***

TONKE DRAGT

***

Torenhoog en

mijlen breed

***

een toekomstroman

***

Leopold

Amsterdam 2011

***

Twaalfde druk 2011

Copyright © Tonke Dragt 1969/2011

Illustraties Tonke Dragt

Omslagontwerp Annemieke Groenhuijzen

Omslagfoto Getty Images

Uitgeverij Leopold bv, Amsterdam / www.leopold.nl

ISBN 978 90 258 5878 0 / NUR 283/284

***

www.tonkedragt.nl

***

***

Deze digitale editie is gemaakt naar de elfde druk uit 2010

‘Where are forests

hot as fire...’

R.L. Stevenson, Travel

Lees ook van Tonke Dragt:

Verhalen van de tweelingbroers

De brief voor de koning (bekroond met de Prijs voor het Beste

Kinderboek van het Jaar 1963 en met de Griffel der Griffels 1955 – 2004)

Geheimen van het Wilde Woud

De Zevensprong

De torens van februari

Het gevaarlijke venster

Ogen van tijgers

Het geheim van de klokkenmaker (bekroond met een Vlag en Wimpel 1990)

Aan de andere kant van de deur

De robot van de rommelmarkt & Route Z

De blauwe maansteen

Het dansende licht

Dichtbij ver van hier

Wat niemand weet (prentenboek met Annemarie van Haeringen)

***

In 1976 kreeg Tonke Dragt de Staatsprijs voor Jeugdliteratuur voor haar gehele oeuvre.

***

Torenhoog en mijlen breed werd in 1971 bekroond met

de Nienke van Hichtumprijs.

***

www.tonkedragt.nl

www.leopold.nl

Inhoud

proloog

Bericht van Tonke Dragt aan de lezers van dit boek in 2010

eerste deel De Koepel

tweede deel Het Woud

derde deel Het Woud en de Koepel

vierde deel De Koepel en het Woud

***

***

Proloog

Toen Edu elf jaar was, kocht hij op de rommelmarkt een oude robot, die hij Bob noemde. Bob was niet alleen oud, maar ook eigenaardig; hij kon bijvoorbeeld gedichten opzeggen...

‘Weet je niets van planeten?’

‘O Venus, held’re star...’ begon de robot. ‘O Venus Venus Venus... Pardon,’ sprak hij toen beleefd. ‘Dat herhalen doet Bob wel meer... Ouderdomsverschijnsel.’

Edu zette hem weer in de vrijloop.

‘Sommige van Bobs elektronenstromen lopen niet meer zo best,’ ging de robot voort. ‘Daarom is het hier en daar mis met zijn geheugen. Kun jij, Edu, Bob repareren?’

‘Ik zal mijn best doen,’ zei Edu. ‘Je moet m’n huiswerk maken, zie je. Maar het is ook leuk om zomaar wat te praten. Ga door!’

Bob zoemde nadenkend en zei toen:

‘Waar wouden zijn, als vuur zo heet,

torenhoog en mijlen breed...’

Hij brak af.

Edu ging met een schok rechtop zitten. ‘Wat is dat?’ vroeg hij. ‘Waar? Waar zijn die wouden?’

‘Als vuur zo heet,’ sprak de robot. ‘Dat is een gedicht. Bobs maker vertaalde het uit de Engelse taal. Maar Bob is de rest vergeten.’

‘Jammer,’ zei Edu peinzend. ‘Het zal wel op een andere planeet zijn. Er zijn geen wouden meer op Aarde...’

(Uit: De Robot van de Rommelmarkt door Tonke Dragt)

Bericht van Tonke Dragt aan de lezers van dit boek in 2010

‘Op Aarde zijn geen wouden meer… het zal wel op een andere planeet zijn,’ zegt de jongen Edu tegen zijn robot.

Op welke planeet dan? Toen ik dit boek schreef, meer dan veertig jaar geleden, kon dat in ons zonnestelsel geen andere zijn dan Venus, even groot als de Aarde en dichter bij de zon, dus warmer dan onze wereld. Zowel Morgen- als Avondster genoemd, al is ze geen ster maar een planeet, stralender dan welke ster dan ook. Altijd door wolken omhuld, die het licht van de zon weerkaatsen en haar zo heel helder stralend maken.

Die wolken maken ook dat Venus sinds mensenheugenis een geheimzinnige wereld is geweest. Tot voor heel kort kon niemand weten wat er onder dat wolkendek verborgen was. Misschien waren het regenwolken; wie weet was het een wereld van rivieren en zeeën, met land dat leek op de warme, vochtige streken bij ons rond de evenaar, met regenwouden, weelderig en nat.

Maar dat is niet waar! Veel lezers van nu zullen dat weten: wouden op Venus kon je fantaseren tot in de eerste helft van de vorige eeuw en nog een beetje erna… Vandaag de dag is bekend dat er op Venus geen leven mogelijk is; het is er veel te heet, de atmosfeer kun je giftig noemen.

Dat weet ik best, en al sinds langer dan gisteren: hoe mooi onze zusterplaneet er ook uitziet, onder de wolken zul je geen zeeën of wouden vinden. Net zo min als op de planeet Mars de beroemde kanalen te vinden zijn, die door intelligente Aliens zouden zijn aangelegd…

Voor zover bekend is de Aarde de enige planeet in ons zonnestelsel waar leven te vinden is. Er is nog een beetje hoop voor enkele manen van de grote buitenplaneten, maar zo ver van de zon kan dat nooit lijken op ons aardse leven… nogmaals: geen wouden dus buiten onze thuiswereld.

Dit boek verscheen voor het eerst in 1969; in hetzelfde jaar zetten mensen de eerste voetstappen op onze maan. Het tijdperk van de Ruimtevaart was volop aan de gang, met daarbij niet te vergeten de Amerikaans/Russische Spacerace. Ook de planeten Mars en Venus leken niet onbereikbaar meer, al is het tot op heden alleen bij onbemande verkenningsreizen gebleven.

Wat Venus betreft: zo heet als vuur… ja, zeker! Leven daar, al of niet met wouden, leek eerst nog best mogelijk, maar in de tweede helft van de twintigste eeuw begon men daar meer en meer aan te twijfelen. Wetenschap en techniek bloeiden, veel werd er ontdekt. Zowel de Russen als de Amerikanen stuurden in de jaren zestig sondes naar onze mysterieuze zusterplaneet, maar die bezweken alle door de extreme atmosferische druk, of ze sloegen te pletter. Pas in 1970-’71 maakten de Russische Venera’s zachte landingen. En die seinden berichten naar de Aarde die wezen op een onleefbare, giftige atmosfeer van hoofdzakelijk zwavelzuur, en een barse, verzengend hete wereld. Het deed denken aan een op hol geslagen broeikaseffect.

Ik volgde toentertijd die berichten natuurlijk met spanning. Maar nog steeds wist niemand wat er onder het verstikkende, neerdrukkende wolkendek te zien was. Tot in 1975. Wie nog steeds, tegen beter weten in, op wouden durfde hopen, moest echt afscheid nemen van die mooie droom. De Venera’s 9 en 10 zonden toen ook nog foto’s naar de Aarde, met details van Venus’ oppervlak. Eindelijk wist men het zeker: op de tweede planeet van de zon is geen leven mogelijk. En daarmee uit.

Opmerkelijk is dat deze harde wetenschappelijke conclusies geen of weinig indruk hebben gemaakt op de lezers en beoordelaars van dit boek, dat in 1971 zelfs werd bekroond met de Nienke van Hichtumprijs. Ook toen de Duitse vertaling jaren later een prijs kreeg, werd er daarbij niet gezeurd over het feit dat de beschrijvingen van Venus sterk afweken van de werkelijkheid.

Of is het juist niet opmerkelijk? Ik hoop het! Waarschijnlijk hebben de meeste lezers begrepen dat het in dit boek niet in de eerste plaats gaat om meetbare realiteit. Science fiction? Inderdaad! Maar door de opmars van de wetenschap wat meer fiction geworden dan science, misschien meer fantasie dan realiteit. Ik zet er ‘misschien’ bij, want sommige dingen die vandaag op fantasie lijken, kunnen morgen realistisch blijken te zijn. Dat geldt ook voor dit boek.

Planeet Venus is heet als de hel en vijandig aan alle leven. Mijn planeet Venus, Edu’s Venus, dicht begroeid en nat, bestaat evengoed, al is het op een andere wijze. Daar hoeft niets aan veranderd te worden.

Waar wouden zijn als vuur zo heet,

torenhoog en mijlen breed…

Die regels uit een gedicht van Robert Louis Stevenson had ik uit het Engels vertaald lang voordat ik aan dit boek begon. Ze fascineerden mij omdat ze me aan tropische wouden herinnerden. Ik dacht in het kille Nederland vaak met verlangen aan de bossen in Indië, het land van mijn jeugd. Op een andere planeet zouden ze misschien niet zo groen zijn; ze konden ook oranje zijn, en roze en goud. Vlammende wouden moesten het wezen, prachtig, aanlokkelijk, en ook gevaarlijk…

Veel fantasieën zijn voortgekomen en gegroeid uit de werkelijkheid. En ook toen al, in de twintigste eeuw, maakten veel mensen zich zorgen over de tropische regenwouden die op allerlei manieren werden bedreigd. Op Aarde zijn geen wouden meer… wat dat betreft is dit boek – helaas – nog steeds actueel.

‘Maak het in alle opzichten actueel,’ zei iemand eens tegen mij. ‘Bij de volgende druk moet je Venus vervangen door een andere planeet waar men niets of nog heel weinig van weet; planeten genoeg buiten ons zonnestelsel. Daar kun je wouden laten groeien zonder de wetenschap geweld aan te doen en zo je boek geloofwaardiger maken.’

Niet zo’n slim voorstel als je misschien even hebt gedacht! Ook fantasieën moeten logisch zijn. Mijn verhaal speelt zich af in een niet al te verre toekomst, met mogelijkheid tot reizen naar planeten in ons eigen zonnestelsel. En in ons eigen zonnestelsel moest ik dus blijven. De techniek kon nog niet toereikend zijn voor reizen erbuiten, lichtjaren ver. Mijn Venus bleef dus zo als ik me van het begin af had voorgesteld.

Heimwee naar het Indische bos, bezorgdheid voor de bedreigde wouden op de hele wereld… die thema’s zijn in dit boek zeker te vinden. Het gaat echter over veel meer dan dat. Hoe, vroeg ik me af, zal in mijn toekomstfantasie de relatie geworden zijn tussen mens en natuur? Zullen de mensen niet erg vervreemd zijn geraakt van alles wat groeit? Hoe reageren ontdekkingsreizigers op de wilde woeste wouden van een andere planeet? Zullen ze die behalve als hoogst bijzonder en totaal onbekend ook als griezelig ervaren, als angstaanjagend en afschrikwekkend, zelfs als levensbedreigend en dus misschien verboden…?

Maar bovenal wilde ik het verhaal vertellen van Edu, die zo graag een ware planeetonderzoeker wil zijn, wiens verlangen naar de prachtige, onaardse wouden door bijna niemand wordt begrepen. Om in het woud te kunnen wandelen zal hij misschien gebod en verbod moeten overtreden. Een ontdekkingsreis dus; niet alleen naar die nieuwe planeet maar ook naar de wereld in zichzelf. En wie zich openstelt voor het nieuwe kan wel eens iets heel anders tegenkomen en beleven dan was verwacht. Ook ik als schrijfster werd soms verrast en kwam, met Edu, voor niet zomaar te beantwoorden vragen te staan. Spannend! Wat verzonnen was ging opeens een eigen leven leiden, met onvermoede mogelijkheden en vergezichten. Niet alleen de wouden bleken torenhoog en mijlen breed te zijn…

Laat ik daarmee eindigen en meteen weer beginnen.

Er zijn wouden op Venus. Ze wachten.

Tonke Dragt, 2010

Eerste deel

De Koepel

1

‘Ruimteschip Morgenster roept Hoofdkwartier op Venus. Ruimteschip Morgenster roept Hoofdkwartier op Venus...’

Edu zat in de kleine ruimtesloep, met riemen vast aan de stoel waar hij precies in paste. Voor hem glinsterden de wijzerplaten, knipperden bleekgroene lampjes aan en uit, aan en uit – het enige licht in het donker. Naast hem zat Mick, in net zo’n stoel, zwijgend als hij, luisterend.

De koele, bekende stem dichtbij: ‘Ruimteschip Morgenster roept Hoofdkwartier op Venus. Over.’

Een andere stem, veel zwakker, moeilijker te verstaan: ‘Hier Hoofdkwartier op Venus. Wij horen u. Over.’

Edu deed even zijn ogen dicht. In gedachten zag hij ruimteschip Morgenster, nu niet als het schitterend vaartuig waar hij de maandenlange reis van Aarde in had gemaakt, maar als een nietige stip, een miniatuurmaan, die op dit ogenblik een baan beschreef om de lichtende planeet waar ze naar was genoemd: Venus.

‘De aflossing van de wacht...’ sprak de stem dichtbij. Edu deed zijn ogen weer open. Bijna was het zo ver! Dan zouden Mick en hij in deze ruimtesloep het moederschip verlaten, als eerste van de vijf sloepen met planeetonderzoekers. Daarna zouden onbemande sloepen volgen, met nieuw materiaal voor Hoofdkwartier.

Radio Venus antwoordde het ruimteschip: ‘Hoofdkwartier is gereed voor ontvangst van Onderzoekers Elf tot en met Twintig. Onderzoekers Een tot en met Tien zijn hier klaar voor de terugreis...’

’t Is toch wel mooi voor elkaar, dacht Edu. Wij komen, zij gaan. Jammer alleen dat we elkaar nu niet zullen ontmoeten...

Hoofdkwartier en ruimteschip wisselden de laatste technische gegevens.

‘Geen verdere bijzonderheden,’ zei radio Venus. ‘Alles in de atmosfeer is naar wens.’

Toen klonk helder de stem in zijn oor: ‘Ruimtesloepen met planeetonderzoekers, attentie! Ruimtesloep A: Planeetonderzoekers Elf en Twaalf.’

Edu antwoordde: ‘Onderzoekers Elf en Twaalf zijn gereed in sloep A.’ Hij hoorde zichzelf praten alsof het een ander was – heel kalm, niets te merken van de ongeduldige spanning die hij voelde. Mick naast hem bromde iets; ze keken elkander een ogenblik in de ogen, het enige wat ze van elkaars gehelmde gezicht konden zien.

‘Morgenster tot Venus. Ruimtesloep A verlaat het moederschip in precies dertig seconden na nu...’

De teller begon te tikken.

‘Planeetonderzoekers Elf en Twaalf. Nog vijftien seconden... Behouden aankomst!’

Toen schoot de kleine ruimtesloep naar buiten, het licht in, verliet het moederschip, gebouwd door mensen op Aarde, miljoenen kilometers ver... De afstand tot Venus was nog maar gering; binnen een half uur zouden ze er zijn, al leek de stem die tot hen sprak nog uit een andere wereld te komen.

‘Hoofdkwartier op Venus roept ruimtesloep A.’

Was dat boven hem of beneden hem? Edu had even moeite te bedenken wat boven was en wat onder – een gevoel dat hem welbekend was en dat gauw over zou gaan.

‘Hoofdkwartier op Venus roept ruimtesloep A. Over.’

Hij antwoordde: ‘Hier ruimtesloep A met onderzoekers Elf en Twaalf. Onderzoeker Elf spreekt. Over.’

‘Is alles naar wens?’

Edu’s blik gleed over de knoppen en wijzerplaten. ‘Alles is prima.’

‘Goed zo,’ sprak de stem van Venus. ‘Onderzoekers Elf en Twaalf in ruimtesloep A, blijf contact houden...’

‘Het moederschip,’ zei Mick, ‘kijk het eens glinsteren.’ Hij staarde in de achteruitkijkspiegel.

Edu begreep hem. Mick nam afscheid van het laatste stukje van de Aarde, van thuis.

Vaarwel, ruimteschip Morgenster. En goede reis terug, straks, naar de Aarde.

‘Behouden aankomst wensten ze ons,’ zei Mick. ‘Ze bedoelen daar toch zeker ook een goed verblijf mee. Behouden aankomst op Venus, de Gevaarlijke Planeet.’

Gevaarlijke Planeet, dacht Edu. Ik zou Venus anders willen noemen...

‘Dadelijk komt ruimtesloep B,’ zei Mick; ‘drie minuten na ons, met Arno en Iman.’

Radio Venus sprak: ‘Hoofdkwartier tot ruimtesloep A. U nadert onze dampkring. Afremming instellen op mijn teken. Over.’

‘Ruimtesloep A wacht op uw teken...’

‘Sloep A, afremming instellen op tien seconden na nu.’

De teller tikte. tien... negen... acht... En nu, dacht Edu, laten we de ontzagwekkende, maar ook hartverkillende ruimte achter ons... drie... twee... een... duiken omlaag, de atmosfeer van Venus in.

‘Ze moesten nu eindelijk eens ophouden Venus de heldere ster te noemen,’ zei Mick. ‘Wolken en damp; ik zie niks meer.’

Lichtende wolken, dacht Edu. Hij controleerde de wijzerplaten. ‘Mick, let je op de evenwichtselementen?’

‘Alles is in orde,’ zei Mick.

Hoofdkwartier riep weer: ‘Onderzoeker Elf in sloep A; automatische besturing laatste etappe instellen...’

De laatste etappe... witte mist overal... nu wordt ze grijs...

‘Onderzoeker Elf tot Hoofdkwartier, de automatische besturing is in werking...’ Maar nu wordt de mist weer beweeglijk... scheurt vaneen...

Plotseling waren er zonnestralen, nu eens onverdraaglijk fel, dan weer zacht glinsterend door een waas van regendruppels.

‘Hemelse ruimte!’ riep Mick.

Er verschenen tientallen regenbogen, als sierlijke bruggen tussen de grillige, grauwe wolken.

‘Zoiets heb ik nog nooit gezien,’ zei Mick. ‘Ik krijg er pijn van in mijn ogen.’

‘Doe ze dan dicht!’ zei Edu. ‘Maar straks, onder de Koepel, zie je zulke taferelen niet meer.’

‘Het is wel iets bijzonders,’ gaf Mick toe. ‘Al die spectra, dat gespikkel van kleuren. Alleen zijn mensenogen daar niet voor gemaakt.’

De wolken trokken weer naar elkaar toe, maar het bleef even licht als op een heldere aardse dag met blikkerende zon.

Hoofdkwartier vroeg weer hun aandacht: de automatische besturing moest een fractie worden bijgesteld. De stem was veel duidelijker nu; en terwijl Edu luisterde en de aanwijzingen opvolgde, gingen zijn gedachten terug naar andere keren dat hij in een luchtschip boven een vreemde planeet vloog.

‘Wij roepen u weer voor de landing,’ besloot Hoofdkwartier.

‘Nou, het zit er bijna op,’ zei Mick.

‘Ja, nog een kwartier, en dan zullen we landen naast de Koepel.’

‘En dan zullen we een jaar lang op Venus wonen.’

‘Drie Venusdagen,’ zei Edu, ‘drie Venusnachten.’

‘Ik vraag me af wat hier beter is, de dag of de nacht.’

‘Ach,’ zei Edu, ‘als je eenmaal onder de Koepel bent, zul je soms vergeten dat die op Venus staat.’

‘Ja, jij weet hoe het daar is; ik moet het eerst nog zien. Pech voor jou, zeg, dat je voor de tweede keer op Venus bent gestationeerd.’

‘Pech?’ zei Edu. ‘Het is precies wat ik wil. Ik heb er zelf om gevraagd.’

‘Wat zeg je?’ Micks stem klonk nog verbaasder dan Edu had verwacht. ‘Heb je gevráágd om op Venus te worden gestationeerd? Voor de tweede keer nog wel? Waarom?’

‘Juist daarom,’ antwoordde Edu droogjes. ‘Ik wist waar ik om vroeg.’

‘Je bent gek,’ zei Mick. ‘Ik heb nog nooit gehoord dat iemand op eigen verzoek, voor zijn plezier naar Venus gaat.’

Nee, jou kan ik het niet uitleggen, dacht Edu. Ook deze collega was al vol vooroordelen. Maar dat kon nog veranderen, misschien... Hij zei: ‘Er is heus wel wat goeds van Venus te zeggen, Mick.’

‘Dat is het juist,’ zei Mick. ‘Op Venus is er te veel van het goede. Te veel water, te veel lucht...’

De mist werd weer minder dicht, het licht scheller.

Mick vloekte zacht. ‘Zie je wel wat ik bedoel! Te veel van het goede. Venus is te dicht bij de zon. Geef mij Mars maar.’

Mars is dor en koud, dacht Edu. Er zijn veel nederzettingen van mensen, dat is waar. Maar wandelen moet je door woestijnen. En alles lijkt oud, oud...

‘Of de maan,’ vervolgde Mick. ‘De aardse kant van de maan is bijna één grote, prachtige stad.’

Een stad! dacht Edu. Dan kun je net zo goed op Aarde blijven. Maar hij zei niets, bleef gespannen naar buiten kijken. De ruimtesloep was aan het dalen. Kijk toch eens, Mick; er vallen gaten in de mistbanken onder ons.

Hij hoorde Mick zachtjes fluiten, een bekende deun: ‘O Lunastad, o Lunastad, de Metropool der Maan...’

Kijk toch eens!

Mick hield plotseling op met fluiten; hij keek inderdaad.

‘We hebben geluk,’ zei Edu. ‘Het is een prachtige dag.’ Wat een vreugde is het, Venus weer te zien!

Golvende zeeën – of waren het heuvels? De kleuren, schitterend als edelstenen, werden telkens getemperd door flarden van nevel. De lucht om hen heen was als een zee, met wolken als beweeglijke vissen. Onder hen leek alles ook te bewegen – eilanden en stromen, waaiende wildernissen tot in wazige verten.

‘Nou nou!’ zei Mick. ‘Het is wel heel anders dan de Aarde...’

Ik wou dat je je mond hield, dacht Edu. Voelde Mick nu niets van de betovering die uitging van de landschappen waar ze overheen vlogen? Of voelde hij het maar al te goed en probeerde hij eroverheen te praten – alles met aardse maatstaven metend, alles bekijkend met aardse ogen?

Toch kon Edu zelf ook niet nalaten aan de Aarde te denken. Dáár hoor ik thuis, hier ben ik vreemd. Maar op Aarde zijn geen wouden meer.

Mick was nog steeds aan het woord, maar Edu luisterde nauwelijks; hij keek, keek...

Daar zijn ze!

2

Ze gloeiden op als vlammen, een vuur met rook van regenwolken. Hiervoor was hij naar Venus gekomen...

Waar wouden zijn, als vuur zo heet,

torenhoog en mijlen breed...

Toen hij nog een jongen was had hij een tweedehands robot gehad, die gedichten op kon zeggen. De robot was allang tot roest vergaan, en daarna hadden vele andere robots hem geholpen bij zijn studie voor planeetonderzoeker. Maar die dichtregels was hij nooit vergeten.

Mick zweeg abrupt. Even later zei hij zacht: ‘Dat daar... zijn dat... zijn ze dat nu?’

Het waren geen vlammen, maar bomen. Ze waren wel heet – gloeiend warm en kletsnat –, de weelderige bossen die overal groeiden op deze planeet. Volgens de geleerden waren zij de kern van al het gevaar op Venus.

‘Ja, Mick,’ zei Edu, ‘dat zijn nu de Wouden.’

‘Het lijkt wel of ze in brand staan.’

Vlogen we nu maar langzamer! Nee, we komen er niet dichter bij... Daar zijn er nog meer... Ze laaien op, en verdwijnen weer in mist.

‘De Wouden van Venus,’ zei Mick. ‘Ik heb er veel van gehoord.’ Hij draaide zijn hoofd naar Edu toe.

‘Wát heb je gehoord?’

‘Hoe gevaarlijk ze zijn, hoeveel wrakken van ruimteschepen ze hebben verzwolgen...’ Mick leek even te aarzelen voor hij verderging. ‘En ook andere dingen. Verschrikkingen,’ voegde hij er fluisterend aan toe.

‘Er wordt zoveel beweerd van de Wouden!’ zei Edu. ‘Sprookjes die de mensen op Aarde elkaar vertellen.’ Hij richtte zijn aandacht weer op wat hij buiten zag. ‘Geloof me, Mick, niemand weet er het ware van.’

‘Ook niet hier,’ vroeg Mick, ‘op Venus zelf?’

‘Ook niet hier, op Venus zelf.’

‘Daar zie ik weer zo’n woud,’ zei Mick.

Ze waren nog lager gekomen. Edu herkende de uitlopers van het bosgebied ten oosten van Hoofdkwartier.

‘Nu gaan we ervandaan,’ zei Mick.

‘We vliegen er met een bocht omheen,’ zei Edu. ‘We naderen de Koepel. Toch zul je ze nog vaak genoeg zien, Mick.’ Maar alleen uit de verte, dacht hij, alleen uit de verte.

Hoofdkwartier sprak; een diepe sonore mannenstem zei opgewekt: ‘Welkom op Venus, planeetonderzoekers Elf en Twaalf... Hoofdkwartier tot ruimtesloep A,’ liet hij erop volgen. ‘Wij laten u landen over drieënhalve minuut. Bent u gereed? Over.’

Edu antwoordde bevestigend, en tegelijkertijd dacht hij: Een bekende stem, waar heb ik die eerder gehoord... Op Mars? Hij verdiepte zich er niet verder in. Mick en hij moesten de instrumenten in het oog houden, en ook naar buiten kijken natuurlijk, om uit te zien naar de Koepel, waaronder een jaar lang hun tehuis zou zijn.

‘Het regent,’ zei Mick.

Het regende op Venus vaker wel dan niet.

‘En daar is de Koepel!’

Wat een klein, fragiel en wonderlijk ding in dit gebied van bewegende bergen, van woeste wateren en wildernis.

Ze daalden snel.

Wat een prachtig bouwwerk eigenlijk, die koepel, een veilige woonplaats door mensenhanden gewrocht in een uitgestrekte vijandige wereld.

‘Van onbreekbaar superplexiglas gemaakt,’ vertelde Edu. ‘Elke twee maanden wordt hij vernieuwd, zodat hij geen kans heeft om te vergaan.’

‘Waarom?’ vroeg Mick. ‘Hij staat toch niet in het Woud?’

‘Nee. Maar de wind die over de Wouden waait, waait ook over de Koepel.’

3

Kort daarna: de landing... uitstappen... de sluisdeur door, de Koepel in... Robots gleden aan, hielpen hen hun ruimtepakken uit te trekken. En even later waren ze in het welkomstvertrek – grijsgroen en zilver –, waar niets maar dan ook niets herinnerde aan de landschappen buiten. Uit een luidspreker kwam vrolijke muziek, en een stem die hun ‘Welkom’ toeriep. Visi-schermen lichtten op in de muren – gezichten van Koepelbewoners keken naar hen, vriendelijk, nieuwsgierig; namen hen op, de nieuwaangekomenen van de verre Aarde. Intussen kwamen er steeds meer planeetonderzoekers binnen, elke drie minuten twee, precies volgens schema na elkaar geland. Na Edu en Mick kwamen Arno en Iman, vervolgens Kris en Hassan, Saboe en Sjang, Pal en Rufus. Ze moesten allemaal plaatsnemen in gemakkelijke zetels, de grote glazen astromelk leegdrinken die de robots hun aanreikten – de schuimende witte drank deed alle spanning en vermoeidheid verdwijnen.

Anderen verschenen op de visi-schermen; er werd naar hen geknikt en gewuifd. Maar plotseling doofden alle muren uit. Ook de muziek werd afgebroken en een stem sprak: ‘Attentie! Hier komt de Commandant.’

De onderzoekers stonden op. Edu keek op zijn horloge; sinds Mick en hij waren geland was er nog geen half uur verstreken.

De robots verdwenen, op één na. Drie mannen traden het vertrek binnen. Degene in het midden was de Commandant, in zijn glanzend witte kleding met de gouden keten. Edu kende hem wel van naam; Ricardi heette hij. Hij was astronaut geweest, en onderzoeker op de Maan; hij was sectiecommandant geweest op Mars en burgemeester van Lunastad. En nu had hij sinds een jaar de leiding van de nederzetting op Venus. Het was de eerste keer dat Edu hem in werkelijkheid zag: een lange magere man, met een gezicht zo hoekig als een tekening met liniaal gemaakt.

Aan zijn rechterzijde stond de Recorder, herkenbaar aan zijn kleren in helder geel – hij was de man die ervoor zorgde dat alles wat hier voorviel werd geboekstaafd. Bovendien was hij Chef-bewaker van de Computer. De man links van de Commandant was in hemelsblauw gekleed, een teken dat hij een van de planeetgeleerden moest zijn. De glinstering van vele kokardes wees erop dat hij doctor was in meer dan één wetenschap.

De Commandant begon te spreken; zijn stem paste bij zijn uiterlijk: zakelijk en koel. Hij heette de onderzoekers welkom op Venus, en in het bijzonder onder de Koepel van Hoofdkwartier. En hij vervolgde: ‘Planeetonderzoekers Elf tot en met Twintig, u bent op Aarde reeds op uw taken voorbereid, en ik vertrouw erop dat u hier spoedig gewend zult zijn – niet alleen aan uw werk, maar ook aan het leven in onze nederzetting.’ Zijn blik gleed de rij langs; allemaal jonge mannen, hoewel de meesten al enkele jaren ervaring hadden. ‘U weet,’ ging hij voort, ‘dat u direct onder mijn bevel staat, en dat u allen gelijk bent in rang. U weet ook dat er bij elk tiental altijd één persoon wordt aangewezen die als vertegenwoordiger optreedt van zijn groep, en die, als het nodig is, de leiding op zich moet nemen. Planeetonderzoeker Elf?’

Edu kwam naar voren. ‘Ja, Commandant.’

‘Nummer Elf, Edu Jansen genaamd, u bent de enige van uw team die voor de tweede maal op Venus is gestationeerd. Gezien uw eerdere ervaring zult u vertegenwoordiger en leider der onderzoekers zijn. Deze benoeming geldt voor een proeftijd van twee maanden. Daarna zal worden beslist of u als zodanig zult worden gehandhaafd.’

‘Dank u, Commandant,’ zei Edu, en hij trad terug in de rij. Deze mededeling was geen verrassing voor hem; het was altijd zo dat de onderzoeker die de eerste van een tiental was ook als nummer één werd beschouwd.

De Commandant stelde zijn metgezellen voor: de Recorder en de Chef der Planeetgeleerden. ‘U zult uw opdrachten altijd krijgen van een van ons drieën. Aan het eind van elke werkdag moet u verslag uitbrengen aan de Recorder, die uw bevindingen zal sorteren en doorgeven aan de Computer. Uw dienstrooster zal u straks worden uitgereikt. Maar vandaag hebt u nog vrij.’ En hij besloot: ‘U moet zich nu melden bij de Dienst van Algemeen Welzijn. Deze robot zal u erheen brengen.’

‘Vandaag hebt u nog vrij,’ mompelde Mick. ‘Vandáág! Wat ik nou wel eens zou willen weten, Edu, is–’

‘Onderzoeker Twaalf!’

Mick stapte naar voren. ‘Ja, Commandant.’

‘Uw naam?’

‘Mick Tomson, Commandant.’

‘Onderzoeker Twaalf, als u vragen hebt te stellen, doet u dat dan aan mij.’

‘Ja, Commandant.’ Micks oren werden een beetje rood. ‘Ik... eh...’

‘U vroeg zich zeker af wat ik bedoelde met “vandaag”. U vond natuurlijk dat een Venusdag veel te lang zou duren...’

Hield de Commandant Mick een beetje voor de gek? Dat moest wel, al waren zijn gezicht en stem onbewogen. ‘Gelijk hebt u, onderzoeker Twaalf,’ ging hij voort. ‘Maar u weet toch zeker wel dat we hier, onder de Koepel, in aardse dagen rekenen.’

‘Ja, Commandant,’ zei Mick haastig. ‘Natuurlijk, Commandant.’

‘Vandáág is deze aardse vrijdag. Eergisteren is de Venusdag begonnen.’

De Recorder, die nog steeds naast de Commandant stond, vulde aan: ‘Eergistermiddag aardse tijd is in het westen de zon opgegaan.’

‘U hebt, vandaag meegerekend, dus nog zevenenvijftig dagen te goed, voordat de Venusdag ten einde is,’ zei de Commandant.[1]

De Recorder raadpleegde een klein, doch ingewikkeld horloge aan de keten om zijn hals. ‘Dat zijn negenenveertig werkdagen en acht zondagen,’ voegde hij erbij.

‘Dank u,’ zei Mick, ‘Commandant...’

De Commandant knikte even. ‘Ingerukt dan maar,’ zei hij. ‘En tot ziens.’

De robot wenkte. ‘Komt u mee, planeetonderzoekers. U moet zich melden bij de Dienst van Algemeen Welzijn. Volgt u mij.’

‘Heb ik even een gek figuur geslagen!’ fluisterde Mick Edu toe. ‘Ik wóú helemaal niet iets vragen. Wat ik wilde zeggen was alleen maar...’ Hij keek even om zich heen; ze liepen nu door een kale gang, de Commandant was niet meer te zien. ‘Ik wou alleen maar weten of ze dat gezeur bij de d.a.w. werkelijk beschouwen als een aangename besteding van een vrije dag.’

‘Ach, het hoort er nu eenmaal bij,’ zei Edu. Het laatste voor je vertrok, het eerste als je aankwam: naar de Dienst van Algemeen Welzijn, voor lichamelijk en geestelijk onderzoek.

‘Hé, waar ga je nu heen?’ zei Mick.

‘Naar de Afdeling van de d.a.w. natuurlijk.’

‘O ja, jij weet hier de weg,’ zei Mick. ‘Maar de anderen zijn doorgelopen.’

‘Ze zijn blijkbaar verhuisd,’ prevelde Edu. ‘Terug maar, achter de anderen aan.’ Ze keerden zich om, maar een stem hield hen staande.

‘Edu Jansen!’

Een stem die Edu herkende nog voor hij zich had omgedraaid en de forse man zag die met uitgestrekte handen op hem toekwam. ‘Igor!’ riep hij verrast.

Igor bleef voor hem staan en begroette hem met een stevige handdruk. ‘Nou, nou,’ zei hij, ‘dat had ik ook niet verwacht, jou hier te ontmoeten! Je kwam nota bene net van Venus, toen we samen in Team C zaten, op Mars, vorig jaar. Weet je het nog?’

Igor Ranof, dacht Edu, terwijl hij zijn oude vriend in het vrolijke gezicht keek. Dáárom moest ik aan Mars denken zonet, op de vlucht hierheen... ‘Ik had je stem meteen moeten herkennen,’ zei hij, ‘maar ik heb er evenmin aan gedacht dat jij hier kon zijn.’

‘Dus jij bent onderzoeker Elf,’ zei Igor. ‘Dan heb je promotie gemaakt. Nou, ik ook. Feliciteer ons allebei!’ Hij lachte luid.

‘Dat doe ik, Igor,’ zei Edu glimlachend, ‘en graag!’ Igor was niets veranderd. ‘Je bent nog steeds bij de radioverbinding...’

‘Ik ben Chef van de radio-radar-rabauwen, ja ja. En wat het herkennen van stemmen betreft, alles wordt zo vervormd in die ellendige dampkring hier... Ach, dat zul jij nog wel weten.’ Igor keek naar Mick. ‘Zo, onderzoeker Twaalf.’

‘Dit is Mick Tomson,’ zei Edu. ‘En mag ik je voorstellen, Mick, aan Igor Ranof. Ik ken hem nog van Mars.’

‘Mars,’ zei Mick. ‘Daar ben ik ook geweest; mijn eerste aanstelling buiten. Dat was wel wat anders dan Venus.’

‘O, Venus valt best mee, hoor,’ zei Igor opgewekt. ‘Dat heeft Edu je toch zeker wel verteld?’

‘Edu vindt Venus zelfs zo fijn, dat-ie om een aanstelling hier heeft gevráágd.’

‘Haha, die is goed!’ lachte Igor. ‘Is het waar? Ja joh, als je hogerop wilt komen...’

Edu dacht: Waarom is er toch niemand die het begrijpt?

‘Bovendien kun je je hier best amuseren,’ zei Igor. ‘Wacht maar, we zullen er een prachttijd van maken...’

Plotseling stond er een robot naast hen. ‘Planeetonderzoekers Elf en Twaalf, u moet zich melden bij de Dienst van Algemeen Welzijn. Wilt u mij volgen.’

‘Goed, robot,’ zei Edu. ‘We komen.’

‘Ja ja, aan het gesleutel van de hooggestrenge en zeergeleerde doktoren kan geen mens hier ontsnappen...’ begon Igor. ‘Nou ja, voorschrift is voorschrift.’

Een ander was de gang in komen lopen – een mooie jonge vrouw voegde zich bij hen.

‘Geen ijdel voorschrift, Igor,’ zei ze, en ze wendde zich tot Edu en Mick. ‘Welkom in Hoofdkwartier, onderzoekers.’

Igor stelde haar voor. ‘Doctor Petra Mol... En Petra, laat ik nu bij deze onderzoekers een oude vriend ontmoeten!’

De robot begon nogmaals te spreken: ‘Planeetonderzoekers Elf en Twaalf, u moet zich melden...’

‘Het is in orde, robot,’ viel Dr Mol hem in de rede. ‘De onderzoekers kunnen met mij meegaan.’

Ja, uit haar kleding bleek dat ze werkte bij de Dienst van Algemeen Welzijn, en in een hoge functie bovendien, al leek ze er veel te jong voor. Het zachte groen van haar simpel gewaad kleurde goed bij haar koperkleurige haar; de gouden kokarde droeg ze op haar schouder.

‘Doctor Petra Mol is onze psycholoog,’ zei Igor. Hij keek op haar neer met op zijn gezicht een mengeling van trots en spot. ‘Over een poosje zal ze jullie haarfijn vertellen welke invloed de lucht van Venus heeft op jullie ziel. O, die zielen zullen zwaar worden beproefd! Ik kan daarvan meepraten.’

Dr Mol glimlachte. ‘Ik vind jou niet erg zielig, Igor!’

‘Lieve Petra,’ zei Igor, ‘straks ontdek je nog dat ik helemaal geen ziel heb!’ Hij keek even naar de robot, die stond te wachten – geduldig zoals alleen een robot dat kon. ‘Maar ik mag jullie niet langer ophouden. Ik zie jullie straks wel, in de kantine.’

4

Dr Petra Mol stuurde de robot weg en ging hen voor naar haar spreekkamer. ‘U weet,’ zei ze, ‘dat bij het onderzoek ook een psychologische test behoort; niets bijzonders, gewoon routine. Komt u binnen, onderzoekers, en gaat u zitten.’

Zelf nam ze plaats achter haar bureau, en meteen leek ze op subtiele wijze te veranderen: niet meer te jong voor haar beroep, kalm en zeker van zichzelf. Ze pakte een paar kaarten van een stapel, bekeek ze even en drukte op een knop.

‘Edu Jansen en Mick Tomson... met wie zal ik beginnen? U bent nummer Elf, mijnheer Jansen; wilt u dan eerst met mijn assistent meegaan?’ Een robot was intussen al aan komen glijden. ‘Hij zorgt voor de vragentest en uw e.e.g.* Intussen doe ik de vlekkentest met onderzoeker Twaalf. Zo zijn we allemaal vlug klaar.’

Edu volgde de robot naar een aangrenzende kamer, en even later lag hij op een rustbank, met fijne instrumenten bevestigd aan zijn hoofd. De robot nam naast hem plaats en vertelde hem wat hij allang wist: ‘Ik zal u een aantal vragen stellen. Wilt u zo vlug en zo kort mogelijk antwoorden.’

‘Eén gek kan meer vragen dan honderd wijzen kunnen beantwoorden,’ zo zeiden de planeetonderzoekers onder elkaar.

‘Bent u gereed?’ vroeg de robot.

En nu opletten, zei Edu tot zichzelf. Uit zijn antwoorden zouden Computer en psychologen straks afleiden of hij de interplanetaire reis goed had doorstaan (iets waar hij niet aan twijfelde). Maar ze zouden ook trachten te voorspellen hoe hij zijn taak hier zou vervullen... méér nog: ze zouden zijn plannen en gedachten willen raden, en die gingen hun niets aan...

‘Hoe vindt u deze planeet?’

‘Nat,’ antwoordde hij meteen.

‘Houdt u van schuimtaart?’

Wat een vraag. ‘Helemaal niet,’ zei hij.

De vragen volgden elkaar op: ‘Wat keurt u meer af, leugenachtigheid of ongehoorzaamheid?... Waarom?... Welk woord rijmt op “oud”?... Telt u op: vijfentwintig en zevenenzestig... Wat is het kwadraat van elf?...’

Edu beantwoordde de vragen in snel tempo; slechts een enkele keer aarzelde hij een ondeelbaar ogenblik...

‘Waar zou u liever gestationeerd zijn, op Venus of op Mars?’

‘Op Venus.’ Ik heb er immers zelf om gevraagd.

‘Waarom?’

‘Ik wil hogerop komen.’ Dat heeft Igor gezegd; ik had anders moeten antwoorden... Maar de elektro-encefalograaf meet alleen de snelheid en sterkte van mijn gedachten, en weet niet de inhoud ervan.

‘Wat is uw lievelingsdrank, uw lievelingskleur?’

Na een poosje was de laatste vraag gesteld en mocht hij opstaan.

‘Op de tafel hier liggen enkele formulieren,’ zei de robot-assistent. ‘Wilt u die invullen?’

Terwijl Edu daarmee bezig was, kwam Mick binnen, om op zijn beurt op de rustbank plaats te nemen.

Vijf minuten daarna was Edu terug in de spreekkamer. Dr Mol nodigde hem vriendelijk uit te gaan zitten. ‘Ik heb hier uw staat van dienst,’ zei ze, ‘en ik heb gezien dat u voor de tweede keer hier bent – op eigen verzoek nog wel. Wilde u Venus zo graag nog eens zien?’

‘Ja zeker, doctor Mol. Ik ben nu eenmaal onderzoeker en... Wel, als ik liever op Aarde bleef, was ik iets anders geworden.’

‘Maar waarom juist Venus?’

‘Deze vraag heb ik net ook al beantwoord...’

‘Naar waarheid, onderzoeker Elf?’ De psycholoog zei dat op een toon alsof ze een leugen ook niet erg zou vinden.

‘Ik zou het niet meer kunnen zeggen, doctor Mol. Het is me al zo vaak gevraagd. De waarheid is dat er verschillende redenen zijn. Ik weet nog maar zo weinig van deze planeet.’

Dr Mol ging niet op het onderwerp door; ze begon te praten over de reis, en geleidelijk aan veranderde het vragen en antwoorden in een gesprek, waarin ze van Venus naar Aarde gingen en weer terug, naar de Maan en naar Mars. Midden in een verhaal over Mars (terwijl hij vertelde hoe hij daar Igor had ontmoet), merkte Edu plotseling dat hij bijna was vergeten dat deze geanimeerde jonge vrouw een psycholoog was, voor wie je op je hoede moest blijven. Hij wierp een blik op de microfoons in het vertrek; alles wat hij had gezegd was natuurlijk geregistreerd.

‘We dwalen af,’ zei Dr Mol. Op haar bureau was een lampje gaan branden. ‘We moeten het onderzoek afmaken; anderen wachten,’ vervolgde ze. ‘Draait u uw zetel een kwartslag om – ja, zo; dan worden er op de muur tegenover u afbeeldingen geprojecteerd. Het zijn niet meer dan kleurvlekken; u moet zeggen wat u erin ziet. Een ouderwetse test, maar een beproefde.’

Edu keek. Rode en zwarte vormen, uitlopend in takachtige lijnen... Nee, nu niet bomen erin zien!

‘Insecten,’ zei hij.

De volgende. Vervloeiende tinten van groen en grijs, helroze en gouden vegen... Waar deed dat hem aan denken? Hij had zoiets eerder gezien...

‘Dit is triest,’ begon hij. ‘Of nee, eerder geheimzinnig, en een beetje angstig. Maar ook uitdagend.’

‘Vindt u?’ zei de psycholoog. ‘Mij doet het eerder vrolijk aan.’

‘Nee,’ zei Edu. Nu wist hij het. ‘Het doet me denken aan een tekening van een vroegere collega van me,’ zei hij. ‘Hij was geen echte schilder, maar een onderzoeker. Hier op Venus.’

‘O ja? Hoe heette hij?’

‘Martijn. Jock Martijn. Is dit van hem?’

‘Niet dat ik weet. Dus u vindt het triest en toch uitdagend?’

‘Triest en ook uitdagend. Eenzaam. Maar misschien zie ik er Jock in.’

Dr Mol keek hem peinzend aan. Toen liet ze de volgende afbeelding verschijnen op het scherm.

Levende vlammen... De Wouden.

‘Wolken,’ zei Edu. Daarna kwam er iets dergelijks. ‘Wolken.’

‘En deze?’

Wolken, dacht Edu. ‘Mmmm,’ zei hij, ‘een ontploffing.’

‘En deze?’

Deze zou ook door Jock gemaakt kunnen zijn...

‘De ogen van een tijger,’ zei hij.

‘Een tijger?’

‘Ja. Dat is een uitgestorven dier, leek op een kat.’

‘Dat weet ik, onderzoeker Elf. Maar een tijger was toch gestreept?’

‘Ik zei de ógen van een tijger.’

‘Goed. De volgende.’

De volgende deed Edu aan iets denken dat hij niet meteen hardop durfde zeggen. Hij keek even opzij naar Dr Mol. Als ze nu geen vrouw was...

Ze scheen het te begrijpen, glimlachte.

‘De volgende.’

‘Planten.’

‘Deze hebt u al eerder gezien. Toen zei u “wolken”.’

‘Het spijt me,’ zei Edu. ‘Ik... ik zie er beide in.’

‘Een bos?’

‘Ja, daar lijkt het ook wel op.’

Korte tijd later zei de psycholoog: ‘Zo, dat is gebeurd. U kunt nu meteen naar Dr Li gaan, voor de lichamelijke keuring; dat is aan de overkant van de gang.’ Ze rees op; Edu volgde haar voorbeeld. Ze reikte hem haar hand. ‘Tot ziens, Edu Jansen.’

Mick stond in de gang te wachten, in gezelschap van een paar andere onderzoekers. ‘Hemelse ruimte, wat heb jij lang werk gehad!’ zei hij. ‘Was je zo’n moeilijk geval? Of heb je het er expres op aangelegd zo’n tijd in de spreekkamer te blijven? ’t Is een mooi meisje, die doctor Mol. Jammer dat ze psycholoog is, en nog wel zo’n hoge in rang.’

5

Toen alle tests en keuringen achter de rug waren, werden de dienstroosters uitgedeeld. Daarna mochten de onderzoekers naar hun kamer gaan. Weer ging een robot hen voor, bracht hen in een lift omhoog, en door raamloze blanke gangen naar het woongedeelte van het grote gebouwencomplex onder de Koepel. Vijf andere robots kwamen hen daar tegemoet en openden de deuren van de tweepersoonskamers.

Edu deelde een kamer met Mick. Het was een klein vertrek, dat eigenlijk alleen diende om in te slapen, want er waren grote ruimten voor algemeen gebruik, zoals kantine en conversatiezaal.

‘Uw eigendommen zijn in de kast gelegd,’ zei de robot, doelend op hun bescheiden bagage. ‘Onderzoeker Elf heeft het linkergedeelte, onderzoeker Twaalf het rechter.’ Hij wees hun alles wat ze weten moesten: ‘Dit is de deur naar de natte cel... hier kranen met warm en koud water... knoppen voor reinigingsschuimspuiter, heteluchtdroger... daar zit het scheerapparaat... dit zijn de schakelaars voor licht, airconditioning... naast uw bedden de telefoon en radio-oorknoppen... zó werkt het rolgordijn voor het raam...’

Ze keken naar buiten. De kamer zag uit op de betegelde binnenplaats, waar potten stonden met kunstplanten van aards model. (Binnen de Koepel werd geen sprietje van de Venus-flora getolereerd.)

‘Om zes uur namiddag,’ zei de robot, ‘wordt het raam verduisterd, eerst half, zodat het schemerig wordt, een kwartier daarna totaal. Zo wordt het avond in de Koepel.’

‘Da’s prachtig,’ zei Mick. ‘Niet alleen aardse tijd, maar ook dag- en nachtverdeling.’

‘Om zes uur voormiddag gebeurt het omgekeerde,’ vervolgde de robot. ‘Dan wordt het weer licht.’

‘En hoe gaat het als het op Venus nacht is?’ vroeg Mick. ‘Dan maken ze hier zeker een kunstmatige dag.’

‘Alleen binnen de muren van vertrekken die in gebruik zijn,’ antwoordde de robot. ‘Anders wordt het te duur. Hebt u nog meer te vragen, planeetonderzoekers? Dan heb ik u nog iets mee te delen: u kunt zich nu verfrissen en even rusten. Over een half uur gaat de bel voor de lunch; dan zal ik u de kantine wijzen. Ik verlaat u beiden nu; als u me nodig mocht hebben drukt u maar op de rode R-knop. Ik groet u beleefd.’

In de kantine maakten de tien onderzoekers kennis met een groot aantal bewoners van de Koepel: technici en radiomensen, programmeurs, planeetgeleerden en vele anderen.

De eerste die hen begroette was Igor. Deze liet meteen een paar flessen koffienektar aanrukken, en Edu moest bij hem aan tafel gaan zitten om te klinken en te drinken op hun onverwachte weerzien. Ook de andere onderzoekers werden bij de toast betrokken, en zo voelden ze zich al heel gauw thuis. Alleen kregen ze nauwelijks gelegenheid om rustig te eten; ze waren immers net van Aarde gekomen en dus wilde iedereen dat ze daarvan vertelden.

Na het eten moesten de meeste mensen weer aan het werk, maar de onderzoekers werden door een robot meegenomen op een rondleiding door de belangrijkste gebouwen onder de Koepel. Het grootste deel van de ruimte werd ingenomen door de krachtcentrale en het computercentrum, door laboratoria, werkplaatsen, magazijnen en hangars voor luchtschepen. Het woongedeelte nam in het geheel maar een bescheiden plaats in. Maar alles wat men wenste was aanwezig: kantine en conversatiezaal, filmzaal en bibliotheek, hallen voor sport en spel.

‘Je zou niet zeggen dat je hier op een onherbergzame planeet bent!’ merkte een van de onderzoekers op.

Dat was zo; onder de Koepel zou je je kunnen wanen in een stad op Aarde – dat kwam ook omdat er weinig ramen waren, en haast geen enkel raam keek uit op Venus zelf. Toch waren er een paar plaatsen vanwaar je wél iets van het landschap rond de Koepel kon zien: de hoge observatietoren bijvoorbeeld, en de gang die van de conversatiezaal naar de bibliotheek liep.

‘Dit noemden we vroeger altijd de “Open Gang”,’ zei Edu, toen hij er met Mick doorheen wandelde. Ze waren afgedwaald van de rest van de groep; Edu omdat hij de weg onder de Koepel al kende, en Mick omdat hij van zijn collega meer bijzonderheden kon vernemen dan van de robot.

Ze bleven voor een venster staan.

‘Ik heb wel eens gehoord,’ vervolgde Edu, ‘dat ze deze gang met opzet open hebben gelaten, zodat je er nu en dan aan herinnerd wordt dat je niet op Aarde bent.’

Ze keken naar de glooiende velden aan de andere kant van het superplexiglas, goudgeel en diep azuur onder een zwak glinsterend waas.

‘Zijn dat nou bergen in de verte,’ vroeg Mick, ‘of alleen maar wolken?’

‘Beide,’ zei Edu. ‘De toppen daar heten de Bewegende Bergen, hoewel ze helemaal niet bewegen; dat lijkt maar zo.’

‘Zijn daar ook Wouden?’ vroeg Mick.

‘Nee, we kijken nu naar het noorden. De Wouden liggen ten oosten en ten zuiden van de Koepel.’

‘Hoe ver hier vandaan?’

‘Ik weet het niet precies. Drie of vier mijl; in het zuidoosten nog minder.’

‘Dat is wel erg dichtbij,’ zei Mick, zijn wenkbrauwen fronsend.

Drie jaar geleden, dacht Edu, waren de uitlopers de Koepel plotseling tot op minder dan twee mijl genaderd. Ik herinner me nog hoe we ze in brand probeerden te schieten. Later stuurden we er robots naar toe, met bijlen. Elke omgehakte boom kostte ons een robot. Wij onderzoekers mochten niets doen dan vanuit de lucht rapporteren hoe het werk vorderde. Het Woud is toen teruggedreven, maar het blijft groeien, breidt zich uit; als het niet naar de ene kant is, dan naar de andere...

‘Waarom hebben ze de Koepel niet verder van het Woud neergezet?’ vroeg Mick.

‘Er zijn overal wouden, zelfs op het water zie je ze; de Drijvende Bossen. Het is niet gemakkelijk hier voor mensen een goede woonplaats te vinden! Het mag niet te dicht bij de evenaar zijn, want daar is het te warm. En het moet vaste grond zijn. Zoals je weet zijn hier veel wilde zeeën en uitgestrekte moerassen. En je kunt ook niet bouwen in de streken van wervelstormen en aardbevingen. Deze koepel staat in een van de veiligste zones: niet te hoog, niet te laag, niet te veel begroeiing. De bodem is tamelijk hard, het klimaat redelijk.’

‘Déze koepel?’ viel Mick Edu in de rede. ‘Is er dan nog een andere?’

‘Dat weet je toch wel. Een kleine op het rotsplateau van het zuidelijk halfrond.’

‘Ja, maar daar wonen alleen robots, geen mensen. Deze is toch de enige bewoonde?’

‘Nu wel,’ zei Edu langzaam. ‘Vroeger waren er meer koepels, hoewel niet zulke grote als deze, het Hoofdkwartier.’

‘Ik heb daarvan gehoord,’ zei Mick. ‘Maar het ging overal mis. Ik vraag me af waarom.’

‘Ach, sommige koepels waren te dicht bij bomen gebouwd, andere te dicht bij drassig land.’

‘Dus zijn ze ingestort,’ zei Mick, ‘in elkaar gezakt. Maar dat is toch al lang geleden, toen ze nog niet precies wisten hoe ze koepels moesten bouwen.’

‘Dat is zo,’ zei Edu. ‘Maar sommige zijn gewoon verlaten, omdat het te duur bleek ze te onderhouden. Drie jaar geleden is de laatste van die kleine koepels opgeheven. Jammer eigenlijk.’

‘Je kunt beter één grote en goeie koepel hebben dan een heleboel kleintjes,’ vond Mick.

‘En dit is de beste die je je wensen kunt,’ zei Edu. Hij wist dat Mick gerustgesteld wilde worden; in de Open Gang was je wel eens geneigd je af te vragen of het nu echt wel veilig was in Hoofdkwartier. Zelfs dit lieflijke, voor een deel door mensen getemde landschap had iets verontrustends. De steeds wisselende bewolking en onophoudelijke wind schenen het te doen bewegen. Het licht was nooit hetzelfde, de tinten veranderden telkens.

Edu vertelde: ‘Toen ik hier de vorige keer was, was er ook een onderzoeker die schilderde in zijn vrije tijd. Tenminste, dat probeerde hij. Hij liep altijd te roepen over de kleuren hier, en altijd was hij aan het jammeren omdat hij ze nooit precies kon weergeven.’

‘Had hij zich niet beter bij fotograferen kunnen houden?’ zei Mick. ‘Camera’s hebben geen moeite met kleuren. De afbeeldingen van Venus leken me vroeger een beetje bont en erg fantastisch. Maar het is hier precies zoals op de foto’s.’

‘Precies zo?’ zei Edu. ‘Dat beweeglijke...’

‘Nou, neem dan films.’

Edu dacht aan Jock Martijn, onderzoeker en amateurschilder.

‘Foto’s geven weer hoe ogen het zien,’ had die gezegd, ‘maar ik zou ook willen weergeven hoe je je vóélt als je dit alles ziet. Misschien zal er eens iemand komen die de landschappen hier zó kan schilderen dat de mensen op Aarde zullen zeggen: ‘Ja, zo ís Venus, zo voelt het, zo ruikt het er, zo ruist het er...’ Maar ik denk vaak dat dit geen mens ooit zal lukken. Deze planeet is ons wezensvreemd, wij zullen die waarschijnlijk nooit begrijpen. Ik in elk geval niet.’

Jock Martijn zou Venus niet meer betreden. Als planeetonderzoeker had hij zich te veel berispingen op de hals gehaald – omdat hij zich te ver buiten de Koepel waagde, omdat hij eens drie uur achter elkaar op dezelfde plek had staan tekenen. Die schetsen waren helemaal door elkaar gevloeid en bedorven toen hij in de Koepel terugkwam. Jock was erg kwaad geweest en hij had ze allemaal verscheurd. Toch was er waarschijnlijk iets van zijn werk bewaard gebleven – de vlekkencomposities die nu werden gebruikt door de psychologische dienst... Jock moest het eens weten! Edu herinnerde zich plotseling precies hoe die na die laatste berisping had gesproken: ‘Mijn carrière als onderzoeker is afgelopen; ik zal nooit meer ergens een aanstelling krijgen. Mij allang best! Venus is een rotplaneet. Als ik hier nog eens een jaar moest zitten, zou ik gek worden. Ik zou bijvoorbeeld op het onzalige idee kunnen komen om in het bos te gaan wandelen... Heb jij die aanvechting nooit gehad? Nee, ik ben liever een kladschilder op Aarde dan planeetonderzoeker op Venus.’

Waar zou Jock Martijn nu zijn? Zat hij ergens te schilderen in een stad op Aarde? Geplaagd door herinneringen aan de landschappen hier, of juist van heimwee vervuld?

Waarom heb ik toen niet vaker met hem gepraat? Hij was niet gemakkelijk te benaderen, maar toch... Ik had hem op Aarde moeten gaan opzoeken, in mijn verlof...

‘Hé, waar ben jij met je gedachten!’ zei Mick, hem aanstotend. ‘Ga je mee? Ik heb het nu wel gezien.’

6

’s Avonds zaten ze in de conversatiezaal. Er is hier niets veranderd, dacht Edu, die zich had teruggetrokken in een tamelijk rustig hoekje. Hij leunde achterover in zijn gemakkelijke, met één vinger verplaatsbare zetel, keek rond en luisterde met een half oor naar het gepraat om hem heen. Meestal kon je verschillende talen horen, maar deze avond waren de gesprekken algemeen, en dus hoorde hij alleen Eurikaans, de voertaal in de meeste buitenaardse nederzettingen. Bijna alle aanwezigen hadden zich verzameld in de buurt van de nieuwe onderzoekers. De tafels waaraan je kon kaarten, dammen of titwik spelen waren onbezet, de televisiemuur was blanco. De muziekdoos speelde wel; Mick had er net een bandje in gedaan.

‘Moeten jullie eens horen,’ zei hij, ‘dit heb ik van Aarde meegebracht.’

Vrolijke tonen tjingelden door de zaal, legden iedereen het zwijgen op. Ben ik heus op Venus? zei Edu tot zichzelf. Vannacht snelde ik nog door de ruimte, vanmorgen kwam ik hier aan. Nu lijkt het bijna alsof ik op Aarde ben teruggekomen... Hij dacht aan een van de laatste avonden die hij daar had doorgebracht; toen had hij in een restaurant gezeten en naar hetzelfde deuntje geluisterd. Alsof het gisteren was!

Een jolige stem zong:

‘O Lunastad O Lunastad,

de Metropool der Maan!

In Lunastad in Lunastad

heb ik veel stapjes staan.

Alleen mis ik in Lunastad

het schijnen van de maan.

Geef mij toch maar Nieuw Babylon,*

daar schijnt de maan,

daar schijnt de zon.

Laat mij maar naar Nieuw Babylon

al op de Aarde gaan!’

‘Dat was de nieuwste hit,’ zei Mick, ‘toen we er weggingen.’

‘Speel ’m nog eens,’ verzocht Igor, die naast hem zat, met een enorme sorbet voor zich.

Nogmaals jengelde de deun door de zaal. Meer mensen kwamen binnen, mengden zich in de gesprekken, riepen de robots hun iets lekkers te brengen. Intussen bleef de muziekdoos spelen, het ene wijsje na het andere, al het gepraat overstemmend, totdat iemand het geluid zachter draaide.

‘...nou en wat verder?’ hoorde Edu Mick zeggen. ‘Mijn keel is schor van alles wat ik van thuis heb moeten vertellen. Nu is het jullie beurt. Vertel mij maar eens iets van hier.’

‘Alsof er nog iets te vertellen is!’ zei Igor. ‘Je hebt toch zeker al genoeg gehoord van Edu, die ouwe veteraan.’

‘Ach, je kent Edu toch! Hij zegt nooit veel.’

‘Gelijk heeft hij. Als je meer wilt weten, bestudeer dan het reglement maar, en je dienstrooster.’

‘Het reglement!’ zei Iman, planeetonderzoeker Veertien, op een toon vol afkeer. Hij zat tegenover Igor, in gezelschap van een knap, donker meisje dat werkte bij de Geologische Afdeling. Hij had zijn arm om haar heen geslagen; Iman was altijd voortvarend.

‘Wel,’ zei Igor kalmpjes, ‘je doet gewoon je werk, en als je geen dienst hebt, kun je je hier best vermaken. Dat ben je toch met me eens; is het waar of niet?’

Iman lachte. ‘Het is waar.’

‘Wat moet ik jullie dan nog meer vertellen?’

‘Een heleboel!’ zei Mick. ‘Bijvoorbeeld...’ Hij wachtte een ogenblik. ‘Vertel bijvoorbeeld eens wat over de Wouden.’

Igor at zijn sorbetglas leeg, veegde zijn mond af en sprak: ‘Voor de Wouden zijn weinig woorden genoeg, Mick. Ze zijn gevaarlijk.’

‘Dat weet ik!’ zei Mick. ‘Maar niemand heeft me precies kunnen vertellen waarom en hoe...’

Igors antwoord was kort en krachtig: ‘Ze vreten alles op.’

Nu mengde een ander zich in het gesprek, een blonde vrouw met een rond blank gezicht. ‘Dat is niet juist uitgedrukt, Igor. De woud-vegetatie bestaat niet uit wat men “etende planten” noemt.’

Igor tikte tegen zijn glas. ‘Luister naar onze bioloog, Mick. Zij zal het je uitleggen.’

De onderzoekers Kris en Arno, die net door de zaal liepen, bleven staan en luisterden ook.

‘Veel van wat er in de Wouden gebeurt is nog raadselachtig,’ sprak de bioloog enigszins belerend. ‘Zeker is, dat het hete vocht daar alle metalen aantast. En niet alleen metalen – ook kunststoffen... alles wat door mensen is gemaakt! Wat in het Woud terechtkomt wordt meteen bedekt door goudachtig gele schimmel...’

‘Nou, en die gele schimmel eet toch alles op?’ zei Igor. ‘Onze luchtschepen, onze grondmobielen, onze robots en instrumenten. Vandaar dat tot aan de eenentwintigste eeuw veel informatie van hier onjuist of vervormd naar de Aarde werd overgeseind. De Wouden veranderen alles en verzwelgen het op den duur. Daarom, Mick, kun je er beter uit de buurt blijven.’

Iman had zijn arm van het donkere meisje af laten glijden. Hij boog zich naar voren. ‘En de mensen?’ vroeg hij. ‘Wat gebeurt er met de mensen, als ze het Woud in zouden gaan?’

Een goede vraag, dacht Edu. Maar je zult er geen antwoord op krijgen.

‘Beste Iman,’ zei Igor, ‘probeer nou niet mijn eetlust te bederven... Hé robot, breng me nog zo’n sorbet.’

Het antwoord op deze vraag zou je kunnen vinden in de geheime verslagen die de Recorder bewaart.

De bioloog sprak, bijna berispend: ‘Mensen gaan het Woud niet in, onderzoeker Veertien.’

Vroeger wel, toen Venus nog maar pas was betreden. Maar ze verdwaalden, verdwenen...

‘Onderzoeker Elf, Edu! Een cent voor je gedachten.’

Edu keek op, recht in het gezicht van een stralende jonge vrouw met koperkleurig haar. ‘O... bent u het,’ zei hij, een beetje in de war. ‘Doctor Mol.’

Ze ging naast hem zitten en zei: ‘Als we geen dienst hebben mag je het “u” weglaten en me Petra noemen.’

‘Petra,’ zei Edu. Wat was ze mooi. Ze zag er in dit wit-en-blauw-en-heldergeel heel anders uit dan vanmorgen. Ze keek hem aan van onder lange wimpers en vergulde oogleden. ‘Nu, geef eens antwoord, Edu.’

‘Gedachten zijn tolvrij, Petra! En wie zegt dat ze iets waard zijn, al is het maar een cent?’

‘Je zat zo stil te luisteren naar je vrienden. Maar met een gezicht alsof je er een heel eigen mening op na houdt.’

Vergeet niet dat ze psycholoog is, dacht Edu. Ze wil me nog steeds uithoren.

Ze zwegen allebei en luisterden naar de anderen.

‘De kern van al het gevaar hier...’

‘Hou toch eens op met die akelige verhalen!’

‘Wat geeft dat nou; je hoeft er toch niet heen.’

‘Onderzoekers bekijken de Wouden alleen maar vanuit de lucht.’

Alleen maar vanuit de lucht...

‘Zo is het altijd,’ zei Petra, ‘als er nieuwe onderzoekers zijn gearriveerd in Hoofdkwartier.’

Edu keek haar vragend aan.

‘Praten over de Wouden,’ verduidelijkte ze.

‘O ja?’

‘Dat is heel begrijpelijk,’ sprak Petra. ‘Zie je, de onderzoekers zijn de enige mensen die zich elke dag buiten de Koepel begeven. Ze móéten dus praten over de Wouden; het is zelfs goed dat ze het doen. Zo spreken ze zich uit en raken hun angst kwijt. En over een poosje zullen ze aan het bestaan van de Wouden wennen, en ze vergeten.’

Vergeten? De Wouden vergeten? Onzin! Maar het enige dat Edu zei was: ‘Waarom is de gang open gelaten?’

Hij zag dat Petra hem niet begreep. ‘De gang naar de bibliotheek,’ ging hij voort. ‘Ze hadden die beter dicht kunnen maken, net als de zaal hier, of namaakuitzichten in de ramen kunnen plaatsen, als in de kamer hiernaast...’

‘Hé Petra! En Edu. Waarom komen jullie niet bij ons zitten?’ Het was Igor die riep. ‘Of stoor ik jullie in een ernstig gesprek?’

Ze schoven aan bij de grote kring die zich om Igor had gevormd.

‘Ik had het net over de Heimweekamer,’ zei Edu; ‘als die tenminste nog zo heet.’

‘Jazeker,’ zei Igor. ‘Heb je nu al heimwee? Vandaar zeker, Petra, dat je hem zo met zorg beziet.’

‘Heimweekamer?’ zei Mick. ‘Wat is dat nu weer?’

‘Ben je nog niet in de kamer hiernaast geweest?’

‘Jawel, maar...’

‘Dan heb je zeker nog niet uit de ramen gekeken,’ zei Igor. ‘Drie zijn er nu; vorig jaar is er een bijgekomen. Ze vertonen een driedimensionaal natuurgetrouw uitzicht op Aardse plaatsen: een plein, een straat, een park. Als je eens heimwee hebt, ga je daar dus zitten, kijkt naar buiten en verbeeldt je dat je thuis bent.’

‘Het is werkelijk net echt!’ vulde een ander aan; een kleine magere man die luisterde naar de naam Sim. ‘Op het nieuwste uitzicht zie je zelfs dingen bewegen. Kom maar eens kijken. Mag ik ze demonstreren?’

‘Ja, doe dat maar,’ zei Petra. ‘Maar blijf er niet de hele avond zitten.’

De kleine man sprong op en liep weg; de meeste onderzoekers en ook anderen volgden hem.

‘Moet jij niet gaan kijken?’ vroeg Mick aan Edu.

‘Dank je, ik heb het al gezien.’

Nu zaten ze nog met z’n drieën; Edu, Petra en Igor.

Petra wendde zich tot Edu. ‘Dát bedoelde je!’ zei ze. ‘Waarom we de Aarde hebben meegenomen hier naar Venus...’

Edu knikte.

‘Jij zou het anders willen, nietwaar? Maar we hebben onszelf toch ook meegenomen? We zijn en blijven Aarde-wezens.’

‘Met of zonder ziel,’ viel Igor in. Hij keek hen beurtelings aan. ‘Ik geloof dat jullie wérkelijk aan een ernstig gesprek bezig zijn.’

Jammer dat hij nu mee gaat praten, dacht Edu. Maar Igor scheen zich in het geheel niet te veel te voelen. Zijn aanwezigheid hinderde Petra blijkbaar ook niet – integendeel, de blik die ze wisselden sprak van een goede verstandhouding.

‘Hoe bevalt het jou hier eigenlijk, Igor, op Venus?’ vroeg ze.

‘Hoe bevalt het jou hier, Igor, onder de Koepel?’ zei Edu.

‘Hoor je het verschil, Petra?’ zei Igor. ‘Er is heus geen psycholoog voor nodig om deze jongen te begrijpen. Hij heeft de ware onderzoekersgeest in zich, dat had ik je allang kunnen vertellen. Alleen heeft hij zich vergist toen hij een aanstelling hier op Venus vroeg – als je wilt pionieren is Mars beter geschikt.’

Edu ergerde zich aan de spottende lach op Igors gezicht, de begrijpende glimlach van Petra. Welk recht hebben ze mij aan te kijken als verstandige volwassenen een onwetend kind – zo vol begrip en overtuigd van hun gelijk, een beetje neerbuigend, zelfs medelijdend. Maar hij zei niets.

‘De onderzoekers hier doen heel nuttig werk, Igor,’ zei Petra. ‘Zij verzamelen de gegevens waaruit Computer en planeetgeleerden eens de waarheid over Venus zullen afleiden.’

‘De waarheid over Venus,’ herhaalde Igor. ‘Wel ja, die zullen ze net zo gemakkelijk vinden als de psychologen de waarheid over wat nu een mens is.’ Hij werd plotseling ernstig. ‘De waarheid, Edu, weten wij allang! Venus is een planeet die om dezelfde zon draait als de Aarde, een planeet vol leven. Maar dat is ook de enige overeenkomst. Ik weet niet of die groeisels hier wat je noemt een ziel hebben, maar áls er buiten de Koepel een gedachte leeft, dan is het deze: Wij van Venus willen van de mensen niks weten.’

Zijn ernst verdween even plotseling als ze gekomen was. ‘En nu,’ zei hij, ‘drinken we met z’n drieën de lekkerste aardse drank. Robot, breng ons koffienektar.’

‘Het wordt al laat,’ begon Petra. ‘Zouden we nu wel...’

‘Ik slaap altijd goed,’ viel Igor haar in de rede. ‘En als dat niet zo was, Petra, zou ik bij jou aankloppen om... een tabletje.’

‘Een mededeling aan u, Chef Radio,’ sprak de robot. ‘Weet u dat uw rantsoen koffienektar van deze week bijna op is?’

‘Wat kan mij dat schelen!’ riep Igor. ‘Ik heb nu trek in koffienektar, en dus drink ik nu koffienektar.’

‘Breng het van mijn rantsoen, robot,’ zei Edu.

‘Geen denken aan,’ zei Igor. ‘Ik trakteer.’

‘Er is ook gewone koffie,’ sprak de robot.

‘Nee, vanavond wil ik nektar, het geurige extract getrokken uit échte koffiebonen, geplukt van struiken in de kassen bij Brasilia – om te drinken op onze vriendschap. Wij met z’n drieën zijn best een aardig stel, vinden jullie ook niet?’

Uit de kamer naast de conversatiezaal kwam een vrolijk gelach. Igor, Edu en Petra hieven hun glazen. Een lange gestalte bleef voor hen staan.

‘Zo,’ zei de Commandant, ‘ik zie dat hier een goede stemming heerst.’ De muziekdoos begon weer te spelen:

Geef mij toch maar Nieuw Babylon

daar schijnt de maan,

Daar schijnt de zon.

Laat mij maar naar Nieuw Babylon

al op de Aarde gaan!

7

Voor het eerst naar buiten... Voor negen van de tien planeetonderzoekers was dat zo. Edu zei tot zichzelf dat hij bijna zou wensen dat het voor hem óók de eerste keer was. Hij herinnerde zich nog heel goed hoe heerlijk hij het had gevonden, drie jaar geleden: uit de Koepel te komen in het licht van de vroege morgen; de prachtige kleuren, nu eens teer, dan weer helder; fonkelende druppels overal. En wanneer je eenmaal het plaveisel rond de Koepel verlaten had, de zachte, veerkrachtige bodem onder je voeten. Eerst durfde je haast niet te lopen over dat schitterend azuren en donzig-gele mos, maar na een poosje deed je het zonder aarzelen – en het spoor dat je naliet was al na enkele seconden verdwenen. Edu herinnerde zich plotseling een andere dag: eens hadden hij en twee collega’s (was Jock Martijn er niet bij geweest?) hun helm afgezet en zomaar een tijd lang op dat mos rondgesprongen. Nu en dan, als ze buiten adem raakten, waren ze er even mee opgehouden; dan keken ze hoe vlug de platgetrapte mosplantjes zich weer oprichtten. Een regenbui had hen genoodzaakt hun helm weer op te zetten, en later waren ze berispt voor hun onzinnig gedrag.

Zou een van zijn tegenwoordige collega’s zich ooit zo dwaas gedragen? Hij dacht van niet. Hun helm mochten ze niet meer afzetten; dat was nu verboden. Ze hadden ook andere Kostuums-voor-Buitenonderzoek – veel betere, had de instructeur gezegd. En nóg betere werden op dit ogenblik door koepelgeleerden getest.

Daar stonden ze nu met z’n tienen, klaar om te vertrekken. Hij keek zijn metgezellen eens aan; gelukkig waren hun helmen helemaal doorschijnend. Mick trok zijn ‘dapper-onverschillige’ gezicht, Arno scheen het allemaal niet erg aangenaam te vinden, Iman keek geïnteresseerd, en Kris achterdochtig. Saboe leek onbewogen, Rufus ook... Geen van allen, behalve Iman misschien, zag eruit alsof hij zich voelde zoals hij, drie jaar geleden. Wie weet was dat maar beter ook!

Een tikje klonk in zijn koptelefoon, en toen de droge stem van de Chef der Planeetgeleerden, die sprak vanuit zijn laboratorium onder de Koepel.

‘Onderzoekers, u kunt thans vertrekken op uw tocht ter oriëntatie. U zult steeds in radiocontact blijven met Hoofdkwartier en natuurlijk ook met elkaar. U kent uw instructies...’

tik. Daarna kwam Igors stem – een veel prettiger geluid: ‘Hoofdkwartier tot planeetonderzoekers. Route noord, richting Bewegende Bergen. Goeie wandeling gewenst.’

Nu liepen ze over het springerige mos. Hier en daar lagen resten van een plavuizenpad; het was onbegonnen werk gebleken dat te onderhouden. De onderzoekers liepen langzaam; ze bleven telkens staan en maakten opmerkingen over wat ze zagen. Hun route ging over glooiend terrein, dat gaandeweg heuvelachtiger werd. Ze liepen door nevels en mistflarden, onder een bedekte lucht. Nooit trokken de wolken om Venus weg; niemand had er ooit de zon gezien. Maar er was meer dan genoeg licht; aan een onbewolkte hemel zou de zon alleen maar oogverblindend zijn. Er waaide een stevige wind uit het westen – volgens Venusbegrippen niet meer dan een zwak briesje –, die het mos deed golven als een zee. En soms verschenen er voor de verbaasde ogen van de onderzoekers de wonderlijkste vergezichten: wolken stapelden zich op tot bedrieglijke gebergten met gouden toppen en purperen dalen, die bij een windvlaag in elkaar stortten en veranderden in omhoogvallende waterstromen, of grotten van druipende stenen, of vuurwerk spuwende vulkanen. En dan was er plotseling niets anders dan mist, van lichtend wit tot dreigend grijs, met ertussendoor een glimp van de Bewegende Bergen.

‘Deze planeet doet niets anders dan je voor de gek houden,’ merkte Arno op.

‘Boeiend en onbetrouwbaar als een mooie vrouw,’ zei Iman.

De stem van Igor in de Koepel had daar onmiddellijk commentaar op: ‘Een mooie vrouw! Die opmerking bevat meer waarheid dan je misschien zou denken. De psycholoog heeft me eens verteld dat onze voorouders in prehistorische tijden op Aarde Venus naar een godin hebben genoemd – niemand anders dan de godin van schoonheid en liefde...’ Op zakelijker toon ging hij voort: ‘Hoofdkwartier tot planeetonderzoekers: wilt u vooral attent zijn op de groeisels die u over honderd meter zult passeren. Ik herhaal, over honderd meter. Onderzoeker Elf, wilt u speciaal de juiste route in het oog houden. Richting pal noord...’

‘Instructies ontvangen,’ antwoordde Edu.

Deze eerste keer zouden ze allemaal bij elkaar blijven, en hij, de leider die het terrein kende, moest zo’n beetje als gids optreden. Volgende week zouden ze er twee aan twee op uitgaan. Waarschijnlijk werd er nu van hem verwacht dat hij van alles aan zou wijzen en ervan vertellen. Maar hij deed het niet. Ze moesten zich eerst zelf maar een oordeel vormen.

Honderd meter verder groeiden vele varenachtige planten met gekrulde bladeren; ze waren niet hoger dan een meter. In het gebied rond de Koepel stond geen plant die groter was dan een struik; bomen werden er niet geduld.

‘Moeten we al deze groeisels uit elkaar houden?’ zei Mick. ‘Dat lukt zelfs geen bioloog. Ze lijken veel te veel op elkaar.’

‘Nee hoor, ze zijn heel verschillend,’ vond Iman. Hij waagde het een blad af te plukken, dat hij aandachtig bekeek voor hij het wegwierp.

Arno maakte een beweging van schrik. ‘Daar beweegt iets; ik geloof dat het een slang is.’

‘Ik heb altijd geleerd dat er geen slangen zijn op Venus,’ zei Iman. Hij speurde behoedzaam tussen de planten. ‘Iets langs, iets duns, iets kronkelends, hoe noem je dat?’ vroeg hij.

‘Het is een soort worm,’ zei Edu. ‘Neem er een foto van, Iman. Het is een mooi exemplaar.’

‘Daar is er nog een,’ zei Mick. ‘Ze bijten toch niet, zoals de woestijnslangen van Mars?’

‘Nee. Deze wormen eten wortels. Ze leven onder de grond; de grote maken soms dat je de bodem voelt trillen.’

‘Ben je je lessen vergeten, Mick?’ zei Iman. ‘Ze eten wortels, en je kunt hun schuilplaatsen vinden door te zoeken naar plekken waar de planten verdord zijn.’

‘Verdort hier ooit wel eens iets?’ vroeg Rufus. ‘Je zou het haast niet geloven.’

Ze vervolgden hun tocht. Een regenbui beperkte hun zicht tot slechts enkele meters, ondanks de kleine wissers op hun helm. Korte tijd liepen ze voort zonder stil te staan of om zich heen te kijken. Ze begonnen steeds meer te stijgen, de grond werd harder – ze waren bij de uitlopers van de bergen gekomen; de eerste etappe was bijna afgelegd.

De bui dreef over, maar nog steeds liepen ze traag en voorzichtig. Het gesteente van de bodem was met glibberige algen bedekt.

‘Ben ik blij dat ik goeie laarzen aan heb,’ zei Mick, die naast Edu liep. ‘En nu zie ik ze toch heus,’ voegde hij erbij. ‘De Bewegende Bergen.’

Ja, daar waren ze, boven laaghangende wolken oprijzend, en met wolken aan hun toppen.

‘Als je geen helm op had,’ zei Edu, ‘zou je nu ruisen horen – van vele watervallen in de verte en van de Noorderstroom dichtbij.’

Nog iets anders rees voor hen op: de Robowaker van het noorden.

Als er Venusmensen bestonden – maar die zijn er niet – zouden ze dat ding misschien net zo vreemd vinden als wij al het leven hier... Ze zouden het voor een griezelig monster aan kunnen zien: een gedrocht op dunne poten, met een glimmend rond waterhoofd. De fotolenzen zijn als loerende ogen, de antennes lijken op bewegende voelsprieten...

Voor mensen van de Aarde was het echter een vertrouwd, en voor de meeste planeetonderzoekers zelfs een vriendelijk ding: gewoon een van de uitkijkposten; een vernuftig geconstrueerd apparaat, uitgerust met gevoelige lenzen, radio en elektronisch brein, dat alles wat het zag en hoorde doorseinde naar de Koepel. buitenrobot-observator-bewaker, zo luidde de officiële naam, in het spraakgebruik afgekort tot Robowaker. Acht van zulke toestellen stonden op regelmatige afstand in een kring om de Koepel heen. Binnen deze cirkel, die een straal had van één mijl, was het werkterrein van de planeetonderzoekers. Slechts bij hoge uitzondering mochten ze zich verder begeven, en dan nooit in oostelijke richting, want daar bevonden zich wouden.

‘Nu is de noordgrens vlakbij,’ zei Mick.

Sjang zette er plotseling de pas in, gleed uit en viel languit op de grond. Hij krabbelde meteen weer overeind en hoewel hij niets mankeerde, werd hij door zijn collega’s, zoals voorgeschreven, van boven tot onder gecontroleerd. Nee, geen scheurtje, zelfs geen deukje in zijn Kostuum-voor-Buitenonderzoek.

Edu zocht contact met de Koepel. ‘Onderzoeker Elf tot Hoofdkwartier; wij zijn bij de noordelijke Robowaker gekomen en zullen dadelijk de rivier stroomafwaarts volgen.’

Dat was hun opdracht: ze moesten zich in een cirkel om de Koepel heen begeven, voor een deel te voet, voor een deel per grondmobiel. En zo, van Robowaker naar Robowaker trekkend, zouden ze een indruk krijgen van het landschap en de grenzen leren kennen van hun werkterrein.

Hoofdkwartier antwoordde, nog steeds met Igors stem, en herinnerde hen eraan dat ze regelmatig hun waterproef-wandelkaarten moesten raadplegen.

Intussen bekeken de onderzoekers de Robowaker. Daarna wandelden ze naar de woelige rivier die een stuk van het noordelijk gebied doorsneed.

‘Die aanlegsteiger mag ook wel eens opgeknapt worden,’ merkte Mick op.

‘Daar zullen wij voor moeten zorgen,’ zei Edu.

‘Wij?’ herhaalde Mick, bijna ontzet. ‘Met zulk werk hebben wij toch niks te maken.’

‘Nou ja, de robots voeren het uit natuurlijk, maar de onderzoekers moeten erop toezien. Nu nog niet; over een week of twee. Het is nog erg vroeg in de morgen...’

‘Nou, zó vroeg is het niet meer! Weet je hoe laat het is? Tegen elven. We hebben bijna twee uur gedaan over die ene mijl.’

‘Ik bedoelde vroeg in de venusmorgen. Later op de dag – de Venusdag – zal de stroom minder breed en minder woest worden...’ Edu onderbrak zichzelf om Iman te waarschuwen: ‘Niet zo dicht bij het water, idioot! Als je erin valt, moeten wij je eruit halen...’ Die Iman is niet bang, geloof ik, dacht hij.

‘Jij hebt hier wel eens gevaren, hè?’ zei Mick.

‘Is dat werkelijk waar?’ vroeg Pal.

‘Ja, en het was fijn...’ begon Edu.

Igor, in de Koepel, viel hem in de rede. ‘Daar heb ik een woordje over te zeggen! Edu Jansen, ja, ik heb het tegen jou, onderzoeker Elf, maar de andere onderzoekers mogen het ook horen. Vorig jaar, op Mars, heb je me helemaal lekker gemaakt met je verhalen over boottochten en vispartijen in die rivier. Vispartijen – het mocht wat! Sinds ik hier ben heeft niemand in de Noorderstroom ook maar één vis gezien, laat staan gevangen!’

’t Is toch niet waar,’ zei Edu verbaasd. ‘Ik verzeker je, Igor...’

‘Nee, probeer me niets op mijn mouw te spelden!’ dreunde Igors stem. ‘Ik weet nu hoe ik jouw verhalen noemen moet: visserslatijn!’

De andere onderzoekers lachten.

Toen zei Iman: ‘Maar waarom hangt er dan een net?’

‘Vraag dát aan de Computer,’ antwoordde Igor. ‘Een vis zul je er niet in vinden.’

‘Toch herinner ik me,’ ging Iman voort, ‘dat er bij onze instructiecursus over vissen is gesproken.’

‘Dat was op Aarde!’ zei Igor. ‘Daar lopen ze altijd achter op de feiten. En het is een feit – nu in ernst – dat er al lange tijd geen vissen meer zwemmen in de Noorderstroom.’

‘Hoe komt dat?’ vroegen Iman en Edu tegelijk.

‘Ook dát kun je beter aan de Computer vragen, of aan onze bioloog... Wacht even.’

klik. Een ogenblik later kregen ze verbinding met de bioloog; ze leek enigszins verstoord, waarschijnlijk was ze net aan haar koffienektar bezig. ‘Waarom de vissen weg zijn? Dat fenomeen hebben we nog in onderzoek. We zullen te zijner tijd wel rapport uitbrengen...’ klik.

‘Peins er dus maar niet langer over,’ klonk nogmaals Igors stem. ‘Ik breek nu af; jullie moeten door. Hoe bevalt het jullie? Niet al te nat?’

‘Het motregent. Zicht matig.’

‘Nou, sterkte dan maar. Breng bij elke Robowaker verslag uit. Tot ziens.’

Twee aan twee liepen ze langs de rivier, stroomafwaarts in westelijke richting. Aan de overkant waren de bergen weer geheel in nevels verdwenen.

‘In die richting ongeveer,’ wees Edu, ‘is een top vanwaar je bij goed weer de zee kunt zien.’

‘Ben je daar op geklommen?’ vroeg Mick.

‘Nee, ik niet, jammer genoeg. Een paar collega’s van me hebben het eens gedaan.’

‘O ja?’ zei Arno. ‘Is dat geen bergbeklimmerslatijn? Het lijkt me nogal overbodig een top te beklimmen als je de zee net zo goed vanuit een luchtschip kunt zien.’

‘Ik hoop dat we gauw op observatievlucht gaan,’ zei Mick. ‘Dat is een heel wat gemakkelijker baantje dan dit geglibber op gladde stenen en het gebagger door al die groeisels. Dat ze hier nu geen wégen kunnen aanleggen!’

Edu gaf daar geen antwoord op.

Ze liepen verder, op weg naar de volgende Robowaker. Als ze die bereikt hadden, zouden ze de stroom verlaten, hellingen afdalen en hun tocht voortzetten over vlakten met gras, totdat ze wéér een Robowaker zouden ontmoeten. Daar zouden robots klaarstaan met grondmobielen, zodat ze verder konden rijden, van het westen naar het zuiden, langs het gebied van meren en moerassen – de enige plaats waar een bijna echte weg liep, boven op de dijk die er was opgeworpen. En van het zuiden zouden ze naar het oosten gaan, waar de grens door witgeverfde stenen nog eens extra werd gemarkeerd: Ga hier niet voorbij, gevaarlijk, in die richting bevindt zich bos... Van het oosten terug naar het noorden, en dan was de cirkel gesloten – de cirkel die ze niet mochten verbreken. Een straal van één mijl*, één uur gaans van de Koepel – verder konden ze zich niet begeven.

De volgende Robowaker doemde op uit de mist. De roerloze machine werd een dreigende wachter, die tot hem scheen te spreken:‘Planeetonderzoeker Elf, ik ben hier neergezet om u eraan te herinneren dat hier de grens is. U mag mij niet passeren. Aan de andere kant is een wijde, uitgestrekte planeet... verboden toegang.’

8

Een week ging voorbij (aardse tijdrekening). De nieuwe planeetonderzoekers raakten gewoon aan hun werk en aan het leven in de Koepel.

U, planeetonderzoekers, bent hier om de planeet te onderzoeken...

Zo begon punt 1 van de dienstinstructies, en daarna volgde een opsomming van alle taken.

U zult het landschap verkennen...

Maar nooit verder dan één mijl van Hoofdkwartier, dacht Edu.

U moet op bodemonderzoek uitgaan; monsters verzamelen van aarde, en stukken steen... U moet ook planten observeren...

Als je ze maar niet meeneemt naar de Koepel.

Alles wat op bomen lijkt moet na beschreven en gefotografeerd te zijn worden vernietigd...

‘Onkruid wieden,’ noemden de onderzoekers dat; een werkje waar ze allemaal het land aan hadden. Mick zei dat hij het er zo warm van kreeg, wat natuurlijk overdreven was, want hun buitenkostuums waren voorzien van een goede temperatuurregelaar.

De lucht van Venus heeft op sommige mensen een nadelige invloed, die varieert van symptomen van lichte dronkenschap tot warhoofdigheid, bij anderen van een loom gevoel tot zware slaperigheid. Daarom is het iedereen streng verboden zich buiten de Koepel te begeven zonder de bescherming van een Kostuum-voor-Buitenonderzoek...

Streng verboden! dacht Edu. Dat stond drie jaar geleden nog niet in het reglement... En zo doen wij het werk waaruit de Computer eens de waarheid over Venus moet concluderen.

De planeetonderzoekers mogen nooit vergeten dat elk dierlijk wezen op Venus gevaarlijk kan zijn...

Dieren komen we hoe langer hoe minder tegen. Er zwemmen geen vissen meer in de stroom. Zelfs de kleine beestjes, de insectachtige, de vogelachtige, zien we haast niet meer. Die langpoten met de ronde knipperogen bijvoorbeeld. Ze lijken griezelig omdat ze zo vreemd zijn, maar ze zijn schuw; ze schijnen de Koepel te mijden. Misschien hebben ze wel gelijk! Maandag zaten Mick en ik er een paar achterna, maar we mochten de Robowaker niet voorbij. Alleen door de lucht komen we buiten de grens.

De planeetonderzoekers moeten ook observatievluchten uitvoeren boven de planeet... als de weersomstandigheden goed zijn... foto’s maken... als het zicht het toelaat...

Dat is weer eens iets anders: opstijgen met z’n tweeën in zo’n mooi luchtscheepje, waar je aan alle kanten naar buiten kunt zien, vliegen naar wazige verten. Het fotograferen gaat automatisch, maar we moeten ook goed kijken, alles rapporteren wat ons opvalt... En elke keer moeten de kaarten worden herzien: land lijkt zee te zijn geworden, rivieren zijn van loop veranderd, meren dichtgeslibd, eilanden weggedreven, open vlakten dicht begroeid...

U moet ook foto’s maken van de Wouden... maar alleen met telelenzen. En als u over een bos moet vliegen, vlieg dan op de goede hoogte...

Het kan niet hoog genoeg zijn!

en met de juiste snelheid...

Het kan niet snel genoeg zijn!

Zo heeft de Computer het uitgerekend en voorgeschreven...

9

Wind en regen waren gewoon op Venus, en niemand liet zich daardoor afbrengen van de dagelijkse gang van zaken. Maar als er een echte storm opstak, bleven zelfs de onderzoekers binnen. Het geraas van de wind was dan overal te horen; in de meest geïsoleerde vertrekken drong het nog door als dof gesuis en vaag gesteun. De Koepel trilde onder het geweld van de windvlagen en het water droop langs het superplexiglas. Soms leek het of in plaats van regendruppels een stortbui van steentjes neerkletterde. Maar hoe erg het ook mocht zijn, nooit was de Koepel onder een orkaan bezweken.

En toch... dacht Edu, toen hij even bleef staan in de Open Gang, op weg naar de bibliotheek, de Koepel zou het eens een keer niet kunnen houden... Maar zelfs dan kon er in één etmaal een nieuwe zijn opgetrokken; het materiaal lag kant-en-klaar in het magazijn.

In de Open Gang, waar de lampen de hele Venusdag niet aan hoefden, was het licht grauw en vaal, als op een bewolkte dag op Aarde. Nu en dan echter werd alles in een geelachtig, schril schijnsel gehuld, dat meteen weer werd gedoofd door schaduwen van wolken die over de Koepel joegen – grijze schaduwen, groene schaduwen.

Edu zag niets meer van de buitenwereld dan schimmen en mist; het anders doorzichtige superplexiglas was helemaal beslagen. Vanmorgen had hij nog wél iets kunnen zien; hij was speciaal gaan kijken in plaats van met zijn collega’s titwik te spelen in de conversatiezaal. Wat een schouwspel was het geweest! Om je adem bij in te houden. De grond zelf leek te golven, wolken fladderden voorbij, en aan zijn gezichtseinder bewogen zich donderkoppen – als monsterachtige paddenstoelen, als afgrijselijk verdraaide bomen, als wanstaltige weekdieren. Ze groeiden naar hem toe, bijna zwart vanbinnen, met lichtende randen in giftige kleuren... Hij had ernaar gekeken totdat het glas van de Koepel te fragiel leek om hem werkelijk goed te beschermen. Toen was hij teruggegaan naar de conversatiezaal, waar je tenminste de illusie had dat je veilig binnen was. En hij had zichzelf bekend dat hij er in dit weer nooit op uit zou durven gaan.

Maar nu, achter het beslagen plexiglas, zou hij zich bijna kunnen wijsmaken dat het een gewone regendag was. Misschien kwam dat ook doordat het iets minder lawaaiig werd: de wind leek af te nemen.

Edu liep door, en ging de bibliotheek in. Er bevond zich niemand in het vertrek, dat verschilde van de andere ruimten onder de Koepel. Het deed enigszins ouderwets aan, met het zachte en toch heldere buislamplicht, het dikke tapijt op de vloer, de uitnodigende zetels, de fluwelige gordijnen die dichtgeschoven waren voor de ramen. Maar de kijkschermen en kasten waren nieuw en modern, evenals de robot die er altijd toezicht hield. ‘Goedemiddag, onderzoeker Elf,’ zei deze, met de beschaafde en bescheiden stem van een bibliotheek-robot. ‘Wat is er van uw dienst? Hebt u een speciale wens?’

‘Nee, robot,’ zei Edu. ‘Ik wil zomaar wat kijken. Of ja, geef me toch de catalogus maar. De systematische.’

‘Welke letter?’ vroeg de robot.

‘De W.’

De robot drukte een knop in op het bord voor hem; een van de kijkschermen werd verlicht. Edu liep erheen, maar de robot riep hem terug.

‘Een moment, onderzoeker Elf. Ik heb nog iets voor u.’ Hij drukte een andere knop in en las het kaartje voor dat in zijn plastic hand sprong.

‘Planeetonderzoeker Elf vraagt inzage van Expeditieverslagen, daterend uit de eerste jaren van menselijk verblijf op Venus. Eerste antwoord op deze aanvrage: Deze verslagen berusten bij de Recorder en worden niet ter inzage gegeven, tenzij met toestemming van de Commandant of de Chef der Planeetgeleerden...’

‘Dat weet ik al,’ viel Edu de robot in de rede.

Die zweeg een ogenblik en keek hem met zijn uitdrukkingsloze gezicht aan. ‘Er is nog een toevoeging bij dit antwoord gekomen,’ zei hij en hij las verder.

‘Definitief antwoord op aanvraag van onderzoeker Elf: De planeetonderzoekers kunnen verslagen als hierboven genoemd niet ter inzage krijgen, omdat ze volgens punt 11 komma 21 sub A van de statuten buiten hun taak en competentie vallen.’

De robot overhandigde Edu het kaartje. Edu stopte het in zijn zak en zei: ‘Nou, dat weten we dan alweer. Het kan me ook eigenlijk niks meer schelen.’ Zijn luchtige toon kwam helemaal niet overeen met wat hij voelde.

De bibliothecaris zei niets; wat zou een robot hier ook op moeten antwoorden? Maar Edu wist dat zijn aanvraag, de weigering en zijn commentaar erop waren geregistreerd om doorgegeven te worden aan de Computer. Doorgegeven en voor altijd bewaard.

Voor altijd bewaard, dacht hij boos, maar de expeditieverslagen zijn geheim; verslagen door onderzoekers gemaakt nota bene vallen buiten de taak en competentie van onderzoekers. Hoe verzinnen ze het!

‘De catalogus is aan,’ zei de robot.

Edu had bijna vergeten dat hij daarom had gevraagd, maar natuurlijk, een robot vergat zoiets niet. ‘Dank je,’ zei hij, erheen lopend.

De W nog wel, dacht hij, terwijl hij aan het verlichte scherm ging zitten. Ook dát zal hij registreren. ‘Planeetonderzoeker Elf bestudeert alle werken over het onderwerp Woud.’ Nou ja, dat is toch niet verboden! Ik mag me laten voorlezen wat ik wil.

Hij draaide aan de knop en keek vluchtig naar de zwarte letters die over het scherm schoven; nu en dan liet hij ze even stilstaan om een regel te lezen. Wat een massa onderwerpen waren er toch bij de W – maar was dat ook niet de letter van Wetenschap en Wijsheid? – Er waren voorleesoorknoppen over wapens, warenkennis, weg- en waterbouwkunde, wereldgeschiedenis en het Wilde Westen (sagen uit de negentiende en twintigste eeuw); hij zag titels van wiskundige verhandelingen, winterverhalen en woordenboeken. Het woord Woud kwam pas bijna op het laatst, zoals hij al wist... ‘woud, zie ook onder Bos...’ Hij draaide de knop verder... oerwoud... woud van venus, gevolgd door bekende titels en namen van geleerden (maar veel te vertellen hadden ze niet, ook dát wist hij)... verslagen van venus-expedities, met eronder een rij jaartallen, gevolgd door een regel rode letters: geheim. alleen op speciale aanvraag... Edu fronste even zijn wenkbrauwen en keek verder, hoewel hij niets nieuws had te verwachten. ter ontspanning: ...tarzan, een verhaal uit de twintigste eeuw (erg ongeloofwaardig)... ontdekkingsreiziger op venus (volkomen waanzin)... Ach nee, dan kan ik net zo goed mijn boek nog eens overlezen, mijn eigen, echte boek...

Hij draaide de knop terug; de woorden schoten nog eens voorbij... wind... weer... Buiten waaide het nog steeds.

‘Hebt u een titel uitgekozen?’ vroeg de robot.

Edu antwoordde ontkennend, en vroeg om het volgende hoofdstuk van de systematische catalogus. Bij de X en de Y vond hij niets van zijn gading. Ten slotte vroeg hij maar om een verzameling Zeeverhalen. Die bleken echter uitgeleend te zijn.

Edu had op zijn gemak in zo’n lekkere zetel willen luisteren, totdat de bel ging voor het avondeten in de kantine. Maar de bibliotheek benauwde hem plotseling en de zwijgend wachtende robot irriteerde hem. ‘Ach, zoek jij maar wat voor me uit,’ zei hij. De bibliothecaris kende hem immers en zou hem dus niet een oorknop geven die hij eerder had geleend.

De robot keek in zijn kaartsysteem, gleed langs de kasten, trok een la open.

Op dat ogenblik kwam Petra de bibliotheek binnen.

‘Dag Edu,’ zei ze. ‘Ik hoorde van Mick dat je hier was...’

De robot kwam naar hen toe en hield Edu een zilverglanzende oorknop voor. ‘Is dit iets voor u, onderzoeker Elf? Goedemiddag, doctor Mol. Wat is er van uw dienst?’

Edu nam de oorknop aan. Toen keek hij naar Petra. Wilde ze hem spreken? Het konden geen dienstzaken zijn, want ze droeg niet haar groene d.a.w.-gewaad. De kleuren van haar luchtige jurk waren bijna te uitbundig voor dit stemmige vertrek. Ze stonden haar goed, dat wel. Maar Petra was altijd mooi, wat ze ook aanhad. Edu was niet de enige die deze mening was toegedaan, en hij verdacht haar ervan dat ze het zelf ook heel goed wist.

‘Je wou zeker rustig gaan luisteren,’ zei ze. ‘Of heb je even tijd voor mij?’ Ze glimlachte hem toe – ze heeft een bijzonder innemende lach – en voegde erbij: ‘Niet dat het zo belangrijk is, maar...’

‘O natuurlijk heb ik tijd voor je, Petra,’ zei Edu.

‘Hebt u een speciale wens, doctor Mol?’ vroeg de robot.

‘Nee robot, ik kom eigenlijk alleen voor onderzoeker Elf. Er is niemand anders hier, we kunnen dus wel even praten.’

‘Zeker, doctor Mol, zolang er geen anderen zijn,’ antwoordde de robot, die altijd goed oplette of het verzoek stilte hier svp in acht werd genomen.

Edu volgde Petra naar de verste hoek van de bibliotheek, waar ze naast elkaar gingen zitten.

‘Ach, nu heb ik de bibliothecaris toch nog wat te vragen,’ zei Petra, terwijl ze overeind kwam. ‘Probeer jij intussen je oorknop maar even; ik ben zo klaar.’

Edu volgde haar met zijn blik – mooie benen heeft ze ook. Ze boog zich naar de robot, die weer bezig was met zijn kaartsysteem. Maar hij kon niet verstaan wat ze zei. Afwezig deed hij de voorleesknop aan zijn oor. Een zachte stem begon hem iets toe te fluisteren; het duurde even voordat het tot hem doordrong wat die zei. Gedichten... de robot heeft me gedichten gegeven. Had hij niets beters kunnen verzinnen?

Maar toen glimlachte Edu. Oude herinneringen kwamen bij hem op. Lang geleden had hij een dwaze, dierbare robot gehad, die óók gedichten voor hem opzegde. Misschien toch niet zo’n gek idee van de bibliothecaris...

‘Ik zag Cecilia komen

op een zomernacht

twee oren om te horen

twee ogen om te zien...’

Daar was Petra weer. Hij nam de voorleesoorknop af en zei vragend: ‘Zo?’

Ze ging bij hem zitten. ‘Wat voor verhaal heb je daar?’

‘O, ik heb de robot wat laten uitzoeken. En nu heb ik gedichten gekregen.’

Petra knikte zonder iets van verbazing. ‘Een goede keus,’ vond ze. ‘Onze bibliothecaris blijkt goed geprogrammeerd te zijn. Schud maar niet met je hoofd, Edu. Gedichten. Echt iets voor jou.’

Edu wist niet of ze dat als een compliment bedoelde of juist als het tegenovergestelde. In elk geval beviel het hem niet.. Hoe weet Petra wat ‘echt iets voor mij’ is? Wat gaat het haar bovendien aan!

‘Hou jij van gedichten?’ vroeg hij.

‘Soms. Als ik ze begrijp.’

‘Twee oren om te horen, twee ogen om te zien,’ reciteerde Edu. ‘Dat is toch heel begrijpelijke taal.’

Petra keek hem met opgetrokken wenkbrauwen aan. Maar ze ging niet op zijn woorden in. ‘Ik heb gehoord,’ zei ze, ‘dat je om expeditieverslagen hebt gevraagd.’

‘Wou je dáárover spreken?’ zei Edu.

‘Wel, om het eerlijk te zeggen, ja. Waarom vroeg je erom?’

‘Gewoon, zomaar,’ antwoordde Edu, niet erg toeschietelijk. ‘Ik wilde alleen weten wat mijn voorgangers hier op Venus hebben gedaan. Maar ik kreeg nul op mijn rekest, zoals je ook wel zult hebben gehoord. Of was dat misschien zelfs het advies van de Psychologische Dienst, doctor Mol?’

‘Nee, beste Edu,’ zei Petra rustig. ‘Het staat in de statuten.’

‘O ja, punt twee komma zoveel,’ zei Edu knorrig. ‘Ik ben benieuwd wat ze zullen antwoorden als ik om de verslagen vraag die ik zelf heb gemaakt, drie jaar geleden.’

‘Die zul je ongetwijfeld mogen lenen,’ sprak Petra. ‘Ze zijn minder dan vijf jaar oud... En je moet je niet kwaad maken, Edu. De Psychologische Dienst krijgt opgave van alles wat er in de bibliotheek te leen wordt gevraagd. Dat is een van de hulpmiddelen om jullie beter te leren kennen. We moeten immers zorgen voor het geestelijk welzijn van iedereen onder de Koepel.’

‘Voor mij lijkt het te veel op spionage,’ zei Edu kortaf. Hij wierp een blik naar de robot, die achter zijn toetsenbord zat en met lege ogen voor zich uit staarde.

‘Ik heb de bibliothecaris gezegd dat ons gesprek vertrouwelijk is,’ zei Petra. ‘Hij zal het dus niet registreren.’

Edu zei niets.

‘Probeer nu eens even te vergeten dat ik psycholoog ben,’ vervolgde Petra. ‘Ik heb je niet in mijn spreekkamer ontboden; ik wil je niets verwijten, of iets opdringen.’

‘Wat wil je dan?’

‘Edu... Ik vraag me af wat jij precies verstaat onder het vak Onderzoeker.’

‘Dat staat in mijn dienstinstructies,’ zei Edu stug.

‘Twee oren om te horen, twee ogen om te zien,’ zei Petra op lichte toon. ‘Waarom wil je méér weten dan wat je zelf hoort en ziet?’

‘Omdat ik me ook iets afvraag, Petra. Doe ik niet iets dat allang is gedaan? Heeft mijn werk nog wel enig nut? Eén mijl buiten de Koepel, terwijl er een hele planeet te ontdekken is...’

‘Dat kan nu eenmaal niet anders,’ zei Petra zacht.

‘Ik weet dat het niet altijd zo is geweest! Vroeger, toen we Venus nog maar net hadden betreden, bestond het verbod nog niet. In die eerste jaren, toen waren de planeetonderzoekers echt onderzoekers...’

‘Zij gingen wél de Wouden in,’ vulde Petra aan.

‘Juist,’ zei Edu. Hij liet zijn terughouding varen; misschien zal Petra het begrijpen. ‘Ze gingen het Woud in...’

‘Weet je wat er met ze gebeurde?’

‘Ze kwamen niet terug,’ zei Edu. ‘Nou, en wat dan nog?’ vervolgde hij na een ogenblik stilte. ‘Dat is het risico van het beroep. Zouden er geen vrijwilligers te vinden zijn – vrijwilligers zeg ik, Petra, die–’

Petra viel hem in de rede. ‘Er zíjn vrijwilligers geweest, Edu. En een paar kwamen er wél terug. Eén was doodziek en stierf een paar dagen later. De Recorder heeft het verslag van wat hij uitschreeuwde in zijn koortsdromen...’

‘Het verslag dat ik niet mocht lezen,’ fluisterde Edu.

‘Het verslag dat geen onderzoeker mag lezen. Een ander kwam krankzinnig terug, door de Wouden van zijn verstand beroofd.’ Petra keek hem aan, met ernstige en bezorgde ogen. ‘Dat wist je niet, hè Edu?’

‘Nee,’ mompelde hij. ‘Maar,’ vroeg hij toen, ‘waarom vertel je het mij, nu?’

‘Ik vertel het je in vertrouwen omdat ik vind dat je moet weten dat de Wouden wérkelijk gevaarlijk zijn. Dit geldt alleen voor jou. De anderen kunnen het beter niet weten. We proberen er immers voor te zorgen dat iedereen hier zo gelukkig mogelijk is, zich veilig voelt.’

Edu fronste nadenkend zijn wenkbrauwen. ‘Je veilig voelen, maakt dat gelukkig?’ wilde hij vragen.

Maar Petra liet hem niet aan het woord komen. ‘Ik mag je eigenlijk niet vertellen wat ik je heb gezegd. Praat er verder met niemand over.’ Ze stond op.

Edu volgde haar voorbeeld. ‘Petra,’ begon hij.

‘Stil,’ zei ze. ‘Een goed verstaander heeft aan een half woord genoeg. Wacht, nu ik toch hier ben kan ik meteen een oorknop meenemen. Iets luchtigs. Een detectiveverhaal of zo...’

Edu volgde haar naar het catalogusscherm en hielp haar een keus te maken.

‘Hou je van detectiveverhalen?’ vroeg hij.

‘Ja, en ook van historische; oude sagen.’

‘Uit het Wilde Westen bijvoorbeeld?’

‘Nee, die niet speciaal. Ik heb liever nog oudere verhalen. Mythen, sprookjes. Ik moest er een studie van maken voor mijn derde examen aan de Academie van Psychologie. Zó heb ik ze leren waarderen.’

‘O ja?’ zei Edu, geïnteresseerd. ‘Heb je ook echte oude boeken moeten lezen; ik bedoel gedrukte?’

‘Ja zeker; er waren heel mooie bij. Maar ik ben wel blij dat er van alles wat de moeite waard is ook voorleesoorknoppen zijn gemaakt.’

‘Toch kun je soms grappige dingen ontdekken in die oude boeken...’ begon Edu. Hij hield op. Zou ik daar wel op doorgaan? Hij had al de aandacht op zich gevestigd omdat hij nieuwsgierig was naar de expeditieverslagen, en Petra vermoedde dat de Wouden hem aantrokken. Hij wist maar al te goed dat er niet veel mensen waren die zich verdiepten in oude boeken (niet de moeite waard als er geen oorknop van bestond). Op Aarde hadden ze hem er vaak mee geplaagd. Dáár hadden ze het beschouwd als een onschuldige hobby, maar hier...

‘Ik heb er wel eens in gesnuffeld op de rommelmarkt,’ zei hij. ‘Weet je wel, die was vroeger achter de secundaire Bètaschool. Heb je daar nog wel eens lessen gevolgd? Ik wel, voor ik naar de Planeetopleiding ging...’

Zo kwam het gesprek op hun studietijd, ver weg op Aarde. Ze ontdekten dat er scholen waren die ze beiden hadden bezocht, straten waar ze allebei hadden gelopen. Maar ze hadden elkaar daar nooit ontmoet. Edu kwam tot de ontdekking dat Petra op z’n minst vijf jaar ouder moest zijn dan hij; dat had hij zich niet eerder gerealiseerd. Hij vroeg zich af hoe ze als schoolkind was geweest, en als jonge studente. Waarom is ze psychologie gaan studeren? Alleen omdat haar beroepskeuzetest dat heeft uitgewezen? Maar ach, het meeste van haar werk wordt door robots gedaan...

Ze bleven in de bibliotheek, ook nadat Petra een oorknop had uitgezocht. Ze praatten verder, eerst geleund tegen de kijkschermtafel, daarna weer zittend in de gemakkelijke zetels. Maar tegelijkertijd voerde Edu in gedachten een ander gesprek – een eenzijdig gesprek, want de antwoorden kon hij slechts verzinnen.

De Aarde is ver, merk je dat ook niet, nu we erover praten? Is dat gevaarlijk voor het geestelijk welzijn onder de Koepel?

Petra’s antwoord zou alleen uit herhalingen kunnen bestaan: ‘We hebben de Aarde meegenomen naar hier... We proberen ervoor te zorgen dat iedereen zo gelukkig mogelijk is...’

Wat noem je gelukkig, Petra?

Geen antwoord.

Wat denk je van mij? Waar verdenk je me van?

‘Beste Edu, vergeet toch dat ik psycholoog ben. Ik mág je eigenlijk niet vertellen wat ik heb gezegd.’

Waarom deed je het dan?

Hierop waren verschillende antwoorden mogelijk: ‘Ik maak me bezorgd over je’, of: ‘Ik wilde je bang maken’, of: ‘Ik wilde je wijzer maken.’

Heb je zelf de geheime verslagen gezien?

Geen antwoord.

Krankzinnig door de Wouden. Hoe, Petra, waarom?

Geen antwoord.

Waarom blijf je hier met me praten? Omdat je het gezellig vindt? Uit beroepsmatige belangstelling?

‘Vergeet toch dat ik psycholoog ben...’

Ik wou dat ik het kón vergeten, ik wou dat we elkaar ergens anders, op Aarde, hadden ontmoet... Wat waait het, hè?

‘Nee Edu, de storm neemt al af. Je moet er niet op letten; onder de Koepel ben je veilig...’

Misschien is het wolkendek nu minder dik, wordt alles beschenen door gezeefd zonlicht, groen als smaragd, blauw als azuur. Of is het slecht daarnaar te kijken, Petra? Wat is de invloed van Venus op onze ziel?

Iemand anders had het daarover gehad. Igor. Igor kende Petra langer dan hij. Hij plaagde haar altijd, maar op een manier waaruit bleek dat hij haar graag mocht. Igor scheen geen hoge dunk te hebben van haar beroep.

Weet je waarom ik hier ben, Petra? Ze hebben het me steeds weer gevraagd. Ik heb het aan niemand verteld. Zou ik het jou kunnen zeggen? Je vermoedt het immers al... We zijn allebei opgegroeid in een stad op Aarde – er is haast niets dan Stad op Aarde. Nu zitten we in een stukje stad onder de Koepel. Maar buiten regent het, buiten ruist het...

10

Een bel rinkelde, luid en schel.

‘Zes uur,’ zei Petra. Ze stond op. ‘Laten we naar de kantine gaan.’

‘We eten pas over een half uur,’ zei Edu. ‘Ik kan hier wel een drankje laten komen.’

‘Ja, maar Igor heeft een radioprogramma gemaakt, en dat wil ik graag horen. Ga je mee, dan drinken we daar iets.’

Gedurende de hele dag werden er ter ontspanning radioprogramma’s uitgezonden; de meeste waren van Aarde meegenomen, maar nu en dan stelden sommige koepelbewoners zelf iets samen. Igor speelde daarbij een grote rol. Als hij geen dienst had, stuurde hij vaak de robots weg die de uitzendingen verzorgden, en ging zelf aan de gang. Dan onderbrak hij de muziek met korte praatjes, sprak commentaren op voorvallen in de Koepel, of gaf raadsels en problemen op, om, zoals hij zei ‘de luie hersens wat te doen te geven’.

Toen Edu en Petra de kantine binnenkwamen, schalde hen uit alle luidsprekers het gezang tegemoet van een groot mannenkoor. Het was al vol in de kleine zaal, maar ze vonden een tafeltje dat niet bezet was. Edu bestelde een fles koffienektar en twee glazen. De stemmen van het koor werden zachter, stierven bijna weg. Nu werd opnieuw het geluid buiten hoorbaar; de wind was nog steeds niet gaan liggen – integendeel, ze leek eerder weer toe te nemen.

‘Wat u zonet hoorde was een zeemanslied,’ klonk Igors stem door de luidsprekers. ‘En wat u nu hoort is dit…’

Stilte kwam uit de luidsprekers, stilte viel in de kantine. Alleen de wind was nog te horen.

‘Dit is een storm,’ zei Igors stem kalmpjes. ‘Maar die storm woedt niet hier, denk dat niet, mensen! Die storm woedt op Aarde – of beter gezegd, woedde op Aarde. Ik kondig u een hoorspel aan, gebaseerd op een oud verhaal, toen de meteorologische diensten het weer alleen nog maar konden voorspellen, niet konden beheersen... Nu ja, een situatie die iedereen hier op Venus welbekend zal zijn. Maar nogmaals, we zijn nu niet op Venus; we zijn op Terra, die goede oude Aarde...’

Het koorgezang kwam weer op. ‘Het speelt zich af op zee; luister naar wat de matrozen zingen...’

Daarna volgde een dwaas, fragmentarisch hoorspel, met het rumoer van de wind buiten als begeleiding en Igor in de rol van een kapitein die dapper het hoofd bood aan de verschrikkingen van de elementen. ‘... en denk daar niet te gering over, lieve luisteraars, want mijn boot deugt niet, en kan niet eens duiken...’

Nu en dan klonk er gelach op in de kantine. De Venusstorm was plotseling gereduceerd tot een geluidseffect; de Koepel stond op Aarde, er kon niets gebeuren.

Igor vertelde dat de storm aanwakkerde tot een orkaan. ‘Natuurlijk,’ vervolgde hij, ‘zal mijn schip vergaan. Maar ik kan u alvast vertellen dat alles goed afloopt. Wij, kapitein en matrozen, zullen aanspoelen op een schitterend eiland...’ Hij zweeg een ogenblik en besloot: ‘Maar dit vervolg kan pas uitgezonden worden als die verdomde wind is gaan liggen.’

Er werd geapplaudisseerd.

‘Hoe verzint-ie het zo,’ sprak iemand goedkeurend.

Igor gaf daar meteen antwoord op. ‘Ik kan alleen maar praten,’ zei hij, ‘de tekst is van Sim Rap, de technicus van Afdeling R.’

Nogmaals applaus.

‘Maar Igor heeft het goed gedaan, vind je ook niet?’ zei Petra tegen Edu. Ze moest vrij luid praten om boven de lawaaiige muziek uit te komen die op het applaus was gevolgd. ‘Sim en hij hebben het samen verzonnen, en hij moest natuurlijk improviseren om zo goed mogelijk gebruik te maken van de stormgeluiden. Vond jij het niet leuk?’

‘Heel leuk,’ zei Edu. Hij had geboeid en geamuseerd geluisterd, maar was zich ook bewust geweest van een vaag gevoel van ergernis.

Iemand stootte tegen zijn zetel, verontschuldigde zich en vroeg een beetje stamelend: ‘M-mag ik hier bij komen zitten?’

Het was Sim Rap, de kleine magere technicus die was belast met het onderhoud en de reparaties van de robots onder de Koepel.

‘Natuurlijk,’ zei Petra, en ze maakte hem een compliment voor zijn hoorspeltekst.

‘O, zo veel heb ik er niet aan gedaan,’ zei Sim Rap verlegen. ‘Ik heb het meeste ontleend aan een oorknop uit de bibliotheek. Zeeverhalen. Het idee was van Igor; hij wou iets hebben met stormgeluiden erbij.’

‘Jullie hadden het verhaal ook hier kunnen laten spelen,’ zei Edu. ‘Op Venus.’

Sim Rap keek hem aan. Zijn ogen waren donker en droefgeestig. Het leek alsof hij pijnlijk was getroffen door zoveel onbegrip. Maar hij zei alleen: ‘Ach nee, dit had meer effect volgens mij.’

‘O, het was heel goed,’ zei Edu.

‘Misschien leek dat alleen maar zo,’ antwoordde Sim Rap bescheiden. ‘Als Igor praat, luistert iedereen.’

‘Ja, dat is waar,’ zei Petra. ‘Igors stem viel me al op voor ik hem ooit had gezien, toen ik op weg was naar de Koepel. En toen ik hem zelf ontmoette...’ Ze zweeg, nam een slokje van haar koffie.

Viel hij haar toen mee of tegen? vroeg Edu zich af. Of was hij net zoals ze had gedacht? Eigenlijk heeft Igor nooit veel bijzonders te vertellen. Zijn grapjes zijn meestal flauw...

‘Igor is een fijne kerel,’ zei Sim Rap.

‘Iemand uit één stuk.’ Petra knikte.

Iedereen mág Igor... Ik ook. Ik ook... Het lijkt wel of ik jaloers ben...

En daar was Igor zelf; hij stapte de kantine door, werd telkens staande gehouden, bleef overal even praten. Ten slotte kwam hij bij hen aan tafel zitten, naast Petra. Nog anderen schoven aan; zoals Mick en Anna, de biologe. Een robot bracht een grote schaal met sandwiches.

De kleine technicus begon weer over zeeverhalen te praten. Natuurlijk, zei hij, waren water en wind op Venus niet te vergelijken met water en wind op Aarde. ‘Dat weet ik nog zo net niet,’ wierp Igor hiertegen in. ‘Ze hebben hier ook wel op het water gevaren – als er niet te veel wind was. Zelfs op zee, heb ik gehoord.’

‘Ja, jaren geleden,’ zei Anna. ‘Maar ook dat eindigde met een schipbreuk, en dan zonder een reddend eiland.’

Het was even stil. Het was waar; iedereen wist er wel iets van, al lagen de oudste expeditieverslagen achter slot en grendel. De grote geslurfde spuitvissen, die eerst zo goedaardig leken, hadden een eind gemaakt aan alle zeeavonturen. Ze kwamen onverwacht uit de diepten opduiken; met één klap van staart of slurf deden ze een schip zinken. Er werd verteld dat ze geen vaartuig ooit lieten ontsnappen, het meedogenloos achternazaten tot ze het konden vernietigen...

‘Over vissen gesproken,’ zei Igor, in een duidelijke poging het gesprek opgewekt te houden. ‘Daar heb je me ook mee beetgehad, Edu!’

‘Beste Igor, begin daar nu niet weer over,’ zei Edu. ‘Kan ik het helpen dat de vissen intussen zijn weggezwommen? En ik hoop in elk geval dat we binnenkort weer gaan varen, als het weer rustiger is geworden.’ Hij wierp een blik op Petra; de Noorderstroom was nog niet verboden, voor zover hij wist.

‘Laten we nou niet over dienstzaken praten,’ mompelde Sim Rap.

‘Ik heb het over vissen,’ zei Igor. ‘Lekkere vette vissen vangen – dat zijn toch geen dienstzaken?’ Hij hapte smakelijk in een sandwich. ‘Als jij ons nu eens vertelt, Anna, hoe we de vissen terug moeten lokken. Zouden ze brood lusten?’

‘Jij maakt er weer een grap van,’ zei de bioloog.

‘Helemaal niet. Ik zou alleen best trek hebben in een broodje met Venusvis. Wat jij, Edu!’

‘We kunnen ons beter bij ons eigen voedsel houden,’ zei Anna enigszins afgemeten.

Petra knikte instemmend.

‘Doe ik dat dan al niet?’ zei Igor. ‘Ik begin aan mijn derde sandwich.’

Edu dacht: Ons eigen voedsel, onze eigen dagindeling, onze eigen, veilige Koepel. Wij zijn vreemdelingen op Venus. Maar waarom zijn we hier dan? Waarom blijven we hier?

11

Die nacht (Aardse tijdrekening) ging de storm liggen, en de volgende dag zweefden er hefschroefschoonspuiters boven de Koepel. Opnieuw viel er regen, synthetische regen ditmaal, die het superplexiglas schoon en glanzend spoelde. Om de Koepel vormde zich een uitgestrekte schuimende plas – maar die zou snel verdampen in de warme lucht. Dan zou de aarde paars en kaal zijn, ontdaan van het rijke mos dat er eerder had gegroeid. Dat zou echter niet lang duren; binnen drie Aardse dagen zou er nieuw mos zijn opgekomen, want alles groeide vlug op Venus.

Toen de schoonspuiters klaar waren, kropen robotspinnen over de Koepel om alles nog eens goed te controleren. Maar dat was een vertrouwd gezicht dat om de andere dag was te zien.

De onderzoekers konden weer naar buiten, al bleven ze alleen op de begane grond omdat de atmosfeer nog te onrustig was voor observatievluchten. Hun eerste opdracht was te gaan kijken hoe de Robowakers de storm hadden doorstaan. Sommige hadden hun conditie al doorgeseind; andere hadden dat niet gedaan omdat ze er niet meer toe in staat bleken. Die waren omgewaaid of zwaar beschadigd. Geen van de acht zag eruit als vóór de storm – de grote bollen glommen niet meer, hun foto-ooglenzen waren dof en vuil.

De onderzoekers namen de schade op; robots brachten nieuwe onderdelen aan uit de magazijnen van de Koepel; twee Robowakers werden zelfs geheel vervangen.

Er was nog veel meer te doen. Hadden er aardverschuivingen plaats gehad? Waren er nieuwe planten opgegroeid? Was de Noorderstroom van loop veranderd?

Nieuwe opdrachten, dacht Edu. Dezelfde opdrachten! Begeef je nooit te ver van de Koepel, neem geen risico... Maandag, dinsdag, woensdag... Vergeet niet je buitenpak aan te trekken, en neem een robot mee voor het ruwe werk. Breng verslag uit aan de Recorder. De Recorder voedt de gegevens aan de Computer en de Computer geeft ons andere opdrachten, gelijke opdrachten... Donderdag, vrijdag, zaterdag... Hou je aan de voorschriften in je dienstinstructies, onderzoeker Elf! En als je werk is gedaan heb je vrij; amuseer je dan zo goed mogelijk. Dat doen de anderen ook. Weer is er een week voorbij in de Koepel, maar op Venus is het nog steeds vroeg in de morgen.

12

Op zondag mag je helemaal niet naar buiten. Zondag... Bijeenkomst in de hal. Eten in de kantine... praten in de conversatiezaal... sporten in de gymnastiekzaal... televisiekijken... Naar de bibliotheek. Misschien komt Petra daar ook... Nee, ze is er niet. En ik heb mijn oorknop in mijn kamer laten liggen. Terug maar naar de conversatiezaal. Het is daar toch wel gezellig. En vanavond wordt er gedanst...

In het midden van de conversatiezaal was een stuk vloer vrijgemaakt, een zilverglimmende cirkel.

‘Vanavond dansen,’ zei Mick, terwijl hij bij Edu aan een tafeltje ging zitten.

Iman voegde zich bij hen, samen met Joy, het donkere meisje van de Geologische Afdeling.

‘Laat de muziek maar meteen beginnen!’ zei Mick. Hij keek rond, stond op, wenkte, boog. ‘Hier is een zetel vrij,’ zei hij tegen Petra, die aankwam. ‘Wilt u naast me zitten, doctor Mol?’

‘Ben je nu wéér vergeten dat ik Petra heet?’ zei ze vriendelijk. ‘Zo, nu zit ik te midden van onderzoekers.’ Ze lachte hen allen toe.

‘Onderzoekers!’ sprak plotseling Igors stem. ‘Het mocht wat! Onderzoeken betekent zware arbeid. Deze mensen weten niet eens wat werken is.’ Hij zette zich naast Edu neer en ging voort: ‘Laat de muziek meteen beginnen... Ja, ik hoorde je wel, Mick! Alleen op zondag doet die jongen wat, al is het niet meer dan dansen. Maar in de week... ho maar.’ Hij gaf Edu een por. ‘Nu begrijp ik pas waarom jij zo graag weer naar Venus wou. Vergeleken bij Mars heb je hier iedere dag vakantie. Nu en dan een klein eindje wandelen, of een pleziertochtje maken door de lucht... Ja Mick, je ziet nu toch zeker wel in dat hij het goed heeft bekeken.’

Edu lachte alleen maar eens. Wat moest hij hierop zeggen? Hij keek naar Petra; waarom sprak zij Igor nu niet tegen, vertelde iets van wat ze hem in de bibliotheek had gezegd...? Maar Petra zweeg; ze zat daar met een gezicht vol afwachtende belangstelling.

Iman gaf Igor antwoord. ‘Was dan ook onderzoeker geworden!’ zei hij. ‘Wij kunnen niet meer doen dan ons wordt opgedragen...’

‘En dat is niet veel!’

‘Wat doe jij dan?’ vroeg Mick. ‘Gezapig zitten en een beetje praten in een microfoon.’

‘Ja, maar ik heb geen pretenties zoals jullie,’ zei Igor. ‘Heb jij ze gisteren thuis zien komen, Petra? Daar sloften ze aan, alle tien, elk met een steentje in de hand.’

‘Heel mooie steentjes,’ zei Iman. ‘Joy was er gewoon verrukt van.’

Joy giechelde.

‘Wel duizend steentjes,’ zei Mick, bijna verontwaardigd. ‘Ik kan het weten, want ik heb ze allemaal moeten sorteren.’

‘Nee,’ zei Joy, ‘dat hebben de robots gedaan.’

‘Maar ik moest erop toezien,’ zei Mick. ‘Ik heb er zelfs een paar met blote handen beet moeten pakken en tellen.’

‘Van één tot tien,’ knikte Igor.

‘Precies,’ zei Mick, de ironie niet voelend. Edu dacht:

twee oren om te horen

twee ogen om te zien

twee handen om te grijpen

en verre vingers tien...

Die regels had hij van de oorknop geleerd die op het kastje naast zijn bed lag. Hoe ging het ook alweer verder...?

‘Tellen,’ herhaalde Mick, ‘met blote handen. En toen de dokter erbij, die mijn handen bekeek en beklopte en nog eens bekeek en me vroeg wat ik voelde. Weet jij wat ik voelde? Vraag het Iman maar, of Edu. Zij weten er ook alles van.’

Ik voelde me belachelijk, dacht Edu. Mijn handen jeukten, wilde hij zeggen. Maar Mick praatte al verder.

‘Juist, zo is het. Ik voelde niets! Nou ja, dokter Li moet ook wat te doen hebben.’

‘Nu weten we waarom er onderzoekers zijn,’ sprak Igor tevreden. ‘Om de wetenschap werk te geven.’ Hij keek Petra met een spottend lachje aan. ‘Had doctor Mol er ook iets over te zeggen?’ vroeg hij. ‘Heeft ze je niet gevraagd, Mick, wat je vannacht hebt gedroomd?’

‘Nee, natuurlijk niet,’ antwoordde Mick. ‘Ik droom trouwens nooit.’

‘Dat is héél slecht,’ zei Igor. ‘Waar of niet, Petra?’

‘Je praat weer onzin, Igor,’ sprak Petra. ‘Iedereen droomt. Maar de meeste mensen vergeten het als ze eenmaal wakker zijn.’

‘O, ik vergeet er nooit iets van,’ zei Igor. ‘Zal ik je vertellen wat ik heb gedroomd vannacht?’

‘Nee,’ zei Petra. ‘Het is mijn vrije avond.’

‘Petra...’ begon Igor. Muziek barstte los uit de luidsprekers. ‘Ik wil mijn dromen vertellen aan een vrouw,’ ging hij voort, ‘niet aan een psycholoog.’

Iman en Joy stonden op en dansten samen weg. Mick begon ritmisch op het tafelblad te tikken.

Igor is verliefd op Petra... En zij op hem? vroeg Edu zich af. Hij wist het niet. Ze is mooi, maar koel. Nee, toch niet, dat lijkt alleen maar zo. Ik wil met haar dansen.

Op dat ogenblik kwam Petra overeind, en even later danste ze met Mick op de zilverglanzende vloer.

‘Nou heeft hij haar voor mijn neus weggepikt,’ zei Igor. ‘Wat vind je daarvan, Edu?’

‘Ik dacht precies hetzelfde,’ zei Edu lachend.

Igor lachte ook. ‘Laat je niet terneerslaan,’ zei hij. ‘Er zijn vrouwen genoeg.’ En hij keek speurend de zaal rond.

‘Ach ja,’ zei Edu. ‘Petra of een ander, dat is jou gelijk.’

Igor fronste even zijn wenkbrauwen. ‘Nee, er is maar één Petra. Alleen weet ze dat zelf te goed.’

‘Hoe kom je erbij!’ zei Edu, hoewel hij eens iets dergelijks had gedacht.

‘Eigenlijk hou ik niet van psychologen,’ zei Igor. ‘Net zo min als van astrologen, theologen, filosofen, en al die bestudeerders van dingen die niet te meten of te wegen zijn. Hoe meer ze studeren, hoe minder ze begrijpen, al denken ze meestal dat ze heel geleerd zijn met hun theorieën over ik weet niet allemaal wat. Over diepe gedachten en dwaze dromen.’ Zijn ogen volgden Petra op de dansvloer.

Ja, ook Igor heeft zijn gedachten en dromen, al spreekt hij er zelden ernstig over. Aarzelend zei Edu: ‘Igor...’ En hij vroeg: ‘Hoe denk jij erover?’

‘Wáárover?’

Edu betrapte zich erop dat hij bijna zei: ‘Over Petra.’ Maar dat wilde hij helemaal niet vragen! Of toch wel? ‘Wat denk je over Venus?’ vroeg hij.

‘Wat een vraag – dat weet je allang.’

‘Meende je wat je zei? Is het allemaal onzin wat we uitvoeren? De onderzoekers...’

Igor trommelde op de tafel. ‘Edu, jouw fout is dat je te veel denkt. Zeur niet, doe gewoon wat je wordt opgedragen.’

‘Oók als het onzin is?’

‘Ach, we moeten allemaal ons best doen. Je vriend Mick doet ook z’n best, kijk nou eens.’

Edu zweeg. Zondagavond. Dansmuziek. Buiten wachtten nog steeds de Wouden, in het wazige en toch heldere licht van de Venusdag. Nu leken ze echter heel ver weg en onwerkelijk. Ook zijn ogen volgden Petra op de zilveren vloer.

13

Weer een nieuwe werkweek, een maandag die leek op andere dagen, maar die er toch een beetje van bleek te verschillen. Het was intussen heel mooi weer geworden, en de meeste planeetonderzoekers stegen op voor observatievluchten. De onderzoekers Elf tot en met Veertien moesten echter – tegen hun verwachting – op de grond blijven. Ze kregen opdracht de nieuwe Kostuums-voor-Buitenonderzoek te testen waar geleerden en technici maandenlang aan hadden gewerkt. De Chef der Planeetgeleerden kwam in eigen persoon kijken toen ze ze aantrokken; hij deelde hun mee dat ze een flinke wandeling moesten maken en onderweg rapporteren hoe de pakken hun zouden bevallen.

‘Nou, het is wel een fijn ding, geloof ik,’ zei Mick tegen Edu, toen ze buiten waren. ‘Veel lichter in het dragen.’ Hij bewoog zijn arm op en neer en balde zijn gehandschoende vuist. ‘Dat is maar goed ook, want die flinke wandeling zou me anders wel erg lang duren.’

‘Dat is nu eenmaal uw taak, onderzoeker Twaalf,’ sprak radio Hoofdkwartier terechtwijzend. Het was de Chef der Planeetgeleerden. ‘Het werk van de onderzoekers bestaat voor een deel uit wandelingen maken.’

Mick trok een gezicht waaruit duidelijk bleek wat hij dacht: Je kunt hier ook nooit vrijuit praten! Hij zei: ‘Natuurlijk, doctor Brim, dat weet ik.’

‘Ik raad u vieren aan stevig door te stappen,’ ging de Chef der Planeetgeleerden voort.

Mick knikte en bewoog zijn lippen: ‘Zo zijn we gauw thuis.’

‘De zuurstofregelaar,’ zei de Chef der Planeetgeleerden, ‘moet uw ademhaling het maximum effect geven – menselijkerwijs gesproken althans; ik hoop dat u het zult kunnen bevestigen. Wel heren, u kent uw instructies; blijf in contact met de Koepel.’ klik. Een robotstem vervolgde: ‘Onderzoekers Elf tot en met Veertien, uw pakken zijn wit van kleur. Als de verwachtingen juist blijken, zullen ze zelfs na enkele uren lopen nog niet vuil geworden zijn. Wilt u daarop letten...’

‘Wandelen is ons werk!’ zong Iman, planeetonderzoeker Veertien. ‘Op Aarde,’ zei hij, ‘ken ik mensen die voor hun plezier wandelingen maken.’

‘Is het waar?’ zei Arno, onderzoeker Dertien. ‘Daar is niet één van mijn kennissen bij! Maar wie weet hoe het met mij zelf zal zijn als ik terug ben. Ik draai mijn hand niet meer om voor een paar kilometers.’

‘Je vóét zul je bedoelen,’ zei Mick.

‘Hoofdkwartier tot onderzoekers Elf tot en met Veertien,’ sprak de robot uit de Koepel. ‘Hoe bevallen u de laarzen aan uw voeten?’

‘Uitstekend,’ antwoordde Mick. De drie anderen beaamden zijn woorden.

‘Dadelijk zult u de westelijke Robowaker bereiken,’ sprak de robot. ‘Daar zullen zich uw wegen scheiden. Onderzoekers Elf en Twaalf zullen via het noorden langs de grens naar het oosten lopen; onderzoekers Dertien en Veertien zullen via het zuiden gaan...’

‘Ja Hoofdkwartier, dat weten we,’ zei Edu. Bij de oostelijke Robowaker zouden ze elkaar weer ontmoeten, en met zijn vieren teruggaan naar de Koepel.

De Chef der Planeetgeleerden nam weer het woord. ‘Ik verzoek u uw pakken niet te sparen,’ zei hij. ‘Laat u niet door groeisels, door glibbers of door andere natuurmanifestaties van de aangegeven weg afbrengen.’

‘Begrepen, doctor Brim,’ zei Edu.

‘Zelfs stekelplanten zullen we niet mijden,’ voegde Mick erbij.

‘Nou, het moeten wel stérke pakken zijn,’ mompelde Arno.

‘Onverslijtbaar,’ zei Iman.

‘Nu spreekt u te optimistisch, onderzoeker Veertien,’ zei doctor Brim. ‘Maar het zijn de beste kostuums die we tot nu toe hebben gemaakt... tenzij uw bevindingen anders blijken. Ik wens u een voorspoedige wandeling.’

De tocht verliep inderdaad voorspoedig; de nieuwe buitenkostuums voldeden uitstekend en de onderzoekers hadden geen enkele klacht door te geven.

Toen ze elkaar dicht bij de oostelijke Robowaker tegenkwamen, bleken de pakken nog helemaal schoon te zijn – ongekreukt en blinkend wit. Waarschijnlijk, zo had radio Hoofdkwartier hun verteld, zouden alle onderzoekers binnenkort bij de gronddienst zo’n kostuum dragen.

Het is een mooi pak, dat is waar, dacht Edu, maar toch voel ik me altijd belemmerd door zo’n ding. Gek eigenlijk; op de Maan en in het gebergte van Mars had ik daar nooit last van...

‘Zo, en nu naar huis,’ zei Arno. ‘Ik heb trek in een glaasje koffienektar.’

‘We zijn een kwartier voor op ons schema,’ zei Edu. ‘We kunnen best nog even rondkijken. ’t Is zulk prachtig weer.’

‘Wat je prachtig noemt,’ bromde Arno.

‘Nou, voor Venus is het gewoon schitterend!’ riep Mick. ‘Zal ik een foto van jullie nemen? Dat is weer eens wat anders dan al die sprieten en blaadjes.’

Toen zag Iman een libel.

Nou ja, ‘libel’... dat was de enige aardse benaming die er een beetje bij paste. De meeste onderzoekers noemden het een regenboogwentelwiek, een beest met snelbewegende glasachtige vleugels waar telkens het hele spectrum in opflitste. Je zag deze dieren alleen bij rustig weer, en het was onmogelijk ze te vangen. Iman wilde het natuurlijk toch nog eens proberen. Ditmaal stormde hij er niet op af, maar ging er stapje voor stapje naar toe, terwijl hij tegen het dier praatte – ‘alsof hij het tegen een hond had’, zoals Mick het later uitdrukte.

Het zag er werkelijk even naar uit dat deze poging lukken zou. De libel bleef rustig zitten; alleen zijn vleugels trilden. Toen Iman vlak bij hem was, fladderde hij ineens op; een eindje verder streek hij weer neer en bleef wachten tot Iman hem nogmaals was genaderd. Zo ging het telkens opnieuw.

‘Hou er nu maar mee op!’ zei Edu na een poosje. ‘Dat beest maakt er een spelletje van, geloof ik.’

‘Stil toch!’ zei Iman. ‘Dat is het juist. Een spelletje. Hij wacht steeds langer voor hij wegvliegt, zag je dat niet? Laat me nou even m’n gang gaan. Ik zal hem temmen.’

Edu voelde een heimelijke sympathie voor Iman, de enige van zijn collega’s die het prettig leek te vinden om buiten te zijn. Maar hij zei: ‘Nee Iman, we zijn veel te dicht bij de grens. Bovendien moeten we zo langzamerhand naar Hoofdkwartier.’

‘Geef me nog één minuut,’ pleitte Iman. ‘Ik weet nu de goeie tactiek: kalm blijven, hem niet aan het schrikken maken.’

‘Goed, één minuut dan, en geen seconde langer.’

Arno en Mick, die het al was gaan vervelen, maakten aanstalten om terug te gaan. ‘Komen jullie ook!’ riep Mick. ‘Je krijgt dat beest toch niet, en ik heb er al foto’s van genomen.’

‘Luister goed, beste libel,’ zei Iman. ‘Ik zal je geen kwaad doen. Ik wil alleen maar dat je even op mijn vinger gaat zitten, zodat ik je van dichtbij kan bekijken. In het belang van de wetenschap!’

Hij stak zijn hand uit, deed een pas voorwaarts, boog zich naar het dier toe...

Voor de zoveelste maal vloog dat op, maar deze keer begon het tergend langzaam om Imans hoofd heen te cirkelen. Toen vergat de onderzoeker zijn goeie tactiek; hij nam een sprong, graaide in de lucht... Een ogenblik later rende hij achter de libel aan, en was de grens over voordat Edu hem tegen kon houden.

‘Iman! Kom terug!’ riep Edu. Maar in zijn hart was hij hem graag gevolgd.

Iman struikelde, viel, kwam half overeind en ging weer zitten. Nu moest Edu natuurlijk wel naar hem toegaan.

‘Blijven jullie hier!’ beval hij de anderen, die haastig terug kwamen lopen. Intussen was hij de grens al gepasseerd.

Iman vloekte toen Edu bij hem neerknielde. ‘Daar gaat-ie!’ zei hij.

Ze staarden hem na, de regenboogwentelwiek... Plotseling trokken de wolken in het oosten op en heel even zagen ze bomen in de verte – niet het Woud zelf, maar de uitlopers ervan – glorieuze bomen in gouden mist. De regenboogwentelwiek vloog er recht naar toe.

‘Daar gaat-ie,’ zei Iman nogmaals. Zijn stem was nu zacht en trilde een beetje.

‘En we mogen hem niet achterna,’ fluisterde Edu.

‘Nee dat is verboden,’ mompelde Iman, en hij vloekte weer; deze keer omdat zijn enkel pijn deed – dat zei hij tenminste.

De wolken trokken weer samen, de regenboogflitsende libel verdween uit hun zicht.

Edu hielp Iman overeind. ‘Kun je lopen, of moet ik je op mijn rug nemen?’

In zijn radio begon Hoofdkwartier gealarmeerd vragen te stellen.

‘Maak u niet ongerust,’ antwoordde Edu. ‘Onderzoeker Veertien is gevallen en heeft waarschijnlijk zijn enkel verzwikt... Ja, we komen meteen naar de Koepel...’

‘Ik kan best hinken,’ zei Iman, ‘als jij me een steuntje geeft.’

Zo gingen ze terug naar Arno en Mick. Edu sprak ondertussen tot Hoofdkwartier: ‘Hier onderzoeker Elf. Wilt u een robot sturen met een grondmobiel? We bevinden ons even ten zuiden van Robowaker-oost.’

Kort daarna begaven ze zich op de terugweg – Edu, Mick en Arno moesten nog een uur lopen; Iman zou met de grondmobiel in een paar minuten bij de Koepel zijn.

Ik zou eens met Iman willen praten. Maar mág ik dat wel? Ik ben de leider van de onderzoekers, en waarover ik wil praten is iets dat verboden is. Eigenlijk moet ik straks, in mijn verslag, vermelden dat Iman een berisping nodig heeft. En dat terwijl ik hem eerder zou willen prijzen. Met Iman samen zou ik misschien... Was ik maar niet nummer Elf...

14

Planeetonderzoeker Elf bracht plichtsgetrouw verslag uit; echter zonder te reppen over een berisping. Maar planeetonderzoeker Veertien kreeg zijn berisping toch. Hij werd onmiddellijk naar de Dienst van Algemeen Welzijn vervoerd, waar de dokter een verstuikte enkel constateerde en hem na behandeling drie dagen rust voorschreef. Intussen bestudeerde de Computer het verslag en kwam tot de conclusie dat onderzoeker Veertien zijn verstuikte enkel aan zichzelf te wijten had. Dus werd Iman door de Computer berispt. En Edu kwam er ook niet zomaar van af; hij werd door de Commandant zelf ter verantwoording geroepen.

‘Planeetonderzoeker Elf,’ zei de Commandant streng, ‘u hebt uw taak niet naar behoren vervuld. Waarom hebt u onderzoeker Veertien in uw verslag niet voor een berisping aangetekend?’

‘Commandant,’ zei Edu, ‘ik dacht dat hij met een verstuikte enkel al genoeg was gestraft.’

‘Als dat werkelijk zo is, hebt u dóm gedacht. Onderzoeker Veertien heeft ondanks uw waarschuwing de grens overschreden; dat is een grove overtreding van het reglement. Dat u hem ongestraft wilde laten is óók een overtreding; daarom krijgt u eveneens een berisping die vermeld zal worden op uw staat van dienst.’

‘Ja, Commandant.’ Edu verwachtte dat hij nu zou worden weggestuurd. Maar de Commandant gaf hem niet het bevel daartoe; hij bleef zwijgend zitten achter zijn grote bureau. Edu kreeg het gevoel dat hij iets zeggen moest, maar hij wist niet wat. Hij keek naar het hoekige, onbewogen gezicht van zijn chef; die zou toch niet verlangen dat hij zich verontschuldigde of rechtvaardigde?

De Commandant verbrak de stilte. ‘Daar komt nog bij,’ zei hij, ‘dat u geen van allen opdracht had regenbooglibellen te bekijken – laat staan op ze te jagen.’

‘Maar, Commandant...’ begon Edu.

‘Gaat u door, onderzoeker Elf.’

‘Wij hebben toch opdracht om altijd alles wat ons bijzonder voorkomt te bestuderen. Een wentelwiek is zeldzaam, en deze was zo dichtbij.’

De Commandant nam een blad van zijn bureau. ‘Bekijkt u dit eens, onderzoeker Elf.’

Edu deed een stap naar voren, nam het blad aan. Het was een duidelijke foto van een regenboogwentelwiek.

‘Hier is er nog een,’ zei de Commandant.

Edu bekeek de tweede foto.

‘Welke vindt u beter?’

‘De eerste, Commandant.’

‘Dank u. De eerste foto is drie jaar oud; de andere werd vanmorgen door uw collega Tomson gemaakt, voordat onderzoeker Veertien zijn onbezonnen daad beging. Zo héél dichtbij was dat beest dus niet.’

‘Onderzoeker Veertien had hem misschien in zijn hand kunnen hebben,’ zei Edu. ‘Als hij zijn zelfbeheersing niet was kwijtgeraakt...’

‘Herinnert u zich punt zes-B van het reglement!’ viel de Commandant hem in de rede. ‘alle dieren op venus kunnen gevaarlijk zijn. Ik zou u op grond daarvan allebei nog een extra berisping kunnen geven!’ Hij rees op en kwam achter zijn bureau vandaan, begon langzaam de kamer op en neer te lopen. Zijn bewegingen waren rustig, zijn gezicht stond kalm als altijd, en toch leek er iets te zijn waar hij even over na moest denken. Edu volgde hem met zijn blik, enigszins verwonderd, omdat hij nog steeds niet met een ‘ingerukt’ was weggestuurd.

De Commandant bleef voor hem staan en zei: ‘Ik weet best dat een regenboogwentelwiek niet gevaarlijk is – althans niet in de zin dat hij tanden heeft, of een angel, of gifnetelharen. Maar...’ Een ondeelbaar ogenblik scheen hij, die altijd zo zelfverzekerd was, te aarzelen; ‘het gevaar ligt in het feit dat zo’n beest sommige mensen aantrekt, hen als het ware naar zich toe lokt, hen uitnodigt het achterna te gaan...’ Langzaam voegde hij erbij: ‘Iets dergelijks kan men misschien zeggen van de Wouden.’

Hij weet het! flitste het door Edu heen. Natuurlijk vermoedt hij het...

‘De taak van de Planeetonderzoekers is niet meer dezelfde als een paar jaar geleden,’ sprak de Commandant. ‘Intussen zijn wij meer van Venus te weten gekomen.’

‘Méér?’ zei Edu zacht. Wat dan? dacht hij.

‘Ja, natuurlijk, onderzoeker Elf. Dacht u soms dat we niets hebben geleerd? Jarenlang hebben we feiten verzameld; dat is altijd door mensen gedaan; geen robot bleek het ooit beter te kunnen. Ook nu kunnen we de onderzoekers nog steeds niet missen. Al hun verslagen zijn aan de Computer ter verwerking gegeven. En langzamerhand begint zich een beeld af te tekenen van deze planeet.’

De Computer is door mensen gemaakt. Het beeld dat zich aftekent kan alleen een beeld zijn naar menselijke maten. Waarom zou dat op Venus lijken? Net zo veel als een ponskaart op een bloemblad.

De Commandant scheen iets van Edu’s gedachten te raden, want hij zei: ‘De elementaire wetten zijn overal in het heelal gelijk. Ik zeg niet dat ons beeld compleet is, maar iedere dag wordt het iets duidelijker. Het is niet nodig om verder te gaan dan de grens die wij hebben afgepaald. Als we alles kunnen verklaren wat zich daarbinnen afspeelt, zullen we ook de hele planeet begrijpen.’

Nietwaar! We durven er zelfs geen boom te laten staan. We hebben ons verschanst in onze nederzetting, en we nemen er genoegen mee dat ons terrein kleiner en kleiner wordt. Wat we misschien hadden kunnen winnen, hebben we allang opgegeven. Venus wint! Wij zijn ons voortdurend aan het terugtrekken.

‘Er wordt hard gewerkt onder de Koepel,’ ging de Commandant voort. ‘Eéns zullen we buitenkostuums kunnen maken die ons afdoende beschermen, voertuigen bouwen die onverwoestbaar zijn. En dan...’

Dan wilt u van Venus een tweede Aarde maken. Is dat uw plan? Op Aarde staan alleen nog bomen in parken, en gras groeit in het natuurreservaat...

‘Waarom zegt u niets, onderzoeker Elf?’

‘Commandant, gelooft u werkelijk dat het zover zal komen?’

‘Ja, natuurlijk! Waarom zijn we anders hier?’ De Commandant keek Edu aan; zijn gezicht was koud en hard, maar er vonkte iets in zijn ogen. Is hij boos? Of kan het mogelijk zijn dat hij aan zijn eigen woorden twijfelt...? ‘Ik heb u nog iets te zeggen, onderzoeker Elf,’ vervolgde hij, traag sprekend alsof hij het liever niet zei. ‘U moet, als leider, nog één ding weten. Er is iets op deze planeet dat door de Computer “de onbekende gevaarlijke factor” wordt genoemd. Iets dat tracht de mensen ertoe te brengen zichzelf te vergeten, zichzelf te verraden – ja, misschien wel zichzelf te vernietigen... Een tere libel waarop men zou willen jagen is daarvan een klein symptoom. Het is ook voorgekomen dat iemand zich in ging beelden dat hij het prettig zou vinden een eind te gaan wandelen... De invloed van Venus! Gelukkig zijn de meeste mensen er niet gevoelig voor. Maar een enkeling is dat wel, en die moet tegen dit gevaar in bescherming worden genomen. Zo iemand moet extra in het oog worden gehouden. Begrijpt u mij, onderzoeker Elf?’

‘Ja, Commandant.’

‘U hoeft dit niet aan uw collega’s over te brengen – u moet er alleen voor waken dat ze geen dwaze en onbezonnen dingen doen. U bent nu gewaarschuwd.’

U hebt míj gewaarschuwd, is het niet, Commandant? Mij alleen! O ja, Iman ook misschien. Maar die zit in de ziekenkamer en kan niet weg...

‘Vanwege uw berisping zijn vanavond alle gemeenschappelijke ruimten voor u gesloten. U hebt kamerarrest, zoals u ongetwijfeld weten zult.’ De Commandant wendde zich af. ‘Ingerukt.’

15

Het was avond, en Edu lag op bed. Wat moest hij anders doen nu hij kamerarrest had? Hij had het boek gepakt dat onder hemden en sokken in zijn kast lag – zijn eigen, echte boek, dat hij jaren geleden had gekocht op de rommelmarkt, thuis op Aarde. Het was beduimeld en vol ezelsoren, en de band ontbrak. Toch was het nog zwaar genoeg; hij had andere dingen achter moeten laten toen hij besloot dit in te pakken bij zijn persoonlijke bagage, die een gering gewicht niet te boven mocht gaan. Hij begon erin te lezen, maar merkte dat hij er zijn gedachten niet bij kon houden – misschien omdat hij het al kende. Of kwam het doordat hij steeds moest denken aan het gesprek met de Commandant?

Je moet een besluit nemen, zei hij tot zichzelf, een plan opmaken. Je dacht dat dit boek je zou kunnen helpen. Ach nee, het is maar een boek.

Hij liet het op zijn buik zakken en sloot zijn ogen. De rommelmarkt...

Als hij daaraan terugdacht, regende het er altijd. Hij zag zichzelf lopen, een kleine jongen in een doorzichtige jas-met-kap... Die ene keer toen hij Bob kocht, die goeie robot. Zijn vriendschap met de oude koopman die handelde in tweedehandsboeken... Maar nu was de rommelmarkt weg, en als je het niet wilde, hoefde je in de stad nooit in de regen te lopen.

Buiten in de gang kwamen voetstappen nader, iemand floot: ‘Geef mij toch maar Nieuw Babylon...’

Mick!

Edu liet het boek naast zich op de grond vallen, schoof het onder zijn bed, en pakte de voorleesoorknop die op het kastje naast hem lag.

De deur zwaaide open. ‘Hé, lig jij er al in?’ zei Mick.

‘O haast je niet; ik ga nog niet slapen.’ Edu deed de knop aan zijn oor.

‘Waar hing jij uit, de hele avond? Arno zei dat je had beloofd mee te spelen in zijn netbalteam...’

‘Polonaise,’ fluisterde de stem in Edu’s oorknop, ‘een vers van Paul van Ostayen, een dichter uit de twintigste eeuw...’

‘En we misten een partner bij titwik...’

Wat zou dat betekenen: Polonaise?

Mick kwam dichterbij. ‘Zeg, je bent toch niet ziek, of zo?’

Edu schakelde de knop uit. ‘Welnee, ik heb kamerarrest.’

‘Waarom in Venusnaam?’ vroeg Mick verbaasd.

‘Vanwege mijn berisping natuurlijk.’

‘Heb jij óók een berisping? Je hebt toch niks misdaan?’

‘Jawel, ik heb verzuimd Iman te berispen.’

‘Wat een waanzin; die arme jongen is toch al genoeg gestraft. En nou zijn jullie allebei de sigaar. Van hém wist ik het; hij mocht geen bezoek hebben vandaag. Maar dat jij ook op je kop hebt gekregen... Je had hem toch gewaarschuwd. Nou ja, zó erg is het ook weer niet.’ Mick ging op zijn bed zitten en trok zijn schoenen uit. ‘Ik heb al heel wat berispingen gehad in m’n leven. Alleen hier nog niet één. Eigenaardig, niet? Dat komt doordat...’ Hij brak af, stond op en begon de kamer rond te lopen. Intussen trok hij zijn kleren uit en liet ze overal neerfladderen. (De robot zou ze wel opruimen.)

Edu schakelde zijn oorknop weer in.

‘Ik zag Cecilia komen

op een zomernacht...’

Altijd zag hij Cecilia voor zich in de gedaante van Petra...

‘twee oren om te horen...’

Mick rekte zich uit en gaapte. ‘Ik heb slaap. Het was me ook het dagje wel! Ik hoop niet dat we morgen weer gronddienst hebben, hoe prachtig die nieuwe buitenkostuums ook zijn... Die Iman met zijn wentelwiek! Begrijp jij dat nou?’

En of ik het begrip, dacht Edu. Dat gold niet voor het gefluister in zijn oorknop. Maar zelfs de onbegrijpelijke regels fascineerden hem: ze klonken zo veelbetekenend. En soms waren er bij die oude woorden enkele die verrassend modern leken, en actueel...

‘Hansje met zijn rozekransje

Grietje met haar vergeet-mij-nietje

zijn langs de sterren gegaan

Venus is van koper

de andere zijn goedkoper

de andere zijn van blik...’

Petra’s haar lijkt ook van koper...

‘Je luistert niet,’ zei Mick.

‘twee oren om te horen

twee ogen om te zien

twee handen in het lege

en verre vingers tien’

Edu nam de knop van zijn oor. ‘Zeker wel,’ zei hij. ‘Je zei dat je Iman een dwaas vindt.’

‘Dat heb ik helemaal niet gezegd!’

‘Nou ja, je bedoelde hetzelfde. Als het hem gelukt was, had iedereen wel anders gepraat. Ach, misschien ook niet. We kunnen ons bij de gronddienst waarschijnlijk het beste als robots gedragen.’

‘Daar zeg je me wat!’ zei Mick lachend. ‘Het is alleen jammer dat de robots het niet van ons kunnen overnemen.’

‘Meen je dat, Mick?’

Mick haalde even zijn schouders op. ‘Je weet hoe Igor ons soms plaagt. Soms vraag ik me af of hij niet gelijk heeft. Wat voor nut heeft de buitendienst nog? Er is niets meer te doen. We hebben genoeg steentjes en aardmonsters voor een heel museum. Zelfs de Computer begint het te vervelen.’ Hij verdween in de natte cel.

‘Als we nu eens een beetje verder gingen dan die ene mijl buiten de Koepel...’

Mick draaide de kranen open. ‘Dat kan immers niet.’

‘Waarom niet?’ zei Edu luid.

Micks antwoord werd overstemd door geruis van water. ‘Gevaarlijk...’ was het enige dat Edu kon verstaan.

De onbekende factor. Iets dat je naar zich toe lokt... Gelukkig zijn de meeste mensen er niet gevoelig voor... De meeste mensen zijn er báng voor! Ik ook. En toch was de Aarde vroeger ook wild. Eens leefden er mensen die zomaar het bos in gingen. Dat moet de Commandant toch weten...

Mick kwam weer tevoorschijn. ‘Waar heeft die robot mijn pyjama nou gelaten... O hier...’ Hij keek de kamer rond. ‘Vreemd idee dat het nu buiten klaarlichte dag is,’ merkte hij op. ‘Worden we er nooit ’s nachts op uit gestuurd?’

‘Zelden, voor zover ik weet; alleen voor een of ander bijzonder onderzoek. Maak je daar dus maar niet ongerust over.’

‘O, zó erg vind ik het ook weer niet. Soms vind ik het zelfs wel interessant. Deze planeet doet me denken aan een reusachtig natuurreservaat.’

Jawel, doe maar net alsof je in een park op Aarde bent. Heerlijk buiten zijn! Opgesloten in een buitenpak.

‘En die nieuwe Kostuums-voor-Buitenonderzoek geven je een echt veilig gevoel,’ zei Mick. ‘Prachtdingen zijn het! Maar in het Woud zou je er niet veel aan hebben.’ Hij plofte neer op zijn bed.

‘Hoe weet je dat?’ vroeg Edu. ‘Je zou ze daar eerst eens moeten proberen.’

‘Ik zou wel gek zijn! Dat meen je toch niet?’ Mick boog zich naar voren. ‘Weet je,’ zei hij vertrouwelijk, ‘ik vind het al akelig om naar de Wouden te kíjken.’

‘Ze zijn angstaanjagend,’ stemde Edu toe. Ze zijn mooi, mooi.

‘Je hebt gelijk,’ zei Mick, ‘ze zijn afschuwelijk.’ Hij gaapte luidruchtig. ‘Observatie vanuit de lucht, dat doe ik nog het liefst. Als het weer tenminste redelijk is. Al die wolken hier, gewoon onnatuurlijk.’ Hij gaapte nog eens. ‘Ik geloof heus dat deze planeet iets slaapverwekkends heeft. Iets looms, iets lui makends... Vind je ook niet?’

‘Dat kan wel zijn,’ zei Edu afwezig. Hij tastte naar het boek onder zijn bed.

Mick ging liggen. ‘Loom en lui.’ Hij zuchtte tevreden. ‘In elk geval hebben ze hier lekkere bedden.’

Edu had zijn boek weer voor zich, bladerde erin.

‘Hé!’ klonk Micks stem, helemaal wakker opeens. ‘Wat heb je daar?’

‘Een boek.’

‘Ja, ik weet wel hoe een boek eruitziet! Maar wat moet je ermee?’

‘Wat anders dan erin lezen?’

‘Je bent mal.’

‘Waarom? Jij kunt toch ook lezen?’

‘Natuurlijk kan ik lezen,’ zei Mick. ‘Maar wie leest er nu in bed, in z’n vrije tijd, in een boek. Waarom haal je geen voorleesoorknop uit de bibliotheek? Dan kun je op je gemak liggen luisteren, met je ogen dicht. Je hoeft geen zwaar boek vast te houden, geen bladzijden om te slaan, en je kunt de lamp uitdoen.’

‘O, heb je last van het licht? Dan doe ik het wel uit hoor.’

‘Nee nee, ga gerust je gang, als je je zo in wilt spannen.’

‘Ik deed het ook liever anders,’ zei Edu, ‘maar in de bibliotheek is dit boek niet aanwezig.’

‘Er zijn helemaal geen boeken in de bibliotheek.’

‘Ik bedoel dat er geen voorleesoorknop van bestaat.’

‘Dat moet wel een verdomd spannend boek zijn, als je er dat voor over hebt. Hoe heet het?’ vroeg Mick.

‘De Woudloper.’

‘De Woudloper.’ Mick snoof. ‘Zeker zo’n fantastisch verhaal van iemand die nooit op Venus is geweest.’

‘Nee, het speelt op Aarde.’

‘Op Aarde zijn geen wouden.’

‘Het is een heel oud boek,’ vertelde Edu, ‘uit de tijd dat er nog wél wouden waren op Aarde.’

‘O, historisch.’ Mick gaapte weer. ‘Als die wouden op Aarde net zo waren als de Venuswouden, is het maar goed dat we er van af zijn.’

‘Ze waren niet als Venuswouden. Of misschien wel, wie weet...’ Edu keek naar Mick; die leek niet erg geïnteresseerd. Toch kon hij niet nalaten verder te praten. ‘In elk geval waren de Aardse wouden ook gevaarlijk. Maar de Woudloper gaf daar niet om. Hij verdwaalde nooit. Hij kon spoorzoeken...’

‘Wat voor gevaren waren er?’ vroeg Mick.

‘O, wilde stammen, en verscheurende dieren, en slangen...’

‘Slangen, stammen, wilde dieren. Pas maar op dat je er niet van droomt,’ zei Mick. Hij lag op zijn rug, met zijn ogen dicht.

‘Het is heus interessant om ervan te lezen.’

Mick deed plotseling zijn ogen open, draaide zijn gezicht naar Edu toe. ‘Die wouden zitten je hoog, geloof ik,’ zei hij. ‘Zeg, maak je er soms een studie van?’

‘Studie?’ herhaalde Edu. Mick mag niet weten dat hij de spijker op z’n kop heeft geslagen. ‘Hoe kom je daarbij? Ik lees het zomaar, voor ontspanning. Het is trouwens een erg ongeloofwaardig verhaal.’

‘Dat lijkt mij ook. Maar het kan best leuk zijn, dat ouwe boek van jou.’ Micks stem begon weer slaperig te klinken. ‘Je moet me er maar eens uit voorlezen.’

‘Een andere keer; ik krijg ook slaap,’ loog Edu. Ik heb hem al te veel verteld.

‘Doe je dan het licht uit?’ vroeg Mick.

Edu drukte op het knopje boven zijn bed. ‘Zo. Welterusten.’

‘Maf ze,’ zei Mick.

16

Edu keek op de lichtende wijzers van zijn horloge. Half drie! En hij was nog steeds klaarwakker.

Waarom kon hij de gedachten niet stilzetten die maar door zijn hoofd bleven malen! Hij had een tijdje naar zijn oorknop geluisterd, hij had liggen tellen, tot honderd, tot duizend... maar dat had niets geholpen. Hij staarde voor zich uit in het donker. Buiten is het licht... Ik zou op kunnen staan, een eindje wandelen... Maar vast en zeker zal een of andere robot me tegenhouden. En ik weet eigenlijk niet of ik het nu wel prettig zal vinden, buiten...

Hij kwam half overeind, luisterde naar Micks zware, rustige ademhaling. Die slaapt maar! Hij voelde naar het laatje in het kastje naast zijn bed, trok het voorzichtig open. Daarin lag een slaaptablet, niet meer dan één. Hij kon die gebruiken... Morgen zou de robot het merken en het rapporteren bij de Dienst van Algemeen Welzijn.

Edu ging weer liggen, de tablet in zijn hand. Als hij het ding inslikte, zou hij tenminste nog een poosje lekker slapen...

En morgen? In de spreekkamer van Dr Mol: ‘Onderzoeker Elf, waarom hebt u vannacht een tablet genomen?... O, kon u niet slapen! Waarom? Wat zit u dwars?...’

Misschien zou Petra dan glimlachen en zeggen: ‘Ja, ik begrijp het, Edu. De berisping, nietwaar?’

En wat dan nog? zei hij tot zichzelf. Ze moesten eens weten wat me werkelijk bezighoudt. Alleen voor mijn gedachten zouden ze me tien, twintig berispingen kunnen geven.

Hij stak de tablet in zijn mond; die smolt onmiddellijk, een vage maar aangename smaak achterlatend. Hij probeerde te bedenken wat voor smaak het was, maar hij had er geen tijd meer voor. Hij voelde zich wegzinken in gedachteloze behaaglijkheid.

Stemmen.

Laat ze hun mond houden, dacht Edu. Ik wil slapen...

‘Ons gesprek is vertrouwelijk en zal dus niet worden geregistreerd.’

‘Hij heeft de ware onderzoekersgeest in zich.’

En de mensen, wat gebeurt er met de mensen?

‘Mensen gáán het Woud niet in, onderzoeker Elf,’ zei de Commandant streng. ‘De Wouden zijn verboden.’

‘Ze vreten alles op,’ klonk Igors stem.

‘Er is geen boek over in de bibliotheek,’ zei Mick.

En toch moet er ergens wél een boek zijn...

Hij bevond zich in de bibliotheek. ‘Ik wil een boek lenen,’ begon hij, ‘maar ik weet niet hoe het heet.’

‘De Woudloper,’ zei Mick naast hem.

‘Nee,’ zei Edu. Plotseling werd hij bang. ‘Nee, nee.’

Een onbekende stem sprak, heel dichtbij, heel zacht: Edu de Woudloper.

‘Dat is het niet!’ riep Edu. Tot zijn ontzetting kon hij zichzelf niet horen. Hij stond in een lange zwarte gang waar hij het einde niet van zag, en in zijn oor – nee, nóg dichterbij herhaalde de onbekende stem: Edu de Woudloper.

Edu wilde wegrennen, maar hij was geheel verstijfd en kon niet van zijn plaats komen.

‘Ik droom!’ wist hij opeens.

Hij ontspande zich. Het was een droom, er kon hem niets overkomen.

Maar hij werd niet wakker.

Stilte en duisternis.

Edu wist niet of hij lag of zat, of hij stond of zweefde. Hij trachtte vergeefs een geluid op te vangen, hij sperde zijn ogen open zonder iets te zien. Hij tastte rond in de leegte. Doof en blind, dacht hij.

Niet waar!

Twee oren om te horen

twee ogen om te zien...

Die stem weer – waarvandaan? In zijn eigen brein?

Stop je oren dicht.

Sluit je ogen, Edu.

Luister, Edu, kijk.

Gefluister. Stemmen overal, ver en vaag. Hij sloot zijn ogen, en hij zág: glorieuze bomen in gouden mist, en de wentelwiek die ernaartoe vloog. Zijn hart sprong op van vreugde, hij liep erheen. De stemmen bleven fluisteren: Edu, kom bij ons. Edu, Edu.

Hij bleef staan. Waar was Iman? Hij keek om, maar Iman was er niet. Hij zag de oostelijke Robowaker. Radio Hoofdkwartier riep hem, streng en bevelend: ‘Onderzoeker Elf, onderzoeker Elf, terugkomen naar de Koepel.’

En plotseling was het weer donker. Maar de verre stemmen zwegen niet.

Edu, luister, luister. Kom bij ons.

Ze roepen me, dacht hij. Wie?

Wij, Edu, kwam het antwoord. Waar wouden zijn...

Ik zie niets, dacht hij. Ik moet mijn ogen dichtdoen.

Waar wouden zijn, fluisterden de stemmen.

Als vuur zo heet, dacht hij.

Torenhoog, fluisterden de stemmen.

Hij sloeg zijn handen voor zijn ogen.

Mijlen breed.

Wéér zag hij, eerst wazig en flakkerend als door mist. Toen gloeiden ze op achter zijn gesloten oogleden...

Kom bij ons, Edu, luister, Edu, waar wouden zijn.

Om hem heen schoten bomen op, kartelbladeren ontvouwden zich, bloemen ontloken. Hij hoorde ruisen van wind en water, en vlak naast hem of achter hem of voor hem die ene stem: Kom mee, Edu. Luister.

Hij deed een paar wankelende, aarzelende stappen. Ik zou eens op het onzalige idee kunnen komen om in het bos te gaan wandelen... En hier ben ik nu, dacht hij.

Waar wouden zijn, zuchtte het door de bladeren.

‘Als vuur zo heet,’ zei hij, bevreesd.

Je vergist je, Edu, zei de stem dichtbij. Niet bang worden, luister. Blijf hier, Edu.

Edu deed zijn ogen open, en weer dicht. Maar open of dicht, hij bleef in het woud.

Vlammende bomen in dreigende rook, groeiende grijpende takken. Hij draaide zich om. Overal stemmen, fluisterend maar dringend.

Blijf nog even, blijf hier.

Hij rende, hij struikelde, raakte verward in monsterachtige planten maar het leek alsof hij op dezelfde plaats bleef. De Koepel, waar was de Koepel? Hij was verdwaald.

Luister, Edu, wij willen met je praten.

‘Laat me gaan!’ schreeuwde hij.

Ze lieten hem gaan.

Stilte.

Maar hij was nog niet terug. Hij zweefde in de ruimte. Hij wachtte.

En daar kwam Radio Hoofdkwartier door: ‘Onderzoeker Elf, kom hier. Denk aan de voorschriften.’

Hij zweefde. Nu keek hij neer op de wouden... ‘Torenhoog,’ sprak Hoofdkwartier dreigend.

Edu besefte opeens dat hij niet in een luchtschip was, geen ruimtepak aanhad, geen parachute...

Torenhoog! dacht hij. Ik val, ik stort neer...

Hij schreeuwde.

En terwijl hij viel, midden in de doodsangst, was er die stem weer, dwars door hem heen ademend, hem van hoofd tot voeten doortrillend.

Ik roep je, Edu, vergeet het niet.

17

Edu schreeuwde.

Toen zat hij rechtop, snakte naar adem.

Uit het donker kwam Micks geschrokken stem: ‘Wat is dat!’

‘Ik... ik...’ hijgde Edu. ‘Maak licht!’

klik. Helder schijnsel van een lamp bracht hem terug in zijn eigen kamer. Hij keek in het witte, ontstelde gezicht van Mick, ruw uit zijn slaap gewekt.

‘Edu, wat heb jij?’

‘Ik... droomde...’ Edu deed zijn best het beven van zijn stem baas te worden. ‘Een nachtmerrie.’

‘Ik schrok me een ongeluk!’ zei Mick, half boos, half opgelucht.

Edu wreef over zijn gezicht; het was nat van zweet. Langzaam begon hij zichzelf terug te vinden. Hij wendde zich van Mick af; zijn blik viel op zijn horloge. Nog geen drie uur! Ongelooflijk...

’t Is al in orde,’ zei hij. ‘Doe het licht maar uit.’

Maar Mick was al opgestaan. ‘Kerel, je ziet doodsbleek,’ zei hij, oprecht bezorgd. ‘Drink wat water, dat helpt.’

Edu schudde zijn hoofd. Zijn tanden zouden vast klapperen tegen het glas. ‘Het is al over,’ zei hij. ‘Heus. Laat me maar. Ik mankeer niets.’ Hij liet zich achterover zinken.

‘Wat droomde je?’ vroeg Mick, terwijl hij naar zijn bed terugging.

‘Ik... ik weet het niet meer. Ik ben het vergeten.’ Edu draaide zijn hoofd naar Mick toe. ‘Sorry. Ik geloof dat ik me nogal heb aangesteld.’

‘Ik dacht heus even dat je vermoord werd! Dat komt van het lezen in dat idiote boek.’

‘Het heeft niets te maken met dat idiote boek,’ zei Edu, plotseling geprikkeld. ‘Wat is het warm!’

‘Dat denk je maar,’ was Micks antwoord. ‘De airconditioning staat aan... Kan ik iets voor je doen?’

‘Nee, dank je...’ Het was even stil.

‘Kijk toch niet zo naar me!’ zei Edu, zich half oprichtend. ‘Heb jij nooit een nachtmerrie gehad?’

‘Jawel. Maar...’ Mick zat op de rand van zijn bed, zijn wenkbrauwen gefronst. ‘Het komt vast door deze planeet,’ vervolgde hij. ‘Die heeft iets...’

‘Niks van aan!’ viel Edu hem kortaf in de rede. ‘Het is niet de eerste keer dat ik hier ben, dus ik kan het weten.’

‘Twee keer is misschien te véél...’

Waarom moest Mick nu juist zo reageren? Hij was eerder iemand die zijn schouders zou ophalen: ‘O, alleen maar een droom, zo bijzonder is dat niet...’

‘Praat geen onzin, Mick,’ zei Edu. ‘Ik ben ook op de Maan geweest en op Mars...’

‘Nou, en wat zou dat?’

‘Daar droomde ik ook wel eens! De psychologen zeggen dat dromen heel gezond is.’ Edu ging weer liggen, met zijn rug naar Mick toe.

‘Goed, op je gezondheid dan,’ zei Mick, enigszins verontwaardigd. ‘Maar gil niet zo, een volgende keer. Dat is niet goed voor míjn gezondheid.’

Edu hoorde dat hij ook ging liggen, en een ogenblik later ging het licht uit.

‘Droom prettig,’ klonk Micks stem.

‘Dank je,’ zei Edu, ‘en hetzelfde.’

Ik durf niet meer te gaan slapen. Stel je niet aan, het was gewoon een droom... Niet waar... ze riepen mij... Wie?... Nee, hoe kan dat nou...

Veel verder gingen zijn gedachten niet: blijkbaar was de tablet nog niet uitgewerkt. Opnieuw sliep hij in, zonder weer door dromen geplaagd te worden – althans geen dromen die hij zich later herinnerde. Zelfs de nachtmerrie liet de volgende dag bij het ontwaken maar een vage herinnering na.

[1] Met de Venusdag wordt hier bedoeld de periode dat het licht is. (De aswenteling van Venus bedraagt ± 245 aardse dagen; daar deze in tegengestelde richting gaat tot de omloop om de zon, duurt een etmaal korter, nl. 117 aardse dagen.)

Tweede deel

Het Woud

1

‘Planeetonderzoeker Elf, op observatievlucht in zone zuid-oost, hoofdkwartier op Venus roept u...’

Het weer was zeldzaam geschikt gebleven voor observatievluchten, en alle onderzoekers – op één na – waren opgestegen. Ze bemanden altijd met z’n tweeën een luchtschip, maar deze keer was daar een uitzondering op gemaakt, omdat Iman, onderzoeker Veertien, nog niet aan het werk kon.

En die uitzondering was Edu. Anders trok hij er samen met Mick op uit; ditmaal echter had hij hem opdracht gegeven in Imans plaats met Arno mee te gaan.

Alléén op onderzoekingstocht... het was niet verboden, maar wel ongebruikelijk. Mick had ook een beetje tegengestribbeld voordat hij gehoor gaf aan de wens van onderzoeker Elf, de leider die meer ervaring had dan hij. Was het Mick geweest, vroeg Edu zich af, die de robot naar hem toe had gestuurd? Die was kort voor het vertrek op hem afgekomen en had zich aangeboden als metgezel. Edu had het aanbod geweigerd, maar hij had wel van de gelegenheid gebruik gemaakt de robot op te dragen iets voor hem te halen. De robot had hem meteen gehoorzaamd: hij kende immers geen reden waarom hij het niet zou doen, en robots waren nu eenmaal gemaakt om de mensen te dienen...

Edu glimlachte, maar zijn glimlach was niet vrolijk. In mijn eentje op observatievlucht, voor het eerst, misschien ook voor het laatst. En nog nooit heb ik mij zo streng aan het reglement gehouden – tot nu toe tenminste...

‘Planeetonderzoeker Elf, Hoofdkwartier op Venus roept Planeetonderzoeker Elf. Over.’

‘Onderzoeker Elf antwoordt Hoofdkwartier...’ Hij was even bang geweest dat ze hem terug zouden roepen. Maar dat was niet gebeurd – wat kon iemand ook overkomen op zo’n gewone vlucht? En nu was het werk bijna gedaan.

‘Onderzoeker Elf, als u uw opdracht hebt vervuld, kunt u terugkeren.’ Het was niet Igor, die tot hem sprak uit de Koepel, maar een ander van de radioverbindingsdienst: Jan of Joe. Hij kon hun stemmen nooit uit elkaar houden; allebei even onpersoonlijk en efficiënt. Deze keer vond hij het prettig dat het zo was.

Edu antwoordde: ‘Onderzoeker Elf tot Hoofdkwartier: de foto’s zijn genomen; ik aanvaard de terugtocht...’ Mijn opdracht is nog niet vervuld, de opdracht die ik mezelf heb gegeven. Zijn vingers bespeelden toetsen en knoppen. Ik vlieg route C.

‘Hoofdkwartier tot onderzoeker Elf...’

Daar hebben we het gezeur al!

‘Onderzoeker Elf, u vliegt route C,’ ging de stem uit de Koepel voort. ‘Waarom route C? Waarom niet route A of B? Over.’

‘Route C is toch niet verboden, Hoofdkwartier! Route C is de kortste. Het weer is goed, zicht maximaal.’

Even stilte aan de andere kant. Toen zei Hoofdkwartier: ‘Onderzoeker Elf, vliegend via route C, wij herinneren u aan de voorschriften betreffende snelheid en hoogte.’

‘Onderzoeker Elf kent alle voorschriften,’ antwoordde Edu, ‘en houdt zich eraan.’ Hij bekeek de meters, wierp een blik op de kaart en concentreerde zich toen op wat hij buiten zag.

De Wouden! Ze brandden op uit rafelige grijze wolken – rood en oranje, roze en goud... De voorschriften zeiden dat hij nu stijgen moest...

De radio kwam weer tot leven: ‘Hoofdkwartier tot onderzoeker Elf. Uw snelheid is te laag. Voer die op tot medium. Over.’

‘Hier onderzoeker Elf,’ zei Edu. ‘Ik heb op het ogenblik een prachtig zicht op de Wouden...’

‘Sneller, onderzoeker Elf!’ viel Hoofdkwartier hem in de rede. ‘Er mankeert toch niets aan uw installatie? Over.’

‘Alles gaat prima,’ zei Edu geruststellend. ‘En het zicht is buitengewoon goed voor nauwkeurige observatie.’

‘U kent de gevaren, onderzoeker Elf,’ sprak Hoofdkwartier streng. ‘Houdt u aan de voorschriften.’

Edu drukte langzaam een toets in. ‘Mijn snelheid is op medium, Hoofdkwartier.’ Hij keek nog eens op de kaart. De open plekken in het woud; ik mag ze niet missen... Hij staarde weer naar buiten, en intussen lagen zijn vingers op het toetsenbord. Van medium naar minimum...

‘Onderzoeker Elf!’ riep Hoofdkwartier.

Edu sloeg er geen acht op. Langzaam schoven de Wouden onder hem voorbij. Nee, nu niet stijgen; je wou ze toch goed bekijken? Hij tastte naar een hendel, haalde die naar zich toe.

Maar Hoofdkwartier liet zich niet negeren. ‘Onderzoeker Elf, u verliest hoogte!’ Voor het eerst klonk er emotie in de stem. ‘Onmiddellijk stijgen. Breng uw snelheid op maximum. Over.’

Edu hield nog steeds de hendel vast; nu omklemde hij die zó stijf, dat zijn hand er pijn van deed. En zijn hand wilde het bevel gehoorzamen. Niet doen. Nu of nooit. Ik móét meer weten.

In zijn radio bleef Hoofdkwartier praten – ‘Onderzoeker Elf, stijgen; versnel uw vaart tot maximum’ – met een stem die meer en meer kalmte verloor.

En op de achtergrond van Edu’s gedachten klonk een andere stem, een herinnering aan de halfvergeten droom van de afgelopen nacht: Ik roep je, vergeet het niet.

Waar bleven die open plekken nu?

Ze wuifden, de bomen; ze wenkten. Ze staken takken uit, als tentakels. Ze wapperden...

‘Stijgen!’ herhaalde Hoofdkwartier. ‘Onderzoeker Elf, werken uw instrumenten?’

Ze wapperen, ze golven, ze kolken. Draaikolken, die me naar beneden zuigen... Edu duwde de hendel naar voren: dat ging stroever dan anders. Heel langzaam begon het schip te stijgen. Hij slaakte een diepe zucht.

‘Hoger!’ riep Hoofdkwartier in zijn oor. ‘Uw vaart tot maximum.’

‘Hier onderzoeker Elf,’ sprak hij, duidelijk en kortaf. ‘Alles is in orde. Over vijf minuten kan ik bij u zijn...’ Meen ik dat? Over vijf minuten? Je bent bang, Edu. Laf. Hij staarde neer op de bewegende bossen. Daar waren de open plekken – zilvergrijs en stil tussen de flakkerende boomkruinen.

‘Onderzoeker Elf, u bent nog niet hoog genoeg. Breng de hendel tot de uiterste stand.’

‘Dat heb ik gedaan...’ begon Edu. Hij hoefde niet naar Hoofdkwartier te luisteren om te weten dat zijn schip hem niet meer gehoorzaamde. Hoogte en snelheid stonden op maximum, maar zijn vaart nam af en hij was weer aan het dalen. Vocht en hitte hadden het schip al aangetast. Nerveus probeerde hij de hendels, drukte allerlei knoppen in. ‘Mijn instrumenten werken niet goed,’ zei hij.

‘De noodinstallatie, onderzoeker Elf!’ sprak Hoofdkwartier boven het haperend gezoem van motoren uit. ‘Gebruik de noodinstallatie!’

Misschien kan ik in lange glijvlucht het eind van het woud nog halen om veilig neer te dalen ten oosten van de Koepel...

Nee. Geen sprake van!

Even was Edu verschrikkelijk bang. Toen vermande hij zich. Hij had het er toch zelf op aan laten komen? Ik wilde immers landen, landen in het Woud. En nu moest hij landen, voordat het metaal zou verbrokkelen en verkruimelen, voordat zijn schip neer zou storten als andere schepen voor hem... Hij meende de warmte al in de cabine te voelen; zweetdruppels parelden op zijn voorhoofd.

‘Hoofdkwartier,’ zei hij, ‘ik ga landen! Ik moet landen voor ik neerstort, dat is mijn laatste kans. Hier beneden mij is een open plek. Ik ga. Nu...’

‘Hoofdkwartier hoort u,’ klonk het in zijn radio. ‘Onderzoeker Elf maakt noodlanding in het Woud.’

Nu groeien de bomen hoger en hoger. De grond komt naar me toe...

‘Onderzoeker Elf maakt noodlanding in het Woud.’

2

De landingsinrichting deed het nog.

Een paar seconden – of eeuwigheden – later had Edu zijn schip aan de grond gezet. Hij drukte de knoppen in, keek, en luisterde. In elk geval was het vaste grond – het leek op een grasveld, met dauw bedekt. Eromheen wachtten de Wouden.

‘Hallo, hallo Hoofdkwartier,’ zei hij. ‘Onderzoeker Elf is geland.’ Intussen draaide hij aan zijn plaatsbepalingsapparaat.

‘Edu Jansen!’ begon Hoofdkwartier – het was Igor. ‘Leef je nog?’

‘Ik ben springlevend,’ zei Edu, en plotseling voelde hij zich ook zo. Hij had het gehaald, en hij kon niet meer terugkomen op zijn besluit. De opluchting daarover was zó groot, dat er geen plaats meer was voor vrees.

‘Hoofdkwartier tot onderzoeker Elf,’ vervolgde Igor, zijn persoonlijke gevoelens beheersend. ‘Geef je positie op. Vlug! Waar ben je?’

Edu keek naar het zwak verlichte scherm van zijn plaatsbepalingsapparaat. ‘Zevenentwintig graden oost van Zero, eenenzestigste breedtegraad,’ antwoordde hij. Terwijl hij sprak verflauwde het licht van het scherm en ging uit.

‘Klopt met onze gegevens,’ zei Igor in Hoofdkwartier. ‘Tweeëntwintig kilometer hier vandaan.’

‘Mijn plaatsbepalingsapparaat heeft het net begeven,’ zei Edu. ‘Maar het klopt, ja. Vier mijl ongeveer; tweeëntwintig kilometer.’

‘Hoe staat het met jou?’ vroeg Igor. ‘Wees kort!’

‘Met mij is het uitstekend. En wees niet bang dat mijn radio het zo gauw zal begeven. Ik heb er een met extra beveiliging.’

‘Je bent een stommeling,’ zei Igor. ‘Maar daarover later. Hoofdkwartier stuurt zo gauw mogelijk een reddingsexpeditie. Blijf in je schip en hou contact met ons zo lang dat mogelijk is.’

Edu bewoog zich. ‘Igor!’ Hij tikte op een paar onderdelen van zijn cabine. ‘Hoofdkwartier, ik kan beter niet in mijn schip blijven. Waarschijnlijk zal het uit elkaar vallen voordat er een paar uur om zijn.’

‘Ik vrees het ook,’ sprak Igors stem somber. ‘Weer een luchtschip naar de Wouden: daar zul je nog wel wat van horen! Maar ik wou dat jij een van onze nieuwe Kostuums-voor-Buitenonderzoek aanhad.’

‘Ik heb er een aan, als dat je geruststelt.’

‘O ja?’ zei Igor, een beetje verbaasd. ‘Hoe kom je eraan?’

‘Uit het magazijn natuurlijk,’ antwoordde Edu. (De robot had het voor hem gehaald.)

‘Zo!’ Maar Igor ging er niet op door. ‘We hebben geen tijd voor lang gepraat,’ zei hij, en zakelijk liet hij erop volgen: ‘Onderzoeker Elf, je kent de instructies voor noodgevallen. Blijf op de open plek; ga niet het Woud in. De Commandant stelt een reddingsexpeditie samen.’

‘Reddingsexpeditie! Nee, wacht!’ riep Edu. ‘Igor... Hoofdkwartier, luister!’ Langzaam en met nadruk sprak hij: ‘Planeetonderzoeker Elf tot Hoofdkwartier. Dit is belangrijk. Ik wil niet dat er een reddingsexpeditie wordt uitgestuurd. Niemand mag zich voor mij in gevaar begeven. Het is mijn eigen schuld.’

‘Dat is het, onderzoeker Elf. Maar ondanks dat zullen we ons best doen je te redden.’

‘Dat moeten jullie niet doen!’ riep Edu. ‘Luister, Hoofdkwartier. Ik heb dit met ópzet gedaan!’

Hij wachtte tot Hoofdkwartier de sprakeloze stilte verbrak. ‘Edu, wat zeg je! Met opzet?’

‘Met opzet,’ herhaalde Edu. ‘Ik was van plan in het Woud te landen, en ik heb het gedaan. Ik heb me er zo goed mogelijk op voorbereid.’

‘Je bent gek,’ zei Igor.

‘Dat ben ik niet.’

‘Krankzinnig!’

‘Hoofdkwartier, luister naar me!’ Edu probeerde zich voor te stellen hoe ze zijn woorden in de Koepel zouden ontvangen. In gedachten richtte hij zich tot de Commandant, die alles zonder twijfel had gevolgd. ‘Wat hebben we eraan dat we op Venus zijn, als we steeds bij de Koepel blijven? Als we ons niet de wildernis in wagen, zullen we deze planeet nooit leren kennen!’

Gemompel van Igor. ‘Dat is – hoe noem je dat – insubordinatie...’

‘Hoofdkwartier, ik ben een onderzoeker. Hier is een wereld te ontdekken!’

‘Edu Jansen,’ zei Igor, ‘ik begrijp niet dat je bent goedgekeurd voor een aanstelling op welke planeet dan ook. Nu zal deze planeet nog je ondergang worden – als je tenminste de waarheid hebt gesproken.’

‘Ik héb de waarheid gesproken. En ik wil de waarheid over Venus ontdekken, hoe dan ook. Jullie mogen geen expeditie sturen. Begrepen?’

Geen antwoord.

‘Hoofdkwartier!’ riep Edu driftig. ‘Hebt u mij gehoord?’

Stilte. Toen een klik. Een andere stem sprak: ‘Hoofdkwartier tot onderzoeker Elf. Blijf contact houden.’

‘Onderzoeker Elf houdt contact.’ Edu kwam voorzichtig overeind uit zijn stoel. Wat er in de Koepel ook besproken werd, hij moest zich klaarmaken...

‘Hallo,’ zei Igor. ‘Hoofdkwartier vraagt zich af wat er in jouw hoofd omgaat.’

‘Dat heb ik toch verteld! Ik meen precies wat ik heb gezegd. Ik ben volkomen bij mijn verstand. Ik heb geen hulp nodig. Ik kom zelf naar jullie toe.’

Igor maakte een vreemd geluid. ‘Hoe?’ riep hij.

‘Ik ga lopen; wandelen door het Woud.’

Igor begon zo te protesteren en te vloeken, dat Edu de radio maar even afzette. Hij had zijn aandacht nodig om alles bij elkaar te zoeken wat hij mee moest nemen. Hij schuifelde door de cabine – al het metaal had een vreemde, grauwgele kleur gekregen; de bodem kraakte onheilspellend onder zijn voeten. De atmosfeer van het Woud was al bezig met haar vernietigend werk... Had hij nu alles? Zijn tas, kompas, mes, horloge...

Hij zocht weer contact met de Koepel, waar Igor nu ongeduldig bezig was hem op te roepen.

‘Hier onderzoeker Elf. Ik sta klaar om te vertrekken. Ik zal in rechte lijn naar jullie toe lopen, en elk half uur mijn vorderingen melden. Er is toch geen expeditie uitgestuurd?’

‘Daar wordt nog over beraadslaagd,’ zei Igor.

Deze woorden dreven meteen de klamme angst terug die Edu aan had voelen kruipen. Ze willen me toch niet in de steek laten. Maar hij riep: ‘Ik verbied jullie dat te doen! Ik heb dit zelf gewild.’ Hij gaf een klap tegen een der wanden van de cabine. Die barstte als een eierschaal.

‘Wat is dat?’ vroeg Igor.

‘Niets bijzonders te melden,’ zei Edu. ‘Hoofdkwartier, ik ben beter voorbereid op een tocht door het Woud dan iemand anders in de Koepel. Ik zal niet verdwalen...’ Dadelijk zakt de bodem onder me ineen. ‘Ik verlaat nu mijn schip.’ Hij draaide aan de deurknop en hield die meteen los in zijn hand. De deur zelf viel uit zijn hengsels en kwam met een zompende plof terecht op de grasachtige grond.

Edu klom naar buiten. Terwijl hij dat deed, raasde Igors stem woedend in zijn oren:

‘Verlaat je schip, ga het Woud in. Doe maar wat je wilt! En reken niet op redding!’

3

Edu liep om zijn luchtschip heen. Het zilverglimmende metaal was dof geworden. Maar op sommige plekken glansde er iets anders op: een goudachtig poeder leek eroverheen gestoven. Hij keek ernaar, boog zich ernaar toe... Niet aanraken! Het was de schimmel die alles... opat. Toen keek hij naar het Woud.

Geschubde stammen die overgingen in reusachtige, gekartelde bladeren, roze, oranje en geel... Daartussendoor plotseling bomen die donker waren, van purper tot zwart; het leken bomen van rook, met gevederde kruinen. En alles wuifde zachtjes heen en weer. Tussen de hoge stammen zweefden paarse en grijze nevels; heel het bos walmde en dampte. Het was verschrikkelijk en toch trok het hem aan.

Hier, op de open plek, was het vast zo gevaarlijk niet. Maar hij had geen keus; de enige weg naar de Koepel ging door het Woud. Tweeëntwintig kilometer, vier mijlen, vier uur lopen... drie uur maar tot aan de grens als hij tenminste de goede richting bleef behouden. Hij bekeek zijn buitenkostuum – het was nog even schoon en wit als eerst. Het beste pak dat er bestond; het zou hem toch zeker wel langer dan drie uur beschermen.

Zijn radio kwam tot leven. ‘Hoofdkwartier roept onderzoeker Elf...’

Fijn om Igor te horen! Diens stem klonk niet boos meer; hij sprak heel rustig, vriendelijk zelfs. ‘Hoofdkwartier tot onderzoeker Elf... Edu, wat doe je? Over.’

‘Hier onderzoeker Elf,’ antwoordde Edu. ‘Ik ben nu buiten. Het schip zal het niet lang meer maken, maar met mij is het best; mijn buitenpak is als nieuw. Ik ga nu het Woud in. Het is werkelijk heel mooi, Igor, en... vroeger waren er op Aarde ook wouden... en de mensen zijn daar heus niet allemaal aan doodgegaan...’ Hij zweeg. Zijn keel leek even dicht te knijpen. Hij keek om zich heen. Het natte grijze gras, de bomen die op hem wachtten... Vlak bij hem het schip, dat nu helemaal scheef was gezakt. De ruiten waren gebarsten en beslagen; gouden schimmel overal... En waar was de plant vandaan gekomen die zich om de uitlaat kronkelde?

Hij sprak verder: ‘Het is nu tien minuten over elf, aardse tijd. Om half vier vanmiddag ben ik bij jullie.’

‘Goed Edu,’ zei Igor. ‘Hoofdkwartier gaat met je plan akkoord, al is het niet van harte. Veel anders kunnen we niet zeggen; we moeten wel geloven dat het je ernst is. Doctor Petra Mol is daarvan overtuigd; ze vraagt me je te zeggen dat ze groot vertrouwen in je heeft...’ Hij wachtte even. ‘Ik ook, ouwe jongen; dus stel ons niet teleur...’

Een veilig gevoel van vriendschap verwarmde Edu; hij sloot een ogenblik zijn ogen om het vast te houden... Maar tussen hem en de Koepel bevond zich nog steeds het Woud...

‘Hoofdkwartier tot onderzoeker Elf,’ zei Igor. ‘Zoek op z’n minst elk kwartier contact met ons.’

‘Afgesproken,’ zei Edu. ‘Tot ziens.’

‘Tot ziens... en prettige wandeling,’ eindigde Igor.

Edu keek op zijn kompas. Noordnoordwest moest hij gaan. Hij wendde zich af van zijn schip – of wat er nog van over was – en liep met vastberaden stappen naar de bosrand.

Onder de bomen was schaduw, maar er bloeiden bloemen die een glinsterend groen licht gaven, en tussen donker harig mos glansden witte kelken. De varens hier waren groter dan bij de Koepel; de meeste gloeiden als vlammen. En als hij naar boven keek, zag hij de boombladeren, die ook in brand schenen te staan. Er vielen voortdurend druppels naar beneden; soms verdichtten ze zich tot een kleine regenbui. Hij voelde niets van de nattigheid, maar hij had het wel warm.

Onzin, zei hij tegen zichzelf. Je buitenpak is nu precies op de goede temperatuur.

Hij hield even zijn pas in. Daar was warempel iets dat op een pad leek. Een spoor van dieren misschien? Maar wat het ook was, het liep in de goede richting. Hij zou het maar eens beginnen te volgen.

4

Nu ben ik toch een woudloper, dacht Edu, en hij glimlachte even. Meteen daarna fronste hij zijn wenkbrauwen. Wat heb ik daar ook weer van gedroomd... Nee, daar nu niet aan denken. Kijken moest hij, opletten.

Prachtig, prachtig was dit bos. Als hij tijd zou hebben een poosje op één plaats te blijven, zou hij alles zien groeien. Geen plant was er die niet bewoog... Wat voor dieren zouden hier leven? Hij had er nog geen gezien. Of ja... daar... was dat nu een bloem of een vlinder? Oppassen. Hij was bijna gevallen. De grond was drassig. Maar zijn laarzen lieten geen vocht door.

Wat stil is het. Vreemd...

Ach nee, dat kon niet anders; de helm om zijn hoofd hield alle geluiden buiten. Gemakkelijk begaanbaar was het terrein niet: hij begon nu pas te begrijpen wat woudlopen betekende. Soms bleef hij even staan om zijn kompas te raadplegen. Hoe lang was hij nu op weg? Nog geen tien minuten. Het leek veel langer. Van de open plek was niets meer te bekennen. Om hem heen was alleen maar bos. Het pad, of spoor, boog af naar het westen en verdween in warrig gewas.

‘Noordnoordwest,’ mompelde Edu. ‘Je mag niet verdwalen. Die dikke stam daar, hou die in de gaten, dat is je richting.’

Bloemen als sterren, vurige varens... Er schoot iets van één boom naar een andere. Een vogel? Misschien zaten er wel vele vogels in al die hoge bladerkruinen, maar hij kon ze niet ontdekken – zijn ogen gingen knipperen als hij er een poosje naar keek.

Edu hield stil en zocht contact met Hoofdkwartier. ‘Hallo, hier onderzoeker Elf. Ik ben nu veertien minuten onderweg. Hallo, kunnen jullie mij verstaan?’

Het verraste hem bijna dat Igor meteen antwoord gaf. ‘Edu. Onderzoeker Elf! Hoe is het met je?’

Die stem, hoe ver weg die ook leek, deed Edu beseffen dat hij toch niet alleen was in een geheel nieuwe, vreemde wereld. Een paar uur van hem vandaan, in de Koepel, wachtten ze op hem, dachten ze aan hem. Hij zocht naar woorden om het contact niet te verliezen. ‘Met mij is het uitstekend... ja, waarachtig... Ik zal zeker op tijd bij jullie zijn..’

‘Hoe bevalt je het wandelen in het Woud?’ vroeg Igor.

‘Het bevalt me best,’ antwoordde Edu. Hij probeerde iets van zijn omgeving te beschrijven. ‘Het is hier zo wonderlijk, Igor... vol kleur en gloed... Erg levend... Als je hier eens zonder buitenpak kon lopen, dan...’ Hij brak af. Een klein, fantastisch dier was uit een boom gevallen; het rolde over zijn voet en kronkelde weg.

‘Hallo, hallo, Edu!’ riep Igor. ‘Onderzoeker Elf, is er iets aan de hand? Over.’

Edu haalde diep adem. ‘Alleen een beestje,’ zei hij met een korte lach. ‘Ik zie het net verdwijnen. Hemelsblauw, met een heleboel poten. Je gelooft hier soms je ogen niet...’ Hij hoorde gemurmel aan de andere kant. ‘Hallo Hoofdkwartier, zijn jullie daar nog?’

‘Ja, we horen je, onderzoeker Elf.’

‘Ik ga nu verder,’ zei Edu, ‘zoek straks weer contact.’

‘In orde, onderzoeker Elf,’ antwoordde Igor in de Koepel. ‘En Edu... hou vooral je buitenpak aan, krankzinnige idioot die je bent.’

Edu liep langzaam verder. Misschien wás hij wel een krankzinnige idioot! Tot zijn ergernis begon hij nu al moe te worden. En hij had zich nog wel zo goed getraind. Het zou wel door de hitte komen.

Hij keurde zijn buitenpak. Nog niets te zien van schimmel, maar er sprongen soms vonken af. En dat terwijl het helemaal met druppels was bedekt. Het water droop van de planten.

En hoe kon het toch zo stil zijn! Hij zag van alles, als een ongelooflijk mooie, maar stomme film. Als hij maar iets kon horen.

‘Even rusten,’ zei hij hardop. ‘Hoe laat is het?’ Nee, zo zou hij niet opschieten! Vooruit. Aan alle kanten was woud, laaiend woud...

Het lopen kostte hem steeds meer moeite. Vaak zonk hij tot zijn enkels in het slik. Soms struikelde hij over slijmerige wortels. En het was erg warm.

Hij ging zitten en riep Hoofdkwartier op.

De stem die antwoordde was vaag en zweverig. ‘Hier Hoofdkwartier...’

‘Onderzoeker Elf meldt zich. Hallo, ben jij het, Igor?’

‘Hier Hoofdkwartier; Igor spreekt. Hoe gaat het ermee, Edu?’

‘Goed. Ik ben nu ruim een half uur onderweg.’

‘Hoe staat het met je ruimtepak?’

‘Mijn pak houdt zich best,’ antwoordde Edu; ‘geen spikkeltje te zien, al is het vol druppels. Het is hier erg nat. En warm ook.’

‘Wat zeg je?’ vroeg Igor. ‘Hallo, Hoofdkwartier tot onderzoeker Elf. Wat zei je? Over.’

‘Ik zei dat het warm is!’ sprak Edu luid. ‘Warm en nat. En ik kan niets horen.’

‘Kun je ons niet horen?’ vroeg Igor in de verte.

‘Ik versta jóú wel!’ riep Edu. ‘Ik hoor alleen geen enkel geluid van het woud.’

Van de andere kant kwam onduidelijk gemompel, en daarna, heel dringend: ‘Hou je buitenpak aan, versta je? Hou het aan!’

Igor leek werkelijk ongerust te zijn; hij moest wel bijna schreeuwen vanuit zijn post in de Koepel.

‘Ik heb je verstaan,’ antwoordde Edu, ‘en ik gehoorzaam...’ Maak je niet bezorgd over mij, voegde hij er in gedachten aan toe.

Hij kwam overeind, sloeg zijn pak af. Het korte gesprek had hem opgewekt. Zijn weg mocht dan moeilijk en niet zonder gevaren zijn – hij had die zelf gekozen. En hij beleefde iets dat nergens mee te vergelijken was... Hoe kon hij onder woorden brengen wat hij zag! ‘Het is zo onaards...’ mompelde hij.

‘Hallo, Edu, onderzoeker Elf!’ zei Igor. ‘Heb je enig idee hoe ver je bent gevorderd?’

‘Dat is moeilijk te schatten,’ antwoordde Edu. ‘Het is alsof ik hier al uren ben... Ik zal voortmaken.’ Maar hij verroerde zich niet.

Vlak voor hem stond een lage, grillige plant, waar een bleke knop uit oprees die plotseling openging. Ademloos zag hij hoe de bladeren zich ontvouwden, de een na de ander, tot hij in het purperen hart keek van een reusachtige bloem.

‘Hallo, hallo!’ riep Igor in Hoofdkwartier. ‘Wat doe je, Edu? Heb je nog wat te zeggen? Over?’

‘Ja, ja... nee. Als ik thuis ben,’ zei Edu. ‘Er is... ik... Het is mooier dan iets dat ik ooit gezien heb, maar... Ik ga nu verder.’ Hij deed echter nog steeds niet wat hij zei, bleef staan en keek.

‘Hoofdkwartier tot onderzoeker Elf,’ ging Igor voort. ‘Als er iets mis mocht gaan, laat het ons dan meteen weten. Dan sturen we toch hulp. Over.’

Ze vergeten me niet... ‘Nee,’ zei Edu. ‘Onderzoeker Elf tot Hoofdkwartier. Ik bedank jullie, jullie allemaal. Maar ik heb geen hulp nodig. Ik ga vrolijk voorwaarts.’ Hij kwam in beweging. ‘Ik zal een bloem voor je plukken, Igor. En ook voor Petra. Ja, voor Petra...’

‘Wat zei je?’ Igors stem werd weer onduidelijk. ‘Een bloem? Is hij nou...’

Maar deze bloem pluk ik niet. Hij is te levend, te mooi, ik durf hem zelfs haast niet aan te raken... Petra... Zou ze ook naar me luisteren? Vast wel... ‘En wat voor een bloem!’ riep Edu.

Igor gaf uitgebreid antwoord; soms vielen enkele van zijn woorden weg, maar Edu begreep hem toch. Bovendien deed het er niet zo veel toe wat hij zei; het ging om de toon...

‘Mooi... Edu... blijf niet telkens staan... treuzel... zitten klaar met koffienekt... weddenschappen... wanneer je thuis zult zijn... drie uur of na vier... mijn hele weekrantsoen ingezet... vóór drie... dus loop een beetje door alsjeblieft!’

Gemakkelijker gezegd dan gedaan! dacht Edu. Dat je je zó eenzaam kon voelen, alleen omdat een mensenstem, ver van hier, was opgehouden met praten... Ach, zo heel ver was de Koepel niet meer. Als hij maar gestadig door bleef lopen en niet te vaak rustte. Het werd een beetje heuvelachtig – lastig, dat klimmen en dalen; het hoge terrein was glad en glibberig, het lage was week en zompig. En overal waren wortels; het leek wel of ze naar zijn benen graaiden... Hij hield toch nog wel de goede richting?

Hij moest eraan denken telkens weer op zijn kompas te kijken. Het voortgaan alleen kostte hem al zo veel inspanning dat hij het soms bijna vergat. Was hij het heus zelf, die hier liep? Wie had hem daar ook weer voor gewaarschuwd? Pas op je zelf niet te vergeten...

‘Ik ben Edu Jansen, planeetonderzoeker Elf,’ zei hij hardop. Zijn eigen stem klonk onbekend – hees en vreemd. ‘Planeetonderzoeker Elf,’ herhaalde hij, ‘op weg naar...’ Daar loopt iets! Een beest? Nu is het weg... Ik kan niet goed zien, ’t is mistig... O nee, mijn kijkglas is beslagen... Hij veegde het af.

Toch waren er nevels, slierten nevel tussen de stammen. Hij kreeg het benauwd. Zijn buitenpak leek wel kilo’s te wegen. ‘Hou het aan,’ had Igor gezegd – beste Igor.

Zijn kompas besloeg ook steeds. Noordnoordwest. Kijk, een plas. Dikke luchtbellen stegen erin op, en barstten aan de oppervlakte. Maar hij hoorde niets dan zijn hijgende ademhaling. Heel het Woud straalde een verlammende loomheid uit, en een trillende hitte. O, wat was het heet!

Hou vooral je buitenpak aan...

Natuurlijk, dat was zijn enige kans op behoud.

Niet waar, trek dat pak uit, trek het uit.

Hoe kwam hij daar nu bij! Dat was een gevaarlijke gedachte. Maar een gedachte die zich niet liet onderdrukken...

Trek je pak uit, ruk het af, verscheur het! Bevrijd je van dat opgesloten gevoel. Zet je helm af...

Ik wil iets horen... ‘Horen,’ fluisterde hij. ‘Hóren!’ schreeuwde hij.

Hij merkte dat hij weer was blijven staan. ‘Raak nou niet je hoofd kwijt, Edu. Kijk op je kompas. Kijk op je horloge.’

Zijn horloge stond stil.

Waarom moest hij daar zo van schrikken?

De tijd staat hier stil. De Koepel... Ze wachten op me in de Koepel. Zij zullen me helpen. Hij probeerde zo rustig mogelijk te spreken: ‘Hallo, onderzoeker Elf tot Hoofdkwartier. Onderzoeker Elf roept Hoofdkwartier. Over.’

Geen antwoord.

Hij tikte op zijn radio. Even een licht geknetter, een vaag ruisen. ‘Hallo, Hoofdkwartier!’ riep hij. ‘Hoofdkwartier, hoort u mij? Hier onderzoeker Elf. Over.’

Doodse stilte.

Hij begon weer te praten. ‘Hallo, hallo, onderzoeker Elf roept Hoofdkwartier. Igor, hoor je mij? Igor, Mick, Petra... Petra, Igor, Iman... Mensen in Hoofdkwartier, geef antwoord! Hier Edu! Geef antwoord...!’ Hij hoorde zichzelf roepen, schreeuwen, brabbelen, en trachtte zich te beheersen.

‘Hoofdkwartier, onderzoeker Elf roept u uit het Woud.’

Maar Hoofdkwartier bleef zwijgen. Het contact met zijn medemensen was verbroken. Hij was alleen.

5

Waarom zit je op de grond? Sta op, ga verder... Ik kan niet meer, dacht Edu. Ik ben moe, ik wil liggen, slapen... Als je dát doet, is het je einde.

Maar alleen het idee te moeten opstaan was hem al te veel. Hij liet zich achterover vallen en staarde naar de zinderende bladeren. Als hij zo bleef liggen, zouden de planten over hem heen groeien, zou het bos hem begraven... Druppels spikkelden op zijn kijkglas, zodat hij alleen nog maar kleurvlekken zag – een smeulend vuur. Hij tilde met een oneindige inspanning een hand op om zijn helm schoon te vegen.

Hoe lang nog, voor mijn buitenpak is gesmolten, ikzelf ben gestikt...

Doe dat omhulsel uit, trek het uit...

Niet luisteren, niet doen. Opstaan...

Trek het uit! hield de gedachte in zijn brein aan. Trek het uit.

Daarna was het alsof anderen tegen hem praatten – Petra, Igor... ‘Dat wist je niet, hè Edu? Van zijn verstand beroofd...’ ‘Krankzinnige idioot die je bent!’

En toen was hij plotseling overeind. Hij lag op zijn knieën, fluisterend: ‘Ik ben niet krankzinnig, ik word niet krankzinnig.’

Hij probeerde nog eens zijn radio, hoewel hij geen hoop had dat hij antwoord zou krijgen.

‘Onderzoeker Elf roept Hoofdkwartier, onderzoeker Elf roept Hoofdkwartier...’

De radio was dood. Maar ik ben nog niet dood.

Hij krabbelde op, bleef zwaaiend op zijn benen staan. De lucht die hij inademde was muf en bedorven. Zijn pak was niet schoon en wit meer, maar besmeurd met slib en slijk. Voor de zoveelste maal veegde hij zijn kijkglas schoon, en zijn kompas. Het duurde even voordat hij de goede richting wist – of dacht te weten. Toen vervolgde hij zijn tocht.

***

Hoe lang liep hij nu? Een uur? Een dag? Alles om hem heen bewoog, maar hij hoorde niets. Lieve hemel, wat was het heet!

Hij snakte naar adem en pakte een boomstam beet om zich staande te houden. Motregen daalde op hem neer, maar hij voelde er niets van. Vlak bij hem was een beek, een stroom die schuimde en ziedde. Als hij zijn helm afzette, zou hij het bruisen van water horen. Water... Koelte...

Nee, hij wist maar al te goed dat het water niet koel kon zijn – het kookte.

‘Kijk nu eens op je kompas,’ zei hij tot zichzelf.

Waarom draaide die wijzer zo rond? Ik ben duizelig... De wijzer blééf draaien, rond en rond... Hij was vast verdwaald. Verdwaald.

En kijk, gele vlekken op zijn pak. Hij kon het net zo goed uittrekken... Niet opgeven.

Hij strompelde verder – eerst langs de beek en toen lukraak vooruit, het terrein kiezend dat het gemakkelijkst begaanbaar was, een weg volgend die zichzelf wees. Zijn gedachten werden verward. Maar hij bleef overeind, al wist hij nauwelijks meer waarom hij liep, en waarheen.

Soms meende hij stemmen te horen, maar het waren alleen echo’s, herinneringen aan een vroeger leven. Hij was elf jaar en luisterde naar Bob, zijn oude robot... O Venus, held’re star... Hij zat tegenover Petra... Gedichten, echt iets voor jou... Hij hoorde zichzelf, uitdagend sprekend tegen Igor: Ik ga lopen, wandelen door het Woud.

Wandelen. Wankelen.

Het kwam hem voor dat hij in een stinkende rook liep, die steeds donkerder werd.

Hij zakte door zijn knieën; hij liet zich languit op de grond zinken en toen werd het helemaal donker.

6

Edu dacht: Ik hoor water. Hij hoorde het niet alleen, hij voelde het, proefde het op zijn lippen. Hij bewoog zich. Onder zijn vingers waren zachte sprieten, die kriebelden. Hij bracht een hand naar zijn gezicht, dat was nat. Hij opende zijn ogen en keek naar zijn hand, zijn arm... die waren bloot. Met een schok kwam hij overeind; hij was helemaal naakt. O God, hij had zijn buitenpak niet meer aan! Daar lag het, verfrommeld, geel beschimmeld... Hij zakte weer in elkaar, bleef liggen met zijn gezicht op de grond. Hij was verloren...

Maar ik leef nog.

Hij kon horen, voelen, ademen... Hij rook een geur van bloemen, van vochtige aarde... Een zoele wind streek over hem heen... En terwijl hij roerloos lag, drong het langzaam tot hem door: Ik leef! Hij luisterde naar het ruisen van water, naar geritsel en gesuizel, getik en gesjirp. Hij hoorde zangerig zoemen en vage trillerende tonen verder weg.

Hij ging weer zitten en keek verwonderd om zich heen. Hij zag de bomen, rood, roze, oranje; de torenhoge bomen van het prachtige bos.

Hij bewoog zijn armen en benen, zich bewust van elke vezel in zijn lichaam. Ik voel me best... Uitstekend – hij stond op – geweldig!

Hij deed een paar stappen, hij maakte een sprong, bleef staan, strekte zijn armen, en wist zijn vreugde niet anders te uiten dan door een wilde kreet.

Uit kronkelvarens dansten gevleugelde beestjes omhoog, die wegdwarrelden tussen de bomen.

Edu lachte. ‘Ik leef!’ riep hij. Hij lachte totdat hij bijna huilde. Hij begon weer te lopen; hij sprong door het woud. Hij begon te zingen, en pas na een poosje drong het tot hem door wat hij zong, een liedje dat hij niet uit kon staan:

‘Geef mij toch maar Nieuw Babylon

daar schijnt de maan, daar schijnt de zon...’

Hij brak af, probeerde er iets anders van te maken:

‘Geef mij toch liever Venus maar,

al regent het er ’t hele jaar...’

Nóg meer onzin, maar wat deed het ertoe! Hij moest wel zingen in dit vriendelijke, vrolijke en heerlijk ongerepte bos.

Hij hield weer stil, haalde diep adem en genoot van elke teug van de kruidige lucht. Hij hief zijn gezicht op naar de druppels die neerregenden uit de boomkruinen. En daar zag hij eindelijk een vogel... het leek alsof een van de vlammend gevederde bladeren zich plotseling losmaakte van een tak, maar het was een vogel... en meteen zag hij er nog meer, twee, drie... Toen hij langer keek, zag hij ook andere dieren: vliegende, klimmende, kruipende... Hij kon ze geen namen geven; ze leken op geen enkel aards dier van vroeger of nu...

Langzaam liep hij verder. Hij zag elk blad, iedere druppel op elk blad... Hij voelde met welbehagen de zachte, natte en toch veerkrachtige grond onder zijn blote voeten. Opnieuw verhief hij zijn stem, neuriede een beetje, begon half zingend iets te zeggen:

‘Ik zag Cecilia komen

op een zomernacht

twee oren om te horen

twee ogen om te zien

twee handen om te grijpen

en verre vingers tien

Ik zag Cecilia komen

op een zomernacht

aan haar rechterhand is Hansje

aan haar linkerhand is Grietje

Hansje heeft een rozekransje

Grietje een vergeet-mij-nietje

de menseëter heeft ze niet gegeten

ik heb ze niet vergeten

ei ei ik en gij...’

‘Gij grr grrij krij!’ schreeuwde het plotseling vlakbij hem. Hij schrok even. Wéér een vogel – een zwarte geschubde vogel met een grote bek en ogen als rode edelstenen. Hij keek Edu scheef aan en krijste.

Edu lachte. De vogel schudde zijn kop alsof hij beledigd was, spreidde zijn vleugels uit en wiekte langzaam weg.

En plotseling was Edu moe. Hij was verzadigd van kleuren en geuren en geluiden. Hij merkte dat het ruisen van water sterker was geworden – hij liep een eindje door, boog ranken en bladeren opzij, en toen was hij bij de beek.

Hij keek naar het snelstromende water, woelig en vol schuimkopjes, met een fijne nevel erboven. Verderop zag hij een waterval... of was dat wazig witte alleen maar mist? Hij ging zitten aan de kant – het water zag er aanlokkelijk uit; hij wilde erin springen... Nee, eerst proberen. Voorzichtig stak hij er een teen in... Het water was helemaal niet kokend, het was lauw... Hij liet zich erin glijden... het was verrukkelijk!

Hij dompelde zich er een paar maal in onder, kwam proestend en blazend weer boven. De beek was niet diep; zelfs in het midden kon hij er gemakkelijk staan, al moest hij zich schrap zetten tegen de stroom. Hij liet zich drijven, hij zwom, en voelde al zijn vermoeidheid verdwijnen.

Een stem sprak: ‘Dat doet je goed.’

Edu ging staan en wreef zijn ogen uit. Er kwamen telkens nevels boven het water zweven waar hij moeilijk doorheen kon kijken. Toch zag hij iets bewegen op de oever.

‘Dat heeft je goed gedaan,’ zei de stem. ‘Kom hier... ja, ik roep je. Kom bij me.’

7

Er zit iemand aan de kant, dacht Edu, en hij wenkt mij... Hij waadde door het water... nu kon hij het beter zien... Het had een hoofd en een lichaam, twee armen, twee benen... maar het was geen mens. Toch sprak het tegen hem. ‘Kom hier!’

Het was helemaal groen, met een glimmende huid als van een hagedis.

Edu klom aan de kant en staarde het schepsel aan. In een vreemdsoortig gezicht glansden twee donkere ogen, intelligente ogen... Het schepsel was niet groter dan een kind van tien jaar...

‘Niets te vrezen,’ zei het. ‘Jij bent groter dan ik.’ Het maakte een gebaar met een langvingerige hand. ‘Ga zitten, naast mij.’

Edu gehoorzaamde.

‘Nu voel je je goed, nietwaar.’ Het vreemde wezen zei dat niet als een vraag, maar alsof het een feit constateerde.

‘Ja... ja zeker,’ zei Edu, enigszins stamelend.

‘Je had meteen dat omhulsel uit moeten trekken.’

‘Mijn... buitenpak?’

‘Ja. Misschien is dat goed in jullie wereld, maar het is gevaarlijk in de onze. Het was het buitenpak dat bijna je dood werd, niet het woud. Het kostte me nog moeite je ervan te ontdoen.’ Het schepsel sloeg zijn lange armen om zijn opgetrokken benen en voegde erbij: ‘Je bent ook niet bang meer.’

‘Nee...’ fluisterde Edu. Hij was zelfs nauwelijks verbaasd. Ik zou hem griezelig moeten vinden, dacht hij, maar dat is hij niet. Hij past in deze omgeving.

‘Ik ben hier geboren,’ zei het schepsel. Het ging op zijn rug liggen en vestigde zijn blik op de bladeren boven hem. ‘Maak het je gemakkelijk,’ zei het, ‘net als ik.’

Edu volgde zijn voorbeeld – waarom ook niet; het leek de gewoonste zaak van de wereld. De grond was zacht; het hinderde niet dat die vochtig was.

‘Je vindt het lekker warm,’ zei de stem naast hem – een bijna menselijke stem, licht en mild, met slechts een zweem van vreemd accent...

Edu schoot rechtop. Hoe kan dat! Was hij aan het dromen? Maar de ander lag nog steeds naast hem. ‘U spreekt mijn taal!’ fluisterde hij.

‘Jij en je soortgenoten zijn al zo lang hier, dat wij je taal hebben kunnen leren.’

‘Hoe?’ fluisterde Edu.

‘Door te luisteren.’

‘Bent u... ben je een man... een wezen van Venus?’

‘Venus,’ herhaalde de ander. ‘Zo noemen jullie deze wereld. Wij zeggen afroi. Ja, ik ben een man van Afroi, afroin. afroini, zo noemen wij ons, wij die hier wonen.’ Groene oogleden zakten over zijn glanzende ogen. Hij zweeg.

Een man van Venus... Afroi. Het is ongelooflijk.

‘Jij bent bijna net zo vreemd voor mij als ik voor jou,’ zei de Afroin, zonder zijn ogen te openen.

Edu zocht naar woorden, wist niets te zeggen. Hij dacht: Zal ik hem vragen hoe hij heet?

‘Ik heet Firth.’

‘Firt...?’

‘Firth.’

‘Ik heet Edu,’ zei de jongeman. Hoe had de Venusbewoner zo geraden wat hij dacht... ‘Ik ben een mens, een man van de Aarde,’ voegde hij erbij. Zou hij weten wat dat is, de Aarde?

‘De Aarde is een andere wereld,’ sprak Firth, ‘kouder en kaler dan deze.’

‘Hoe weet je dat?’

‘Maak het je toch gemakkelijk,’ zei Firth nogmaals, ‘ga liggen als ik.’

Edu deed wat hem gezegd werd. De warmte was niet onaangenaam, maar maakte hem loom. Hij keek naar de wuivende bladeren boven zijn hoofd, die steeds veranderden van tint. Hij luisterde naar het ruisen van de beek en naar de vele, nu al vertrouwde bosgeluiden. Hij zuchtte tevreden en gaapte.

‘Het is goed te rusten,’ zei Firths zachte stem. ‘Je hebt een eind gelopen. Het is wel negen lémai van de plek waar je uit de lucht kwam.’

Edu’s slaperigheid verdween plotseling. ‘Negen lémai,’ herhaalde hij. ‘Hoe veel is dat...’ Hij ging weer zitten. Dat was waar ook, hij was op weg naar Hoofdkwartier.

‘Hoe lang ben ik hier al?’ vroeg hij. ‘Firt... Firth, de grote koepel, hoever is die van hier?’

‘Tien, elf, twaalf lémai,’ antwoordde de Venusbewoner, zonder zich te verroeren. ‘Maar wat doet het ertoe? Voor vandaag heb je genoeg gelopen.’

De Afroini schenen op hun rust gesteld te zijn.

Edu ging weer liggen, maar hij had geen rust meer. ‘Ja maar, Firth,’ zei hij, ‘als ik niet kom, gaan ze me misschien zoeken. Ze weten niet waar ik ben, ze zullen verdwalen.’

‘Ze zijn bang voor het woud,’ zei Firth.

‘Ja...’

‘Jij bent het niet.’

‘Nu niet,’ zei Edu. ‘Maar ik was het wel, bang. Ik ook.’

‘Niet zo bang als de anderen onder de Koepel,’ sprak Firth. ‘Jij ging vrijwillig het woud in. Daarom is je niets overkomen.’

‘Wij mensen denken dat het woud verschrikkelijk gevaarlijk is...’

‘Dat kan het zijn. Maar de gevaren zitten in jezelf, niet in het woud.’

Edu draaide zich op zijn zij, steunend op een elleboog. Hij keek naar Firth, die nog steeds in dezelfde houding lag, zijn ogen dicht. ‘Ik begrijp je niet goed,’ zei hij.

‘Ik jou ook niet helemaal,’ sprak Firth. ‘Je achtergrond is me vreemd, je gedachten zijn verward.’

Gedachten?

‘Gedachten,’ zei Firth. Hij zweeg even. Toen sprak hij: ‘Je vrienden zijn nog niet op weg gegaan om je te zoeken. Ze bevinden zich allemaal onder de koepel.’

‘Hoe weet je dat?’ fluisterde Edu.

‘Stil!’ zei de ander.

Ze zwegen beiden korte tijd. Een regenbuitje daalde op hen neer, zacht en verkwikkend.

‘Ze beraadslagen,’ zei Firth. ‘Het is hun plicht – denken ze – je te hulp te komen. Het is onverstandig – denken ze – andere levens te wagen voor één. Ze zijn erg bang, en boos... maar ook bezorgd. Voor jou.’

Edu stamelde: ‘Firth... waar heb je het over?’

‘Stil...’ zei Firth. Langzaam wendde hij zijn groene gezicht naar Edu toe, opende zijn ogen. ‘Ik kan ze niet bereiken; ik kan niemand van jullie bereiken. Zelfs jou niet... Wat kijk je me aan. Begrijp je het nog niet?’

Edu begon het te begrijpen. Dit Venusschepsel beantwoordt mjn vragen nog voor ik ze heb gesteld...

‘Je begrijpt het niet,’ zei Firth. ‘Je wilt niet geloven, je durft niet geloven dat...’

‘... dat je gedachten kunt lezen!’ zei Edu.

‘Zeg niets meer,’ sprak Firth. ‘Praten leidt alleen maar af.’

Hij doet zijn ogen weer dicht. Hij denkt... wist meteen wat ik dacht... Reikt zijn denken tot in de Koepel?

Het was Edu alsof hij draden voelde van allerlei gedachten, de zijne, en vele vele andere. Ze waren onzichtbaar, maar hij voelde ze, en hij kon ze niet verstaan.

‘Er zijn vele Afroini in het Woud,’ zei Firth. ‘Ze weten dat je hier bent; ik heb met ze gesproken door mijn gedachten... Schrik niet; ze willen je geen kwaad doen.’

Edu overwoog wat hij nu wist... ‘Gedachten?’ zei hij op vragende toon, verwonderd en een beetje bevreesd.

Het duurde even voordat Firth antwoord gaf. ‘Ik spreek jouw taal met mijn lippen,’ zei hij, ‘maar ik begrijp meer door mijn gedachten. De talen der gedachten zijn niet zo verschillend, zelfs voor bewoners van verschillende werelden.’

‘Telepathie!’ zei Edu, terwijl hij zich weer oprichtte.

‘Dat woord ken ik niet,’ zei Firth. ‘Jullie wereld moet wel heel dor en koud zijn,’ ging hij voort. ‘Je bent zo beweeglijk. Hoeveel keer ben je nu al rechtop gaan zitten?’

Edu deed zijn mond open om wat te zeggen, maar Firth legde hem het zwijgen op.

‘Stil maar. Je weet toch niet uit te spreken wat je denkt.’

‘Jawel,’ begon Edu. ‘Als je me maar even tijd laat om... om na te denken!’

‘Je vraagt je af,’ zei Firth langzaam, ‘of ik al jouw gedachten kan lezen. Het antwoord is ja... En daar schrik je van.’

‘Ik... ik vind het geen prettig idee... Gedachten zijn tolvrij, zeggen ze bij ons op Aarde. Je kunt hier op Venus – op Afroi – dus nooit geheimen hebben.’

‘Je bedoelt dat je je gedachten niet verborgen kunt houden. Maar dat is toch juist veel prettiger. Jullie op Aarde moeten elkaar wel heel vaak verkeerd begrijpen.’

‘Dat is waar,’ zei Edu. ‘Maar toch...’ Ondanks de warmte huiverde hij plotseling van kou. ‘’t Is ontzettend,’ mompelde hij.

De Venusbewoner rekte zich uit en rees op in zittende houding. Toen keek hij Edu recht in het gezicht. ‘Je voelt je naakt!’ zei hij. ‘Geen ander mag jouw geheimen ontraadselen. Denk je zo niet?’

‘Ach, hou op!’ zei Edu.

Firths dichte nabijheid hinderde hem opeens. Hij krabbelde overeind en verwijderde zich een paar stappen.

Firth kwam ook overeind; in een vloeiende beweging stond hij naast Edu – een kleine, spichtige gestalte. ‘En je begint ook te begrijpen,’ vervolgde hij, ‘waarom wij Afroini niet bang zijn; zelfs niet voor jullie, vreemdelingen van een andere wereld.’

‘Jullie kent het voornemen nog voor het wordt uitgevoerd, de gedachte voor de daad...’

‘En als de gedachte boos is, kunnen wij de daad voorkomen.’

Edu fluisterde: ‘Maar dan zijn jullie verschrikkelijk machtig!’

8

Afroin – een man van Venus, een intelligent wezen, hoger ontwikkeld misschien dan de meeste mensen... Hun ontmoeting was zo vanzelfsprekend geweest, zonder vrees en zelfs haast zonder verwondering. Maar nu, dacht Edu, waren zijn gevoelens veranderd. Hij geloofde niet dat Firth enig kwaad in de zin had, maar dat maakte hem niet minder angstaanjagend.

Ze stonden naast elkaar op de oever; Firths ogen waren gevestigd op het water van de beek. Edu keek er ook naar; hij zag er glinsterende lichamen doorheen schieten – in deze stroom zwommen wél vissen. Hij hoorde Firth iets zeggen: ‘We wachten nog even.’ Als je niet naar hem keek, zou je bijna kunnen denken dat je de stem van een mens hoorde... bijna, want er was toch iets onaards in de klank... Edu keek even naar opzij; plotseling wenste hij vurig dat er een mens bij hem was – iemand van mijn eigen soort...

‘Daar komt Aill,’ zei Firth. ‘Mijn vriendin.’

Edu keek rond. ‘Ik zie niemand.’

‘Ze is nog niet hier,’ zei Firth. ‘Ze komt eraan, langs de beek. Ze wil je zien voordat je gaat.’

‘Voordat ik ga?’

‘Voordat je teruggaat naar de koepel... naar mensen die zijn als jij.’

Edu zweeg.

‘Nu is ze dichtbij,’ zei Firth.

Er ritselde iets in de richting van de waterval. Even later kwam een kleine, tengere gedaante op hen toe.

Even groen als hij. Ze zijn allebei naakt; hij is een man, zij is een vrouw... Ze heeft bloemen om haar hals... Ik heb Igor beloofd een bloem te plukken. En een bloem voor Petra... Firth zei dat ik terug zal gaan naar de Koepel... Hij en zijn vriendin kijken elkaar aan... zeggen niets... Hoeft ook niet... Ik wou dat ik de uitdrukking van hun gezicht begreep...

‘Dit is Aill,’ sprak Firth, ‘mijn vriendin.’

‘Dag... Aill,’ zei Edu, bijna verlegen.

Aill zei iets dat klonk als: ‘Ie-ie-ju-sstrr-winu-ie-é-Edu,’ met een stem die veel onaardser klonk dan die van Firth – zangerig en mooi, maar lang niet zo menselijk. ‘Ik geloof,’ zei Edu, ‘dat ik je mijn naam hoorde zeggen, Aill. En iets van mezelf vertellen... dat is niet nodig.’

‘Edu,’ sprak Aill, en langzaam zoekend naar woorden voegde ze eraan toe: ‘Mens... man van de Aarde.’

Daar staan ze nu samen. Ze voeren vast een druk denkgesprek, over mij waarschijnlijk. En ik... ik sta met m’n mond vol tanden... Ik moet doen wat Firth zei, terug naar de Koepel...

‘Terug naar de Koepel,’ zei Aill. ‘Ja, Edu. Ga terug naar de Koepel. De mensen daar, je vrienden, zijn ongerust. Steeds meer ongerust.’

‘Dan mag ik niet langer blijven,’ zei Edu. Ik heb al veel te lang gewacht. Zouden zij de weg weten?

‘Ik zal je de weg wijzen,’ zei Firth.

Aill deed een stap naar voren. Ze zei iets in haar onverstaanbare taal; het klonk alsof ze lachte. Ze nam de bloemenrank van haar hals en hief die naar hem op. ‘Neem ze, Edu van de verre Aarde. Bloemen.’

‘Aill geeft je haar bloemen,’ verduidelijkte Firth. ‘Je dacht aan bloemen, zonet. Neem ze; ze zijn voor jou.’

‘Voor jou,’ herhaalde Aill. ‘Om te geven aan... aan Petra.’

Edu nam de bloemen aan. ‘Dank je. Dank je, Aill.’

Aill liet weer haar lieflijke lach horen (als het lachen was). Toen draaide ze zich om, liep weg en verdween tussen de bomen.

‘Aill heeft ons goedendag gezegd,’ zei Firth. ‘Maar mijn gedachten en de hare blijven bij elkaar. Kom, ik zal een lémai met je meegaan.’

Stroomopwaarts langs de beek was een gebaand pad waar ze naast elkaar konden lopen. Edu betastte de bloemen, die hij om zijn hals had gehangen. Hij bedacht hoe vreemd dit alles eigenlijk was. Wat zouden ze in de Koepel wel zeggen als ze wisten dat zijn tocht door het woud nu echt een wandeling was geworden, en dan nog wel in gezelschap van een man van deze planeet, met wie hij kon praten als met een gelijke?

‘Praten jullie eigenlijk wel eens met elkaar?’ vroeg hij. ‘Of hebben jullie genoeg aan gedachten?’

‘De meeste Roï-Afroini vinden praten aardig als tijdverdrijf,’ antwoordde Firth. ‘Maar het liefst gebruiken ze hun stem voor het zingen van liederen.’

‘Roï-Afroni?’

‘Afroini van het land.’

‘Zijn er dan ook andere Afroini?’

‘Ja – zij die niet op het land in de wouden wonen.’

‘Kunnen zij ook gedachten lezen?’

‘Ja,’ zei Firth, en hij begon te neuriën, een reeks tonen waar Edu geen enkele melodie of samenhang in kon horen.

Er is nog heel wat te ontdekken, dacht hij. In enkele uren was hij meer te weten gekomen over deze planeet dan de meeste mensen in jaren ervoor... Maar wat was er nog veel te vragen! Firth moest weten wélke vragen er in hem opkwamen, hoe verward en wanordelijk ze ook waren... Hij zei echter niets, bleef zijn wonderlijke wijs neuriën. Zouden de Afroini toch ook geheimen hebben?

Het pad begon te stijgen. Na een poosje lag de beek diep beneden hen. Soms leek het alsof ze in de zon liepen, zo geel en lichtend waren hier de bladeren. Edu wreef zich het zweet van zijn gezicht.

‘Loop niet te vlug,’ zei Firth. ‘Dat moet je niet doen op Afroi; jij zeker niet.’

Edu vertraagde zijn stap. Daar zag hij – hoe noemden ze het ook weer – een regenboogwentelwiek.

‘rrisi,’ zei Firth. ‘Ook wij denken bij dit dier aan een regenboog.’

De libel bleef een tijdje om hen heen zweven, schoot daarna het dal in van de beek en verdween onder de mist die daar in hing. Zou Firth ook mijn herinneringen lezen? vroeg Edu zich af. Weet hij hoe Iman op zo’n beest heeft gejaagd bij de oostelijke Robowaker?

Het ruisen werd sterker – er was werkelijk een waterval. Firth bleef staan. ‘Wij gaan niet langer rechtdoor,’ zei hij. ‘Je moet hier een zijweg in.’

Edu keek het pad af; dat liep steil stijgend verder, steeds tussen bomen, bomen... Het einde ervan was niet te zien.

‘Daar woont Wisi-u,’ sprak Firth, ‘voorbij de waterval woont hij. Wisi-u, de Oudste.’

‘De Oudste?’ herhaalde Edu.

‘Ja, hij die het langst heeft geleefd, die het meeste weet, die ons hier bestuurt...’

‘Wat bedoel je?...’ Een godheid? Of een opperhoofd misschien?

‘Opperhoofd,’ zei Firth. ‘Wat jullie “commandant” noemen... De leider, de president.’

Edu fronste zijn wenkbrauwen. Leider, president. Die woorden haalt hij uit mijn brein... Ja, hoe kan het anders. Zo heeft hij ook mijn taal geleerd. Alles wat ik weet, kan hij ook weten. Alles... Afschuwelijk.

‘Ja,’ zei Firth, ‘het is moeilijk voor je. Misschien had ik je niet moeten roepen...’ Hij zweeg even. ‘Toen je zwom in de beek,’ voegde hij er langzaam bij, ‘en ik je vroeg bij me te komen. Had ik dat niet moeten doen...’

O nee, nee. Ik ben tóch blij dat ik je heb ontmoet... ‘Wilde je dat eerst,’ vroeg Edu, ‘je verborgen houden? Niemand van ons heeft jullie ooit gezien. We hebben jullie bestaan zelfs niet vermoed.’

‘Wij zijn hier altijd geweest,’ zei Firth. ‘Eerst spraken we tot jullie, maar jullie ontvangen geen gedachten, en dus kregen we nooit antwoord. En jullie waren bang voor onze wouden... Nee, niet allemaal; jij kwam hier, bij ons. Daarom wilde ik me niet schuilhouden.’

‘Je trok me mijn pak uit,’ prevelde Edu, ‘en redde zo mijn leven. Is het niet zo?’

Firth gaf hier geen antwoord op. Hij vleide zich neer onder een reusachtige boom. ‘Nu rusten we even,’ zei hij.

Edu merkte dat het fijn was zich uit te strekken op het dikke mos.

‘Wij Afroini kunnen lange tijd achter elkaar stilliggen,’ zei Firth. ‘Dat betekent niet dat wij niets doen. Ons denken is intussen druk bezig. We spreken veel met elkaar, ook al is het van ver. Zo komen we veel te weten.’

Komen alles te weten.

‘Je krijgt er nu al spijt van,’ zei Firth.

‘Van wat?’

‘Dat je begint te ontdekken hoe Afroi werkelijk is.’

‘Spijt... Ja en nee,’ zei Edu onzeker. ‘Nee. Het is alleen allemaal zo nieuw, zo..’ Hij brak af.

Firth sprak weer, en zijn stem klonk ernstig: ‘Jij en je soortgenoten zijn van een andere wereld naar deze gekomen, en nu je er bent, ben je er bang voor. De mensen willen precies dezelfde blijven als die ze waren in hun eigen wereld. Afroi is de Aarde niet! Maar dat durven ze niet onder ogen te zien. Ze bouwen een koepel en sluiten zich daarin op. En als ze op Afroi’s grond lopen, hullen ze zich in een buitenpak. Afroi is een goede planeet. Maar als je hier wilt blijven, moet je anders worden, omdat het een andere wereld is. Willen jullie dat? En kunnen jullie dat?’

‘Ik weet het niet,’ zei Edu zacht.

‘Ik denk wat jij denkt,’ zei Firth. ‘Wie naar andere werelden op zoek gaat, kan méér ontdekken dan hem lief is...’

Maar we kunnen niet terug, dacht Edu.

‘We kunnen niet terug,’ zei Firth. Hij stond op. ‘Je moet weer op weg; deze kant uit. Ik heb de andere Afroini gewaarschuwd dat je zult komen; één komt je al tegemoet. Na elke lémai moet je korte tijd rusten, en er zal altijd iemand zijn die je zal wijzen hoe je verder moet gaan. Zo kom je vlug bij je vrienden in de koepel.’

Edu was ook opgestaan. Hij vroeg: ‘Mag ik hier terugkomen?’

‘Natuurlijk,’ zei Firth, ‘als je dat wilt. Altijd.’ Hij wees met vele vingers. ‘Daar is je pad.’

Derde deel

Het Woud en de Koepel

1

Nu was hij bijna aan de rand van het woud gekomen. Verschillende Afroini waren na elkaar zijn gids geweest.

Edu had het moeilijk gevonden verschillen tussen hen te ontdekken: voor hem leken ze allen op elkaar – spichtig, klein en glimmend groen. Allemaal zwijgzaam, hoewel soms uit een enkel woord bleek dat ze wisten welke gedachten er omgingen in zijn hoofd. Firth was achteraf het spraakzaamst gebleken en wist zich ook het best uit te drukken in de menselijke taal.

De tocht had geen moeilijkheden opgeleverd, al had Edu gemerkt dat hij de weg alléén nooit gevonden zou hebben. Het was een afwisselende wandeling geweest – door natte, nevelige valleien, over lichtende lanen en dwars door dicht op elkaar groeiende donker gloeiende struiken; langs smalle kreken met glinsterend water en stille groene poelen. Er waren ook moerassige, bijna onbegaanbare gedeelten, en plaatsen waar bloemen zo bedwelmend geurden, dat hij al zijn wilskracht nodig had gehad om er niet door bevangen te raken.

Maar nu zag hij door de stammen het grijzig blauw van een open vlakte. De Afroin die bij hem was – hoe heet hij ook weer...

‘Sstrra,’ zei het schepsel, met zijn zachte, zangerige stem. ‘Ik heet Sstrra.’

Sstrra had veel vlugger gelopen dan de anderen voor hem; alsof hij haast had (als de Afroini ooit haast hadden). Nu was hij echter bezig bladeren te plukken. Hij zocht de grootste uit, en begon ze aan elkaar te bevestigen. Edu sloeg hem gade – hoeveel vingers had hij wel... ze bewogen zo vlug... hij telde er zeven. Wat doet hij? vroeg hij zich af.

‘Ik maak dit voor jou,’ zei Sstrra. ‘Om je te... te beschermen. Tegen warmte buiten schaduw van bomen.’

Edu keek naar de lucht. De wolken blikkerden. Ja, de zon was heet; zonder wolken zou het hier waarschijnlijk niet uit te houden zijn.

Sstrra liet zijn werk een ogenblik rusten, keek naar hem op. ‘Zonder wolken! In jouw denken zijn plaatsen zonder wolken. Ver van hier. En koud, koud.’

Dát kunnen de Afroini zich niet voorstellen... of toch wel! Sstrra boog zich weer over zijn bladeren. En intussen, dacht Edu, beweegt hij zich rond in mijn geest, leest in mijn denken alsof het een boek is...

‘Je wilt weg van mij,’ zei Sstrra. ‘Als dit klaar is kun je gaan. Ik ga je niet na.’

‘Neem me niet kwalijk...’

‘Ik begrijp,’ zei Sstrra.

‘Dat denk je maar! Je begrijpt het niet.’ Edu hief zijn hoofd op. Hij hoorde iets...

‘Een luchtschip,’ sprak Sstrra. ‘Hoog boven het woud. Mensen zochten je, zagen je niet. Ze vlogen te hoog, te vlug.’ Hij rees op, hield zijn bladergewrocht omhoog. Het was een soort mantel, met een punthoed eraan vast. ‘Hang die om,’ zei hij. ‘Het is koel; de lucht komt er doorheen, de warmte niet.’

Edu deed wat hij zei. Sstrra liep voor hem uit naar de bosrand. ‘Ga nu, Edu, man van de Aarde. Rechtuit en vlug. Het luchtschip is terug naar de koepel. De mensen daar denken alleen aan jou... Er is een man die zijn buitenpak wil gaan aantrekken. Hij wil je zelf gaan zoeken.’

‘Zelf gaan zoeken?’ zei Edu. Wie zou dat zijn?

‘Jij moet hem vóór zijn,’ sprak Sstrra. ‘Rust niet.’

‘Je hebt gelijk, Ss... Stra... een onuitsprekelijke naam. Goeiendag, en bedankt.’

***

Edu keek nog eenmaal om naar het Woud. Van Sstrra was niets meer te zien, evenmin als van de andere Afroini. Zouden ze hem nakijken, met hun donkerglanzende ogen? Of volgden ze hem met hun gedachten?

2

Een Robowaker! De oostelijke Robowaker! Hij was er bijna...

Edu ging sneller lopen. De ooglenzen van de Robowaker hadden hem gesignaleerd, het elektronisch brein gaf het nu door aan de Koepel. Mensen! Dadelijk zou hij zijn vrienden weer zien...

Nog voordat hij de grens was gepasseerd, kwam hem al een grondmobiel tegemoet. Hij zwaaide ernaar. Wie zat er aan de controles? Alleen maar een robot. Nu ja, hij zou zó thuis zijn...

De mobiel stopte vlak bij hem. ‘Planeetonderzoeker Elf,’ zei de robot, ‘ik ben gestuurd om...’

Edu wilde instappen, maar het glazen portier schoof voor zijn neus dicht.

‘Onderzoeker Elf,’ klonk de kille stem van de robot, ‘wilt u eerst die groeisels verwijderen.’

Groeisels...? ‘O, mijn mantel,’ zei Edu. Hij wierp de enigszins verfomfaaide bladeren af.

Maar het portier ging nog niet open. ‘Wilt u ook verwijderen wat u om uw hals hebt,’ zei de robot.

Mijn bloemen! Ach, ze zijn verwelkt... Edu gooide ze weg.

Het portier schoof open, hij ging naast de robot zitten, en meteen stoven ze over de vlakte. In een paar minuten hadden ze de Koepel bereikt.

De robot bracht het voertuig tot stilstand. ‘Bevel van Hoofdkwartier,’ zei hij, ‘u moet eerst door de sluis gaan. Gaat u binnen, onderzoeker Elf; men wacht op u.’

***

Geen mens kwam hem tegemoet om hem te begroeten. Een onpersoonlijke stem sprak hem toe uit de luidspreker in de sluis: ‘Onderzoeker Elf, ga onder de douche staan.’

Koud water besproeide hem van alle kanten. Het rook sterk naar desinfecterende middelen – hoe anders dan de regen buiten! Edu kneep zijn ogen dicht, rilde even... Prikkelend schuim stoof over hem heen; hij proestte ervan, en niesde. Nog meer water. Maar het was verfrissend...

Uit de luidspreker stegen andere stemmen op; ze praatten opgewonden door elkaar heen.

‘Hij is er...’

‘Hoe is het met hem?’

‘Hé Edu, Edu...!’

Micks stem: ‘Heb je hem gezien; hij had geen draad meer aan zijn lijf...’ Toen Igor er bovenuit: ‘Hallo, Edu, dwaas die je bent... Welkom in Hoofdkwartier. Hoe gaat het met je, ouwe jongen?’

Edu werd droog geblazen door een wervelende stroom lucht. Het was verbazend hoe goed hij zich voelde. ‘Prima!’ riep hij. ‘Prima!’

‘Had je niet eerder hier kunnen zijn? Nu heb ik mijn weddenschap verloren...’

‘Ik trakteer jou, Igor. Ik heb honger...’

Anderen begonnen tegen hem te praten; ze waren blij dat hij er was. Plotseling voelde Edu dat hij geen ogenblik langer in de sluis kon blijven; hij moest zijn vrienden zíén, hun alles vertellen... Hij morrelde aan de binnendeur; die ging open, en een robot stond voor hem, met een badlaken over zijn arm. Edu pakte het, sloeg het om.

‘Onderzoeker Elf,’ zei de robot, ‘wilt u een ogenblik wachten.’

‘Nee, robot, nu is het wel genoeg...’ Edu stapte snel langs hem heen, opende een tweede deur.

‘Onderzoeker Elf,’ zei de robot, enigszins van zijn stuk gebracht. ‘U moet naar de Dienst van Algemeen Welzijn...’ Maar hij hield Edu niet tegen; blijkbaar had hij daar geen opdracht voor gekregen.

In de hal naast de sluis hadden vele mensen zich verzameld. Igor, Mick, Arno... Iman zelfs. Ze zijn er allemaal... Nee, Petra, waar is Petra?

‘Daar is hij!’

‘Het werd tijd...’

Sommigen liepen naar hem toe. ‘Edu! Vertel op!’

En toen een luid bevel, waarschuwend en streng: ‘Opzij! Achteruit allemaal! Raak hem niet aan!’

De Commandant! Zou hij werkelijk zo boos zijn als hij kijkt? Hij kwam nader, bleef staan. ‘Achteruit allemaal,’ herhaalde hij. ‘Laat hem met rust...’

Dokter Li verscheen naast hem, zijn stethoscoop om de hals. En toen zag Edu Petra ook; ze stond half achter de Commandant, keek hem met grote ogen aan, begroette hem met een ernstige glimlach en een knikje. Dokter Li kwam naar voren, nam hem bezorgd op...

‘O, ik mankeer niets!’ zei Edu. ‘Doe uw stethoscoop maar weg, dokter; ik ben zo gezond als een vis.’

Er viel een stilte. Hij liet zijn ogen over iedereen heen gaan, vestigde ze op de Commandant. ‘De Wouden zijn niet gevaarlijk... tenminste niet zoals we dachten...’

‘Dat zullen we nog uitmaken, onderzoeker Elf!’ zei de Commandant. ‘Straks zult u verslag moeten uitbrengen van uw roekeloze onderneming. Maar gaat u nu eerst met de dokter mee naar de Dienst van Algemeen Welzijn. U blijft voorlopig in quarantaine.’

3

In quarantaine...

Dokter Li en een robot begeleidden hem naar de afdeling van de d.a.w., stil en ernstig, alsof hij een misdadiger was die werd opgebracht. Edu wees zichzelf terecht – hij had er natuurlijk meteen aan moeten denken: Hoofdkwartier kon geen enkel risico nemen, en hij was de eerste die heelhuids uit het Woud was teruggekeerd... Van dat ‘heelhuids’ bleken ze echter volstrekt niet overtuigd; dokter Li en zijn robot-assistenten maakten alles klaar voor een grondig onderzoek. Edu onderwierp zich eraan zonder tegen te stribbelen; zwijgend liet hij alles met zich doen, gaf alleen antwoord op de beroepsmatige vragen van de dokter. Over zijn belevenissen sprak hij niet, al dacht hij er voortdurend aan. Straks moest hij verslag uitbrengen, alsof het een gewone tocht betrof... het was toch eigenlijk krankzinnig dat hij er nu niet over praatte! Dokter Li was er beslist nieuwsgierig naar; nu en dan ving Edu een vragende blik van hem op. Maar ik geloof, dacht hij, enigszins verwonderd, dat ik geen woord over m’n lippen zou kunnen krjgen, al zou ik het willen, of moeten... Aan de Afroini zou ik niets hoeven zeggen...

Eindelijk legde dokter Li zijn instrumenten neer en gaf de robots opdracht de verzamelde gegevens te rangschikken. Toen keek hij Edu aan.

‘Hoe voel je je nu?’ vroeg hij.

‘Goed, dokter. Alleen... Ik heb honger,’ zei Edu.

Dokter Li trok zijn wenkbrauwen op.

‘Ik heb sinds vanmorgen niets gegeten,’ ging Edu voort. ‘Alleen gedronken...’

‘Gedronken. Wat?’

‘Water... Uit de beek... Regendruppels.’

‘Hm,’ zei dokter Li. ‘Hoe lang heb je je wel blootgesteld aan al die regen – aan wind en weer?’

‘Ik weet het niet precies... een paar uur. Ik heb ook gezwommen...’ Edu zweeg even. ‘Het was heerlijk,’ voegde hij erbij. ‘En nu heb ik honger.’

‘Helemaal niets gegeten?’

‘Nee. O, een van de Afroini bood me wel iets aan onderweg. Een vrucht...’

‘afroini?’

‘Afroini...’ Nu had hij ze toch genoemd; het ging allemaal heel anders dan hij had gedacht. ‘Afroini zijn de Venuswezens... Venusmensen...’

Dokter Li staarde hem aan; hij zag er plotseling helemaal niet zo intelligent meer uit. ‘venusmensen?!’

‘Ja. Ik begrijp dat u verbaasd bent, dokter. Venusschepselen, intelligente wezens. Ze wonen in de Wouden.’

‘Je hebt... Venusschepselen ontmoet? Maar...’

‘Ja, een opzienbarende ontdekking... Ik zal bij het begin moeten beginnen. Ze zijn heel... bijzonder, dokter. Vriendelijk...’

‘Ga door!’

Een onwerkelijk gevoel beving Edu. Wat hij te vertellen had scheen hem plotseling een droom toe. Hoe ver weg lijken de Wouden hier, in deze koele hygiënische onderzoekkamer! Hij trachtte alles weer reëel voor zich te zien: Firth... Aill... de andere Afroini... degene die hem een vrucht had voorgehouden...

‘Een grote vrucht was het, een groene bol,’ zei hij, meer tot zichzelf dan tot de dokter, ‘zag er lekker uit, maar ik durfde er niet van te eten... Onzin waarschijnlijk; ik was nu eenmaal zo ver gekomen dat...’

‘Ga nu eens rustig aan deze tafel zitten,’ viel dokter Li hem in de rede. Hij wenkte een robot. ‘Haal eten voor onderzoeker Elf, iets lichts – dieet C.’

Edu glimlachte hem toe. ‘Maakt u zich niet ongerust, dokter. Het is een schok voor u, nietwaar? Nou, voor mij ook. Hoewel ik de eerste ontmoeting vreemd genoeg nogal vanzelfsprekend vond...’

De robot kwam terug, zette een blad voor hem neer.

‘Eet eerst dit op,’ zei dokter Li, ‘daarna kun je verder praten.’

‘Nee, laat me liever doorgaan,’ zei Edu. ‘Ik heb zo veel te vertellen.’

‘Kalm aan,’ sprak de dokter. ‘Over een kwartier moet je verslag uitbrengen aan de Commandant.’ Hij fluisterde iets tegen de robot en verliet de kamer. De robot bleef bij de tafel staan, schonk een glas vol, schoof een bord naar Edu toe.

Edu begon met smaak te eten. Maar na korte tijd legde hij zijn lepel neer en fronste zijn wenkbrauwen. Was dokter Li alleen verbaasd geweest? Nee, hij leek ook bezorgd... Waarom? Het kan toch niet zijn, dat hij me niet gelooft?

Een kwartier later was Edu geïnstalleerd in een van de ziekenkamers. Op het grote visischerm in de muur tegenover hem verscheen de Commandant – levensgroot, gekleurd en driedimensionaal, maar toch niet echt, want hij bevond zich in zijn eigen kamer elders in de Koepel. Onderzoeker Elf moest verslag uitbrengen.

Opnieuw merkte Edu dat het hem moeite kostte te beginnen. En het was van belang dat zijn relaas helder en duidelijk zou zijn.

De Commandant zat aan een tafel, maar hij was niet alleen; aan zijn ene kant zag Edu een hand en een arm in een gele mouw, aan de andere een blauwe elleboog – de Recorder en de Chef der Planeetgeleerden luisterden dus ook.

Eerst sprak hij heel langzaam, maar na een poosje ging het beter. Soms sloot hij even zijn ogen om zich te concentreren; dan weer keek hij naar het gezicht van zijn chef om te zien wat deze van zijn avonturen dacht. De Commandant liet echter geen aandoening blijken; hij luisterde alleen, zonder hem te onderbreken. Pas toen Edu was uitgesproken, zei hij iets, stelde enkele korte vragen.

Daarna kwamen de Recorder en Dr Brim in het beeld, ook om vragen te stellen.

‘Afroini,’ zei de Recorder. ‘Enkelvoud Afroïn. En Venus heet Afroi. afroini, spreek ik het zo juist uit...?

‘U zegt dat ze groen zijn,’ sprak de Chef der Planeetgeleerden. ‘Wilt u ze nog eens precies beschrijven? Ze zijn dus humanoïde? En ze spreken met menselijke stemmen... Bewegen ze hun mond? Hebben ze een tong?’

Edu beantwoordde de vragen zo goed als hij kon. Hij merkte plotseling dat er naast Dr Brim nóg iemand zat – een wijde groene mouw en een fijne hand was alles wat het visischerm vertoonde...

‘Ze zijn telepathisch, vertelt u,’ zei de Chef der Planeetgeleerden. ‘Maar ze praten ook – uw eigen dialect nog wel... Spreken ze ook Eurikaans?’

‘Dat weet ik niet,’ antwoordde Edu. ‘Ik denk het wel.’

‘Hoe hebben ze deze talen geleerd?’

‘Door te luisteren. Ze luisteren naar onze gedachten. Dan kunnen ze dus elke taal leren...’

‘Zo. Een wereld waar geen tolken nodig zijn,’ sprak de Chef der Planeetgeleerden. ‘Hebben ze zelf ook een taal?’

‘Dat heb ik u toch verteld – ja.’

‘Is dat eigenlijk niet overbodig? Het lijkt mij weinig logisch! Ze lezen elkanders gedachten, zegt u...’

‘Ja, en ook de onze.’

‘Laten we niet afdwalen, onderzoeker Elf!’

Het lijkt wel of ik voor een tribunaal ben gedaagd! Waarom kunnen we niet gewoon met elkaar praten...

‘De Venusschepselen,’ zei de Chef der Planeetgeleerden, ‘lezen elkanders gedachten. Dan hebben ze helemaal geen taal nodig!’

‘Dat kan wel zijn,’ zei Edu, ‘maar ze hebben er toch een. Het klinkt heel zangerig. Als... bijna als geluid van vogels.’

‘U hebt ons verteld dat hun stemmen bijna menselijk zijn. Nu hebt u het over vogels! Ze hebben toch geen snavels...’

‘Nee, doctor Brim,’ zei Edu ongeduldig. ‘Ik bedoel dat de klánk van hun taal zangerig is... En ik weet nog maar heel weinig van ze. Hoe kan het anders!’

‘Het omgekeerde is niet het geval. Zij zijn alwetend. Dat beweert u tenminste.’

‘Nee,’ zei Edu, ‘het woord alwetend heb ik niet gebruikt...’ Hij keek naar de hand in de hoek van het scherm. Petra... Waarom is zij erbij?

‘Samenvattend is van de Afroini dus het volgende te zeggen,’ zei de Chef der Planeetgeleerden: ‘Ze zijn hoogst intelligent, bedreven in buitenzintuiglijke waarneming, groen van kleur, naakt... Het zijn toch geen reptielen?’

‘Ik weet het niet.’

‘Groen en glimmend, levend in natte wouden...’

‘Ik ben geen bioloog, doctor Brim. En dat is het belangrijkste niet. Of ze reptielen zijn, of zoogdieren, of iets heel anders...’

‘In elk geval doen ze menselijk aan...’

‘Juist.’

Dr Brim keek naar opzij. ‘Hebt u misschien nog wat te vragen, doctor Mol?’

Petra’s zachte stem: ‘Eén ding maar, doctor Brim.’ En daar kwam ze zelf in het beeld. Het visischerm was maar een paar stappen van Edu af, maar in zijn gevoel was ze heel ver van hem verwijderd.

‘Onderzoeker Elf,’ zei ze, en wachtte even. ‘Edu, je bent altijd van plan geweest dit te doen... Is het niet zo?’

‘Je bedoelt, het Woud in te gaan?’

Ze knikte.

‘Ja, Petra.’

‘Is dat alles, doctor Mol?’ vroeg de Commandant.

‘Ja, dat is alles,’ zei Petra.

Edu, dacht even dat ze nog iets tegen hem wilde zeggen, maar haar beeld schoof weg, en de Commandant keek hem aan.

‘Het is nu tijd voor u om te rusten, onderzoeker Elf,’ zei hij. ‘Morgen zien we elkaar weer.’

Tijd om te rusten! Onder de Koepel was het intussen avond geworden, maar Edu kon geen rust vinden – ook niet nadat een d.a.w.-robot nogmaals zijn polsslag en bloeddruk had gemeten en zijn reflexen gecontroleerd. Dokter Li was even binnengekomen, had hem een glas van het een of ander leeg laten drinken en hem bevolen in bed te gaan liggen om te slapen. Edu had gehoorzaamd, maar hij had helemaal geen slaap. Hij verlangde naar gezelschap – alleen de aanwezigheid van een ander mens zou mij al goed doen. Was ik maar in mijn eigen kamer; deze keer zou Micks gepraat me niet vervelen! Maar ik moet niet aan deze gevoelens toegeven, er niets van laten merken. Ze kunnen niet anders dan me zo behandelen; ze doen het in het belang van mij en van iedereen hier...

En toch... Toch had het anders moeten gaan! De manier waarop ik mijn verslag moest uitbrengen... de nuchtere sceptische vragen. Sceptisch?...

Ongelóvig! Maar waarom zouden ze mij niet geloven? Ze hoeven maar het Woud in te gaan om het zelf te zien... Het Woud... de Afroini. Het denken aan de Afroini maakte Edu nog onrustiger. Hij had het gevoel dat hij daardoor hun gedachten naar zich toe trok, en weerloos lag onder de onzichtbare ogen van hun vorsende geest...

Hij deed het licht aan, en knipte het weer uit; hij draaide zich om en om, bleef toen weer stilliggen. Het visischerm was aangegaan met een vaag, zwak licht. Op het scherm zag hij dokter Li, die naar hem keek. Ook door de Koepel word ik bespied... Hij kneep zijn ogen dicht en deed alsof hij sliep. Ten slotte viel hij werkelijk in slaap, maar hij schrok telkens wakker, al wist hij nooit waardoor.

4

De volgende morgen moest Edu nogmaals een uitgebreid onderzoek doorstaan; daarna werd zijn verslag van de vorige dag voor hem afgedraaid, met de vraag of hij er nog iets aan had toe te voegen. Terwijl hij naar zijn eigen stem luisterde, werd hij hoe langer hoe neerslachtiger – elk woord dat hij hoorde was waar, maar hoe gebrekkig had hij het verteld, hoe weinig was er te horen van de sfeer waarin hij alles had ondergaan... Even verlangde hij er heftig naar in het Woud terug te zijn – onder de bomen te lopen, de regen te voelen, de kruidige lucht in te ademen...

Korte tijd later verscheen de Commandant op het visischerm; opnieuw moest Edu vertellen, en vragen beantwoorden. Vervolgens kwam er een robot zijn kamer in, met allerlei apparaten. ‘Ik kom hier,’ zei hij, ‘om u een psychologische test af te nemen...’ Meteen werd de muur weer verlicht, en het beeld van Petra keek de kamer in – nee, het was Petra niet, maar doctor Mol, hoe vriendelijk ze hem ook begroette.

Edu’s humeur was er in de loop van de morgen niet beter op geworden.

‘Is dat nu wel nodig?’ was het eerste dat hij zei. ‘Denken jullie dat ik niet goed bij m’n hoofd ben? Geloven jullie me soms niet?’

‘Wat is dat nu voor dwaze opmerking,’ antwoordde Petra. ‘We weten dat je in het Woud bent geweest; je bent er nog wel met opzet geland.’

‘Dat is waar ook,’ zei Edu. ‘Ik heb daar nog niet eens een berisping voor gekregen...’

‘Je bent je er toch wel van bewust,’ zei Petra, ‘dat je handelwijze zeer onreglementair is geweest – om het maar eens zacht uit te drukken.’

‘Dat ben ik me zeker bewust...’ begon Edu. ‘Als ik er tenminste over nadenk,’ voegde hij erbij. ‘Op het ogenblik zelf kon ik gewoon niet anders...’

‘Is dat waar? Je was het toch allang van plan.’

‘Ja, ja, je hebt gelijk.’ Edu glimlachte wrang. ‘Overtreding met voorbedachten rade... Er moet dus wel iets mis zijn met me.’

‘Je weet heel goed,’ zei Petra, ‘dat bij elk onderzoek een psychologische test hoort. Routine, Edu! Mijn assistent zal het zo hebben gedaan.’ Ze richtte zich tot de robot. ‘Is alles klaar?’

‘Ja, doctor Mol,’ antwoordde de robot. ‘Eerst de kleurvlekken, en dan de vragen plus het elektro-encefalogram.’

Petra keek weer naar Edu. ‘Ik wil graag nog even met je praten.’

‘Goed, Petra,’ zei Edu. ‘Kom maar hier! Je mag vragen wat je wilt.’

‘Zo bedoel ik het niet,’ zei ze, een beetje van haar stuk gebracht.

‘Ik wil alleen praten met een vriend,’ zei Edu, ‘of met een vriendin. Niet met een psycholoog.’

‘Ik begrijp het, Edu.’ Ze keek hem bijna verdrietig aan. ‘Goeiendag; ik geef je over aan mijn assistent.’ Een zachte klik, en het scherm werd blanco.

Edu zuchtte en wendde zich naar de robot. ‘Begin maar,’ zei hij.

De kleurvlekken kwamen hem bekend voor, maar ze deden hem niet zo vaak meer aan de Wouden denken – waarschijnlijk omdat hij er nu zelf was geweest. Wat de vragen betreft, die waren even vervelend, en bijna allemaal dezelfde als de vorige keer... Edu lag op zijn bed; fijne draden liepen van zijn lichaam naar de encefalograaf en andere apparaten. Ditmaal gaf hij zijn antwoorden zonder enige terughouding, maar hij begon zich meer en meer te ergeren...

‘Wat keurt u meer af, leugenachtigheid of ongehoorzaamheid?’

‘Leugenachtigheid...’ Dat woord zullen de Afroini niet kennen...

‘Welk woord rijmt op “oud”?’

Plotseling kreeg Edu er genoeg van. ‘Weer een vraag die ik vroeger al eens heb beantwoord,’ zei hij. ‘Waarom doen we dit eigenlijk? Dit heeft geen enkel nut.’

‘Windt u zich niet op, onderzoeker Elf,’ zei de robot, die naast hem zat.

‘Ik wind me wél op, en met reden! Wat kan het jou trouwens schelen of ik boos ben...’

‘Ik weet niet of u boos bent. U kunt ook bang zijn, of blij...’

‘Ook dat nog; je weet niet eens het verschil tussen boos en blij, of bang...’

‘Ik weet alleen dat u geëmotioneerd bent,’ sprak de robot. ‘Ik verzoek u, u te concentreren op de vragen. Dat is nodig voor deze test. Het zal niet lang meer duren. Blijft u kalm en geeft rustig antwoord: Welk woord rijmt op “oud”?’

‘Woud,’ zei Edu. ‘Dat wilde je toch horen? Ik weet ook andere woorden – koud, goud, boud, hout, zout, fout... Is het zo goed?’

‘Nog niet goed genoeg,’ zei de robot. ‘Uw grafische curven slaan steeds uit – op een manier die niets te maken heeft met de vragen. Telt u op, vijfentwintig en zevenenzestig.’

Edu kwam overeind. ‘Nee, ik verdom het langer,’ zei hij. ‘Voor mijn part is het zevenduizend! Kunnen jullie niet eens ándere vragen verzinnen? Ik heb ze nog allemaal op een rij; en ik kan nog steeds rekenen, zelfs uit m’n hoofd. Het kwadraat van zeven is negenenveertig en van acht vierenzestig, en van elf is het... honderdeenentwintig. Ik hou niet van schuimtaart en wel van pudding, maar ik weet niet waarom. En ik heb gevraagd om op Venus te worden gestationeerd om de Wouden te bekijken.’

‘Onderzoeker Elf!’ sprak de robot. ‘Gaat u weer liggen... Nee, wilt u niet? Ik verzoek u nog eens om kalm te blijven.’ Met vlugge vingers verwijderde hij de instrumenten. ‘Het lijkt me inderdaad nutteloos om verder te gaan. De test is afgelopen.’

‘En wat is je diagnose?’ vroeg Edu.

‘Tot het stellen van een diagnose ben ik niet bevoegd,’ antwoordde de robot. ‘Ik verzamel alleen feiten.’

‘Zonder boos te worden, of bang, of zelfs maar ongeduldig,’ zei Edu. ‘Maar verdraaid nog aan toe, je trekt toch zeker wel conclusies uit de feiten? Je hebt toch een brein, al is het dan machinaal.’

‘Ja zeker,’ antwoordde de robot. ‘Maar mijn conclusies berusten alleen op logica.’

‘Nou, dat is toch prachtig. Tot welke logische conclusie ben jij gekomen?’

‘Ik ben niet bevoegd u dat te vertellen,’ sprak de robot. ‘Bovendien zal mijn conclusie niet overeenkomen met de waarheid.’

‘Waarom niet?’ Edu was het gesprek alleen begonnen om te kunnen praten, al was het maar met een robot; nu begon hij werkelijk geïnteresseerd te raken. ‘Waarom niet?’ herhaalde hij.

‘Omdat mijn conclusies logisch zijn; rationeel. En mensen denken niet logisch of rationeel.’

‘O nee? Waarom niet?’

‘Omdat het denken van de mens voor een deel op emoties is gebaseerd. Een robot redeneert met logica, een mens denkt met logica plus gevoelens. En gevoelens zijn niet logisch, althans niet voor een robot.’

‘Van robot-standpunt uit is ieder mens dus niet helemaal goed wijs.’

‘Een robot matigt zich geen oordeel aan over mensen.’ De assistent stond op en bestudeerde de encefalograaf.

‘Dus gedachten lezen betekent ook gevóélens lezen,’ zei Edu peinzend. ‘Ja, dat is zo...’ Hij keek de robot aan. ‘Een grote opluchting,’ voegde hij er spottend bij, ‘dat jij mijn gedachten in elk geval niet kunt lezen.’

‘U spreekt over telepathie,’ zei de robot. ‘Men zou mij zó kunnen programmeren, dat ik de breinwerkingen van andere robots kan ontvangen. Maar die van een menselijk wezen zal ik nooit begrijpen. Daar ik echter niet deskundig ben wat betreft dit onderwerp, kan ik er beter over zwijgen.

‘Ik vraag me af,’ zei Edu binnensmonds, ‘of de Afroini ooit robotgedachten zullen verstaan.’

De robot met zijn goed gehoor ving toch op wat hij zei. ‘De Afroini,’ sprak hij, ‘zijn voor mij een nieuw begrip dat nog niet is geïntegreerd in mijn brein. Wat ik ervan heb vernomen heb ik echter wel gerangschikt en overwogen... Natuurlijk zijn de feiten te onvolledig om er een conclusie uit te trekken; bovendien zijn ze niet gestaafd door en vergeleken met andere feiten. Dát zou alleen de Computer kunnen doen...’

‘Maar je hebt er wel over nagedacht,’ zei Edu. ‘Vertel eens, wat vind je ervan?’

‘Ik vind niets,’ sprak de robot. ‘Ik bedoel dat ik niets heb gevonden omdat ik nergens naar zocht. Formuleert u uw vraag nog eens, onderzoeker Elf.’

‘Wat is jouw oordeel over de Afroini?’

‘Ik kan ze alleen beoordelen als abstracte gegevens...’

‘Als hersenschimmen...’

‘Nee. Ik meen dat mijn feiten alleen berusten op wat u hebt verteld.’

‘Nu, en...? wat vind je ervan? Wat denkt jouw logisch brein van de Afroini?’

‘Het schijnt mij toe,’ zei de robot, ‘dat de Afroini redelijker wezens zijn dan mensen. Veel efficiënter; ik zou willen zeggen: beter opgebouwd.’

‘Méén je dat? Hoe kom je daarbij?’

‘Wel, de communicatie tussen u en uw soortgenoten is tamelijk gebrekkig. Mensen zijn veel ingewikkelder van opbouw dan robots, maar hoe moeilijk is het voor hen, hun gecompliceerde breinverrichtingen aan elkaar mee te delen. Dat moet u toch weten, u bent een mens. Om in gedachtewisseling met een ander te treden, moet u spreken en luisteren, schrijven en lezen, enzovoort. Een omslachtige werkwijze. De Afroini hebben direct contact van brein tot brein. Dat lijkt me veel eenvoudiger en dus logischer.’

Edu bekeek de robot met aandacht. ‘Tegen die redenering kan ik weinig inbrengen! Toch weet ik zeker dat de meeste mensen het er niet mee eens zullen zijn.’

‘Mijn ervaring vertelt me dat u waarschijnlijk gelijk hebt,’ zei de robot. ‘Van mensen kan men zoiets verwachten, en daar is een reden voor. Een reden die ik nooit zal begrijpen, al werk ik bij de Psychologische Dienst.’

‘Wat is die reden?’ vroeg Edu.

‘Dat moet u aan de psychologen vragen,’ antwoordde de robot. ‘Psychologen hebben psychologie gestudeerd; psychologie komt van het woord psyche, en psyche betekent “ziel”. Misschien is dat de reden. Mensen denken dat ze een ziel hebben.’

‘En hebben ze een ziel?’ vroeg Edu.

‘Ik weet niet wat een ziel is,’ sprak de robot. ‘Op deze vraag kan ik dus geen antwoord geven.’

5

Welke dag is het vandaag? Vrijdag...

Was het pas drie dagen geleden dat hij door de Wouden liep? Het kwam hem voor dat hij hier al veel langer was – opgesloten tussen vier muren, zonder een mens te spreken (behalve dokter Li die erg zwijgzaam was), herhaaldelijk onderzocht, telkens ondervraagd, en met verder niets te doen dan denken. Geen voorleesoorknop of visieprogramma kon hem boeien – maar van zijn eigen gedachten werd hij ook ziek...

Edu liep zijn kamer op en neer; er werd op de deur geklopt, maar hij had geen zin om ‘binnen’ te zeggen tegen de zoveelste robot van de d.a.w. Vrijdag... Precies drie weken geleden was hij aangekomen op Venus, de planeet die nu Afroi bleek te heten...

Het kloppen herhaalde zich. Deze keer verhief hij zijn stem: ‘Ja, kom er maar in.’

De deur zwaaide open.

Petra!

‘Dag Edu,’ zei ze, ‘ik kom eens kijken hoe je het maakt.’ Ze deed een stap de kamer in, en lachte hem toe.

Het allereerste dat Edu voelde was vreugde... omdat het Petra was? Of alleen omdat er weer eens een mens voor hem stond van vlees en bloed? Hij wilde naar haar toegaan, haar aanraken... omhelzen. Maar toen hij zich daarvan bewust werd, volgde meteen de vraag waarom ze hem op kwam zoeken. Dus bleef hij onbeweeglijk staan en keek haar alleen maar aan.

Ze droeg niet het fletse groen van de d.a.w.-kleding, maar iets van donkerblauw en heldergeel, en om haar hals hing een ketting van grote kralen die glansden als het koper van haar haar. ‘Hoe gaat het nu met je?’ vroeg ze.

‘Uitstekend,’ hoorde Edu zichzelf zeggen. ‘Hoe kun je dat zo vragen,’ ging hij enigszins schamper voort. ‘Ik mankeer niets, en ik word behandeld alsof ik een besmettelijke ziekte heb.’

‘Zo erg kan het niet zijn,’ zei Petra (maar ze kwam niet dichterbij). ‘Ik heb verlof gekregen om je te bezoeken, zoals je ziet.’

‘Ja, maar jij bent in zekere zin ook een dokter.’

‘Ik heb geen dienst, Edu.’ Petra wendde zich af en drukte op de rode R-knop. ‘Je wilde toch liever met een vriend praten en niet met een psycholoog,’ voegde ze er over haar schouder bij. – ‘Wil je ons twee koffienektar brengen,’ sprak ze tot de robot die binnenkwam. ‘Jij wilt er toch ook wel een, Edu?’ Ze draaide zich om en ging aan de tafel zitten. ‘Je ziet er best uit,’ zei ze. ‘Onder ons kan ik je wel vertellen dat de medici geen enkele afwijking hebben gevonden. Maar we moeten natuurlijk het zekere voor het onzekere nemen...’

‘Ach ja, ik begrijp het wel,’ zei Edu met een zucht. ‘Het is alleen dat ik voor mezelf heel zeker weet dat ik niets heb opgelopen. Toen ik terugkwam voelde ik me... wel, zo goed als ik me nooit heb gevoeld. Maar nu...’ Ik zal nog ziek worden als ze me langer opgesloten laten.

De robot kwam weer binnen, zette twee glazen koffienektar neer, en verdween.

‘Ga toch zitten,’ zei Petra, met een gebaar naar de zetel vlak naast haar.

Edu deed het. Petra leek volkomen op haar gemak; ze zat bij hem alsof ze gewoon in de conversatiezaal waren, of in de kantine.

Korte tijd zaten ze zwijgend bij elkaar, dronken langzaam van hun koffienektar. Toen vroeg Edu – hij kon het niet laten: ‘Hoe lang moet ik nog in quarantaine blijven?’

‘Dat beslist dokter Li,’ zei Petra.

‘Laat dokter Li dan eens opschieten,’ mompelde Edu. ‘Hoe staan de zaken in de Koepel?’ vroeg hij verder. ‘Zijn de anderen al naar buiten geweest?’

Petra begreep wat hij weten wilde, want ze antwoordde: ‘Alleen op de gewone verkenningstochten.’

‘Gelukkig!’ prevelde Edu. Ze kunnen toch niet zonder mij het Woud in gaan! Maar ze wachten er wel lang mee. Drie dagen, wat een tijdverspilling.

‘Dus je zou nog steeds het Woud in willen?’ vroeg Petra. Ze was rechtop gaan zitten en keek hem onderzoekend aan.

‘Het Woud in – ja, natuurlijk!’

‘Terug naar je mannetjes in het groen,’ zei Petra.

‘Mannetjes in het groen,’ herhaalde Edu, onaangenaam getroffen. ‘Zo moet je ze niet noemen, Petra! Ze zijn groen, ja, maar het zijn geen mannetjes. Het zijn Venusschepselen, Afroini. En ze dragen geen kleren...’ Opeens zag hij iets voor zich: alle mensen in de koepel zonder kleren, naakt; ook Petra... Hij kon een glimlach niet bedwingen.

‘Neem me niet kwalijk, Edu,’ zei Petra. ‘Ik gebruikte een benaming uit heel oude mythen en verhalen. Vroeger, toen de Aarde nog woest was...’

Edu viel haar in de rede. ‘We zijn niet op Aarde, Petra!’... Hemelse ruimte, straks gaan we gewoon aan het converseren, terwijl... ‘Laten we het liever hebben over hier en nu.’

Maar Petra ging door alsof hij niets had gezegd. ‘Vroeger, toen de Aarde nog woest was, en een beetje leek op Venus nu, geloofden de mensen aan allerlei vreemde wezens. Heb je er nooit over gelezen, Edu, in oude boeken? Wezens die woonden in bossen, op bergen, in stromen. Goden en monsters, feeën en kabouters... en mannetjes in het groen.’ Ze dronk haar glas leeg, kalm, alsof ze niets bijzonders had gezegd. ‘Daaraan moest ik denken, toen ik het verhaal hoorde van jouw Venusschepselen.’

‘Petra!’ zei Edu geschokt. ‘Je houdt mijn Venusschepselen, zoals je ze noemt, toch niet voor spróókjes?’

‘Dat heb ik helemaal niet gezegd!’ Maar voor het eerst leek Petra niet meer zo zeker van zichzelf

‘Maar je dénkt het wel!’ zei Edu boos.

‘Dat denk ik niet,’ zei Petra. ‘Laat me uitpraten, Edu. Ik wilde alleen maar zeggen dat je avonturen in het Woud heel... wonderlijk zijn. Ja, wonderlijk is het woord.’

‘Je praat eromheen!’

‘Wáár praat ik omheen?’ zei Petra. ‘Ik kom je gewoon opzoeken om eens gezellig met je te babbelen, en dan doe jij...’

‘Gezellig babbelen!’ onderbrak Edu haar. ‘Dan kunnen we onze stem beter gebruiken voor het zingen van liederen... Ik spreek geen wartaal, Petra. Firth zei het me; de Afroini gebruiken hun stem daarvoor, voor zingen bedoel ik. Ach, ik wil alleen maar zeggen dat het nu niet de tijd is voor luchtig gepraat...’ Hij zuchtte.

Petra zuchtte ook. ‘Wat wil je dan, Edu? Dat ik je avonturen niet wonderlijk noem? Jij bent er zelf helemaal ondersteboven van, jij die zo graag het Woud in wilde. Wat verwacht je dan van mij?’

‘Sorry, Petra. Ik ergerde me alleen, omdat ik het gevoel heb dat we langs elkaar heen praten. En dat je mijn avonturen niet alleen wonderlijk, maar ook ongeloofwaardig vindt.’

‘Hoe kom je daar nu bij! Ik zou er juist zo graag méér van weten. Vertel me ervan.’

‘Je hebt mijn verslag toch gehoord!’

‘Ja dat is zo,’ zei Petra, ‘maar het is anders als ik je onofficieel hoor, gewoon... nu... nu we hier samen zitten... Toe nou, Edu. Zomaar vertellen wat je hebt beleefd.’ Ze schoof haar lege glas opzij, steunde haar kin op de handen en keek naar hem op.

Zomaar vertellen, dacht hij. Ik kan het nog steeds niet... Je zou er zelf heen moeten om het echt te weten... De kleuren, de geluiden, de geur... Maar Petra zag eruit alsof ze zich er werkelijk voor interesseerde...

‘Ik had bloemen voor je,’ zei hij, ‘bloemen als sterren, Petra, als vlammen. Maar toen ik bij de Robowaker gekomen was, waren ze verwelkt.’ Nu verscheen alles hem weer heel helder voor de geest; het vriendelijke bos in die verrukkelijke ogenblikken toen hij pas was ontwaakt. Hij sloot zijn hand om een van Petra’s polsen. ‘Maar je kunt andere krijgen,’ zei hij. ‘Laten we er samen heen gaan; dan zal ik ze je laten zien. Probeer jij dokter Li nu eens aan z’n verstand te brengen dat hij me naar buiten moet laten...’ Hij brak abrupt af en liet Petra los. Ze keek hem aan alsof ze, alsof ze...

‘Ik zal mijn best doen, Edu,’ zei ze. Ze scheen zelf te merken dat het niet overtuigend klonk, want ze voegde er snel bij: ‘Heus waar...’ En na een ogenblik stilte: ‘Vertel verder.’

Hou me niet langer voor de gek. Hij zei, zo koel als hij kon: ‘Wat wilt u nog meer weten, doctor Mol?’

‘Edu, wat heb je nu?’ zei Petra gekwetst.

Edu schoof met een ruk zijn zetel achteruit en stond op. ‘Je bent hier niet als Petra, als... als een vriendin – vriendin, wat zou Firth daaronder verstaan? – maar als doctor Mol, de psycholoog van de Dienst voor Algemeen Welzijn. Is het waar of niet? Gezellig babbelen – bah!’

Petra rees ook overeind. ‘Edu, doe niet zo agressief.’ Ze bleef bij de tafel staan, hem enigszins ongerust opnemend.

‘Je zegt niet wat je denkt!’

Petra kwam naar hem toe, totdat ze vlak tegenover hem stond. ‘Edu,’ sprak ze ernstig, ‘jij en ik zijn geen Afroini. We kunnen elkaars gedachten niet lezen. We moeten gewoon vertrouwen op wat we elkaar zeggen.’

‘Heel goed,’ zei hij. ‘Maar dan moeten we ook allebei de waarheid spreken. Ben je hier als Petra of als doctor Mol?’

‘Als beide,’ antwoordde ze na even aarzeling.

‘Ik geloof je,’ zei Edu langzaam. ‘En geloof jij mij?’

‘Wat bedoel je?’

‘Geloof je wat ik vertelde in mijn verslag?’

‘Ik... ik heb het grondig bestudeerd. Ik geloof je.’ Maar Petra leek zijn blik te ontwijken.

Is dat zo? vroeg Edu zich af.

Meteen keek ze hem recht in de ogen. ‘Waarom ben je toch zo bezorgd of we je wel of niet geloven? De mogelijkheid dat je de waarheid hebt gesproken is groot genoeg. Volgens de Computer is het ruim zestig procent.’

Nu laaide echte woede in Edu op. ‘Volgens de Computer! Maar wat denk je zelf?’

Petra bleef hem aankijken, bijna met iets van verwondering. ‘Ik heb je toch gezegd dat ik je geloof!’

‘Voor zestig procent dan toch zeker alleen,’ zei Edu kwaad. ‘En wat vindt de Computer van de resterende veertig procent? Sprookjes? Feeën, kabouters? Doodgewone leugens? Of denkt de Computer dat ik... Denk je dat ik gek ben? Teruggekeerd uit het Woud, van zijn verstand beroofd... ‘Denk je dat ik gek ben?’ riep hij.

Petra legde een hand op zijn arm. ‘Nee, Edu,’ zei ze met nadruk, ‘dat denk ik niet! Luister nu eens rustig naar me. Ga zitten.’

Edu gehoorzaamde. Ik geloof dat ze echt bezorgd is om me. Hij luisterde met een half oor naar haar kalmerende stem, maar hij lette meer op de klank dan op de woorden. En hij probeerde van haar gezicht te lezen wat nu werkelijk haar mening was.

‘... wat jij hebt gedaan is dapper, maar ook gevaarlijk,’ zei Petra, ‘tegen alle regels in...’

Ze wil me geruststellen. Of zit het anders? Is ze bang? Weet ze in haar hart dat het wáár is...

Dit nieuwe inzicht maakte dat hij haar plotseling anders bekeek. Ja, ze is bang! Dáárom wil ze liever geloven dat de Afroini alleen in mijn verbeelding bestaan... liever dát, dan te moeten aanvaarden dat er hier op Venus schepselen leven voor wie er geen geheimen zijn... Voor Petra is dat nog angstaanjagender dan voor mij, want zij weet niet hoe heerlijk het is in de Wouden.

‘Je begrijpt toch wel,’ zei Petra, ‘dat we je verslag van alle kanten moeten bekijken...’

Praat maar, praat maar, dacht Edu, niet langer luisterend. Jij bent de enige, Petra, die dit alles niet zo wonderlijk zou moeten vinden... Je verdiepen in iemand anders gedachten, meevoelen...

‘Je bent dat toch zeker wel met me eens?’ vroeg Petra.

‘Jazeker,’ zei hij. ‘Maar–’

‘Als alles is zoals je hebt verteld,’ sprak Petra, ‘moeten we natuurlijk ons oordeel over deze planeet herzien. Een wereld met intelligent leven is iets heel anders dan een onbewoonde wildernis. Dat vraagt om extra waakzaamheid.’

Nu was Edu er weer met zijn aandacht bij. ‘Waarom?’

‘Wie zegt dat die Venusschepselen niet vijandig zijn?’

‘Ik zeg het. Vijandschap komt voort uit zwakte, uit vrees... uit jaloezie misschien. Allemaal gevoelens die ze tegenover ons niet hebben. Ze zijn machtiger dan wij.’

‘Dat is het juist,’ zei Petra zacht. ‘Zij weten alles van ons; wij weten niets van hen.’

‘Ah, nu heb je het uitgesproken! Jullie zijn bang. Nou, ik evengoed, Petra. Maar dat verandert niets aan de feiten. Wij weten nu dat ze er zijn. En zij weten dat wij weten dat ze er zijn.’

‘als ze er zijn,’ sprak Petra.

Begint ze nu weer opnieuw? ‘Ik dacht dat je me geloofde!’

Petra fronste haar wenkbrauwen, aarzelde even voordat ze antwoord gaf. ‘Vergeet die veertig procent niet, Edu... Ga nu niet weer vragen of ik denk dat je gek bent; natuurlijk is dat niet zo. Maar ik weet wel dat je altijd gefascineerd bent geweest door de Wouden. Je las er zelfs over. Je droomde ervan...’

Dat heeft ze van Mick gehoord.

‘Ik heb van het begin af vermoed dat je daarom om een tweede verblijf hier hebt gevraagd...’

‘En dat op zichzelf was al tegen alle regels,’ wierp Edu hiertussen in. ‘Ik kan het nog steeds niet zo krankzinnig vinden.’

‘Het woord krankzinnig is er volkomen naast,’ zei Petra koel. ‘Maar het was wél uitzonderlijk.’ Op vriendelijker toon ging ze voort: ‘Toch niet zo uitzonderlijk voor wie zich er langer in verdiept, Edu. Jij zult de enige mens niet zijn, die verlangt naar... ja, hoe moet ik het noemen? Je dacht al aan de Wouden voordat je ooit op Venus was geweest, is het niet zo?’

‘Ja,’ zei Edu, ‘toen ik nog een jongen was... Maar wat doet dat ertoe?’

‘Op Aarde waren vroeger ook wouden, misschien verlangde je onbewust terug naar een tijd die voorbij is...’

‘O nee.’

‘Weet je dat wel zeker, Edu? Ik kan je ook iets anders vertellen. Je hebt je hier in de Koepel opgesloten gevoeld, en eenzaam. Daarom kreeg je visioenen van wijde, verrukkelijke bossen en van vriendelijke wezens die alles begrijpen...’

Er zit iets in, maar het is niet waar. Rustig zei hij: ‘Het is niet waar, Petra, al zouden jullie dat graag willen.’ Plotseling glimlachte hij. ‘En dat zul je waarschijnlijk heel gauw merken.’

Hij stond op en glimlachte niet meer. ‘Zij lezen immers gedachten,’ zei hij. ‘De jouwe, de mijne. Ze weten precies wat hier besproken is, of beter gezegd, wat hier overdacht en bepeinsd is... Misschien hoef ik alleen maar heel sterk aan Firth te denken, of aan zijn vriendin die me haar bloemen gaf voor jou – alleen maar te denken: Firth, ze geloven niet aan je bestaan. Help me! Kom het woud uit, vertoon je aan iedereen in de Koepel!’

‘Edu, hou op!’ Het was bijna een kreet, hoe zacht ze ook sprak. Ze was bleek geworden, haar ogen waren groot en angstig. Wat jong en weerloos zag ze er nu uit... Edu deed een stap naar haar toe. Hij zag dat ze snel ademhaalde, een ader klopte in haar hals. Lieve Petra... Nu zou hij haar willen kussen.

‘Hou op,’ zei ze nogmaals. ‘En kijk me niet zo aan... Ach, je ziet me niet eens. Je denkt alleen maar aan die Wouden. Wouden.’

‘Petra,’ zei Edu hoofdschuddend, ‘je bent een slecht psycholoog.’

‘Goed, Edu,’ zei Petra, terwijl ze opstond, ‘ik zal je niet langer ergeren. Ik ga, en het beste.’

Edu maakte een beweging om haar tegen te houden. Petra, blijf. Blijf nog even... Ach nee, laat haar gaan; ze begrijpt het toch niet...

Petra was al bij de deur. ‘Nog één ding, Edu,’ zei ze. ‘Ik wilde je alleen maar helpen.’

Natuurlijk, Petra, lieve Petra, dacht Edu. Maar het enige wat hij zei was, luid en niet erg vriendelijk: ‘Zorg er dan voor dat ik hier uit kom!’

6

Die avond ging Edu, net als de vorige dagen, na het eten naar bed, maar een uur later kwam een robot hem vertellen dat hij op moest staan en zich aankleden. Edu gehoorzaamde meteen, hoopvol gestemd, want de robot had zijn eigen kleren meegebracht in plaats van de groene d.a.w.-kamerjas. Kort daarna kwam dokter Li binnen, nam hem van hoofd tot voeten op en zei: ‘Zo! Alles in orde?’

‘Ik hoop het wel, dokter,’ antwoordde Edu.

‘Wij hebben niets kunnen vinden dat op het tegendeel wijst,’ zei dokter Li. ‘Je gezondheid is goed... uitstekend zelfs,’ voegde hij erbij, bijna alsof het hem speet. ‘De quarantaine is van nu af opgeheven; ik ontsla je uit de medische afdeling.’

‘Dat is fijn... Dank u, dokter.’

‘Je moet je nu meteen melden bij de Commandant. Hij wil je spreken.’

De Commandant wees naar een van de zetels in zijn kamer. ‘Gaat u zitten, onderzoeker Elf.’ Het klonk meer als een bevel dan als een uitnodiging. Zelf bleef hij staan en keek op Edu neer. ‘U zult het al van dokter Li gehoord hebben,’ zei hij, ‘uw lichamelijke conditie laat niets te wensen over. Wat uw geestelijke toestand betreft, daarover valt moeilijk te oordelen... Laat mij uitspreken, onderzoeker Elf! Allereerst heb ik u dit mee te delen: zoals de zaken nu staan, kan ik u niet handhaven als de leider der planeetonderzoekers. Onderzoeker Twaalf zal u als zodanig vervangen.’

Edu sloeg zijn ogen niet neer, al voelde hij daar wel even de neiging toe. Deze maatregel had hij kunnen verwachten.

‘Het is zelfs niet zeker,’ ging de Commandant voort, ‘of u uw werk zult kunnen voortzetten. Wat u hebt gedaan druist tegen alle voorschriften in.’

‘Commandant...’ zei Edu, ‘dat is zo. Maar... de voorschriften deugen niet!’ Hij hoorde tot zijn ergernis een angstige klank, een smekende toon in zijn stem.

De Commandant zei niets, bleef hem aandachtig aankijken.

‘We zitten altijd maar in, en vlak bij de Koepel,’ vervolgde Edu, ‘veilig en beschermd. Alsof we alles weten! Maar zelfs de expeditieverslagen van vroeger zijn geheim. En wie zin heeft om te gaan wandelen wordt gewaarschuwd voor... ja, voor wat? Waarom? Ik ben onderzoeker...’

‘Dat is geen reden om eigenmachtig op te treden!’ zei de Commandant kortaf. Hij schoof een zetel bij en ging ook zitten. ‘Waarom,’ vroeg hij langzaam, ‘hebt u uw plan niet aan mij voorgelegd, er officieel toestemming voor gevraagd?’

‘Om wat ik u zonet zei! Omdat ik wist wat het antwoord zou zijn. U had het over mijn geestelijke conditie – u zou getwijfeld hebben aan mijn verstand!’

‘Over uw verstand wil ik het nu niet hebben, onderzoeker Elf!’ De Commandant leunde achterover in zijn zetel en zei, iets minder streng: ‘Ja, ik noem u nog steeds onderzoeker. Uw verslag is te geloofwaardig om het naast ons neer te leggen; er moet dus zo gauw mogelijk weer iemand het Woud in. En alles wijst erop dat u daarvoor de aangewezen man bent.’

Edu ging rechter zitten. ‘Commandant!’ was het enige dat hij zei.

De Commandant scheen zijn blijdschap te horen; op zijn stroef gezicht kwam iets dat naar een glimlach zweemde. ‘Wandelen door het Woud,’ zei hij, en hij schudde even zijn hoofd. ‘Denkt u niet dat ik deze beslissing heb genomen om ú een plezier te doen.’

‘Nee, Commandant.’

‘Ik doe eigenlijk niets dan mijn beslissing opschorten,’ zei de Commandant. Zijn stem en uiterlijk werden weer streng als eerst. ‘U zult namelijk niet alleen gaan; uw bevindingen moeten door een ander gestaafd kunnen worden. Uiteraard zal uw metgezel ook een onderzoeker zijn, getraind voor de buitendienst.’

‘Ja, Commandant,’ zei Edu, en na even zwijgen: ‘Wie is het?’

‘Onderzoeker Twaalf.’

‘Mick Tomson...’

‘Mick Tomson,’ zei de Commandant. ‘En ik moet u misschien vertellen dat hij de enige was van de acht die zich vrijwillig opgaf. Onderzoeker Veertien bleef natuurlijk buiten beschouwing omdat zijn enkel nog maar nauwelijks is genezen.’

Mick! dacht Edu. En hij is bang voor de Wouden... Hij haat ze...

‘Om tien uur zult u vertrekken,’ zei de Commandant, ‘voor een korte tocht, te voet.’ Hij stond op. ‘Ik bedoel, deze avond nog.’

Edu stond ook op, maar de Commandant liet hem nog niet gaan.

‘Nog één ding, onderzoeker Elf. Natuurlijk weet men hier het een en ander van uw belevenissen, maar het volledig relaas is alleen bekend bij de leiding en de Dienst van Algemeen Welzijn. Zwijgt u er voorlopig maar over – in elk geval tot nadat u en onderzoeker Twaalf verslag hebben uitgebracht... En er is iets waar u helemaal niet over mag spreken. Het betreft de Venuswezens die u zegt te hebben ontmoet...’

Ze stonden nu tegenover elkaar, keken elkander onderzoekend aan.

Gelooft hij me... of niet?

‘Vertelt u aan niemand dat ze gedachten kunnen lezen,’ zei de Commandant.

Ik wou dat ik uw gedachten wist! Het was altijd moeilijk te raden wat er omging in deze man; hij had niet gesproken alsof hij het tegen een leugenaar of geestelijk gestoorde had...

‘Aan niemand,’ herhaalde de Commandant. ‘Dat zou maar onrust brengen in Hoofdkwartier. Ik hoop dat u het begrijpt.’

‘Ja, Commandant,’ zei Edu zacht. ‘Ik begrijp het maar al te goed.’

‘Verdere instructies krijgt u van onderzoeker Twaalf, die u van nu af als uw chef moet beschouwen.’

‘Ja, Commandant.’ Edu had nooit naar het leiderschap verlangd, maar nu stak het hem toch dat het hem was ontnomen!

‘Onderzoeker Twaalf is uw chef,’ zei de Commandant nog eens. ‘Maar,’ voegde hij erbij, ‘ú zult zijn gids zijn, onderzoeker Elf. En als zodanig bent u voor hem verantwoordelijk.’

7

Edu ging op zoek naar Mick; een robot wist hem te vertellen dat die naar de kantine was gegaan.

In de kantine zat Mick in zijn dooie eentje te eten; op dit uur van de avond bevond iedereen zich natuurlijk in een van de recreatiezalen. Hij begroette Edu hartelijk. ‘Eindelijk zie ik je dan weer,’ zei hij. ‘Het werd tijd! We hebben je allemaal gemist... Ga toch zitten, joh...’

Even zwegen ze allebei, namen elkaar op.

‘Hoe gaat het ermee?’ vroeg Mick. ‘Je ziet er prima uit... We mochten je niet opzoeken, zelfs niet met je praten via de visifoon... Maar goed, je bent weer boven water. Je weet zeker al dat we er samen op uitgaan?’

‘Ja,’ zei Edu. ‘Ik moest bij jou instructies halen.’

Mick scheen dit antwoord anders op te vatten dan Edu had bedoeld. ‘Sorry kerel,’ zei hij verontschuldigend, ‘ik kan er ook niets aan doen dat ik nu plaatsvervangend leider ben. En in de praktijk blijft het toch hetzelfde. Jij zult me trouwens de weg moeten wijzen; ik ben geen woudloper... Het is allemaal wel plotseling gegaan,’ vervolgde hij. ‘Eerst gebeurde er niks, en vanavond om zes uur werd ik plotseling opgetrommeld voor een gesprek met de Commandant. Daarna keuring bij de d.a.w. en opdracht voor een bijzondere tocht... Eet je een hapje mee?’

‘Dank je,’ zei Edu, ‘ik heb al gegeten.’

‘Nou, ik hou er ook maar mee op; ik heb geen trek.’ Mick schoof zijn zetel achteruit. ‘Zullen we maar...?’

Edu zag dat Micks eten bijna onaangeroerd was; zelfs zijn glas koffienektar had hij niet leeggedronken. Hij ziet ertegenop. ‘Hoe is het eigenlijk geregeld?’ vroeg hij, terwijl ze de kantine verlieten en op weg gingen naar de lift.

‘Een grondmobiel brengt ons zo dicht mogelijk bij de bosrand. We mogen twintig minuten het Woud in lopen, en dan gaan we weer terug.’

‘Een klein eindje dus maar. Jammer. Het zal je vast meevallen, Mick.’

‘Ja? Ik moet het eerst nog zien. Niet dat ik je niet geloof, hoor...’

Ze gingen de lift in; Mick drukte op de knop.

Edu vroeg: ‘Waarom heb jij je eigenlijk als vrijwilliger opgegeven? Ik hoorde dat jij de enige was.’

‘Och,’ zei Mick luchtig, ‘dat was ik toch wel aan mijn rang verplicht, vind je niet? Bovendien’ – hij keek plotseling verlegen – ‘tenslotte hebben we zo vaak samen opgetrokken... Ik kon je toch niet in de steek laten! Nou ja...’

Ach, beste Mick, dacht Edu. Waarom was het nooit tot hem doorgedrongen dat Mick niet alleen een goede collega, maar ook een trouwe vriend was?

‘Zeg,’ zei hij, ‘was jij ook degene die zijn buitenpak ging aantrekken om me te zoeken, drie dagen geleden?’

Mick staarde hem aan. ‘Hoe weet je dat?’ fluisterde hij.

‘Nou gewoon,’ begon Edu. ‘Ja, hoe weet ik dat...’ Van Sstrra, dacht hij. ‘Eén van jullie wilde toch...’ Hij brak af. Nu had hij bijna zijn mond voorbijgepraat. ‘Of is het niet zo?’ zei hij.

‘Het is waar,’ zei Mick. ‘Tenminste...’

‘Hoe dan?’

De lift hield stil, en de deur schoof open, maar ze letten er geen van beiden op. Mick keek voor zich uit en sprak langzaam, alsof hij zich alles weer goed voor de geest wilde halen.

‘We hadden al een tijd op je zitten wachten, en het contact was verbroken. Eindelijk moesten Arno en ik opstijgen om je te zoeken, maar ik zag daar al meteen niks in. Als we je wilden vinden, zouden we net als jij te voet het Woud in moeten. Nou, we kwamen onverrichterzake terug, en toen dacht ik dat ik het maar moest proberen. Ik was het niet met mezelf eens of ik de Commandant toestemming zou vragen; hij zou wel ijskoud “nee” kunnen zeggen. Dus ging ik naar het magazijn voor zo’n nieuw buitenkostuum; het was jou gelukt er een te pakken, dus waarom mij niet...’ Hij richtte zijn ogen weer op Edu. ‘Maar voor ik zover was, seinde een Robowaker het bericht door dat je eraan kwam, en toen was het natuurlijk niet meer nodig. En ik heb het er ook met niemand over gehad. Met niemand. Hoe weet jij het dan?’

Van de Afroini... ‘O, ik raadde er alleen maar naar,’ zei Edu.

Maar Mick bleef hem verwonderd aankijken. ‘Ik vind het verdomd vreemd dat je dat zomaar raadt!’

‘Nou, ik waardeer het bijzonder van je!’ zei Edu. ‘Zeg, kom je, de lift staat allang stil.’

Ze liepen de gang in die naar een van de uitgangen voerde. Edu praatte snel verder, in de hoop Micks gedachten ergens anders op te vestigen.

‘De eerste keer dat we avonddienst hebben... Hoewel, het is niet eens avond... Mick, wat weet je van mijn verslag?’

‘Jouw verslag!’ zei Mick, zijn pas inhoudend. ‘Ik weet er geen moer van... dat wil zeggen: maar een héél klein beetje. Natuurlijk gaan er hier de wildste geruchten, maar alleen ons onderzoekers is er iets van verteld, net genoeg om ons nog nieuwsgieriger te maken. Misschien was dat ook de bedoeling... En het mooiste is dat de Commandant me heeft verboden jou vragen te stellen. Zó zouden mijn observaties objectief en onbevooroordeeld zijn... Wat vind je nu van al die geheimzinnigheid!’

Edu dacht aan de oudste expeditieverslagen; ik had er de Commandant naar moeten vragen. Hoe is het mogelijk dat iemand krankzinnig uit de Wouden is teruggekomen... Intussen zei hij: ‘Het verbaast me niets! Maar één ding beloof ik je, Mick: het zal een prettige wandeling worden.’

‘M’n hele leven heb ik gehoord dat ik uit de buurt van de Wouden moest blijven,’ zei Mick. ‘En nu blijkt dat ze helemaal niet gevaarlijk zijn.’

‘De gevaren zitten in jezelf,’ prevelde Edu, ‘niet in het Woud.’

Mick zag eruit alsof hij ondanks het verbod allerlei vragen wilde gaan stellen. Maar hij deed het niet, en hij kreeg er ook niet meer de gelegenheid toe, want in de hal bij de oostelijke uitgang stond Igor op hen te wachten.

Die kneep Edu’s hand bijna fijn en zei op vriendelijk barse toon: ‘Zo, daar is hij dan! Overtreedt alle voorschriften, laat een luchtschip naar de Wouden gaan, komt kerngezond weer tevoorschijn, en mag als beloning nog een keertje naar buiten! Trekt zich er niets van aan dat ik mijn vrije avond moet opofferen, en dat nog wel zonder een restje rantsoen koffienektar!’

‘Ik ben je heel wat schuldig, Igor!’ zei Edu lachend.

‘Heb jij radiowacht?’ vroeg Mick.

‘Ja natuurlijk; bij zo’n belangrijke onderzoekingstocht moet de Chef zelf opdraven.’

‘Het draven zullen wij wel doen,’ zei Mick. ‘Ik wed dat je het best leuk vindt tegen ons te kunnen praten, in het rustige idee dat je binnen zit.’

‘Jij weet het weer precies, Mick! En ik ben echt benieuwd naar wat jullie zullen vertellen, straks.’

‘Ben jij bekend met Edu’s verslag?’

Mick en Igor keken elkaar aan, en toen allebei naar Edu.

‘Tot op zekere hoogte,’ was Igors vage antwoord. ‘Weet je, Mick, ik ken je vriend Edu langer dan vandaag, en ik kan je dit vertellen: hij mag misschien een dromer zijn, maar hij is geen fantast.’

Wat, dacht Edu, heeft de Commandant hun gezegd?

‘Ik ga nu naar mijn post,’ zei Igor. ‘Ik wilde alleen Edu even de hand schudden. Tot kijk!’

‘Wij moeten ook opschieten,’ zei Mick. ‘Het is al bij tienen. Daar is de robot die ons in onze buitenpakken zal helpen.’

‘Buitenpakken?’ zei Edu. ‘Die hebben we toch niet nodig!’

Mick liep naar de robot, die op hen wachtte bij de deur van de kleine kleedkamer naast de uitgang. Edu hield hem tegen. ‘Die hebben we toch niet nodig,’ herhaalde hij. ‘Buitenpakken, ben je nou helemaal...’

‘Luister eens,’ zei Mick, ‘jij kunt nou wel beweren dat het fijn is om naakt door de Wouden te lopen – ik vertrouw liever op een veilig kostuum.

Edu volgde hem de kleedkamer in. ‘Maar Mick, dat is onzin...’

Mick begon, met hulp van de robot, zijn pak aan te trekken.

‘Het is helemaal onnodig,’ zei Edu, ‘en zelfs gevaarlijk. Ja, gevaarlijk...’

‘Jíj doet gevaarlijk,’ zei Mick. ‘Hier is jouw pak. Trek het aan.’

‘Nee.’

‘Trek het aan,’ zei Mick nog eens. En na een ogenblik stilte: ‘Dit is een bevel.’

‘Maar Mick...’

‘Doe nou niet zo eigenwijs, Edu. Je wou toch zo graag weer het Woud in? Maar dat mag niet zonder pak, versta je? Vooruit, we moeten weg.’

8

Het was tóch verrassend, buiten te komen in de klaarlichte dag, al wist je dat de nacht in de Koepel kunstmatig was. De Venusmorgen was nog steeds niet voorbij; over zes aardse dagen pas zou de zon het middagpunt bereiken.

Edu en Mick stapten in de grondmobiel die klaarstond. De robot-bestuurder bracht het voertuig in beweging. ‘Ik breng u zo dicht bij de woudrand als veilig is voor mij en de mobiel,’ zei hij. ‘De laatste paar honderd meter moet u lopen. Over drie kwartier kom ik u weer halen.’

Korte tijd daarna stonden ze samen op de winderige vlakte, zagen de mobiel wegsnellen en verdwijnen, en keken toen naar het Woud.

Edu had naar dit ogenblik verlangd. De vlammende, onwereldse bomen maakten hem opgetogen, maar dat gevoel was nog steeds niet helemaal vrij van vrees... Prettig dat ik er ditmaal samen met een vriend naartoe ga.

‘Mick...’ zei hij.

Mick gaf geen antwoord; zijn gezicht stond strak; verder was het volkomen zonder uitdrukking.

Herinner je hoe bang je zelf was, vorige keer...

‘Mick,’ zei Edu, ‘ik weet waar ik over praat, geloof me dus. We kunnen niet zo het Woud in gaan; we moeten onze pakken uittrekken.’

‘Geen denken aan,’ zei Mick kortaf. Hij sprak in zijn radio: ‘Onderzoeker Twaalf tot Hoofdkwartier. Over.’

‘Hier Hoofdkwartier,’ antwoordde Igors stem.

‘Ik ga dadelijk met onderzoeker Elf het Woud in. Ik meld me weer zodra we er zijn...’

‘Mick,’ zei Edu, ‘ik blijf erbij dat...’

‘Hou er nu eindelijk eens over op!’ viel Mick hem ongeduldig in de rede. ‘En haal het niet in je hoofd om het zelf te doen...’

‘Hallo!’ sprak Igor uit de Koepel. ‘Hoofdkwartier roept onderzoekers Elf en Twaalf. Ik geloof dat jullie het niet eens zijn... Hallo, attentie voor de Commandant.’

klik. ‘Mededeling voor onderzoeker Elf,’ zei de Commandant. het is iedereen streng verboden zich buiten de koepel te begeven zonder de bescherming van een kostuum voor buitenonderzoek. Dit voorschrift is nog steeds van kracht, onderzoeker Elf! Uit uw verslag van jongstleden dinsdag hebben wij geconcludeerd dat de nieuwe kostuums in elk geval drie kwartier bescherming garanderen. En u zult niet langer dan veertig minuten in het Woud blijven...’

klik. ‘En nu op weg,’ zei Igor.

Enkele minuten later riep Mick de Koepel weer op. ‘Onderzoeker Twaalf tot Hoofdkwartier. Wij hebben de rand van het Woud bereikt.’

‘Hier Hoofdkwartier,’ zei Igor. ‘Goeie wandeling, jongens! Denk eraan, niet langer dan twintig minuten. Het is nu achttien over tien – dus om acht over half elf terugkeren; ik zeg het nog eens: de terugweg aanvaarden om tien uur achtendertig. En blijf voortdurend contact houden.’

‘Wij blijven contact houden... Nou, vooruit dan maar,’ zei Mick. Hij hief zijn hoofd op naar de hoge bladerkruinen, staarde voor zich uit naar de ontelbare stammen en de dampende planten ertussen. ‘Het lijkt wel of we een brand in moeten,’ merkte hij op.

‘Dat komt door al die gloeiende kleuren,’ zei Edu. Als we onze pakken maar uit mochten doen. Ach, het Woud zal ons er straks wel toe dwingen... Hij had het warm, en nu wist hij zeker dat hij het zich niet verbeeldde. Eindelijk had hij dan het bos betreden, maar hij was er nog niet helemaal, niet echt... Het was te stil... Mooi, die nevel tussen de bomen...

‘Wat een dreigend donkere mist hangt daar tussen de stammen,’ zei Mick. ‘Hé, Edu! Waar ga je heen?’

‘Ik zoek het pad waar ik de vorige keer heb gelopen...’

‘Pad? Zijn hier paden? Je maakt me wat wijs.’

Weet Mick niets van de Afroini? vroeg Edu zich af. Het is mogelijk. Hoofdkwartier wenst een objectief verslag. Om er zeker van te zijn dat ik geen fantast ben...

‘Je hebt gelijk, hier is werkelijk een pad!’ zei Mick, enigszins verbaasd en ook wat ongerust.

‘En kijk nu eens om je heen!’ zei Edu.

Maar Mick sprak tot Hoofdkwartier: ‘Hier onderzoeker Twaalf. Wij bevinden ons in het Woud.’

‘Hallo,’ klonk het in de verte, ‘hier Hoofdkwartier. Hoe...’ Een geruis maakte de rest onverstaanbaar.

‘Hallo, wat zeg je?’ riep Mick. – ‘Hoor je dat, Edu, mijn radio doet nu al gek. Hallo Igor, wat zei je? Over.’

‘Hier Hoofdkwartier. Ik vroeg alleen hoe het jullie daar bevalt. Nog iets te melden?’

‘Edu heeft een soort van pad gevonden. Dat zullen we een eindje volgen.’

‘Ja, laat Edu de gids zijn. En hou de tijd in de gaten. Jullie hebt nog zeventienenhalve minuut. Hoe vind jij het, Mick?’

‘Nou... ach, zo’n beetje als ik had verwacht. Wat warm, hè...’

‘Hoofdkwartier tot Onderzoekers Elf en Twaalf. Bekijk alles goed, kijk goed rond... En ga geen bloemen plukken onderweg... Zijn er eigenlijk bloemen?’

Mick keek om zich heen. ‘Ja,’ antwoordde hij. ‘Witte, en gifgroene. Ze geven licht... En er zijn bomen, bomen, bomen... Met knobbelige wortels... En krankzinnig grote varens.’ Hij zette zich weer in beweging. ‘Wij gaan nu verder.’

‘In orde, jongens. Maar blijf contact houden, en laat onderzoeker Twaalf nauwkeurig verslag uitbrengen.’

Mick moet het vertellen. Mij vertrouwen ze niet.

Ze liepen langzaam, want het pad steeg een beetje en de grond was week en glibberig. Na drie minuten had Edu het al broeierig heet – dat kon niet lang zo doorgaan. Met Mick leek het niet veel beter gesteld. En hij had hem nog wel een prettige wandeling beloofd! Hij begon te praten, hoewel hij er eigenlijk geen zin in had.

‘Kijk eens, Mick, wat een zwerm glinsterende insecten... En in die boom zitten vogels...’

‘Vogels? Ik zie er geen een,’ bromde Mick. ‘Wat voor beesten leven hier eigenlijk? Er kan zich hier wel van alles schuilhouden.’

Waar zouden de Afroini zijn? Ze weten natuurlijk dat Mick en ik hier lopen. Nooit meer zal ik zó zorgeloos door het bos wandelen als toen ik pas was ontwaakt, nadat ik had gemerkt dat ik mijn pak niet meer aanhad. Nu zal ik altijd de aanwezigheid van de Venusbewoners voelen...

Ze hielden even stil om uit te blazen. ‘Onderzoeker Twaalf tot Hoofdkwartier,’ zei Mick. ‘Hier zijn wij weer. Het is nu precies vijf voor half elf...’

Igor vroeg hoe het met hun buitenpakken stond.

‘Die houden zich best,’ zei Mick. ‘Maar ze zijn wel een beetje benauwd... zwaar in het dragen... O wees niet bang dat ik het uit zal trekken! Maar ik moest toch overal verslag van uitbrengen...’

‘Dat zeg je nú! Erg veel heb je ons nog niet verteld. Ik heb al vijf minuten lang je stem niet gehoord.’

‘Als er iets bijzonders is, vertel ik het wel... Dat zou hij wel willen!’ zei Mick tegen Edu, ‘dat ik doorlopend tegen hem blijf babbelen... Hemelse ruimte, we hebben al onze energie nodig om vooruit te komen... En om m’n helm af te vegen; dat rotding beslaat telkens... De wissers doen het niet meer.’

‘Hallo!’ sprak Igor in de verte. ‘Is er wat met je helm, Mick? Hallo, onderzoeker Twaalf. Wat zei je?’

‘Niets bijzonders,’ antwoordde Mick. ‘Ik praatte tegen Edu.’

‘Hoe is het met Edu? Hallo Edu, hoe gaat het met jou?’

‘Goed, Igor...’

Igor praatte verder; zijn stem zakte even weg, kwam weer op: ‘... al oude kennissen ontmoet?’

Een veelbetekenende vraag! ‘Nee, Igor,’ antwoordde Edu. ‘Wij blijven in contact. Tot zo...’

Ze sjokten door.

‘Edu,’ zei Mick gedempt.

‘Wat is er?’

‘Loop niet zo vlug... Wacht even...’ En nog zachter: ‘Doe je radio uit... Ik bedoel, verbreek de verbinding met Hoofdkwartier.’

‘Mick...’ begon Edu verbaasd.

Mick maakte een gebaar van: Stil! en bewoog zijn lippen: ‘Doe het nou!’

Edu deed wat hij vroeg.

‘Dank je,’ zei Mick. ‘Zo, nu kunnen we tenminste vrijuit praten.’

‘Wat wil je zeggen?’

Mick gaf niet meteen antwoord. Hij was weer blijven staan en veegde zijn helm schoon. Zijn gezicht was bleek; alleen op zijn jukbeenderen brandden vreemde blosjes. ‘Ach, het hindert me dat Igor alles kan horen wat wij bepraten,’ zei hij. ‘Hij zit daar rustig in de Koepel – “Breng nauwkeurig verslag uit” – gemakkelijk gezegd! Alleen wij tweeën weten hoe het hier is...’ Een trillende zucht resoneerde in zijn helm. ‘Goeie genade! Het is hier heet als de hel.’

Hij is nog steeds bang...

‘Mick,’ zei Edu, ‘we moeten onze pakken uittrekken. Ik doe het in elk geval!’

‘Als je dat maar laat...’ begon Mick. Maar hij sprak niet met overtuiging.

‘Je bent moe en warm,’ zei Edu. ‘Nou, ik ook! En dat komt niet door het Woud, maar door dat pak. En het zal steeds erger worden. Verdomme Mick, je moet doen wat ik zeg; het is een kwestie van leven of dood.’

Mick zei niets.

‘Wat kun je anders verwachten?’ ging Edu voort. ‘Dat prachtige pak zal alleen maar steeds minder functioneren... We hebben het niet nódig! Ik weet het uit ervaring.’

Mick wendde zich af, deed een paar stappen, hield weer stil en vroeg: ‘Is dat werkelijk waar?’

‘Ik zweer het.’ Edu begon zijn helm los te maken. ‘Kijk maar naar mij.’

‘En onze radio’s dan?’

‘Die kunnen we toch meenemen...’ We moeten toch zo het contact met Hoofdkwartier herstellen. Mick zal zich wel beter voelen als hij zijn pak uit heeft... Edu zette zijn helm af, en onmiddellijk veranderde alles. Het lome, doffe gevoel verdween... nu was hij echt in het bos... Twee vlugge handbewegingen, en hij kon uit dat ellendige kostuum stappen, zich vrij bewegen...

‘Zie je nu wel!’ riep hij Mick toe, die onhandig stond te friemelen aan zijn helm. ‘Laat mij je helpen.’

‘Je weet toch wel zeker...’ fluisterde Mick.

‘Ik heb het toch ook gedaan... Zó!’

Wat is het hier toch heerlijk, wat ruikt het hier toch lekker... Edu keek naar Mick, die roerloos was blijven staan, in een houding alsof hij het koud had zonder pak.

‘Mick,’ zei hij.

Langzaam bewoog Mick zich, keek om zich heen en sprak zacht: ‘Alles beweegt... leeft... ritselt... sjirpt!’ Zijn stem trilde van een emotie die Edu niet meteen thuis kon brengen. Toen wist hij wat zijn vriend voelde: afgrijzen.

‘Mick!’ zei hij nogmaals.

Mick reageerde er niet op; hij bleef met verbijsterde ogen om zich heen staren. Maar na een poosje wreef hij stevig over zijn gezicht, haalde diep adem, likte zich over zijn lippen en vroeg kortaf: ‘Hoe laat is het?’

Edu keek... ‘Mijn horloge staat stil.’

‘O God!’ fluisterde Mick. ‘Wat nu!’

‘Ik zal Hoofdkwartier vragen hoe laat het is,’ zei Edu geruststellend. ‘Hier is jouw radio. Wil jij spreken, Mick?’

Mick schudde zijn hoofd. Nee, doe jij het maar. Blijkbaar vertrouwde hij zijn eigen stem niet.

Edu drukte de knop in die de verbinding herstelde. Meteen hoorde hij Igor: ‘...roept jullie. Hoofdkwartier roept jullie. Hallo, waarom antwoorden jullie niet? Hallo! Over.’

‘Hoe laat is het?’ fluisterde Mick.

Edu sloeg hem bezorgd gade terwijl hij Igor antwoord gaf. ‘Hallo Hoofdkwartier, hier zijn wij, hier zijn wij...’

‘Er is toch niets mis? Over.’

‘Nee... Wij willen alleen weten hoe laat het is.’

‘Precies half elf. Jullie hebt dus nog acht minuten.’

‘Acht minuten?’ zei Mick hees. ‘Acht... Zijn we pas twaalf minuten onderweg? Onmogelijk... Ik geloof er niks van!’

‘Hallo, hallo!’ riep Igor uit de Koepel. ‘Ik kan jullie niet goed verstaan. Sprak jij, Edu? Over.’

‘Ja, ik ben het; onderzoeker Elf tot Hoofdkwartier,’ antwoordde Edu. Intussen hoorde hij Mick mompelen: ‘Acht... twaalf... acht minuten... hij is gek... Uren!... Ik ga terug, terug... nu meteen...’

‘Nee Mick, wacht even,’ zei hij.

‘Hier Hoofdkwartier,’ ging Igor voort. ‘Werkt Micks radio niet meer, Edu? Geef antwoord!’

‘Onderzoeker Elf geeft antwoord. Ik heb even overgenomen. Mick...’

Mick rende plotseling weg – blijkbaar geheel in de war, want hij ging niet terug, maar verder het Woud in.

‘Hé Mick! Kom hier!’ riep Edu, hem volgend. ‘Mick, blijf staan!’

‘Wat is er aan de hand?’ vroeg Igor. ‘Kan ik Mick spreken... Hallo, hallo... Mick! Edu!’

‘Mick loopt weg,’ zei Edu; ‘ik ga hem achterna... Mick!’ riep hij nogmaals. ‘Mick!’ Hij rende.

‘Hoofdkwartier wacht op antwoord!’ riep de stem in de radio die danste om zijn hals. ‘Jullie zouden doorlopend verslag uitbrengen...’

‘Sorry, Igor... Ik zal het straks uitleggen,’ hijgde Edu. Hij kon niet praten en rennen tegelijk.

Mick verdween om een bocht in het pad.

Het is mijn schuld als hem iets overkomt...

Natte bladeren sloegen tegen Edu aan, kleine dingetjes fladderden tegen zijn gezicht, water spatte op terwijl hij rende.

En intussen bleef zijn radio praten: ‘Hallo, hier Hoofdkwartier. Onderzoekers Elf en Twaalf moeten onmiddellijk terugkeren naar de Koepel. Edu, Mick, terugkomen! Ik herhaal: Onderzoekers Elf en Twaalf...’

9

Voorbij de bocht splitste het pad zich – twee smalle wegen liepen dieper het woud in.

Edu bleef staan. Van Mick was niets te bekennen. Maar hij kon toch niet ver zijn... Ritselde daar iets?... Alles ritselde hier! Hij riep, hij schreeuwde: ‘Mick! Mick!’

Overal geluiden, die op dit ogenblik niet vriendelijk meer klonken, maar schril en onverschillig. Stammen zwaaiden heen en weer, bladeren trilden. De radio om zijn hals was aan het roepen, vragen, smeken, dreigen... Wat moest hij erop antwoorden?

‘Onderzoeker Elf tot Hoofdkwartier. Maak je niet ongerust...’ Ik ben verschrikkeljk ongerust. ‘We komen zo gauw mogelijk terug...’ Wanneer?

Zag hij daar niet een voetafdruk in het weke mos? Waren die takken niet geknakt en verbogen? Hij liep erheen. ‘Mick, waar ben je?’

De radio begon weer te razen... Stil nou, Igor... Hij hoorde iets, ergens. Stemmen...

En toen, zwak, Mick die zijn naam riep: ‘Edu!’

‘Ik kom!’ antwoordde hij. ‘Waar ben je, ik kom!’ Hij haastte zich in de richting van het geluid, het pad verlatend.

‘Edu!’ hoorde hij nog eens, maar deze keer was het niet Mick die riep...

Edu struikelde en viel op zijn knieën. Weer hoorde hij Mick, dichtbij nu: ‘Hou je mond, ellendig groen monster! Hou je mond...’

Hij was weer overeind, nog een paar stappen... en daar zag hij ze: Mick, met de rug naar hem toe... en Firth!

‘Mick, Mick,’ zei Firth. ‘Ik zeg niets dat je niet al weet. Luister...’

‘Hou je mond!’ schreeuwde Mick.

Edu was met een sprong naast hem, pakte hem bij zijn schouder. Mick rukte zich los, keek hem verwilderd aan.

‘Het is je vriend, Mick... Edu,’ sprak Firth. Hij kwam een stap naar hen toe.

‘Kom niet dichterbij,’ zei Mick gesmoord. ‘Ik vermoord je... monster...’

‘Mick, wat is er?’ riep Edu.

Firth bleef staan, hief zijn handen op. ‘Stil, stil,’ zei hij, zacht maar met nadruk. ‘Luister.’

Mick vloekte. ‘Hou je bek!’

Edu greep hem bij een arm. ‘Mick, alsjeblieft, bedaar! Wat is er–’

‘Edu...’ zei Mick hijgend. ‘Als hij nog iets durft te zeggen!’

Nu stonden ze naast elkaar tegenover Firth; ook in Edu’s ogen werd die even tot een monsterachtige vreemde...

‘Wat is er gebeurd?’ vroeg Edu, terwijl zijn vingers zich geruststellend om Micks arm sloten.

Mick begon te beven. ‘Praat niet tegen hem, laat me gaan!’ riep hij in paniek. ‘Ik wil weg, weg uit dit vervloekte woud!’

Firth sprak: ‘Ja Edu, laat hem gaan. Hij mag hier niet blijven. Ga met hem mee, help hem.’ Nu was hij niet angstaanjagend meer – alleen maar een tengere spichtige onbekende, met donkere droeve ogen. ‘Ga. Blijf bij hem.’

‘Firth, wat is er gebeurd?’ vroeg Edu. ‘Wat heb je hem gedaan!’

‘Niets,’ antwoordde Firth. ‘Het Woud heeft het hem gedaan. Hij heeft het zichzelf gedaan.’

‘Ik wil weg, weg!’ onderbrak Mick hem op jammerlijke toon.

‘Ga,’ zei Firth. ‘Je ziet toch wel, Edu, dat je niet langer moet wachten.’

‘Weg!’ schreeuwde Mick.

Edu wendde zich naar hem toe en gaf hem een klap in zijn gezicht. Dat hielp; Mick scheen een poging te doen zijn zelfbeheersing terug te krijgen. Hij slikte een paar maal en zei zacht: ‘Luister niet naar hem.’

Enkele angstige herinneringen flitsten door Edu heen. Het Woud wil me begraven... alles zal over me heen groeien... ik zal mezelf vergeten... Zó moest Mick zich voelen!

‘Goed, goed,’ zei hij kalmerend. ‘We gaan. Kom Mick.’

Mick liet zich als versuft meevoeren – dwars door de druipende planten, en toen terug over het pad.

Firth bleef achter, maar in gedachten sprak Edu tegen hem: We gaan. Maar ik kom terug, Firth. Ik kom terug.

Radio Hoofdkwartier fluisterde.

Edu gaf antwoord, sprak langzaam en duidelijk: ‘Hier onderzoekers Elf en Twaalf Hallo, hier Mick en Edu. Wij zijn op de terugweg.’ De radio murmelde, ruiste... en zweeg.

‘Hoe laat is het?’ vroeg Mick.

‘Ik weet het niet. Mijn radio doet het niet meer.’

‘Ik heb de mijne verloren,’ zei Mick. ‘Stom van me.’

‘Het is niet ver meer; we zullen zo het Woud uit zijn. Hoe gaat het, Mick?’

‘Goed... Je hoeft me heus niet te ondersteunen. Ik kan best zelf lopen. Hè, verdomme, Edu, laat me nou...’ Mick slaakte een diepe zucht. ‘Sorry, ik geloof dat ik een beetje van de kook ben.’

‘Dat geeft niets, Mick. Je had mij moeten zien, de eerste keer in het Woud.’

‘Is het waar,’ mompelde Mick. ‘Kom nou mee!’ zei hij nerveus, toen Edu plotseling stilhield. ‘Waarom loop je niet door?’

‘Hier liggen onze buitenpakken.’

Mick bleef ook staan; hij vloekte binnensmonds. ‘Wat zien ze eruit!’ zei hij.

‘We moeten ze meenemen,’ zei Edu. Hij schudde de kostuums uit; druppels spatten rond, kleine diertjes kriebelden weg. ‘Ze zullen ze in de Koepel graag willen bekijken... Hier, pak aan... Kun je het jouwe dragen?’

‘Weer aantrekken?’ zei Mick. ‘O God, nee...’

Even later gingen ze verder, de verfrommelde pakken over hun arm. Edu keek telkens bezorgd opzij naar Mick, maar die deed alsof hij het niet merkte.

En eindelijk werd het bos minder dicht.

‘We zijn er!’ zei Edu.

‘Je kende hem,’ sprak Mick, zonder hem aan te kijken.

‘Wat bedoel je?’

Mick sprak verder, bijna onverstaanbaar: ‘Dat... dat schepsel... dat groene mannetje... Je noemde hem bij zijn naam...’

‘Ja... Ik mocht het je niet vertellen, maar ik had het beter wel kunnen doen. Hij is een van de Afroini... Venusmensen.’

‘Ik had ervan gehoord,’ zei Mick. ‘Maar de Commandant wist het niet zeker. Hij dacht aan... hallucinaties.’

‘Een hallucinatie was Firth beslist niet!’

‘Dat weet ik nog niet zo zeker,’ mompelde Mick.

‘Mick, ga je nu niets inbeelden! Firth is net zo reëel als jij en ik! Ik had het je moeten vertellen; dan was je er tenminste op voorbereid geweest.’

Mick gaf geen antwoord. Hij ging vlugger lopen en hield pas in aan de uiterste grens van het Woud.

‘Niet verdergaan,’ waarschuwde Edu. ‘Het is erg heet buiten de schaduw van de bomen. Wacht tot je de mobiel ziet.’

‘Hij is er niet!’ zei Mick, de mist in turend.

‘Misschien zijn we te vroeg.’

‘Onzin,’ zei Mick. ‘Wat is het zicht weer slecht.’

‘Ik geloof dat-ie daar is... Kijk!’

Mick wilde erheen gaan, maar Edu hield hem tegen.

‘Mick,’ vroeg hij, ‘wat is er voorgevallen tussen jou en Firth?’

‘Dat gaat je niets aan.’

‘Mick, we moeten straks verslag uitbrengen. Heeft hij je... kwaad gedaan?’

‘Ik was blijven staan,’ begon Mick, ‘en gaf mezelf op mijn kop omdat ik me zo had aangesteld. Toen stond hij ineens tegenover me, en hij zei... We kunnen de mobiel niet laten wachten,’ onderbrak hij zichzelf.

‘Mick, voor er anderen bij zijn, geef antwoord!’

‘Nee,’ zei Mick. ‘Nee, Edu. Nee nee. Nee!’

Pas toen ze de grondmobiel hadden bereikt, vlak voordat ze instapten, keek hij Edu weer aan, dreigend en wanhopig tegelijk. ‘Jij zegt dat het geen hallucinatie was,’ fluisterde hij. ‘Jij zegt dat je hem kent, dat Venusschepsel... Maar weet je álles van hem, Edu?’

10

‘Wat heeft dat Venusschepsel tegen onderzoeker Twaalf gezegd?’ vroeg de Commandant, twee uur later in de Koepel.

Edu zat tegenover hem; hij had net zijn verslag beëindigd. De tijd ervoor had hij doorgebracht bij de Dienst van Algemeen Welzijn – maar hij was niet degene geweest om wie ze zich daar zorgen hadden gemaakt. Mick was er nog steeds, geheel overstuur. Kort na hun aankomst in de sluis had hij weer een inzinking gekregen – dokter Li had gesproken van een zenuwschok.

Edu gaf geen antwoord op de vraag van de Commandant. ‘Ik heb u verteld wat we hebben gezien en gedaan,’ zei hij strak, ‘en ik heb er niets aan toe te voegen.’

‘We weten allebei dat uw vriend in paniek raakte,’ zei de Commandant. ‘En die Firth – noemt u hem niet zo? – maakte het nog een beetje erger. Wat zei hij?’

‘Wat zou Firth gezegd kunnen hebben? Ik weet niet eens of u in zijn bestaan gelooft.’

De Commandant raakte een apparaat aan dat op zijn bureau stond. ‘Dit heeft Igor Ranof net bij me gebracht. Een opname van wat uw radiocommunicator ons uit het Woud liet horen.’

Een magneetband begon te draaien. Er klonk geruis en gesjirp; Edu herkende, vaag en vervormd, de bosgeluiden. Hij hoorde zichzelf roepen: ‘Mick... Mick!’ en toen: ‘Ik kom...’

De band draaide verder. Het geluid was slecht van kwaliteit, soms zakte het helemaal weg, maar enkele flarden waren te verstaan: ‘Mick, wat is er...’ Daarna Micks stem: ‘Hou je bek... iets durft te zeggen... praat niet tegen hem... ik wil weg, weg...’

En toen, ver en wazig, een onmiskenbaar andere stem: ‘Ja Edu, laat hem... ga met hem...’ Firth! ‘Het Woud heeft het hem gedaan, hij heeft het zichzelf...’

De Commandant bracht de band met een klein gebaar tot zwijgen.

‘U hebt nu dus het bewijs,’ zei Edu, ‘dat de Afroini bestaan.’

‘Ik heb u altijd geloofd,’ zei de Commandant koeltjes. Hij zag de verwondering op Edu’s gezicht, en ging voort: ‘Het is mijn plicht, onderzoeker Elf, mijn eigen subjectieve gevoelens te onderdrukken totdat ik objectieve zekerheid heb... Maar we dwalen af. Ik vroeg u iets. Weet u wat deze Firth tegen uw collega heeft gezegd?’

‘Nee, Commandant.’

‘Maar u vermoedt het toch zeker wel!’

‘Misschien wel,’ antwoordde Edu. ‘Maar over mijn vermoedens hoef ik niet te praten.’

Tegen Petra praatte hij er wel over. Toen hij de gang in liep waar de ziekenkamers lagen, zag hij haar staan, in gesprek met dokter Li. De dokter wendde zich meteen tot hem. ‘Zo, Edu Jansen!’ zei hij. ‘Het resultaat van je onderzoek is positief; je hoeft hier dus eigenlijk niet te blijven. Toch zou ik graag willen dat je deze nacht nog hier doorbrengt.’

‘Goed, dokter,’ zei Edu. ‘Waar is Mick? Hoe is het met hem?’

‘Hij heeft kamer twee, naast die van jou. Hij slaapt; ik heb hem een kalmerend middel gegeven. Je kunt nu dus niet naar hem toe.’

‘Hoe is het met hem?’

‘O, lichamelijk zal hij morgen wel weer de oude zijn. Maar geestelijk...’ Dokter Li wisselde een blik met Petra. ‘Hoe kunnen wij nu al weten welke invloed die woeste wouden hebben op de psyche van de mens?’ Hij haalde zijn schouders op. ‘We moeten afwachten... Maak je niet al te bezorgd,’ vervolgde hij. ‘En ik zou maar naar bed gaan als ik jou was; het is al over enen. Welterusten.’ Hij groette Petra en wandelde weg.

‘Je hebt zeker nog wel zin om even een slaapmutsje te nemen,’ zei Petra. ‘Ga je mee, Edu?’

Een robot kwam de gang in, en posteerde zich geruisloos bij de deur van kamer twee.

Edu ging met Petra naar haar spreekkamer. Haar assistent was daar nog bezig; maar toen ze binnenkwam, zei hij met bescheiden stem dat hij alles had opgeruimd. ‘De gegevens van onderzoeker Twaalf zijn gesorteerd,’ voegde hij erbij.

‘Goed, geef ze maar door aan de Computer,’ zei Petra. ‘Tot morgen, robot.’

‘Goedenacht, doctor Mol,’ zei de robot, ‘goedenacht, onderzoeker Elf.’ En hij verdween. Edu vroeg zich even af of hij nu na zou denken over de door onlogische emoties geteisterde verrichtingen van het gecompliceerde menselijke brein.

Petra doofde alle lampen, op één na, en schonk twee kleine glinsterglazen vol met een doorzichtige gouden drank. ‘Op je gezondheid,’ zei ze, terwijl ze hem er een overhandigde.

‘Op Micks gezondheid liever,’ zei Edu.

‘Ja. Goed. Op Mick...’ Petra zag er moe uit, met donkere kringen onder haar ogen.

Edu vroeg: ‘Heeft hij je verteld wat Firth tegen hem heeft gezegd?’

‘Nee,’ antwoordde ze. ‘Dokter Li en ik hadden het natuurlijk wel te weten kunnen komen... maar ach, waarom zouden we...’ Ze zonk neer in een zetel. ‘Ik begrijp genoeg.’

‘Begrijp je het werkelijk?’ zei Edu, terwijl hij naast haar ging zitten.

‘Ja. Mick is niet als jij, Edu. Hij is in steden opgegroeid en alleen daar voelt hij zich thuis. Hij heeft nooit belangstelling gehad voor dingen die groeien. Hij deed zijn werk goed, maar zelfs in zijn fantasie heeft hij nooit de wildernis willen betreden. Hij was helemaal niet voorbereid op een wandeling door de Wouden hier!’

‘En ik hoopte nog wel dat hij het fijn zou vinden,’ zei Edu. ‘Ik had er meteen aan moeten denken. Dan was het misschien niet zo ver gekomen.’

‘Het is meer ónze fout,’ zei Petra; ‘wij van de d.a.w. hadden beter moeten weten. Jíj hebt ons in de war gebracht; jij voelt je om een of andere reden niet vreemd in het bos. Maar Mick raakte in paniek; hij wilde terug naar de Koepel, en toen liep hij dat Venusschepsel tegen het lijf.’

‘En Firth,’ zei Edu zacht, ‘wist precies hoe het er van binnen bij hem uitzag... Hij gaf antwoord op Micks geheimste gedachten...’

‘Mick schaamde zich daarvoor; hij had zo goed mogelijk geprobeerd verborgen te houden hoe verschrikkelijk, afschuwelijk bang hij was...’

‘Ja, dat is zo,’ zei Edu. ‘Maar Firth wist het toch, en hij zei het.’

‘Die schok maakte dat Mick zijn laatste restje zelfbeheersing verloor.’

Edu dronk zijn glas leeg. ‘Was dat nu wel nodig geweest! Zo erg hoeft Mick zich dat toch niet aan te trekken.’

‘Hoe weet jij wat er allemaal in Mick omging? Misschien waren er wel dingen bij die hij zichzelf nauwelijks bewust was, die hij voor niemand wilde weten. En dan verschijnt er zo’n onmenselijk schepsel dat dwars door hem heen kijkt...’ Petra stond op, schonk de glazen nog eens vol, en ging weer zitten.

‘Ik zou Firth niet “onmenselijk” willen noemen. Ja, hij is geen mens, maar... hij is niet boosaardig.’

‘Niet boosaardig, maar wel gevaarlijk, Edu. Alleen om wat hij ís.’

‘Nou, ik laat het er in elk geval niet bij,’ zei Edu. ‘Ik ga terug, zo gauw ik kan.’

Petra keek hem aan, een beetje angstig en met iets van ontzag. ‘Terug naar het Woud? Meen je dat?’

‘Ja, natuurlijk! Wat had je anders gedacht?...’ Maar ik zie er tegenop. God ja, ik zie er tegenop...

‘Je hebt gelijk,’ prevelde Petra.

‘Al was het alleen maar om Firth eens flink de waarheid te zeggen!’

Een glimlach verscheen even om Petra’s lippen. ‘Dat héb je toch al gedaan.’

‘Het is waar! Ik heb genoeg aan hem gedacht... of moet ik zeggen, náár hem gedacht?... Als Mick er maar overheen komt.’

‘O, dat geloof ik vast,’ zei Petra. ‘Hij móét er overheen komen...’ Op peinzende toon vervolgde ze: ‘Het ziet er naar uit dat we onze instelling moeten veranderen; er zullen méér mensen het Woud in moeten. Jij kunt toch niet de enige blijven.’

Edu stond op, liep heen en weer. ‘Ik hoop het niet!’ Hij bleef staan. ‘Maar Petra, er zullen hier toch zeker wel mensen zijn die met me mee willen...’

Ze keek bezorgd. ‘Die het willen, ja. Maar die het kunnen...? Het is wonderlijk; jij vindt het er écht prettig, is het niet?’

‘De eerste keer wel. Firth zei...’ Edu zweeg.

‘Firth zou het ons kunnen vertellen,’ sprak Petra langzaam. ‘Hij kan weten wie van ons bereid en geschikt is om het Woud in te gaan...’

‘Het aan Firth vragen...? Ja, dat zou kunnen,’ zei Edu na even stilte. ‘Maar ik vind het geen prettig idee. Het is alsof je hem zou laten spioneren... Nee.’

‘Ik vind het ook niet aangenaam,’ zei Petra. ‘Ik vind het zelfs griezelig. Maar het zou in ons eigen belang kunnen zijn.’

‘Misschien wel,’ gaf Edu toe. ‘Maar we kunnen ook iets anders proberen, Petra. Laat de Commandant alles bekendmaken, en geef de mensen hier de tijd om aan het idee te wennen. Laat de onderzoekers naar buiten gaan zonder pak. Niet meteen het Woud in, maar gewoon hier in de buurt. Ze moeten dan wel iets van zonneschermen meenemen,’ vervolgde hij. ‘Er zijn geen bomen dicht bij de Koepel, en dus geen schaduw. En niet alleen de onderzoekers,’ zei hij, enthousiast wordend, ‘iedereen in de Koepel! Jij ook, Petra... Wat vind je ervan?’

Petra antwoordde niet meteen. Toen knikte ze. ‘Een goed plan.’

‘Zou jij naar buiten willen?’

Ze keek hem onzeker aan.

‘Waar kijkt deze kamer op uit?’ zei Edu plotseling. De afdeling van de d.a.w. lag in een van de buitenste vleugels.

Hij schoof een gordijn opzij, en tikte tegen het verduisterde raam erachter. ‘Kun je dit openmaken?’

Petra kwam naast hem staan en drukte op een knop. Langzaam werd het glas doorzichtig; het raam bevond zich inderdaad in een buitenmuur. Fonkelend daglicht viel binnen en maakte het lampschijnsel flets en nutteloos. Ze keken uit op de azuur-en-gouden velden buiten de Koepel.

‘Dít is Venus!’ zei Edu.

‘Afroi,’ fluisterde Petra.

Een tijdje bleven ze naar buiten kijken.

Toen zei Edu, glimlachend maar ernstig: ‘Laat voortaan je ramen open, Petra.’

‘Ik zal het doen,’ beloofde ze. ‘Maar alleen overdag...’ Ze schoof de gordijnen dicht. ‘En jij moet zo langzamerhand eens naar bed. Het is laat en je hebt vermoeiende uren achter de rug.’

Ze liep met hem mee tot de gang waar zijn kamer was. Toen stak ze haar hand uit en zei: ‘Welterusten, Edu. Ik vond het fijn met je te praten.’

‘Ik ook... Krijg ik geen nachtzoen?’ vroeg hij, zich naar haar toe buigend.

Ze hief haar gezicht naar hem op en kuste hem vluchtig. ‘Nee Edu,’ zei ze een ogenblik later. ‘Niet méér.’

Edu’s blik viel op de robot die nog steeds bij de deur stond van kamer twee. ‘Trek je van hém niets aan,’ zei hij. ‘Hij kan nooit geschokt worden door enige emotie; hij zal nooit boos zijn, of bang, of blij...’ Of verliefd, dacht hij.

Petra schudde haar hoofd. ‘Ga naar bed!’ zei ze. ‘Slaap wel.’

11

Ook de dienst van Algemeen Welzijn wenste hem blijkbaar een goede nachtrust toe, want naast zijn bed lag een slaaptablet klaar. Edu dacht niet dat hij er een nodig had, maar nam hem toch in. Hij sliep onmiddellijk; na onbepaalde tijd echter schrok hij wakker, transpirerend en met bonzend hart. Er stond een robot voor zijn bed, die hem zacht toesprak.

‘Wat is er, onderzoeker Elf? Hebt u mij geroepen?’

‘Nee...’ Edu probeerde zich te herinneren waardoor hij wakker was geworden. ‘Ik dacht dat iemand mij riep... Mick... Is er iets met onderzoeker Twaalf?!’

‘Nee, onderzoeker Elf. Ik hoorde u praten in uw slaap. Daarom kwam ik kijken.’

‘O... dan heb ik zeker gedroomd...’ Maar wat? dacht Edu. De droombeelden waren vaag en verward. Firth was erbij – ik ben bij Firth in het Woud geweest... Er waren ook anderen: Petra, Mick... Ze hadden me iets te vertellen, maar ze praatten allemaal door elkaar, schrééuwden zelfs.

‘Ik geloof dat het door die tablet komt,’ zei hij tegen de robot. ‘Ik heb eens eerder gedroomd... Ja, de tablet...’ Hij begon weer slaperig te worden.

‘Die tablet begint nog maar net te werken,’ zei de robot uit de verte. ‘U bent pas vijf minuten geleden naar bed gegaan...’

Dat was alles wat Edu hoorde; hij sliep weer.

***

De volgende morgen werd hij pas laat wakker; hij kleedde zich aan en ging naar Micks kamer. De robot die daar nog steeds de wacht hield vertelde hem dat onderzoeker Twaalf dadelijk weer naar de dokter moest en dat hij hem dus niet kon spreken.

Even later kwam dokter Li zelf; hij deelde Edu mee dat hij de Afdeling mocht verlaten. ‘En als je je vriend op wilt zoeken,’ zei hij, ‘kom dan over een uur terug.’

Edu ging naar de kantine; het was daar even stil als de vorige avond, want de meeste mensen waren allang aan het werk. Maar Igor was er, bezig aan een laat ontbijt, en toen ze samen zaten te eten voegde Iman zich bij hen.

‘Zo, zo, dat heb je slim bedacht,’ zei de laatste tegen Edu, ‘nu pas weer boven water te komen.’

‘Hoezo?’ vroeg Edu.

‘Nou, jij hebt dit allemaal toch aan het rollen gebracht, en iedereen brandt van verlangen je te spreken! Maar je wou zeker rustig ontbijten.’

‘Ik kom net van de d.a.w.,’ zei Edu. ‘Waar heb je het over?’

‘Weet je dat dan niet?’ riep Iman. ‘De Commandant heeft vanmorgen over de intercom bekend gemaakt dat er hier op Venus intelligent leven is, en dat jij het hebt ontdekt. Redelijke schepsels, in die wouden van je...’ Hij keek Edu nieuwsgierig aan. ‘En dan zit je met een uitgestreken gezicht aan tafel, alsof er niets bijzonders aan de hand is... Vooruit, vertel op.’

‘Wacht liever af tot zijn verslag wordt vrijgegeven,’ zei Igor droogjes, ‘en hou ons niet van het eten. Wat doe je hier eigenlijk, Iman? Heb je geen dienst?’

‘O, dokter Li zegt dat ik mijn enkel nog een beetje moet sparen. Maar ik mag straks wel naar buiten; het is zelfs mijn speciale opdracht. Ik moet zonder buitenpak op een schaduwrijk plekje gaan zitten, of op het mos gaan liggen, en dan rapporteren hoe dat mij bevalt... Maar ik ga niet weg voordat ik wat van jou heb gehoord, Edu! Waar is Mick?’

‘Mick is nog bij de d.a.w.,’ zei Edu.

‘Geen uitstapje naar het Woud zonder een uitgebreid onderzoek erna,’ vulde Igor aan.

Igor weet er natuurlijk alles van, dacht Edu, en uit zijn woorden blijkt duidelijk dat nog steeds niet alles bekend is gemaakt. Wat Micks toestand betreft, het spreekt vanzelf dat ik daarover zwijg.

‘Die Venus-inboorlingen,’ ging Iman door, ‘zijn ze echt intelligent, lijken ze op mensen?’

‘Ze doen menselijk aan,’ antwoordde Edu. ‘Of menselijk... ach, dat hangt ervan af wat je verwacht, hoe je ze bekijkt.’

‘Hoe heb je ze ontdekt... Hoe ben je in contact met ze gekomen?’

‘Zij hebben míj ontdekt... een van hen tenminste. Firth... En wat het contact aangaat, dat is nog maar net gelegd; de kennismaking moet nog worden voortgezet.’

‘Door expedities naar het Woud?’

‘Ja.’

‘Waarom in Venusnaam hebben we ze nooit eerder gezien? Ze hadden toch naar ons toe kunnen komen...’

‘Ik geloof niet dat ze daarvoor voelen.’

‘Zijn ze bang voor ons?’

‘O nee, volstrekt niet.’

‘Hoe weet je dat?’

‘Dat hebben ze me gezegd.’

‘Gezegd?’ herhaalde Iman. ‘Je wilt toch niet beweren dat je met ze hebt gepráát.’

‘Waarom niet? Heeft de Commandant daar niets van verteld?’

‘Jawel – dat ze kunnen praten, zelfs enkele woorden van onze taal kennen... Maar dat betekent niet dat je een zinnig gesprek met ze kunt voeren... of wel?’

‘Je kunt ook met weinig woorden een gesprek voeren,’ zei Edu.

‘Gebarentaal? Ja. Maar hoe hebben ze zelfs die weinige woorden geleerd? Toch niet van jou...’

‘Ook wel iets van mij,’ zei Edu langzaam. Maar niet zoals jij denkt.

Iman nam hem onderzoekend op. ‘Je bent niet erg mededeelzaam,’ zei hij. ‘Ik heb gehoord dat je die privé-expeditie van je allang van plan was... Maar nu hoef je toch niet meer zo geheimzinnig te doen?’

‘Nee, Iman. Ik zou je alleen willen vragen eens met me mee te gaan, en de Afroini zelf te ontmoeten.’

‘Het Woud in?’

Edu keek Iman net zo onderzoekend aan als Iman hem. Hij vroeg: ‘Is bij jou nooit eens hetzelfde plan opgekomen?’

Iman wendde even zijn blik af, keek naar Igor, die kalm zat te eten, maar die intussen het gesprek met aandacht had gevolgd. ‘Jazeker,’ zei hij toen. ‘Ik ben onderzoeker, net als jij.’

‘Wil je met me mee? Misschien zul je het eerst niet zo prettig vinden...’

‘Natuurlijk wil ik mee! Zodra dokter Li mij toestemming geeft.’

Wil je dat werkelijk? Wil je het, en kun je het, Iman? Edu zei: ‘In het Woud kun je geen buitenpak dragen.’

‘Dat heb ik van de Commandant al begrepen,’ zei Iman. Hij zag er ernstig uit, maar niet bang. ‘Maar waarom zal ik het er niet prettig vinden, Edu? Wat is er dat je me niet hebt verteld?’

‘Ik kán het je niet vertellen, Iman. In de Wouden zijn is iets wat je je niet voor kunt stellen... niet helemaal tenminste. Het is...’ Edu zocht naar woorden, ‘iets nieuws...’

Firth, sprak hij in gedachten, wat gaat er in Iman om? Kan hij komen? Hij probeerde geconcentreerd te denken, zodat de vraag het Woud zou bereiken...

‘Bomen en bloemen en onnoembare groeisels,’ zei Igor. ‘Ik zou er ook wel eens een kijkje willen nemen.’

‘Jij? Jij bent toch geen onderzoeker,’ zei Iman.

‘Nou, en wat zou dat?’ Igor wenkte een robot. ‘Nog wat biscuit alsjeblieft. – Maar ik wacht natuurlijk eerst af hoe het jou bevalt, Iman. Het wordt tijd dat de onderzoekers eens wat gaan doen voor de kost.’

De robot die biscuit bracht had hun iets te vertellen: ‘Er zijn boodschappen gekomen voor twee onderzoekers. Wil onderzoeker Elf zich om elf uur melden bij de Commandant. Onderzoeker Veertien moet naar buiten gaan..’

‘Nu meteen?’ vroeg Iman.

‘Nu meteen,’ zei de robot.

Iman stond op. ‘Tot kijk dan maar... Veel wijzer ben ik nog niet geworden,’ voegde hij eraan toe.

‘Je hoort nog van me, Iman,’ zei Edu. ‘Tot ziens... Breng ons twee koffienektar,’ verzocht hij de robot, ‘van mijn rantsoen natuurlijk.’ Hij wendde zich tot Igor. ‘Iman zal er tóch wel achter komen.’

Igor keek hem vragend aan.

‘Dat de Afroini gedachten kunnen lezen... Doctor Brim heeft het aardig uitgedrukt: dit is een wereld waar geen tolken nodig zijn.’

‘Beste jongen,’ zei Igor, ‘ik geloof je natuurlijk, maar dat de Afroini gedachten kunnen lezen is nog niet bewezen...’ Hij hief een hand op. ‘Val me nou niet in de rede. Het is heel waarschijnlijk en voor mij staat het zelfs vast. Maar een waterdicht bewijs hebben we niet. Dus wordt er nog over gezwegen.’

‘De Commandant heeft mij daar een ándere reden voor gegeven...’

‘O ja, die komt er nog bij, en gelijk heeft-ie.’ Igor roerde in de nektar die de robot voor hem had neergezet. ‘Weet je Edu, ik slaap meestal goed, maar vannacht lag ik plotseling voor het eerst aan mijn eigen gedachten te denken. Ik dacht om zo te zeggen ná over wat ik dacht, en ik merkte dat ik niet dacht aan wat ik wilde denken, en ik kon ook niet ophouden met denken – en ik vroeg me af of iemand anders nu meewarig zat te lachen om wat ik allemaal dacht...’ Igor lachte zelf ook. ‘Wat een onzin, hè,’ zei hij. ‘Zo belangrijk zijn mijn gedachten niet dat een ander – laat staan zo’n Venusmannetje – zich erin gaat verdiepen.’

‘Meende je dat,’ vroeg Edu, ‘dat je ook wel een kijkje zou willen nemen in het Woud?’

‘Ik gaan wandelen? Je bent mal... Maar ik zou het wel eens willen zíén, ja. Altijd in die Koepel gaat ook vervelen, hoewel woudlopen niks voor mij is.’

Jij zei dat Venus niets van de mensen wil weten, en dus wilde jij niets van Venus weten... Maar hoe denk je er nu over, Igor? Je ontweek mijn vraag...

‘Ik heb Petra nog gesproken vanmorgen,’ vervolgde Igor. ‘Ze is als een blad aan de boom omgedraaid. ‘Laat de ramen openstaan en ga naar buiten.’ Straks vertelt ze ons nog dat we voor onze gezondheid door de bossen moeten gaan zwoegen! Voor haar plezier zou ik het nog doen ook...’ Hij keek Edu hoofdschuddend aan. ‘Dat is jouw schuld; denk maar niet dat ik je dat ooit vergeef...’ De plagende toon was uit zijn stem verdwenen toen hij vroeg: ‘Hoe is het met Mick?’

‘Ik mocht nog niet bij hem,’ zei Edu, ‘ik ga dadelijk naar hem toe.’ Hij keek op zijn horloge. ‘Tien voor elf. Dan stap ik nu maar op; eerst naar de Commandant.’

‘Doe Mick mijn groeten,’ zei Igor. ‘Ik hoop dat hij is opgeknapt.’

Toen Edu na een gesprek met de Commandant Mick wilde gaan opzoeken, kreeg hij van dokter Li te horen dat onderzoeker Twaalf sliep en niet gestoord mocht worden. Op zijn vraag wanneer hij dan wel naar zijn vriend toe mocht, gaf de dokter slechts een vaag antwoord: ‘Vanavond misschien, of morgen...’ En hij voegde erbij dat onderzoeker Twaalf goed gezond was, maar nog erg vermoeid van de doorstane emoties. Méér kon Edu niet te weten komen, en daarom liep hij bij Petra aan – zij zou waarschijnlijk openhartiger zijn. Bovendien wilde hij haar graag even zien.

Petra vertelde hem echter niet veel meer dan de dokter. ‘Mick is niet ziek,’ zei ze, ‘alleen geschokt en teleurgesteld in zichzelf. Je moet hem de tijd geven, Edu.’

Maar Edu was nog niet gerustgesteld. ‘Ik kom net bij de Commandant vandaan,’ zei hij. ‘Ik heb hem gevraagd naar de oudste expeditieverslagen...’ Eén kwam doodziek terug, dacht hij, een ander krankzinnig... De Commandant had hem verteld dat dergelijke dingen inderdaad waren gebeurd, hoewel men sommige voorvallen in het licht van de laatste ontdekkingen anders zou kunnen beschouwen. Een van de teruggekomenen had in zijn ijlkoortsen gesproken over stemmen die hem riepen, over groene geesten die tegen hem praatten. Ook de waanzinnige had het over groene wezens gehad. En toch...

‘Het is blijkbaar een feit,’ zei hij, ‘dat sommige mensen het Woud niet kunnen verdragen...’

‘Edu,’ zei Petra, ‘ik heb je gezegd dat je je over Mick geen zorgen hoeft te maken. Geloof me!’

‘Heb jij de expeditieverslagen gehoord, Petra?’

‘Gedeeltelijk – wat ik voor mijn werk weten moest. Een van de taken van onze dienst is immers de mensen tegen geestelijke schokken te beschermen... Maar zulke gevaren dreigen niet alleen op Venus, Edu. Denk eens aan de eerste onderzoekingstochten op de Maan, de expedities naar Mars. Het volkomen vreemde, het nieuwe en onbekende is altijd gevaarlijk! Maar de ene mens past zich beter aan dan de andere.’ Petra keek naar buiten, door het raam dat openstond. ‘Ik heb bedacht,’ vervolgde ze, ‘dat onze verre voorouders, die alleen nog maar konden dromen van reizen naar de buitenwerelden, zich op Venus misschien niet zo vreemd gevoeld zouden hebben als wij... Als er nu nog wouden waren op Aarde... zouden we er hier dan minder angstig voor zijn?’

‘Het is mogelijk,’ zei Edu. ‘Toch zijn de Wouden hier niet te vergelijken met de Aardse, geloof ik... Ik ga er dadelijk weer heen,’ voegde hij erbij. ‘Alleen.’

‘Nu dadelijk?’ sprak Petra bijna fluisterend. ‘Heb je daar toestemming voor?’

‘Ja, het is zelfs mijn speciale opdracht. De Commandant en ik hebben een tijd samen gepraat. En nu,’ zei Edu met iets van spot, ‘wordt er een nieuwe rang voor mij gecreëerd; ik weet nog niet hoe ik genoemd zal worden: Onderzoeker in Buitengewone Dienst, Verbindingsofficier... of Woudloper misschien...’ Hij werd ernstig. ‘Als ik maar niet te lang de enige blijf.’

‘O zeker niet, Edu!’ Petra legde een hand op zijn arm. ‘Maar je moet geduld hebben...’

‘Zou jij met me mee willen, Petra?’

Haar ogen werden een beetje groter. ‘Ik...? Waarom ik?’ Ze liet hem los en trad een stap terug.

‘Waarom jij niet? Jij bent psycholoog; het zou zeer leerzaam zijn. Het verslag van jouw ervaringen... Ach, daarom vroeg ik het niet,’ viel Edu zichzelf in de rede. ‘Ik heb het je al eens eerder gevraagd, en ik meen het, gewoon... Wil je met me meegaan?’

Aarzelend zei ze: ‘Ik weet het niet...’ Enigszins droevig vervolgde ze: ‘Nee, nee, ik durf niet, Edu... nog niet.’

‘Het geeft niets, Petra,’ zei Edu snel. ‘Een andere keer misschien.’ Hij lachte tegen haar. ‘Ik zal nog eens proberen bloemen voor je mee te brengen... Alleen kan ik ze natuurlijk niet de Koepel binnensmokkelen.’

12

Voor het eerst verliet Edu de Koepel zonder buitenpak; hij droeg gewone sportkleren en hij had niets bij zich dan een kleine radio-communicator en een van de splinternieuwe weerbeschermers die een handige technicus deze morgen had gefabriceerd. Iman wist een andere naam voor dat ding – hij kwam net aanwandelen toen Edu het terras op stapte. Hij was evenals Edu luchtig gekleed, en de weerbeschermer hield hij boven zijn hoofd.

‘Weet je hoe dit heet?’ zei hij. ‘Een parasol. Doctor Petra Mol heeft me dat verteld; dat is de authentieke oude naam. Een eeuw geleden had op Aarde iedereen zo’n ding. Parasol betekent “tegen de zon”... Je ziet die hier wel niet,’ voegde hij erbij, ‘maar voelen doe je ’m zo veel te meer.’

‘Heb je het erg warm?’ vroeg Edu.

‘Nou en of! En over een dag of wat zal het nog warmer zijn. Maar het is wel lekker; ik hoef niets te doen, moet je bedenken! Ik heb een tijd zitten rondkijken in de hoop dat ik een interessant beest zou zien... op Venus-mannetjes hoefde ik niet te rekenen... Kom je mee? Ik weet een mooi plekje.’

Iman keek Edu nieuwsgierig aan; hij wilde natuurlijk nog wat horen.

‘Nu niet, een andere keer graag,’ zei Edu. ‘Ik wacht op een mobiel.’

‘Ga je weer naar het bos?’

‘Ja... Hoe zei je ook weer dat dit ding heet?’ vroeg Edu, voordat Iman verder kon praten. ‘Een parasol?’

‘Precies. En als je het tegen de regen gebruikt noem je het een paraplu. Ze moeten er alleen nog een uitvinden die ook tegen de wind bestand is...’

Een grondmobiel stopte vlak bij hen. ‘Onderzoeker Elf,’ sprak de robot aan de controles, ‘stapt u in.’

‘Hé zeg, Edu,’ zei Iman, ‘laat mij je brengen.’

Edu keek hem twijfelend aan.

‘Daar is toch niets op tegen!’ ging Iman voort. ‘Of ik het nu doe of een robot...’

‘Ik vind het best,’ zei Edu langzaam, ‘maar ik weet niet of Hoofdkwartier daar ook zo over denkt.’

‘Wat een onzin. Als jij het toch goedvindt. Ben jij de leider of ben je het niet!’

‘Niet meer, Iman.’

‘Bedoel je dat ze je hebben... gedegradeerd?’

Edu vroeg zich af wat hij daarop moest antwoorden. Welke rang heb ik nu eigenlijk? Ik heb wel een nieuwe taak gekregen, maar...

‘Ik weet alleen dat ik geen leider meer ben,’ zei hij, ‘maar ik zal het even vragen,’ vervolgde hij snel, terwijl hij in de mobiel stapte en contact maakte met de Koepel.

Hij moest even op antwoord wachten, maar ten slotte kreeg Iman toestemming, mits hij op veilige afstand van het Woud zou blijven.

Iman nam de plaats van de robot in en liet de mobiel optrekken. Met matige snelheid bewogen ze zich naar de oostelijke Robowaker.

‘Zo, nu mág ik er voorbij,’ zei hij, toen ze die passeerden, ‘en de Wouden zal ik in elk geval eens goed kunnen zien; dat is wel het minste, nu jij me niets wil vertellen.’

‘Sorry, Iman,’ zei Edu. ‘Ik zal je graag alles vertellen als ik er toestemming voor krijg... en als ik meer weet. Daarom ga ik er nu weer heen.’

‘O, wees maar niet bang dat ik nog door zal zeuren,’ zei Iman. ‘Ik kom er liever zélf achter.’ Erg vriendelijk klonk het niet.

Edu keek naar hem. Ik heb er over gedacht jou in vertrouwen te nemen, vlak na die keer met de wentelwiek – weet je nog?... Jij was de enige die het misschien had begrepen... Maar hij sprak zijn gedachten niet uit – wat had dat nu nog voor nut? Bovendien zou hij niet kunnen zeggen of hij het gedaan zou hebben, zelfs als Iman toen niet zijn enkel had verstuikt.

En daar kwam het Woud in zicht. Iman bracht de mobiel abrupt tot stilstand en vloekte zacht. ‘Het ziet er heel anders uit dan vanuit de lucht,’ zei hij, en even later: ‘Het is toch eigenlijk waanzinnig, dat niemand er in al die tijd naar toe is gegaan.’ Hij lachte kort. ‘Hoofdkwartier zal er wel het land over in hebben, nu jij alle theorieën omver hebt gegooid.’

Dat is heel goed mogelijk! Edu had zich daar zelf nog niet erg in verdiept...

Iman staarde nog steeds naar de bosrand. ‘mensen gáán het woud niet in,’ citeerde hij. ‘Hoe voel je je nu, Edu? Ze degraderen je omdat je het toch deed, en nu sturen ze je er weer naartoe. Waarom nu wel? En toen niet?’

‘Bestudeer de oudste expeditieverslagen maar eens,’ zei Edu.

‘Dat zal ik zeker doen.’

‘Als je er toestemming voor krijgt; dat gaat zo maar niet!’ Edu schoof het portier open. ‘Ik moet gaan. Bedankt voor de lift.’

Iman opende zijn mond en sloot hem weer. ‘Zal ik op je wachten?’ vroeg hij na even zwijgen.

De mobielradio klikte. ‘Hoofdkwartier tot onderzoeker Veertien,’ sprak een stem. ‘Onderzoeker Veertien moet meteen terugkeren naar de Koepel.’

‘Voor mij nog steeds verboden,’ mompelde Iman. Is hij jaloers? ‘Ja, Hoofdkwartier,’ antwoordde hij. Of vindt hij het allang goed? ‘Ik kan je straks weer komen halen, Edu,’ zei hij.

Edu schudde zijn hoofd. ‘Dank je, Iman, maar ik weet niet hoe lang ik wegblijf.’

‘Hoofdkwartier tot onderzoeker Elf,’ sprak de stem van de Koepel. ‘Wij verzoeken u niet te ver het Woud in te gaan, en geen risico’s te nemen... Herhaling tot onderzoeker Veertien: wilt u meteen terugkeren. U moet zich melden bij de Dienst van Algemeen Welzijn.’

Edu stak zijn hand uit naar Iman. ‘Ik hoop dat je de volgende keer ook van de partij bent. Tot ziens.’

‘Vergeet je parasol niet,’ zei Iman. ‘Heb je verder niets bij je?’

‘Nee... Alleen een radio, hoewel dat eigenlijk onzin is. Hij houdt het toch niet langer dan een half uur. Radio’s, horloges, kompas... alles is zó weg. Je kunt misschien het beste helemaal niets meenemen.’

Het kwam Edu voor dat deze woorden Iman meer troffen dan alles wat hij eerder had gezegd. Hij stapte uit en stak met enige moeite zijn parasol op.

Iman keerde de mobiel, langzaam, alsof hij het met tegenzin deed, en gleed toen weg in de richting van de Koepel. Edu keek hem met gemengde gevoelens na. Hij was opgelucht omdat Iman het bevel van Hoofdkwartier zonder tegenstribbelen had opgevolgd, maar het speet hem dat hij er niet op had gestaan mee te gaan. Toch was het zó het beste; deze keer moest hij er alleen op uit – om met de Afroini te praten, in het bijzonder met Firth.

Met trage stappen begon hij te lopen. Zijn weerbeschermer was nu een paraplu; de regen tikte op het plastic. Maar de wind rukte er ook aan, en tegen dat hij de bosrand bereikte, was hij het met Iman eens dat zo’n ding beter geconstrueerd zou moeten worden. Hij vouwde het in elkaar en plantte het in de grond – in het Woud zou hij het niet nodig hebben. Hij bleef er even naar kijken, zich afvragend hoe hij het straks terug zou vinden. Zou het met geelgouden schimmel zijn bedekt? Misschien zou het wel wortel schieten in deze grond, en onherkenbaar veranderen in een buitenissige plant...

De radio om zijn hals tikte even; hij drukte een knop in en sprak: ‘Hier onderzoeker Elf; ik heb het Woud bereikt. Een vraag: Is onderzoeker Veertien al bij de Koepel gearriveerd?’

‘Onderzoeker Veertien komt net aan,’ antwoordde Hoofdkwartier. ‘Nummer Elf, onderzoeker in buitengewone dienst, de Commandant wenst u een succesvolle tocht.’

Wat verstaat hij onder succesvol? Hoe zal ik het deze keer vinden in het Woud?

13

Het regende, het ruiste, het ritselde.

Edu had zijn schoenen uitgetrokken en liep met blote voeten over het smalle pad waar hij nu al een paar keer had gelopen – met Sstrra en met Mick. Eerst dacht hij voortdurend aan de Afroini en verwachtte er elk ogenblik een zien te verschijnen. Maar er kwam niemand. En na een poosje kon hem dat niet meer schelen... alles zou wel zo komen als het komen moest. Zonder er lang over na te denken koos hij een van de wegen na de splitsing, kuierde op zijn gemak voort en voelde zich opnieuw opgenomen in de wilde en toch lieflijke omgeving.

Misschien zal ik hier eens met Petra wandelen... Waarom zou je hier angstig moeten zijn? En toch... Ben ik dan een uitzondering? Mick...

Het bijna dromerige gevoel van vrede verdween plotseling. Hij bleef staan en bekeek alles met andere ogen. Die boom daar bijvoorbeeld... zo hoog dat hij de top nauwelijks kon zien, enigszins scheef en ruig geschubd... de stam had de kleur van as waar nog resten van vuur in gloeiden; en overal sproten er kronkelende takken uit... Goed beschouwd een griezelig gezicht... Deze boom zag eruit alsof hij eeuwenoud was; toch was hij nog sterk en levend... Mooi was het wel... Een grimmige schoonheid die verrukte, verwarde en beangstigde tegelijk...

Hij liep een eindje door, bleef staan op een kleine open plek en liet zich op de grond zakken. Na elke lémai moet je even rusten... Hoeveel is een lémai eigenlijk? Hij riep Hoofdkwartier op en vroeg hoe laat het was. (Hij had geen horloge bij zich; hij was er al twee kwijtgeraakt.) De stem van Jan of Joe (hij dacht dat het Jan was) deelde hem mee dat het één uur was.

Eén uur... Dan was het etenstijd in de Koepel. De onderzoekers zouden terug zijn van hun observatievluchten of waarnemingstochten; de meeste mensen zaten nu in de kantine... Petra zou er ook zijn, en Igor had geen dienst – hij zou dus wel bij haar aan tafel zitten... Iman werd nog steeds onder handen genomen door de d.a.w. Mick was daar ook; misschien was hij nu wakker... Edu vertelde in enkele korte zinnen dat hij het goed maakte, en verbrak toen de verbinding. Hij ging op zijn buik liggen en streek met zijn vingers over het mos. Hij sloeg een hagedisachtig diertje gade, dat vlak bij hem rondschuifelde en helemaal niet bang scheen te zijn voor zijn bewegende hand. Als hij opkeek zag hij een glimp van die verbijsterende boom, maar het gezicht erop verontrustte hem niet langer.

Ach, Mick, het spijt me zo dat het Woud je te véél was...

Een zachte stem sprak: ‘Als iemand voor het eerst water ziet, vraag je hem dan om meteen te gaan zwemmen?’

‘Nee...’ antwoordde Edu. Een ogenblik lang dacht hij er niet over na wie er gesproken had; het had hem misschien zelfs niet verwonderd als die oude boom plotseling een stem had gekregen... Toen richtte hij zich op en keek rond.

Hij zag hem dicht bij zich staan: niet helder smaragd van kleur als de Afroini die hij eerder had ontmoet, maar bronsgroen en bruin, met een knokig, bijna knoestig lichaam. Maar in zijn gezicht stonden een paar ogen die door hem heen schenen te kijken – donker en toch helder, met oogleden die haast niet knipperden. Edu vroeg zich af hoe lang hij die blik zou kunnen uithouden. Hij dwong zich ertoe zijn eigen ogen niet af te wenden, in het gevoel dat het een test was die hij moest doorstaan.

De ander liet zijn oogleden zakken, en ging langzaam naast hem zitten. Hij antwoordde op Edu’s onuitgesproken vraag.

‘Ik ben Wisi-u, de Oudste.’

‘Wisi-u, de Oudste,’ herhaalde Edu fluisterend.

‘Ik ben de leider van de Afroini in dit Woud – het Woud tussen de Harde Hoogten (jij noemt ze de Bewegende Bergen), tussen Kale Glooiingen, en Meer en Moeras... Ik ben naar je toe gekomen om met je te praten.’ Wisi-u stak een lange arm uit, trok een spriet uit de grond en begon erop te kauwen. Na een poosje vervolgde hij: ‘Je Commandant wil dat jij de verbinding legt tussen ons en de Koepel. Dat is goed. Maar als hij ons wil leren kennen, moet hij zelf hier komen, hier in het Woud waar wij wonen.’

‘Ik zal het hem zeggen, Wisi-u... Maar,’ vroeg Edu, ‘willen de Afroini... wilt u niet naar ons toe komen?’

‘Ik wil niet naar jullie toe komen.’ Wisi-u nam de spriet uit zijn mond en keek er een poosje naar. ‘Ik zou jullie Koepel wel eens kunnen vernietigen... Dit is geen dreigement, Edu. Wij Roï-Afroini dragen het Woud bij ons, nemen het overal met ons mee – is dat niet gevaarlijk voor wat jullie hebben gebouwd?’

‘Ja, dat is zo,’ antwoordde Edu, hoewel hij wist dat hij niets hoefde te zeggen.

‘De Koepel mag blijven staan,’ sprak Wisi-u, ‘al kijken we ernaar met medelijden. Het is een belachelijk ding.’

Van zijn standpunt uit bezien, had de Oudste der Afroini waarschijnlijk gelijk, maar Edu voelde toch iets van ergernis opkomen. ‘Moeten wij dan allemaal het Woud in gaan?’ zei hij.

‘Ik weet niet wat jullie zullen doen,’ antwoordde Wisi-u kalm. ‘Jullie zijn vreemdelingen op Afroi. Als jullie niet naar buiten willen, moeten jullie verdwijnen.’

Edu keek enigszins ongerust naar hem.

‘Vrees ons niet, man van de Aarde,’ zei Wisi-u. ‘Wij zullen niemand kwetsen. Jullie zijn evenals wij schepsels die kunnen denken en dromen; hoe zouden we jullie dan kwaad willen doen?’ Hij gooide de spriet weg en vervolgde: ‘Zeg tegen je Commandant dat hij niet langer moet aarzelen. Laat hem handelen naar zijn ware gedachten, zijn beste gevoelens...’

Het kwam Edu voor dat Wisi-u’s geest, terwijl hij sprak, zich naar de Koepel begaf, en bij de Commandant naar binnen keek...

‘Hij herinnert zich de tijd dat hij jong was,’ ging de Oudste voort. ‘Hij was een onderzoeker als jij, die zijn eigen wereld verliet – op weg naar iets anders, en niet op zoek naar wat hij al kende. Zijn gedachten en gevoelens van toen is hij niet vergeten. Dat is goed. Zeg hem dat.’

Hoe zal de Commandant het opvatten, vroeg Edu zich af, als ik hem deze woorden overbreng?

Wisi-u zei: ‘Ik had het hem liever zelf gezegd, maar hij wil niet komen; hij denkt dat hij het nog niet kan. En ik vertel je nog iets, Edu: jullie mogen lopen en spelen in onze Wouden, maar dan moeten jullie van onze gezindheid zijn.’

‘Wilt u,’ vroeg Edu, ‘dat wij worden als u?’

Wisi-u keek hem van terzijde aan. ‘Jullie wilt jezelf blijven...’

Ja, natuurlijk! dacht Edu.

‘Maar weet je wie je bent?’ vroeg Wisi-u.

Ja... Nee... Ik weet het niet... Maar ik weet ook niet...

‘Het is waar, Edu,’ zei Wisi-u, ‘je weet ook niet hoe wij zijn.’

Hoe zijn de Afroini? Misschien zijn ze wijs, vredelievend... Ja. Maar ook gevaarlijk.

‘Gevaarlijk,’ zei Wisi-u. ‘Wij hebben elkaar ontmoet, en daar kan goed uit voortkomen, of slecht. Gevaarlijk.’

Edu dacht weer aan Mick.

Wisi-u zei: ‘Je vriend Mick is wakker en denkt aan jou. Van nu af zal hij een weinig anders zijn; hij kan beter worden of slechter. Ik kan hem niet helpen. Jij wel. Jij kunt hem helpen... En vraag je niet meer af wat Firth tegen hem heeft gezegd. Dat gaat je niets aan.’

‘Niets aan!’ zei Edu, een beetje verontwaardigd. ‘Het gaat Firth ook niet aan wat Mick denkt, of wat ik denk. De Afroini..’

Wisi-u bewoog een hand. ‘Probeer niet over ons te oordelen voordat je ons beter kent! Je hoort onze stem, je ziet onze gestalte, maar je bent doof en blind voor ons denken...’

Ze waren allebei een poosje stil. Een vogel boven hun hoofd liet een paar zangerige trillers horen en vloog toen vleugelruisend weg. Het hagedisachtige diertje kwam onder een blad vandaan en verdween weer.

De Oudste begon weer te praten: ‘Wij lezen gedachten en jullie vrezen die macht. Toch benijden jullie ons die ook. Ik wil je iets vertellen, iets dat gebeuren kan onder jullie koepel. Er is een kamer; twee mensen hebben daar een gesprek, wat jullie een vertrouwelijk gesprek noemen. Jij weet dat het niet voor jouw oren is bestemd, maar je bent nieuwsgierig... Luister je dan aan de deur?... Als je aan de deur luistert, ben je nog niet rijp voor het lezen van gedachten.’

‘O nee?’ zei Edu. ‘En de Afroini doen niet anders.’

‘Wij luisteren niet aan de deur,’ zei Wisi-u. ‘Ja, we hebben naar jullie gedachten gezocht, en we hebben ons bewogen door jullie geest... maar niet uit gewone nieuwsgierigheid... zelfs niet alleen omdat jullie indringers zijn die vanuit de hemelruimte op onze wereld zijn neergedaald...’ Uit zijn mond kwam iets dat op een zucht leek. ‘Ik vertel je dit op een gebrekkige manier,’ sprak hij, ‘want ik ben niet gewend om te spreken en jij bent niet gewend aan begrijpen...’ Hij veranderde van houding; langzaam kwam hij overeind. ‘Ik weet,’ zei hij, ‘dat je veel aan ons hebt gedacht – met vragen. Wij zullen je vragen beantwoorden als wij dat kunnen. En wij zullen vriendelijk zijn voor jullie, zoals jullie voor de blinden en de doven.’

‘Dank u, Wisi-u,’ zei Edu, onaangenaam getroffen door deze woorden. ‘Ik zal het...’

Wisi-u wendde zich af.

Edu sprong op. ‘Gaat u weg?’

‘Ja,’ was het antwoord. ‘Ik heb genoeg gepraat voor lange tijd. Maar Firth is hier...’

Firth? Waar?

‘Hij is hier met zijn gedachten,’ zei Wisi-u. ‘Hij zal zelf ook naar je toe komen.’ Hij verwijderde zich een paar stappen, bleef staan en keek nog even om. ‘Blijf niet boos, Edu, man van de Aarde. Loop door onze wouden; het verheugt ons dat je van ze houdt – werkelijk, werkelijk waar.’

14

Edu keek Wisi-u na totdat hij hem uit het oog verloor... Een eerbiedwaardige maar ook verontrustende figuur! Wat hij had gezegd was de moeite van het overdenken waard, al was het niet allemaal even bemoedigend. ‘Blinden en doven...’ De Oudste der Afroini heeft geen hoge dunk van mij en mijn soortgenoten... ‘Jullie mogen lopen en spelen in onze wouden’ – alsof hij tegen kinderen sprak, in plaats van tegen mensen die de ruimte tussen de planeten hadden overwonnen, die hun eigen planeet hadden getemd... En er de bossen hebben vernietigd.

Wat nu? Het zou wel tijd zijn om terug te gaan naar de Koepel en daar verslag uit te brengen. Hij probeerde Hoofdkwartier op te roepen, maar kreeg geen antwoord. Hij was hier dus zeker al langer dan een half uur... Ach, waarom heb ik mijn radio niet ingesteld toen Wisi-u sprak! Daar heb ik helemaal niet aan gedacht; daar zal ik straks wel wat over te horen krijgen. Hoe zou de Oudste over dit communicatiemiddel oordelen? Waarschijnlijk zal die het maar erg primitief vinden; zijn telepatische vermogens worden niet beïnvloed door storingen in de atmosfeer of door warme natte wouden... Zelfs afstand is misschien geen beletsel.

Terwijl Edu hierover nadacht, begon hij langzaam te lopen. Naar de Koepel... Maar Firth zou naar me toe komen... Hij keek om zich heen. Weet ik de weg nog wel? In elk geval ben ik langs die hoge oude boom gekomen... Hoe oud zou Wisi-u zijn? Nooit heb ik een mens ontmoet die er zó oud uitziet. Toch zag Wisi-u er niet afgeleefd uit; integendeel, sterk en taai. Net als die boom... Welke leeftijd zouden de Afroini kunnen bereiken?

Edu hield zijn stap in. Er waren meer paden dan hij op de heenweg had opgemerkt – de meeste waren erg smal en ze liepen kriskras in alle richtingen. De omgeving kwam hem plotseling onbekend voor, maar dat kon ook komen doordat het licht veranderd was; nevels en mistbanken verplaatsten zich telkens. Hij probeerde zijn eigen voetsporen te vinden, maar hij zag er geen, zoals hij had kunnen verwachten. In het mos verdwenen ze zó, en die in het slib waren natuurlijk weggeregend.

Een mooie woudloper ben ik! zei hij tot zichzelf. Zal ik hier altijd een gids nodig hebben? Maar hij maakte zich er niet druk over, sloeg het pad in dat hij het juiste dacht en wandelde verder. Na enige tijd bemerkte hij dat hij op de verkeerde weg was – tussen de bomen zag hij het water glinsteren van meertjes en plassen die hij nooit eerder had gezien.

Welke kant ga ik op? Zal ik omkeren? Of wachten tot ik een Afroin zie? Waarom is Firth niet gekomen?

‘Edu!’ riep iemand uit de verte. ‘Loop door, Edu, ik kom...’

Het was Firth, die hem tegemoet kwam lopen. ‘Wisi-u zei je toch dat ik zou komen,’ zei hij, toen ze elkaar hadden bereikt.

‘Heb je meegeluisterd?’ vroeg Edu. ‘Ik bedoel...’

‘Ik weet wat Wisi-u denkt,’ antwoordde Firth, ‘dus ook wat hij heeft gezegd. Maar ik heb niet afgeluisterd, Edu. Wisi-u sprak voor ons allemaal.’

‘Is dat zó bij jullie: wat de een denkt, denkt de ander ook?’

‘Ja en nee,’ zei Firth. ‘De Afroini zijn niet elk op zichzelf, zoals jullie mensen. Maar ze zijn ook niet allemaal gelijk...’ Hij keek naar Edu op. ‘Ik wil je iets over mezelf vertellen. Ik ben nieuwsgierig.’

‘Nieuwsgierig? Naar wat?’

‘Nieuwsgierig,’ zei Firth nog eens. ‘Ook naar dingen die me niet aangaan.’ Hij begon te lopen, in dezelfde richting die Edu genomen had.

Edu liep met hem mee. Is het dáárom, dacht hij, dat ik Firth het eerst heb ontmoet, met hem het gemakkelijkst kan praten? Is Firth een ‘buitenbeentje’ onder de Afroini, net zoals ik me zelf soms voel onder de Koepel? Nieuwsgierig naar het onbekende... ‘Waar gaan we heen?’ vroeg hij. ‘Is dit de weg naar de Koepel?’

Firth gaf eerst antwoord op zijn gedachten, daarna pas op zijn vraag: ‘Ik ben nieuwsgierig naar jullie, mensen,’ zei hij. ‘Ik zal je straks de weg wijzen naar de Koepel, maar eerst zullen we ergens rusten; ik weet een goede plaats. Je bent niet te moe om nog een eindje te lopen.’

Edu nam de draad van het gesprek weer op. ‘Nieuwsgierig naar ons mensen,’ zei hij. ‘Vindt Wisi-u dat niet goed?’

‘Waarom zou hij het niet goed vinden?’ zei Firth. ‘Hij heeft het je toch gezegd: uit onze ontmoeting kan goed voortkomen of slecht. Dat hangt van ons zelf af – Mensen en Afroini.’

Edu vroeg: ‘Hadden jullie liever gewild dat wij niet gekomen waren?’

‘Deze vraag moet je niet stellen, Edu. Jullie zijn gekomen; het doet er niet toe wat wij hadden gewild.’

‘Toch hielden jullie je voor ons verborgen!’

Firth bleef staan; Edu hield ook stil. ‘Wij riepen jullie,’ zei Firth, ‘maar jullie hoorden ons niet. Sommige Afroini wendden toen hun gedachten van jullie af. Maar anderen bleven roepen. En wachten... wachten tot er iemand naar ons toe zou komen... bij toeval of door plan...’ Hij maakte een beweging om verder te lopen. ‘En dat is gebeurd. Jij...’

Edu verroerde zich niet. Ik was niet de eerste!

Firth zei niets.

‘Er zijn vroeger méér mensen het Woud in gegaan... Nou, waarom geef je geen antwoord?’ vroeg Edu. ‘Dat weet je toch zeker wel!’

‘Ik weet het,’ zei Firth.

‘En het is niet goed met ze afgelopen.’

‘Edu, je vertrouwt ons niet meer,’ zei Firth. ‘Wat wij je gezegd hebben, wat Wisi-u gezegd heeft, is wat wij denken. Het is wáár, Edu.’

‘En die anderen dan?’

‘Dat is niet onze schuld.’ Firth kwam naderbij, stak een hand uit alsof hij Edu aan wilde raken, maar hij deed het niet. ‘En misschien toch wel,’ vervolgde hij op nadenkende toon. ‘In het eerste begin waren jullie heel vreemd voor ons... We wisten niet hoe erg jullie de Wouden vreesden en haatten, de Wouden waar wij van houden. We hadden nooit redelijke schepsels ontmoet die niets opvangen van wat anderen denken. We wisten niet dat zoiets kon bestaan. We benaderden jullie verkeerd... Afroi joeg jullie alleen maar schrik aan.’

Edu herinnerde zich Petra’s woorden. Niet boosaardig, maar wel gevaarlijk. Alleen om wat hij is... kijkt dwars door ons heen. Mick...

‘Het spijt me van Mick,’ zei Firth zacht. ‘Ik wilde hem alleen maar helpen, hem doen inzien dat...’ Hij zweeg. ‘Wisi-u had mij gewaarschuwd,’ ging hij voort, ‘maar ik heb niet goed naar hem geluisterd. Ik wist nog niet genoeg van... jullie zwakte. Ik heb te weinig begrip gehad... Jullie hebben altijd zo veel van je gedachten voor jezelf gehouden, de kwade en de goede, en...’ Weer brak hij af. ‘Ik kan dat niet uitspreken,’ zei hij. ‘Maar ik begrijp het nu beter. Wij zullen voortaan voorzichtiger zijn.’

Heel langzaam liepen ze verder.

‘Nog één ding, Edu,’ zei Firth. ‘Je moet niet meer denken aan het woord krankzinnig. Micks gedachten zijn niet ziek; hij is zichzelf niet kwijtgeraakt.’

‘Jullie moeten ons wel armzalige wezens vinden!’

‘Nee Edu, dat is niet zo. Voor mij niet. Misschien zou ik bang zijn in jullie steden, of in jullie vliegende schepen...’

‘Maar je kent ze toch al! Door onze gedachten.’

‘Ik ken ze door jullie denken. Maar nog steeds zijn ze vreemd voor mij. En er is iets wat ik nog angstiger zou vinden: te merken dat ik geen gedachten meer zou kunnen lezen... Ook de Afroini kennen het gevoel “vrees”.’ Firth bleef weer staan. ‘Edu, ik wil je iets beloven. Ik zal niet naar je gedachten luisteren als je dat niet wilt. Dat is niet zo gemakkelijk als je misschien denkt. Het gaat vanzelf, weet je; zeker als we dicht bij elkaar zijn en samen praten.’

Firth. Misschien kunnen we echt vrienden worden. Eindelijk voelde Edu zich weer net zo op zijn gemak als toen ze elkaar pas hadden ontmoet. Hij zag Firths gezichtsuitdrukking veranderen; voor het eerst las hij er iets uit: blijdschap... een lach misschien.

‘We kunnen met onze stemmen praten,’ zei Firth, ‘en dat is ook prettig.’

‘Vind je dat werkelijk?’

‘Natuurlijk, Edu. Ik ben erg spraakzaam. Ook in mijn eigen taal. Ik houd ervan woorden te onthouden die anderen vergeten. Daarom zei Wisi-u mij dat ik naar je toe moest gaan; ik kan het beste met je praten.’

Wisi-u zei... Heeft Wisi-u het je bevolen...?

‘Wisi-u beveelt niet,’ sprak Firth. ‘Hij is niet als jullie leiders. Zeggen die niet vaak “doe dit” en “laat dat” zonder te vertellen waarom? Wisi-u doet ons begrijpen. Hij denkt meer dan de meesten van ons; hij denkt verder en dieper en beter. Hij heeft lang geleefd en hij is weinig vergeten; dáárom is hij de Oudste.’

‘Hoe oud is hij?’ vroeg Edu, toen ze hun weg weer vervolgden.

Deze vraag kon Firth niet één twee drie beantwoorden, omdat hun begrip van tijd en de indeling ervan zo uiteenliepen. Bovendien bleek dat hun manier van rekenen verschilde: Edu was opgevoed met het tientallig en binair stelsel, en de Afroini rekenden met het grondtal zeven. Firth riep de hulp in van een zekere Rrilu-i, een van de Afroini die zich ergens anders in het Woud bevond. ‘Rrilu-i kan goed rekenen,’ zei hij. ‘Ik niet. Maar híj doet het zelfs voor zijn plezier.’

Na enig heen en weer denken vertelde Firth dat Wisi-u bijna duizend dagen en duizend nachten had gezien. ‘Dagen en nachten van Afroi,’ zei hij. ‘Nu kun jij uitrekenen hoe veel dat is in jaren op Aarde.’

‘Ik weet niet of ik dat zo gauw uit mijn hoofd kan!’ zei Edu. Ik zal het straks maar aan de Computer vragen...

Rrilu-i in de verte bleek er geen computer voor nodig te hebben. ‘Hij denkt dat het ruim driehonderd van jullie jaren is,’ deelde Firth mee.

‘Dat is heel oud,’ zei Edu.

‘Heel oud,’ herhaalde Firth, en op Edu’s onuitgesproken vraag: ‘Wij Afroini zijn niet onsterfelijk...’ Hij vervolgde: ‘Rrilu-i vertelt mij dat hij bezig is boeldoens te plukken, samen met Sstrra. Aill is daar ook; zij zal er een paar voor ons meenemen als ze komt. Boeldoens zijn vruchten, kleine, ronde. Lekker.’

‘Wel bedankt,’ zei Edu. ‘Maar ik heb al gegeten, voordat ik hierheen ging.’

‘Je bent bang dat ze je ziek zullen maken,’ zei Firth. ‘Ik denk dat dit niet zo is.’

‘O, maar ik wil er in elk geval graag een hebben. Om mee te nemen naar de Koepel.’

‘Ja, doe dat,’ zei Firth. ‘Dan kunnen de geleerde mensen daar je vertellen of ze goed zijn of slecht... Pas op, Edu. Hier gaan we naar beneden.’

Edu keek in een nevelige diepte; en toen ze langzaam een steile, gladde helling afdaalden, zag hij water glanzen. Het was een meer dat, zoals Firth vertelde, in verbinding stond met ondergrondse stromen en dat dus heerlijk koel was. ‘Nu is het water laag,’ zei Firth. ‘Soms, als het een tijd nacht geweest is, vult het het hele dal. Maar dan is het gevaarlijk om erin te zwemmen. En te koud.’

Het meer was groot; hier en daar hing er damp boven, maar op andere plekken weerkaatste het de vlammende kleuren van bomen die tot dicht bij de oever stonden – bomen met enorme, grillig gevormde steltwortels. Het water was niet stil, hoewel het in de luwte lag; het rimpelde voortdurend, en de weerspiegelingen leken een eigen leven te leiden.

‘En nu,’ zei Firth, toen ze beneden waren, ‘houden we op met praten en denken.’ Hij liep voor Edu uit over het stukje vlakke grasachtige bodem dat hen scheidde van de waterrand, en sprong in het meer.

Edu sloeg hem gade. Firth scheen zich in het water thuis te voelen als een vis; nu hij rondzwemt lijkt hij plotseling op een grotesk waterdier... ‘Kom ook zwemmen!’ riep hij Edu toe.

Edu had er wel zin in, maar hij bleef nog even aarzelen. Toen trok hij langzaam zijn kleren uit; hij merkte nu pas dat die eruitzagen alsof hij niet uren, maar wéken door het bos had gelopen. Hij ontdekte ook dat hij zijn schoenen kwijt was; hij had ze na zijn gesprek met Wisi-u laten liggen... Even later lag hij in het water – het was lekker, eerder lauw dan koel volgens zijn begrip. En Firth had gelijk: elke neiging tot praten of diep denken verdween; hij kon alleen maar genieten.

Een poosje daarna lagen ze naast elkaar op de oever. Edu had een paar van zijn kledingstukken weer aangetrokken; enkele andere had hij laten liggen – die waren door gele schimmel bedorven, evenals zijn radio. Firth vond de kleren maar dwaas. ‘Je hebt ze toch niet nodig!’ zei hij.

‘Ach,’ zei Edu, ‘ik ben het nu eenmaal zo gewend.’ Hij dacht aan de Koepel... Lieve ruimte, ik moet terug!

‘Je hebt nog tijd genoeg,’ zei Firth. ‘Waarom delen jullie mensen de tijd zo in? Het is alsof je je ademhalingen zou willen tellen... Bovendien had je nog vragen, Edu. Vragen waarop je mijn antwoord wilde weten. Je vroeg over... Iman.’

Edu ging zitten. ‘Ja, dat is waar.’

‘Blijf liggen,’ zei Firth. ‘Laat je lichaam rusten terwijl je geest werkt... Ik luisterde naar wat Iman dacht, Edu, toen jij hem vroeg of hij mee wilde gaan. Hij is bang, maar ook nieuwsgierig. Meer nieuwsgierig dan bang. Iman moet hier komen; hij wil het zelf. Maar ik weet niet hoe hij het zal vinden als hij hier eenmaal is... En laat je andere vriend ook komen; hij wil heel graag...’

‘Andere vriend?’ zei Edu. ‘Wie?’

‘Je vroeg het me, Edu. Je dacht aan hem met een vraag... Jullie waren bij elkaar: jij, Iman en hij...’

‘Igor!’

‘Igor,’ zei Firth. ‘Je bent verbaasd.’

‘Ja... Igor het Woud in... Dat had ik niet verwacht. Hij zei...’

‘Ik weet niet wat hij tegen je zei; ik weet alleen wat hij dacht. Hij is zelfs niet bang.’

Nee, Igor was niet vreesachtig van aard. Maar hij had ook geen liefde voor bomen en bloemen, of zoals hij zelf had gezegd, onnoembare groeisels..

‘Dáár dacht hij niet het meest aan,’ zei Firth. ‘Hij dacht... Ik zeg je niet alles wat hij dacht; alleen dit: hij wil ons leren kennen. Hij houdt ervan anderen te ontmoeten... Mensen en ook Afroini.’

Ja, dat paste wel bij Igor, als je er even over nadacht. Wonderlijk eigenlijk, peinsde Edu, in weinige dagen heb ik meer geleerd over mijn vrienden en collega’s dan in al de tijd ervoor... Wij op Aarde moeten elkaar wel heel vaak verkeerd begrijpen... ‘Blinden en doven,’ heeft Wisi-u gezegd.

‘Denk niet te veel aan dat blinden en doven,’ zei Firth dicht naast hem. ‘Toch kunnen jullie mensen ons dingen vertellen die wij niet weten. Wij hebben ook geprobeerd om vliegende schepen te bouwen, maar het lukte ons niet. Wij hebben nooit de hemelruimte gezien; om Afroi heen zweven altijd wolken. Wij hebben nooit de sterren gezien, zelfs niet de zon...’ Hij wachtte even. ‘Edu,’ zei hij toen, ‘Edu, denk iets moois voor mij. Laat mij de sterren zien.’

Edu keek naar de hemel boven zich; tussen de bewegende bladeren was die bijna groen.

‘Laat mij de sterren zien.’ Hij kon er wel aan denken, maar het beeld werd niet scherp... Hij moest zijn ogen dichtdoen, zijn omgeving vergeten, zich concentreren. ‘De sterren,’ prevelde hij, terwijl hij zich een duidelijke voorstelling probeerde te maken. ‘Door een venster van ruimteschip Morgenster... nee, in een sterrenwacht op Aarde...’ Een vriesnacht op de pool, dacht hij, of een tropische nacht aan de evenaar. Kijk naar boven. Ik zie de sterren.

Hij zag ze werkelijk, hij staarde naar de constellaties die hij had opgeroepen uit zijn herinnering – Orion, het Zuiderkruis... Hij zag de lichtende melkweg, de rode ster die de planeet Mars was... Venus als avondster... alle sterrennachten die hij ooit had beleefd...

Hij hoorde Firth fluisteren: ‘De sterren. Prachtig, Edu, maar ook angstig. Je kunt zo ver kijken. Het is zo koud...’

O wat verlang ik naar de Aarde. Edu hield zijn ogen dicht. De Aarde... Nee, ik ben in het Woud van Venus.

Hij draaide zich naar Firth toe. Ze keken elkaar aan, en een ondeelbaar ogenblik was er tussen hen een volkomen begrip. Zo voelde Edu het tenminste, maar het gevoel verdween zodra hij zich ervan bewust werd.

‘Het is vreemd,’ fluisterde Firth. ‘Jullie zijn niet bevreesd voor die wijde sterren – ruimte... En hier... waarom hier wel?’

15

‘Edu van de aarde, en Firth.’ Het was Aill die tot hen sprak; ze was hen ongemerkt genaderd. Net als de vorige keer had ze bloemen om haar hals, en ze had haar handen vol roze vruchten. Ze liet er een vallen, en Edu raapte hem op.

‘Houd hem,’ zei ze. ‘Voor jou, Edu... Om op te eten, of mee te nemen.’

Ze legde de andere vruchten op de grond, en ging naast Firth zitten. Ze zei niets, maar ongetwijfeld sprak ze tot hem in de gedachtentaal.

‘Aill mijn vriendin,’ zei Firth. ‘Edu liet mij de sterren zien – andere werelden, ver van hier.’

‘Jammer,’ zei Aill op langgerekte zingtoon. ‘Edu...’ Ze keek hem aan.

Firth zei: ‘Aill vindt het jammer dat ik jou nu niets kan laten zien.’

‘Het is een spel, elkaar laten zien,’ sprak Aill. ‘Wij Afroini...’ Weer zweeg ze.

‘Vertellen is zo omslachtig,’ zei Firth.

‘Ach ja, ik ben nu eenmaal doof en blind!’ zei Edu een beetje bitter.

‘Maar je hebt gedachten,’ begon Aill, hem nog steeds aankijkend.

‘Ik kan ze zenden, maar niet ontvangen.’

‘En toch, Edu,’ zei Aill, ‘eens hoorde je, eens zag je...’ Ze sloot haar ogen en vervolgde, in snelle, telkens afgebroken zinnen: ‘Wij ontvingen jouw gedachten... je verlangen naar wat groeit op Afroi... Je denken zocht naar ons. Wij dachten terug naar je... naar jou meer dan naar de anderen... We riepen je, Edu... Firth riep je. Vele malen...’ Ze brak af en was stil.

‘Jullie riepen me?’ zei Edu. Hij keek hen om de beurt aan, maar ze reageerden geen van beiden. ‘Ga verder, Aill.’

Aill sprak: ‘Firth wil niet dat ik het je zeg.’

‘Je hébt het al gezegd, Aill,’ zei Firth.

Aill opende haar ogen. ‘Je wilde liever dat ik het niet had gezegd.’

‘Waarom niet?’ vroeg Edu.

‘Het is te vroeg, te vlug,’ zei Firth. ‘Geef hem tijd.’

‘Nee!’ zei Edu. ‘Nu moet je doorgaan. Heb je me geroepen, Firth? Wat wilde Aill me vertellen? Geef antwoord! Ik kan je alleen maar verstaan als je spreekt; ik ben dóóf voor gedachten, dat weet je toch!’

Aill was degene die antwoord gaf: ‘Eens was je niet doof, je hoorde Firth, je hoorde ons... Je diepe denken antwoordde ons, toen je sliep in de Koepel.’

Mijn droom! Edu had er niet aan gedacht, niet aan wíllen denken misschien... Nu kwam het hem echter weer helder voor de geest. Ik roep je, Edu, vergeet het niet...

‘Alleen een deel van je wezen antwoordde ons,’ zei Firth. ‘Het andere deel wilde niet luisteren.’

‘En noemde het een nachtmerrie... Maar, Firth,’ zei Edu, ‘je hebt het zelf ook al gezegd – iedereen is bang voor wat nieuw en vreemd is... Jij zou niet willen worden als ik. Waarom zou ik dan wel willen worden als jullie? En toch... toch heb ik je gehoord...’ Hij stokte even. Niet eens... verschillende keren...

‘Firth, dacht jij niet dat ik mijn buitenpak uit moest trekken, toen ik hier door het Woud strompelde?’

‘Ja, dat is zo,’ antwoordde Firth.

Ze waren alle drie een poosje stil.

Het maakt me angstig. Was ik maar op Aarde gebleven. Nee, nee, ik moest de bossen in; ik heb er geen spijt van... Maar daardoor is alles veranderd. Ik wil niet veranderen...

‘Bedenk nu eens alleen dat je lééft,’ zei Firth, met zijn milde, kalmerende stem. ‘Ontspan je.’

‘Aill pakte een paar vruchten, gaf er een aan Firth. ‘Eet jij ook een boeldoen?’ vroeg ze Edu. Die schudde zijn hoofd. Nu niet, dacht hij, nog niet.

Aill en Firth aten wel; hij rook de vluchtige, wilde, zoetzure geur van de vruchten. Hij wendde zijn blik af en keek naar het meer. Aan de overkant zag hij groene gestalten bewegen... Nog meer Afroini – waren ze er al die tijd geweest? Ze liepen rond tussen de steltwortels, verdwenen uit zijn gezicht. Firth en Aill gooiden de klokhuizen van hun vruchten in het water, en strekten zich uit op het gras.

‘Edu, ontspan je,’ zei Firth nog eens.

Ik leef, zei Edu tot zichzelf, lig op mijn rug in het Woud van Venus, kijk naar lichtplekken op de bladeren... Je wordt hier loom, om niet te zeggen lui... Zei Mick dat niet? Mick. Ik zal hem alles vertellen. Hoe was het ook alweer... Niet gaan zwemmen voor je gewend bent aan water. Niet luisteren aan de deur... De Koepel. Ik moet terug... Dadelijk. Te loom, te lui...

16

Edu had zijn ogen gesloten; om zich heen voelde hij een wijde ruimte. Hij hoorde lichte, twinkelende geluiden, heel ver, heel ver. En een gefluister: Edu, Edu... En een vraag: Edu, waar ben je?

Hij bewoog zijn lippen niet, maar gaf toch antwoord: Ik ben hier, in het Woud. Hij deed zijn ogen niet open, maar hij zag toch iets – onduidelijk als door een beslagen glas: een man die door een bos liep... Plotseling zag hij dat hij het zélf was... Meteen verdween de voorstelling, maar de zachte vragende stem ging verder: Waar is Edu nu? Hij zal toch niet verdwaald zijn.

Nee, Petra, zei hij.

Ik ben bang, fluisterde ze.

Het is hier heerlijk, Petra.

Edu kreeg de gewaarwording dat hij zich op twee plaatsen tegelijk bevond; hij wist dat hij nog steeds in het Woud was, maar tegelijkertijd was hij bij Petra, die voor het open raam stond in haar spreekkamer onder de Koepel. Hij luisterde naar haar.

Edu had het over bloemen... Edu, met jou samen zou ik wel het Woud in durven...

Petra, zei hij.

Ze hoorde hem niet. Haar beeld en de kamer in de Koepel verdwenen. Maar ze sprak nog steeds tot hem, riep hem. Ze zei, zo duidelijk alsof ze vlak naast hem zat: Edu, kom thuis.

Met een schok was Edu overeind. ‘Petra!’ Hij sprong op. ‘Petra is hier.’

‘Er is niemand hier dan wij,’ zei Aill.

‘Ik kom, Petra!’ zei Edu. ‘Ik heb je gehoord, ik kom...’ Het Woud ritselde. Heb je gehóórd... Droomde ik? Dacht ik het alleen maar?

‘Ja, je dacht het alleen maar,’ zei Firth. ‘En iemand anders dacht aan jou.’

Edu ging weer zitten, staarde hem aan. ‘Ik... ik... kan het... ook,’ stamelde hij.

‘Misschien zul je het eens leren,’ zei Firth. ‘Jullie mensen kunnen niet allemaal doof en blind zijn.’

‘Stil! Laat me denken...’ Edu drukte zijn handen tegen zijn ogen en probeerde zijn koortsachtige gedachten de baas te worden. Petra, Petra... Maar hij hoorde niets meer.

‘Niet zo, Edu. Niet zo,’ zei Firth. ‘Je moet niet je éígen gedachten denken... Het is moeilijk je te vertellen hoe het gaat,’ vervolgde hij. ‘Kijken met je ogen dicht, horen zonder oren. Je moet in slaap vallen en helder wakker worden tegelijk.’

Edu wreef zich over zijn natte gezicht. ‘Ik weet niet,’ zei hij met onzekere stem, ‘of ik dat eigenlijk wel wil... zelfs als ik het zou kunnen.’

‘Wacht rustig af,’ sprak Firth.

‘Wacht af! Waarop? Waarom? Ik wíl het niet!’ Edu rees weer overeind. ‘Ik moet weg. Naar de Koepel.’

‘Ik zal je een eindje brengen,’ zei Firth. Hij was ook opgestaan, gaf Edu de vrucht die hij had laten liggen.

Edu wendde zich tot Aill en groette haar.

‘Dag Edu van de Aarde,’ zei ze vriendelijk. ‘Als je weer komt, neem dan een ander mee...’

‘Over een tijdje zul je zelf de weg weten,’ zei Firth. ‘Je komt toch terug, Edu? Je weet nog lang niet alles van Afroi.’

Ja, ik kom terug. Ik kan niet anders meer... Maar ik wil mezelf blijven...

Firth herhaalde zacht de woorden van Wisi-u: ‘Wéét je wie je bent, Edu? Denk daar eerst eens over na.’

Vierde deel

De Koepel en het Woud

***

1

De tocht naar de Koepel verliep net zo als de eerste keer: na Firth wezen andere Afroini Edu de weg naar de rand van het Woud. Ook kreeg hij weer een bladermantel om te dragen op de open vlakte (de parasol had hij niet teruggevonden). De laatste mijl legde hij af in de grondmobiel die Hoofdkwartier hem tegemoet had gestuurd. Maar deze keer stonden er buiten de Koepel mensen op hem te wachten – twee figuren dicht bij elkaar onder een grote paraplu... Petra en Igor. Ach, ik heb geen bloemen bij me voor Petra.

‘Zo, daar hebben we onze woudloper!’ begroette Igor hem. ‘Je ziet er fraai uit, avonturier die je bent...’ Hij had nog meer commentaar op de rafels die van Edu’s kleren waren overgebleven. Edu hoorde het echter nauwelijks; zijn aandacht was voor Petra – al zag hij wél dat Igor zijn arm om haar heen had geslagen.

Petra zei alleen zijn naam, maar haar stem was vol uitdrukking en haar gezicht stond blij. Of lijkt dat maar zo, omdat ik iets van haar gedachten ken...? Edu voelde zich plotseling verlegen; hij durfde niet te laten merken dat hij meer van haar wist dan ze misschien wilde.

Intussen gaf hij automatisch antwoord op Igors gepraat – totdat er een robot naast hem opdook die hem waarschuwend toesprak: ‘Onderzoeker Elf, wilt u de andere mensen niet te dicht naderen tot u in de sluis bent geweest.’

‘Ja, die wandelwoede zou besmettelijk kunnen zijn,’ zei Igor. ‘Maar voor mij is het te laat, robot; ik bén al aangestoken. Ik heb een half uur gelopen, dat is toch werkelijk niet normaal. Als jij niet mee was gegaan, Petra...’

Petra keek nog steeds naar Edu. ‘Hoe was het?’ vroeg ze. ‘Je bent lang weggebleven.’

‘Onderzoeker Elf moet eerst door de sluis gaan,’ sprak de robot. ‘Bevel van Hoofdkwartier.’

‘Ja, ik moet ook naar binnen,’ zei Petra.

Igor liet haar los. ‘Natuurlijk! De psycholoog kan niet gemist worden. Kijk hem toch eens beter aan, doctor Mol; misschien kun jij meer van hem leren dan hij van jou.’

Petra gaf hier geen antwoord op.

‘Ik heb heel wat te vertellen,’ zei Edu. ‘Tot straks!’ Hij volgde de robot naar de sluisingang. Maar ik vertel niet alles, dacht hij.

Nee, hij kon niet alles vertellen – niet dat hij in een droom Firth had horen roepen, niet dat hij een glimp van Petra’s gedachten had opgevangen... Dat betekende nog helemaal niet dat hij telepathische gaven had. In elk geval was het buiten zijn wil om gegaan; misschien zou het hem nooit wéér overkomen... Hij wenste bijna dat het zo was. Hoe dan ook, hij wist dat hij erover zou zwijgen totdat hij zelf klaarheid gevonden had.

Klaarheid... Openheid! ‘Maak alles bekend,’ had hij de Commandant gezegd. Nu had hij zelf iets te verbergen... Voor de Afroini was niets verborgen. Maar ik ben een mens; ik wil en kan niet worden als zij... Edu bleef daarover piekeren – gedurende het oponthoud in de sluis en tijdens het onderzoek dat erop volgde – totdat dokter Li hem tot de werkelijkheid terugriep.

Die keek hem vorsend aan. ‘Ben je erg moe?’ vroeg hij.

‘Nee, dokter.’ Dat was de waarheid; lichamelijk voelde hij zich best.

‘Goed. Eet dan nu even wat; het staat al klaar. Daarna moet je meteen naar de Commandant.’

Toen Edu zat te eten, kwam Petra binnen. Ze had zich verkleed en droeg weer haar d.a.w.-gewaad.

‘Zo!’ zei Edu. ‘Nu ook nog een psychologische test?’

‘Nee, dat is niet nodig,’ antwoordde Petra. ‘Ik kom kijken of je klaar bent. Ze wachten op je: de Commandant, de Recorder en de Chef der Planeetgeleerden. Nieuwsgierig naar je verslag. Ik ook trouwens...’

Het bleek dat Petra erbij aanwezig moest zijn. Dus tóch een test. Erg veel schelen kon het hem niet.

Op weg naar de kamer van de Commandant sprak hij zwijgend tot haar: Je riep me, Petra... Maar het was Igor met wie je voor het eerst naar buiten ging. Samen met mij zou je... Hoe denk je er nu over, Petra?

Maar hij kreeg geen antwoord.

Edu bracht verslag uit. Tegenover hem zaten de Commandant en de Chef der Planeetgeleerden. Petra zat aan een andere tafel, naast de Recorder met zijn opnameapparatuur.

Op een ogenblik hield Edu plotseling op. Hij wachtte even en herhaalde wat hij het laatst had gezegd: ‘Vertel je Commandant dat hij niet langer moet aarzelen...’ ‘Wat Wisi-u nog meer zei,’ voegde hij eraan toe, ‘is misschien voor u persóónlijk bedoeld...’

‘O ja?’ zei de Commandant. Ook hij wachtte even voordat hij verder sprak: ‘Gaat u door, onderzoeker Elf. En slaat u niets over.’

Edu gehoorzaamde; het kostte hem geen moeite Wisi-u’s woorden precies weer te geven. Maar het vervolg van zijn verhaal was niet zo volledig. Hij vertelde dat hij met Firth had gepraat, al wandelend door het Woud, hoe hij had gezwommen, en gerust bij een koel meer.

Ten slotte zweeg hij en wachtte op reacties. Hij merkte algauw dat zijn verslag veel vragen opriep – vooral Dr Brim was nog lang niet tevreden.

‘Wat u hebt verteld is zeer interessant,’ zei hij, ‘maar het is allemaal nog erg vaag. Wat bent u nu eigenlijk van deze Firth te weten gekomen? Misschien hebt u gezellig gebabbeld, maar ik kan uw optreden niet doelbewust en wetenschappelijk noemen... Het lijkt eerder of u een vakantieuitstapje hebt gemaakt! U komt in aanraking met intelligente schepsels van een vreemde planeet – en wat doet u? Eerst vergeet u uw radio-communicator in te stellen. En daarna, als u Firth ontmoet, grijpt u dan de gelegenheid aan voor een ernstig gesprek? Nee. U gaat met hem zwemmen!’

‘Ik heb zo’n idee, doctor Brim,’ zei Edu, ‘dat u precies hetzelfde had gedaan, als u in mijn plaats was geweest.’

‘Een dwaze veronderstelling!’ sprak Dr Brim afkeurend – het was Edu niet duidelijk wat hij dwaas vond: de gedachte dat hij zou gaan zwemmen, of alleen al het idee dat hij naar buiten zou gaan. – ‘Het is uw taak, onderzoeker Elf, gegevens te verzamelen. Wij geleerden verwachten dat u in de Koepel terugkomt met iets concreets...’

‘In elk geval is dit iets concreets,’ zei Edu, met een gebaar naar de roze vrucht die tussen hen in op de tafel lag. Die was intussen gewassen en misschien ook opgepoetst, want hij glansde en glom.

‘De Boeldoen,’ sprak de Recorder.

‘Daar hebben we één van die vaagheden,’ zei de Chef der Planeetgeleerden. ‘Betekent Boeldoen gewoon “vrucht”, of is het deze speciale vrucht?’

‘Hij ziet er in elk geval aanlokkelijk uit,’ zei de Commandant.

‘Wat een kleur!’ zei Petra. ‘Alle andere tinten worden er flets bij.’

‘De geur is ook niet te versmaden,’ vond de Recorder.

‘Het is mij een beetje te veel van het goede,’ mompelde Dr Brim. ‘Om zo te zeggen: een opdringerige vrucht...’ Hij pakte de boeldoen op met voorzichtige blanke vingers en keek ernaar alsof hij bang was dat het ding hem zou besmetten.

‘Van binnen is-ie zachtgroen,’ zei Edu, ‘met een klokhuis er middenin, een klokhuis met pitjes.’

‘U hebt er toch geen gegeten!’

‘Nee,’ zei Edu. Plotseling kreeg hij zin de vrucht uit Dr Brims hand te pakken en erin te bijten. Zal ik dan meteen dood neervallen, of...

‘Gelukkig bent u zo verstandig geweest,’ zei de Chef der Planeetgeleerden. ‘Wij zullen dit specimen zorgvuldig onderzoeken.’

Voor Edu’s geestesoog verscheen een duidelijk beeld: Dr Brim in zijn laboratorium, omringd door alle andere planeetgeleerden. De vrucht wordt keurig in gelijke partjes verdeeld en plechtig verorberd...

‘Waarom lacht u?’ vroeg Dr Brim.

‘Lachte ik?’ zei Edu met een onschuldig gezicht. ‘O, ik weet het niet... Zomaar.’

Dr Brim legde de vrucht neer. ‘Ik begrijp dat uw taak niet gemakkelijk is,’ sprak hij toegeeflijk. ‘U bent tenslotte niet opgeleid voor tochten door wouden en contacten met intelligent leven. Natuurlijk is uw verslag toch van waarde...’

‘Na bestudering ervan kunt u zich opnieuw met onderzoeker Elf in verbinding stellen,’ zei de Commandant. Onopgemerkt door de anderen gaf hij Edu een knipoogje – iets héél verrassends bij dat strakke gezicht en die onbewogen stem. ‘U kunt hem dan ook meedelen waar hij de volgende keer speciaal op moet letten.’

‘Dat zal ik zeker doen,’ zei Dr Brim. ‘Er zal een nieuw dienstrooster moeten worden opgesteld, een gewijzigd reglement... Ik neem daarbij aan dat ook andere onderzoekers hem zullen vergezellen.’

‘Daar wilde ik het juist over hebben,’ zei Edu. ‘Laat Iman – onderzoeker Veertien – morgen met mij meegaan.’

‘U weet dat het niet ongevaarlijk is,’ zei de Commandant. ‘Denkt u aan onderzoeker Twaalf...’

‘De onbekende factor,’ sprak de Recorder op de achtergrond. ‘Ik hoop dat de Computer ons daar binnenkort méér over vertellen kan.’

‘Onderzoeker Veertien,’ zei Dr Brim. ‘Hij heeft vanmiddag in de bibliotheek naar de oudste expeditieverslagen gevraagd – dat mooie idee had hij natuurlijk van u, onderzoeker Elf!’

‘De expeditieverslagen zijn op het ogenblik niet beschikbaar,’ sprak de Recorder. ‘De Computer is ze opnieuw aan het bestuderen, in verband met de recente ontdekkingen.’

Dr Brim wendde zich tot Petra. ‘Is onderzoeker Veertien getest?’

‘Ik heb er Firth naar gevraagd,’ zei Edu, voordat Petra antwoord kon geven. ‘Hij zegt dat Iman moet komen.’

De Chef der Planeetgeleerden draaide zich weer naar hem toe. ‘U hebt het Firth gevraagd,’ herhaalde hij. ‘En Firth las zijn gedachten...’ Hij zweeg. In zijn ogen flitste iets.

Edu zág hem erover nadenken: overwegen welke voordelen... en nadelen... de gedachtenlezende Afroini de mensen konden opleveren. ‘Firth heeft me alleen iets verteld van Imans gevoelens over het Woud,’ zei hij. ‘Ik denk niet dat de Afroini zich ooit voor ónze doeleinden zullen laten gebruiken...’ Hij vestigde zijn ogen op de Commandant. ‘U hoeft ook niet bang te zijn voor... spionage. Laten we vooral niet vergeten wat Wisi-u heeft gezegd!’

Er viel een stilte, die pas na een tijdje door de Commandant verbroken werd.

‘Dan is dit ons besluit: morgen gaan de onderzoekers Elf en Veertien samen op expeditie.’

‘Morgen is het zondag,’ zei de Recorder.

‘Daar kunnen we nu geen rekening mee houden,’ zei de Commandant kortaf. ‘Donderdag bereikt de zon haar hoogste punt; op die dag en de dagen daarna zal het zeer warm zijn. Misschien is het in de Wouden wat koeler, maar we mogen niet te veel tijd verliezen...’ We hebben al járen verloren, dacht Edu. ‘Gedurende de namiddagstormen kunnen we in elk geval niet naar buiten...’ De Commandant keek Edu weer aan. ‘U gaat dus samen met onderzoeker Veertien. Ik hoop dat er zich binnenkort méér mensen zullen opgeven,’ voegde hij erbij, met een zijdelingse blik naar Dr Brim. ‘Ook van buiten de kring der onderzoekers.’

Nu moet ik het van Igor vertellen. Maar Edu deed het niet. Hij zei: ‘Ik heb nog een voorstel, Commandant. Kan doctor Petra Mol niet een keertje met me meegaan?’

‘Doctor Petra Mol!’ zei de Commandant. ‘Hebt u...’

‘Nee,’ zei Edu, ‘ik heb het niet aan Firth gevraagd. Ik dacht er zelf aan. Doctor Mol is psycholoog; haar ervaringen zouden van grote waarde zijn. Zij is degene die de mensen test voor de buitendienst...’

Alle ogen richtten zich naar Petra, die de hare neersloeg en geen antwoord gaf.

‘Natuurlijk moet doctor Mol er zelf voor voelen,’ vervolgde Edu snel. ‘Ik heb het haar al eerder gevraagd, en ze stond er niet helemaal afwijzend tegenover. Je neemt het me toch niet kwalijk, Petra, dat ik het je nog eens vraag?’

Ze sloeg haar ogen op, schudde haar hoofd en glimlachte een beetje onzeker. ‘Nee, Edu...’ Ze sprak tegen de Commandant: ‘Onderzoeker Elf heeft gelijk; ik sta er niet afwijzend tegenover.’

‘Wel, denkt u er eerst eens rustig over na,’ zei de Commandant. ‘Dan hef ik nu de zitting op. Morgenochtend vroeg verwacht ik u allen weer hier. Dan kan onderzoeker Elf nog aanvullingen geven op zijn verslag. Daarna zullen we voorbereidingen treffen voor de volgende tocht. Goedenavond, doctor Mol, goedenavond, heren.’

2

‘Edu,’ zei Petra, ‘je hebt het echt niet aan Firth gevraagd?’

‘Nee, Petra,’ antwoordde Edu, ‘heus niet.’ Ze hadden de kamer van de Commandant verlaten en stonden nog wat na te praten in de hal.

‘En als ik het nu wél gedaan had?’ vroeg Edu. ‘Zou je dat dan zó verschrikkelijk vinden?’

‘Nee...’ zei Petra langzaam. ‘Het was mijn eigen idee. Ach, laat ik eerlijk zijn, Edu, ik zou het afschuwelijk vinden! Die Oudste kan nu wel heel mooi praten over niet luisteren aan de deur, maar de Afroini luisteren tóch, dat weet ik zeker. Het is hun aard, ze kunnen gewoon niet anders. Wij kunnen toch ook niet nalaten te horen en te zien, tenzij we onze oren en ogen dichtstoppen... Je zult me wel een mooie psycholoog vinden,’ ging ze voort. ‘Igor heeft me er ook al over onderhouden. Bang voor een telepathische wereld... Waarom zeg je niets, Edu?’

‘Wat moet ik zeggen? Ik dacht erover na hoe onze wereld zou zijn, als daar telepathie bestond.’

‘Het bestáát, Edu. Ook in onze wereld.’

‘Werkelijk?’

‘Ja. Maar daar is het gering, rudimentair, regressief... Van geen enkele betekenis! Niet te vergelijken met de gaven van de Afroini. Weet je, Edu, ik geloof dat ik dát het ergst vind: dat onverschillige vreemdelingen weten wat ik denk en voel. Als het nu een mens was, een mens van wie ik houd...’

Petra had zich half afgewend; Edu zag alleen haar haar en een stukje van haar wang.

Ik hou van je, dacht hij. Hou jij van mij? Maar de moed ontbrak hem het hardop te zeggen.

Ze keek hem aan. ‘Is er iets?’

‘Nee... nee, wat zou er zijn?’ Zijn eigen stem klonk Edu luid en geforceerd in de oren. ‘Hoe vond je het buiten?’

‘Het beviel me goed,’ antwoordde ze. ‘Maar in de Wouden zal het heel anders zijn. Ik bedoel: verrassender, mooier... Is het niet zo?’

‘O ja, ja zeker! Hoe beviel Igor de wandeling?’

‘Ach, met Igor kun je nooit ernstig praten... Hij zei dat de Wouden me vast tegen zullen vallen. Maar ik heb mijn besluit genomen, Edu. Ik ga ook.’

Eindelijk zegt ze het! ‘Wanneer, Petra?’

‘Zodra de Commandant mij toestemming geeft. En als jij me mee wilt hebben...’

‘Dat weet je toch wel! Niets liever!’ Nu zal ik het haar vertellen... Maar Edu’s gedachten werden niet tot woorden, want op dat ogenblik kwam de Commandant zijn kamer uit.

‘Dat is dus afgesproken,’ zei Petra snel. ‘We gaan samen...’

‘Nog steeds aan het praten over dienstzaken?’ sprak de Commandant op enigszins ironische toon. ‘De dag is lang genoeg geweest, lijkt mij. Zie ik u dadelijk nog, doctor Mol, in de conversatiezaal? En u ook, onderzoeker Elf, als u tenminste niet liever vroeg naar bed gaat...’ Met een knikje liep hij weg.

‘Ik moet me nog verkleden.’ Petra scheen plotseling haast te hebben.

‘En ik moet ook opschieten,’ zei Edu. ‘Ik ga naar Mick.’

‘Edu..., wacht even. Ik denk dat Mick al slaapt.’

‘Het is nog geen negen uur! Dan maak ik hem wakker, hoor. Ik moet nodig eens met hem praten.’

‘Nee!’ Petra beet zich op de lippen, aarzelde een moment. ‘Ik zal het je maar zeggen, Edu. Het is beter dat je niet naar hem toe gaat...’

‘Niet naar hem toe? Hoezo? Wil Mick me niet zien?’

‘Je hebt het al geraden... Dokter Li vertelde hem vanmorgen dat jij hem op zou komen zoeken, en toen zei Mick het, ja – dat hij je niet wilde zien. Ik heb het er zelf ook met hem over gehad... maar hij werd helemaal opgewonden, en... O, neem het Mick niet kwalijk, Edu! Ik zal het je uitleggen...’

‘Ik begrijp het, Petra,’ viel Edu haar zacht in de rede. ‘Mick schaamt zich.’

Mick schaamt zich voor mij...

‘Van nu af zal hij een weinig anders zijn... Jij kunt hem helpen...’

Hoe? Hij wil me niet zien, alleen omdat ik er getuige van was hoe hij in paniek raakte in het Woud... Hoe zal hij er dan wel op reageren als hij hoort dat ik zijn gedachten zou kunnen lezen? Maar zo ver is het nog niet. Gelukkig niet...

Edu zat op zijn bed, voor het eerst weer in zijn eigen kamer. Het was nog te vroeg om te gaan slapen, maar hij had geen zin om in de conversatiezaal te gaan zitten, waar ze hem allemaal aan zouden staren, en vragen stellen...

‘Misschien zul je het eens leren,’ had Firth gezegd. Vaag vermoedde Edu geweldige perspectieven, als dat werkelijk zo zou zijn; maar in verband met zichzelf deed de gedachte hem alleen maar huiveren. Om het telepathische vermogen van de Afroini nabij te komen werd een geestelijke instelling vereist die hij in het geheel niet bezat... die hij nooit zou kunnen verwerven zonder zichzelf geweld aan te doen... Ik deug er gewoon niet voor, dacht hij.

En toch... In onze wereld bestaat het ook... maar van geen enkele betekenis. Rudimentair. Regressief... Wat regressief betekende wist hij niet. Hij zou naar de bibliotheek kunnen gaan – het daar opzoeken, en vragen of er een oorknop was over telepathie...

Hij stond op – ja, weg uit deze benauwde kamer! – en ging weer zitten. Nee nee. Niet weglopen. Je kunt niet weglopen voor jezelf..

Hij pakte de oorknop van het kastje naast zijn bed, liet die heen en weer rollen in zijn hand. Hij hoefde er niet meer naar te luisteren; dat ene gedicht kende hij uit zijn hoofd. Ik zag Cecilia komen... Cecilia... Petra.

Je bent niet eerlijk geweest, Edu, zei hij tot zichzelf. Waarom heb je niet verteld dat Igor ook graag het Woud in zou willen?

Hij legde de oorknop neer en zuchtte. Omdat ik jaloers ben... Ik wil degene zijn die Petra alles laat zien. Maar ik kan het altijd nog vertellen; natuurlijk zal Igor eens met me meegaan.

Natuurlijk.

Wie gedachten kan lezen, moet het ook vanzelfsprekend vinden dat anderen de zijne weten.

Weer kwam Edu overeind, liep de kamer op en neer. Hou op! riep hij zichzelf toe. Waar maak je je druk over... Goed, je hebt een vreemde ervaring gehad; een visioen, een hallucinatie... in een droom, tussen waken en droom...

Droom.

Hij bleef staan. Gisteren – nee, afgelopen nacht had hij óók gedroomd. Firth, Petra en Mick hadden tegen hem gepraat... Was dat zomaar een droom, of iets anders, hetzelfde... ‘Ik denk dat het door die tablet komt,’ had hij tegen de robot gezegd. De slaaptablet! In de nacht van zijn eerste droomervaring had hij er ook een genomen... Konden die twee dingen iets met elkaar te maken hebben? Er waren middelen genoeg die de psyche beïnvloedden, die het bewustzijn vernauwden of verruimden... In die tablet kon best een bestanddeel zitten dat op kunstmatige wijze de geestestoestand teweegbracht die Firth had omschreven met ‘in slaap vallen en helder wakker worden tegelijk’.

Edu trok het laatje van zijn kastje open. Leeg – dat was waar: hij had zijn tablet gebruikt, en een nieuwe kreeg je alleen op aanvraag bij de d.a.w. Maar wacht eens... in Micks kastje moest er nog een zijn.

Een ogenblik later bekeek hij de tablet die hij uit Micks laatje had gepakt. Is het wel goed wat ik van plan ben? Maar hij wist dat hij het toch zou proberen...

Het was een benauwende, een afgrijselijke gewaarwording.

Hij was neergezakt in een diepe put, vastgebonden en geblinddoekt. Om hem heen stonden mensen, het kwam hem voor dat ze een kring hadden gevormd die hem nog eens extra gevangenhield. Hij hoorde hen ademen, zuchten en snuiven. Zelf kon hij haast geen adem krijgen. Hij probeerde te spreken, hij wilde vragen, roepen: Laat me vrij! Maar het lukte hem niet, zijn stem was weg. Hij worstelde om zich los te maken van zijn banden, hij stikte bijna... En al die tijd wist hij met een deel van zijn geest dat het niet écht was, dat hij droomde.

In dat deel van zijn geest vond hij de kracht om niet in paniek te raken, zich dingen te herinneren...

Venus is van koper

de andere zijn goedkoper

de andere zijn van blik

Hij schreeuwde geluidloos: ‘Petra Petra!’

Geen antwoord.

Niet je eigen gedachten denken...

De onzichtbare mensen om hem heen begonnen te fluisteren, ze murmelden door elkaar heen, ze sisten... maar hij kon er geen woord van verstaan. Hij vergat dat hij droomde, en rukte aan zijn banden totdat ze braken... Hij was vrij. En het werd stil. Stil.

Hij bewoog zijn armen en benen; hij scheen te zweven... De blinddoek viel af; nu was het alsof hij zich onder water bevond – in de diepte van het meer, dacht hij, waar hij met Firth had gezwommen. Hij sloeg zijn armen uit. Terug. Naar de oppervlakte...

Schemerig groen licht, wuivende wieren, wazige omtrekken van grote vissen... enkele keken hem met ronde lichtende ogen aan.

Uit de stilte kwam een stem: Niet zó, Edu, niet zo. Wat je nu doet is niet goed...

Firth? Wisi-u?

Naar boven! Wakker worden!

Maar dat lukte niet meteen. Eerst flitsten allerlei beelden aan hem voorbij – het meer, een rivier, water, de zee... een lieflijk visioen van het Woud dat hij vergeefs probeerde vast te houden... daarna angstige herinneringen, het ogenblik van zijn noodlanding, Mick die wegliep... nog meer beelden, steeds sneller, verwarder, dreigender...

Alle wouden en zeeën en bergen van Venus kwamen op hem af... een orkaan waaide de Koepel uit elkaar – totdat hij eindelijk met een schreeuw ontwaakte.

3

‘Iman moet hier komen; hij wil het zelf... Maar ik weet niet hoe hij het zal vinden,’ had Firth gezegd.

Hoe vindt Iman het? vroeg Edu zich af.

Het was zondagmorgen (Aardse tijdrekening) en ze stonden op het punt het Woud in te gaan. Edu sloeg zijn metgezel gade; helemaal gerust was hij niet.

Iman zei een hele poos niets; toen vloekte hij zacht en zei: ‘Hoe verzinnen ze het!’

In hun radio-communicators begon een stem uit de Koepel te praten. ‘Onderzoeker Veertien! Wat zei u?’ vroeg de Chef der Planeetgeleerden.

Iman vloekte nog eens; hij haalde er de hemelruimte en alle planeten bij. ‘Hallo, hallo!’ sprak iemand anders. ‘Hoofdkwartier tot onderzoekers Elf en Veertien. Edu en Iman...’ De vertrouwde stem van Igor gaf Edu even een steek van zelfverwijt. Igor had er eigenlijk bij moeten zijn... ‘Hallo,’ klonk het nogmaals. ‘Zijn jullie al op weg?’

Iman gaf antwoord. ‘We gaan, we gaan,’ zei hij. ‘Maak je niet ongerust, wandelen is ons werk... Kom je?’ zei hij tegen Edu. Het was duidelijk dat hij zijn best deed zich te beheersen, maar hij kon niet verbergen dat hij opgewonden en gespannen was.

Ze gingen het bos in, liepen over het smalle pad, met hoge ruisende bomen aan weerszijden.

‘Het is hier lekker – bijna koel!’ zei Iman. Hij liep heel langzaam en keek voortdurend rond. ‘Weet jij hier de weg?’

‘We zullen niet verdwalen,’ zei Edu.

‘De Afroini...?’ begon Iman vragend.

‘Misschien zullen ze komen, misschien ook niet. We moeten maar afwachten.’

Iman bleef staan en haalde diep adem.

‘Hier Hoofdkwartier,’ zei Igor uit de Koepel. ‘Denken jullie eraan dat je steeds contact blijft houden.’

‘Wij houden contact,’ antwoordde Edu, ‘en zullen alles melden wat ons opvalt...’ Dr Brim had hun voor hun vertrek een heleboel vragen en instructies voorgelezen, maar de meeste leken hem nu futiel en onwerkelijk. En op dit ogenblik eiste Iman zijn aandacht op.

‘Wij zullen alles melden...’ herhaalde Iman. Hij sprak in zijn communicator. ‘Dat mag Edu best zeggen, maar ík zou daar wel een jaar voor nodig hebben!’

‘Ben jij het, Iman?’ zei Igor. ‘Wat heb jij erover te vertellen?’

‘Het is schitterend!’ antwoordde Iman. ‘Maar voor ik meer vertel, wil ik eerst eens wat rondkijken. Het zijn niet alleen die groeisels, Igor...’ Hij brak af.

‘Gaat u door, onderzoeker Veertien!’ sprak Dr Brim bevelend.

Iman keek naar boven en maakte een grimas omdat er een druppel in zijn oog viel. ‘Het begint te regenen,’ zei hij, en hij drukte de knop in die de verbinding met de Koepel verbrak. ‘Zullen we verdergaan, Edu?’

‘Onderzoeker Elf tot Hoofdkwartier,’ zei Edu snel, ‘wij houden jullie op de hoogte... Je moet het contact niet uitschakelen,’ zei hij tegen Iman. ‘Denk aan de voorschriften.’

‘De voorschriften kunnen me gestolen worden,’ zei Iman. Hij lachte vrolijk. ‘Kijk niet zo zorgelijk, Edu! Jij denkt er net zo over als ik.’

Edu lachte ook, plotseling opgelucht. Iman is niet bang – in elk geval niet zoals Mick bang was. Als hij angst voelt, is het de plezierige vrees die een avontuur nog opwindender maakt...

Edu dacht opeens aan zijn jongenstijd... hoe hij met een paar vrienden op een zwerftocht door de stad terecht was gekomen in een wijk waar geen verkeer reed, waar geen rolstoepen waren, waar oude onbewoonde huizen stonden die zouden worden gesloopt. Ze waren die omgeving gaan verkennen, hadden het er griezelig gevonden en toch fijn... Wat heerlijk hadden ze er gespeeld, in die duistere straten achter de rommelmarkt...

Nu maakte hetzelfde gevoel zich van hem meester. Iman en hij liepen door het bos, op verkenningstocht alsof ze weer kinderen waren. Ze zochten naar nieuwe paden, wezen elkaar enthousiast wat ze zagen... vogels en bloemen, wonderlijke insecten, grillige zaadpluizen die neerdwarrelden op de grond. En aan alle kanten strekte zich het Woud verder uit – wachtten hen nieuwe ontdekkingen achter geheimzinnige mist...

Ze werden er telkens aan herinnerd dat ze ver weg, in de Koepel, meeluisterden. Nu en dan gaf Igor commentaar, en Dr Brim sprak nog veel vaker, vuurde allerlei vragen op hen af.

Hoewel Edu en Iman geen van beiden zin hadden die vragen te beantwoorden, vertelden ze al pratend genoeg om de biologen in de Koepel voor weken werk te geven. Maar de Chef der Planeetgeleerden was niet gemakkelijk tevredengesteld; hij vroeg steeds meer informatie.

‘Luistert u nu eens, doctor Brim!’ zei Iman tenslotte ongeduldig. ‘Ik zie honderd insecten, maar het heeft weinig zin u te vertellen of één speciaal beest vliesvleugelig of vlindervleugelig of geleedpotig is. Ik zie honderdduizend groeisels... nu ja, in elk geval méér dan ik in mijn hele leven heb gezien. Hoe kunt u dan een keurig verslag van ons verwachten? Dat komt nog wel. Morgen of zo.’

Van de andere kant klonk een onduidelijk, maar onmiskenbaar boos gemompel. Iman en Edu keken elkaar aan en lachten – als schooljongens achter de rug van een lastige leraar.

‘Ik begrijp nu dat je er weinig over kon vertellen,’ zei Iman. ‘Je moet het zelf zien. Geloof jij aan... aan een Schepper, Edu?’ Hij maakte een gebaar in het rond. ‘Als er een is, vraag ik me af hoe hij dit alles heeft kunnen verzinnen.’

‘Hoofdkwartier tot onderzoekers,’ zei Igor. ‘Verstaan jullie mij? Zeg jongens, wij verzoeken jullie dringend deze expeditie ernstig op te vatten, en ons op de hoogte te houden. Jullie radio’s zijn wel dubbel extra beveiligd, maar jullie zijn al ruim een half uur onderweg, en veel langer dan drie kwartier kunnen we geen contact houden. Hallo, over.’

‘Hier onderzoekers Elf en Veertien,’ antwoordde Edu. ‘Wij némen de expeditie ernstig op, Hoofdkwartier. Maar wij zijn in het Woud, niet in de Koepel.’

‘Goed geantwoord,’ knikte Iman.

‘U bent in het Woud, ja,’ sprak Dr Brim zwakjes. ‘U hebt zich vrijwillig voor deze taak opgegeven. En wij vragen u, er ons ook van...’ De rest was niet te verstaan.

‘Als u er ook van wilt genieten, komt u dan hier!’ riep Iman. ‘Zou je aan deze liaan kunnen gaan hángen, Edu?’

‘Probeer het, als je het niet laten kunt! Maar hou je een beetje kalm,’ zei Edu. ‘Ik wed dat doctor Brim nu vol zorg nadenkt over punt Vijf A van het reglement.’

‘de lucht van venus heeft op sommige mensen een nadelige invloed,’ knikte Iman. ‘Wat je zegt, daar dacht ik juist ook aan! Ik voel me alsof ik een beetje dronken ben.’ Hij stak voorzichtig een vinger uit naar een geel gespikkeld kokervormig dier dat zich met horten en stoten over een groot blad bewoog. Voor hij het had aangeraakt rolde het zich ineen, en stak een heleboel kleine stekeltjes op. Iman trok haastig zijn hand terug. ‘Een beetje dronken,’ zei hij. ‘Het is wel een prettige sensatie, maar...’ Plotseling leek hij ongerust. ‘Denk je dat het echt door de lucht hier komt? Ik bedoel... is dit wel normaal?’

‘Wat noem jij normaal?’ zei Edu. ‘Het is niet gewoon, maar het is wel prettig, dat zeg je zelf.’

‘Gisteren zei je dat ik het misschien niet prettig zou vinden. Waarom?’

‘Om wat je nu denkt... Je vindt het hier heerlijk, maar je vertrouwt het toch niet helemaal.’

Iman keek peinzend naar het diertje, dat zich nu weer glad had gemaakt, zich ontrolde en langzaam zijn tocht over het blad voortzette. Toen zei hij onverwacht: ‘Ik heb zin om een eindje te rennen.’

Hij voegde de daad bij het woord en snelde weg, springend over plassen en kreken. Edu zette hem na, zat hem op de hielen, maar wist hem niet in te halen. Het leek wel of ze krijgertje speelden! In zijn wilde ren scheen Iman alle vrees achter zich te hebben gelaten, want toen hij eindelijk stilhield, keek hij Edu hijgend, maar opgewekt aan.

‘En nou... even rusten,’ zei Edu, eveneens hijgend. ‘We hebben ons veel te druk gemaakt... weet je dat wel?’

‘Gelijk heb je,’ zuchtte Iman. ‘Ik ben ook net gek... Wat een water is er hier, het ruist overal. Dat doet me eraan denken dat ik nodig even moet...’

De stem van Hoofdkwartier onderbrak hem – hun radio’s deden het nog steeds, hoewel het geluid heel zwak en slecht was geworden. Dr Brim vroeg weer om informatie, op zijn droge en irriterende manier.

De arme man kan het ook niet helpen, dacht Edu. Natuurlijk begrijpt hij er niets van.

‘Wat doet u nu, onderzoekers?’

‘Ik ga de beek versterken!’ antwoordde Iman. ‘Mijn water voegen bij de stromen.’

Dr Brim reageerde hoogst verontwaardigd. ‘Ik vind,’ sprak hij, ‘dat u uw taak zeer lichtzinnig opvat. Bovendien heb ik...’ Zijn stem stierf weg.

‘Hallo!’ zei Edu. ‘Ik kan u niet verstaan. Over.’

Even later nam Igor het gesprek weer op. ‘Doctor Brim zou graag contact krijgen met de Afroini... Horen jullie me, Edu en Iman? Ik geloof dat jullie een pak slaag nodig hebben.’

‘De Afroini hebben zich nog niet vertoond,’ antwoordde Edu. ‘En Igor... zeg tegen doctor Brim dat hij moet proberen het te begrijpen... Ik bedenk nu dat we precies hebben gedaan wat Wisi-u tegen me zei: “Jullie mogen spelen in onze Wouden”.’

4

‘Wisi-u?’ zei Iman. Hij zat tegen een boom geleund uit te rusten. ‘Wie is Wisi-u?’

‘Een van de Afroini,’ antwoordde Edu.

‘En hij zei...’

‘Juist. Hij zei...’

‘Wat zei hij?’

‘Hij gaf me een boodschap voor alle mensen in de Koepel: “Jullie mogen lopen en spelen in onze Wouden”.’

‘O,’ Iman boog zich naar voren en wreef zich over zijn benen. Intussen keek hij rond, alsof hij naar de Venusbewoners zocht.

Maar dan moeten jullie van onze gezindheid zijn, dacht Edu. Iman weet niet hoe ze zijn, de Afroini... Hij had nog steeds niet verteld dat ze gedachten lazen; de Commandant had hem dat verboden. Zouden ze komen – Firth, Aill, de anderen? Of hadden ze besloten dat het beter was weg te blijven, zodat ze de mensen niet zouden verontrusten? Edu zuchtte even; zijn luchthartige stemming was verdwenen.

‘Hé Edu, die Wisi-u...’ begon Iman – en zweeg abrupt.

Een spichtige gestalte dook op tussen twee bomen. Nee, het was niet Firth, zag Edu, het was een ander... hoewel hij hem kende...

‘Sstrra,’ zei de Afroin. Hij naderde hen tot op enkele meters en bleef staan, onbeweeglijk, alsof hij zich goed wilde laten bekijken.

Iman keek inderdaad; zijn mond stond open en hij was helemaal verstard in zijn zittende houding.

Maak hem nu niet aan het schrikken, Sstrra, dacht Edu.

Sstrra hief langzaam een hand op, wees naar hem. ‘Edu!’ Hij wees op zichzelf: ‘Ik ben Sstrra.’ Hij keek Iman aan. ‘En jij bent...’

‘Ik? Eh... Iman,’ klonk het enigszins stamelend.

Sstrra kwam dichterbij. ‘Ik ben een man van Afroi. Jij: een mens, als Edu. Ik zeg, Wisi-u zegt, wij Afroini zeggen: welkom, Iman, in onze Wouden... Wisi-u is de Oudste,’ voegde hij erbij. ‘Ons opperhoofd.’

‘Opperhoofd,’ mompelde Iman, hem nog steeds aanstarend.

‘Jullie zijn moe,’ zei Sstrra, ‘moeten rusten.’

‘Nee, nee, nu niet meer,’ zei Iman.

‘Ja. Wel,’ sprak Sstrra. ‘Kom. Kom mee, Edu en Iman.’

Een verre stem herhaalde de laatste woorden. ‘Edu en Iman... Hallo onderzoekers! Hier Hoofdkwartier.’

Iman krabbelde overeind, haastig en onhandig. ‘Wacht!’ zei hij, met een gebaar naar Sstrra. Hij sprak nerveus in zijn radio: ‘Hallo, hier Iman. Wacht, luister!’

Edu begreep meteen wat hij wilde. Hij begon het Sstrra uit te leggen. ‘Hierdoor praten wij met de andere mensen in de Koepel’ – maar hield gauw op, omdat Sstrra het natuurlijk al had begrepen. Die stak een hand uit naar Imans communicator.

Iman deinsde onwillekeurig even terug. ‘Hoofdkwartier, verstaan jullie me?’ zei hij, en tegen Edu: ‘Laat hem wat zeggen: hou je radio bij zijn gezicht...’

‘Wat is er?’ vroeg Igor in de Koepel. ‘De Afroini?’

‘Ja, Igor,’ antwoordde Edu. Sstrra was bij hem komen staan; hij vroeg: ‘Moet ik hierin praten?’

‘Als je wilt... Een vriend van mij zou je graag willen horen.’

‘Vriend,’ zei Sstrra.

‘Hallo,’ sprak Hoofdkwartier, langzaam en met nadruk: ‘Hier Igor Ranof; ik spreek vanuit de Koepel tot het Woud van Venus.’

Sstrra keek een tijdje naar de communicator die Edu hem voorhield; toen sprak hij erin: ‘Igor...’ en vervolgde met een reeks volkomen onbegrijpelijke klanken.

Als antwoord kwam er een geblaas en gesputter, daarna onduidelijk een paar maal ‘Hallo!’ van Igor. ‘Wie sprak daar?’ klonk het toen. ‘Hallo, wie zei dat? Over.’

‘Dat was Sstrra,’ antwoordde Edu luid. ‘Een van de Afroini.’

‘Laat het hem nog eens zeggen.’

Sstrra sprak weer; het leken dezelfde, vreemd klinkende woorden.

Door het ruisen van de radio kwam mompelend Igors antwoord, even onverstaanbaar als wat Sstrra had gezegd. Een andere stem onderbrak hem – dat moest Dr Brim zijn, maar Edu hoorde niet meer dan: ‘Verzoek... gesprek...’ gevolgd door geknetter, en stilte.

‘Doet jouw radio het nog?’ vroeg hij Iman.

Ze vernamen dat Dr Brim graag met de Afroini wilde spreken, maar toen begaf ook Imans radio het.

‘Kapot,’ sprak Sstrra.

‘Ja, kapot,’ zei Iman. Hij nam de Venusbewoner onderzoekend op. ‘Wat weet jij daarvan?’

‘Ik weet,’ was alles wat Sstrra zei.

Iman bleef hem aankijken; hij leek niet op zijn gemak.

‘Kom,’ zei Sstrra. Zonder op antwoord te wachten liep hij weg.

‘Moeten we meegaan?’ vroeg Iman zacht.

‘Ja, natuurlijk,’ zei Edu.

Sstrra liep maar een klein eindje en hield stil bij een poel die, in tegenstelling tot de vele kreken, donker en troebel was. ‘Hier rusten,’ zei hij, en ging zitten.

Edu volgde meteen zijn voorbeeld, maar Iman bleef aarzelend staan.

‘Jij, Iman, hier, bij het water,’ zei Sstrra. Hij wees naar de poel. ‘Je enkel doet pijn.’

Weer staarde Iman hem aan, verwonderd en ook een beetje wantrouwend.

‘Doe je been in het water, in het slijk,’ sprak Sstrra. ‘Dat is goed, de pijn gaat weg.’

‘Doe wat hij zegt,’ zei Edu. ‘Heb je last van je enkel?’

‘Een beetje, ja,’ zei Iman binnensmonds. Hij ging zitten en stak zijn benen in het modderige water. ‘Maar hoe weet hij dat?’

‘Misschien hinkte je,’ begon Edu.

‘Ik hinkte helemaal niet,’ zei Iman.

‘En nu rusten,’ sprak Sstrra met zijn zangerige lichte stem. ‘Daarna...’ Hij vestigde zijn blik op Edu. ‘Firth.’ Meer zei hij niet, maar Edu kon wel raden wat hij bedoelde: Firth komt hier... of: Jij gaat naar hem toe... Een ding was zeker: Firth denkt aan je, Edu.

Sstrra leunde met zijn kin op zijn knieën en sloot zijn ogen. Iman liet zijn benen schommelen in de poel en sloeg hem met gefronste wenkbrauwen gade.

‘Wie is Firth?’ vroeg hij.

‘Een andere Venusman,’ antwoordde Edu. ‘Degene die ik het eerst heb ontmoet.’

‘En hij sprak tegen je?’ vroeg Iman, zonder zijn ogen van Sstrra af te wenden. ‘Net als hij? En als... het opperhoofd, hoe heet hij ook weer...’

‘Wisi-u. Ja, we hebben met elkaar gepraat.’

‘Hoe is het mogelijk!’ prevelde Iman. ‘Kunt u... kun je ons goed verstaan?’ vroeg hij Sstrra.

‘Ja, Iman,’ klonk het kalm.

‘Zijn wij – Edu en ik – de eerste mensen die je hebt ontmoet?’

‘Edu en jij zijn de eerste mensen met wie ik heb gepraat.’

‘Hoe heb je onze taal geleerd?’

Sstrra gaf hetzelfde antwoord dat Firth eens aan Edu had gegeven: ‘Door te luisteren.’

Iman vroeg niet verder. Hij trok zijn benen op en wreef zich over zijn enkel. ‘Het heeft warempel geholpen,’ zei hij, meer tot zichzelf dan tot de anderen. Toen bleef hij plotseling roerloos en keek...

Edu volgde zijn blik en zag een regenboogwentelwiek, die met trillende vleugels op een dunne stengel balanceerde.

‘rrisi,’ sprak Ssma. Hij bewoog zich en plukte een kleine harige bloem die hij Iman toereikte. ‘Pak dit, Iman. Wrijf dit tussen je vingers... voor de geur... Steek je hand uit en wacht; de Rrisi zal komen.’

Aarzelend nam Iman de bloem aan.

‘Steek je hand uit,’ zei Sstrra nogmaals, ‘en wacht.’

Iman deed wat hem was gezegd. De fijngewreven bloemblaadjes verspreidden een heel tere, zoete geur, zó vaag dat ze nauwelijks waarneembaar was. Maar de libel bewoog zijn glinsterende, gekrulde voelsprieten, en kwam los van zijn stengel... Edu en Iman hielden hun adem in.

De regenboogwentelwiek vloog regelrecht naar Imans hand, streek erop neer en bleef zitten. Eindelijk kon Iman hem van dichtbij bekijken: het sierlijke lijf, de kop met het ene oog vol kleine facetten, de iriserende vleugels... ‘Hij kriebelt,’ fluisterde hij, en even later: ‘Zie je het, helemaal tam... Als ze dat in de Koepel nou eens zouden zien!’

Opeens vloog de libel op, en schoot weg. Nog even zagen ze hem flitsen tussen de bomen; toen was hij verdwenen.

‘Weg...’ mompelde Iman nadenkend. Hij zag eruit alsof zijn gedachten hem verontrustten. Toen boog hij zich naar Edu toe. ‘Moeten we zo langzamerhand niet eens terug?’

‘Firth!’ zei Sstrra. Met een soepele, onverwachte beweging stond hij op zijn voeten. ‘Firth wijst jullie de weg naar de Koepel. Kom.’

Edu stond ook op, maar Iman bleef zitten.

‘Firth is niet ver,’ zei Sstrra. ‘Bij het Koude Meer.’ Hij verwijderde zich, keek om en wenkte.

‘Is er wat, Iman?’ vroeg Edu. ‘Je denkt toch niet...’

‘Ik denk wel,’ viel Iman hem zacht in de rede. ‘Denk jij ook eens na, Edu. Over de manier waarop we met hem daar hebben gepraat. Mijn enkel... de wentelwiek. Welke conclusie trek jij uit dit alles?’

‘Wat is jouw conclusie?’ was Edu’s wedervraag.

‘Dat zeg ik niet. Probeer er eerst zelf maar eens achter te komen.’ Iman stond op en liep Sstrra achterna.

‘Hier naar beneden,’ zei Sstrra korte tijd later. ‘Firth wacht.’ Hij draaide zich om en in een ogenblik was hij nergens meer te bekennen.

‘Hé!’ zei Iman. ‘Hij is ’m gesmeerd.’

‘O, we zullen hem nog wel eens zien,’ prevelde Edu. Waarschijnlijk is hij helemaal niet weg, zijn z’n gedachten nog hier... ‘Kom je, Iman?’ voegde hij erbij. ‘Ik zou best zin hebben om te gaan zwemmen.’

Ze daalden af naar de oever van het meer; daar stond Firth op hen te wachten.

‘Edu,’ zei hij, ‘en..’

‘Iman. Dit is Iman,’ viel Edu hem in de rede. ‘En Iman, dit is Firth.’

‘Iman,’ sprak Firth. ‘Trek je kleren uit, allebei, en ga zwemmen.’

Edu knikte, maar Iman zei: ‘Ik kan niet zwemmen.’

‘Ga zwemmen,’ herhaalde Firth, alsof hij het niet had gehoord. ‘Het water is koel. Ik ben er al in geweest. Gaan jullie...’

‘Het klinkt wel aanlokkelijk,’ zei Iman langzaam. Hij keek rond. ‘Mooi is het hier.’

Edu trok zijn kleren uit – die waren bijna onnodig geworden: de lappen hingen erbij. Iman volgde zijn voorbeeld. ‘Ga er niet te ver in,’ zei Edu tegen hem. ‘Vlak bij de kant kun je staan.’

‘Wees niet bang,’ zei Firth kalm. ‘Iman zwemt even goed als jij.’

En dat bleek zo te zijn.

Verfrist, ja, als herboren, lagen ze een poosje daarna naast Firth op de oever.

‘Nu kan ik er weer tegen,’ zuchtte Iman. Toen ging hij rechtop zitten en keek Edu en Firth om de beurt aan.

‘Zeg het maar, Iman,’ zei Firth.

‘Wat?’

‘Wat je denkt... Of wil je alleen tegen Edu praten? Ik zal niet luisteren.’

‘Ja... nee. Ach, wat doet het ertoe. Als het waar is wat ik denk...’

‘Wat denk je dan?’ vroeg Edu.

‘Vermoed je het dan nog niet?’ zei Iman. ‘Die Sss... Stra zonet – ik kan zijn naam niet uitspreken – hij begreep véél te gauw waar we het over hadden... Mijn enkel, Edu, daar had ik niets van laten merken, en toch...’ Hij wendde zich tot Firth. ‘En jij liep er ook niet in, toen ik zei dat ik niet kon zwemmen... Of liep je er wel in? Ik zei dat namelijk met opzet.’

‘Dat weet ik,’ zei Firth. ‘En Edu weet het ook.’

‘Dus het is zo,’ fluisterde Iman. ‘Jullie... de Afroini doen aan telepathie.’

‘Telepathie,’ zei Firth. ‘Jullie mensen hebben ook een woord voor gedachtelezen. Dan moet het voor jullie dus niet helemaal onbekend zijn.’

‘Nou, voor mij wel,’ mompelde Iman. Iets luider ging hij voort: ‘Dit is dus de manier van praten hier – gedachteoverbrenging. En Edu wist het!’

‘Ik mocht er niet over spreken,’ zei Edu.

‘Waarom niet?’

‘Jullie leiders zijn bang,’ sprak Firth, ‘dat deze wetenschap jullie aan het schrikken zal maken.’

‘Ik moet bekennen,’ zei Iman, ‘dat ze het niet helemaal mis hebben. Gedachten zijn tolvrij.’

‘Dat heeft Edu me ook eens gezegd,’ zei Firth. ‘Ga toch liggen, Iman. Het is heus niet zo griezelig als je denkt... Rust jij ook,’ sprak hij tegen Edu. ‘Je hebt niet goed geslapen vannacht. Je hebt angstig gedroomd.’

‘Hemelse ruimte!’ zei Iman. ‘Weten jullie ook wat wij dromen?’

‘Edu dacht aan mij in zijn droom,’ antwoordde Firth; ‘daarom wist ik wat hij droomde...’ Zijn ogen waren nog steeds op Edu gevestigd, en die dácht dat hij begreep wat hem nog meer, zonder woorden, werd gezegd.

Ik heb niet afgeluisterd, Edu; je riep mij... Ik weet precies wat je zorgen zijn... Maak je niet ongerust...

‘Het was geen goede droom,’ zei Firth. Je moet de dingen niet forceren (meende Edu te begrijpen). Onthou wat ik je gezegd heb: Wacht af... Ook voor jullie mensen is telepathie niet helemaal onbekend... ‘Je eigen gedachten, Edu,’ besloot Firth hardop, ‘maakten er een nachtmerrie van.’

‘Dat kun je hem niet kwalijk nemen,’ zei Iman. ‘Ik kan best begrijpen dat je hiervan nachtmerries krijgt... Zeg eens,’ vervolgde hij na even stilte. ‘Is iedereen hier telepathisch? Ik bedoel, ook de dieren?’

‘Min of meer, ja,’ antwoordde Firth. ‘Alle wezens die jullie dieren noemen hebben gedachten, al zijn sommige heel vaag, niet zoals die van mensen en Afroini. Maar alle dieren voelen wel iets van wat wij denken en willen.’

‘De regenboogwentelwiek,’ fluisterde Iman. ‘Weet je Edu, ik wilde hem werkelijk alleen maar bekijken... in het begin tenminste. Maar zodra ik aan de Koepel dacht, vloog hij weg... Of nee, toen ik bedacht dat ik hem wel zou willen vasthouden, vangen, bestuderen.’

‘De Rrisi weet niets van wat jullie mensen “wetenschap” noemen,’ zei Firth. ‘Maar hij voelt wel wanneer er gevaar dreigt... Hebben jullie mensen niet vele dieren gedood, om te weten hoe ze zijn?’

‘Ja. Maar hoe kan het anders...?’

‘Geen dier wil gedood worden.’

Iman richtte zich half op, keek naar het water van het meer. ‘De vissen! Hier zwemmen wél vissen... Uit de Noorderstroom bij ons zijn ze verdwenen.’

‘Zou dat ook daarom zijn?’ fluisterde Edu.

Firth zei: ‘Wat deden jullie met de vissen...?’

‘We vingen ze... en de andere vissen vernamen dat... Ja, natuurlijk...’

‘En ze zwommen voortaan door veiliger water,’ vulde Iman aan.

‘Zo is het,’ zei Firth. ‘Je merkt het – telkens wordt er weer een van jullie vragen beantwoord. Maar vraag niet te veel tegelijk. Eerst moet je je hier voelen alsof... alsof je thuis bent. Anders zul je Afroi nooit leren kennen.’

‘Afroi...’ herhaalde Iman peinzend. Hij ging weer liggen. ‘Doctor Brim zou het hier niet mee eens zijn, maar je hebt gelijk, Firth.’

‘Alleen wat vreemd is jaagt vrees aan,’ zei Firth.

‘Straks, in de Koepel, Iman, moet Edu je vertellen wat Wisi-u heeft gezegd.’

Ze sloten alle drie hun ogen. Edu kon zich heel goed voorstellen hoe Iman zich voelde; hij herinnerde zich zijn eigen kennismaking met de Afroini. Zelf voelde hij zich nu geheel ontspannen – ook de droom van de afgelopen nacht joeg hem geen angst meer aan. Het is eigenaardig: het Woud heeft beslist een bevrijdende en kalmerende invloed... Op Iman eveneens... Bij Mick niet... Hoewel, wie weet, over een poosje...

Hij hoorde Iman bewegen, en even later Firths stem, die zei: ‘Ja, er zijn er veel, heel veel, en nog meer.’

Edu deed zijn ogen open. ‘Veel wat?’

Iman lag op zijn buik en staarde naar een grijsgebladerde klimplant waar rode kelken aan bloeiden.

‘Bloemen,’ sprak Firth. ‘Iman denkt... ik mag het toch wel zeggen, Iman? Hij denkt dat het jammer is dat jullie ze geen namen kunnen geven, nu jullie ze eindelijk hebt ontdekt.’

‘Ze hébben al namen natuurlijk,’ zei Iman.

‘Maar jij mag ze ook een naam geven,’ zei Firth. ‘Wij noemen die plant karmill – dat betekent “Rode Bloem”. Er zijn veel verschillende rode bloemen op Afroi, maar wij hebben genoeg aan dat ene woord, omdat wij elkaar kunnen laten zien welke bloem we bedoelen.’

‘Eigenlijk hebben jullie dus helemaal geen woorden nodig,’ zei Iman.

‘Toch wel,’ zei Firth. ‘Dat denk ik: toch wel... Er zijn Afroini die helemaal niet meer spreken, die genoeg hebben aan denken. Maar ik en de meeste Roï-Afroini willen onze stem gebruiken, ook om te praten. Nieuwe woorden kunnen misschien zelfs nieuwe gedachten doen ontstaan... Geef die bloem dus een naam, Iman, een naam in mensentaal.’

Iman dacht niet lang na. ‘Ik noem deze rode bloem joy.’

Joy... Imans vriendinnetje in de Koepel. Edu dacht aan Petra.

‘Joy,’ herhaalde Firth. ‘Deze naam betekent veel, Iman... En jij, Edu, jij hebt ook een bloem gezien die je een naam wilt geven.’

‘Ja,’ zei Edu, ‘toen ik hier voor het eerst was... een stralende bloem met een purperen hart.’

‘Ik weet welke je bedoelt,’ zei Firth.

‘Hoe noem je jouw bloem?’ vroeg Iman.

‘Mijn bloem?’ zei Edu langzaam. ‘cecilia.’

‘Cecilia? Er is in de Koepel niemand die zo heet.’

‘Nou, dat is toch niet nodig? Ik vind het een mooie naam...’

Ik vertel het alleen aan Petra. Cecilia is Petra, op een of andere manier...

‘En over de Koepel gesproken, Iman, we moeten zo langzamerhand eens terug...’

5

In de Koepel moesten ze zich onderwerpen aan het onvermijdelijke onderzoek; Edu was er tamelijk gauw vanaf, maar Iman, die van zijn eerste tocht terugkwam, was zo gelukkig niet. Toen Edu klaar was, en de afdeling van de d.a.w. wilde verlaten, liep hij onverwacht Mick tegen het lijf.

Ze bleven tegenover elkaar staan, allebei zoekend naar woorden, en niet wetend wat te zeggen.

Edu verbrak ten slotte de pijnlijke stilte. ‘Zo Mick, ik ben blij dat je weer in orde bent.’ Maar Mick zag er slecht uit, vond hij – zo gespannen.

‘Wat dacht je dan?’ zei Mick. ‘Dat ik ziek was, soms? Ik mankeer niks... nu ja... alleen een beetje verkouden. Al die regen, hè! Daarom houden ze me nog in quarantaine.’

Dat is niet waar, wist Edu. Plotseling had hij medelijden met Mick, die zich zo graag flinker voordeed dan hij was.

Mick deed een stap achteruit. ‘Kom maar niet te dicht bij me...’ Zijn stem klonk bijna vijandig. ‘Je zou anders ook eens verkouden kunnen worden.’

‘Daar ben ik niet bang voor,’ zei Edu. Hij moest door die afwerende houding heen breken. Jij kunt hem helpen... ‘Ik vind het fijn je weer te zien, Mick. Zal ik meegaan naar jouw kamer? Ik wil graag even met je praten.’

‘Praten? Nou, ik niet!’ Mick kuchte geforceerd. ‘Sorry Edu, maar ik heb er geen zin in. Bovendien mag ik geen bezoek hebben...’

‘Dat mag je wel, en dat weet je best!’ Edu kreeg genoeg van al die omzichtige woorden. ‘En het kan me niet schelen dat je er geen zin in hebt. Dan is het juist nog méér nodig.’

Mick klemde zijn lippen op elkaar en ontweek zijn blik.

‘Ik wil met je praten over het Woud, ook over onze tocht erheen... En je vertellen wat Wisi-u tegen me heeft gezegd.’

‘Wat die Weet-ik-wie tegen je heeft gezegd weet ik al lang! Ik heb je verslag gehoord, Edu!’ Mick keek hem weer aan, nu openlijk vijandig. ‘En wat je me nog meer te vertellen hebt interesseert me geen moer!’

‘Mick, doe niet zo kinderachtig. Je moet naar me luisteren...’

‘Luister jij maar liever naar wat die Afroini je te vertellen hebben!’ zei Mick venijnig. ‘Als je goed je best doet, leren ze je misschien ook nog hoe je gedachten moet lezen. In elk geval kunnen ze je een heleboel geheimen toefluisteren... Is het niet zo?’ Hij lachte onaangenaam. ‘Nou sta je met je mond vol tanden,’ zei hij. ‘Over praten gesproken! Het wordt tijd dat iemand jou eens de waarheid zegt!’

‘Mick, waarom doe je zo? Ik heb je toch niets misdaan...’

‘O nee, niets, Edu. Je bent heel vriendelijk geweest, heel begrijpend... en dapper. Maar ik verdom het om nog eens je mooie verhalen over die nobele Afroini aan te horen...’ Mick had een kleur gekregen, hij praatte steeds sneller en harder. ‘Jij staat helemaal aan hún kant... “De Wouden in, ze zijn onze vrienden, zo vol begrip voor ons blinden en doven”... Bah, ik walg ervan! Ik ben een mens, versta je, en dat wil ik blijven!’

‘Mick!’ zei Edu. Snelle voetstappen naderden; er kwam iemand aan. ‘O, iedereen mag horen wat ik te zeggen heb,’ ging Mick door. ‘Wat weten ze er eigenlijk van, hier onder de Koepel? Ben jij nu de grote ontdekker, Edu? Pas maar op dat ze je straks niet anders gaan noemen... een verrader, overloper!’

‘Mick,’ sprak een ander. Het was Petra, die tussen hen in kwam staan. Ze keek hen beurtelings aan; haar ogen waren bezorgd, maar haar stem klonk rustig toen ze zei: ‘Ik zou dit gesprek maar een andere keer voortzetten, als jullie kalmer zijn.’

‘Welja, doctor Mol,’ zei Mick, ‘laten we vooral kalm blijven, ook al zou de hele Koepel in elkaar donderen. Hebt u gehoord wat ik zei? Ik hoop het wel! U hoeft niet zo naar me te kijken, alsof ik een patiënt ben. U kunt zich beter met Edu bezighouden.’

‘Toe Mick,’ zei Petra, ‘houden jullie op, voordat jullie dingen zeggen waar je later spijt van hebt.’

Mick slaakte een zucht. ‘Sorry,’ zei hij, ‘ik bedoelde niets kwaads. Maar ik méén wat ik heb gezegd. Ik wou Edu alleen maar waarschuwen... Laat hem maar oppassen met die vervloekte wouden van hem!’

‘Dat hoef je me heus niet meer te vertellen,’ begon Edu heftig. ‘Ik weet best...’

‘Ach, hou op,’ zei Mick kwaad. ‘Jij weet het allemaal veel te goed.’

Edu was ook boos geworden, maar tegelijkertijd voelde hij heel duidelijk Micks ontreddering, een gevoel dat zich aan hem meedeelde.

Mick wendde zich tot Petra. ‘Doctor Mol...’

‘Pétra,’ onderbrak ze hem zacht.

‘Je hebt gelijk, Petra, ik kan beter mijn mond houden... Maar jij evengoed, Edu!’

Hij draaide zich om en liep weg. Petra keek naar Edu op en wilde iets zeggen. Toen hij zijn hoofd schudde, zweeg ze echter en ging Mick achterna. Maar Mick verdween in kamer Twee en deed de deur achter zich dicht.

Die middag kregen alle bewoners van de Koepel opdracht zich te verzamelen in de conversatiezaal, waar de Commandant hun belangrijk nieuws zou vertellen. Alleen Mick en Iman waren er niet bij aanwezig, omdat ze tot de volgende morgen in de Afdeling van de d.a.w. moesten blijven. Maar ook zij konden alles volgen op een visischerm. Edu had verlof gekregen om te gaan waar hij wilde; hij werd nu blijkbaar als een geharde woudloper beschouwd.

Eindelijk werd nu alles bekendgemaakt over het Woud en de Afroini. De Recorder had de belangrijkste punten uit de verschillende verslagen samengevoegd tot een kort maar helder relaas, dat door de Commandant werd voorgelezen. Hij verborg niet dat de nieuwe ontdekkingen in zeker opzicht angstaanjagend waren, al werd over Micks reactie in het geheel niet gerept.

‘Binnenkort,’ zei de Commandant, ‘zullen al onze onderzoekers zich naar het Woud begeven. Maar ook de anderen zullen er ééns heen moeten gaan. En om te bewijzen dat dit niet gevaarlijk is, zal allereerst onze psycholoog, doctor Petra Mol, er een tocht naartoe maken, in gezelschap van onderzoeker Elf. Zij zal ons nauwkeurig verslag uitbrengen van haar ervaringen...’

Een gemompel ging door de zaal; iedereen keek naar Petra, bewonderend, verbaasd of meewarig.

‘Als je het hart hebt...’ fluisterde Igor, die naast Edu zat, ‘om haar ook maar íéts te laten overkomen!’

‘Ik zal goed op haar passen,’ beloofde Edu.

‘Dat is je geraden...’ Igor zweeg omdat de Commandant om stilte verzocht.

De Chef der Planeetgeleerden nam het woord. Hij maakte enkele kanttekeningen bij het verhaal van de Recorder en legde er de nadruk op dat ze nog maar aan het begin stonden van alle ontdekkingen. Hij sprak ook over de Afroini, in het bijzonder over Wisi-u. ‘U zult misschien getroffen zijn door de minachting die deze Oudste voor ons schijnt te voelen,’ zei hij. ‘Laat u daardoor echter niet ontmoedigen. Wij mensen hebben veel gepresteerd waarop we trots kunnen zijn – zorg ervoor die gerechtvaardigde trots niet te beschamen. In dit zonnestelsel zijn wij de eersten en de enigen die buitenwerelden hebben bereikt – treed de Afroini dus fier en vol zelfvertrouwen tegemoet...’

‘Maar treed ze ook onbevangen tegemoet,’ zei de Commandant, ‘en in eerlijke vriendschap. U zult begrepen hebben dat u tegenover hen niet kunt huichelen...’ Hij gaf een teken aan de Recorder. ‘Tot besluit wil ik u nog iets laten horen: een opname van de stem van een der Afroini zelf – voor de sceptici onder u een bewijs dat ze elk van ons kunnen verstaan en met iedereen spreken.’

Een magneetband begon te draaien; zachte bosgeluiden sjirpten door de zaal.

Edu vond het een eigenaardige gewaarwording te luisteren naar wat Iman en hij deze morgen hadden meegemaakt... maar nu van de andere kant: zoals Igor het had gehoord in de Koepel.

‘De Afroini?’ klonk het, duidelijk en dichtbij.

‘Ja, Igor,’ hoorde Edu zichzelf in de verte zeggen.

En toen het zangerig onaardse geluid van Sstrra: ‘Moet ik hierin praten?’

Igor gaf Edu een por; hij boog zich wat naar voren en luisterde aandachtig naar wat hij zelf had gezegd: ‘Hier Igor Ranof; ik spreek vanuit de Koepel tot het Woud van Venus.’

‘Igor...’ fluisterde Sstrra. ‘Mi Afróini v ljesóe abrasjtsáemsja k tjebjé i privjétstvoejem tjebjá.’

Wat zei Sstrra eigenlijk? dacht Edu. Hij keek opzij naar Igor, die met een glimlach zijn eigen verbaasd klinkende antwoord aanhoorde:

‘Bózje moj! Hallo, hallo... Wie sprak daar? Hallo, wie zei dat? Over.’

Even later fluisterde Sstrra het nog eens: ‘Mi Afróini v ljesóe abrasjtsáemsja k tjebjé i privjétstvoejem tjebjá.

Igor gaf antwoord: ‘Spasíba. Zdrávstvoej...’ klik. De band zweeg.

Enkele ogenblikken was het doodstil; toen steeg er een geroezemoes op, dat wegstierf zodra de Commandant zjin stem weer verhief.

‘Toen onderzoeker Elf voor het eerst de Afroini ontmoette,’ zei hij, ‘sprak hij met hen in zijn eigen dialect. De volgende keer, in gezelschap van onderzoeker Twaalf, werd natuurlijk het algemene Eurikaans gebruikt. En evenzo op de tocht met onderzoeker Veertien – althans zolang er contact was met de Koepel.’ Hij zweeg even, keek de zaal rond en vervolgde: ‘U hebt gehoord hoe Chef Radio Ranof zich persoonlijk tot Sstrra richtte: in het Eurikaans. Maar het antwoord... Wel, laat Igor Ranof het u zelf vertellen.’

Igor stond op. ‘Dat zit zó,’ zei hij. ‘Ik had al een tijdje nagedacht over de spraak van de Afroini... hoe ze dat nu precies klaarspeelden onze talen te leren door middel van telepathie. Ik kom uit Oost-Europa, zoals u misschien weet, en ik vroeg me af of ze tegen mij in mijn taal zouden spreken. En toen ik die Sstrra hoorde, dacht ik daar wéér aan; ik dacht in mijn moerstaal om zo te zeggen. En ja, Sstrra antwoordde mij in het Oost-Europees!’

‘Ongelooflijk!’ mompelde iemand.

Een ander zei nadenkend: ‘Ja, hoe doen ze het... We denken toch niet alleen in woorden... ook in beelden, of abstract...’

‘Wat doet het ertoe hoe we denken,’ zei een derde, een beetje vinnig. Het was Sim Rap, de robottechnicus. ‘Het enige wat van belang is, is dat die schepsels buiten in het bos alles opvangen. Ik wilde wel dat...’ Hij brak af.

Arno, planeetonderzoeker Dertien, stelde Igor een vraag: ‘Wat zei die Venusman eigenlijk tegen je?’

‘Dat gaat je geen bliksem aan!’ antwoordde Igor opgewekt. Hij ging weer zitten en fluisterde Edu toe: ‘Ik wil graag nog íéts voor mezelf houden! Om één ding ben ik blij, Edu: dat ze hier in de Koepel tenminste geen gedachten kunnen lezen...’ Toen knipoogde hij tegen Anna, de bioloog, die ook uit Oost-Europa kwam en dus een van de weinigen was die wist wat Sstrra tegen hem had gezegd.

6

Zondagavond in de conversatiezaal. Midden op de vloer glom de zilveren cirkel, maar niemand danste. Zelfs de muziekdoos was uitgeschakeld. De meeste mensen waren dicht bij elkaar gaan zitten; sommigen praatten, fluisterend of hardop; anderen zwegen.

Edu zat met enkele onderzoekers aan een tafel; hij had veel moeten vertellen, maar nu waren ze even stil. En daar kwam Petra naar hen toe, in de kostbare wit-en-blauw-en-heldergele jurk die ze slechts zelden droeg. Igor was bij haar; hij schoof twee zetels aan.

‘Wat ben jij mooi, Petra,’ zei Arno. ‘Het is toch geen feest?’

‘Er is toch dansen vanavond,’ zei Petra.

‘Het is zondag,’ voegde Igor erbij. ‘Wij hebben muziek besteld.’

Uit de luidsprekers ruisten zachte melodische tonen de zaal in, ondersteund door ritmisch gerinkel. De televisiemuur werd geactiveerd; kleurvlekken bewogen zich eroverheen, abstracte voorstellingen die deinden op de maat van de muziek.

Petra glimlachte en speelde met de ketting om haar hals. Edu probeerde vergeefs te raden wat ze dacht. Ze zag er inderdaad stralend uit – maar misschien heeft ze een fitpil genomen. ‘Waarom dansen we niet?’ zei ze.

‘Ik heb niemand om mee te dansen,’ zei een ander, enigszins pruilend. Het was Joy, die bij hen neerstreek en zich tot Petra richtte: ‘Waarom mag Iman hier niet komen? Edu is er wel.’

‘Het was Imans eerste tocht,’ antwoordde Petra. ‘Die is hem goed bevallen, maar de d.a.w. wil hem toch tot morgenochtend in observatie houden.’

‘Ziet Iman er net zo blakend uit als jij?’ vroeg Joy aan Edu. Ondanks wolken en schaduw was Edu bruinverbrand in de paar keer dat hij zonder pak naar buiten was geweest.

‘En Mick?’ vroeg Arno. ‘Waar blijft hij? Hij is al drie dagen bij de d.a.w.’

‘Mick komt er ook morgen uit. Hij had kougevat – vandaar dat hij langer in quarantaine moest blijven.’

‘Ja, dat zei Edu ook al. Het is toch niets ernstigs...?’

‘Niets ernstigs,’ zei Igor. Hij wisselde even een blik met Edu.

Petra sprak tegen Arno en de andere onderzoekers. ‘Het zal júllie niet overkomen; jullie worden allemaal geïmmuniseerd voor je gaat.’

Het gesprek kwam op hetzelfde onderwerp – hoe kon het anders. Maar nu waren er in de zaal een paar mensen opgestaan; enkelen dansten op de zilveren vloer. De deur naar de Heimweekamer stond open – hoeveel zouden er daar zitten?

Petra was weer aan het woord. ‘Ja,’ zei ze, ‘we waren om zo te zeggen ingeslapen: onze droom was de schijnwereld die we om ons heen hadden opgetrokken. Nu zijn we allemaal onverwacht gewekt, en moeten ons bed uit...’ Ze keek naar Edu terwijl ze dat zei. ‘Sommigen zijn klaarwakker,’ vervolgde ze, ‘anderen willen liever nog even blijven doezelen, of opnieuw inslapen en doordromen. Maar we kunnen er niet onderuit; we moeten opstaan.’

Igor tikte een paar maal op de tafel. ‘Dat is mooi gezegd! Als we nu maar niet met ons verkeerde been uit bed stappen... Opstaan en in het bos gaan wandelen! Ik begrijp nog steeds niet, Petra, hoe je daarbij komt. Dat is toch niets voor jou!’

Petra ging rechtop zitten. ‘Waarom niet?’

‘Petra wil het zelf, Igor,’ zei Edu. ‘Ze houdt van bloemen...’

‘Ja, bloemen netjes in een vaas!’ viel Igor hem in de rede. ‘Maar niet van duizend wilde groeisels.’

‘Ik ben erg benieuwd naar die duizend wilde groeisels,’ zei Petra verontwaardigd.

‘En naar de Afroini,’ zei Igor.

‘Ook naar de Afroini,’ zei Petra.

Igor schudde zijn hoofd. ‘Een psycholoog naar de Afroini sturen... dat is bijna net zo dwaas als water naar de zee dragen. Of zijn de rollen omgekeerd, Petra, en laat jij je door hén een test afnemen?’

‘Ach, hou je mond, Igor,’ zei Petra ongeduldig. ‘Je weet helemaal niet waar het om gaat.’

‘Ik vind het geweldig flink van je, Petra,’ zei Arno. ‘Eigenlijk zou het anders moeten zijn. Wij onderzoekers...’

‘Ik ben niet geweldig flink,’ onderbrak ze hem. ‘Ik ga gewoon omdat ik nieuwsgierig ben en, omdat... omdat Edu het me heeft gevraagd.’

De muziek uit de luidsprekers veranderde van toon, er klonk een opgewekte wijs in driekwartsmaat. Petra keek de kring rond. ‘Ik wil dansen.’

‘Ik heb geen zin in dansen,’ zei Igor.

Petra sloeg geen acht op hem – maar evenmin op Edu, die al op wilde staan. Ze koos Arno en Saboe als partners, en even later danste ze tussen hen in op de zilveren vloer. Klaarblijkelijk vrolijk en zorgeloos maakten ze de sierlijke, ingewikkelde figuren van de wals-voor-drie.

Igor bewoog zijn lippen en sprak onhoorbaar: ‘Psycholoog!’

Plotseling vroeg Edu zich af of Petra ook nu in zekere zin ‘dienst’ had. Zij was immers een van degenen die ervoor moesten zorgen dat iedereen zich hier veilig en gelukkig voelde...

‘Nou,’ zei hij, ‘Arno en Saboe zien eruit alsof ze al hun zorgen zijn vergeten.’

‘Je zegt precies wat ik dacht,’ zei Igor. ‘Ik wou dat ze met het uittrekken van haar dienstgewaad nu ook eens haar beroep vergat.’

‘In het Woud zal ze het vergeten,’ zei Edu zacht. ‘Zoals Iman en ik vergaten dat we planeetonderzoekers zijn...’

‘Iman?’ zei Joy. ‘Vergeten? Hoe?’

Edu wilde antwoorden, haar iets vertellen van dat wilde geluksgevoel waarover in het officiële verslag niet was gesproken... Maar opeens doken er in zijn brein gedachten op die hem de mond snoerden.

Vergeten. Het Woud doet je alles vergeten... Is dat wel zo heerlijk? Is dat niet precies waar de Computer voor heeft gewaarschuwd: iets dat de mensen ertoe brengt zichzelf te verraden...

‘Verrader, overloper!’ klonk Micks stem in zijn herinnering.

Ik wil je alleen maar waarschuwen. Waarschuwen. De onbekende gevaarlijke factor die de mensen wil vernietigen...

‘Edu, wat is er?’ vroeg Joy.

Edu wist een glimlach op zijn gezicht te krijgen.

Het is niet waar! Laat je niet bang maken. Iets wat zo mooi is kan niet slecht zijn... ‘Er zijn prachtige bloemen daar, Joy,’ zei hij. ‘Iman en ik... Nee, laat hij het je morgen zelf vertellen... O, het is alleen maar wat leuks,’ voegde hij erbij. ‘Waarom denken jullie toch dat de Wouden griezelig zijn?’

‘Als we jou mochten geloven, heb je er alleen plezierwandelingetjes gemaakt,’ antwoordde Joy. ‘Jullie liever dan ik! Zou de Commandant dat menen, Edu, dat we allemaal naar buiten moeten gaan?’

‘Hou jij dan niet van bloemen?’

‘Jawel. Maar daarom hoef ik ze toch niet zelf te gaan plukken!’

Edu zuchtte even. ‘Wacht af, Joy,’ zei hij. ‘Kom, laten we dansen.’

Hij danste met Joy, en daarna met anderen. Hij probeerde bewust alle gepieker te bannen uit zijn geest, en na een poosje lukte hem dat wonderwel. Telkens weer keek hij naar Petra, die het opgewekte middelpunt was van het hele gezelschap in de zaal. Hij danste ook een keer met haar, in zwijgende harmonie, zonder zich te verdiepen in wat ze misschien dacht. Morgen gaan we, samen. Morgen.

Die morgen brak spoedig aan. Edu werd uit een droomloze slaap gewekt door een robot die zachtjes tegen hem zei: ‘Onderzoeker Elf, bent u uitgeslapen? Onderzoeker Elf, kunt u opstaan?’

‘Jazeker,’ zei Edu, zijn ogen uitwrijvend. ‘Hoe laat is het?’

‘Half vijf,’ zei de robot.

‘Half vijf! Waarom zo vroeg?’

‘Ik ben gestuurd door doctor Mol. Zij deelt u mee dat ze graag om vijf uur wil vertrekken, als u er geen bezwaar tegen hebt.’

‘O nee, helemaal niet,’ zei Edu. ‘Zeg haar maar dat ik kom.’

‘Ze zal bij de oostelijke uitgang op u wachten,’ sprak de robot.

Een kwartier later stond Edu daar klaar; het duurde tien minuten voordat Petra naar hem toekwam. Hij nam haar enigszins verbaasd op. Ze droeg nog steeds de wit-en-blauw-en-heldergele jurk die ze de afgelopen avond had gedragen.

‘Ben je niet naar bed geweest?’ vroeg hij.

‘Natuurlijk wel,’ zei Petra. ‘Ik voel me fris en uitgerust.’

‘Maar... moet je je niet verkleden? Ik bedoel... waarom deze jurk?’

Voor het eerst sinds hij haar kende zag Edu Petra een kleur krijgen. ‘Dit is een heel goede jurk,’ begon ze, ‘gemakkelijk om te dragen...’

‘Alleen niet erg geschikt voor een wandeling door het Woud. Hij staat je goed, maar–’

‘Ik ben blij dat je dat vindt, Edu,’ zei Petra, ‘want ik houd hem aan!’

‘Petra, je moet het natuurlijk zelf weten, maar ik vind het...’

‘Je vindt het belachelijk, is het niet? Op het eerste gezicht lijkt dat ook zo, maar ik heb er mijn redenen voor... Ik heb jou en Iman thuis zien komen, Edu, en wat er van jullie kleren was overgebleven, mocht niet veel naam hebben. Jullie hadden net zo goed naakt kunnen lopen. Deze jurk...’ Petra streek over de soepele stof. ‘Deze japon is de kostbaarste die ik heb; alleen bij bijzondere gelegenheden te dragen. Weet je waarom hij zo kostbaar is, Edu? Kijk maar eens goed... Echt katoen! Geen synthetische vezel zit erin. Katoen is een plantaardige stof, en de kans is groot dat die wél bestand is tegen het vocht en de schimmel in het Woud...’

Edu begon te lachen. ‘Nu begrijp ik het! Je wilt niet het risico lopen dat je straks naakt...’

‘Precies!’ viel ze hem in de rede.

‘Nou, ik zou het helemaal niet erg vinden.’ Edu bleef Petra lachend aankijken.

Haar mondhoeken trilden ook een beetje. Maar ze zei op terechtwijzende toon: ‘Je moet goed onthouden, Edu, dat we niet voor ons plezier samen naar buiten gaan.’

‘Dienstzaken,’ knikte Edu.

‘Kijk me niet zo aan! We moeten onze persoonlijke gevoelens ondergeschikt maken...’

‘Aan het Algemeen Welzijn van alle mensen onder de Koepel.’

‘Precies,’ zei Petra nogmaals. ‘Wees nu ernstig, Edu.’ Haar vingers speelden een beetje nerveus met de radio-communicator die ze in plaats van de ketting om haar hals had hangen.

‘Wie heeft er radiodienst?’ vroeg Edu. ‘Igor?’

‘Nee, Igor begint pas om acht uur...’

Wilde je daarom zo vroeg weg?

‘Het is vijf uur,’ zei Petra. ‘Zullen we gaan?’ Ze stak haar arm door de zijne.

Edu dacht even aan wat hij Igor had gezegd: ‘Ik zal goed op haar passen...’ Het is toch echt niet gevaarlijk...? Natuurlijk niet!

‘Ja, laten we gaan,’ zei hij. ‘Kom mee, Petra, mijn vriendin.’

7

Edu zong – niet hardop, maar in zichzelf; zijn hele wezen was aan het zingen. Hij liep met Petra door het Woud, door de eindeloze wouden van de planeet die door de Aardse mensen naar een godin van liefde was genoemd. Hij liep, maar in zijn gevoel was het alsof hij danste. Petra was bij hem, en ze was niet bang meer. Eerst wel een beetje, maar hij had zijn arm om haar heen geslagen en haar gerustgesteld. En al heel gauw was ze even verrukt geworden als hij. Ze bleef telkens staan om alles te bekijken, en elke keer wilde hij niet verdergaan voordat ze elkaar hadden gekust. Ze was niet koel of op een afstand meer – Petra, mijn vriendin...

‘Nu wil ik even rusten,’ zei ze na een tijd.

‘Natuurlijk! We hebben vast al meer dan een lémai gelopen...’

‘Hoeveel is een lémai?’

‘Dat weet ik nog steeds niet,’ zei Edu. ‘Misschien is het wel helemaal geen afstand. Ik denk dat het zo is: als je zin hebt om te gaan zitten of liggen, doe je dat gewoon en je zegt: “Ik heb een lémai gelopen en dat is genoeg.”’

Petra lachte. ‘Of als je zin hebt om te gaan zwemmen.’

‘Zou je dat willen?’

‘Ja, ik begin er nu wel voor te voelen.’ Petra streek neer op het mos; haar jurk was kletsnat, maar verder nog als nieuw...

‘Is dat Koude Meer ver hiervandaan?’ vroeg ze.

‘Ik denk het niet, maar of ik de weg nog weet...’ Hij ging bij haar zitten. ‘Ik kan het de Afroini vragen.’

Ze keek om zich heen, een tikkeltje schichtig. ‘Wacht daar nog maar even mee... Eigenaardig, we hebben er geen gezien.’

Dat is juist heel begrijpelijk. Sympathiek van ze... Ze weten natuurlijk dat ik nu het liefst met Petra alleen blijf.

Petra drukte de knop van haar communicator in. ‘We mogen de Koepel niet vergeten... Hier, spreek jij.’

‘Nee, jij dacht er het eerst aan. Ik ben niet in de stemming voor een nuchter verslag.’

‘Hallo Hoofdkwartier,’ zei Petra. ‘Hier zijn wij, doctor Mol en onderzoeker Elf.’

‘Hier Hoofdkwartier,’ klonk het in de verte. ‘Alles goed? Wij proberen al een kwartier lang verbinding met jullie te krijgen.’

‘Jij bent het toch, Joe?’ zei Petra. ‘Wij maken het uitstekend; dat hebben we regelmatig gemeld. Als we terugkomen brengen we verslag uit...’

‘Wij zouden ook nu graag wat horen,’ fluisterde de Koepel. ‘De Commandant is hier; hij luistert mee... Hallo, waar is onderzoeker Elf?’

‘Hij zit hier naast mij,’ antwoordde Petra.

‘Doet zijn radio het niet meer?’

Edu sprak: ‘Hier onderzoeker Elf. Wij hebben samen één communicator...’ Hij kuste Petra.

‘Wat is dat?’ vroeg Hoofdkwartier.

‘Dat is zuiniger,’ zei Edu. ‘Beter één radio naar de Wouden dan twee, nietwaar?’ (Hij kuste Petra nog eens.)

‘Hallo,’ sprak Hoofdkwartier. ‘Kunnen jullie ons niet meer vertellen? Over.’

Petra duwde Edu opzij en vervolgde het gesprek. ‘Wij zitten hier samen tegen een boom geleund,’ zei ze, ‘een dikke boom, begroeid met mos. Op de grond is ook mos, heel zacht...’ Ze zweeg even. ‘Horen jullie de vogels? Het is jammer dat we geen brood bij ons hebben. Of zouden Venusvogels geen aards brood lusten?’ fluisterde ze Edu toe.

‘Doctor Mol, ik kan u niet goed verstaan!’ zei Hoofdkwartier.

‘Dat ligt aan onze radio,’ antwoordde Petra, en ze vervolgde: ‘Ik ben bang dat mijn verslag straks te veel op een sprookje zal lijken. Ja, een sprookje... Hebben jullie wel eens het verhaal gehoord van die kinderen in het bos? Hans en Grietje...’

Edu pakte de communicator van haar af. Hans en Grietje? Hij begon zelf te spreken: ‘Onderzoeker Elf tot Hoofdkwartier. Wij zullen proberen het Koude Meer te vinden, en daarna komen wij naar de Koepel terug.’

‘En de Afroini?’ klonk het vragend.

‘We zoeken onmiddellijk contact als we ze ontmoeten. Tot straks.’ Edu verbrak de verbinding.

‘Dit is eigenlijk niet zoals het behoort,’ zei Petra. ‘We zouden doorlopend contact moeten houden.’

‘Onzin, Petra. Jij hoort niet bij de onderzoekers, en bovendien... Ach, wat kan het me schelen! Je had het zonet over Hans en Grietje. Wie waren dat?’

Petra lachte. ‘Ze hebben nooit bestaan, Edu!’

‘Dat weet ik, maar wie waren ze – wat is dat voor een verhaal?’

‘Een sprookje... ik weet niet precies meer hoe het was. Een jongen en een meisje die het bos in gingen... Vogels aten hun brood op... Ze verdwaalden. En er was iets verschrikkelijks, een heks of zo... Maar het liep allemaal goed af.’

‘De menseneter heeft ze niet gegeten,’ prevelde Edu.

‘Ken jij het dan toch?’

‘Nee. Ik ben niet erg op de hoogte van zulke verhalen. Maar...’

‘Ik geloof dat ik pas nú iets van sprookjes begin te begrijpen, Edu... Ik wou dat ik het me helemaal kon herinneren. In sprookjes is er altijd een groot bos. Daar zijn gevaren, daar woont het geluk.’

‘Ik zag Cecilia komen, op een zomernacht... alleen maar een gedicht,’ onderbrak Edu zichzelf. Een Polonaise voor Petra. ‘Hansje en Grietje komen er ook in voor.’

‘Hoe gaat het verder?’ vroeg Petra.

Edu begon het voor haar op te zeggen; toen zweeg hij, plotseling een beetje verlegen.

‘Wat een wonderlijk gedicht,’ zei ze zacht. ‘Ik begrijp er niets van, en toch begrijp ik het...’

Ze keken elkaar in de ogen.

‘Kom,’ zei Petra, ‘laten we verdergaan. Het begint te regenen.’

‘Wat geeft dat! Wacht nog even...’

‘Nee, nee, ik wil wandelen. Naar dat meer...’ Petra schopte haar schoenen uit; die waren gekrompen, zei ze.

Hand in hand liepen ze door het bos.

‘Als Hansje en Grietje,’ sprak Edu op lichte toon.

Petra knikte. ‘Ja...’ zei ze nadenkend. ‘Of toch niet? Waren Hans en Grietje geen broer en zusje?’

Nog één maal kregen ze radiocontact met Hoofdkwartier; daarna begaf hun communicator het.

Ze bewonderden de bonte verscheidenheid van bloemen, maar ze zagen nergens die grote bloem met het purperen hart. Edu vertelde Petra er wel van – de bloem die hij Cecilia had genoemd...

Toen stond onverwacht een tenger groen schepsel voor hen.

‘Dag Edu... en Petra van de Aarde,’ klonk de zangerige groet. ‘Ik ben Aill.’

Edu was al gewend aan de plotselinge manier waarop de Afroini verschenen. Hij dacht dat Petra zou schrikken, maar dat bleek helemaal niet zo te zijn. Ze staarde Aill wel aan, maar ze antwoordde vriendelijk en kalm: ‘Dág, Aill.’

Aill maakte een gebaar: Ga zitten, en ze zei: ‘Ik wijs jullie de weg... als jullie naar de Koepel gaan... Edu, Firth denkt aan je met een groet...’

‘Firth,’ zei Petra. ‘Jij bent de vriendin van Firth.’

‘Ja, Petra,’ antwoordde Aill. ‘Wij zijn blij dat je houdt van Afroi, net als Edu.’

‘Het is hier prachtig!’ zei Petra. ‘Ik weet niet wat ik het mooist vind... de bloemen...’

‘Bloemen,’ zei Aill. ‘Wij hebben nieuwe namen geleerd. Een van ons heeft een lied ervan gemaakt. Een nieuw lied om te zingen... als wij bij elkaar komen.’

Edu sloeg Aill en Petra met enige verwondering gade. Petra gedroeg zich volkomen ongedwongen; dat had hij niet verwacht. En opeens wist hij waardoor dat kwam: Petra bevindt zich nog steeds in een toverbos. En Aill is voor haar niet iets wérkelijks; ze ziet haar als een levend geworden sprookjesfiguur, een groen vrouwtje, een fee...

‘Als jullie bij elkaar komen?’ vroeg Petra.

Het bleek dat er zeker enkele honderden Afroini in het Woud woonden; hoewel ze in zeer los stamverband leefden, stonden ze natuurlijk nauw met elkaar in contact. En soms kwamen ze allemaal samen om ‘elkaar te horen, te zien en aan te raken’, zoals Aill het uitdrukte. In ‘de Tijd van Licht’ (de Venusdag) zwierven ze door het Woud; in die periode zorgden ze er ook voor dat ze een voedselvoorraad verzamelden voor de ‘koude donker-tijd’. Op Petra’s vraag hoe ze de nacht doorbrachten, antwoordde Aill dat ze eerst gewoon in het Woud bleven. Dan hing de warmte er nog, en er waren veel planten die licht gaven. Later, als het kouder werd, trokken sommige Afroini naar de streken van de ‘Hete Meren’; anderen gingen naar de woningen die zich ergens in de Bergen bevonden.

‘Dus jullie hebben ook huizen!’ zei Petra.

Aill vertelde: ‘Ja, huizen. Daar slapen we veel, maar we denken ook... zo bereiken we de Afroini die ver weg wonen, op plaatsen waar het dag is als het hier nacht is... En aan het einde van de nacht ontsteken we vuren, en wachten tot het licht weer komt...’

Ze wist met haar summiere beschrijvingen toch een beeld op te roepen van een vreedzaam, lieflijk en harmonisch leven – heel anders dan op Aarde.

Petra luisterde geboeid, maar nog steeds hoorde ze alles aan alsof het niet meer dan een mooi verhaal was...

Het was Aill zelf die deze betovering verbrak. Ze rees overeind en zei langzaam: ‘Wij Afroini zijn écht, Petra. Ik zie er anders uit dan jij, maar ik ben echt.’

‘Wat bedoel je daarmee?’ begon Petra. Maar Edu zag aan haar gezicht dat ze het begreep.

‘Een levend wezen,’ zei Aill. ‘Met gedachten, gevoelens. Als een mens.’

‘Als een mens,’ fluisterde Petra. ‘Maar je weet...’ Ze maakte de zin niet af, stond op en zei: ‘Edu... Ik wil naar huis.’

‘Ik wijs je de weg,’ zei Aill. ‘Maar je komt hier weer...’

‘O ja. Ja,’ zei Petra snel.

‘Samen met Edu?’ vroeg Aill. Zonder op antwoord te wachten liep ze weg.

Petra gaf Edu een arm, en zwijgend volgden ze haar.

‘Hier rechtdoor,’ zei Aill na een poosje. ‘Zo kom je bij de rand van het woud. Je hebt Firth niet gezien, Edu. Toch was hij bij je. Mijn gedachten en de zijne gaan samen...’ Ze verdween in de wirwar van bladeren.

‘Firths vriendin,’ fluisterde Petra.

‘En jij? Ben jij mijn vriendin?’ vroeg Edu.

‘Dat weet je toch... ja Edu. Maar of het zo is als zij en Firth... Ik weet het niet, dát weet ik niet...’

Hij sloeg zijn armen om haar heen. ‘Petra, je weet toch dat ik van je hou!’

‘Ja Edu... En ik... Kus me nog eens, Edu!’

Ze hief haar gezicht naar hem op en sloot haar ogen. Maar voor hij haar lippen had aangeraakt, sprongen haar gedachten op hem toe – één gedachte was het eigenlijk... een seconde, een flits... een heftig gevoel van verlangen...

Igor Igor Igor...

8

De schok deed Edu verstijven; het was alsof ze hem in het gezicht had geslagen. Heel langzaam liet hij haar los.

Ze houdt niet van mij.

Hij wendde zich van haar af. Door een mist van verwarde gedachten, de zijne, de hare, hoorde hij haar stem – vragend, een beetje geschrokken: ‘Edu?’

Hij durfde zich niet om te draaien. ‘We moeten verder.’ Nog steeds ving hij iets van haar gedachten op...

Edu... Igor... Niet Igor, Edu... ‘Edu, wat heb je?’ vroeg ze.

Edu gaf het eerste antwoord dat hem inviel: ‘Ik dacht dat ik iets zag...’ Hij keek rond. ‘Dáár.’

De Afroini! dacht ze. Aill. Aill wist het. Ik wil hier weg...

‘O nee, er is niets,’ sprak Edu er luid overheen. Ik wil niet weten wat jij denkt!

‘Je maakt me aan het schrikken,’ zuchtte ze.

Nu kon hij haar weer aankijken. ‘Sorry Petra. Het kan alleen een van de Afroini geweest zijn...’ Je hebt het toch niet gemerkt? Nee, je weet het niet. Ik wilde dat ik het ook niet wist, het kon vergeten...

Ze hadden de rand van het woud bereikt, knepen hun ogen half dicht voor het licht van de open vlakte, en keken nog eens om naar het beschaduwde pad waar ze vandaan waren gekomen. Een Afroin kwam naar hen toe, met een grote lap van glimmende bladeren.

‘Een weerbeschermer,’ prevelde Edu. ‘Dankjewel.’

De Afroin verdween, haastig, alsof hij hen niet wilde storen.

Hebben ze afgeluisterd? Aill, Aill weet het...

‘Het spijt me bijna dat we terug moeten,’ zei Petra naast hem.

‘Hoe vond je het?’ vroeg hij.

‘Verrukkelijk.’ En dat meent ze. ‘Ik dank je, Edu,’ voegde ze erbij, ‘en ik zal het nooit vergeten...’

Je hebt me het Woud binnengeleid, vervolgden haar gedachten, me bloemen laten zien, me bij de hand gehouden toen ik bang was. Daarom hou ik van je...

Nee, je houdt niet van me, antwoordden zijn gedachten, niet echt.

Ze liepen dicht naast elkaar de vlakte op, speurend naar de mobiel die hun misschien tegemoet zou komen uit de glinsterende mist.

Ik was verliefd, sprak Petra stilzwijgend. Ik dacht dat ik van je hield... Maar ik hou van Igor. Nog steeds... Waarom? Weet ik dat wel zeker? Igor die me niet ernstig neemt...

Igor is verliefd op je, dacht Edu. Dat weet je toch wel! Hij merkte dat ze zich niet van zijn antwoord bewust werd. Denk niet aan Igor! Wat weet hij van jou! Leest hij jouw gevoelens als ik?

Petra volgde de lijn van haar eigen gedachten; hij kon niet nalaten te blijven luisteren.

Edu houdt wél van mij. En hij denkt dat ik... Het is mijn eigen schuld... Hij keek zo... vermoedt hij het?

Ik wéét, Petra. Maar ik wil het niet, ik wil het niet.

Een harde windvlaag rukte aan de bladeren die ze over zich heen hadden getrokken, en deed hen even naar adem snakken. ‘Ik hoop dat er een mobiel op ons wacht,’ zei Edu hardop. ‘Hoe gaat het, Petra?’

‘Uitstekend, Edu. Maak je niet bezorgd. Waarschijnlijk is het juist heel gezond...’

Hoe laat zou het zijn? vroeg ze zich af. Igor is vast allang op zijn post... Niet aan Igor denken... Weet je, Edu, bij jou vind ik iets dat ik altijd heb gemist. En toch...

Ik doe geen afstand van je, Petra! Igor zal me je niet afnemen. Edu sloeg zijn arm steviger om haar heen. Blijf mijn vriendin, mijn liefste, Petra.

Ze hoorde hem nog steeds niet. Ik verlang naar huis... Maar het Woud... Prachtig... Het lijkt nu al haast een droom...

Het was écht, Petra!

Maar ze antwoordde niet, hoe vurig hij ook aan haar dacht.

Later, in de Koepel, sprak hij gehuicheld opgewekt tegen haar: ‘Zo, we zijn weer thuis, Petra. Jij hebt mij bedankt, nu bedank ik jou... Geef me nog een zoen, Petra, voor we ons melden bij de d.a.w. en ons beraden over ons verslag...’

Hij wilde werkelijk haar gedachten niet meer weten, maar opnieuw ving hij er flarden van op, en het kostte hem moeite zijn geest ervoor te sluiten.

Lieve Petra... Ach, laten we afscheid nemen... Je bent doof voor wat ik denk. Ik blijf alléén, ook als ik je kus...

9

Ik ben alleen. Dat was het gevoel dat steeds op de achtergrond bleef van Edu’s gedachten.

Telepathie... een benijdenswaardige kunst? Nee, een vervloekte gave...

‘Maar dan zijn jullie verschrikkelijk machtig,’ had hij tegen Firth gezegd. Dat was waar, maar wie zou naar deze macht verlangen? Als je wist wat een ander dacht, kon je heel wat te weten komen dat je liever niet wilde weten... Je kon jezelf niets meer wijsmaken...

Tot nu toe wist hij alleen iets van Petra – kwam dat doordat hij van haar hield? Hij vroeg zich af of hij ook de gedachten van anderen te weten kon komen, als hij zich erop toelegde... ‘Misschien zul je het eens leren,’ had Firth gezegd.

‘Maar ik wil het niet,’ zei hij voor de zoveelste keer tegen zichzelf.

Hij hoorde tot zijn opluchting dat hij ditmaal geen verslag hoefde uit te brengen; wel werd er van hem verwacht dat hij deze morgen nog eens naar het Woud zou gaan, samen met onderzoeker Veertien. Het was pas negen uur; er was dus nog tijd genoeg.

Na de keuring door de d.a.w., gesterkt door een fitpil en een goed ontbijt, zocht hij Iman op. Die vroeg hoe hem de wandeling met Petra was bevallen.

‘Héél goed,’ antwoordde Edu. Ja, ondanks alles is dat de waarheid; het is een heerlijke belevenis geweest.

‘Ik hoop dat ik Joy ook eens mee kan nemen,’ zei Iman. ‘Als ik haar er tenminste van kan overtuigen dat het echt niet gevaarlijk is. Kun jij Petra niet eens vragen er met haar over te praten? Ik heb haar net gesproken – Petra bedoel ik. Even maar, want ze moest naar de Commandant...’ Zou zij wél verslag uitbrengen? vroeg Edu zich af.

‘Maar Petra kreeg natuurlijk gemakkelijk toestemming om naar buiten te gaan,’ ging Iman door, ‘met haar werk en rang... Hoewel dat natuurlijk niet de reden was waarom ze ging.’

‘O nee?’ zei Edu.

‘Hou je nu niet van de domme; ze ging toch zeker om jou! Of vergis ik me?’ zei Iman. ‘Ik dacht dat je nogal op haar gesteld was.’

‘Wie is dat niet?’ zei Edu luchtig.

‘En zij op jou,’ vervolgde Iman. ‘Sinds vorige week beschouwt ze je zelfs als een soort held.’

‘War een onzin; ze beschouwt me eerder als een interessant psychologisch geval...’ Dat is niet aardig tegenover Petra. Zo is het niet; in het begin misschien, maar nu niet.

‘Nou ja,’ zei Edu, ‘nu weet zij ook dat het gewoon fijn is om in het bos te wandelen.’

‘Denk maar niet dat het zo fijn zal blijven!’ zei Iman, terwijl hij een dwaas zorgelijk gezicht trok. ‘Wij gaan er niet voor ons plezier op uit, onderzoeker Elf.’

‘Ik weet het, onderzoeker Veertien; wij vatten onze taak veel te lichtzinnig op.’

‘Precies,’ knikte Iman. ‘Kom, naar de Commandant. Doctor Brim heeft al honderd-en-een instructies opgesteld. Ik heb zelfs geruchten gehoord van een heel nieuw dienstrooster.’

Petra was niet meer bij de Commandant. Doctor Brim was er wél, en hij had hun inderdaad veel te vertellen. Het aantal van zijn instructies bleek maar beperkt te zijn; het ging er allereerst om, zei hij, de Venusschepselen beter te leren kennen.

‘Ik kan u niet genoeg op het hart drukken hoe belangrijk dat is,’ sprak hij. ‘Het valt niet langer te ontkennen dat zij angstig goed van onze zeden en gewoonten op de hoogte zijn. Ik betwijfel ten zeerste of ze álles weten – onze technologie moet bijvoorbeeld boven hun verstand gaan, zij leven zo ongeveer in het stenen tijdperk – maar toch...’

‘Misschien moeten we ze niet te veel met aardse maatstaven beoordelen,’ viel de Commandant hem zacht in de rede.

‘Misschien niet,’ gaf Dr Brim toe, ‘maar met andere maatstaven is het moeilijk werken. In elk geval is het noodzakelijk dat we meer van ze te weten komen... hoe kunnen we ons anders met ze meten?’

‘Ons met ze meten?’ onderbrak de Commandant hem voor de tweede keer. ‘Dat is beslist de bedoeling niet.’

‘O, ik weet wat u wilt zeggen, doctor Ricardi – zij zouden ons met recht als indringers kunnen beschouwen. Maar ze kunnen ons moeilijk verbieden andere planeten te betreden... ontdekkingsreizen maken, dat is nu eenmaal de onvermijdelijke loop van de historie, de geschiedenis van de mensheid...’

‘En van de Afroini,’ mompelde Edu. ‘Hadden jullie liever gewild dat wij niet gekomen waren...?’ ‘Die vraag moet je niet stellen, Edu...’

Dr Brim keek naar hem met een doordringende en nadenkende blik. ‘U hebt op ongedwongen manier met ze gepraat,’ zei hij, ‘ontspannen en vriendschappelijk. Toch raad ik u aan op uw hoede te blijven; ik ben ervan overtuigd dat ze nog veel voor ons verbergen.’

Ja, ja... We moeten hun geheimen ontsluieren... Maar zouden we er niet van kunnen schrikken, doctor Brim?

‘En Wisi-u mag zeggen wat hij wil, – u bent hier niet om te spelen,’ vervolgde de Chef der Planeetgeleerden. ‘Als u dat liever doet, had u beter op Aarde kunnen blijven.’

‘Op Aarde is zo weinig ruimte,’ zei Edu binnensmonds.

‘Wie weet wordt Venus eens een ontspanningsoord,’ zei Iman. ‘Een vakantieverblijf.’

Dat meen je toch niet! Maar op Aarde zullen ze daar misschien net zo over denken. Wat zullen de Afroini daarvan vinden?

‘Laten we niet op de toekomst vooruitlopen,’ zei de Commandant. ‘Nog niet eens alle onderzoekers zijn het Woud in geweest! Ze worden er nu op voorbereid. Doctor Mol zal ze testen...’

‘Kan Igor Ranof nu dadelijk met ons meegaan?’ vroeg Edu plotseling.

De Commandant trok even zijn wenkbrauwen op. ‘Igor Ranof? Hij is geen onderzoeker...’

‘Wat zou dat? Petra is het evenmin.’

‘Chef Radio Ranof? Maar dat is tegen de regels,’ begon Dr Brim.

‘Ik weet dat hij het zelf graag zou willen,’ zei Edu.

‘Heeft hij u dat gezegd?’ vroeg de Commandant.

‘Ja...’ zei Edu aarzelend.

‘Is dat werkelijk waar?’ vroeg Dr Brim ongelovig.

‘De Afroini?’ sprak de Commandant.

‘Ja,’ zei Edu, ‘Firth heeft het me verteld.’

‘O,’ zei de Commandant. ‘Zo!’

‘Firth!’ fluisterde Iman naast Edu. ‘Firth?’

De Commandant stond op, en Dr Brim volgde zijn voorbeeld.

‘Over Igor Ranof zal te zijner tijd worden beslist,’ zei de Commandant. ‘Voorlopig moet u beiden zich klaarmaken. Over een half uur kunt u vertrekken.’

Toen de onderzoekers weg wilden gaan, hield hij Edu tegen. ‘Nummer Elf, blijft u nog even; ik heb u iets te vragen.’

Doctor Brim en Iman hadden de kamer verlaten; Edu was met de Commandant alleen.

‘Onderzoeker Elf,’ zei de Commandant, ‘Firth heeft het u verteld... Maar vanmorgen hebt u alleen een ander ontmoet, Firths vrouw. Of was zij het die namens hem sprak?’

‘Nee...’ zei Edu langzaam.

‘Dus Firth heeft het u al eerder verteld. Waarom rapporteert u het dan nu pas?’

Edu wist geen antwoord te vinden.

De Commandant wachtte er niet lang op. Hij zei, rustig en niet onvriendelijk: ‘Ik verzoek u, onderzoeker Elf, uw persoonlijke gevoelens niet tussen u en uw werk te laten komen!’

Hoe weet hij... Hij kan toch geen gedachten lezen... Maar Petra heeft verslag uitgebracht... ‘Ja, Commandant,’ zei Edu.

Het gezicht van zijn chef vertoonde, zoals altijd, geen gevoelens, maar Edu wist nu zeker dat ze er wel degelijk waren. Het kwam hem zelfs voor dat het hem deze keer geen moeite zou kosten te ontdekken wat er in de Commandant omging. Die koele manier van doen was slechts een masker; daarachter verborg zich een intelligente geest, vol begrip...

‘Wel, onderzoeker Elf?’

Edu besefte met een schok dat hij op het punt had gestaan om– Ja, wat? Om aan de deur te luisteren...

‘Ja, Commandant,’ zei hij verward.

‘Hebt u nog iets te zeggen?’

‘Nee, Commandant.’

‘Goed. Ingerukt dan.’

‘Zeg, wanneer heeft Firth je dat verteld?’ vroeg Iman. Hij stond tegenover Edu in de hal bij een van de uitgangen.

‘Waar heb je het over?’ zei Edu, hoewel hij het best begreep.

‘Over Igor... Firth zei toch iets over Igor... Maar niet gisteren, toen wij samen in het Woud waren...’

‘Nee, al eerder.’

Iman keek Edu onderzoekend aan. ‘Heb je ernaar gevraagd?’

‘Nee,’ antwoordde Edu.

Iman bleef hem aankijken. ‘Heeft Firth je ook iets over mij verteld? Nou, zeg het maar!’

‘Alleen wat hij over Igor ook heeft gezegd: dat je graag het Woud in zou gaan.’

‘Ah!’ zei Iman met een uithaal. ‘En mocht ik daarom met je mee? Ga door, Edu. Je kunt me vast nog een heleboel meer verhelderende dingen vertellen...’ De onvriendelijke spot in zijn stem maakte plaats voor achterdocht: ‘Heb je werkelijk niets gevraagd?’

‘Luister eens, Iman,’ zei Edu, ‘als je denkt dat ik de Afroini gebruik om meer van jullie te weten te komen, dan heb je het mis!’

‘Maak je niet kwaad, Edu... Maar de gedachte is toch zeker wel eens bij je opgekomen! Bij mij net zo goed, hoor; ik ben ook niet op mijn achterhoofd gevallen.’ Iman lachte terwijl hij dat zei, en hij sprak nu bijna goedmoedig.

Maar vertrouwen doe je het niet meer. ‘Ik begrijp je, Iman,’ zei Edu. ‘Maar je hoeft heus niet bang te zijn. De Afroini zouden me niet eens antwoord willen geven als ik iets vroeg over... over wie dan ook in de Koepel. Probeer het zelf maar; ze zullen zeggen dat het je niets aangaat.’

‘Ja... ja, dat zullen ze mij misschien zeggen,’ mompelde Iman. Hij wendde zijn blik af en keek naar buiten.

Aan de andere kant van de glazen deur waren een paar onderzoekers te zien, die onder grote en kleine parasols rondwandelden op het mos – nog steeds een vreemd gezicht.

Zware voetstappen deden Edu en Iman allebei omzien. Nog een onderzoeker was de hal in gekomen, maar die was gehuld in een buitenkostuum. Het was Mick.

‘Ha, Mick!’ zei Iman. ‘Heeft de d.a.w. je eindelijk losgelaten?’

‘Ja, ik mag weer aan het werk,’ zei Mick. Hij sprak tegen Iman en deed alsof hij Edu niet zag. ‘Goed ingepakt vanwege mijn verkoudheid,’ praatte hij snel verder. ‘Maar morgen of zo zal ik wel weer met jullie naaktlopers mee mogen. En dan het Woud in!’ Hij wierp Edu een blik toe van: Zeg eens wat als je durft! Toen prevelde hij een groet, liep weg en verdween naar buiten.

‘Die Mick! Hij heeft het niet erg naar zijn zin, geloof ik,’ zei Iman, hem nakijkend. Edu zei niets.

‘Wat vindt hij eigenlijk van dit alles?’ vroeg Iman.

‘Mick? Dat zul jij beter weten dan ik; jij bent tot vanmorgen bij de d.a.w. geweest. Ik heb nog haast geen woord met hem gewisseld.’

‘Je bent toch met hem op expeditie geweest.’

Ga nu alsjeblieft niet wéér vragen...

‘Ja, en nu gaan wij op expeditie,’ zei Edu. ‘Onze mobiel zal wel wachten...’

Maar Iman bleef staan waar hij stond. ‘Je hebt nog steeds wat te verbergen, is het niet?’ zei hij. ‘En nu heb ik het niet over Mick... Ik denk aan de Afroini... Tussen haakjes, Edu, weet jij helemaal niet wat Micks mening daarover is? Hij vertrouwt ze voor geen cent... En ik,’ voegde hij er langzaam bij, ‘begin ze ook hoe langer hoe minder te vertrouwen.’

‘Waarom?’

Iman haalde zijn schouders op.

‘Waarom zeg je het niet eerlijk?’ zei Edu heftig. ‘Dat je mij niet vertrouwt, Iman, omdat... omdat ik zo dwaas was om in het Woud te landen, omdat ik alléén met de Afroini heb gesproken... En niemand kan zeker weten of ik een eerlijk en volledig verslag heb uitgebracht! Is het niet zo?’

‘Nou, nou, een beetje kalm alsjeblieft!’ zei Iman van zijn stuk gebracht. ‘Zó bedoel ik het niet.’

Dat deed je wel! Hoe weet ik dat? Ik zou wel een stommeling zijn als ik dat niet kon raden...

‘Ik heb niets tegen jou, Edu,’ zei Iman, ‘en dat meen ik heus. Het komt alleen door...’ Hij glimlachte gedwongen. ‘Zo’n bos vol gedachtelezende Afroini in de buurt, dat brengt een mens een beetje in de war! En dan ga je je allerlei dingen in je hoofd halen.’

‘Daar kan ik van meepraten,’ zei Edu gekalmeerd.

Iman zuchtte. ‘Maar laten wij mensen dan in Venusnaam proberen eerlijk tegenover elkaar te zijn...’ Hij wachtte even, en liep toen naar de uitgang.

‘Iman,’ zei Edu, hem volgend. ‘Ik kan je geen enkel concreet feit vertellen dat je niet al weet.’

Iman bleef staan. ‘Niets concreets. Dus je hebt wel vermoedens, gedachten...’

‘Natuurlijk heb ik gedachten! Maar hier zijn ze nog steeds vrij. En ik geloof niet dat de Afroini kwaad willen.’

‘Dat deed ik eerst ook niet, toen ik in het Woud was. Pas toen ik in de Koepel terugkwam begon ik te piekeren.’

‘Laat ons dan ophouden met dat gepieker, en weer het Woud in gaan!’

‘Ja,’ zei Iman, ‘misschien is dat wel het beste.’

Ze gingen naar buiten; de warmte sloeg hen tegemoet. De andere onderzoekers waren uit het gezicht verdwenen, maar hun mobiel stond nog te wachten.

Edu dacht: Petra houdt niet van me, Mick ontwijkt me, Iman vertrouwt me niet... En allemaal piekeren ze over de Afroini. Wat zouden ze zeggen als ik hun vertelde dat ik het misschien ook zou kunnen, gedachten lezen? O God, nee, dat nooit...

10

‘Hoofdkwartier tot onderzoekers Elf en Veertien in mobiel, wilt u stoppen. Stoppen en wachten.’

De robotbestuurder gehoorzaamde onmiddellijk; even voorbij de oostelijke Robowaker bracht hij de mobiel tot stilstand.

‘Hier onderzoeker Elf,’ zei Edu in de microfoon. ‘Wij staan stil. Wat is er?’

‘U moet wachten op een tweede mobiel die dadelijk van hier vertrekt,’ antwoordde de Koepel. ‘Onze Chef Ranof zal u vergezellen.’

‘Gaat Igor mee?’

‘Ja, en hij doet nog alsof hij het prettig vindt ook!’ Het antwoord klonk werkelijk enigszins bewogen.

‘Dat is prachtig. Wij wachten op hem.’

Korte tijd daarna kwam de tweede mobiel aansnellen; Igor zwaaide naar hen. Op de bestuurdersplaats naast hem zat geen robot, maar de Commandant in eigen persoon. ‘Het wordt tijd dat ik de Wouden ook eens bekijk,’ deelde hij via de radio mee. ‘Ik zal ze zo dicht naderen als geoorloofd is.’

Hij zou dus niet meegaan. Misschien mág hij dat niet eens, dacht Edu. De Commandant was waarschijnlijk aan net zo veel voorschriften gebonden als de mensen onder zijn bevel. Hij was degene die alles coördineerde; anderen moesten op onderzoek uitgaan. Hij mocht zijn leven niet in de waagschaal stellen, hij moest in de Koepel blijven omdat er zo veel van hem afhankelijk was... Edu vroeg zich af hoe het zou zijn, de verantwoordelijkheid te dragen voor de kleine, maar toch zo ingewikkelde nederzetting op deze planeet...

Intussen gleden de twee mobielen naast elkaar voort, en remden ten slotte af op een veilige afstand van het Woud. De bomen leken van hieruit meer dan ooit op rokende pluimen, ze sidderden tegen de trillende lucht.

‘Vinden jullie dat nou zo mooi?’ klonk Igors stem. ‘Ik krijg het al warm als ik ernaar kijk.’

‘In het bos zelf is het veel koeler,’ zei Iman.

‘Ik hoop het voor jullie,’ zei de Commandant. ‘Onze weersdeskundigen verwachten in de schaduw een dragelijke temperatuur, ze voorspellen geen stormen op korte termijn. Zo, Ranof, wil je uitstappen, of ga je toch maar liever met mij terug?’

‘Nee Commandant, nu ik zo ver gekomen ben ga ik door,’ antwoordde Igor. ‘Bovendien heb ik zin om mijn eigen Oost-Europees weer eens te luchten.’

Onder de bomen was het vochtig warm, maar de drie woudlopers voelden zich best. Iman merkte op dat het over een dag of wat ook hier wel te heet zou zijn, maar Edu dacht dat het op sommige plaatsen best mee kon vallen – bij het Koude Meer bijvoorbeeld.

‘Koude Meer,’ bromde Igor. ‘Daar voel ik het meest voor... Zwemmen!’

Hij zompte door het bos alsof hij het altijd had gedaan; de omgeving scheen hem niet erg op te winden en evenmin angst aan te jagen. ‘Het is allemaal heel wonderlijk,’ vond hij, ‘maar goedbeschouwd is het hier niet vreemder dan op een heleboel andere plaatsen. Ik ben wel wat gewend, Edu! De Grijze Kraters op de Maan, de Rode Bergen van Mars... zelfs op Aarde vind je nog wel eens iets bijzonders. De onderzeeplantages in de Stille Oceaan... Alleen is het daar wel erg stil. Weet je wat ik hier het aardigst vind? Al die vogeltjes!’ Hij keek rond. ‘Waar zijn de Afroini?’

Alsof ze erop gewacht hadden kwamen er twee tevoorschijn. De eerste was Sstrra en de ander was iemand van wie Edu de naam al eerder had gehoord: Rrilu-i die zo goed kon rekenen.

Edu keek naar Igor, benieuwd naar zijn reactie.

Igor bleek met de Afroini geheel op zijn gemak. Hij kwam natuurlijk voorbereid tegenover ze te staan, maar dáár kon het niet alleen aan liggen. Hij scheen niet in het minst onder de indruk van hun uiterlijk, dat toch zo sterk van mensen verschilde. Hij praatte met hen zoals hij tegen iedereen onder de Koepel praatte. Ook Hoofdkwartier mengde zich in het gesprek, via de enige radio-communicator die ze bij zich hadden.

Een poosje later waren ze met zijn vijven op weg naar het Koude Meer. Rrilu-i vertelde Edu en Iman dat Firth daar op hen wachtte. Igor liep met Sstrra voor hen uit; ze redeneerden druk samen, maar Edu noch Iman wisten waar ze het over hadden, want ze waren overgegaan in het Oost-Europees.

‘Dat is toch eigenlijk onbeleefd!’ zei Iman. ‘Ik geloof, Edu, dat wij ook maar gedachten moeten leren lezen.’

‘Zou je dat werkelijk willen?’ vroeg Edu.

‘Het heeft natuurlijk erg veel voordelen,’ antwoordde Iman, ‘vooral nu. Maar als je alle consequenties erbij neemt... Nee, dan toch maar liever niet.’

‘Je praat over jezelf,’ sprak Rrilu-i. ‘Maar als alle mensen het nu eens konden...’

‘alle mensen...’ herhaalde Iman. ‘Als de hemel eens naar beneden kwam! Lieve ruimte, dat zou onze hele maatschappij ontwrichten...’ Hij hield stil, strekte zijn armen uit en gaapte. ‘Zulke vragen moet je me nu niet stellen. Straks, in de Koepel, wil ik er wel over nadenken. Of nadat ik ben opgefrist door een bad. Is het Koude Meer nog ver?’

‘Nog één lémai,’ antwoordde Rrilu-i. ‘Dat is een echte afstand, Edu. Ik kan je vertellen hoeveel het is: voor jou iets meer dan zeshonderd stappen.’

Bij het Koude Meer ontmoetten ze niet alleen Firth, maar ook Aill en een tiental andere Afroini. Voor het eerst zagen ze kinderen – kleine, springerige wezentjes, die telkens in het water sprongen en er weer uit klommen, iedereen nat spattend die in hun buurt was. Ze waren niet verlegen – integendeel; nu en dan gingen ze om de drie mensen heen staan, staarden naar hen met grote zwarte ondoorgrondelijke ogen, stootten elkaar aan en lieten zangerige kreten horen. Ze spraken alleen in hun eigen taal, maar de drie mensen waren ervan overtuigd dat ze net als hun ouders gedachten konden lezen, en dat veel onbescheidener deden dan de volwassen Afroini.

Na een poosje scheen Firth het genoeg te vinden, en hij maakte een gebaar met zijn hand. Waarschijnlijk dacht hij erbij: Ingerukt jullie! want alle kinderen renden tegelijk weg; ze sprongen weer in het meer en zwommen naar de overkant. Daarna verdwenen ook de andere Afroini een voor een, sommige bijna ongemerkt – en toen Edu, Iman en Igor na een duik in het water weer aan de kant zaten, was alleen Firth er nog. Igor probeerde verbinding met de Koepel te krijgen, maar de radio-communicator, die ze aan een boomtak hadden gehangen, bleek bedorven te zijn.

‘Waar is Aill?’ vroeg Edu.

‘Zij let op de kinderen,’ antwoordde Firth.

Edu vroeg zich af hoe Aill dat zou doen – hield ze hen echt in het oog, of was dat niet nodig? Hij keek naar de overkant; enkele kinderen speelden daar in het water, andere kropen rond tussen de steltwortels. Een zat er onbeweeglijk op het uiterste puntje van een tak die over het meer hing, en keek hun kant uit.

‘Wedden dat dat kleine kreng daar naar ons denken zit te luisteren?’ fluisterde Iman hem toe.

‘Hij is nog te jong om alles te begrijpen,’ zei Firth.

‘Die kinderen zijn toch niet allemaal van jou?’ vroeg Igor.

‘Alle kinderen zijn van ons allemaal,’ antwoordde Firth. ‘In zekere zin... omdat wij Afroini samen voor ze zorgen. Ik heb een zoon, die daar op de tak.’

De kleine gestalte in de verte liet zich omlaag zakken en bleef met zijn voeten aan de tak hangen. Toen liet hij los en duikelde eenmaal kopje voordat hij in het water terechtkwam.

‘Goed zo!’ zei Igor. ‘Een flinke jongen.’

‘De zoon van Aill en mij,’ sprak Firth.

‘Aill, je vriendin,’ prevelde Edu.

‘Vriendin,’ herhaalde Igor zacht. Hij lag op zijn buik, steunde met zijn kin op zijn handen en keek uit over het meer. ‘Je hebt gelijk, Edu, het is hier vervloekt mooi,’ zei hij.

Igor denkt aan Petra, dacht Edu, en ik ook... Iman kijkt naar de rode bloemen, maar hij is te lui om op te staan en er een te plukken. En ik... Hoe kan ik zo kalm zijn? Ik was zo ongerust, ik had zo veel te vragen... Ik heb nog steeds veel te vragen! Firth, ik moet met je praten. Alleen. Maar dat kan nu niet... Slaapt Iman? Nee. En Igor?.. Firth, Firth, wat zou je doen als Aills gedachten niet meer bij jou bleven, maar naar een ander gingen?

‘Ik noem Aill mijn vriendin,’ zei Firth. Het leek alsof hij gewoon hun trage gesprek voortzette. ‘Dat is maar een van jullie woorden. Voor mijn gevoelens zijn woorden niet genoeg. Vriendin, vrouw, geliefde – dat is Aill voor mij, en ook de moeder van mijn kind. Jullie mensen leven erg apart van elkaar, maar toch kennen jullie die gevoelens ook – al is het erg onvolledig...’

Igor bewoog zich. ‘Onvolledig? Wat weet jij daarvan?’ bromde hij.

‘Als jullie mensen elkaar liefhebt, kun je elkaar zien,’ zei Firth, ‘met elkaar praten, elkaar aanraken, met elkaar slapen. Maar jullie gedachten blijven gescheiden. Aill en ik denken samen, leven samen...’

‘Dat doen jullie Afroini allemaal,’ zei Iman.

‘Ja, wij zijn één geheel, en wij hebben geen geheimen voor elkaar. Maar er kan nog een sterkere band zijn – een vrouw en een man die alles delen, die samen denken en voelen... voor lange of voor korte tijd.’ Firth gaf eindelijk antwoord op Edu’s vraag: ‘En als Aills gedachten liever bij een ander zouden zijn, dan zou ik haar laten gaan... wat kan ik anders?’

‘Mmm... ja,’ zei Igor op lome toon.

Iman deed zijn ogen open. ‘Ik ben erg verliefd op Joy,’ zei hij, ‘maar ik heb er geen behoefte aan om ook mijn gedachten met haar te delen. Integendeel...’

‘Dat is voor ons Afroini heel moeilijk te begrijpen,’ zei Firth. ‘Daarin verschillen wij van de mensen. Voor jullie is het leven veel moeilijker... Soms denk ik dat ik jullie misschien moet bewonderen... Je moet op elkaar vertrouwen zonder echt te weten, elkaar proberen te begrijpen zonder te kennen...’

Ze zwegen alle vier. Aan de overkant van het meer klonken gedempt de vrolijke geluiden van de kinderen.

Toen kwam Iman met een ruk overeind. ‘Ik moet nog een keer het water in. Even mijn hoofd helder maken. Ik ben hier niet gekomen om in slaap te vallen!’

‘Gelijk heb je,’ zei Igor. ‘Ik kan lekker blijven liggen. Maar jij en Edu zijn hier op onderzoekingstocht; dat zijn jullie bijna vergeten, luilakken die jullie zijn!’

11

Het Woud doet je alles vergeten... gevaarlijk... Niet je eigen gedachten denken, dat betekent ook ‘jezelf vergeten’. Vernietigen...

‘Wie zichzelf vergeet, hoeft zichzelf nog niet kwijt te raken,’ zei Firth.

‘Waar heb je het nu over?’ zei Igor.

‘Over gedachtenlezen,’ antwoordde Firth.

Igor draaide zich op zijn rug en mompelde iets onverstaanbaars.

‘Ik kan je niet vertellen hoe wij dat doen,’ sprak Firth. ‘Je zou het toch niet begrijpen.’

‘Dat kun je nou wel zeggen,’ zei Igor, ‘maar wij kunnen toch niet laten ons af te vragen en af te vragen. Is het niet zo, Edu?’

Edu knikte. En ik dan? dacht hij.

‘Als je het antwoord wilt weten, moet je ánders worden,’ zei Firth. ‘Dat heb ik al eens eerder gezegd.’

Ik wil niet anders worden, dat heb ik ook al eerder gezegd.

‘Als je niet wilt veranderen, kan ik je ook geen antwoord geven,’ sprak Firth.

‘Veranderen!’ zei Igor. ‘Dat is gemakkelijker gezegd dan gedaan.’

‘Ben jij dan niet veranderd?’ vroeg Firth.

‘Welnee!... Of ja, misschien toch wel een beetje...’ Igor fronste zijn wenkbrauwen. ‘Ik had bijvoorbeeld nooit kunnen denken dat ik uit eigen beweging hier naartoe zou komen, en dat ik het nog prettig zou vinden ook... En misschien heb ik in de laatste dagen een paar nieuwe ideeën gekregen. Ik heb sommige van mijn meningen moeten herzien. Als je dat veranderen noemt...’

En ik? dacht Edu. Moet ik mijn meningen ook herzien? Wat moet ik beginnen met andermans gedachten? Ik heb er niet om gevraagd, Firth.

‘Je bent de eerste niet,’ sprak Firth, ‘en ook niet de enige.’

Niet de eerste en ook niet de enige. Maar wat heb ik daaraan?

Iman klom aan de kant, hij schudde zich uit als een jonge hond.

‘Die vissen hier,’ zei hij, ‘zijn de moeite van het bestuderen waard... Zouden we er nu niet voor kunnen zorgen dat ze ook in de Noorderstroom weer komen? Als we ons eerlijk zouden voornemen ze geen kwaad te doen...’

‘Leg dat plan voor aan Hoofdkwartier,’ zei Igor een beetje slaperig. ‘En dan maar hopen dat niemand in stilte trek heeft in vis... De Afroini zijn zeker vegetariërs...’

‘Dat zijn wij,’ sprak Firth.

Iman keek een vogel na die over het meer scheerde. ‘Ik vraag me af in hoeverre al die beesten dénken,’ zei hij.

‘Ze zíjn,’ zei Firth, ‘en ze voelen. Hun gedachten zijn niet zo ingewikkeld als die van mensen en Afroini.’

‘En ze praten niet,’ zei Iman. Hij ging bij hen zitten. ‘Hebben jullie dat altijd gekund,’ vroeg hij, ‘gedachtenlezen?’

‘We doen het al heel lang,’ antwoordde Firth. ‘Maar waarschijnlijk is het niet altijd zo geweest. Lang geleden, toen Afroi nog jong was, was het leven één geheel: dieren en Afroini deelden elkaars denken. Maar de Afroini dachten steeds meer, steeds verder – en zó veel nieuwe gedachten kwamen er, dat ze er woorden van maakten, en leerden spreken. Zo is het verhaal dat wij elkaar sinds honderden dagen en nachten vertellen. De Afroini kregen een taal, en door die taal maakten ze hun gedachten helderder. Maar hoe meer woorden erbij kwamen, hoe moeilijker het werd elkaar zonder spreken te verstaan. Ze ontdekten dat ze iets konden zeggen wat ze niet dachten en iets denken wat ze niet zeiden. En er kwam een tijd dat velen elkaar niet meer begrepen. Toch ging de gave nooit helemaal verloren, speciaal bij de Afroini van het water. En zij zagen het gevaar, en zorgden ervoor dat de anderen het opnieuw leerden... Dat is ook al weer lang geleden, en niemand weet zeker of het zo is gegaan. Maar ik denk het wel, want we zien hetzelfde bij onze kinderen. Als ze jong zijn, spreken ze niet en delen elkaars gedachten; als ze pas leren praten vergeten ze dat soms, maar als ze opgroeien doen ze het weer, en leren het steeds beter.’

‘En als jullie eens helemaal niet zouden spreken?’ vroeg Iman.

‘Wij Roï-Afroini willen onze stem en taal niet missen,’ zei Firth. ‘En dat is goed gebleken – hoe hadden wij anders met jullie kunnen praten? Maar de Hhaafr-Afroini denken daar anders over. Zij spreken helemaal niet meer; ze zouden het niet eens meer kunnen.’

‘De... wát-Afroini?’ vroeg Igor.

‘Hhaafr-Afroini,’ herhaalde Firth.

‘De Afroini van het Water?’ vroeg Edu.

‘Ja, water. Ze leven in de zeeën,’ zei Firth. ‘Maar ze moeten soms boven water komen om adem te halen.’

‘Lijken ze op jullie?’ vroeg Iman. Hij was rechtop gaan zitten.

‘Nee,’ antwoordde Firth. ‘Helemaal niet. Ik bedoel van uiterlijk.’

‘Dus van binnen wel,’ zei Igor.

‘Ja, zij zijn Afroini... hoe zeggen jullie dat... intelligente, met rede begaafde schepselen.’

‘Hoe zien ze eruit?’ vroeg Iman.

‘Als... als waterwezens,’ antwoordde Firth. Hij wachtte even. ‘Voor jullie lijken ze op vissen.’

‘Vissen...’ herhaalde Iman.

‘Ze zijn heel groot,’ zei Firth.

Igor was ook gaan zitten; hij zag er weer wakker uit. ‘Grote vissen?’

Met slurven misschien? dacht Edu. Een angstig vermoeden kwam bij hem op. En als ze boven water komen, dan...

‘Dan spuiten ze hoge waterstralen,’ zei Firth.

‘Nee toch,’ fluisterde Iman. ‘Dat kan niet...’

‘De Spuitvissen!’ zei Edu.

De drie mensen keken elkaar aan; op elkaars gezicht lazen ze de herinneringen aan ware of onware gruwelverhalen. De Spuitvissen vallen alle mensen aan, vernietigen hun schepen...

‘Ja, de Spuitvissen,’ zei Firth. ‘Zo noemen jullie ze; jullie dachten aan ze als aan redeloze dieren, alleen omdat ze zo erg weinig op mensen lijken. En toen jullie ze voor het eerst zagen, beschouwden jullie ze als monsters... of als prooi. Jullie jaagden op ze, jullie doodden ze. In het begin probeerden ze jullie te bereiken met hun gedachten, en zelfs met tekens. Maar jullie hoorden het niet, zagen het niet. Toen raakte hun geduld op, en ze verdreven jullie uit hun zeeën.’

‘Ja, maar...’ begon Iman, en zweeg. ‘Dus zij beschouwen ons wél als vijanden,’ zei hij na een poosje.

‘Bózje moj! Wij kunnen het toch ook niet helpen dat we niet telepathisch zijn,’ zei Igor. ‘Als ze het ons nu hadden kunnen zeggen...’

‘Ze hebben het gezegd, op hun manier,’ sprak Firth. ‘Hadden ze jullie niet net zo goed als monsters kunnen beschouwen, omdat jullie gedachten zenden en ze niet ontvangen? Maar ze beschouwen jullie niet als vijanden.’

Dat was echter moeilijk te geloven. De mensen schoven onwillekeurig dichter naar elkaar toe, alsof ze zich aaneensloten tegen Firth, die zelfs voor Edu plotseling weer een vreemdeling werd, al hoorde hij niet bij de Afroini van het water.

‘Ze zullen jullie mensen niets doen,’ zei Firth, ‘tenzij jullie hen weer bedreigen... Ze weten dat jullie het Woud in zijn gegaan...’

‘En wat vinden ze daar wel van?’ vroeg Iman gedempt.

Edu’s ogen dwaalden af naar het meer; hij zou zich kunnen verbeelden dat ook daar, onder het rimpelende water, reusachtige vissen naar hen luisterden. Hij kreeg de neiging weg te lopen; ze zaten er zo dicht bij...

‘Ze zijn ver van hier,’ zei Firth geruststellend.

Hoe kon ik ook maar éven bang voor jou zijn, dacht Edu.

‘Sommige Hhaafr-Afroini zijn onverschillig voor wat jullie doen,’ vervolgde Firth; ‘andere vinden het goed dat jullie hier zijn, en ons Roï-Afroini hebben ontmoet. Maar geen van de Hhaafr-Afroini wil nog met jullie spreken.’

‘Dat zou ook moeilijk gaan,’ bromde Igor.

‘Ik bedoel daarmee: spreken via ons – dat zou toch kunnen. Zij willen alleen spreken als ze direct met jullie in contact kunnen treden.’

‘Direct? Nou, ik voor geen goud,’ prevelde Iman.

Edu dacht hetzelfde.

‘Hun gedachten zijn niet afschrikwekkend,’ zei Firth. ‘Ze verschillen niet zo veel van de onze. En van vele dingen weten ze meer dan wij.’

‘Nou, ik weet voorlopig genoeg,’ zei Iman. Hij maakte aanstalten om op te staan.

‘Ik vind het jammer dat jullie niet met ze kunnen praten,’ zei Firth. ‘Dat meen ik, Edu...’ Hij keek hen om de beurt aan. ‘Jullie willen nu terug naar je eigen huis.’

‘Ik vond het heel prettig hier,’ zei Igor, ‘en ik kom graag nog eens... hier in het bos bedoel ik. Ook nog een zee met Afroini, dat is me een beetje te veel van het goede.’

In Firths stem leek even een lach te klinken toen hij zei: ‘Je zult er wel aan wennen.’

‘Misschien,’ zei Igor. ‘Als je maar niet van me verwacht dat ik ook aan telepathie ga doen. Daar zijn mensenhersens nu eenmaal niet geschikt voor...’

12

‘Nu ook nog een elektro-encefalogram?’ zei Igor. ‘De d.a.w. heeft me al binnenstebuiten gekeerd, en ik vind het nu wel mooi genoeg. Ik ben maar een gewone radioman, geen onderzoeker als je vrienden Edu en Iman hier.’

‘Het hoort er nu eenmaal bij,’ zei doctor Petra Mol.

‘Alweer?’ zei Edu. ‘Na elke tocht is het hetzelfde liedje...’ Alsjeblieft, dat niet!

‘Onze hersenen werken nog steeds normaal,’ zei Iman, ‘ondanks de buitenlucht en het gepriem van de Afroini in onze geest...’

‘Sla het deze keer dus maar over,’ zei Igor. ‘Anders zouden de psychologen van de d.a.w. wel eens overwerkt kunnen raken.’

‘O, dát werk kan ik aan de assistenten overlaten,’ sprak Petra. ‘Maar goed, we zullen eerst jullie verslag afwachten. En vanmiddag hoeven jullie geen dienst te doen.’

‘En jij, Petra,’ begon Igor, ‘jij neemt toch zeker ook vrijaf...’

‘Dat zal ik nog wel zien,’ zei Petra vlug. ‘Ik voel me uitstekend, na mijn wandeling vanmorgen...’

Samen met Edu, dacht Igor. Bloemen. Duizend wilde groeisels...

Maar ze had er liever met jou willen zijn, dacht Edu.

Je ziet er niet gelukkig uit, Petra, vervolgden Igors gedachten. Je kunt nu wel van Edu houden, maar... ‘Je denkt toch niet dat je onmisbaar bent!’ zei hij.

Igor... wás ik het maar, voor jou... ‘Natuurlijk denk ik dat niet,’ zei Petra kortaf. ‘En bemoei je alsjeblieft met je eigen zaken.’

Wel ja, ga maar kiften over niets, dacht Iman. Alsof er geen belangrijker dingen zijn om over te praten...

Edu keek van de een naar de ander; hij wist niet of al deze gedachten er werkelijk waren, of dat hij ze had gefantaseerd... Maar korte tijd later nam hij Igor even apart, voordat ze naar de Commandant gingen.

‘Igor,’ zei hij, ‘hou jij van Petra?’

‘Wat vraag je me nou?’ zei Igor op gespeeld verbaasde toon. ‘Petra! Wie houdt er niet van haar?’

‘Ik vraag dit in ernst, Igor!’

‘En ik antwoord in ernst, Edu... Ik weet heel goed dat je verliefd op haar bent; nou, ga je gang...’

‘Ik heb het niet over mezelf, maar over jou.’

Igor keek Edu hoofdschuddend aan. ‘Altijd ernstig blijven, nietwaar? Ach jongen, maak er niet zo’n probleem van. Laat iedereen verliefd zijn op wie hij wil...’

‘Je hebt nog steeds mijn vraag niet beantwoord!’

‘Beste Edu, het antwoord weet je allang. Ik ben zo helder als glas.’ Igor lachte, maar erg vrolijk klonk het niet. ‘Bovendien is je vraag volkomen onbelangrijk. Het gaat er alleen om wat Petra denkt.’

‘Hou je van haar?’

‘Ik ben stapelgek op haar.’

‘Waarom zeg je haar dat dan niet?’

‘Nou nog mooier! Ik heb het haar honderd keer verteld...’

‘Dan heb je het haar niet duidelijk genoeg gezegd.’

Nu werd Igor eindelijk ernstig. ‘Maar Edu...’ begon hij.

‘Ik méén het, Igor,’ viel Edu hem in de rede. ‘En hou nu je mond maar...’

Gelukkig voegde toen Iman zich bij hen. Edu wilde niet langer op dit onderwerp doorgaan; hij had gezegd wat hij zeggen moest.

Igor heeft gelijk, laat iedereen verliefd zijn op wie hij wil. Het gaat er alleen om wat Petra voelt... Zelf voelde hij weinig, vreemd genoeg – alleen leegte en een vage droefheid.

Edu was moe – niet lichamelijk, maar alle emoties en belevenissen hadden zijn geest uitgeput. ’s Middags zwierf hij doelloos door de gebouwen onder de Koepel; hij had geen zin om te gaan rusten, en evenmin om zich in te spannen in sport- of recreatiezaal. Naar buiten wilde hij ook niet; het was trouwens de vraag of hij daar voor de derde keer op een dag toestemming voor zou krijgen. Hij was even een van de binnenplaatsen op geweest, waar je door het plexiglas de Venushemel kon zien. Maar het was daar veel te warm en te kaal, en de aardse kunstplanten waren alleen maar belachelijk.

Hij probeerde de woudbloemen weer voor zich te zien... dat kostte hem moeite, merkte hij. Die met het purperen hart... Nee, die niet... de lichtende groene... Hij deed zijn ogen dicht om ze zich voor de geest te halen, trachtte in gedachten hun blaadjes te tellen. Een dwaze, zinloze bezigheid... Een, twee, drie... zijn het er nu zes of zeven... even of oneven...

Even of oneven... geen blaadjes... Draadjes! Kortsluiting.

Ellende... wat doe ik hier. Waar zit de fout nou... Waarom kun je het me niet zeggen, je hebt toch een brein, stomme robot...

Hij staarde naar het gewirwar van metalen draadjes in een opengeschroefde robottenkop.

Ik heb hoofdpijn... kan mijn eigen kop niet repareren... Waarom moet dat raam openstaan? Voorschrift... En Max maar fluiten, steeds hetzelfde liedje... ‘Daar schijnt de maan daar schijnt de zon’... Hou daar godverdomme mee op. En doe dat raam dicht... Waarom ben ik hier. Rotplaneet... ‘Laat mij maar naar Nieuw Babylon’... De Aarde...

Verlangende gedachten... Draadjes in een robottenkop... Een huis in een stad op Aarde. Kortsluiting.

Wat doe ik hier, ik wil naar huis... Heimwee... Heimwee...

Een ontploffing van heftige gevoelens – niet zijn eigen gevoelens! – deed Edu wakker schrikken. Hij merkte dat hij liep; hij holde door een gang onder de Koepel. Hij was zichzelf weer, Edu, maar even was hij een ander geweest en hij wist ook wie, zonder er zelfs een ogenblik over na te denken. Hij ving nog steeds die andere gedachten op, maar nu kwamen ze duidelijk van buiten zijn brein; een zwakke stem die riep vanuit een ondraaglijke eenzaamheid... Heimwee.

Hij hield stil, staarde naar het plaatje op een deur: robot-technici. Toen pas aarzelde hij. Hij wreef zich het zweet van zijn voorhoofd. Wat moet ik hier? Een hallucinatie... Maar hij kon niet terug. Hij deed de deur open

‘Hou op!’ riep Sim Rap. Hij zat geknield bij een ontmantelde robot, maar nu kwam hij overeind; een metalen werktuig glinsterde in zijn vuist. Hij keek naar Max, zijn collega robot-technicus; geen van beiden merkte dat Edu binnen was gekomen.

‘Nou nou,’ zei Max, ‘mag een man niet fluiten bij zijn werk? Je bent gewoon niet te genieten...’ Hij spitste zijn lippen, maar geluid kwam er niet meer uit.

Sim Rap schreeuwde: ‘Ik heb er genoeg van!’ en vloog op hem af.

Edu sprong op hem toe, pakte hem hardhandig beet en hield hem tegen. Sim Rap vloekte, worstelde... en gaf zich gewonnen. Zijn zware werktuig kletterde op de grond.

‘Wel heb ik nou...’ zei Max geschrokken. ‘Dat is net op tijd!’

Edu en hij keken naar de kleine robot-technicus, die hijgend tussen hen in stond en beurtelings rood en bleek werd.

‘Je had me wel dood kunnen slaan,’ zei Max. ‘Zomaar, ineens. En om niks.’

‘Om niks... jij stomme ellendeling!’ zei Sim Rap met overslaande stem. Hij probeerde zich aan Edu’s greep te ontrukken. ‘Ik heb je wel tien keer gevraagd...’

‘Sim, je lijkt wel niet goed...’

‘Je kunt beter je mond houden, Max,’ zei Edu. ‘En doe dat raam dicht.’

‘Maar het moet open,’ protesteerde Max.

‘Laat me gaan,’ fluisterde Sim Rap.

‘Doe dat raam dicht!’ herhaalde Edu luid.

Robot-technicus Max gehoorzaamde, keerde zich om en zei: ‘Ik zie niet in waarom...’

‘En zanik niet langer!’ viel Edu hem in de rede. ‘Laat hem liever met rust.’ Hij liet Sim Rap los. ‘Ben jij nooit eens in een pestbui, Max?’

‘Ja, maar dat is geen reden om iemand zomaar aan te vliegen! Man, je zag het zelf, hij probeerde me gewoon te vermoorden. Ik zal het rapporteren bij de d.a.w.’

‘Dat moet je beslist doen!’ zei Edu boos. ‘Maak het hem nog maar een beetje moeilijker. Kom mee, Sim, wat jij nodig hebt is een stevige borrel.’

‘Zeg, luister eens, onderzoeker,’ zei Max geraakt. ‘Ik begrijp niet waar jij je mee bemoeit! Wat doe je hier eigenlijk?’

‘Ik kwam toevallig langs. En net op tijd, zoals je zelf zei...’

‘Net op tijd,’ herhaalde Sim Rap toonloos. ‘Het was niet mijn bedoeling, Max... O God, ik weet het ook niet meer...’

‘En dat alles om een onbenullig liedje en een kapotte robot,’ zei Max. ‘Ik geloof toch, Sim, dat je naar de d.a.w. moet gaan.’

‘Ik peins er niet over,’ zei Sim Rap, zich weer opwindend.

Edu liet hem niet uitpraten. ‘Kom nou eerst maar eens mee,’ zei hij. ‘Even rustig zitten en wat drinken zal je goed doen.’

‘Ach Sim, neem het niet zo zwaar op,’ zei Edu. ‘Goed, het was je allemaal een beetje te veel... Ik ben ook wel eens uit mijn humeur als alles tegenloopt... als ik last heb van heimwee.’

Ze waren in de Heimweekamer gaan zitten, omdat daar niemand anders was, en dronken van de alcoholische drank die een robot hun had gebracht.

‘Jij? Heimwee?’ zei Sim Rap. Eerst had hij er apathisch bij gezeten; nu werd zijn stem levendig van ongeloof. ‘Jij bent juist degene die nergens liever is dan hier...’

‘Denk je daarom dat ik nooit naar huis verlang?’ zei Edu. En terwijl hij verder praatte om Sim Rap daarvan te overtuigen, merkte hij dat hij nog de waarheid sprak ook: hij had heimwee, een wanhopig verlangen naar de Aarde, waar alles bekend en vertrouwd was. Hier kon hij zelfs zijn eigen gedachten niet vertrouwen.

Petra, dát kan ik begrijpen. Ik hou van haar... Maar Sim Rap, die ik nauwelijks ken, om wie ik niets geef...

Hij stond op en schakelde de namaakuitzichten in. Een poosje zaten ze er zwijgend naar te kijken. Toen begon Sim Rap te vertellen over zijn thuis, de stad waar hij vandaan kwam. Edu was er nooit geweest, maar alle steden op Aarde leken op elkaar. En toch was elk ervan uniek voor wie er woonde...

Zeg niet te veel, Sim, dacht hij. Straks heb je er misschien spijt van...

Maar het scheen Sim Rap goed te doen; hij leunde ontspannen achterover in zijn zetel. Edu hoorde hem aan, zei nu en dan een enkel woord. Maar zijn gedachten waren heel anders: Wat heb ik eigenlijk met jouw moeilijkheden te maken? Had je mij ooit gewoon om hulp gevraagd? Nee toch zeker... Maar ik ben de enige die je hoorde roepen. Nog erger, ik wás jou – één ogenblik voelde ik wat jij voelde. Stel je eens voor: al die gedachten om ons heen! Als ik die allemaal mee moest denken, zou ik gek worden...

13

Het gebeurde als hij niet zijn eigen gedachten dacht – zo had Firth het hem gezegd: wanneer hij zich ontspannen had, of als hij in slaap viel... als zijn geest leeg was door vermoeidheid, of als hij in een dromerige geluksstemming verkeerde waarin hij zich met een ander verbonden voelde...

Edu wilde zich er niet nóg eens aan blootstellen; hij moest zich afsluiten voor al die andere gedachten. En dat betekende dat hij zijn ogen en oren wijd open moest houden, zijn aandacht richten op wat concreet en tastbaar was. Actief moest hij zijn, zijn hersens gebruiken... en daarbij vergeten dat er ook nog een zesde zintuig bestond. En toen Sim Rap weg was gegaan, zocht hij ander gezelschap op, eerst in de sporthal, later in de conversatiezaal.

Veel praten, en antwoord geven zonder je af te vragen of de ander meent wat hij zegt... je niet verdiepen in verborgen bedoelingen... je gedachten niet laten afdwalen van wat je kunt horen en zien...

Maar telkens weer waren er kleinigheden die hem aan het schrikken maakten. Opmerkingen als: ‘Je neemt me de woorden uit de mond’... en ‘Nou zeg je precies wat ik dacht’... of ‘Hoe raad je het, Edu!’

Het was niet de eerste keer dat hem dat overkwam, en het kon natuurlijk toeval zijn. Maar had hij het de laatste dagen niet te veel gehoord? Las hij onbewust nog vaker gedachten dan hij wist?

Kaartspelen in de conversatiezaal... Edu won drie keer achter elkaar, en Arno, die almaar had verloren, zei half plagend, half geërgerd: ‘Is dat werkelijk stom geluk? Ik geloof dat jij door de kaarten heen kunt kijken!’

Edu waagde zich niet aan een vierde rondje, ook al omdat de kaartspelers over de Afroini begonnen te praten. (‘Verdraaid zeg, met hen zul je nooit kunnen pokeren!’) Gelukkig liep het tegen etenstijd en kon hij naar de kantine gaan.

De eersten die hij daar zag waren Petra en Igor; ze leken verdiept in een vertrouwelijk gesprek. Meestal at hij in hun gezelschap, maar nu schoof hij aan bij Mick, die (tegen zijn gewoonte) alleen aan een tafeltje zat. Mick stond echter op voordat ze een woord gewisseld hadden en verwijderde zich met een doorzichtig excuus. Een ogenblik later nam Iman zijn plaats in. Edu riep een robot en bestelde twee borrels.

‘Mag ik u eraan herinneren,’ zei de robot, ‘dat u al twee glazen op hebt, en dat drie het uiterste maximum is.’

‘Dat weet ik, robot,’ zei Edu kortaf. ‘Eén is er voor onderzoeker Veertien.’ Petra en Igor kijken naar me; nu praten ze vast over mij...

‘Is dit glas voor mij?’ zei Iman. ‘Dankjewel, maar ik heb al koffienektar ook.’

‘Geeft niets,’ zei Edu, ‘dan drink ik het wel op.’

Hij begon te praten, vlug en druk. Natuurlijk kwam het gesprek meteen op de tocht van die morgen, en algauw doken daar de Spuitvissen in op.

De Afroini van het water, dacht Edu. Heb ik ze niet eens gezien? Alleen maar in een droom...

Hij merkte dat Iman hem meer dan eenmaal onderzoekend opnam, en hij was blij toen hij op kon staan. Hij voelde zich vreemd licht in zijn hoofd. Stom van me. Vier glazen en haast niets gegeten. Gauw een nektar nemen...

In de conversatiezaal kon hij Petra en Igor niet weer ontwijken, want Petra riep hem: ‘Waarom kom je niet bij ons zitten, Edu?’

Maar toen hij dat had gedaan, zwegen ze alle drie – alsof ze verlegen waren voor elkaar.

Petra’s lieve, sprekende ogen: Je weet het, hè Edu? Je begrijpt het... Het spijt me werkelijk.

Ik hou toch van je, dacht hij. Als ik wilde, zou ik je beter kennen dan Igor ooit... Als ik wílde. Als ik durfde. En als jij ook verstond wat ik denk... Maar dat doe je niet. Zeg niets, het heeft geen zin.

Maar Petra sprak toch: ‘Edu..’

Stil. Ik kan toch geen antwoord geven.

‘Je hebt te veel...’

‘Te veel gedronken! Jazeker...’ Nu vraag je niet verder; dat is maar goed ook. Je zou ervan schrikken, weet je dat? Je zou je helemaal van me afkeren misschien...

‘Hier, drink je nektar op,’ zei Igor. ‘Op je gezondheid!’

Igors vriendelijke gezicht, vol waardering... O ik ben heus zo nobel niet! dacht Edu. Maar je bent mijn vriend. En Petra mag me ook wel... Jullie zijn allebei een beetje ongerust. Allebei. Samen. Jullie horen bij elkaar. Ik ben alleen...

Hij dronk zijn glas leeg. ‘Ook op jullie gezondheid,’ zei hij, en hij glimlachte Petra en Igor beiden toe. ‘Excuseer me, ik moet daar even wat vragen...’

Ik heb niets te vragen, dacht hij, ik wil praten, niet denken. Laat de muziekdoos spelen, zet de televisie aan... Intussen liep hij door de zaal, en bleef staan bij Dr Brim omdat die hem toevallig aankeek. De Recorder zat naast hem, met een map vol kaarten voor zich.

‘Goedenavond, al nieuws van de Computer?’ zei Edu, terwijl hij bij hen ging zitten.

‘Ik dacht dat u nooit over dienstzaken wilde spreken in uw vrije tijd,’ sprak de Chef der Planeetgeleerden. ‘Zelfs als u op onderzoek uit bent...’

‘Hou ik me niet aan de instructies,’ vulde Edu aan. ‘Maar als ik me altijd aan de instructies had gehouden, waren we nog even ver als drie jaar geleden.’

‘U laat zich daar toch niet op voorstaan?’ zei Dr Brim afgemeten. ‘Hoe je het ook bekijkt, uw ontdekkingen zijn te danken aan doodgewone ongehoorzaamheid. Aan dom toeval.’

‘Precies,’ zei Edu op vriendelijk beleefde toon. ‘Ongehoorzaamheid, toeval... De onbekende gevaarlijke factor...’ Hij keek naar de Recorder. ‘Heeft de Computer al iets van het probleem opgelost? Het onbekende en gevaarlijke, of wel X in de vergelijking. Antwoord: X is gelijk aan de Afroini.’

‘De Afroini,’ knikte de Recorder. ‘Maar daarmee is het vraagstuk niet opgelost; er zijn meer onbekenden in de vergelijking.’

‘Een ingewikkeld probleem dus,’ zei Edu. ‘Tweede vraag: Wat is de uitkomst van de ontmoeting tussen mensen en Afroini?’

‘Van het contact tussen Aarde en Venus,’ sprak de Chef der Planeetgeleerden. ‘Dat zullen de Computer en wij pas over een poosje weten.’

En houd daarbij dan ook rekening met de onbekende factor in de mens...

‘We moeten nog veel meer gegevens hebben,’ zei de Recorder.

‘Vandaar dat er voor morgenochtend weer een tocht op het programma staat,’ zei Dr Brim. ‘De temperatuur loopt nu snel op, maar in het Woud zal het nog wel gaan... Het is allemaal geregeld,’ vervolgde hij. ‘De grondmobiel die u zal brengen en halen kan best nog wat dichter bij de bosrand komen, mits hij er niet te lang hoeft te blijven staan. We zullen de Afroini vragen ons te helpen bij de timing. Gewoon door aan ze te denken op het ogenblik dat de mobiel die u komt halen van hier vertrekt. Zij kunnen u dan vertellen dat u de terugweg moet aanvaarden. Dat zullen ze toch zeker wel willen doen?’

‘Natuurlijk,’ zei Edu. ‘Waarom niet?’ Weer een tocht? Ik ga niet mee.

‘Het is alleen jammer dat we maar een eenzijdig contact kunnen hebben,’ zei Dr Brim. ‘Wij zouden ook best een telepaat kunnen gebruiken...’

Edu ging niet op deze woorden in. ‘Wie gaan er morgen?’ vroeg hij.

‘We hebben een viertal onderzoekers uitgekozen...’ Dr Brim keek de zaal rond. Edu keek mee; al zijn collega’s waren er, behalve Mick.

‘Er zijn twee nieuwelingen bij,’ ging Dr Brim voort. ‘De onderzoekers Dertien en Achttien.’

Dat waren Arno en Saboe.

‘We wilden eerst gewoon de rij afgaan,’ sprak de Recorder, ‘maar Onderzoeker Achttien heeft iets in zijn voordeel: zijn vader en grootvader waren opzichters van een natuurreservaat op Aarde; hij is dus enigszins vertrouwd met plantengroei.’

‘Onderzoeker Veertien gaat ook mee,’ zei Dr Brim, ‘en u, vanzelfsprekend.’

‘Ik?... Nee, ik niet,’ zei Edu.

Dr Brim en de Recorder keken hem verbaasd aan.

‘Wat zegt u nu, onderzoeker Elf!’ zei de eerste. ‘U niet? Hoe komt u daarbij?’

‘Ik ben er al vier dagen achter elkaar geweest,’ zei Edu. ‘Vandaag zelfs twee keer. Laat nu een ander het maar eens doen.’

‘En u was er altijd zo op gebrand om te gaan!’

Ja, ik verlang naar het Woud, nog steeds... De regen, de beek... Een lémai lopen en dan rusten. Maar als ik rust... nee, dáár schuilt het gevaar juist.

‘U moet mee, morgen,’ zei Dr Brim.

‘Ik wil niet.’

‘U wéígert, onderzoeker Elf?’

‘Ja.’ Edu stond op. ‘Ik zal er nog wel met de Commandant over spreken...’ Maar niet nu! De Commandant was net de zaal in gekomen; hij stond te praten met Petra en Igor. ‘Ik zal u vanavond niet langer met dienstzaken vervelen,’ voegde Edu er snel bij.

Enkele ogenblikken later zat hij naar de televisiemuur te staren – vrolijke filmfiguren sprongen daar rond. Maar de beelden boeiden hem niet; na een poosje verloren ze iedere zin, en werden slechts bewegende vlekken... Licht en donker... Rood en geel... Torenhoog en mijlen breed...

Angst. Ik ben een lafaard en straks gaat iedereen naar het Woud en ik moet ook, durf niet... Afroini weten het. Edu weet het nog erger...

Dat ben ík niet, het is Mick!

... ik ben een lafaard wat moet ik doen...

Mick, hou op!

Edu...

Jij kunt hem helpen.

Edu–

Dat is een ander. Iman?

Edu was er het eerst was ik het maar geweest verdomme

Twee azen twee tienen.

Ik heb dorst, neem er nog eentje

Hij houdt iets verborgen, Edu. Woud. Rode bloemen. Joy, blijf bij me

Igor ik hou van je

Ik wil dat niet horen!

Wakker liggen angst

...dríé azen

Morgen op expeditie

Ik rapporteer het toch bij de d.a.w.

...op expeditie zie er tegenop Edu en Iman kunnen zoveel beweren

Onderzoeker Elf een bijzonder irritante jongeman en van hem hangt zoveel af

...verontrustend

Wie kan me helpen

...verontrustend

Expeditie morgen ik rapporteer het toch help mij Afroini zeer verontrustend ik heb jeuk zet die muziekdoos harder vlammende bomen alwetende monsters in peilloze zeeën zet die muziekdoos zachter help toch Edu Igor Petra hartenheer schoppenaas help

Help! Hou op!

Edu was overeind gekomen; hij dacht dat hij het had uitgeschreeuwd en sloeg een hand voor zijn mond.

Maar de mensen in de zaal bleven rustig zitten, en gingen door met waar ze mee bezig waren – praten, drinken, kaarten, televisiekijken... Daaronder bleven echter hun gedachten; dadelijk zouden ze weer op hem afkomen, hem van alle kanten bestormen. Ze zouden fluisteren en zeuren, roepen en krijsen, allemaal tegelijk en door elkaar.

Edu beefde, het koude zweet brak hem uit.

‘Hé, ga eens zitten,’ zei iemand achter hem. ‘Je verspert me het zicht.’

Edu liep door de zaal, langzaam en voorzichtig. Zijn knieën trilden.

Hij keek in de gezichten van Petra en Igor, vragend naar hem toegewend. De Commandant keek ook.

Edu zou willen wegrennen, zich verbergen... Met uiterste krachtsinspanning wist hij zich te dwingen gewoon te lopen, normaal te kijken. Weg! Voordat het weer begint... Daar is de deur...

Toen hij de conversatiezaal verlaten had, zette hij het op een hollen en stond niet stil voordat hij bij zijn kamer was. Hij ging er binnen en deed de deur achter zich dicht. Hij slaakte een diepe zucht van opluchting, maar meteen daarna wist hij dat het niets uitmaakte. Hiervoor kon hij niet vluchten; hij moest het onder ogen zien.

Niet de eerste en niet de enige, spraken zijn gedachten in de stilte die nu gevallen was in zijn geest. Wat bedoelde Firth daarmee? Er keerde eens iemand terug uit het Woud. Gek. Van zijn verstand beroofd.

14

Edu luisterde en keek rond. Er was niemand anders in de kleine kamer. Maar afstand was geen beletsel.

Help me! Nu was hij het zelf die riep. Waar is Mick? Kan iemand mij helpen?

Onder de stilte bewoog zich iets... Maar hij wilde het antwoord niet weten; alleen ver weg in het Woud konden ze hem horen, en hier in de Koepel niet, zijn medemensen in de Koepel niet. Ze konden hem gek maken met de chaos van hun gedachten, maar ze bleven doof als hij in wanhoop terugschreeuwde...

Ik ben een mens en dat wil ik blijven. Geen speelbal van alle toevallige gedachten om me heen.

Hij liep de kamer op en neer – zes stappen heen, zes stappen terug; hij ging de natte cel in en plensde koud water over zijn gezicht. Hij bekeek zich in de spiegel. Je ziet er nog steeds hetzelfde uit... Weet je wie je bent, Edu?

Hij liet zich op zijn bed vallen. Wéér bewoog zich iets in de stille diepte onder zijn denken. Laat het niet naar de oppervlakte komen... Een vluchtig visioen van rimpelend water, met loerende vissen daaronder...

Ik luister niet naar jullie, zei hij tegen de Afroini. Als ik het wél deed, zou ik mezelf verliezen... Deze planeet is ons wezensvreemd... Wie zei dat ook alweer? Jock Martijn. Hij had gelijk. En toch werd hij erdoor aangetrokken. Als ik, als ik...

Hij ging rechtop zitten en luisterde naar het bonzen van zijn bloed en zijn snelle ademhaling. Hij verschanste zich in zijn eigen gedachten, en wachtte op een nieuwe aanval. En toen de deur openging, staarde hij ernaar in de onredelijke vrees dat lichaamloze gedachtenstromen plotseling gestalte hadden gekregen.

Maar het was alleen een robot, die beleefd zijn excuses maakte.

‘Ik wist niet dat u hier was...’

‘Wat is er?’ vroeg Edu. Zijn stem trilde, maar voor een robot maakte dat niets uit.

‘Ik ben gestuurd door onderzoeker Twaalf. Hij heeft hier iets laten liggen.’

‘Mick? Waar is hij?’

‘In zijn kamer.’

‘Dít is zijn kamer! Hij is toch niet meer bij de d.a.w...’

‘Nee, onderzoeker Elf. Maar hij heeft om een eigen kamer gevraagd.’

‘Een eigen kamer?’

‘Een kamer voor hem alleen. Hij heeft nu het reservevertrek aan het einde van de gang,’ zei de robot. Hij kwam dichterbij. ‘In de lade naast zijn bed ligt nog een slaaptablet. Hij vroeg mij om die voor hem te halen...’

‘Stop! Blijf staan, wacht.’

De robot gehoorzaamde. ‘Ja, onderzoeker Elf?’

‘Als onderzoeker Twaalf iets wil hebben, moet hij zelf hier komen,’ zei Edu. ‘Hoor je mij, robot; jij krijgt die tablet niet. Mick kan die zelf komen halen. Zeg hem dat maar. Dat is een bevel.’

‘Ja, onderzoeker Elf.’ De robot draaide zich om en verdween geruisloos.

Edu ging achterover liggen en dacht: Mick... een kamer alleen. Dit gaat te ver... Hij moet hier komen, ik wil met hem praten... Ik durf niet alleen te blijven...

Hij had de robot een bevel gegeven, en die moest dus gehoorzamen. Hij stelde zich voor hoe het gaan zou, blij dat hij zijn hersens met iets anders bezig kon houden.

Mick zou wel boos zijn, en het liefst zou hij natuurlijk zijn eigen bevel herhalen. Een robot kon een menselijk bevel of verbod niet negeren, tenzij het in strijd was met wet, reglement of algemene veiligheid. Maar als hij twee tegenstrijdige opdrachten kreeg, kwam hij in moeilijkheden – in dit geval zeker, want zijn opdrachtgevers waren allebei onderzoekers, en dus gelijk in rang. Als Mick bij zijn bevel bleef, zou de robot niets overblijven dan een ander te laten beslissen; hij zou het probleem voorleggen aan de Computer of aan de Robot-technische Dienst. Dat zou een heleboel drukte geven. Ook Mick wist dat heel goed, en hij zou daar vast niet voor voelen. Dan bleef hem slechts deze keuze over: zelf hier komen, of de zaak maar zo laten...

En als Mick nu eens het laatste deed? Dan zou hij wakker blijven liggen, zich steeds meer opwinden...

Kom hier, Mick, kom hier...

Edu merkte dat hij het hardop zei. Tegelijkertijd besefte hij dat hij had geprobeerd Micks gedachten op te vangen. Weer brak het angstzweet hem uit; hij sloot zijn geest af. Maar dat kun je niet volhouden, Edu... Ik word gek als er niet iemand komt...

Snelle, driftige voetstappen... De deur ging weer open en daar was Mick, in pyjama, met verward haar en een kwaad gezicht.

‘Wat is dat voor onzin!’ zei hij boos. ‘Waarom heb je de robot weggestuurd?’

‘Dat weet je toch...’ zei Edu fluisterend. Maar zijn stem was luid en vast toen hij verderging: ‘Dit is jouw kamer, Mick, en als je iets nodig hebt kun je er zelf om komen...’

‘Klets niet, Edu,’ zei Mick. Met enkele grote stappen was hij bij zijn bed.

‘Waarom wil je hier niet meer slapen?’ vroeg Edu. Hij kwam langzaam in zittende houding. ‘Ben je soms bang voor mij?’

‘Ik wil alleen maar rust hebben,’ antwoordde Mick kortaf.

‘Ach Mick, stel je niet zo aan!’

Mick trok het laatje open, rommelde erin en vloekte zacht. ‘Er is er geen.’

‘Dat weet ik,’ zei Edu.

Weer keek Mick hem aan. Zijn lippen bewogen, maar hij zei niets.

‘Ik ben zo vrij geweest jouw tablet te nemen,’ zei Edu op kalme toon, ‘gisteren of eergisteren toen ik niet slapen kon.’

‘Wel verdomme, dat is het toppunt!’ barstte Mick los. ‘Hoe durf je... en mij hier laten komen voor niks!’

Als hij me nu een klap in mijn gezicht geeft, dacht Edu, zonder zich daar ook maar enigszins over op te winden, zou het me niet verwonderen...

‘Wat bezielt jou?’ zei Mick, op hem neerkijkend.

‘Ik wil met je praten...’ hoor je me, met je praten; slaande ruzie maken desnoods...

‘Praten? Nou, en ik niet. Ik ben het zat! Goeiedag.’

‘Mick!’ riep Edu. ‘Blijf hier!’ Hij wilde opstaan maar vertrouwde zijn benen niet.

Mick was al bij de deur. ‘En laat me voortaan met rust,’ zei hij over zijn schouder.

‘Blijf!’ zei Edu, bijna smekend. ‘Laat me niet alleen...’

Nu draaide Mick zich weer naar hem toe, eindelijk begrijpend dat er iets niet in orde was.

‘Edu, wat bezielt jou?’ zei hij voor de tweede keer.

Edu gaf meteen antwoord, niet in staat iets te verzinnen of eromheen te draaien.

‘Ik ben bang.’

Toen sloeg hij zijn ogen neer en boog zijn hoofd, zich afvragend of hij niet beter had kunnen zwijgen, zoekend naar nog iets dat hij kon zeggen. Maar hij kon geen andere woorden vinden, alleen de waarheid: Ik ben bang...

Hij hoorde Mick dichterbij komen, voelde hem kijken. En plotseling wist hij dat hij door deze bekentenis – helemaal zonder dat het zijn bedoeling was – de muur had afgebroken die Mick tussen hen had opgeworpen.

Ja, ik ben bang! Jij weet toch wat dat is? Net zoals jij in het Woud... Ik durf niet eens meer wat te zeggen omdat ik dan misschien zou gaan gillen... of in tranen uitbarsten...

‘Edu!’ zei Mick uit de verte.

Een mooi stel zijn wij... Wisi-u zei dat ik jou kon helpen. En in plaats daarvan vraag ik jou om hulp... Sorry, Mick. Ga maar, ga maar.

Maar Mick ging niet weg. ‘Edu, wat is er...’ Hij was niet boos meer, alleen bezorgd. ‘Bang? Waarvoor?’

Edu hief zijn gezicht op. ‘Bang,’ herhaalde hij. Maar het was niet zo erg meer als zonet; de verlammende, ijskoude angst was een eindje teruggeweken, hield hem niet meer in de greep.

Mick ging naast hem zitten. ‘Waarvoor?’ vroeg hij. ‘Voor wat?’

‘Voor Venus...’ fluisterde Edu, en zweeg. Hij voelde onmiddellijk dat Mick daarvan schrok. ‘Nee... zo bedoel ik het niet,’ zei hij stamelend. ‘Het heeft niets te maken met wat jij... Ik kan het je niet uitleggen!’

‘Wind je nou niet op,’ zei Mick kalmerend. ‘Er dreigt toch geen direct gevaar!’

Nu heb ik hem ook bang gemaakt... ‘Nee Mick, nee... Het is iets persoonlijks...’

‘Wat is er gebeurd?’

‘Niets.’

‘Maak mij nou niks wijs!’ zei Mick krachtig. Hij was nu weer helemaal zichzelf. ‘Je jaagt me de stuipen op het lijf, en je ziet eruit alsof je een spook hebt gezien, en nou zeg je dat er niets is!’

‘Niets dat ik vertellen kan... Ik voel me al een stuk beter. Als jij nog even hier blijft, en gewoon een beetje praat...’

Edu sloot zijn ogen. God, wat ben ik moe... niet aan toegeven...

Mick stond op en liep door de kamer. Edu vloog overeind. ‘Waar ga je heen!’

‘Als er iemand moet praten, ben jij het!’ zei Mick. ‘Hier, ik heb wat water voor je gehaald. Drink eens wat, zo... En zeg het nu maar, ik zal het aan niemand anders vertellen. Waar ben je bang voor?’

‘Ik ben bang dat ik gek word,’ zei Edu langzaam.

Het was even stil.

Toen sprak Mick, verbaasd, maar met een ondertoon van vrees: ‘Ben je nou helemaal! Hoe kom je daarbij?’

Nee, jij weet niets van de oudste expeditieverslagen. Maar je hebt me wel gewaarschuwd. Meende je wat je toen zei?

‘Jij gek? Hoe haal je dat nou in je hoofd,’ zei Mick. ‘Ik heb nog nooit zulke waanzin gehoord. Hoe kom je daar in Venusnaam bij?’

‘Mick, allereerst dit: ik vind het heerlijk om in het Woud te wandelen...’

Weer was het stil.

‘Nou, en...?’ zei Mick toen zacht. ‘Denk je daarom dat je gek bent? Het is toch wel gebleken dat... dat je daar juist gelijk in had. Dan kun je net zo goed zeggen dat ík gek ben, omdat ik...’

‘Omdat jij de Wouden haat, het Woud en de Afroini. Je verweet mij dat ik aan hun kant sta...’

‘O, maar Edu, zo meende ik het niet!’

Ik mag het je niet zeggen, dacht Edu. De schok zou te groot voor je zijn... Je zou het me kwalijk nemen, al zou je het niet willen... Zelfs nu heb ik het gevoel dat ik maar weinig moeite hoef te doen om precies te weten wat er in je omgaat.. Hij was weer gaan liggen en staarde met nietsziende ogen naar het plafond. Hij hoorde dat Mick op zijn eigen bed ging zitten. Ik kan het je niet vertellen. Je zou weggaan, mij alleen laten... Ik bén al alleen. De Koepel is vol gedachten. Maar geen mens hoort wat ik denk...

‘En wat hebben het Woud en de Afroini ermee te maken?’ vroeg Mick.

‘Ik weet het niet,’ zei Edu mat. ‘Ach, misschien heb ik het me allemaal maar verbeeld.’

‘Luister eens, Edu, zo komen we nergens!’ zei Mick. ‘Wil je liever met iemand anders praten?’

‘Nee.’

‘Ik kan naar de d.a.w. gaan...’

‘Nee!’

‘Alleen om iets kalmerends voor je te vragen.’

‘Nee, Mick. Nee!’

‘Wat wil je dan? Kijk me nou eens aan...’

Edu gehoorzaamde. Mick zat hem met gefronste wenkbrauwen op te nemen. ‘Je zegt me dat je denkt dat je...’ Hij brak af.

‘Het woord gek is misschien overdreven...’

‘Maar Edu, zoiets zeg je toch niet voor de grap! Wat is er gebeurd? Vooruit, geef antwoord!’

Edu wendde zijn blik af. ‘Goed dan,’ zei hij. ‘Ik kan gedachten lezen... Tenminste, ik ben bang dat ik het kan; ik geloof dat ik het zou kunnen. En ik wil het niet; het is afschuwelijk.’

15

‘Het is zo’n beetje als een radio misschien,’ zei Mick.

‘Radio?’ herhaalde Edu vragend. Hij had het Mick verteld, zijn hart uitgestort, en hij had maar weinig verzwegen – alleen de inhoud van andere gedachten die hem zelf eigenlijk ook niet aangingen... En Mick was gebleven, had aandachtig geluisterd; als hij was geschrokken, liet hij het niet merken. Wéér was Edu er zeker van dat hij te weten zou kunnen komen wat Mick er precies van vond – maar hij deed er geen poging toe; dat zou ook niet eerlijk zijn tegenover een vriend.

‘Je hebt radiozenders en -ontvangers,’ zei Mick.

‘O, bedoel je het zo. En ik ben, of heb behalve een zender ook een ontvanger... Maar begrijp je niet hoe erg dat is! Zonet in de conversatiezaal... het was niet om uit te houden.’

‘Dat geloof ik graag,’ zei Mick. ‘Maar stel je nou eens voor dat je voor het eerst een radio-ontvanger ziet...’ Hij zat rechtop en sprak alsof hij hardop aan het denken was. ‘Je weet niet hoe zo’n ding te gebruiken, hoe je hem af kunt stellen op een bepaald station. Je zit maar wat aan de knoppen te draaien, en je hoort allerlei zenders vlak naast en door elkaar... Dat is ook iets om stapel van te worden! Maar iedereen kan leren met een radio om te gaan...’

‘Daar zit iets in,’ zei Edu peinzend. ‘Ermee leren omgaan. Maar ik zou liever helemaal geen ontvanger zijn...’

‘Je moet de knop ook om kunnen draaien,’ zei Mick, ‘het instrument uitschakelen... Vraag me alleen niet hoe!’

‘Ja, ja natuurlijk...’ En wie kan mij dat leren? dacht Edu. De Afroini... Maar de Afroini zouden niet begrijpen dat het voor hem iets heel anders was dan voor hen... ‘Ik vraag me af,’ zei hij zacht voor zich heen, ‘waarom dit juist mij moest overkomen.’

‘Eerlijk gezegd vind ik dat zo verwonderlijk niet,’ zei Mick.

‘Denk je dat het door het Woud komt?’

Mick keek bezorgd. ‘Ik weet het niet,’ zei hij onzeker.

Ze zwegen beiden, bezig met hun gedachten.

‘Waarschijnlijk heeft het Woud er wel iets mee te maken,’ zei Edu toen. ‘Maar alleen omdat je je daar zo gemakkelijk kunt ontspannen. En dat is nodig voor gedachtenlezen, zegt Firth.’

‘Mmmm,’ zei Mick, en toen plotseling: ‘Weet je wat ik nu denk?’

‘Nee, en ik wil het niet weten ook.’

‘Je mag het, van mij. Probeer het eens!’

‘Nee... ik voel er niet voor een demonstratie te geven.’ Maar dat nieuwe, raadselachtige deel van Edu’s geest kon niet nalaten toch even naar Micks gedachten te reiken... ‘Je denkt aan het Woud,’ zei hij. ‘Schrik niet, ik luister al niet meer. Maar er was ook iets anders, iets vreemds...’

‘Zeg het maar!’

‘Iets roods en glimmends,’ zei Edu langzaam. ‘Het leek op een ruimteschip. En toch denk ik aan iets anders. Iets van vroeger... Speelgoed.’

‘Hoe is het mogelijk!’ fluisterde Mick. ‘Ik probeerde aan iets te denken dat jij nooit kon weten. Aan een ruimteschip-model dat ik op mijn zesde verjaardag kreeg...’ Hij staarde Edu met grote ogen aan. Het is toch griezelig! ‘Ik dacht ook aan het Woud,’ zei hij, ‘maar dat had je net zo goed kunnen raden... Weet je Edu, ik heb me voorgenomen er nog eens heen te gaan. Zo gauw mogelijk... Ook al ben ik er als de dood voor,’ voegde hij erbij.

‘Dat is fijn, Mick,’ zei Edu. Plotseling moest hij even iets wegslikken. ‘En hoor eens, ik beloof je op m’n erewoord dat ik nooit jouw gedachten af zal luisteren – nooit zonder jouw toestemming en zonder dat je het weet... Niet als het aan mij ligt...’ Maar kan ik deze belofte houden?

‘Dat is je geraden!’ zei Mick, in een poging weer gewoon en luchtig te doen. ‘Weet niemand anders er iets van?’ vroeg hij.

‘Nee, jij bent de enige. Vertel het niet verder.’

‘Zou je... moet je het eigenlijk niet rapporteren?’ vroeg Mick aarzelend.

‘Misschien wel. Maar nu niet, nog niet... Ik zou geen leven meer hebben, Mick, als ze het wisten... Bovendien, wat kán ik er nog van? Ik kan nog helemaal niet omgaan met die ontvanger, zoals jij het noemt.’

‘Dat is waar, maar... Misschien zou je er eens met iemand over kunnen praten die van zulke dingen meer verstand heeft dan ik... Een psycholoog... Met Petra.’

‘Nee, nee, alsjeblieft niet,’ zei Edu kortaf.

‘Ik bedoel niet bij de d.a.w., maar gewoon... Jullie zijn zulke goeie vrienden...’

‘Nee Mick.’

‘Maak me niets wijs, Edu. Jullie...’

‘Mick, hou op!’ Edu keek naar zijn vriend. ‘Ach, je mag het wel weten, dat is het juist. Ik ben heel erg op haar gesteld, maar zij houdt niet van mij.’

‘Weet je dat wel zeker?’

‘Ik wéét het.’

‘O... Ja. Ik begrijp het,’ zei Mick, en zweeg.

‘In elk geval,’ zei Edu na een tijdje, ‘heeft het me goed gedaan er met jou over te praten...’ Dat meen ik, en toch is er eigenlijk niets veranderd.

‘Gedeelde smart is halve smart,’ zei Mick.

Een zacht tikje op de deur... De robot kwam binnen en zei: ‘Goedenavond, heren. Onderzoeker Twaalf, het licht brandt nog in uw kamer...’

‘Dít is mijn kamer,’ zei Mick. ‘Ik slaap van nu af weer hier.’

‘Goed, onderzoeker Twaalf,’ sprak de robot zonder verbazing. ‘Dan zal ik uw eigendommen weer in de kast hier terugleggen. Hebt u uw slaaptablet al?’

‘Het leven is vol problemen,’ zei Mick, ‘maar ik geloof toch dat ik er geen meer nodig heb.’

Ze waren allebei moe en sliepen vlug in. Vlak voordat Edu in slaap viel, was er nog even een angstige gedachte: Als ik maar niet ga dromen...

Hij droomde wél, maar er was niets angstigs aan. Hij was weer terug in het Woud, en lag op het mos bij de beek waar hij voor het eerst Firth had ontmoet. In zijn droom sliep hij ook weer in; nu en dan werd hij wakker, bemerkte dat hij nog steeds in het Woud was, en voelde zich er weer helemaal thuis. Het was net zo heerlijk en lieflijk als die allereerste keer... Hij hoorde geen stemmen – alleen het ruisen van water en het ritselen van bladeren, en dat waren talen die hij niet kon verstaan.

16

Edu werd wakker met een vast besluit in zijn hoofd: hij zou vandaag naar het Woud gaan, zo vlug mogelijk. Maar het eerste bevel dat hij ’s morgens kreeg was dat hij bij de d.a.w. moest komen. Daar bleek dat hij was opgeroepen voor een onderzoek – als enige van de onderzoekers, want de anderen waren intussen al naar buiten gegaan. Dokter Li, zwijgzaam als altijd, gaf er maar weinig toelichting bij: ‘Je kunt niet verwachten dat je elke dag in het bos kunt gaan wandelen zonder een regelmatige controle, zowel lichamelijk als geestelijk.’

Dat laatste woord beviel Edu helemaal niet, en toen dokter Li met hem klaar was, begaf hij zich met loden voeten naar de Psychologische Afdeling.

Petra wachtte op hem in haar spreekkamer; hij keek haar aan en wist plotseling dat ze er net zo tegenop zag als hij... Vermoedt ze iets? Weet ze het? Ze sprak luchtig en vriendelijk tegen hem, maar hij reageerde pas toen ze begon over een test en elektro-encefalogram.

‘Nee!’ barstte hij uit. ‘Dat wil ik niet. Ik zal me er niet aan onderwerpen. Al die langdradige omslag is nergens goed voor... Alleen maar tijdverlies; ik moet naar buiten.’

‘Dat weet ik, Edu,’ zei Petra. ‘Maar gisteravond heb je tegen doctor Brim gezegd dat je zou weigeren nog eens naar het Woud te gaan...’

‘O gisteren... toen was ik moe... had geen zin.’

‘Waarom ben je van gedachten veranderd?’

‘Ik ben nooit echt van gedachten veranderd.’

‘Ik kan je misschien beter vragen waarom je gisteren niet wilde.’

‘Dat heb ik je gezegd, Petra!’

‘Je hebt niet de waarheid gesproken, Edu!’

Als ik gedachten kan lezen, ben ik ook verplicht ze altijd de waarheid te zeggen; anders zou het niet eerlijk zijn tegenover de anderen... Maar dat is onmogelijk...!

‘Toe Edu, geef antwoord. Er is iets dat je dwarszit.’

‘Er is niets dat ik je kan vertellen.’

Petra zuchtte. ‘Je kunt werkelijk beter een dag rust nemen; je bent veel te gespannen...’ Ze ging plotseling – of is het juist helemaal niet plotseling? – op een ander onderwerp over: ‘Waarom heb je niets gerapporteerd over Sim Rap?’

‘Blijkbaar heeft Max dat wél gedaan... Ach Petra, dat was heus niet nodig...’

‘Maar Edu, ik hoorde hoe Sim opvloog...’

‘De jongen bedoelde het zo erg niet. Hij had last van heimwee.’

Petra keek hem strak aan. ‘Hoe wist je dat, Edu?’

‘Hij heeft het me zelf verteld.’

Petra sloeg haar ogen neer en zweeg.

‘Ben je soms bang voor me?’ vroeg Edu, zich naar haar toe buigend.

‘Nee, nee, hoe kom je daar nu bij.’ Ze sprak zacht en onzeker. ‘Alleen een beetje bezorgd... En nu wil je met alle geweld weer het Woud in. Edu, we kunnen je geen toestemming geven als je het ons niet vertelt!’

‘Als ik wát niet vertel?’

‘Alles.’

‘Ik heb niets meer te zeggen. En jullie moeten me toestemming geven, hoor je Petra, het moet...’ Edu schoof zijn zetel ruw achteruit en stond op. ‘Ik wil de Commandant spreken! Weet je, Petra, waarom ik naar het Woud wil? Om antwoord te krijgen op wat jullie me willen vragen.’

De Commandant was bij Igor in de radiokamer. Hij maakte een gebaar van ‘Wacht even’, toen Edu en Petra er binnenkwamen.

Ze luisterden naar de stemmen van de drie onderzoekers die in het Woud wandelden... Imans stem klonk opgewekt en zelfverzekerd, die van Saboe vol kalme verwondering; Arno leek nerveus en niet op zijn gemak. Ik had er ook bij moeten zijn... nee, ik ga alleen...

‘Hallo, hier Hoofdkwartier,’ sprak Igor in zijn microfoon. ‘Jullie moeten de terugweg aanvaarden...’

‘Nu al?’ riep Iman in de verte.

‘Nu meteen,’ zei Igor. ‘Bevel van de Commandant...’

De Commandant keek naar een van de visischermen: bij de oostelijke Robowaker stond een mobiel klaar om zich in de richting van het Woud te begeven. ‘Voor de twee nieuwelingen is het lang genoeg geweest,’ zei hij, terwijl hij Edu een zijdelingse blik toewierp. ‘Bovendien vragen we ons opnieuw af of er tóch geen onvoorziene gevaren zijn...’

Korte tijd later richtte hij zich helemaal tot Edu. ‘Onderzoeker Elf, wij zijn ervan overtuigd dat uw verslagen niet volledig zijn geweest – of dat met opzet of onwetend is gebeurd laat ik in het midden. De Wouden hebben ook invloed op de psyche van de mens; we mogen die niet onderschatten...’

‘Commandant,’ zei Edu, ‘daarom wil ik er weer heen, om daar meer van te weten te komen...’ En hij herhaalde wat hij tegen Petra had gezegd.

De Commandant keek hem lange tijd nadenkend aan.

Toen sprak Petra, met nadruk en zeer beslist: ‘Mijn advies, Commandant, is hem toestemming te geven...’ Ik heb groot vertrouwen in je, Edu!

De Commandant overwoog het... Buitengewone omstandigheden rechtvaardigen risico’s... Edu... de aangewezen man...

Edu sloot snel zijn geest af voor de denkflitsen die hij opving.

‘Goed,’ zei de Commandant. ‘Onderzoeker Elf heeft mijn toestemming. Ik geef hem volkomen vrijheid van handelen... Maar als je terugkomt, Edu, verwacht ik een volledig verslag.’

17

Het was verschrikkelijk heet.

Edu wankelde even toen hij uit de mobiel was gestapt. Hier kon geen parasol hem tegen beschermen. Het regende, maar de regen was verdampt voordat ze de grond raakte. Ongenadig licht doortrilde de atmosfeer, overal dansten kleine regenboogfragmenten. Edu kreeg er hoofdpijn van, hoewel hij een zonnebril op had. Het kleine eindje van de mobiel naar de rand van het Woud leek mijlen lang... maar ten slotte was hij er toch. Hij haalde diep adem en wreef zijn gezicht af. Zijn zonnebril viel op de grond en was meteen in gruizels. Maar daar stond hij niet lang bij stil; hij had zijn doel bereikt. Onder de bomen was koelte, en van de bladeren vielen dikke druppels op hem neer.

Hij ging het pad in dat het bos in voerde, maar na enkele stappen bleef hij staan. Eerst een paar minuten rusten en dan naar het koele meer...

‘Niet naar het Koude Meer,’ zei de zachte stem van de Afroin-vrouw die naar hem toekwam. Het was Aill niet, al leek ze erg op haar. ‘Vandaag,’ zei ze, ‘ga je een ander pad... Rust even, en dan wijs ik je de weg. We wachten op je.’

Edu volgde haar zonder iets te zeggen – langs wegen die hem bekend, langs wegen die hem onbekend voorkwamen. Het was stil in het bos; er was niet veel wind, slechts een enkel dier bewoog zich, er zongen weinig vogels. Edu voelde overal gedachten – van onzichtbare Afroini en van zijn zwijgende gids, maar hij kwam er niets anders van te weten dan: We wachten op je. Het maakte hem vaag bevreesd, maar hij hield zijn pas niet in.

Na een korte of lange tijd beduidde de Afroin-vrouw hem dat hij weer moest rusten, en verdween onhoorbaar. Daarna kwamen er twee anderen – kinderen waren het. Zij waren heel wat luidruchtiger, en dat was Edu welkom, al spraken ze alleen in hun eigen taal. Ze brachten hem een eind verder, tot hem sprekend in gebaren – waarschijnlijk verbaasd dat hij hen niet zó begreep – en nu en dan kwetterend met elkaar. Onderweg hielden ze eenmaal stil om vruchten te plukken van een boom, roze boeldoens, zoals Edu er eens een naar de Koepel had meegenomen. Ze reikten hem er ook een paar toe, maar hij wist niet of hij ervan zou eten. Hebben de planeetgeleerden de boeldoen intussen al onderzocht, vroeg hij zich af, en kan een mens die verdragen?

De kinderen knikten heftig: ja, ja zeker. Ze aten zelf naar hartelust; het sap droop langs hun kin. Maar Edu besloot er nog maar even mee te wachten.

Een poosje later wezen de kinderen hem een beschaduwd pad, dat kronkelend naar boven ging, en verdwenen op hun beurt. Edu bleef staan totdat hun zangerige stemmen wegstierven in de verte, en ging toen zitten met zijn rug tegen een boom. Hij had nu zeker al vele lémai afgelegd; waar werd hij heen gebracht? Geen Afroin vertoonde zich meer, maar zijn weg was hem gewezen; hij kon zijn tocht dus vervolgen. Dadelijk, dacht hij.

Een zacht gerucht deed hem rondkijken – het ritselen van een blad, een zacht zompend plofje... Het was een beest, zo’n hemelsblauw diertje met ontelbare poten; het rolde zich op en het rolde zich uit, het scharrelde rond tussen de wortels, het groef met een spitse snuit in de vochtige grond. Edu sloeg het gade, eerst loom en niet echt oplettend, toen steeds meer geïnteresseerd. Het beest zocht naar eten, maar tegelijkertijd leek het een spelletje te doen – zich rollend en ontrollend – alleen voor zijn plezier. Het maakte allerlei capriolen en trok zich er niets van aan dat Edu toekeek... Waarschijnlijk begreep het dat het van hem niets te duchten had.

Wat zou er omgaan, vroeg Edu zich af, in dat kopje met een snuit die ik nooit had kunnen dromen... Een dier voelt en is, had Firth gezegd. Edu trachtte zich voor te stellen hoe zo’n diertje leefde... Hemelsblauw te zijn, in de geurige aarde te graven, zó klein te zijn, dat je overal tussen wortels een koele schuilplaats kunt vinden...

En plotseling stond Wisi-u voor hem.

‘Dat zou je kunnen,’ zei de Oudste der Afroini, terwijl hij bij Edu neerhurkte. ‘Je zou kunnen weten hoe het is om een blauwe llerllog te zijn...’ Hij keek naar het diertje, dat onverstoorbaar met zijn bezigheden voortging. ‘Het heeft niet erg veel gedachten, maar ze zijn toch de moeite waard...’ Hij hief een hand op. ‘Je zou kunnen weten hoe een vogel zich voelt, hoe het is om vleugels te hebben en te vliegen op eigen kracht...’

‘Dat ook allemaal...’ fluisterde Edu. Wat een mogelijkheden, wat een wijde, weidse wereld is dit... Hij zei, langzaam en nadenkend: ‘Hebt u er nooit aan gedacht dat mensen daar misschien gewoon niet sterk genoeg voor zijn? Ikzelf... niet de eerste, niet de enige... Sommige mensen zijn er gek van geworden...’

‘Je hoeft werkelijk niet bang te zijn, Edu,’ zei Wisi-u. ‘We zijn met jou heel voorzichtig geweest. Toen wij merkten dat jij de gave ook had, hebben we je niet overhaast. We hebben je tijd gelaten... Ik had zelfs niet verwacht dat het zó vlug zou gaan...’ Hij plukte een spriet en bracht die naar zijn mond.

‘Weet u het,’ vroeg Edu, ‘van gisteravond?’

‘Hoe hadden we daar doof voor kunnen blijven,’ zei Wisi-u. ‘Je gedachten schreeuwden naar ons toe... Maar wij konden niet antwoorden,’ vervolgde hij, ‘niet alleen omdat je het niet wilde, Edu, maar ook omdat wij niets voor je konden doen. We konden er alleen voor zorgen dat je daarna een goede slaap sliep.’

‘Zorgen voor mijn... slaap?’ stamelde Edu. ‘Hoe?’

‘Door andere gedachten ver van je te houden, door je te helpen van iets prettigs te dromen... Dit is niets vreemds, Edu! Firth vroeg je eens iets moois voor hem te denken; vannacht heeft hij iets voor jou gedacht, een herinnering opgeroepen die je lief is.’

Een tijdje lang zeiden ze geen van beiden iets; Edu plukte ook een spriet en had er al een poos op zitten kauwen voordat hij zich ervan bewust werd wat hij deed. De Afroini willen me helpen.

‘Natuurlijk, Edu,’ zei Wisi-u zacht. ‘Maar wij kunnen niets veranderen. Wij hebben jou onze gave niet gegeven; je had die al, hoewel je het niet wist; misschien al heel lang... Ik denk dat je dáárom jouw wereld hebt verlaten: omdat je iets zocht dat je miste, omdat je zocht naar jezelf...’

‘Zocht naar mijzelf?’ fluisterde Edu. ‘Denkt u dat?’

‘Nu denk ik dat,’ antwoordde Wisi-u. ‘Maar ik wéét het niet, ik kan alleen maar vermoeden... En ik denk ook dat jij niet voor altijd alléén zult zijn. Kort geleden was jij de enige die hield van ons Woud; nu ben je dat niet meer. Hoe kun je een nieuwe wereld betreden en verwachten hetzelfde te blijven? Hoe kun je op zoek gaan zonder te verwachten iets te vinden?. Je denkt dat het voor mij gemakkelijk is zo te praten,’ ging hij voort. ‘Maar je moet wel weten, Edu, dat ook ik nieuwe gedachten heb gekregen, andere dingen heb geleerd. Alleen door naar jullie te luisteren... Ik heb jullie blind en doof genoemd, en toch hebben jullie met eigen ogen de ontelbare werelden gezien die er zijn buiten deze wereld. Vóór jullie kwamen konden wij die slechts vaag vermoeden: nu wéten wij dat ze er zijn. Jullie hebt reizen gemaakt die wij niet dan in gedachten kunnen beleven. En het verwondert ons alleen dat jullie, die zo veel kunnen, tot nu toe doof en blind zijn gebleven... Jullie zijn de Afroini van de Aarde en wij zijn de mensen van Afroi – wij zijn verschillende wegen gegaan, en nu hebben we elkaar ontmoet.’

Wisi-u stond op.

Blijf, ga niet weg, dacht Edu. Waarom vang ik nu niet op wat hij denkt? Kan ik het niet of wil hij het niet?

‘Allereerst moet je zelf de oplossing zoeken,’ zei Wisi-u. ‘Probeer te weten te komen wie je bent, wat je wilt, wat je kunt...’ Hij ging weer zitten. ‘Het wordt nu heet,’ zei hij, ‘de volgende dagen zal het moeilijk voor jullie zijn om naar buiten te gaan...’ Hij streek met een van zijn vingers over het blauwe beestje, dat nu vlak bij hem was gekomen – het kronkelde met zijn staart, van genoegen naar het scheen.

‘Hier in het woud is het voor jullie niet te warm,’ ging Wisi-u verder. ‘Je zou hier kunnen blijven, bij de koele meren en de diep gelegen stromen – en dan zouden we je veel kunnen leren. We zouden je kunnen vertellen hoe je je geest moet gebruiken, je gave ontwikkelen...’ Hij keek Edu met zijn bijna ontstellend doordringende ogen aan. ‘Maar ik zeg je dat je dat niet moet doen!’ sprak hij. ‘Het is nog te vroeg. Eerst moet je het op je eigen manier proberen, als mens tussen de andere mensen in jullie Koepel.’

‘Ja...’ knikte Edu. Dank u, Wisi-u, ik geloof dat ik het begrijp.

‘Later, na hitte en stormen, zal het weer koel worden,’ zei Wisi-u. ‘Dan zullen jullie weer hier komen, en misschien zul je dan bereid zijn...’ Hij rees weer overeind. ‘Als je het erg moeilijk hebt, kun je ons altijd roepen; wij zullen je dan helpen als we kunnen... Maar het gaat om je eigen instelling, Edu; geen kunstig gemaakte middelen zullen het je ooit werkelijk leren... Je gaat terug naar de Koepel,’ besloot hij. Hij stelde het vast, het was geen vraag.

‘Ja, Wisi-u,’ antwoordde Edu, terwijl hij opstond. ‘Maar ik zou alleen...’

‘Firth komt al naar je toe, hij spreekt gemakkelijker tot je dan ik. Hij zal je de weg terug wijzen.’

Wisi-u verwijderde zich; het blauwe diertje volgde hem, kronkelend en buitelend.

Ben ik nu eigenlijk veel wijzer geworden? vroeg Edu zich af. Ja, tóch wel... Hij wist nu dat de Woud-Afroini niet wilden dat hij zichzelf zou kwijtraken, integendeel. Zijn laatste angst voor hen was nu voorgoed verdwenen; maar niet de vrees voor het kunnen weten van gedachten – een gave die hij nog steeds niet goed in verband kon brengen met zichzelf en zijn medemensen.

18

‘Wil je doen wat ik je vraag?’ vroeg Firth.

Ze stonden tegenover elkaar op het beschaduwde pad.

‘We gaan die kant uit.’ Hij wees naar boven.

‘Maar ik moet terug...’ begon Edu.

‘Eerst rusten,’ onderbrak Firth hem. ‘Bij water. Wil je je ogen dichtdoen, Edu, en mijn hand vasthouden? Dan zal ik je leiden...’

Edu vroeg zich af waarom. Maar toen Firth geen antwoord gaf, stelde hij zijn vraag niet hardop. ‘Goed...’ zei hij aarzelend.

‘Je ogen stijf dicht,’ zei Firth. ‘Een klein eindje maar; ik zorg ervoor dat je niet struikelt.’

Het was de eerste keer dat Edu Firth aanraakte; diens hand omvatte de zijne – koel, hard en knokig. Het was even een onwennig gevoel... niet griezelig, maar wel een beetje vreemd. Edu onderdrukte die gedachte snel; hij wilde niet dat Firth het zou merken. Maar al is het zo, zei hij tot zichzelf, dan zal hij het toch zeker wel begrijpen; misschien vindt hij mijn hand net zo vreemd... nee, nu niet vreemd meer...

Langzaam begonnen ze de flauwe helling te bestijgen.

Waarom? dacht Edu nog eens. Wat denkt hij? Maar Firths gedachten bleven duister voor hem; bovendien moest hij zich concentreren op het lopen... Er kriebelde iets langs zijn wang, als vele harige pootjes.

‘Schrik niet,’ zei Firth, ‘het is een blad.’

Ik vond het zo stil, dacht Edu, nu hoor ik veel meer... is het daarom?

‘Pas op,’ zei Firth. ‘Hier is een kuil.’

Voorzichtig liepen ze verder. Edu hoorde water ruisen; het kwam steeds dichterbij.

Toen hielden ze stil. ‘Draai je nu deze kant uit, zo,’ zei Firth. Hij liet Edu’s hand los. ‘Nog twee stappen. Doe dan je ogen open en kijk naar boven.’

Edu gehoorzaamde. Ongemerkt was hij uit de schaduw in het licht gekomen; hij keek regelrecht in de lucht, de zinderende hemel met doorzichtig gloeiende bewegende bladeren ertegen. Het verblindde hem; hij wendde vlug zijn blik af, en wreef over zijn oogleden. Zijn ogen traanden.

‘Nou... zeg!’ begon hij. Door een vlekkerig waas zag hij Firth naar hem kijken.

‘Dat is een overgang, hè Edu?’ zei deze kalm. ‘Wacht maar even, dan zal het wel beter gaan.’ Langzaam voegde hij erbij: ‘Je hebt maar korte tijd je ogen gesloten – hoe zou het wel zijn als je blind was en plotseling zien kon? Ik denk dat het heel schokkend en pijnlijk zou zijn...’

Edu knipperde nog steeds met zijn ogen, maar hij begon er al aan te wennen. En hij begreep wat Firth hem eigenlijk had gezegd: Als je nooit gedachten hebt gelezen en het dan opeens wél kan, zou dat dan niet schokken en pijn doen? Over een poosje zal het niet zo erg meer zijn...

Hij zag nu dat ze waren terechtgekomen op een ander pad, dat langs een vallei liep waar water in ruiste... een pad dat hij kende, dat hij zich nog heel goed herinnerde. Aan de ene kant, boven de waterval, woonde Wisi-u; aan de andere kant was ergens de plek waar hij Firth en Aill voor het eerst had ontmoet... Ontmóét, want hij had voor die tijd al met hen gesproken, in een droom.

‘Firth,’ vroeg hij, ‘hoe komt het dat ik jouw gedachten nu niet hoor – eigenlijk haast nóóit opvang, terwijl...’

‘De mensen in de Koepel zijn je misschien meer nabij,’ zei Firth. ‘Maar eens zullen wij zonder spreken met elkaar praten... als jij dat wenst.’ Hij liep verder. ‘Ik weet dat je graag nog eens in deze beek zou willen zwemmen,’ zei hij over zijn schouder. ‘Laten we dat doen voordat je de terugweg begint...’

Het was nog steeds verrukkelijk in het wild bewegende water, al was het nu warmer, en nog ondieper dan de vorige keer.

‘Als ik niet oppas, val ik nog in slaap,’ zei Edu, toen hij zich op de zachte grond had uitgestrekt. ‘En ik moet dadelijk weer naar de Koepel.’

‘Je verlangt er niet naar...’ zei Firth.

‘Nu niet... Als ik daar ben, beginnen de moeilijkheden weer.’

‘Je hebt ze zelf opgezocht,’ sprak Firth onaangedaan.

‘Dat heb je me al eens gezegd!’ zei Edu. Hij dacht even na. ‘Niet te geloven, het is pas een week... zeven dagen geleden dat ik in het Woud landde.’

‘En op Afroi is het nog steeds dezelfde dag,’ zei Firth. ‘Je zult nog méér dagen en ook nachten hier zijn voordat je teruggaat naar de Aarde.’

Hoe vreselijk ver was de Aarde nu – een andere wereld. Werkelijk een andere wereld, dacht Edu, een beetje droevig, een beetje angstig, want wat er ook gebeurt, ik zal niet dezelfde zijn als ik terugkom... Zullen ze daar ooit begrijpen hoe het hier is? Afroi...

Plotseling dacht hij aan Jock Martijn.

‘Je was hier eerder,’ zei Firth naast hem. ‘Drie aardse jaren geleden.’

‘Heb je drie jaar geleden ook naar mij gedacht?’

‘Ja... je verlangde toen al naar de Wouden. Ik herinner me nog goed wat je dacht toen je wegging: Ik kom terug... En er was een ander wiens gevoelens leken op de jouwe. Maar hij dacht: Ik kom níét terug... Weet je wie dat was, Edu? Jij moet hem kennen.’

‘Ik ben bang dat jij ieder van ons beter kent dan wij elkaar. Waarom vraag je dit?’

‘Omdat hij het óók kan... Hij ving onze gedachten op, Edu. Alleen wist hij het zelf niet.’

Edu draaide zich naar Firth toe. Niet de enige... ‘Is dat waar? Wie was het?’

‘Denk eens, Edu – dan weet je het wel. Hij ving onze gedachten op, onvolledig natuurlijk en lang niet altijd. Maar hij heeft het nooit geweten.’

‘Hoe kan dat?’

‘Hij dacht dat het zijn eigen ideeën waren,’ zei Firth. ‘Het lijkt vreemd en toch is het zo. Hij gaf wel antwoord, maar niet aan ons. Hij hield zijn antwoord voor zichzelf en maakte er iets anders van...’ Langzaam ging Firth verder: ‘Ik was een paar keer dicht bij hem – niet met mijn lichaam maar met mijn geest – ik keek door zijn ogen, en ik zag wat zijn handen ervan maakten...’

‘Tekeningen,’ zei Edu. ‘Schilderijen... Jock Martijn heette hij.’

‘Ja, tekeningen en schilderijen,’ zei Firth. ‘Hij probeerde vast te leggen wat wij hem van het Woud hadden verteld. Hij probeerde ook gedachten uit te beelden die niet zichtbaar of tastbaar zijn...’

‘En hij wist nooit...’ zei Edu zacht. Als ik op Aarde terugkom, zal ik naar hem toegaan... ‘Firth,’ zei hij, ‘hier op Afroi is afstand niet belangrijk – maar kun je niet verder denken? Naar de Aarde bijvoorbeeld?’

‘Nee,’ antwoordde Firth, ‘ik kan dat niet, nog niet... Maar het hoeft niet onmogelijk te zijn. Sommige Hhaafr-Afroini kunnen het misschien, als ze het zouden willen.’

‘Stil!’ zei Edu. Hij kon een huivering niet onderdrukken, als hij zich voorstelde hoe wijd de wereld was die buiten de zintuigen om ging.

‘Ontspan je,’ zei Firth vriendelijk. ‘Nu is het de tijd daarvoor.’

Edu sloot zijn ogen... Nog even, geniet van dit ogenblik... Vergeet het nooit... Voor zijn geestesoog verschenen vage beelden die wegzweefden als hij er langer naar keek... Een bloem die Cecilia heet – wat die naam betekent blijft een geheim tussen Petra en mij... Een helroze vrucht, zacht groen vanbinnen – het is waar, de boeldoen is eetbaar voor mensen... Een grondmobiel die klaarstaat onder de Koepel – de Commandant vraagt zich af wanneer hij me die tegemoet zal sturen.

Toen deed hij zijn ogen open en ging zitten. Ik moet gaan.

Firth was meteen overeind. ‘Ik zal meer dan één lémai met je meelopen,’ zei hij, ‘en straks zal Aill ook komen. Ze wil je zien voordat je...’

‘Net als de eerste keer,’ zei Edu. ‘Maar ik–’

‘Dat hoef je me niet te vertellen,’ zei Firth. ‘Ik weet dat je hier weer wilt komen.’

19

En daar was de Koepel weer, glinsterend tussen flarden van mist. ‘Stop!’ zei Edu tegen de robot die naast hem zat, aan de controles van de grondmobiel.

Hij keek om. Nee, van het Woud was niets meer te zien; wel zag hij de strenge gestalte van de oostelijke Robowaker.

Maar je bent niet de grens meer... Heel de planeet lag nu open; de mensen zouden er ontdekkers en bezoekers zijn; geen heersers – leerlingen misschien. Heel de planeet, behalve, voorlopig, de zeeën...

Hij wendde zich weer tot de robot. ‘Kan ik met je ruilen?’ Hij wilde het laatste stukje naar de Koepel graag zelf de mobiel besturen.

Hij sprak in de radio: ‘Onderzoeker Elf meldt zich. Alles is in orde; ik ben zo thuis.’

‘Eigenwijze woudloper, het wordt tijd!’ antwoordde Hoofdkwartier met Igors stem. ‘We wachten weer vol ongeduld op het verslag van je ontdekkingstocht.’

Dat is wat ik wilde, dacht Edu, nieuwe werelden ontdekken... Wij mensen verlieten de Aarde, gingen naar de maan en nog verder: Mars, Venus... Afroi... En nu ontdek ik nieuwe werelden in mezelf, in anderen...

Hij liet de mobiel langzaam optrekken. Maar toen hij de Koepel naderde, kwamen twijfel en vrees terug.

Nieuwe werelden... Wil ik eigenlijk wel doorgaan met mijn ontdekkingstocht?

Je kunt niet terug, sprak een stem in zijn binnenste.

En dan? vroeg hij, en zijn gedachten gingen naar Firth, zijn vriend onder de Afroini. Wat dan? Waar zal ik terechtkomen?

Hij wist niet zeker of hij het antwoord zelf gaf, of dat Firth tot hem sprak, ver weg uit het Woud.

Edu, ik kan gedachten lezen, maar ik kan niet in de toekomst zien.

***

Lees ook:

***

Bart keek zijn begeleider spottend aan. ‘Weet je wat dit voorstelt,

Martijn? Vast niet!’

‘Jawel,’ fluisterde Jock Martijn. ‘De ogen van een tijger.’

Alle spot verdween van Barts gezicht. ‘tijger?’

‘Een uitgestorven dier,’ zei Jock, ‘leek op een kat.’

Jock Martijn is ontslagen als planeetonderzoeker op Venus. Nu is hij kunstschilder op de Aarde en voelt zich een gevangene. De Aarde is één grote stad, getemd door techniek. De tijgers zijn uitgestorven…

Toch heeft de rebelse jongen Bart Doran een ongeluk veroorzaakt op Route Z. Was het werkelijk een verwilderde kat waarvoor hij remde, en geen robot?

Jock Martijn ziet overal ogen – ook de onzichtbare van machthebbers die hem bespieden. Dan komt zijn vroegere collega Edu Jansen terug van Venus, met belangrijk nieuws over die geheimzinnige zusterplaneet.

Denk je wel eens na voordat je een deur opendoet? Je weet nooit echt wat er is aan de andere kant. Je denkt het te weten, maar zéker weet je het pas als je de deur geopend hebt. Neem de deur van je eigen kamer. Waarom zou je daardoor niet eens op een andere plek kunnen komen – binnen of buiten, bekend of onbekend? Waarom altijd diezelfde gang of overloop?

Ga eens je kamer uit door de deur te openen op de goede manier, op de juiste tijd, en zie waar je dan komt…

Dit leest Otto in een gehavend boekje dat hij op een geheimzinnige manier in handen heeft gekregen en dat later op even mysterieuze wijze zoek raakt. Maar dan heeft hij de weg naar de andere kant al gevonden.

Misschien vindt hij daar een vriend, in een doolhof van een huis. Hij komt er in elk geval voor verrassingen te staan en belandt zelfs in ijzingwekkende situaties.

Daarbij mag hij nooit het grootste gevaar vergeten: dat zijn eigen wereld zal verdwijnen…

Ik vroeg: ‘Welke dag is het vandaag?’

‘Dertig februari,’ zei de oude man.

Plotseling zag ik de zee…

Zee, strand, schelpen, voetstappen in het zand…

Hoe kom ik hier? Wat doe ik hier? Ik weet niet wie ik ben…

Dit zijn regels uit een dagboek. De schrijver ervan is zijn geheugen kwijtgeraakt, al roepen enkele dingen vage herinneringen op: Ik zag de torens, grote blokken… bijna lichtend tegen de sombere lucht. Ik ken die torens, ik ken ze. Maar alleen een woord kwam bij me op en dat woord hoorde bij de torens: februari.

De jongen die dit dagboek bijhoudt gaat op zoek naar zijn vergeten verleden. Een ontdekkingsreis in een vergeten wereld waar alles nieuw is. Of lijkt dat maar zo? Wie kan hij vertrouwen? En zal hij vinden wat hij zoekt?

Table of Contents

Torenhoog en

mijlen breed

Inhoud

Proloog

Eerste deel

Tweede deel

Derde deel

Vierde deel

Lees ook: