Inhoud

1   Frans krijgt een geheimzinnige brief

En daarmee begint het verhaal

DAT IS ÉÉN

2   Frans maakt een rit in het donker

In een rijtuig door de regen

DAT IS ÉÉN

Met een Brozem op een bromfiets

DAT IS TWEE

3   Frans komt te weten wie Gr... Gr... is

Hij volgt het spoor van de koets en komt

in ‘Het Dorstige Hert’

DAT IS ÉÉN

Hij gaat op bezoek bij een magiër en

ontdekt dat schijn bedriegt

DAT IS TWEE

Hij hoort van een verborgen schat en

een rijm op steen geschreven

DAT IS DRIE

4   Frans verneemt dat er een complot bestaat

Hij sluit vriendschap met Roberto

DAT IS ÉÉN

Hij hoort van Zeven Samenzweerders

DAT IS TWEE

Ook tante Willemijn heeft er iets over

te zeggen

DAT IS DRIE

Zelfs de kinderen bemoeien zich ermee

DAT IS VIER

5   Frans raakt in het complot verstrikt

Mejuffer Rosmarijn wijdt hem in

DAT IS ÉÉN

Hij hoort van het Verzegelde Geschrift

DAT IS TWEE

Hij waagt zich op verboden terrein

DAT IS DRIE

Hij wordt zelfs gewond in de strijd

DAT IS VIER

Het geheim van de Zevensprong wordt

hem onthuld

DAT IS VIJF

6   Frans betreedt het Trappenhuis

Hij maakt kennis met Graaf Grisenstijn

DAT IS ÉÉN

Hij maakt ruzie met Jan Toereloer

DAT IS TWEE

Hij geeft zijn eerste lessen aan Geert-Jan

DAT IS DRIE

Hij vraagt zich af waar Iwan is

DAT IS VIER

Hij verneemt nog iets van het

Verzegelde Geschrift

DAT IS VIJF

Hij speelt kaart in ‘Het Dorstige Hert’

DAT IS ZES

7   Frans vraagt zich af hoe de profetie uit kan komen

Van gouverneur wordt hij schatzoeker

DAT IS ÉÉN

Hij geeft lessen en waagt zijn leven

DAT IS TWEE

Hij zoekt paddestoelen en hij vindt ze,

maar Iwan vindt iets anders

DAT IS DRIE

Hij maakt toebereidselen voor een

verjaardagsfeest

DAT IS VIER

Hij staat versteld van Groenhaar

DAT IS VIJF

Hij beklimt een lange ladder en...

het feest begint

DAT IS ZES

Hij begeeft zich in het feestgedruis

en een lied weerklinkt in ‘t Trappenhuis

DAT IS ZEVEN

Zó gaat de Zevensprong

1 Frans krijgt een geheimzinnige brief

En daarmee begint het verhaal

DAT IS ÉÉN

Het was drukkend heet, al stonden de ramen open, evenals de deur naar de gang. De kinderen waren een uur lang doodstil geweest, waarschijnlijk meer door de warmte dan door de boetpredikatie waar de meester de middag mee begonnen was. Nu waren ze bijna allemaal klaar met de langdradige les die ze hadden moeten overschrijven uit hun taalboek. De rust begon te verdwijnen - er klonk gefluister, een kuchje, onderdrukt gegiechel, geschuifel van voeten, gekraak van banken, geritsel van papier.

Frans van der Steg, die aan zijn tafel op het podium zat, keek verstoord op. Zijn strenge blik maakte echter weinig indruk, misschien ook omdat zijn bril op de punt van zijn neus was gezakt. Maar hij zei niets; hij had er gewoon geen zin in.

In de eerste klas, aan het eind van de gang, werd er gezongen.

Heb je wel gehoord van de Zeven-, de Zeven-,

Heb je wel gehoord van de Zevensprong?

Wat een dreinende dreuntoon, dacht Frans van der Steg.

Ze zeggen dat ik niet dansen kan.

Ik kan dansen als een edelman.

Dat is één...

‘Nou, ik zou niet kunnen dansen op dit tempo,’ zei hij hardop. ‘In de tijd dat zij bij zeven zijn gekomen, heb ik tot honderd geteld.’

Het geroezemoes onder zijn leerlingen nam toe, maar voordat het in lawaai veranderde, maakte hij het stil door hard op zijn tafel te slaan.

Vijfentwintig paar ogen keken hem aan. Frans beantwoordde de blik en deed toen alsof hij verderging met het nakijken van de schriften die voor hem lagen. Hij staarde naar de rode streep die hij onder de titel van Marjans opstel had gezet, DE GEHIJME SCHAD, en vroeg zich mistroostig af waarom hij eigenlijk zo zijn best deed zijn leerlingen goed te leren spellen. Hij wierp een blik op zijn horloge en hoorde de stem van Maarten, die op vragende toon zei: ‘Meester?’

Frans van der Steg keek weer op. Hij was er nog niet geheel aan gewend ‘meester’ genoemd te worden. Hij werkte nog maar kort in dit dorp en in de stad was hij ‘mijnheer’ geweest. Nu moest hij tegen Maarten zeggen: ‘Heb ik jou wat gevraagd?’ Maar in plaats daarvan zei hij: ‘Wat is er, Maarten?’

Opnieuw begon het geroezemoes. De kinderen zagen dat de meester niet boos meer was, en bovendien...

‘Het is vijf voor half vier,’ zei Maarten.

Vijf voor half vier was de tijd om op te ruimen, en in geen enkele klas ging dat zo vlug als in de vijfde. Dat was zo sinds de eerste schooldag na de grote vakantie. Toen was het om vijf voor half vier juist zeer rumoerig geworden, maar dat had niet lang geduurd. Kees, een van de drukste jongens, had zogenaamd per ongeluk een grote doos kleurpotloden laten vallen, tot heimelijk plezier van zijn klasgenoten. Meester Van der Steg had zijn hoofd geschud en met een ernstig gezicht gezegd: ‘Kees, Keesje denkt nu wel, dat dit niet erg is en dat dit alles gauw is opgeraapt - maar ik heb aan den lijve ondervonden welk een verschrikkelijke gevolgen zulk een onhandigheid kan hebben. Een vriend van mij deed eens hetzelfde; alleen waren het toen geen potloden die hij liet vallen, maar twee handen vol lansen en speren.’

Kees had de meester met een dom gezicht aangekeken, maar Maarten, die altijd sprak voordat hem iets werd gevraagd, had gekraaid: ‘Hè, lansen en speren? Hoe kan dat nou?’

‘Lansen en speren,’ had de meester herhaald, ‘met ijzeren punten, die niet zo gauw breken als de punten van potloden. Maar een kabaal dat het maakte! En dat terwijl we midden in de nacht door het paleis slopen ‘Welk paleis?’

‘Het paleis van de koning van Torelore. We waren daar opgesloten als ratten in een val. Met de grootste moeite hadden we die speren uit de wapenzaal gestolen. En toen liet die stommeling ze op de grond kletteren! Natuurlijk werd iedereen wakker: de koning van Torelore, de koningin van Torelore, en alle krijgslieden met hun kromzwaarden. En ja, daarmee begon het festijn...’

Muisstil was het in de klas geworden toen de meester verder vertelde. Pas nadat de bel was gegaan barstten de kinderen los: ‘En toen? Wat gebeurde er toen?’

De meester kon hen toch niet naar huis laten gaan voordat ze hadden gehoord hoe hij het had klaargespeeld te ontsnappen uit de diepste kerker van het koningspaleis, met dikke koorden gebonden en bewaakt door een hongerige leeuw. Maar Frans van der Steg had droogjes gezegd dat Kees de potloden nog op moest rapen en hen weggestuurd met de belofte, dat hij een andere keer wel verder zou vertellen.

En dat had hij gedaan. Drie weken stond hij nu voor de vijfde klas en elke schooldag had hij verteld, onder het opruimen, van vijf voor half vier tot half vier, en op zaterdag veel langer, soms wel drie kwartier achter elkaar.

Zijn leerlingen hadden geluisterd naar het verhaal van zijn avonturen in het Rijk van Torelore, en naar het verslag van zijn reis terug naar huis, compleet met schipbreuk en een onbewoond eiland; ze wisten alles van zijn verblijf in een duister kasteel waar het spookte, en van zijn krachtmeting met de Verschrikkelijke Sneeuwman in de Himalaya.

‘’t Is natuurlijk niet waar,’ zei Maarten wel eens. ‘U verzint maar wat.’

Dat begrepen de andere kinderen ook wel, maar daardoor werd hun belangstelling voor meesters avonturen niet minder. Misschien bestond hij in hun gedachten wel uit twee personen - de ene was gewoon hun onderwijzer, meester Van der Steg; de andere was een soort ridder zonder vrees of blaam, met haar als een rossige vlam, FRANS DE RODE, die het tegen ieder op kon nemen.

En nu kon alleen een nieuw avontuur deze warme, saaie middag nog goedmaken. Gisteren was Frans de Rode heelhuids teruggekeerd van een expeditie naar de regenwouden van Oerozawa - hij had nog een paar minuten voor het begin van een volgende onderneming.

Meester Van der Steg zette zijn bril recht, streek door zijn haar en schudde toen langzaam zijn hoofd.

‘Jongens,’ zei hij (dat zei hij altijd, hoewel er ook meisjes in de klas zaten), ‘ik ben moe.’ Hij wist dat hij zijn leerlingen teleurstelde, maar hij zou op dit ogenblik werkelijk niet weten wat hij moest vertellen. ‘Het zit namelijk zo,’ ging hij voort, ‘dat ik nog wacht...’

‘Waarop, meester?’ (Niet nodig mee te delen wie dat vroeg.)

‘Op een brief,’ zei de meester. Dat was het eerste antwoord dat hem inviel. ‘Een zeer gewichtige brief,’ voegde hij erbij. ‘Misschien komt die vanavond. De afzender is... onbekend en onbemind... En ik hoop,’ besloot hij, ‘dat daarmee een nieuw avontuur begint, met een mysterieuze en gevaarvolle opdracht.’

Daar moesten ze het maar mee doen, vond hij. Als de schriften en boeken waren opgehaald zou het tijd zijn. Hij leunde achterover in zijn stoel, onderdrukte een geeuw en neuriede afwezig mee met de kinderen van de eerste klas, die nog eens het lied zongen van de Zevensprong.

Wat een weer! dacht Frans van der Steg, toen hij naar huis fietste. De hele vakantie is het niet zo warm geweest. Eigenlijk had ik met de kinderen naar buiten moeten gaan, in plaats van boos op ze te zijn omdat ze niet goed werkten.

In het huis waar hij op kamers woonde zat zijn hospita in de serre met een grote pot thee.

‘Zo, ben je daar,’ begroette ze hem. ‘Je hebt zeker wel trek in een kopje.’

‘Nou en of, mevrouw Bakker,’ zei hij. ‘U weet wat een mens nodig heeft na een dag hard werken. Zal ik de tuinstoelen uit de schuur halen? Dan kunnen we buiten zitten.’

‘Ach nee, doe geen moeite,’ zei zijn hospita. ‘Dadelijk gaat het onweren en dan moeten we alles weer naar binnen brengen.’

Frans opende zijn mond om haar te vertellen dat er stralende zonneschijn was, maar toen hoorde hij donder rommelen in de verte, en hij zweeg.

‘Als het eenmaal gaat regenen,’ zei zijn hospita, ‘is het met de zomer gedaan.’

Frans keek naar buiten en zag dikke zwarte wolken optrekken naar de zon. Hij zuchtte.

‘Wil je een koekje, Frans?’ vroeg zijn hospita. Ze noemde hem bij zijn voornaam, wat hij best vond, want ze was oud genoeg om zijn moeder te zijn. Hij zei altijd netjes ‘mevrouw Bakker’ tegen haar, maar in gedachten noemde hij haar ‘tante Willemijn’. Hij wist haar voornaam en hij vond dat de titel ‘tante’ bij haar paste. Ze was blozend, gezet en kordaat en ze kookte verrukkelijk.

‘Ik ga vanavond weg,’ vertelde ze. ‘De buren hebben gevraagd of ik tv kom kijken. Er moet een mooi toneelstuk zijn. Jij kunt dus wel in de eetkamer werken, aan de grote tafel, als je veel paperassen hebt.’

‘Graag, dank u,’ zei Frans. Hij ging zitten, roerde in zijn thee en zuchtte weer. ‘Ik heb nog negentien opstellen na te kijken,’ voegde hij erbij, ‘en vijfentwintig dictees. Bovendien moet ik mijn huiswerk nog maken voor morgen.’

‘Dat is de grootste waanzin die ik ooit heb gehoord! Schoolmeesters behoren huiswerk op te geven, niet te maken.’

‘Ik wil hogerop komen,’ zei Frans, ‘en dus studeer ik vlijtig voor een extra akte.’

Zijn hospita keek hem afkeurend aan. ‘Wees toch tevreden met de plaats die je hebt! Mijn zoon wilde ook hogerop komen en waar heeft hem dat gebracht? Helemaal op het andere halfrond! Nou zit hij in Australië, mijn enige jongen en alles wat ik heb.’

‘Maar hij schrijft u heel veel brieven,’ sprak Frans opbeurend, ‘en hij stuurt u foto’s van uw kleinkinderen.’

‘Dat is waar,’ zei ze. ‘Ik verwacht er vandaag een. Ach, iets is altijd beter dan niets. De postbode is laat vandaag.’

‘Ik verwacht ook een brief,’ zei Frans lachend. ‘Een heel gewichtige nog wel; zo heb ik het verzonnen.’

‘Heb je weer iets verzonnen? Ik heb gehoord dat je de kinderen het hoofd op hol brengt met de krankzinnigste verhalen. Pas maar op dat de rollen niet worden omgedraaid. Wil je nog een kopje thee? Kijk eens hoe de lucht betrekt! Ik ben blij dat ik vanavond alleen maar naar hiernaast hoef; we krijgen vast een verschrikkelijke bui.’

Mevrouw Willemijn Bakker kreeg gelijk: ‘s avonds, na het eten, kletterde de regen tegen de ruiten. Frans zat aan de grote tafel, met al zijn paperassen uitgespreid op het rood pluchen kleed. Het waaide zo hard, dat de gordijnen bewogen, hoewel de ramen dicht waren. Overal in het huis kraakte het, en soms leek het alsof iemand in de gang liep te zuchten en te steunen. Dat was natuurlijk niet zo; Frans was alleen thuis. Hij probeerde zijn aandacht bij zijn werk te bepalen, maar na een poosje stond hij op. Hij schoof een gordijn opzij en keek naar buiten. Een bliksemflits verblindde hem even en een ogenblik later dreunde er een geweldige donderslag.

Als dat maar nergens is ingeslagen, dacht hij.

Meteen daarna klonken er andere geluiden - ramen rammelden, deuren klapperden en sprongen open.

‘Wat is dat nou!’ zei Frans, en hij snelde de gang in.

Een windvlaag kwam hem tegemoet; de voordeur was open gewaaid. De koperen lantaarn in de hal zwaaide heen en weer en grillige schaduwen dansten op de muren. Regen striemde in Frans’ gezicht terwijl hij de deur met enige moeite dichtdeed. Toen pas zag hij dat er een brief op de mat lag. Hij raapte die op; de envelop was vochtig en de letters erop waren gevlekt. Toch las hij er duidelijk zijn eigen naam en adres uit.

‘Nou, nou,’ zei hij tot zichzelf. ‘Hier wordt mijn fantasie tot werkelijkheid - een brief voor mij, en dan nog wel zomaar naar binnen geblazen.’

Hij keek of de andere deuren en ramen goed gesloten waren, ging toen de kamer weer binnen en sneed, aan de grote tafel gezeten, de envelop open. Hij las de inhoud en bleef er een tijdje verwonderd naar staren. In een krachtig handschrift stond er het volgende:

Dinsdag, 22 september

Zeer geachte mijnheer Van der Steg,

Naar aanleiding van uw schrijven van de achttiende dezer zou ik gaarne een onderhoud met u hebben. Daar ik tamelijk afgelegen woon, zal ik mijn wagen sturen om u bij mij te brengen, op vrijdag 23 september a.s. om half acht (n.m.) precies.

Met de meeste hoogachting,

……

De ondertekening was onleesbaar; Frans kon alleen duidelijk twee grote G’s onderscheiden, met achter elk een r. Gr... Gr...

Maar daarom trok hij zijn wenkbrauwen niet op. Hij was heel verbaasd, omdat hij geen brief had geschreven op de achttiende.

Toen begon hij te lachen. Het was natuurlijk een grap van de kinderen.

Maar wie van zijn leerlingen kon zo schrijven? Een vader, oom of oudere broer moest dat hebben gedaan.

Ken ik iemand die Gr... Gr... en nog wat heet? vroeg hij zich af. Nee, die bestaat niet; de handtekening is met opzet onleesbaar gemaakt.

Hij bekeek de brief aandachtig en daarna de envelop; die waren beide van mooi geschept papier, met een klein wapen in de hoek, waar hij ook een G in zag, met de kop van een kat erin.

Hij legde ze neer en sloeg een studieboek open. Na enkele minuten betrapte hij zich erop dat hij aan de brief zat te denken. Wat een onzin, wees hij zichzelf terecht. Een grap van de kinderen, anders niet. Ik moet daar morgen wel wat aan doen, want tenslotte verzin ik mijn avonturen, en zij hebben zich daar niet mee te bemoeien. Naar aanleiding van uw schrijven van de achttiende... Hoe komen ze erbij! Welke dag is het vandaag? Donderdag de vierentwintigste. Op de brief staat de datum van eergisteren... Ze hadden er beter één april op kunnen schrijven. Er zit natuurlijk geen postzegel... nee - er zit wél een postzegel op de envelop...

Hij bekeek de envelop nog eens en verbaasde zich opnieuw. De postzegel was afgestempeld in Langelaan (een dorp niet ver van het zijne), op de drieëntwintigste september!

‘Hoe kan dat...?’ mompelde hij. ‘Dat was gisteren, en pas vandaag heb ik ze iets over een brief gezegd. Ze moeten dat stempel vervalst hebben... maar zó slim zijn ze toch niet... Bovendien, ik kan niet zien hoe dat dan gedaan is; de envelop is gevlekt, maar er lijkt niet aan geknoeid.’

Hij nam zijn bril af en poetste peinzend de glazen. Wat regende het en hoe huilde de wind!

‘Een mooi begin voor een spookverhaal,’ zei hij spottend tot zichzelf. ‘Een brief die verstuurd is op een datum waarop-ie niet verzonden kan zijn. De afzender draagt de grimmige en gruwelijke naam van Gr... Gr... En morgen laat hij me halen in zijn wagen, om half acht precies. Wat denkt hij wel, dat hij mij de wet kan stellen?’

DAT WAS ÉÉN en nu komt het tweede hoofdstuk

2 Frans maakt een rit in het donker

In een rijtuig door de regen

DAT IS ÉÉN

Het was niet Maarten, die het eerst vroeg of het nieuwe avontuur van de meester al begonnen was. Marjan was hem voor, om kwart voor drie, toen ze zaten te tekenen.

‘Meester,’ zei ze, ‘wat stond er in de brief?’

Frans keek haar doordringend aan. Marjan zag eruit als een engel, maar dan een heel ondeugende, en ze maakte fantasierijke opstellen over geheime schatten in nog geheimere gangen. Maar haar schrift en spelling waren zo, dat de brief onmogelijk van haar kon zijn.

‘Waar heb je het over, Marjan?’ vroeg hij.

‘Over de brief die gisteren zou komen,’ zei ze. ‘U vertelde toch dat...’ Ze zweeg en kreeg een kleur.

Meester Van der Steg keek de klas rond. Alle kinderen staarden hem aan. Samenzweerders zijn het, dacht hij. Ze weten er meer van dan ik - vast! En hij sprak langzaam: ‘Gisteravond, met een bliksemflits en een donderslag, kwam de brief binnenwaaien. Hij lag op de mat.’

De kinderen keken alsof ze werkelijk benieuwd waren naar wat volgen zou. ‘Ik was heel verwonderd,’ ging hij voort, ‘want de afzender is mij onbekend, terwijl hij mijn naam en adres wel wist...’

‘Maar u zei dat hij u zou schrijven,’ viel Maarten hem in de rede. ‘Dan moet u hem toch kennen! Ik bedoel...’

‘Houd je mond, Maarten,’ zei Frans van der Steg. ‘Ik heb jou niets gevraagd. Ik verwachtte een brief, dat is waar, maar niet deze...’ Hij zweeg, niet goed wetend hoe hij verder moest gaan. Tot nu toe had hij zijn verzonnen avonturen altijd zelf in de hand gehad. Maar als de kinderen er wat mee te maken hadden, zou het niet aardig zijn de echte brief te verdonkeremanen. Dus zei hij: ‘Volgens de afzender van deze brief heb ik hem ook geschreven, de vorige week. Maar dat heb ik niet gedaan.’

‘Wat geheimzinnig,’ fluisterde Marjan. Haar ogen glinsterden en op haar neus zat een veeg groene verf.

‘Wie...’ begon Maarten. Hij stak snel zijn vinger op en vroeg beleefd: ‘Wie is de afzender, meester?’

‘Ik weet het niet. Hij noemt zich Gr... Gr...’ Frans draaide zich om en schreef het met grote letters op het bord. Hij begon er plezier in te krijgen. ‘Het klinkt als een grom of een grauw, vinden jullie ook niet?’ zei hij. ‘Ik denk dat het een grote, grimmige man is. Of misschien een grijnzende grijsaard. Gr... Gr..., een echte Isegrim.’

‘Een grapjas,’ zei Kees.

‘Een griezel!’ riep Maarten.

‘Hij wil dat ik vanavond bij hem op bezoek kom,’ vervolgde Frans. ‘Hij stuurt zijn wagen om mij te brengen naar zijn woning in het woud... Maar,’ voegde hij er op andere toon bij, ‘die wagen zal voor niets komen, want ik ben niet thuis.’ Dat was de waarheid; op vrijdagavond ging hij altijd naar de stad om lessen te volgen voor zijn studie.

Maar de kinderen vonden dat heel verkeerd. Niet thuis zijn als je door een grimmige griezel zou worden afgehaald om hem een bezoek te brengen - dat kon de meester toch niet menen!

Het kostte Frans enige moeite hen stil te krijgen.

‘Die mijnheer Gr... Gr... moet niet denken dat hij mij kan bevelen!’ zei hij vastbesloten. ‘Als hij me zo graag wil spreken moet hij maar bij mij komen. Dan zal ik hem wel eens vertellen wat ik van hem denk.’

Om vijf voor half acht die avond deed Frans van der Steg zijn boeken in zijn tas. Even later sloeg hij een sjaal om zijn hals en hij vroeg zich af of hij op de fiets of met de bus naar de stad zou gaan. Het regende nog steeds en hij besloot tot het laatste. Dan moet ik rennen, dacht hij; anders mis ik de bus nog.

Toen hij in de gang zijn jas aantrok, werd er gebeld. ‘Ik doe wel open!’ riep hij naar mevrouw Bakker, die in de keuken stond af te wassen. ‘En dan ga ik ervandoor.’

Op de stoep stond een grote man in een donkere jas; hij had zijn kraag opgezet en zijn pet diep in de ogen gedrukt. Veel meer dan een dikke rode neus was er van zijn gezicht niet te zien. Hij stond daar in de storm, regen en hagel, en vroeg kortaf: ‘Bent u mijnheer Van der Steg?’

‘Ja, dat ben ik,’ antwoordde Frans, en toen zag hij op straat voor het huis een rijtuig staan - een ouderwetse koets met een zwart paard ervoor.

‘’t Is half acht,’ zei de onbekende. ‘Ik kom u halen.’

‘Ja maar...’ begon Frans.

Uit de keuken riep zijn hospita: ‘Doe toch die deur dicht! Ik waai hier weg!’

‘Stapt u in,’ zei de man; hij draaide zich om en liep naar de koets.

Frans ging naar buiten en sloot de deur achter zich. Hij wilde de onbekende vertellen dat hij een andere afspraak had en dus niet mee kon gaan. Maar de man gaf hem daar niet de gelegenheid toe; hij klom op de bok en wees met een lange zweep naar het portier van het rijtuig.

‘Instappen!’ klonk het bevelend.

‘Ik zal daar gek zijn!’ sprak Frans van der Steg. Maar plotseling nam de avontuurlijke geest uit zijn verhalen bezit van hem. Waarom ook niet?

Hij stapte in, trok het portier dicht - en daar zat hij, met zijn tas vol studieboeken naast zich. De koets kwam in beweging -de wielen ratelden, de paardenhoeven klikklakten op het asfalt, de wind gierde door de reten van de ramen en de regen tikte op het dak. Het rijtuig leek steeds sneller voort te gaan, het schommelde en wiebelde, en het was pikdonker binnen.

‘En ik bén gek,’ zei Frans tot zichzelf. ‘Nu spijbel ik van mijn lessen en ik weet niet eens waar die norse koetsier me heen brengt.’

De ramen waren ondoorzichtig; hij probeerde er een open te maken, maar dat lukte hem niet. Een poosje bleef hij stil zitten. Toen verhief hij zijn stem en riep: ‘Hé koetsier, koetsier! Koetsier, waar gaan we heen?’

Geen antwoord. Alleen geluiden van regen en wind, van wielen en paardenhoeven. Hij begon nogmaals aan de ramen te morrelen; hij rukte eraan en sloeg ertegen. En terwijl hij dat deed (zonder enig resultaat), werd hij zich ervan bewust dat hij deze situatie niet prettig vond. De koets maakte onverwacht een bocht, waardoor hij van de bank viel. Toen hij overeind gekrabbeld was, merkte hij dat de paardenhoeven veel doffer klonken. Ze reden nu op een onverharde weg en moesten het dorp dus verlaten hebben. Daar ik tamelijk afgelegen woon...

Natuurlijk kon hij niet bang zijn - hij, Frans de Rode, de Held van Torelore en Overwinnaar van de Verschrikkelijke Sneeuwman!

Maar ik wou wel dat ik iets kon zien, dacht hij. Weer trachtte hij een raam te openen. Hij kwam nu tot de ontdekking dat hij het naar beneden moest schuiven; dat ging heel stroef, maar tenslotte had hij succes. De wind woei om zijn oren, maar hij kon naar buiten kijken.

Ja, ze reden op een landweg. Er hing een lantaarn aan de buitenkant van de koets, maar het licht ervan was zwak en bewoog steeds, zodat hij niet veel kon onderscheiden. Vaag zag hij velden en een duistere lucht erboven. Van het dorp was niets te bekennen - geen huis, geen schuur, geen boerderij. Hij leunde uit het raam en schreeuwde naar de koetsier: ‘Hé, daar, waar breng je me naartoe?’

De koetsier scheen niets te horen; hij liet zijn zweep knallen, zodat het rijtuig nog sneller reed.

Frans ging weer zitten. Hij werd nogal door elkaar gehotst en hij kreeg het koud bovendien. Hij kon het raam niet weer dicht krijgen en dus bleef hij maar naar buiten kijken.

Een aardig ritje, hield hij zichzelf voor. In een koets van honderd jaar oud... de veren zijn tenminste niet al te best meer en het zou me niet verwonderen als we dadelijk een wiel verloren. En dat bij nacht en ontij... O nee, het kan niet veel later zijn dan acht uur... Hij trachtte zich te herinneren of hij deze koets al eens eerder had gezien - voor zover hij wist was er geen zo in het dorp. Ze reden nu door een bos. Er waren veel bossen in deze streek; hij had er al een paar fietstochtjes gemaakt. Maar het was te donker om iets te herkennen.

Het rijtuig minderde vaart; hij leunde weer naar buiten en meende tussen de bomen door een licht te zien. Ze gingen weer een bocht om, bonsden door een kuil heen en kwamen met een ruk tot stilstand.

Stilte; alleen geruis van regen.

‘Zijn we er?’ riep Frans de koetsier toe.

‘Nog niet,’ klonk diens stem bars. ‘Dit is de Zevensprong.’

‘Waar gaan we eigenlijk heen?’ vroeg Frans.

De koets rolde onverwacht nog een eindje vooruit en stond toen weer stil. Ze waren op een open plek gekomen; Frans zag een wegwijzer vlakbij. ‘Waar gaan we heen?’ vroeg hij nogmaals.

‘Dat hoef ik u toch niet te vertellen,’ was het norse antwoord.

Nu werd Frans kwaad. Hij draaide aan de knop van het portier, dat wonder boven wonder meteen openging, sprong de koets uit, liep naar de bok toe en riep: ‘Wat is dit voor manier om mij te behandelen? Ik ga niet verder als het doel van deze tocht mij onbekend is.’

‘Mijnheer!’ baste de koetsier. ‘Nou moet u mij niet wijsmaken dat u nergens wat van weet!’ Hij maakte een gebaar met zijn zweep.

Frans keek rond. Ze stonden op een kruispunt van vele wegen en dichtbij zag hij de omtrek van een huis. Achter een der ramen brandde licht.

‘Als u niet gauw weer instapt,’ zei de koetsier, ‘wordt u kletsnat.’ Hij zei dat niet uit bezorgdheid, want zijn stem klonk dreigend toen hij erbij voegde: ‘Schiet op, alstublieft, anders komen we te laat.’

Frans deed een stap achteruit en trapte in een plas. Voor de tweede keer kroop er een gevoel in hem omhoog dat een beetje op angst leek. Hij wierp weer een blik naar het huis en zag een uithangbord opglanzen. Het was blijkbaar een café; hij kon dus niet ver van de bewoonde wereld zijn. Vastberaden sprak hij: ‘Ik rijd niet mee voordat ik weet wie u bent en wat het doel is van deze rit.’

‘Zoals u wenst, mijnheer!’ riep de koetsier. ‘Als u niet verder wilt dan de Zevensprong, blijft u dan bij de Zevensprong! Goeienavond.’

Hij klapte met zijn zweep en trok aan de teugels. De koets reed rakelings langs Frans heen, zodat modder tegen hem opspatte, en sloeg toen een der wegen in.

‘Als dit een grap is, gaat die te ver!’ zei de jongeman boos, terwijl hij het rijtuig nastaarde totdat het uit zijn gezicht verdween. ‘Mij in de stromende regen achter te laten bij de Zevensprong. Zevensprong! Ik dacht dat het een lied was, of een dans...’

Maar daar was het café, waar hij kon schuilen en iets warms drinken. Daarna zou hij naar huis terug moeten lopen, maar in dat probleem wilde hij zich liever nog niet verdiepen.

Het licht achter de ramen bewoog, en toen hij naar het gebouw toeliep, verdween het plotseling. Hij hield zijn pas even in; wat duister was het nu! Het café zou toch niet gesloten zijn... Tastend zocht hij zijn weg naar de deur. Die was open en hij kon zo binnengaan. Daar was het nog donkerder, maar het was tenminste droog.

‘Hallo!’ riep hij. Zijn stem klonk vreemd en galmend. ‘Hallo!’ riep hij nog eens. ‘Is er volk hier?’

Niemand antwoordde.

Frans huiverde. Plotseling wist hij dat hij zich in een lege ruimte bevond, een vertrek zonder meubels of mensen. Hij kon geen hand voor ogen zien, maar zonet was er toch licht geweest. .. Geen schijnsel van een lamp, dat drong nu pas tot hem door, maar van een zaklantaarn of iets dergelijks. Dan moest er toch iemand in dit huis zijn! Hij spitste zijn oren, maar het geraas van de regen overstemde alle andere geluiden.

Aarzelend deed hij een paar stappen. Hij voelde nog een deur en ging een andere kamer binnen. Meteen stond hij weer in de regen... Dit gebouw kon niet bewoond zijn; het had niet eens een compleet dak.

Hij ging weer terug naar het eerste vertrek, leunde tegen een muur en balde zijn vuisten in de zakken van zijn jas. Als dit in een van zijn verhalen was gebeurd, had er in een van die zakken zeker een wapen gezeten!

Toen hield hij even zijn adem in. Boven zich zag hij licht door de reten van de zoldering. Het bewoog, verdween... en een ogenblik later scheen het fel in zijn gezicht.

Hij knipperde met zijn ogen. Recht voor hem was een trap, en iemand kwam naar beneden, met een brandende zaklantaarn in zijn hand.

Met een Brozem op een bromfiets

DAT IS TWEE

‘Wat doe jij hier?’ vroeg de onbekende, terwijl hij naderbij kwam. Hij was vrij klein en tenger, en droeg een valhelm op zijn hoofd. Zijn stem klonk jong en niet in het minst verbaasd. Frans was er echter zeker van dat hij hem nooit eerder had ontmoet.

‘Ik schuil,’ zei hij kortaf.

‘Ja, het regent bakstenen,’ zei de ander. Hij ging naast Frans staan en sloeg een paar maal tegen de muur. Enkele bakstenen rolden naar beneden.

Frans sprong opzij. ‘Pas op!’ zei hij kwaad.

‘Het zal niet lang meer duren of de hele boel dondert in elkaar,’ zei de jongeman opgewekt. ‘Hoi Jan!’ riep hij met een hand aan zijn mond. ‘Breng ons iets te drinken!’ Hij wendde zich weer tot Frans en vroeg: ‘Je dacht toch niet dat dit een café was?’ Tegelijkertijd scheen hij hem weer met zijn zaklantaarn in het gezicht.

Frans vond dit buitengewoon onaangenaam - niet alleen omdat hij nu niets meer kon zien, maar ook omdat hij zich belachelijk voelde. ‘Dit is toch een café geweest,’ zei hij strak.

‘Geweest ja. De Tent van Toereloer.’

‘Van Torelore?’ zei Frans verbaasd.

‘Toereloer, Jan Toereloer, de duvel en z’n moer,’ rijmde de jonge stem uit de duisternis. ‘Maar nu is-ie weg, en dit is een spookhuis... een spook-café,’ verbeterde hij zichzelf.

Frans deed een stap om uit het hinderlijke licht te komen. Maar het schijnsel volgde hem en de stem vroeg: ‘Wie ben je eigenlijk en wat voer je hier uit?’

‘Mijn naam is Van der Steg,’ antwoordde Frans afgemeten. ‘Wil je eens ophouden mij in mijn ogen te schijnen? En wie ben jij, als ik het vragen mag?’

De ander richtte de zaklantaarn op zichzelf. Frans zag nu dat hij nog maar een jongen was, ongeveer zestien jaar oud. Behalve een valhelm droeg hij een zwartleren jak.

‘En een spijkerbroek en puntlaarzen,’ sprak de jongen, terwijl hij het licht erop liet vallen. Daarna liet hij Frans zijn gezicht weer zien; dat keek hem spottend en brutaal aan. ‘Ik ben een Brozem,’ zei hij.

‘O,’ zei Frans. ‘En hoe heet je?’

‘Ik noem mij een Brozem en ik ben een brozem,’ antwoordde de jongen. ‘Mijn brommer staat buiten.’

‘En wat voer je hier uit?’

‘Nu pikje me mijn vraag af,’ zei de Brozem. ‘Ik vroeg dat het eerst. Waarom kwam je hier in die idiote ouwe koets? Heb je soms een afspraakje?’ Hij grijnsde en voegde erbij: ‘Denk maar niet dat ze naar dit griezelige hol zal komen. Het spookt hier na zonsondergang.’

‘Sta niet zo te dazen,’ zei Frans geprikkeld. ‘Als ik het goed bedenk gaan mijn zaken je niets aan. Maar misschien de jouwe mij wel.’

‘O ja?’ zei de Brozem. ‘Mij best; toevallig kan ik je net gebruiken. Ik heb me gek gezocht naar een pakje sigaretten dat ik hier heb laten liggen

‘En ik mag je zeker helpen met zoeken?’ zei Frans sarcastisch. Hij geloofde er geen woord van.

‘Je kunt het proberen,’ zei de Brozem. Hij liet het licht van zijn lantaarn door het vertrek dwalen. Dit was eens de gelagkamer geweest, maar nu was alles leeg en kaal, vuil en vervallen. ‘Je zult het toch niet vinden,’ ging de Brozem voort. ‘Er zitten drie sigaretten in, en mijn vrienden hebben er een doodskop op getekend en er hun handtekening op gezet.’

De lichtcirkel bleef staan bij een gat in de zoldering en glinsterde op een spinnenweb met een dikke spin erin.

‘Ik ben hier om een weddenschap,’ vervolgde de Brozem. ‘Vanmiddag waren we hier, ik en m’n vrienden, en toen zeiden ze dat ik hier vast niet na zonsondergang heen durfde te gaan. Ik heb met ze gewed dat ik het wel zou doen. Als bewijs moet ik het pakje meenemen dat ze hier hebben neergelegd... Zeg, jij hebt het toch niet?’

‘Natuurlijk niet,’ zei Frans. ‘Ik kwam hier later dan jij.’

Boven zijn hoofd klonk plotseling een slag, alsof er iets viel. Hij schrok er even van.

‘Nou, jij bent ook een bangerd!’ zei de Brozem minachtend. ‘Er is gewoon weer een dakpan afgewaaid. Moetje daarom zo staan te trillen?’

Frans keek naar de zoldering. Hoorde hij daar een voetstap? De Brozem pakte zijn arm. ‘Luister eens,’ zei hij. ‘Ik moet terug zijn voordat de tweede voorstelling begint...’

‘Welke voorstelling?’ vroeg Frans.

De Brozem keek hem aan met ronde, donkere ogen. ‘We zouden naar de bioscoop gaan,’ zei hij, ‘en zij houden me vrij als ik win. Jij kunt bewijzen dat ik hier ben geweest; je moet met me meegaan als getuige.’

‘Waarom zou ik...?’ begon Frans.

‘Ik neem je mee, achterop mijn brommer. Dan heb je meteen een lift naar de stad. Of ben je van plan naar huis te lopen?’

‘Je weet niet eens waar ik woon!’

‘En dat zal mij ook een zorg zijn,’ sprak de Brozem. ‘Kom, ga mee; we zijn er in twintig minuten.’

Dit voorstel was misschien zo gek niet, dacht Frans. Hij vertrouwde de Brozem niet erg, maar als hij eenmaal in de stad was, kon hij gemakkelijk thuiskomen. Voor zijn lessen was hij toch te laat. Plotseling vloekte hij zacht.

‘Wat is er?’ vroeg de Brozem.

‘Ik heb mijn boekentas in de koets laten liggen,’ zei Frans, ‘en nu is die ellendeling van een koetsier ermee vandoor. Weet jij wie hij is?’

‘Dat moetje mij niet vragen,’ zei de Brozem. ‘Jij hebt in dat ding gereden, ik niet! Ik vind jou een rare.’

Hij heeft nog gelijk ook, dacht Frans. Maar hardop zei hij: ‘Als je wilt dat ik als je getuige optreed, moetje wat beleefder tegen me zijn.’

‘Goed, goed!’ riep de Brozem. ‘Kom mee.’

Even later zat de jongen in fiere houding op zijn bromfiets. Hij liet de motor knetteren en de felle lichtbundel van de voorlamp glinsterde op het regengordijn.

Frans klom achterop. Zeven wegen moesten hier zijn, maar hij had er geen flauw idee van welke weg naar de stad voerde. Eigenlijk was het een geluk dat hij de Brozem had ontmoet -hoe had hij anders de weg naar huis kunnen vinden?

Maar toen ze met veel lawaai vooruit schoten, begon hij er anders over te denken. Niet alleen omdat hij steeds natter en kouder werd, maar nog meer omdat hij ieder ogenblik vreesde dat het zijn laatste zou zijn. De Brozem rééd... hij raasde sneller en sneller voort, en scheurde door de bochten.

‘Onverantwoordelijk,’ zei Frans tot zichzelf, terwijl hij boomstammen langs zag flitsen en de wind hem om de oren floot. In de koets had hij een heel wat kalmer rit gehad. Soms meende hij de Brozem te horen zingen boven het kabaal van de motor uit; die scheen er plezier in te hebben.

Echt iets voor hem; hij wil me natuurlijk bang maken, dacht Frans van der Steg. De Held van Torelore zette echter zijn tanden op elkaar en sprak grimmig tot zichzelf: ‘Dat zal hem niet lukken!’

Toch haalde hij verlicht adem toen ze op een asfaltweg kwamen, waar een bord een maximumsnelheid voorschreef. De Brozem minderde vaart (hoewel hij zonder twijfel boven het maximum bleef) en riep over zijn schouder: ‘Nog geen tien voor negen op de kerkklok. Ik heb mijn record gebroken!’

‘En daarbij niet eens je nek gebroken!’ riep Frans terug. ‘Gefeliciteerd!’

Korte tijd later reden ze de stad in, en tegen negenen stopten ze voor een patates-frites tent. Aan de overkant was een bioscoop; een paar nozems hingen daar rond. Een van hen zag de Brozem en floot schril.

‘Zijn datje vrienden?’ vroeg Frans.

‘De hoofdfilm is nog niet begonnen,’ zei de Brozem op afwezige toon. ‘Ik ga eerst frites eten. Wat een rotweer! Kom mee.’

Ze namen elk een zakje patates. Frans wreef zijn bril schoon, zette hem weer op en keek de Brozem aandachtig aan. Voor het eerst kon hij hem nu goed zien. De Brozem nam hem net zo onderzoekend op. Toen zei hij: ‘Wacht hier even op me,’ en liep weg. Frans zag hem de straat oversteken en praten met de nozems voor het bioscooptheater.

‘Twee porties,’ zei de eigenaar van de patates-frites tent, ‘dat is zeventig cent.’

Frans betaalde, en toen hij weer keek, was er voor de bioscoop geen sterveling meer te bekennen. Hij wachtte een paar minuten, stak toen ook de straat over en liep de hal van het theater in. De Brozem en zijn vrienden waren er niet. Alleen een portier bij de kassa keek hem verwachtingsvol aan en vroeg: ‘Een plaats, mijnheer?’

‘Nee, dank u,’ zei Frans. ‘Ik wacht op iemand.’

Hij stelde zich zo op dat hij de patates-frites tent in het oog kon houden, en bleef een poosje staan. De bromfiets stond er nog, maar de Brozem verscheen niet. Uit de bioscoopzaal kwamen de indrukwekkende tonen van een groot orkest; ongetwijfeld begon nu de hoofdfilm.

Frans ging naar de portier toe en vroeg: ‘Zijn hier soms een paar... nozemachtige jongelui binnengegaan?’

‘De bioscoop zit tegenwoordig vol met nozems,’ zei de portier treurig. ‘Ik ben een vader, mijnheer, maar ik zal mijn kinderen nooit toestaan dat ze op een gewone avond naar de tweede voorstelling gaan. En als ze ooit een bromfiets krijgen wil ik niet dat ze er maar doelloos mee rondknetteren. Zo’n ding dient toch alleen om ergens heen te rijden, vindt u ook niet?’ Zijn gezicht verhelderde nu hij tegen iemand praten kon. ‘Ik werk hier nu wel,’ zei hij, ‘maar denkt u dat ik ooit naar een film kijk? Welnee! Ik ben voor gezónde ontspanning. Kamperen bijvoorbeeld. Een tentje in de bossen, ver van de bewoonde wereld, dat is je ware! Maar daar zijn die moderne jongelui te lamlendig voor...’

Frans luisterde een poosje naar hem, en intussen keek hij uit naar de Brozem, hoewel hij er zeker van was dat die niet zou komen opdagen. Waarschijnlijk zat hij met zijn vrienden naar de film te kijken.

‘Je denkt toch niet dat ik zó lang op je wachten zal,’ zei hij boos in gedachten. ‘Dat zakje patates is je gegund in ruil voor de lift. Maar verder hoef ik je niet weer te zien - onbeschofte vlegel!’

Hij zei de portier goedendag en liep naar de dichtstbijzijnde halte van de bus naar zijn dorp. Hij was koud en nat en heel ontevreden over zichzelf. In zijn verhalen zou deze avond heel anders zijn verlopen. Alleen, dacht hij, zou ik niet kunnen verzinnen hoe.

DAT WAS TWEE en nu komt het derde hoofdstuk

Frans komt te weten wie Gr... Gr... is

Hij volgt het spoor van de koets en komt in ‘Het Dorstige Hert’

DAT IS ÉÉN

De volgende morgen had de wind alle regenwolken weggeblazen. Het was koel maar mooi weer en de zon scheen alsof de zomer nog lang niet voorbij was. Toch fietste Frans van der Steg met een somber gezicht naar school.

Meer en meer had hij het gevoel dat hij zich de vorige avond anders had moeten gedragen. De kinderen zouden natuurlijk zijn avonturen willen horen, en hij had daar beslist geen slimme of heldhaftige rol in gespeeld. Ik had niet in die koets moeten stappen, dacht hij, of nee, ik had niet uit moeten stappen. Ik had die koetsier tot een antwoord moeten dwingen en de Brozem een draai om zijn oren moeten geven... Ach, ik had nooit moeten bedenken dat ik een geheimzinnige brief zou krijgen.

Vandaag was het zaterdag; dat betekende op z’n minst een halfuur vertellen. Frans had een boek met verhalen meegenomen, en toen het zover was, las hij daar een van voor. Bij de laatste bladzij keek hij telkens op zijn horloge en hij las zo langzaam als hij kon. Toch was het verhaal voor twaalf uur uit. Pas over drie minuten zou de bel gaan... en ja, daar stelden de kinderen de gevreesde vraag.

‘Meester, bent u gisteren bij Gr... Gr... geweest?’

‘Nee,’ antwoordde Frans naar waarheid, en hij vroeg zich voor de zoveelste maal af of zulk een persoon bestónd. Hij hief zijn hand op om meer vragen af te weren. ‘Luister eens,’ zei hij op ernstige toon. ‘Ik vrees dat ik op het spoor ben gekomen van een vreemdsoortig en gevaarlijk geheim. Meer kan en mag ik jullie op dit ogenblik niet vertellen... En nu wil ik jullie wat vragen, jongens. Is er iemand die weet of vermoedt wie Gr... Gr... in werkelijkheid is? Want hij heeft een náám, weet je!’

Het was heel stil in de klas. Sommige kinderen keken hem met grote ogen aan; andere wendden juist hun blik af. Marjan, die gauw bloosde, kreeg een kleur.

Frans van der Steg kuchte even. Hij voelde zich warempel niet op zijn gemak... net alsof het echt een gevaarlijk geheim betrof! Of kwam het omdat hij zijn leerlingen voor de gek stond te houden? Maar nu moest hij doorgaan; het pijnlijke zwijgen verbreken.

‘Het is misschien beter dat degene die iets weet onder vier ogen met mij spreekt,’ zei hij. ‘Je kunt het mij altijd na schooltijd vertellen.’

Nu steeg er een gefluister op; ook dat klonk anders dan gewoonlijk...Ga je nu niets verbeelden, hield Frans zichzelf voor. Je hebt kou gevat in je hoofd, gisteren, dat is het.

Gelukkig ging toen de bel, zodat hij ze allemaal weg kon sturen.

Toen hij in het lege lokaal nog even wat boeken controleerde, stond plotseling Marjan bij hem aan tafel. ‘Meester...’ begon ze schuchter.

In de deuropening verschenen drie jongens - Maarten, Kees en Arie.

‘Wat is er?’ vroeg Frans.

De jongens kwamen ook naar hem toe. ‘Meester,’ zei Maarten - hij voerde natuurlijk weer het woord - ‘het is over wat u net in de klas hebt gezegd...’

‘Gr... Gr...’ gromde Kees zacht.

‘Weten jullie wie Gr... Gr... is?’

‘O nee,’ zeiden de kinderen tegelijk.

‘Nee meester,’ zei Maarten. ‘Maar we willen u helpen als dat kan. Zouden we... mogen we... We zouden zo graag de brief willen bekijken!’

‘Ja,’ viel Marjan in. ‘Misschien kunnen we het daaraan zien. Vindt u dat goed?’

Frans haalde de brief uit zijn zak; hij had die ‘s morgens bij zich gestoken. Zonder iets te zeggen legde hij hem op de tafel en keek toe toen de kinderen zich erover heen bogen. Hij kon hun gezichten niet zien, maar ze leken volkomen ernstig. Marjan was de eerste die opkeek; ze had weer een kleur, maar dat zei niet veel.

‘Ik weet het niet,’ zei ze ademloos.

‘Ik ook niet,’ zeiden Kees en Arie. Maarten schudde alleen zijn hoofd.

‘Nou, dat is dan jammer,’ zei Frans zo luchtig mogelijk. ‘In elk geval bedankt.’

De kinderen schuifelden met hun voeten en keken wat verlegen.

‘Kent een van jullie soms een Brozem?’ vroeg Frans.

Nu keken de kinderen verbaasd. ‘Een Brozem?’ herhaalde Marjan. ‘Wat is dat?’

‘Een nozem op een bromfiets,’ zei Maarten. ‘Zo is het toch, meester?’

‘Mijn broer heeft een brommer,’ zei Kees. ‘Maar hij is geen nozem.’

‘Dat zeg jij!’ zei Arie.

Maar Maarten vroeg: ‘Hoort er ook een brozem bij het geheim?’

‘Misschien,’ antwoordde Frans. ‘Hij rijdt in het donker over de wegen op zijn bromfiets, spreekt over spoken en verdwijnt zonder goedendag te zeggen.’

‘En toen?’ vroeg Marjan, alsof het een verhaal betrof.

‘Dat weet ik nog niet,’ zei Frans. ‘Wel, misschien horen jullie er nog wat van, misschien ook niet. We moeten maar afwachten. Als je wat te vertellen hebt, kom je maar! Tot ziens.’

De kinderen gingen, maar Maarten kwam nog even terug en fluisterde: ‘Dit is echt, hè meester?’

‘Ja,’ knikte Frans, ‘dit is echt.’ En terwijl hij dat zei, meende hij het ook.

Een ogenblik later dacht hij er anders over. Als het echt was, zou er een logische verklaring zijn, en die kon hij niet vinden.

‘Het is een complot,’ zei hij tot zichzelf, ‘en die vier kinderen doen eraan mee - misschien wel de hele klas!’

Maar toen hij naar huis fietste, floot hij een vrolijk liedje. Hij wist nu wat hem te doen stond! Hij had deze middag vrij; dadelijk zou hij nogmaals naar de Zevensprong gaan en daar bij daglicht eens poolshoogte nemen. Hij zou het spoor van de koets volgen en zo tot de oplossing komen van alle raadsels. Maandag zou hij de kinderen het slot van de geschiedenis vertellen, en dan zo, dat ze allemaal verbaasd zouden staan.

Na het eten vroeg hij aan zijn hospita: ‘Hebt u wel eens gehoord van de Zevensprong?’

Ze keek hem enigszins verrast aan - dat verbeeldde hij zich tenminste. ‘De Zevensprong?’ herhaalde ze. ‘Ze zeggen dat ik niet dansen kan...’

‘Nee, die Zevensprong bedoel ik niet,’ zei Frans. ‘Er is hier in de buurt toch een kruispunt van zeven wegen...’

‘Als je geen tien kunt tellen tenminste,’ sprak zijn hospita. ‘Wat moet jij met de Zevensprong?’

‘Ik wil erheen,’ zei Frans. ‘Gewoon een fietstochtje maken.’

‘Een goed idee,’ vond zijn hospita. ‘Het wordt tijd dat je eens wat gaat ondernemen. Je kunt de Zevensprong gemakkelijk vinden: de Dorpsstraat uit, bij de benzinepomp linksaf, en dan de eerste zijweg na de boerderij van Dijkhof. Plezierige rit!’

Kort daarna reed Frans de route die de koets de vorige avond genomen had. Na de boerderij werd de weg hoe langer hoe slechter - een en al modder en grote plassen -, maar hij liet zich daardoor niet ontmoedigen. Het weer was nog steeds goed en naast zich zag hij de sporen van de koets. De omgeving was hem onbekend - mooi en heel stil; er stond geen enkel huis.

Na een halfuur fietsen bereikte hij de Zevensprong, kruispunt van vele wegen, midden in het bos.

Hij stapte af. Rechts van hem was het lege huis - het spook-café, zoals de Brozem had gezegd. Het was inderdaad niet veel meer dan een bouwval; in dit heldere middaglicht zou hij zich daarin nooit vergissen.

Voor hem stond de wegwijzer; zeven richtingen wees die aan. Uit een van de wegen was hij net gekomen, een tweede weg ging naar de stad. Daar had hij gisteren met de Brozem gereden; ook het spoor van de bromfiets was duidelijk te zien. De sporen van de koets waren veel dieper; deze was de derde weg ingeslagen, die volgens de wijzer naar het dorp Roskam leidde. De vierde weg ging naar Langelaan, de vijfde was heel smal en die arm van de wegwijzer was alleen maar bloedrood geverfd. De zesde weg voerde naar ‘Kruidenhof, en een zevende weg was er niet.

Frans telde ze nog eens - ja, er waren maar zes wegen. De zevende arm van de wegwijzer wees naar de bouwval. Er had een woord gestaan, maar de meeste letters waren uitgewist. Het begon met een T... nee, niet Toereloer... Achter de T las hij een R en hij ontcijferde ook nog twee P’s en een S aan het eind.

‘Ik begrijp niet waarom een zessprong Zevensprong wordt genoemd,’ zei hij tot zichzelf.

Hij zette zijn fiets tegen de wegwijzer en liep naar het gebouw. Dat bestond uit twee gedeelten. Het ene was café geweest; boven de deur, die nog steeds openstond, klapperde het uithangbord aan de laatste spijker. Het andere deel was waarschijnlijk voor garage of stal gebruikt; de grote dubbele deuren bleken echter op slot te zijn.

Hij ging de eerste deur binnen en liep de krakende trap op naar de eerste verdieping. Daar zag alles er zo wrak uit dat hij zich niet verder waagde. Spinrag streek langs zijn gezicht en op de stoffige vloer zag hij sporen van voeten... van de Brozem natuurlijk. Toen ontdekte hij dat ook een ander hier gelopen moest hebben; er waren sporen van twee paar schoenen, het ene wat puntiger dan het andere. Hij herinnerde zich de slag die hij de vorige avond had gehoord... Was er toen nóg iemand in dit huis geweest?

‘Ga nou niet doen alsof je een detective bent,’ zei Frans van der Steg tegen Frans de Rode.

Hij liep naar beneden; verder zag hij niets bijzonders - ook niet het pakje sigaretten van de Brozem.

Hij ging weer naar buiten en bekeek het uithangbord. Vaag was er een menselijke figuur op te zien, met rode verf geschilderd, maar daar was met enkele boze zwarte lijnen een doodskop overheen getekend. Spookcafé of niet, het was een naargeestig geheel.

Even later zat hij weer op zijn fiets en sloeg de weg naar Roskam in, de koets achterna.

Eerst reed hij door een donker bos, dat al geurde naar de herfst, daarna langs velden en weiden, en toen zag hij het dorp liggen. Het was heel klein, met een dikke kerk in het midden. De modderige weg ging over in een stenen straat, die met een bocht het dorp in leidde. In die bocht stond een café - geen spookcafé ditmaal; het leek het meest op een ouderwetse herberg. De naam paste erbij: ‘Het Dorstige Hert’.

En dorstig ben ik! dacht Frans. Hier ga ik wat drinken.

Hij zette zijn fiets neer, maar voordat hij er binnenging, keek hij even rond. Aan de overkant van de straat stond een vorstelijke kastanjeboom en daarachter waren stallen. Juist werden de staldeuren opengegooid en een koets ratelde naar buiten.

Het rijtuig dat hij zocht!

De koetsier op de bok was zonder twijfel dezelfde. Hij zag er nu minder geheimzinnig, maar even onvriendelijk uit. Om zijn hoofd had hij een zakdoek geknoopt die nog roder was dan zijn neus, waardoor hij enigszins aan een roverhoofdman deed denken.

Hij hield even in en zag Frans, die naar hem toesnelde. Onmiddellijk knalde hij met zijn zweep en zette zijn paard aan.

‘Hé, wacht even!’ riep Frans.

Maar het rijtuig reed door, en hij moest achteruit springen om de wielen niet over zijn tenen te krijgen. Toen rende hij erachteraan. ‘Stop, stop!’ riep hij boos.

De koetsier hield zich doof. En de koets reed steeds sneller, ging het dorp in en verdween uit het gezicht.

Frans liep terug naar ‘Het Dorstige Hert’. Hij was woedend. Zou hij het rijtuig op de fiets nog in kunnen halen? Hij kon het proberen, maar als het hem niet lukte, zou hij zich nog dommer voelen. Voor de ramen van het café meende hij vele mensen te zien, die allemaal naar hem keken. Hij besloot zich daar niets van aan te trekken en er binnen te gaan.

Binnen zag het er net zo uit als je vanbuiten zou verwachten: ouderwets en bijzonder gezellig. Er was een tegelvloer en een donkere houten zoldering. Er stonden kleine tafeltjes met rood geruite kleedjes en een grote tafel vol kringen van glazen en slordige kranten. Er was veel koperwerk, en in een hoek stond een biljart waar mannen aan het spelen waren. Er was een tapkast met een gemoedelijke waard, die kopjes aan het afdrogen was met een bonte doek.

Er was geen radio of televisie; de enige geluiden waren het geklikklak van de biljartballen, het getinkel van glaswerk en het gemurmel van de gasten. Er waren er vrij veel; allemaal mannen. Sommigen keken even op toen Frans binnenkwam, maar de meesten letten niet op hem.

‘Wat wilt u hebben, mijnheer?’ vroeg de waard vrolijk.

‘Een glas bier graag,’ zei Frans, en hij voegde erbij: ‘Ik zag zonet een rijtuig rijden aan de overkant. Ik had de koetsier willen spreken, maar hij reed weg. Weet u soms waar hij thuishoort?’

‘O, dat zal Jan geweest zijn,’ antwoordde de waard, ‘de koetsier van Graaf Grisenstijn.’

‘Graaf Grisenstijn?’ herhaalde Frans.

Meteen verstomden alle geluiden. De stilte viel zo onverwacht, dat Frans verbaasd rondkeek. Alle gasten aan de tafeltjes staarden hem aan. De mannen bij het biljart keerden hun ballen de rug toe. Alleen een grijze heer met een baard, die aan de grote tafel zat, ging rustig door met zijn spel patience.

Frans wist niet hoe hij kijken moest. Toen wendden alle blikken zich van hem af en iedereen gedroeg zich weer heel gewoon. De jongeman vroeg zich af of hij het zich had verbeeld, en daarom zei hij nog eens, met enige stemverheffing: ‘De koetsier van Graaf Grisenstijn!’

Niemand reageerde. De biljartballen tikten weer rustig tegen elkaar; de gasten bleven spelen, drinken, roken en praten zonder acht op hem te slaan.

‘Alstublieft, mijnheer,’ zei de waard, terwijl hij een stoel aanschoof. ‘Ik haal even uw bier.’ Hij verwijderde zich snel, alsof hij meer vragen wilde ontlopen.

Frans ging zitten, nog niet geheel van zijn verbazing bekomen. De koetsier van Graaf Grisenstijn. Graaf Grisenstijn... Gr... Gr...! Hij haalde de brief tevoorschijn, vouwde die open en bekeek de ondertekening.

Ja, nu hij de naam wist, was die duidelijk te herkennen -daar stond Graaf Grisenstijn!

Plotseling voelde hij de ogen van iemand achter zich. Hij keek om. Daar zat een jongen die brutaalweg probeerde te lezen wat er in de brief stond.

Toen Frans hem in sprakeloze woede aanstaarde, glimlachte hij vriendelijk en zei, niet in het minst van zijn stuk gebracht: ‘Goedemiddag!’ Hij had een innemend gezicht, al droeg hij zijn sluike bruine haar veel te lang. Zijn ronde, donkere ogen namen Frans met onverholen belangstelling op. ‘Een sigaret?’ bood hij aan en hij hield hem een pakje voor.

Frans was zo verbluft dat hij er een uitnam. De jongen nam er zelf geen; hij schoof zijn stoel dichterbij, gooide het pakje op Frans’ tafel en zocht naar lucifers.

‘Hier is vuur,’ sprak een beleefde stem. De heer met de grijze baard stond plotseling bij hen; in de ene hand had hij een pak speelkaarten en in de andere een aansteker met een reusachtige blauwe vlam.

‘Dank u,’ zei Frans. Hij deed zwijgend enkele trekjes. De jongen zat daar alsof hij iets van hem verwachtte. Wie was hij? Hij kwam hem zo bekend voor...

Opeens wist hij het. Het was de Brozem. Deze zag er heel anders uit, zonder zijn helm en in hemdsmouwen, maar hij was het ongetwijfeld.

‘We kennen elkaar,’ zei Frans.

De jongen trok zijn wenkbrauwen op. ‘U vergist zich,’ was zijn antwoord. ‘Ik ken u niet.’

‘Jawel!’ zei Frans. ‘We hebben elkaar gisteravond ontmoet.’ En hij keek de Brozem streng aan, alsof die een van zijn ondeugendste leerlingen was.

‘Gisteravond?’ zei de jongen met een verwonderd gezicht. ‘Waar dan?’

‘Bij de Zevensprong,’ antwoordde Frans.

‘Gisteravond was ik in “Het Dorstige Hert”,’ zei de jongen op zo stellige toon dat Frans’ zekerheid verminderde. ‘Iedereen hier kan het getuigen.’

Maar dat woord ‘getuigen’ deed Frans te veel denken aan de Brozem en zijn weddenschap. ‘Dat is niet waar!’ sprak hij scherp.

De jongen bleef echter even onbevangen. ‘U mag best denken dat u mij ontmoet hebt,’ zei hij, ‘maar ik heb u nooit eerder gezien. Echt niet. Ik wil het zweren bij alle zes wegen van de Zevensprong.’

Nu mengde de heer met de baard zich in het gesprek. ‘Hieruit kunnen wij concluderen, Roberto,’ zei hij, ‘dat je een dubbelganger hebt.’ Hij was ook bij Frans aan tafel komen zitten, keek hen beurtelings minzaam aan en schudde de beduimelde kaarten met schone, blanke vingers.

‘Roberto!’ riep een van de mannen bij het biljart. ‘Kom je nog; het is jouw beurt.’

De jongen wierp Frans een glimlach toe, sprong op en voegde zich bij de spelers. Frans bleef naar hem kijken totdat de waard kwam met zijn bier. Hij deed de brief weer in zijn zak en vroeg: ‘Wie is Graaf Grisenstijn en waar woont hij?’

‘Ik word geroepen, mijnheer,’ zei de waard. ‘Ik kom zo bij u.’ Hij verdween ijlings.

Een complot, dacht Frans. Het gaat hoe langer hoe meer op een complot lijken... Wat nu?

‘Trekt u een kaart,’ sprak de heer met de grijze baard. Hij had van het kaartspel een waaier gemaakt en hield die de jongeman voor. ‘Neem er een uit,’ beval hij, ‘en kijk welke het is.

Frans gehoorzaamde. Het was de hartenzeven.

‘Laat hem mij niet zien,’ sprak de ander, ‘en steek hem weer terug in het pak. Juist, zo.’ Weer schudde hij de kaarten, legde ze voor zich op de tafel en tikte erop. ‘Voel nu in uw rechter broekzak,’ zei hij.

Frans deed het en haalde er een speelkaart uit. ‘Hartenzeven!’ zei hij getroffen.

‘Laten we het nog eens doen,’ sprak de ander opgewekt. ‘En let u dan wat beter op. Nee, aarzelt u niet.’

Hetzelfde ritueel werd herhaald. Ditmaal haalde Frans de schoppenboer uit zijn linker binnenzak.

‘In de speelkaartenvoorspellingskunde is de schoppenboer de schurk,’ sprak zijn eigenaardige tafelgenoot. ‘Dat geeft te denken, vindt u niet?’ Hij rees op en maakte een buiging. ‘Het was mij een genoegen,’ zei hij. En zachter voegde hij eraan toe: ‘Er zit nóg iets in uw linker binnenzak.’

Toen wandelde hij bedaard weg, wisselde een paar woorden met de waard bij de tapkast en verdween door de deur naar buiten. Frans staarde hem na en voelde intussen dat er inderdaad nog iets in zijn binnenzak zat. Het bleek geen speelkaart te zijn, maar een rechthoekig stukje wit karton, waarop in keurige drukletters stond:

J. THOMTIDOM magiër

Terwijl hij ernaar keek, begonnen zich daaronder andere letters te vormen - geschreven letters. Eerst waren ze wazig rood, toen glansden ze op tot grasgroen en tenslotte stonden ze pikzwart onder zijn ongelovige ogen. Ze vormden drie zinnen:

De naam Grisenstijn kunt u beter niet hardop uitspreken. Als u meer van hem wilt weten, kom mij dan morgen na kerktijd bezoeken. Mijn woning ‘Schijn en Wezen’ ligt aan de weg van de Zevensprong naar Langelaan.

‘Dit is te veel!’ zei Frans tot zichzelf, en hij deed het kaartje met enigszins bevende vingers in zijn zak terug. ‘Eerst een dubbelganger en dan een magiër...’

Hij schrok even omdat iemand hem op zijn schouder tikte. Het was Roberto.

‘Vergeet uw bier niet,’ zei deze. ‘Tot kijk.’

‘Ga je weg?’ vroeg Frans. ‘Zeg, wacht even...’

‘Ik heb zo’n idee dat we elkaar gauw weer zullen ontmoeten,’ zei de jongen, ‘voor de twééde keer.’ Hij wachtte niet op antwoord, maar liep op snelle voeten de gelagkamer uit.

Verschillende gasten riepen hem een groet na. ‘Tot kijk, Roberto!’

Nee, deze vriendelijke jongen kon toch niet de Brozem zijn.

Frans dronk peinzend zijn bier. Is Gr... Gr... werkelijk een gruwel en een griezel, dacht hij, datje zijn naam niet hardop mag uitspreken? Ik zal bij die magiër op bezoek moeten gaan. Als hij me er maar niet in wil laten lopen...

Afwezig nam hij een sigaret uit het pakje dat op tafel lag, en merkte toen dat het hem niet toebehoorde. Roberto had het laten liggen. Roberto’s pakje... Er was met balpen een doodskop op getekend en daaromheen stonden drie slordige handtekeningen. Het dubbelgangersverhaal was dus niet waar. Roberto en de Brozem waren wél een en dezelfde persoon!

En nu was die jongen er voor de tweede maal vandoor.

Frans stond op, en ging weer zitten. Ik kan me de moeite wel besparen hem achterna te gaan, dacht hij mismoedig. Hij zal zeker onvindbaar zijn. Alle mensen die ik ontmoet komen op en verdwijnen als personages uit een poppenkast! En ze gedragen zich ook even vreemd.

Hij keek de gelagkamer rond en plotseling voelde hij zich er niet thuis, hoe gezellig het er ook was. Hij meende dat de andere gasten hem met schuine oogjes en steelse blikken bekeken, en hij verbeeldde zich dat ze achter zijn rug elkaar aanstootten en over hem fluisterden. De waard stond nog steeds bij de tapkast; zijn gemoedelijkheid leek verdwenen en hij zag er ondoorgrondelijk uit.

Als ik hem weer wat zou vragen, dacht Frans, zou hij me alleen maar geheimzinnig aankijken en een onwaar of ontwijkend antwoord geven.

Hij dronk zijn glas leeg, betaalde en ging naar huis.

Frans gaat op bezoek bij een magiër en ontdekt dat schijn bedriegt

DAT IS TWEE

‘Rrr...! Rrr...!’ rinkelde de wekker.

‘Grr...! Grr...!’ gromde het in Frans’ gedachten. ‘Graaf Grisenstijn... zeg het niet luidop... Grr... Rrr...!’

Hij stak een hand uit en zette de wekker af.

‘Gr... Gr... Grillige grijsaard... nee, dat is de magiër... Magiër? Gewoon een goochelaar...’

Frans bleef met halfdichte ogen liggen. ‘Onzichtbare inkt, dát is het!’ zei hij tot zichzelf. ‘Die wordt pas leesbaar als ze verwarmd wordt... Ik heb er eens iets over gelezen... De warmte van mijn linker binnenzak...’

Hij gooide de dekens van zich af. Hij had niet voor niets de wekker gezet; hij moest opstaan en zich aankleden, want hij ging een bezoek brengen aan de heer Thomtidom, magiër, goochelaar of grapjas. Een kwartier later was hij beneden.

‘Goedemorgen,’ zei zijn hospita, die voor de spiegel stond in de gang en beurtelings verschillende hoeden op haar grijze krullen zette. ‘Wat ben jij vroeg!’

‘Ik ga uit,’ zei Frans. Hij ging de keuken in en haalde brood uit de kast. Op zondag zorgde hij altijd zelf voor zijn ontbijt.

‘Mooi zo,’ sprak zijn hospita. ‘Ik ben blij datje eindelijk inziet datje niet altijd met je neus in de boeken kunt zitten.’

‘Ik heb geen boeken meer,’ mompelde Frans, terwijl hij zijn boterhammen smeerde. ‘En dus moet ik mijn neus wel in andere zaken steken.’ Peinzend at hij een plakje kaas. ‘Bestaat er eigenlijk een Graaf Grisenstijn?’ vroeg hij zich af. ‘Dat moet ik toch weten, vind ik. Wacht eens...’

Met een stuk brood in zijn hand liep hij naar de telefoon. Die bevond zich in de gang, onder de trap. Zoals altijd stootte hij zijn hoofd. ‘Au!’ riep hij boos.

‘Ik vind de telefoon zo handig staan in het trappenhuis,’ zei zijn hospita. ‘Maar jij bent zo onoplettend; je stootje elke keer. Welke hoed vind je me beter staan, de zwarte of de paarse?’

‘De zwarte,’ zei Frans, hoewel hij ze allebei even lelijk vond. ‘En ik ben niet onoplettend, mevrouw Bakker, maar te lang.’ Hij ging zitten op de stoel naast de telefoon en begon in het telefoonboek te bladeren.

F... G... Ga... Go... Gr... Graaf... De Graaf met één f en De Graaff met twee ff en... Gravenstijn... Grisenberg... Géén Grisenstijn.

‘Ik zet de paarse op,’ besloot mevrouw Bakker. ‘Ik zie niet in waarom ik altijd met een zwarte hoed naar de kerk moet gaan. O, Frans, ik wil precies om half twee warm eten vanmiddag. Ben je dan terug?’

De jongeman antwoordde bevestigend.

‘Zorg er dan voor datje op tijd bent,’ zei ze. ‘Ik wil om twee uur weg. Ik ga bij mijn zuster op bezoek en dat is een flinke wandeling.’

‘Ik zal op tijd zijn,’ zei Frans afwezig. Nee, in het telefoonboek stond hij niet. ‘Waar woont Graaf Grisenstijn?’ vroeg hij zich hardop af.

‘In het Trappenhuis,’ antwoordde zijn hospita. ‘Tot straks.’ De voordeur sloeg achter haar dicht.

Frans bleef zitten. ‘Graaf Grisenstijn woont in het trappenhuis,’ zei hij bijna kreunend. ‘En waar? Onder het telefoontafeltje? In de draaischijf of in de hoorn? Graaf Grisenstijn bestaat niet... althans niet echt. Maar hoe kan zij dat weten?’

Hij stond op, stootte nogmaals zijn hoofd en sprak berustend: ‘Ik denk er niet meer over na. Eerst eten en dan naar mijnheer de magiër. Laten we hopen dat ik in zijn woning Schijn en Wezen van elkaar leer te onderscheiden.’

Het was zonnig en windstil, en kerkklokken luidden in de verte. Voor de tweede keer fietste Frans naar de Zevensprong. Hij zong, een versje uit vroeger jaren:

Groen is gras, groen is gras

onder mijne voeten,

‘k Heb verloren mijn beste vrind,

’k Zal hem zoeken moeten.

Bij de wegwijzer stapte hij af en liep even rond. Het was nog vroeg en hij was na kerktijd uitgenodigd.

Zes wegen, dacht hij. Van drie weet ik nu waar ze heen leiden; de vierde zal ik dadelijk gaan. Wie weet bekijk ik de vijfde en de zesde ook eens. Maar de zevende weg bestaat niet, dat is toch vreemd. Weer begon hij te zingen:

Groen is gras, groen is gras -

Wat zou ik hier zoeken ?

Ach dat is Graaf Grisenstijn

en mijn studieboeken...

Hij ging over op iets anders:

In Den Haag daar woont een graaf-

brak af en begon opnieuw:

In een huis daar woont een graaf

en zijn...

Hij stokte en staarde naar de zevende arm van de wegwijzer. Was dat toeval? Daar las hij nu heel duidelijk: De T, de R, de twee P’s en de S stonden er al, en de andere letters kon hij erbij denken. Het klopte precies!

Hij keek naar de bouwval en schudde zijn hoofd. ‘Misschien heeft dat café Trappenhuis geheten,’ zei hij tot zichzelf, ‘hoewel ik het geen toepasselijke naam vind, want ik heb er maar één trap in kunnen ontdekken. Maar ik weet zeker dat er geen graaf in woont!’

Hij stapte weer op zijn fiets en reed de weg in naar Langelaan. Die was breed, recht, en zag er keurig uit, met hoge bomen erlangs. Het was echt een laan waar statige landhuizen behoorden te staan, maar na een halfuur fietsen had hij er nog geen gezien. Tien minuten later echter bereikte hij het doel van zijn rit.

Links van hem, een eindje van de weg af, stond een groot huis - ‘Schijn en Wezen’ heette het volgens de gevelsteen. Een grindpad, geflankeerd door potten met geraniums, leidde naar de voordeur.

Frans zette zijn fiets tegen een boom en keek op zijn horloge. Het was precies kwart over elf. De woning van de magiër zag er anders uit dan hij had verwacht; in zijn verbeelding had hij iets ouds en geheimzinnigs gezien. Dit huis was nieuw -spiksplinternieuw. Hij zag niet meer dan de bakstenen voorkant, strak en streng van lijn. De ramen waren allemaal gesloten met gele luiken, die glommen alsof de verf nog nat was.

Hij liep naar de voordeur, las het naambordje -J. THOMTIDOM, magiër- en drukte op de bel.

Na enkele seconden hoorde hij een klik en een metaalachtige stem sprak: ‘Duw tegen de deur en kom erin.’

Frans gehoorzaamde; de deur week naar binnen open. Hij deed twee stappen en bleef met open mond staan. Wat hij zag had hij nooit kunnen vermoeden! Geen gang, geen hal of vestibule... de deur kwam uit op een grasveld in de open lucht, met bomen aan weerszijden. En aan het eind van dat grasveld, aan de voet van een heuvel, stond een oude legertent.

Frans keek even om, maar de deur was er nog. Het huis bestond alleen uit een voorgevel. ‘Een illustratie,’ sprak hij hardop, ‘van het spreekwoord dat Schijn bedriegt.’

‘Zeer scherpzinnig opgemerkt!’ riep een stem over het grasveld. En daar kwam uit de tent de heer Thomtidom tevoorschijn.

Ze liepen elkaar tegemoet en hielden voor elkander stil. De heer die zich magiër noemde nam Frans goedkeurend op.

‘Welkom,’ zei hij. ‘We kennen elkaar al, dus formaliteiten zijn niet nodig.’

‘Ik weet uw naam,’ begon Frans, ‘maar u kent mij...’

‘Ik weet dat u Frans van der Steg heet,’ viel de heer Thomtidom hem in de rede. ‘U bent onderwijzer van beroep, vierentwintig jaar oud, een meter zesentachtig lang en u hebt rood haar.’

‘Dat laatste is niet zo moeilijk te raden,’ zei Frans droogjes. Hij nam het besluit zich niet langer ergens over te verwonderen.

‘Voor een kleurenblinde zou uw haar net zo goed groen kunnen zijn,’ sprak de heer Thomtidom. ‘Maar ik vind het een mooi rood. Echt donkerrood... niet die peenkleur. Komt u mee, ik heb de koffie klaar.’

‘Is dit in wezen uw woning?’ vroeg Frans, toen ze bij de tent kwamen.

‘’t Is waar dat die lelijke gevel slechts schijn is,’ antwoordde de heer Thomtidom, ‘en dat dit onderkomen beter bij mijn wezen past. Maar om eerlijk te zijn ken ik mijn wezen nog niet geheel, al heb ik filosofie en psychologie gestudeerd.’

‘Dat klinkt zeer geleerd,’ zei Frans. ‘Ik dacht dat u magiër was.’

‘Ja, dat is mijn wezenlijke beroep,’ sprak de heer Thomtidom. ‘Witte magie voornamelijk - hoewel ik soms genoodzaakt ben me ook in de Zwarte Kunst te verdiepen.’ Hij keek glimlachend naar Frans op. Zijn ogen waren heel lichtblauw en het was niet uit te maken of hun blik wazig was of scherp.

‘Laat dat u geen vrees aanjagen, mijnheer Van der Steg,’ voegde hij erbij. ‘Gaat u binnen; u moet bukken. Ziezo! Ik zal de voorkant van de tent helemaal openmaken; dan hebben we beter licht.’

Frans keek rond. Hij zag een luchtmatras met een paar dekens erop, een primus, een steelpan en een opvouwbaar tafeltje waarop twee kopjes stonden, naast een koffiekan en een suikerpot. Verder niets.

‘Neemt u plaats,’ zei de magiër.

Frans ging zitten op de matras en dacht: Die man moet leven als een kluizenaar! Het uiterlijk van de heer Thomtidom was daar echter geheel mee in tegenspraak. Deze zag er veel te netjes uit; aan zijn onberispelijk zwart kostuum ontbrak alleen nog maar een hoge hoed.

‘Waar denkt u aan?’ vroeg de magiër onverwacht.

‘Ik tracht nog steeds schijn en wezen van elkaar te onderscheiden,’ antwoordde Frans.

‘Aha,’ zei de heer Thomtidom, ‘ik veronderstel dat dit de invloed is van de Zevensprong.’

‘Ook daar kan men over schijn en wezen spreken,’ zei Frans. ‘Waarom heet de zevensprong Zevensprong? Er zijn maar zes wegen!’

‘Dat is een diepzinnige vraag,’ zei de magiër, terwijl hij naast hem ging zitten. ‘Gebruikt u suiker? U woont nog maar kort in deze streek en bent natuurlijk nog niet bekend met de geschiedenis ervan. Op de plaats van de wegwijzer bijvoorbeeld stond eeuwen geleden een kluizenaarshut...’

‘Waren er toen wel zeven wegen?’ vroeg Frans, die niet veel voelde voor een historische uiteenzetting.

De heer Thomtidom beantwoordde deze vraag met een andere vraag.

‘Zegt u me eens, hoeveel wegen komen er samen bij een tweesprong?’

Frans dacht een ogenblik na. ‘Drie,’ antwoordde hij. ‘Een weg die zich in tweeën splitst; dat zijn dus drie wegen totaal.’ ‘Juist! En hoeveel zijn er dan bij een driesprong?’

‘Een driesprong... drie,’ antwoordde Frans. ‘Ook drie wegen,’ voegde hij er enigszins verbaasd bij.

‘Wat volgt hieruit?’ sprak de magiër belerend: ‘Een tweesprong is hetzelfde als een driesprong. Dan kan een zessprong ook gelijk zijn aan een zevensprong.’

Frans fronste zijn wenkbrauwen en zei niets.

‘Denkt u maar na,’ ging de magiër voort. ‘Men zou het zo kunnen bewijzen: een zessprong verkrijgt men door een viersprong en een tweesprong bij elkaar op te tellen. Een zevensprong is gelijk aan een viersprong plus een driesprong. En daar een driesprong en een tweesprong hetzelfde zijn, is bewezen dat een zevensprong evenveel wegen heeft als een zessprong.’

Frans verslikte zich bijna in zijn koffie toen hij probeerde deze redenering te volgen. Het leek allemaal heel spitsvondig, maar hij wist zeker dat er iets niet klopte. Tot zijn ergernis kon hij er niet zo gauw achter komen wat. Een beetje bits zei hij: ‘Op die manier zet u de hele rekenkunde op losse schroeven.’

‘Ja?’ zei de magiër met een glimlach. ‘Dat verheugt me zeer. Ik ben niet een van die mensen die alles wel één twee drie zullen klaarspelen, of die met veel vijven en zessen iets opknappen, of die het op hun elf-en-dertigst doen. Dat is zo zeker als dat twee maal twee niet altijd vier is.’

Maar Frans voelde evenmin voor een verhandeling over rekenkunde. ‘Mijnheer Thomtidom...’ begon hij.

‘THomtidom,’ verbeterde de ander. Hij sprak de H in zijn naam ook uit.

‘Mijnheer THomtidom,’ zei Frans, ‘u hebt mij op bezoek gevraagd om...’

‘...u de gelegenheid te geven mij iets te vragen,’ vulde de magiër aan. ‘Of beter gezegd, om mij de gelegenheid te geven u iets te vertellen.’

‘Over Graaf Grisenstijn,’ zei Frans, ‘die woont in het Trappenhuis.’

‘Het Trappenhuis,’ herhaalde de magiër. ‘Dus dat weet u al!’

‘Ik weet niets!’ riep Frans. ‘Wat voor Trappenhuis bedoelt u? Dat bij de Zevensprong is niet bewoond.

‘Praat niet zo luid, mijnheer Van der Steg,’ zei de magiër. ‘De bouwval bij de Zevensprong is het Trappenhuis niet, maar de ruïne van Jan Toereloers café.’

‘En op de wegwijzer staat...’

‘Vroeger, jaren geleden, stond het café aan de weg naar het Trappenhuis.’

‘O,’ zei Frans. ‘Dus er is een huis dat zo heet?’

‘Daar hebt u toch niet aan getwijfeld, mijnheer Van der Steg? Anders was u toch zeker niet hier gekomen om mij naar Graaf Grisenstijn te vragen!’

‘Eerlijk gezegd ben ik van zijn bestaan ook niet overtuigd,’ zei Frans. ‘Ik heb een brief van hem gekregen...’

‘Niet bestaande personen schrijven toch geen brieven?’

‘Die brief was een antwoord op een brief van mij, die ik nooit geschreven heb!’

‘Een antwoord op een brief van u? Wat stond daarin?’

‘Ik zeg u toch dat ik nooit een brief heb geschreven!’

‘Kalm, kalm, mijnheer Van der Steg,’ zei de magiër sussend. ‘Misschien bent u het vergeten. Sommige mensen zijn vergeetachtig.’

‘Ik niet,’ zei Frans boos.

De magiër dronk zijn kopje leeg en kwam overeind. ‘Hier zijn raadsels die om ontraadseling en geheimen die om een oplossing vragen,’ sprak hij. ‘En nu we onze koffie op hebben, is het tijd om daaraan te beginnen. Komt u mee naar mijn huis.’

‘Uw... huis?!’

‘Ja,’ zei de magiër. ‘Omdat de gevel schijn bleek te zijn, dacht u dat deze tent het wezen was. In waarheid vertoef ik hier alleen als ik moet mediteren. Mijn werkelijke huis is heel wat gerieflijker. Komt u mee; dan zal ik u op de hoogte stellen van de kern van de zaak.’

Frans hoort van een verborgen schat en een rijm op steen geschreven

DAT IS DRIE

Aan de andere kant van de heuvel, tussen een groep berken en een dennenbosje, stond een kleine houten bungalow met een reusachtige schoorsteen. Dat was zijn wezenlijke woning, zei de magiër.

Tenzij er een eindje verderop nog een huis staat, dacht Frans. Maar toen hij de bungalow was binnengegaan, verdween zijn twijfel, want daar zag het eruit zoals het behoorde.

Er waren kasten vol boeken, en nog meer boeken, in stapels op de stoelen en de vloer. Aan de muren hingen - behalve thermometers en barometers, oude gravures en verbleekte landkaarten - vele planken met de vreemdsoortigste voorwerpen erop. Bij de eerste vluchtige blik zag Frans ontelbare flessen gevuld met allerlei kleuren vocht, vier of vijf zandlopers, een glazen bol, een octaëder, een bunzenbrander, een rek met reageerbuizen, een zwarte hoed, drie dennenappels, een vogelschedel en een terrarium met salamanders. De kamer was wat vol, maar zag er toch tamelijk netjes uit. In het midden stond een ronde tafel met een kleurig kleed eroverheen, waarin de tekens waren geweven van de dierenriem.

‘Gaat u daar maar zitten,’ sprak de magiër.

Frans zocht naar een stoel waar niets op lag, en zijn gastheer maakte er gauw een vrij door er een stapel boeken af te nemen.

‘Uw eigen boeken,’ zei hij, terwijl hij ze op de tafel legde. ‘Ik heb ze voor u bewaard.’

‘Hoe komt u eraan?’ vroeg Frans. ‘Ach,’ vervolgde hij, ‘dat hoef ik u natuurlijk niet te vragen. U kent zeker die onbeschaamde koetsier, evenals de jongen die zich Brozem noemt.’

‘Brozem?’ herhaalde de magiër, terwijl hij nog een stoel vrijmaakte en bij hem aan de tafel plaatsnam. ‘Is dat een van die nieuwe, moderne woorden?’

‘Ik bedoel Roberto,’ zei Frans. ‘Heeft hij een bromfiets?’

‘Roberto? Nee, hij heeft beslist geen bromfiets,’ antwoordde de magiër.

‘Ik weet niet of ik dat geloven kan, mijnheer THomtidom,’ zei Frans. ‘Ik dank u voor het bewaren van mijn boeken, maar ik zou nu wel graag willen weten waarom die koetsier ervandoor ging en mij in het donker achterliet bij de Zevensprong.’

‘U moet het hem niet al te kwalijk nemen,’ zei de magiër vergoelijkend. ‘Die arme Jan heeft geen gemakkelijk leven gehad en daarom is hij soms wat moeilijk in de omgang. Bovendien bent u zelf uitgestapt. Ik meen zelfs dat u gezegd hebt dat u weigerde om verder te gaan.’

‘Ja maar...’ begon Frans.

‘O, ik vergeef het u van harte,’ viel de magiër hem in de rede. ‘Zoals u zei was het donker, en dan zinkt ons de moed wel eens in de schoenen.’

‘U beoordeelt mij helemaal verkeerd,’ zei Frans koel. ‘Ik ben niet bang uitgevallen, maar ik zie niet in waarom ik gehoorzaam mee moet rijden naar... ik weet niet naar waar.’

‘U weet het wel,’ sprak de magiër. ‘Uw doel was het Trappenhuis. En dat brengt ons bij de kern van de zaak. Met het Trappenhuis zal ik beginnen. Eerst wil ik u echter wat vragen. Waarom bent u zo nieuwsgierig naar Graaf Grisenstijn?’

‘Waarom?’ zei Frans. ‘U vraagt me... dat is het toppunt! Het lijkt wel of iedereen tegen mij samenspant!’

‘Wordt u alstublieft niet boos, mijnheer Van der Steg,’ zei de magiër. ‘U bent een vreemdeling in deze contreien en weet dus niet dat er hier dingen zijn waarover men slechts fluisterend spreekt. Een daarvan is de kwestie van het Trappenhuis. Voor ik u in vertrouwen neem wil ik allereerst weten waarom u de uitnodiging van Graaf Grisenstijn aannam, ten tweede waarom u zich bedacht toen u bij de Zevensprong gekomen was, en ten derde waarom u daarna toch op speurtocht ging en in Roskam kwam.’

De jongeman zei niets.

‘En om u ervan te overtuigen dat het Trappenhuis geen waanbeeld is, overhandig ik u dit,’ ging de magiër voort. Hij stak Frans een beduimeld boekje toe. ‘Zie pagina 77,’ voegde hij erbij.

Het boekje heette Historische huizen en bladzij 77 begon aldus:

Het Trappenhuis is een van de oudste en merkwaardigste gebouwen in deze streek. Het dankt zijn naam aan het grote aantal traptreden dat het bezit.

‘Die van de brandladders niet meegerekend,’ zei de magiër. ‘Er zijn geen twee kamers op hetzelfde niveau... Wel,’ vervolgde hij, ‘wilt u nu mijn vragen beantwoorden?’

Frans aarzelde niet meer; hij begreep dat dit de enige manier was om iets wijzer te worden. En zo vertelde hij alles, beginnend met de brief. Hij sprak zelfs over de kinderen, die hij had verdacht.

Toen hij was uitgesproken, knikte de magiër tevreden en zei: ‘Nu is het mijn beurt, mijnheer Van der Steg. Doet u dat boekje maar dicht; dat kunt u straks thuis lezen. Ik zal u in het kort de geschiedenis van het Trappenhuis verhalen.’

Frans zette zich gelaten in luisterende houding. Kort zou de magiër zeker niet zijn; hij zou vast vele geleerde woorden nodig hebben.

‘Het Trappenhuis,’ zei de heer Thomtidom, ‘heeft sinds eeuwen toebehoord aan de familie Grisenstijn, en ook nu wordt het nog bewoond door leden van dat roemrijke geslacht, al zijn die niet zo machtig en aanzienlijk meer als vroeger... Vroeger’ - hij ging rechtop zitten, - ‘spitste ieder de oren bij het horen van die naam. Daar was bijvoorbeeld Graaf Gregorius, bijgenaamd de Gekke Grisenstijn, die zijn huis liet bewaken door negen katten en die midden in de nacht op zijn paard door de bossen stoof, zingend uit volle borst. Zijn dochter Griselda was... maar laat ik niet afdwalen. Ik kan beter teruggaan naar de Middeleeuwen, toen Graaf Grimbold leefde, een ridder die...’

‘Moet u zo ver teruggaan?’ vroeg Frans. ‘Ik ben hier gekomen voor de Graaf Grisenstijn van vandaag! Al die voorvaderen zijn heel interessant, maar ik heb niet veel tijd...’

Op dat ogenblik begon de klok op de schoorsteenmantel te raspen, alsof die zijn woorden kracht bij wilde zetten. Frans keek ernaar. Nog nooit had hij zo’n vreemde klok gezien. Deze leek het meest op een kasteel met torens; in elk daarvan zaten een of twee raampjes, net als bij een koekoeksklok. Op de plaats van de poort was de wijzerplaat aangebracht - de wijzers wezen twaalf uur. Het raam in de hoogste toren ging open en in plaats van een koekoek kwam er een houten uil naar buiten, die hen met starre gele ogen aankeek en twaalfmaal met donkere stem ‘Oehoe’ zei.

‘Die klok heb ik zelf gemaakt,’ sprak de magiër, toen de uil weer in de toren was verdwenen.

‘Dat is knap werk!’ zei Frans.

‘Vindt u?’ zei de magiër gevleid. ‘Hij is nog niet helemaal klaar. Die uil behoort alleen om twaalf uur middernacht tevoorschijn te komen. Voor de noentijd heb ik een andere vogel op het oog - wat zou u denken van een leeuwerik? Om één uur zoemt er een kolibrie en om twee uur koeren er twee tortelduiven.. . O, het was een heel werk al die vogels uit te snijden! Eerst wilde ik alleen fabelvogels nemen, maar de moeilijkheid is dat ik niet weet wat voor geluiden die maken. De Phoenix bijvoorbeeld, en de Garoeda, de Vogel Roe en de Vogel Grijp... Weet u soms toevallig hun roep?’

Frans antwoordde dat hij het tot zijn spijt niet wist.

‘Jammer,’ zei de magiër. ‘Nuja, dan kan ik ze misschien zwijgend gebruiken, voor de halve uren bijvoorbeeld. Maar laat ik tot het Trappenhuis terugkeren... Waar was ik ook weer... O ja, bij Ridder Grimbold. Het is beslist noodzakelijk dat ik u van hem vertel. Ridder Grimbold ging ter kruistocht en bleef zevenjaren weg. Hij keerde terug met vele verhalen van gevaarlijke avonturen en een grote kist van ebbenhout. In die kist zat een schat van onschatbare waarde, maar hoe hij eraan kwam wilde hij niet vertellen, en niemand heeft erin mogen kijken. De familieleden van deze Ridder Grimbold woonden hier dichtbij in een huis van grijze steen (daar komt de naam Grisenstijn vandaan), maar voor zichzelf bouwde hij een armoedige hut op een kruispunt van zeven wegen. Hij woonde daar als kluizenaar gedurende de rest van zijn leven. De kist hield hij bij zich. Na zijn dood bleek die echter verdwenen...’ De magiër keek Frans aan en herhaalde: ‘Verdwenen!’ Toen stond hij op en zei: ‘U hebt alleen koffie gehad; nu zal ik u wat anders aanbieden.’

‘O, doet u geen moeite,’ zei Frans.

‘Jawel, u drinkt toch zeker wel een glas port met mij? ‘t Is heel goede, donkerrood glanzend als robijnenbloed.’ De magiër zette twee kristallen glazen neer en haalde een stoffige fles tevoorschijn. Terwijl hij inschonk vervolgde hij zijn verhaal.

‘Een paar honderd of meer jaren later liet Ridder Grimbolds achter-achter-achterkleinzoon Gregorius het grijsstenen huis vergroten en verfraaien, en hij gaf het de naam Trappenhuis. Bij het werk in de kelders werd een geheime gang ontdekt, die leidde naar de plaats waar eens de kluizenaarshut had gestaan...’ De magiër hief zijn glas en sprak: ‘Op uw gezondheid en het welslagen van uw onderneming.’

Welke onderneming? dacht Frans, maar hij zei alleen: ‘Dank u,’ en dronk. Het was inderdaad goede port.

De magiër nam ook een teug. ‘In de bibliotheek van het Trappenhuis,’ zei hij, ‘bevindt zich nog steeds een document dat is geschreven en ondertekend door Graaf Gregorius Grisenstijn. Hij deelt daarin mee dat hij Grimbolds kist heeft gevonden, waarin de schat - ‘kostelijk schoon’. De gang heeft hij dicht laten gooien en de schat opnieuw verborgen, ditmaal in het Trappenhuis zelf. Hij vertelt niet waar, en hij eindigt zijn geschrift met de regels:

Woorden in een steen geschreven

duren langer dan mijn leven.’

De magiër ledigde zijn glas. ‘Wat zegt u hiervan?’ vroeg hij.

‘Een geheime gang en een verborgen schat,’ zei Frans, ‘’t Is haast te mooi om waar te zijn.’ Hij merkte dat zijn glas weer vol was; zijn gastheer had hem ongemerkt nog eens ingeschonken. Hij nam een slokje, keek naar de klok (het was kwart over twaalf) en vroeg: ‘Hoe gaat het verder?’

‘De schat is nooit gevonden,’ sprak de magiër met gedempte stem. ‘Alle Grisenstijns hebben ernaar gezocht, en misschien is dat een van de redenen waarom er aan het Trappenhuis zo vaak is gebroken en verbouwd. Het is werkelijk een uitzonderlijk bouwwerk! In de stenen drempel van de achterdeur zijn de volgende woorden gebeiteld. Luister goed, mijnheer Van der Steg!

De Schat zij verborgen totdat een Kind

Wie rechtens hij toekomt hem zoekt en vindt.

De Grimmige Vijand die waakt en wacht

Wordt dooreen Lied ten val gebracht.’

Er viel een stilte. Frans dronk zijn glas leeg en bedankte, toen de magiër het opnieuw wilde vullen. Toen vroeg hij: ‘Waarom vertelt u me dit alles?’

‘Dit is de inscriptie waar Graaf Gregorius op doelt in zijn document,’ zei de magiër, ‘de woorden in een steen geschreven. Graaf Gregorius heeft de schat verborgen. Hij was niemand anders dan de Gekke Grisenstijn. Deze was gewoon iedereen te vervelen met mysterieuze uitlatingen en onbegrijpelijke rijmen, die hij profetieën noemde...’

Frans wierp weer een blik op de klok. Het was bijna vijf voor half een en hij moest om half een weg. Zijn hospita had hem immers gevraagd of hij op tijd thuis wilde zijn voor het eten. Het verhaal van de magiër duurde wel wat lang. Of was het zijn stem die hem slaperig maakte?

Wanneer, dacht hij, komt hij nu eindelijk eens bij de kern van de zaak?

‘Daarom,’ vervolgde de magiër, ‘zijn er mensen die beweren dat er nooit een schat is geweest, dat de Gekke Grisenstijn dit alles maar heeft verzonnen! Er is echter nog een andere overlevering...’ Zijn stem werd hoe langer hoe zachter en ging over in een onverstaanbaar gezoem.

Daarna hoorde Frans niets meer.

De gehijme schad...zo heette Marjans opstel. Nee, het was de heer Thomtidom die erover sprak.

Frans deed een oog open en merkte dat hij met zijn hoofd op de tafel lag.

Lieve help, hij was in slaap gevallen!

Met een schok ging hij rechtop zitten; hij knipperde met zijn ogen en voelde dat hij rood werd.

De magiër zat tegenover hem en keek hem met een meewarige glimlach aan. ‘Hebt u mij verstaan?’ vroeg hij.

‘N... nee... ja...’ stotterde Frans.

‘U bent toch niet moe?’ zei de magiër. ‘Ik hoop dat mijn verhaal u niet heeft verveeld. Ik dwaal wel eens af, dat weet ik.’

Frans zag dat het pas één minuut voor half een was, gelukkig had hij dus maar heel even geslapen, al begreep hij nog steeds niet hoe dit hem had kunnen overkomen. Hij haalde diep adem en rook een geur van dennengroen en vers gemaaid gras, met een vleug van iets anders erdoorheen: peper en pepermunt... Plotseling voelde hij dat hij honger had. ‘Ik ben helemaal niet moe,’ zei hij, en hij niesde.

‘Gezondheid,’ sprak de magiër. Hij had zijn zwarte jas uitgetrokken en zag er lang niet zo deftig meer uit met bretels en een groen overhemd.

Frans zette zijn bril recht en zei: ‘Het was bijzonder interessant, gaat u verder. U hebt verteld van de schat, maar nog niet van Graaf Grisenstijn... ik bedoel nu de man die mij heeft geschreven.’ Intussen dacht hij: Wat vreemd dat ik zo hongerig ben.

‘Die man noemt zich Graaf Grisenstijn, en hij is ongetwijfeld een Grisenstijn,’ sprak de magiër. ‘Zijn voornaam is Gradus. Maar de echte en wettige graaf is Geert-Jan, al is hij pas tien jaar oud. Hij is de erfgenaam van het Trappenhuis en de eigenaar van de schat, wanneer die gevonden zou worden. En als er waarheid zit in de overlevering waar ik u net van vertelde, is hij de enige die de sleutel bezit tot het geheim...’

De overlevering waar de magiër net van vertelde had Frans niet gehoord. Hij durfde dat echter niet te zeggen en bleef de ander zo intelligent mogelijk aankijken. Zijn maag begon te rommelen; hij kreeg weer een kleur en hoopte dat zijn gastheer het niet horen zou.

Deze stond op en liep heen en weer. Nu en dan moest hij over een stapel boeken stappen, maar hij struikelde geen enkele maal. Ondertussen ging hij voort: ‘De heer... of Graaf Gradus Grisenstijn is de oom en voogd van de jonge Geert-Jan, die een wees is. Ze wonen in het Trappenhuis, met een paar barse bedienden en een zure huishoudster. Geert-Jan is zwak van gezondheid, zeggen ze, en hij komt haast nooit buiten... Maar dat,’ vervolgde hij, ‘is onzin! De Grisenstijns zijn altijd, zonder uitzondering, kerngezond geweest - waarom Geert-Jan dan niet? Hij mag niet naar school, zegt zijn oom. Toch moet hij iets leren.’ Hij bleef staan en vroeg: ‘Kunt u nu raden waarom Graaf Grisenstijn u spreken wilde?’

Frans schudde langzaam zijn hoofd.

‘U kunt het wél,’ zei de magiër. ‘Graaf Grisenstijn zoekt een gouverneur voor zijn jonge neef, een onderwijzer die hem les kan geven. En dat bent u!’

‘Hoe komt u daarbij...’ begon Frans.

‘U las de advertentie die hij plaatste in de dagbladen van Roskam en Langelaan...’

‘Niets daarvan!’

‘Waarin hij iemand vroeg die privé-lessen wilde geven,’ vervolgde de magiër onverstoorbaar. ‘En daar hebt u op geschreven.’

‘O ja?’ zei Frans kwaad. ‘Dat deed ik dan zeker om naar die schat te kunnen zoeken.’

‘Nee, schatten zoeken is uw werk niet. U wist er trouwens niets van af.’

‘Er is een heleboel dat ik niet weet!’ riep Frans. ‘Zou u me nu eindelijk eens willen vertellen waarom u mij hier hebt laten komen?’

‘Om u te waarschuwen,’ zei de magiër kalm. ‘Graaf Grisenstijn is een gevaarlijk heerschap, maar dat mag u er niet van weerhouden naar het Trappenhuis te gaan om Geert-Jans leermeester te worden.’

‘Ik peins er niet over!’ zei Frans. ‘Ik heb al een baan, aan de dorpsschool dichtbij. Ik werk elke dag, behalve zondag.’

‘Maar de woensdag- en zaterdagmiddagen hebt u toch vrij!’ zei de magiër. ‘En u zult dit doen terwille van de kleine Geert-Jan. Arme jongen, die nooit met andere kinderen mag spelen...’ Hij deed een stap naar Frans toe en opeens zag hij er heel ernstig uit. ‘Denk aan het rijm,’ sprak hij, ‘het rijm in steen geschreven.

De Schat zij verborgen totdat een Kind

Wie rechtens hij toekomt hem zoekt en vindt.

Dat kind is Geert-Jan. Voor het eerst sinds honderden jaren is aan de voorwaarden van de profetie voldaan.

De Grimmige Vijand die waakt en wacht

Wordt dooreen Lied ten val gebracht.

Die vijand is Graaf Gradus Grisenstijn, met zijn hebzuchtige hart en zijn gruwelijke plannen. Maar hij zal niet krijgen waar hij op aast.’

Frans sprong op. Hij probeerde een vage angst te verjagen door een luide stem op te zetten. ‘Nu is het genoeg!’ zei hij. ‘Profetieën, overleveringen, mysteries en geheimen! Zo’n waanzinnig verhaal zou ik de kinderen in mijn klas zelfs niet als sprookje durven vertellen...’

‘O ja, de kinderen,’ knikte de magiër. ‘Vraagt u hun om raad. Zij zullen u vertellen dat u Graaf Grisenstijn een brief moet schrijven waarin u zegt dat het u spijt dat zijn koetsier u vrijdagavond niet thuis trof, en dat u graag een nieuwe afspraak wilt maken. Met uw goede getuigschriften maakt u grote kans de betrekking te krijgen.’

Frans was sprakeloos.

‘Natuurlijk blijft ons gesprek onder de roos,’ voegde de magiër eraan toe. ‘En bij alle goede geesten bezweer ik u nooit te reppen over de Zevensprong. De graaf mag niet vermoeden dat u daar ooit een voet hebt gezet.’

‘Was dat maar waar,’ mompelde Frans.

‘Spreek zo niet,’ zei de magiër. ‘Hoe kunt u anders de Draak verslaan?’

Dit deed de deur dicht. Frans voelde dat hij geen minuut langer kon blijven. Hij trad een pas achteruit, neeg stijfjes met zijn hoofd en zei: ‘Ik dank u zeer voor uw wijze raad en verhelderende woorden. Maar nu moet ik werkelijk gaan.’

De manier waarop hij het huis verliet had iets van een lucht. Hij meende dat hij de magiër nog wat hoorde roepen, maar hij keek niet om. Snel beklom hij de heuvel, daalde af en ende langs de tent, over het grasveld naar de voordeur.

Hij stapte op zijn fiets, reed weg en trapte zo hard dat hij oortvloog alsof hij op een brommer zat.

DAT WAS DRIE en nu komt het vierde hoofdstuk

4 Frans verneemt dat er een complot bestaat

Hij sluit vriendschap met Roberto

DAT IS ÉÉN

Na een poosje minderde Frans vaart om beter na te kunnen denken.

Alles goed en wel, dacht hij, ik kan nu wel zeggen dat de magiër gek is, stapelgek, net zo gek als die Graaf Gregorius waar hij van vertelde, of dat ik zelf gek ben - maar daarmee kom ik er niet! Wat zit hier achter?

Zijn bezoek aan de heer Thomtidom kwam hem plotseling erg onwaarschijnlijk voor. De laan waar hij reed zag er opeens ook vreemd uit - hij wist niet waarom, maar iets was er niet zoals het behoorde.

‘Nuchter blijven alsjeblieft,’ zei hij tot zichzelf. ‘Straks, als je gegeten hebt, zul je je wel anders voelen.’

Daar was de Zevensprong al; nu was het niet ver meer naar huis. Hij wierp een blik op zijn horloge en kreeg een schok waardoor hij bijna de macht over zijn stuur verloor. Hij keek nog eens... en een paar seconden later stond hij bij de wegwijzer, terwijl zijn fiets naast hem op de grond lag. Hij hield zijn horloge tegen zijn oor; het tikte. Hij had het vanmorgen opgewonden en gelijk gezet, en nu was het kwart voor vijf!

Niet één uur, maar kwart voor vijf!

Er was geen twijfel aan - hij begreep nu waarom de laan hem zo vreemd was voorgekomen: het licht was veranderd, de zon stond al laag. Hij was dus om ongeveer kwart over vier bij de magiër vandaan gegaan... Dan had hij bijna vier uur geslapen in plaats van een paar minuten!

De magiër had de wijzers van zijn vogelklok teruggedraaid en gedaan alsof er niets aan de hand was...

Er zat natuurlijk iets in de port, dacht Frans. Maar waarom? Waarom?

Hij kreeg echter geen gelegenheid om naar het antwoord te zoeken op deze vraag, want iemand riep luid en onaangenaam verrast zijn naam.

‘Frans van der Steg!’

Uit de weg van het dorp kwam zijn hospita aanstappen. Ze had haar paarse hoed op en een jas met een bontkraag aan, een paraplu in de ene hand en een tas in de andere. Haar gezicht was rood en boos.

‘Jij bent ook een mooie!’ zei ze. ‘Ik heb wel een uur op je zitten wachten met het eten. En nu staat mijnheer op z’n dooie gemak bij de Zevensprong.’

‘Tante Willemijn...’ begon Frans. ‘Ik bedoel, mevrouw Bakker. .. het spijt me geweldig, maar ik...’

‘Geen smoesjes alsjeblieft,’ viel ze hem in de rede. ‘Je zult je eten zelf op moeten warmen, en ik hoop voor je datje je huissleutel bij je hebt. De mijne krijg je niet en de voordeur is op slot.’

Ze wendde zich af en wandelde zonder om te kijken de weg in die naar ‘Kruidenhof ging. Frans keek haar verslagen na; hij wist zeker dat hij geen huissleutel bij zich had.

‘Oef!’ zei een stem achter hem. ‘Dat is te erg op een lege maag. Tenzij je bij mij komt eten.’

Met een ruk draaide Frans zich om. Daar stond Roberto, of de Brozem.

Deze leek het meest op de jongen die Frans in ‘Het Dorstige Hert’ had ontmoet. Hij zag er zwierig uit, gekleed in een bont geruit overhemd en een vuile kakibroek, met een rode zakdoek losjes om zijn hals geknoopt en een breedgerande strooien hoed achter op zijn hoofd. Hij stond wijdbeens, met zijn handen in de zij - zijn voeten gestoken in hoge, modderige laarzen, zijn rechterhand rustend op een reusachtig zakmes dat aan zijn riem hing. Hij keek Frans met een stralende, maar ook enigszins uitdagende glimlach aan.

‘Nou?’ zei hij. ‘Zeg eens wat! Voel je er iets voor?’

‘Waarvoor?’ zei Frans koeltjes. Hij naderde hem en vroeg: ‘Wat ben je nu? Een cowboy?’

De jongen trok zijn wenkbrauwen op. ‘Ik ben Roberto,’ antwoordde hij, ‘zoals je heel goed weet. En ik heb je heel vriendelijk bij mij te eten gevraagd.’

‘Inderdaad heel vriendelijk,’ zei Frans ironisch. ‘Maar je hoeft je heus niet verplicht te voelen iets terug te doen voor dat zakje patates. Dat wasje van harte gegund.’

‘Waar heb je het nou over?’ vroeg Roberto met een verbaasd gezicht.

‘Sta me nu niet langer voor de gek te houden,’ zei Frans. ‘Ik weet heel goed wie je bent.’

‘Dat heb ik je zonet al gezegd,’ sprak de jongen. ‘Ik ben Roberto, vrijbuiter en dagdief.’

‘En Brozem,’ vulde Frans aan.

‘Eerst cowboy, dan brozem,’ zei Roberto een beetje boos. ‘Luister eens, ik laat me niet voor alles uitmaken! Wat heb je tegen me, schoolmeester?’

‘Dat geheimzinnige gedoe van jou... en van je vrienden, daar heb ik iets tegen!’ zei Frans. ‘Waarom doe je net alsof ik nooit achterop bij je op je bromfiets heb gezeten?’ Hij wees met een theatraal gebaar naar het vervallen café. ‘Daar hebben we elkaar ontmoet, in de tent van Torelore... ik bedoel Toereloer.’

‘Geheimzinnig gedoe?’ zei Roberto. ‘Heeft mijnheer THomtidom je dan niets verteld?’ Hij sprak de naam van de magiër goed uit.

‘Mijnheer THomtidom...’ herhaalde Frans. ‘Jullie zitten in hetzelfde complot!’ voegde hij erbij.

‘Juist,’ knikte Roberto kalm. ‘Het Complot van de Zevensprong. En jij bent een van ons...’ Hij hief zijn hand op en vervolgde: ‘Val me nou niet meteen in de rede! Je zult een van ons zijn als je bent ingewijd. Maar dan moetje niet zo wantrouwig zijn en ophouden met dat gezeur over brommers en patates. Ik weet daar niets van af en ik begrijp er ook niet veel van.’

‘En ik dan?’ zei Frans bijna klagend. ‘Ik begrijp helemaal niets! Wat moet ik bijvoorbeeld van jou denken? Vertel me alsjeblieft niet zoiets afgezaagds als datje een tweelingbroer hebt die je evenbeeld is.’

‘Ik heb geen broers,’ zei Roberto. ‘Laten we ophouden met dat gepraat. Ga je mee? Ik woon hier in de buurt en ik wil je er nog even aan herinneren dat ik je te eten heb gevraagd.’

Frans voelde opnieuw dat hij best wat lusten zou, maar hij zei. ‘Wil jij me dan soms ook een slaapmiddel geven, zodat ik straks na uren wakker word, zonder te weten wat er in die tijd is gebeurd?’

‘Waar zie je me voor aan?’ riep Roberto, hem met ronde, onschuldige ogen aanstarend.

‘Dat is precies wat die vriend van je, de magiër THomtidom heeft gedaan.’

‘O hij!’ zei Roberto schouderophalend. ‘Misschien was dat helemaal geen slaapmiddel, maar hypnose. Hij zegt dat hij hypnotische gaven heeft, en hij houdt veel van proefnemingen.’

‘Jij vindt dit blijkbaar doodgewoon,’ zei Frans kortaf. ‘Ik niet! Ik bedank ervoor als proefkonijn te dienen.’

‘In elk geval heb ik geen hypnotische gaven,’ zei Roberto. Hij nam zijn hoed af, vouwde de rand naar boven, zette hem weer op en voegde erbij: ‘En als je bij mij op bezoek komt, krijg je warme worstjes!’

Frans fronste peinzend zijn wenkbrauwen. Hij besefte plotseling dat hij deze Roberto wel mocht, al vertrouwde hij hem volstrekt niet.

‘Warme worstjes met mosterd,’ sprak de jongen.

Dat gaf de doorslag. ‘Goed,’ zei Frans. ‘Ik neem je uitnodiging aan.’

‘Laat je fiets maar hier,’ zei Roberto. ‘Op de weg naar mijn huis zul je er alleen maar last van hebben, ‘t Is deze.’ Hij wees naar de bloedrode arm van de wegwijzer.

‘De weg naar het rovershol...’ mompelde Frans. Hij raapte zijn fiets op, zette die tegen een muur van het café en volgde toen zijn nieuwe kennis, zich afvragend of hij dadelijk meer te horen zou krijgen van het Complot van de Zevensprong.

Roberto ging voorop over het modderige pad, dat zó smal was dat ze achter elkaar moesten lopen. Het kronkelde erg en voerde door heuvelachtig bosterrein. Roberto stapte onbekommerd voort met zijn grote laarzen en floot zachtjes tussen zijn tanden. Voor Frans, die geen laarzen aanhad, was de wandeling minder prettig. Ze passeerden verschillende sloten, greppels en beken, waar zich wrakke planken bruggetjes overheen bogen. Frans telde ze; het waren er vijf. Twee keer kwamen ze voor een greppel te staan waar ze overheen moesten springen. Het was inderdaad geen weg voor een fiets - en helemaal niet voor een brommer.

Nu en dan keek Roberto om, en eenmaal zei hij: ‘Het is niet ver, hoor.’

Dat viel echter tegen; ze liepen lange tijd voort, zonder veel woorden te wisselen. Frans verwonderde zich over zichzelf. Eigenlijk zou hij allerlei vragen moeten stellen. Maar, dacht hij, ik zou niet weten waar ik beginnen moest. Ik neem gewoon een afwachtende houding aan. Als hij maar de waarheid heeft gesproken over de worstjes.

‘We zijn er bijna,’ zei Roberto plotseling. ‘Blijf staan en wacht tot ik je roep.’ Hij versnelde zijn pas, holde verder en verdween uit het gezicht.

‘Wel ja, je beveelt maar,’ zei Frans halfluid. Tk zal natuurlijk gehoorzamen.’ Hij stond van het ene been op het andere en voelde dat hij natte voeten had gekregen. Hij keek een paar maal op zijn horloge (het was al over half zes) en toen er twee volle minuten waren verstreken werd hij ongeduldig.

‘Hé Roberto!’ riep hij. ‘Waar zitje? Ik kom, hoor!’

‘Nog even!’ klonk Roberto’s antwoord, dichtbij en duidelijk. Hij was dus niet weggelopen.

Frans wachtte een minuut; toen kreeg hij er genoeg van en liep vastbesloten verder.

Plotseling dreunde er een luide knal, die de grond deed trillen. Frans stond even stokstijf van schrik. Daarna begon hij te rennen. ‘Roberto!’ riep hij.

Hij rook iets - het leek warempel kruitdamp! En toen hij om de bocht van het pad kwam, was het eerste wat hij zag een kanon.

Het was een echt kanon, en Roberto stond ernaast, in zegevierende houding.

‘Een saluutschot voor jou!’ riep hij Frans toe.

Die hield zijn pas in en sprak: ‘Dat zijn ook gevaarlijke spelletjes!’

‘’t Was alleen een losse flodder,’ zei Roberto. ‘Hoe vind je hem? Een machtig ding, hè?’

Dat moest Frans beamen; hij was werkelijk onder de indruk toen hij het kanon bekeek. Het was zeker meer dan honderd jaar oud en verkeerde in goede staat. ‘Een mooi exemplaar,’ zei hij. ‘Hoe kom je eraan?’

‘O, gevonden,’ antwoordde Roberto achteloos.

Frans vroeg niet verder. Hij was blijkbaar terechtgekomen in een streek waar je even gemakkelijk antieke kanonnen kon vinden als knopen of knikkers elders - een oord waar magiërs je in slaap konden toveren en waar excentrieke graven woonden in trappenhuizen met schatten erin.

Hij merkte nu dat ze zich op een open plek bevonden. Dicht bij het kanon stond net zo’n tent als die van de heer Thomtidom. Erachter, half verscholen tussen bomen, zag hij een rond gebouwtje, een koepel zoals er wel in parken waren. Die leek nog meer vervallen dan het café bij de Zevensprong.

Roberto haalde een primus uit de tent, stak die aan en zette er een ketel met water op. Hij legde een stuk zeildoek op de grond en nodigde Frans uit daarop te gaan zitten. Daarna begon hij toebereidselen te maken voor het eten. Allerlei dingen werden naast Frans uitgestald: een paar vuurrode plastic bekers en een gebarsten bord, zakjes met suiker en thee, een stuk brood, een potje mosterd en twee blikken met knakworstjes. ‘Maak jij die even open,’ zei hij, terwijl hij Frans zijn zakmes in de hand duwde. Zelf verdween hij in de koepel en kwam even later terug met een arm vol takken.

‘Ik hoop dat ze niet te vochtig zijn,’ zei hij en hij begon met veel toewijding een brandstapel op te bouwen.

Een kampvuur in het bos... bij een verblijf aan het eind van een weg die werd aangewezen door de bloedrode arm van een wegwijzer, een tent die werd bewaakt door een eeuwenoud kanon...

Frans en Roberto zaten bij elkaar als oude kameraden en genoten van het maal, dat bestond uit de warm gemaakte worstjes. Ze aten er brood bij dat ze aan een tak geprikt roosterden boven het vuur, en dronken zoete, sterke thee.

Intussen werd het licht rossig goud, en de schaduwen onder de bomen werden donker en geheimzinnig.

‘Ben ik nu ingewijd in jullie complot?’ vroeg Frans, toen hij het laatste worstje had opgegeten. Hij zei het half schertsend, half ernstig. Als hij enkele jaren jonger was geweest, had hij misschien helemaal in ernst gesproken, ook al had hij geweten dat het maar een spel was.

‘Nee, nog niet,’ antwoordde Roberto, en in zijn stem klonk geen scherts, hoewel hij volstrekt niet met nadruk sprak. ‘Eerst moet ik weten of je bereid bent jouw taak in het complot uit te voeren, en of je het doel geheim zult houden voor vijanden en onbevoegden.’

‘Wat is het doel?’ vroeg Frans.

‘Sst!’ zei Roberto. ‘Praat niet te hard; we zijn hier vlak bij het gebied van de Gruwel.’

‘Gebied van de... Gruwel?’ herhaalde Frans. ‘Wie? Waar?’

‘Het landgoed van Graaf Grisenstijn,’ fluisterde Roberto. Hij wierp Frans een zijdelingse blik toe en ging voort: ‘Waarom vraagje naar dingen die je al weet? Mijnheer Thomtidom heeft je dat allemaal toch zeker verteld! Van Ridder Grimbold die de schat meebracht, van Graaf Gregorius die de schat verborg, van Graaf Gradus die de schat hebben wil, en van Graaf Geert Jan aan wie de schat toebehoort... Geert-Jan die gevangen is...’

‘Gevangen?’ zei Frans. ‘Door wie?’

‘Door zijn oom natuurlijk, sufferd! Door Graaf Gradus Grisenstijn.’

‘Het klassieke verhaal, duizendmaal verteld,’ mompelde Frans, zonder acht te slaan op dat ‘sufferd’. ‘De Boze Oom, het Onschuldige Kind, en die tezamen in een huis vol trappen en familiegeheimen...’

‘Ik vertel geen verhaaltjes!’ zei Roberto, en zijn stem schoot uit van verontwaardiging. ‘Zou jij het leuk vinden als je opgesloten was in dat huis, en nog niet eens je neus buiten de deur mocht steken?’ Hij boog zich naar Frans toe en voegde er fluisterend bij: ‘Als het joch nu de schat zou vinden is hij z’n leven niet meer zeker! Dan hoeft Graaf Grisenstijn niet meer de bezorgde oom te spelen...’

Frans ging met een ruk rechtop zitten. ‘Wat zegje nou?’ zei hij, half ongelovig, half ontsteld.

‘Schrik niet; Geert-Jan zal de schat niet vinden, niet alleen... als de profetie gelijk heeft.’

‘Profetie?’ zei Frans.

‘Weetje daar niet van?’

‘Ik heb er iets van gehoord... woorden in een steen geschreven...’

‘Nee, dat is het rijm op de drempel,’ zei Roberto. ‘Ik bedoel de andere overlevering, die van het Verzegelde Geschrift.’

‘Het Verzegelde Geschrift? Daar weet ik niets van; toen sliep ik... Maar dat is toch allemaal onzin!’

‘Onzin?’ zei Roberto zacht. ‘Waarom denk je dat de graaf plotseling in het Trappenhuis ging wonen? Waarom denk je dat hij Geert-Jan bewaakt en beloert als een cipier? Het is hem om de schat te doen! Alleen de jongen kan hem vinden, en dat weet hij net zo goed als wij...’

‘Ik weet helemaal niet...’ begon Frans.

‘Graaf Grisenstijn is een schurk,’ ging Roberto voort. ‘Zijn landgoed is niet ver vanhier; hij heeft er prikkeldraad omheen laten zetten en borden met VERBODEN TOEGANG, en er lopen boswachters rond met geladen geweren. Denk maar niet datje het Trappenhuis zomaar binnenkomt! Het is een groot, akelig huis, met koude oude kamers en gangen...’

‘En trappen,’ knikte Frans, ‘en sombere donkere kerkers. Heel akelig, maar toch ook fijn...’ Hij huiverde even; het werd kil.

Roberto keek hem aan; zijn ogen schitterden en zijn gezicht was een en al blos in het schijnsel van het vuur. ‘Toch moet iemand met list het Trappenhuis binnendringen,’ zei hij gedempt. ‘Voor het te laat is.’

Frans van der Steg voelde ondanks zichzelf een lichte ongerustheid. ‘Maar,’ mompelde hij, ‘zulke dingen gebeuren toch niet, vandaag de dag?’

‘O nee?’ fluisterde Roberto.

Weer huiverde Frans.

‘Heb je het koud?’ zei Roberto. Hij sprong op en dook de tent in. Een ogenblik later wierp hij Frans een regenjas over de schouders. Toen ging hij weer naast hem zitten en vroeg: ‘Je bent toch niet bang?’

‘Nee,’ antwoordde Frans. ‘Waar zou ik bang voor moeten zijn?’

‘Omdat je almaar aarzelt. Eerst stapte je in de koets en toen er weer uit... Nu eens knik je met je hoofd en dan schud je weer van nee... Doe je mee of niet?’

‘Waarmee?’

‘Met ons complot.’

‘Hoor eens,’ zei Frans, nu hardop sprekend, ‘voor ik ja knik of nee schud wil ik eerst wel eens weten waar dat complot uit bestaat...’

‘Schreeuw niet zo!’ zei Roberto. ‘Ik zal het je zeggen, maar dan moet je wel bedenken dat je niet terug kan! Dan moetje voortgaan op... op je weg.’

‘Welke weg?’

‘Wel, laat ik het de Zevende Weg noemen. De zevende weg van de Zevensprong.’

Frans hoort van Zeven Samenzweerders

DAT IS TWEE

Frans en Roberto zwegen beiden korte tijd. Boven hun hoofd riep een vogel klagend zijn eigen naam. Een langorig diertje sprong uit de struiken, schrok, en verdween weer.

Toen zei Frans zacht: ‘Er gaan maar zés wegen van de Zevensprong.’

Roberto porde met een tak in het vuur totdat die vlam vatte. ‘Zes wegen,’ zei hij, ‘en het Complot van de Zevensprong telt zes samenzweerders. Maar er moeten er zeven zijn - en dat kan, als jij meedoet. Ons doel is Geert-Jan te bevrijden uit de klauwen van Graaf Grisenstijn. En hij moet de schat vinden natuurlijk. Het een kan niet gebeuren zonder het ander; dat staat in het Verzegelde Geschrift.’

‘Het Verzegelde Geschrift?’ herhaalde Frans. ‘Wat is dat toch?’

‘Als mijnheer Thomtidom je daar niet van heeft verteld, zeg ik het ook niet,’ zei Roberto.

‘Dat is fraai!’ zei Frans verontwaardigd. ‘Het is mijn schuld niet dat ik in slaap viel!’

‘Misschien heeft hij je daarom in slaap laten vallen,’ zei Roberto, ‘omdat je nog niet mocht horen dat er een Verzegeld. Geschrift bestaat.’

‘Als ik er niet van mocht horen, had hij er helemaal niet over hoeven te beginnen,’ zei Frans, ‘WAAROM liet hij me in slaap vallen?’

‘Dwaal toch niet zo af,’ zei Roberto. ‘Ik wasje aan het vertellen van het Complot van de Zevensprong. Mijnheer Thomtidom en ik willen je wel als lid voordragen

‘Ik voel me bijzonder vereerd door deze gunst,’ sprak Frans.

‘Maar onze Voorzitster zal beslissen of je zult worden ingewijd,’ vervolgde Roberto onverstoorbaar.

‘Voorzitster! Wie is zij?’

‘Het Kruidenvrouwtje - mejuffer Rosmarijn.’

‘Toch geen Toverheks!’

‘Doe niet zo beledigend,’ zei Roberto. ‘Zij is de jongste van drie zusters...’

‘Rosmarijn, de jongste van drie zusters,’ prevelde Frans. Plotseling kreeg hij een visioen van een beeldschoon meisje, dat romantiek zou brengen in dit geheimzinnige verhaal... Nee, het was geen verhaal, maar werkelijkheid. Hij keek rond; het zonlicht was verdwenen en de schemering zou gauw plaatsmaken voor duisternis.

Het vuur brandde minder helder. ‘Misschien kunnen we het beter uit laten gaan,’ zei Roberto. ‘Er zouden spionnen op afkunnen komen.’ Hij sloeg zijn armen om zijn knieën en vervolgde zijn mededelingen over het complot. ‘Iemand die de jongste is van drie zusters heeft vaak een bijzondere macht of kracht; dat zegt mijnheer Thomtidom tenminste. Mejuffer Rosmarijn kweekt kruiden, en ze woont in de Kruidenhof. Je moet morgen maar naar haar toegaan; je zult de weg wel gezien hebben bij de Zevensprong. Mijnheer Thomtidom is onze Secretaris en Algemene Raadgever...’

‘En jij?’ vroeg Frans. ‘Ben jij de Penningmeester?’

‘Nee, we hebben geen geld. Ik ben de Eerste Verbindingsofficier. De Tweede Verbindingsofficier is Jan Toereloer.’

‘Jan... Toereloer? Bestaat die ook? Wie is hij? O ja, de waard van dat lege café...’

‘Dat was hij vroeger. Nu is hij koetsier van Graaf Grisenstijn.’

‘Die ellendeling?’ zei Frans. ‘Een mooie verbindingsofficier, die zijn passagiers in regen en wind op de weg in de steek laat!’

‘Blijf daar toch niet over zeuren! Je wou toch zelf uitstappen.’

‘Hoe weet jij dat eigenlijk?’ vroeg Frans. ‘Was jij echt niet, als Brozem vermomd, in dat café?’

Roberto sloeg geen acht op deze vraag. ‘De andere twee samenzweerders zijn Spionnen,’ ging hij voort. ‘Hun namen moet ik je dus voorlopig verzwijgen.’

‘Ik word geen lid van een complot als ik niet volledig in de geheimen word ingewijd,’ sprak Frans op besliste toon.

‘Dat kan alleen de Voorzitster doen,’ zei Roberto even beslist. ‘Tante Rosmarijn.’

‘Tante?’

‘Ja, ze is mijn tante. Is dat zo vreemd?’

Frans deed met enige spijt afstand van het visioen van het mooie meisje. In plaats daarvan verscheen een wat oudere dame voor zijn geestesoog. Ze droeg net zo’n strooien hoed als Roberto en staarde aandachtig in een kristallen waarzeggersbol. Hij schudde dit fantasiebeeld van zich af en vroeg: ‘Welke rol is mij in dit complot toebedacht?’

‘Ik zou jou een Geheim Agent kunnen noemen,’ antwoordde Roberto. ‘Jij moet binnendringen in het Trappenhuis.’

‘O,’ zei Frans. ‘En wat moet ik daar doen?’

‘Je zult gouverneur worden van Geert-Jan...’

‘Dat heeft mijnheer Thomtidom me ook al gezegd. Ha, hij heeft natuurlijk die brief geschreven! Hij is immers de secretaris.’

‘Welke brief?’

‘De brief die ik niet geschreven heb,’ zei Frans. ‘Ik moet dus gouverneur worden van Geert-Jan, maar Graaf Grisenstijn mag niet weten dat ik het Trappenhuis binnendring met een bepaald doel... dat ik lid ben van het Complot van de Zevensprong.’

‘Eindelijk eens een paar verstandige woorden,’ zei Roberto. ‘En nu maar hopen datje het baantje krijgt...’

‘En dat ik ervoor voel!’

‘En datje het durft,’ voegde Roberto erbij.

‘Veel durf is daar niet voor nodig,’ zei Frans. ‘Ik hoef alleen een brief te schrijven aan Graaf Gradus Grisenstijn en hem te verzoeken om een onderhoud. Ik denk dat ik het maar doen zal, voordat jullie secretaris er een schrijft. Ik behartig mijn zaken liever zelf, weet je.’

‘Goed, behartig ze maar,’ zei Roberto. ‘Als je maar één ding onthoudt: we hebben samen worstjes gegeten en dus vertrouw ik erop datje zult zwijgen over alles wat ik je heb verteld.’ Zijn gezicht stond heel ernstig in de verflauwende gloed van het vuur. ‘Beloof het!’ sprak hij.

‘Bij de worstjes, ik beloof het,’ zei Frans.

Roberto stond op. ‘Het is donker,’ zei hij. ‘Je moet gaan.’

‘Ben je dan al uitverteld?’ vroeg Frans, zijn voorbeeld volgend.

‘Ja. Maar je moet hier eens meer op bezoek komen. En je mag deze tent altijd als schuilplaats gebruiken, ook als ik niet thuis ben.’

Roberto stapelde het eetgerei op elkaar en bracht het in zijn tent. Ook het zeildoek en de jas die hij Frans had geleend werden daar opgeborgen. Een paar minuten later stond hij weer bij het smeulende vuur, nu zonder hoed en met een brandende zaklantaarn in zijn hand. ‘Ik zal je naar de Zevensprong brengen,’ zei hij, terwijl hij zorgvuldig het vuur uittrapte.

‘En dan?’

‘Dan kun je naar huis fietsen.’

‘En jij... wat doe jij?’ vroeg Frans. ‘Waar woon je?’

‘Hier!’ antwoordde de jongen, op een toon waaruit bleek dat hij dit een belachelijke vraag vond.

‘Hier in deze tent? Helemaal alleen? Op jouw leeftijd?’ zei Frans. ‘Vinden je ouders of voogden dat wel goed?’

‘Doe niet zo schoolmeesterachtig,’ zei Roberto.

‘Als ik geen schoolmeester was,’ sprak Frans, ‘zou ik niet het Trappenhuis kunnen binnendringen, wat jullie zo graag willen.’

‘Loop vlak achter me,’ zei Roberto. ‘Deze lantaarn geeft niet veel licht. Als ik alleen was, zou ik deze weg in het pikkedonker lopen, en geen spion zou me ontgaan.’

‘Zijn er...’ begon Frans, maar Roberto viel hem in de rede. ‘Ssst!’ beval hij . ‘We zijn niet meer bij mij thuis en moeten dus onze mond houden.’

Zwijgend liepen ze voort. Frans zag niet veel meer dan wat in het schijnsel kwam van de lantaarn, maar de duisternis om hem heen leek vol leven. Bang was hij volstrekt niet, al dacht hij meer dan eens aan spionnen, die best op hen zouden kunnen loeren...

Spionnen! Er waren twee spionnen in het complot, wier namen hij niet mocht weten...’En ik weet het toch,’ fluisterde hij opeens.

‘Wat?’ vroeg Roberto, eveneens fluisterend.

‘Waar ze zijn... die spionnen van jullie!’

‘Pas liever op voor de spionnen van hém!’ siste Roberto.

Frans vroeg niet wie met die hem bedoeld werd - natuurlijk was dat Graaf Grisenstijn. Een poosje zei hij niets; hij had al zijn aandacht nodig voor de weg. Wat later fluisterde hij: ‘Het zijn de kinderen! Twee van de kinderen uit mijn klas.’

Roberto liet een onderdrukte lach horen. ‘De gekke ideeën die een schoolmeester kan krijgen,’ zei hij.

‘Zijn de kinderen niet in het complot?’

‘Welnee! Maar je mag ze er wel van vertellen.’

‘Ik dacht dat het een geheim was!’

‘Niet voor de kinderen,’ zei Roberto. ‘Vertel het ze gerust.’

‘Ach kom,’ zei Frans. ‘Ze weten het allang!’

‘Pas op,’ zei Roberto, ‘hier is een greppel.’

Gedurende de rest van de weg spraken ze niet meer over het complot. Pas toen ze de Zevensprong bereikten zei Roberto er de laatste woorden over.

‘Schrijf die brief aan de graaf,’ zei hij, ‘en meld je zo gauw mogelijk bij mejuffer Rosmarijn. Ik denk dat Geert-Jan je wel zal mogen.’

Hij richtte de lichtbundel van zijn lantaarn op het café. ‘Daar staatje fiets,’ voegde hij erbij. ‘Goeie rit en tot ziens.’

Hij draaide zich om, en terwijl hij wegliep deed hij zijn lantaarn uit. In enkele ogenblikken had de duisternis hem opgeslokt.

‘Hé Roberto!’ riep Frans gedempt.

‘Tot kijk!’ klonk Roberto’s stem. ‘Ik hoop voor je dat tante Willemijn gauw thuiskomt.’

Frans hoorde bladeren ritselen, maar zag niemand meer in het donkere bos. ‘Hij gedraagt zich als een echte samenzweerder,’ mompelde hij. Toen liep hij langzaam naar zijn fiets en dacht: Tante Willemijn - hoe weet hij dat? Zou mevrouw Bakker ook een tante van hem zijn?

Even daarna fietste hij naar huis. ‘Dit was een veelbewogen zondag,’ zei hij tot zichzelf. ‘Ik ging op weg om een complot te ontmaskeren, en nu ben ik er zelf bijna lid van!’

Hij remde even omdat hij een geluid hoorde dat hier niet paste. Het geronk van een bromfiets. Hij keek om. Schoot daar een licht over een der wegen van de Zevensprong?

Geheim Agent! dacht hij, terwijl hij verder reed. Nee, ik blijf bij mijn oorspronkelijke plan. Ik zal lid worden van dat complot, alleen om de samenzweerders te ontmaskeren!

Frans de Rode liet niet met zich spotten en hij was altijd meester van de situatie.

Ook tante Willemijn heeft er iets over te zeggen

DAT IS DRIE

Een halfuur later stond Frans van der Steg voor het huis waar hij woonde. Meester van de situatie was hij allerminst, tenzij hij een ruit in zou slaan en naar binnen klimmen. Frans de Rode zou dat misschien wel hebben gedaan... Nee, die zou nimmer op deze manier voor een gesloten voordeur komen te staan; die liet zich niet ringeloren door hospita’s, al konden ze nog zo lekker koken!

Frans keek om zich heen; het kwam hem voor dat alle dorpelingen naar hem gluurden achter horren en gordijnen, en zich vrolijk maakten over hem. Dit was te gek; hij kon toch niet op de stoep gaan zitten wachten, alleen omdat hij zo dom was geweest zonder huissleutel op stap te gaan!

Weer trof het geluid van een bromfiets zijn oor. Een lichtbundel scheen en verdween aan het eind van de donkere straat. Enkele ogenblikken daarna hoorde hij kordate voetstappen, en daar kwam zijn hospita aan.

‘Wat sta jij hier?’ zei ze, toen ze hem had bereikt. ‘Je wacht toch niet op mij?’

‘Ik heb geen sleutel bij me, mevrouw Bakker,’ zei Frans koel, ‘en ik stond juist te overwegen wat ik zou doen: een ruit inslaan of de nacht doorbrengen op het politiebureau.’

‘Nodeloze overwegingen,’ sprak mevrouw Bakker, terwijl ze haar eigen sleutel in het slot stak en die omdraaide. ‘Ik heb de achterdeur opengelaten.’

‘Dat hebt u me niet gezegd!’ zei Frans.

‘Laat mij ook eens een keertje kwaad zijn,’ sprak zijn hospita. ‘In elk geval heb je niet lang hoeven te wachten. Ik kwam vlak achter je aan; mijn neef heeft me afgezet op de hoek.’

Ze stapte binnen en Frans volgde haar. In de gang maakte ze licht en keek hoofdschuddend in de spiegel. Haar hoed stond scheef en haar grijze krullen zaten lang niet zo netjes meer. ‘’t Is dat het zo’n eind lopen is,’ zei ze tot haar spiegelbeeld. ‘Anders zou ik nooit op zo’n ding gaan rijden.’

‘Wat voor ding?’ vroeg Frans.

‘Een bromfiets.’

‘Een bromfiets?’ herhaalde Frans enigszins verbaasd.

‘Ja, mijn neef heeft me naar het dorp gereden, dat doet hij wel eens meer. Maar je vangt zoveel wind en erg netjes zitje niet. Overdag zou ik het ook nooit doen.’ Mevrouw Bakker zette haar hoed af en ging voort: ‘Nu heb ik mijn paraplu daar gelaten! Sta me niet aan te staren of ik het achtste wereldwonder ben! Heb jij nooit achter op een bromfiets gezeten?’

‘Nee, ja, natuurlijk,’ zei Frans, terwijl hij haar uit haar jas hielp.

‘Rob rijdt heel goed,’ vervolgde ze, ‘al moet ik hem er steeds aan herinneren dat het voor mij niet zo hard hoeft.’

‘Rob?’ herhaalde Frans. ‘Is dat uw neef? Heeft hij u thuisgebracht van de Zevensprong?’

‘Van het huis van mijn zuster,’ zei zijn hospita, nogmaals in de spiegel kijkend. ‘Dat is er vlakbij.’

‘Rob... Roberto... en een bromfiets,’ prevelde Frans. ‘Is hij een Brozem? Ik bedoel... heet Rob Roberto en heeft hij een bromfiets en ziet hij eruit als...’

‘Hij ziet er soms uit als een nozem of brozem, of hoe je dat noemt,’ antwoordde zijn hospita. ‘Maar het is heus een beste jongen. Hij heeft natuurlijk de moeilijke leeftijd, maar dat zal wel overgaan.’ Ze begon haar haar te kammen.

‘Woont hij in een tentje in het bos?’ vroeg Frans. ‘Als Roberto, vrijbuiter met cowboyhoed?’

‘Dat kan wel waar wezen,’ antwoordde zijn hospita. ‘Maar in werkelijkheid woont hij in de stad. Hij is de enige zoon van mijn andere zuster. Ken je hem soms?’

‘En of!’ zei Frans. ‘Ik heb hem ontmoet als Brozem en als Roberto. Maar Roberto beweert dat hij de Brozem niet kent!’

‘Nou, en wat zou dat?’ zei mevrouw Bakker. Ze wendde zich af van de spiegel en keek Frans aan. ‘Waarom mag de jongen niet twee personen zijn? Dat is toch heel gewoon! Ieder zinnig mens bestaat toch uit meer dan één persoon - jij, als schoolmeester, moet dat zeker weten!’

‘Ja maar...’ zei Frans, enigszins overbluft.

‘Als Rob er zin in heeft een paar verschillende levens te leiden, laat hem...’ vervolgde zijn hospita. ‘Over een poosje zal hij wel leren al die knapen - brozems, vrijbuiters en jongens die naar school moeten - in één leven onder te brengen. Ben jij niet meer dan alleen Frans van der Steg? Ik zelf besta uit verscheidene mensen, hoor - wel meer dan twee.’

‘Mevrouw Bakker... tante Willemijn...’ zei Frans.

‘Voor jou wil ik wel tante Willemijn zijn,’ sprak zijn hospita. ‘Kom, doe jij de lampen in de eetkamer even aan; dan zal ik thee zetten en de koek snijden.’

Frans volgde haar naar de keuken. ‘Tante Willemijn!’ riep hij. ‘Nu weet ik het. U bent een van de spionnen!’

‘Een van de spionnen, ik? Dat is nou iets dat ik nooit zou willen zijn...’

‘U zit in het complot. Het Complot van de Zevensprong!’

Tante Willemijn zette de ketel op het gas en spoelde de theepot om. ‘O, als je dat bedoelt heb je gelijk,’ zei ze. ‘Maar om mij een spion te noemen... dat is zeker Robs verzinsel. Hij ziet te veel van die detectivefilms.’

‘Maar waarom hebt u mij daar nooit iets van verteld?’ riep Frans.

‘M’n jongen, complotten zijn toch altijd geheim.’

‘Zelfs toen u mij tegenkwam bij de Zevensprong was u alleen maar boos,’ ging Frans voort. ‘U had toch moeten begrijpen dat die magiër van u mij in slaap heeft laten vallen.’

‘Die magiër is helemaal niet van mij,’ zei tante Willemijn. ‘En op zijn magie heb ik het ook niet erg begrepen. Waarom moest hij jou in slaap laten vallen? Een complot is geen excuus om te laat aan tafel te komen. Al die poespas vertroebelt de zaak waar het om gaat: het bevrijden van Geert-Jan Grisenstijn. Jij leek me net de geschikte persoon daarvoor. Ik vertelde dat aan mijn zuster en dat is alles wat ik heb gedaan.’

‘Is uw zuster mejuffer Rosmarijn?’ vroeg Frans.

‘Ja, zij is de jongste van ons drieën, en ze was altijd de mooiste, al is ze nooit getrouwd. Ik ben de oudste, en mijn andere zuster Cornelijn is Roberto’s moeder. Moet ik nog wat eten voor je opwarmen?’

‘Nee... ja, nee, dank u,’ zei Frans. ‘Maar is dit alles ERNST? En waarom is het allemaal zo vreemd en ingewikkeld, met profetieën en familiegeheimen?’

‘Dat is de schuld van Graaf Gregorius zaliger,’ zei tante Willemijn. ‘Ik bedoel de Gekke Grisenstijn. Hij is begonnen met al dat opgeven van raadseltjes. En Jan THomtidom is niet veel beter.’ Ook zij sprak deze naam goed uit. ‘Ik vind al dat magische gedoe bijzonder gevaarlijk; je kunt je beter bij de werkelijkheid houden.’

‘Heeft mijnheer Thomtidom die brief geschreven?’ vroeg Frans. ‘Ik bedoel de brief op de advertentie, waarop Graaf Grisenstijn mij een antwoord stuurde.’

‘Waar heb je het nu weer over?’ vroeg zijn hospita.

‘Tante Willemijn, nu moet u niet doen alsof u daar niets van weet! U hebt de voorzitster van het complot verteld dat ik de geschikte persoon ben om het Trappenhuis binnen te dringen als gouverneur van Graaf Grisenstijns neef. Dan moet u ook alles weten van die brief.’

‘O, de brief waarop je donderdag zat te wachten. Wel Frans, daar weet jij meer van dan ik, want je wist zelfs dat-ie komen zou.’

‘Tante Willemijn!’ riep Frans. ‘Ik heb u erbij verteld dat ik dat verhaal verzonnen had!’

Zijn hospita keerde zich naar hem toe en zette haar handen in de zij. ‘Jongeman,’ zei ze streng, ‘als jij gebeurtenissen en voorvallen wenst te verzinnen en die aan anderen opdist alsof ze waar zijn, moetje er rekening mee houden dat ze ook wel echt waar kunnen worden! Misschien zul je hierdoor leren fantasie en werkelijkheid uit elkaar te houden.’

‘U draait het helemaal om,’ begon Frans onthutst.

‘Draai jij je nu maar om,’ sprak zijn hospita. ‘Doe de lampen aan en zet de kopjes klaar. Dan kom ik zo met de thee.’

Korte tijd later schonk tante Willemijn, gezeten aan de grote tafel, de thee in en zette Frans een bord voor met dikke plakken gesmeerde koek.

De jongeman bedankte haar en begon te eten. Tussen de happen door mompelde hij: ‘Roberto en zijn tantes, dat zijn er drie... en mijnheer de magiër, dat is vier, en Jan Toereloer, dat is vijf...’

‘Ben je het Lied van de Zevensprong aan het opzeggen?’ vroeg zijn hospita.

‘Ik tel de samenzweerders,’ zei Frans. ‘Er moeten er zeven zijn; als ik mezelf meetel kom ik tot zes. Wie is nummer zeven? Ik bedoel de andere spion - Roberto zei dat er twee zijn.’

‘Ik zie mezelf nog steeds niet graag als spion,’ sprak tante Willemijn.

‘O, u bent er juist heel geschikt voor,’ vond Frans. ‘Ze zullen u nooit van zulke praktijken verdenken, en dat behoort zo in een goed mysterie. Maar wie is uw collega?’

Tante Willemijn trok een nadenkend gezicht. Toen begon ze te lachen en zei: ‘Dat is nou echt iets voor Rob. Hij stond erop dat het complot zeven samenzweerders zou tellen. Dan zit de tweede spion in het Trappenhuis.’

‘In het Trappenhuis? Ik heb Jan Toereloer al meegeteld.’

‘Jan de koetsier? O, hij is geen spion.’

‘Nee, dat is waar ook, hij is verbindingsofficier... en wat voor een! Maar wie is de spion dan?’

‘Dat zul je zelf uit moeten vinden,’ zei tante Willemijn. ‘Hij zal, net als ik, nooit van zulke praktijken worden verdacht.’

Frans schoof zijn bord weg. ‘Maar waarom moet ik het Trappenhuis binnendringen als zich daar al een spion bevindt?’ riep hij.

Tante Willemijn keek hem met een raadselachtige blik aan. ‘Hij kan niet doen wat jij kunt doen,’ sprak ze, ‘en jij kunt niet wat Iwan kan.’

‘Iwan? Heet hij Iwan?’

‘Zo is het. Je zult hem zeker ontmoeten, als je in het Trappenhuis komt.’

‘Iwan...’ mompelde Frans. ‘Iwan de Spion... echt een persoon uit een spionagefilm. Is hij misschien nog een Rus ook?’

‘Voor zover ik weet is hij van Hollandse ouders,’ sprak zijn hospita.

‘Vertelt u verder,’ verzocht Frans.

‘Ik denk er niet aan.’

‘Ik geloof dat die spionnen er alleen zijn om mij te bespieden!’ zei Frans, terwijl hij met zijn vuist op tafel sloeg. ‘Dat neem ik niet! Ik word geen lid van dit belachelijke complot.’

‘Wind je niet zo op,’ zei tante Willemijn. ‘Er zit toch waarheid in het gezegde dat roodharige mensen driftig zijn. Iwan is donker en zwijgzaam, en hij kan sluipen.’

‘Juist. Een sluipende spion,’ zei Frans. ‘En Iwan is natuurlijk zijn schuilnaam, is het zo niet?’

‘Ik vertel niets meer,’ zei tante Willemijn. ‘Je moet maar met mijn zuster praten. Rosmarijn houdt bijna alle touwtjes in handen, al denkt Jan Thomtidom dat hij het doet.’

‘Naar de Kruidenhof,’ mompelde Frans. ‘De zesde weg van de Zevensprong, en de laatste. Maar waarom zijn er zes wegen en niet zeven? Toe, tante Willemijn, vertelt u me nu dat er nog een zevende weg is, onzichtbaar en vergeten.’

‘Je fantasie is werkelijk verbazingwekkend,’ zei tante Willemijn. Ze stond op en rommelde in een la van het buffet. ‘Kijk,’ sprak ze een ogenblik later, ‘hier is een kaart van de omgeving. De Zevensprong staat er ook op.’

Frans bekeek de kaart. ‘Zes wegen,’ zei hij, ‘niet één meer.’

‘Er is eens een boekje geschreven over deze streek,’ zei tante Willemijn. ‘Daarin staat te lezen hoe het vroeger was en hoe het nu is, en waarom het vroeger anders was en waarom het nu zo is. Ik geloof dat Jan Thomtidom het heeft.’

‘Boekje!’ zei Frans. ‘Ik ben het boekje van mijnheer Thomtidom vergeten, en mijn eigen boeken liggen er ook nog.’

‘Laat ze er maar liggen,’ vond tante Willemijn. ‘Een boek meer of minder zal Jan Thomtidom niet opvallen.’

‘Maar ik moet studeren!’ zei Frans.

‘Je hebt wel betere dingen te doen,’ sprak zijn hospita.

‘Trappen lopen zeker,’ mompelde Frans, terwijl hij weer op de kaart keek. ‘Ja, daar is het Trappenhuis, vlak bij Langelaan. Ik begrijp niet waarom Jan Toereloer via de Zevensprong reed - dat is beslist een omweg. Tante Willemijn, welk geheim verbergt de Zevensprong?’

‘Laat je toch niet verstrikken door geheimzinnigheden,’ sprak zijn hospita. ‘Op die manier zou je wel eens de gewillige prooi kunnen worden van Graaf Gradus Grisenstijn.’

Frans slaakte een zucht en zei met een grafstem: ‘Graaf Grisenstijn, de Gruwel, de Griezel, de grimmige grombeer...’ In gedachten zag hij een barse woesteling, nog angstaanjagender dan de Verschrikkelijke Sneeuwman.

‘Hij is een schurk,’ zei tante Willemijn, ‘maar een heer is hij wel, dat moet worden gezegd.’

Voor Frans’ geestesoog veranderde de woesteling in een heer in avondkostuum. Hij had ravenzwarte lokken, een duistere blik en een blikkerende grijns in een donker gelaat. Een bloedrode cape had hij om zijn schouders geslagen en in zijn hand flitste een degen.

‘Hij is zo koud als een kikvors,’ voegde zijn hospita erbij. ‘Wil je nog een kopje thee?’

Het wrede gezicht van Frans’ fantasiegraaf verkilde en verkoelde, en de rode cape maakte plaats voor een bontjas.

‘Als je geen thee meer wilt kun je beter naar bed gaan,’ zei tante Willemijn. ‘Morgen is het maandag, een vermoeiende dag.’

‘Ik heb al genoeg geslapen,’ zei Frans. ‘Maar goed, ik zal uw raad opvolgen. Ik heb behoefte aan een paar dromen om in de werkelijkheid terug te keren. Mag ik deze kaart even lenen?’

‘Je mag hem houden,’ zei tante Willemijn. ‘Pieker er niet te veel over, alsjeblieft. Denk liever aan het onschuldige kind. Welterusten.’

Toen Frans bij de deur was, riep ze hem nog even terug. ‘Voor het geval dat ik het morgen vergeet,’ zei ze. ‘Wil je, als je naar Rosmarijn gaat, mijn paraplu mee terugbrengen?’

‘Als ik ga, zal ik het doen,’ antwoordde Frans. ‘En ik zal gaan; daar kom ik niet onderuit. Goede nacht, tante.’

Hij legde zich echter niet meteen ter ruste; hij bekeek eerst de kaart nogmaals en tekende er zelfs wat bij: Roberto’s tent en de woning ‘Schijn en Wezen’. ‘Vroeger waren er wél zeven wegen,’ prevelde hij, en hij tekende een stippellijn van de Zevensprong naar het Trappenhuis. Toen zag de kaart er zo uit:

Zelfs de kinderen bemoeien zich ermee

DAT IS VIER

Frans werd die maandag vroeger wakker dan anders, en lang voordat de school begon was hij al in zijn klaslokaal. Toen hij bezig was enkele cijfersommen op het bord te schrijven, kwam Marjan binnen, samen met haar vriendin Joke, om, zoals ze zei, de geraniums water te geven.

Hoewel de twee meisjes ijverig aan de gang gingen met de gieter, was Frans er zeker van dat hun komst een andere reden had. Na een poosje keerde hij de cijfersommen de rug toe en zei: ‘En Marjan, ben je er al achter gekomen wie Gr... Gr... is?’

‘N...nee, meester,’ zei Marjan blozend.

‘Nu, ik wel!’

‘Ja meester? Heus?’ riep Marjan.

Joke zei niets, maar ze morste van opwinding een heleboel water op de vloer.

‘Wie is hij dan?’ vroeg Marjan.

Frans kruiste zijn armen over elkaar en zei ernstig: ‘Dat weet je best!’

Marjan werd nog roder. ‘J... ja meester,’ bekende ze. ‘Maar ik mocht het niet vertellen. Dat zei...’

‘Zo!’ zei Frans. ‘Mocht jij het niet vertellen! En wie heeft je dat dan wel gezegd?’

‘Een mijnheer met een baard - hij kwam op de speelplaats, zaterdagmorgen, voor schooltijd. Is het niet zo, Joke?’

Joke knikte. ‘Een mijnheer met een grijze baard,’ voegde ze er met zachte stem bij.

‘Hij zei dat u ons misschien iets zou vragen over een brief,’ vervolgde Marjan. ‘Hij zei dat we u niets mochten vertellen, ook als we het wisten, meester. U moest het zelf ontdekken, zei hij. Wij vonden dat een beetje gek, maar we beloofden het, allemaal. We wisten toch niet van wie die brief was...’

‘En je zei datje het wel wist!’

‘Pas toen u ons de brief had laten zien,’ zei Marjan. ‘Tenminste ik, en Maarten. Het wapen stond er immers op...’

‘Welk wapen?’

‘De trap en de kattenkop... het wapen van Graaf Grisenstijn.’

‘Aha,’ zei Frans. ‘Het lijkt dat iedereen meer van dat heerschap afweet dan ik... Graaf Gradus Grisenstijn. En die heer met de grijze baard was natuurlijk ook een goede bekende van jullie!’

Marjan en Joke schudden hun hoofd.

‘Hij is een goochelaar,’ klonk plotseling de stem van Maarten door het lokaal.

‘Wel Maarten, je maakt me aan het schrikken,’ zei Frans. ‘Je bent net zo ongemerkt binnengekomen alsof je Iwan was in eigen persoon.’

‘Wie is Iwan?’ vroeg Maarten onmiddellijk.

‘Ken je mijnheer Thomtidom?’ vroeg Frans, zonder acht te slaan op deze vraag.

‘Heet hij Thomtidom?’ zei Maarten. ‘Dat wist ik niet. Maar hij is vroeger eens bij ons op school komen goochelen. Hij kent machtige trucjes met speelkaarten.’

‘Hij kent nog wel machtiger toverkunsten,’ zei Frans. ‘Dus jullie wisten allemaal dat Gr... Gr... Graaf Grisenstijn betekende, en je hebt het me niet verteld.’

‘We wisten het niet allemaal,’ zei Maarten. ‘Kees en Arie weten het natuurlijk, en Marjan, en Joke.’

‘Ik heb het ook aan Stien en Liesbeth verteld,’ fluisterde Marjan.

‘En Kees heeft het vast aan Han en Hans gezegd,’ zei Maarten.

‘In het geheim natuurlijk,’ zei Marjan.

‘Met andere woorden,’ zei Frans, ‘de hele klas weet het nu.’

‘Maar hoe weet u het, meester?’ vroeg Marjan.

‘Dat is een heel verhaal,’ zei Frans.

‘Vertelt u...?’ zei Maarten verlangend.

‘Dat weet ik nog niet,’ antwoordde Frans. ‘Jullie hebben mij ook niets verteld.’

‘Hè, wat gem - wat flauw,’ zei Maarten, en zweeg omdat de bel ging.

Korte tijd later zaten alle kinderen op hun plaats. Ze wisten dat ze cijferen hadden, zoals altijd op maandagmorgen, maar ze keken Frans aan alsof ze iets heel anders verwachtten. Maarten stak zijn vinger op en vroeg: ‘Meester, wie is Iwan?’

‘Deze vraag, Maarten, doe niets ter zake,’ zei Frans.

‘Maar u zei dat ik op hem lijk, meester!’

‘Je lijkt helemaal niet op hem,’ sprak Frans. ‘Je kwam alleen net zo ongemerkt binnensluipen als hij zou doen. Iwan is een spion; hij is donker van uiterlijk, slim, sluw en bijzonder geslepen... Hij wordt ook wel DE VERSCHRIKKELIJKE genoemd,’ voegde hij erbij, ‘en niemand vermoedt dat hij een spion is, wat gevaarlijk is voor zijn vijanden.’

‘Wie zijn zijn vijanden?’ vroeg Maarten fluisterend.

‘Dat weet ik nog niet zeker,’ antwoordde Frans. ‘En nu gaan we cijferen.’

Hij negeerde het teleurgestelde gefluister en liet de rekenschriften openslaan. Daarna zei hij op bijna dreigende toon dat ze drie kwartier kregen en geen seconde langer om alle sommen te maken - zonder geknoei en met het juiste antwoord.

Intussen dacht hij aan de magiër en diens eigenaardige opvattingen over de rekenkunde. Met een inwendige lach vroeg hij zich af wat zijn leerlingen wel zouden zeggen als hij hun een vraagstuk zou opgeven over een zessprong die evenveel wegen had als een zevensprong.

Hij sprak echter niet over de heer Thomtidom en probeerde zelfs elke gedachte aan zijn belevenissen uit zijn geest te bannen. Waarschijnlijk kwam het daardoor dat hij deze maandagmorgen bijzonder streng optrad. En hij liet de kinderen werken, werken...! Na het cijferen gaf hij ze een dictee, en vervolgens een leesles, waarbij ieder die maar even niet oplette een ongenadig standje kreeg. En na de ochtendpauze ging hij op dezelfde wijze verder, zonder zich iets aan te trekken van de verwijtende blikken die zijn leerlingen hem toewierpen (iets zeggen durfden ze niet meer). Ze moesten hoofdrekenen in een tempo dat haast niet bij te houden was, en toen ze dat achter de rug hadden, kondigde hij aan dat ze gingen ontleden.

Frans schreef de eerste zin op het bord die hem inviel.

De boze oom hield het onschuldige kind gevangen in zijn huis.

Toen hij deze woorden wit op zwart zag staan, had hij er al spijt van, maar hij zei kalm: ‘Kees, ontleed deze zin, redekundig.’

Kees stak zijn onderlip vooruit en zei na zwaar gepeins: ‘Hield is gezegde, De boze oom onderwerp...’ Hij zweeg; ontleden was niet zijn sterkste punt.

Het kostte enkele minuten voordat ze hadden uitgemaakt dat hield gevangen het gezegde was. Zowel meester als leerling was toen de wanhoop nabij. De meester ging echter meedogenloos voort: ‘En wat is het lijdend voorwerp?’

Kees zei niets; hij luisterde ingespannen naar een zacht gemompel achter zich.

‘Maarten!’ bulderde de meester. ‘Zeg het maar hardop, als je het zo goed weet!’

‘Het k... kind... het onschuldige kind is lijdend voorwerp, meester,’ antwoordde Maarten, enigszins stamelend van schrik.

Frans keek weer naar het bord. Voor het eerst gaf hij er zich rekenschap van dat het onschuldige kind veel belangrijker was dan de boze oom. Dat onschuldige kind was immers gevangen - en als Graaf Grisenstijn werkelijk zo gevaarlijk was, moest daar onmiddellijk een eind aan worden gemaakt.

‘Goed,’ zei hij langzaam. ‘Geert-Jan is het lijdend voorwerp.’ Hij draaide zich naar de klas en zag nieuwsgierige verwondering op alle gezichten. ‘Geert-Jan...’ herhaalde hij.

En toen vergat hij alle ontledingen, taal- en redekundige. Hij moest vertellen wat hij had beleefd.

Eén probleem deed zich voor bij dit verhaal: waren het nu de avonturen van Frans de Rode of van meester Van der Steg?

Frans de Rode had beweerd dat hij op een gewichtige brief wachtte, maar meester Van der Steg was verbaasd geweest toen hij die gewichtige brief ontving. Frans de Rode had verteld dat Gr.. .Gr... hem onbekend was, een grimmige griezel die woonde in het woud. En meester Van der Steg wist dat hij Graaf Grisenstijn heette; dat was iemand wiens naam iedereen kende.

Alle kinderen in de klas hadden wel eens van het Trappenhuis gehoord, en zelfs het verhaal van de schat bleek geen nieuws voor hen. Van het complot wisten ze echter niets af (of ze deden alsof), en er was er geen die was ingewijd in de andere mysteries van Graaf Grisenstijns woning. Zat het kind daar heus gevangen? Was er behalve de schat een Verzegeld Geschrift verborgen? Sloop er een zwarte spion trap op, trap af?

Frans vertelde, en zelfs de bel van twaalf uur bracht hem niet tot zwijgen. Pas een kwartier daarna kon hij zijn leerlingen plechtig verzekeren dat hij hun al zijn belevenissen naar waarheid had meegedeeld. En toen duurde het nog even voordat ze allemaal druk fluisterend naar buiten gingen.

‘Zo, moesten jullie schoolblijven,’ zei het hoofd van de school, die juist bij de deur stond. ‘Dat is niet fraai. Meester Van der Steg doet genoeg zijn best om jullie iets te leren.’

Frans voelde zich schuldig toen hij deze woorden hoorde. In plaats van de kinderen iets te leren was hij drie kwartier aan het vertellen geweest, en dat terwijl het niet eens zaterdag was.

Maar zijn leerlingen verraadden hem niet; ze trokken gezichten alsof ze al die tijd niets hadden gedaan dan zinnen ontleden. O, het waren beste kinderen en het geheim van het complot was veilig bij hen bewaard.

Om vijf voor half vier die maandagmiddag stak de ene helft van de klas tegelijk de vinger op, en de andere helft begon te fluisteren.

‘Ik weet hoe laat het is,’ zei Frans, die met zijn handen in de zakken uit het raam stond te kijken. ‘En jullie werken door tot half vier.’

‘Ja meester,’ zei Maarten. ‘Maar u... kunt u nu niet even die briefschrijven? Dat was u toch van plan! De brief aan...’ hij liet zijn stem dalen ‘Graaf Grisenstijn.’

Zijn voorstel werd door alle kinderen min of meer luidruchtig ondersteund.

‘Geert-Jan moet toch gauw bevrijd worden,’ zei Marjan.

‘De schat moet toch gauw gevonden worden,’ zei Kees.

Frans liep langzaam naar zijn tafel, ging zitten, nam een vel papier en sprak: ‘Goed, ik zal het doen. Stil jullie nu, jongens, allemaal.’

De kinderen gehoorzaamden meteen. En Frans schreef:

Aan Graaf Grisenstijn

Trappenhuis

(bij Langelaan)

Maandag 28 september Hooggeboren heer,

Het spijt mij bijzonder dat ik uw brief van de tweeëntwintigste dezer te laat ontving en dat uw koetsier mij dus niet thuis trof...

Als Jan Toereloer de graaf nu maar niet iets anders heeft verteld, dacht hij. Ach, hij zit in het complot en zal dus wel hebben gedaan wat hij moest doen.

Hij schreef verder:

Ik hoop dat u mij dat niet kwalijk hebt genomen en ik zou het zeer op prijs stellen als u mij toch nog te woord wilde staan. Ik ben deze week iedere avond tot uw beschikking...

Als ik ‘iedere avond’ zeg, zou ik aanstaande vrijdag wel weer mijn lessen kunnen missen, dacht hij, maar nu ja, wanneer ik deze betrekking krijg, zal er van studeren toch niet veel komen.

Met belangstelling zie ik uw antwoord tegemoet.

Hoogachtend...

Toen was het half vier, en alle kinderen dromden om zijn tafel om de brief te lezen en er hun goedkeuring aan te hechten. Daarbij kakelden ze door elkaar heen, en ertussendoor stelden ze een paar maal dezelfde vraag: ‘Gaat u nu dadelijk naar mejuffer Rosmarijn?’

‘En nu allemaal weg!’ brulde Frans, zich er opeens van bewust dat dit eigenlijk een vreemde situatie was. Wie was hier nu de baas, hij of de kinderen?

Alleen in het lokaal las hij de brief nog eens over en bemerkte dat hij had ondertekend met FRANS DE RODE. Dat kon natuurlijk niet; met een zucht pakte hij een schoon vel papier en schreef de brief opnieuw. In de la van zijn tafel vond hij een envelop; hij schreef het adres en sprak: ‘Ziezo, dat is gedaan.’

Het was tegen vieren toen hij met de brief in zijn zak het schoolgebouw verliet. Hij had verwacht buiten nog leerlingen aan te treffen, maar de speelplaats lag verlaten; er was geen kind te bekennen.

‘Dat is maar goed ook,’ zei hij tot zichzelf. ‘Die kinderen krijgen veel te veel praats - het lijkt wel of ik een speelpop ben in een spel dat zij hebben verzonnen. En wat die brief betreft, ik heb die nu wel geschreven, maar ik post hem nog niet. Eerst wil ik... ja, wat wil ik? Ik wil eerst met mejuffer Rosmarijn spreken... nee, ik weet niet eens of ik dat wel wil; ik houd niet van vrouwen die alle touwtjes in handen hebben. Maar ik moet wel! Laat ik dan nu meteen naar haar toe gaan; dan ben ik voor het eten thuis.’

De weg naar de Zevensprong was rustig en stil als de vorige keren, maar toen Frans zijn doel naderde hoorde hij geluiden die hij daar niet eerder had vernomen - vele heldere stemmen door elkaar.

De kinderen! Hij had het kunnen weten; natuurlijk wilden ze de plaats bekijken waar zulke vreemde avonturen waren begonnen.

Bij de open plek moest Frans remmen voor een obstakel dat bestond uit een heleboel slordig neergesmeten fietsen. De kinderen waren er allemaal, de hele klas. Ze babbelden en schreeuwden, en sommigen zongen:

Heb je wel gehoord van de Zeven-, de Zeven-,

Heb je wel gehoord van de Zevensprong?

De meesten hadden zich verzameld om de wegwijzer; enkelen stonden te staren naar het pad dat leidde naar Roberto’s door een kanon bewaakte tent, en anderen onderwierpen het vervallen café aan een onderzoek. Twee jongens probeerden vergeefs de grote dubbele deuren open te krijgen, en Kees hing op levensgevaarlijke wijze uit een raam van de bovenverdieping.

‘Hela!’ riep Frans, terwijl hij afstapte. ‘Kees, ga onmiddellijk naar binnen en kom beneden!’

De kinderen bij de wegwijzer begroetten hem uitbundig. De meisjes begonnen rond te dansen en zongen van:

Dal is één, dat is twee, dat is drie...’

Kees schreeuwde iets onverstaanbaars en zwaaide met zijn armen. Maarten kwam triomfantelijk aanrennen met het uithangbord in zijn hand.

‘Stil jullie!’ riep Frans. ‘En kom hier! Jij ook, Kees!’

Kort daarna stonden ze om hem heen, maar ze praatten allen door elkaar en het was Frans onmogelijk iets zinnigs te zeggen ofte verstaan.

Maar plotseling was er zwijgen - een stilte die alleen verbroken werd door het geratel van wielen en het klappen van een zweep.

Uit de weg van Roskam kwam de oude koets aanrollen, en Jan Toereloer zat op de bok.

DAT WAS VIER en nu komt het vijfde hoofdstuk

5 Frans raakt in het complot verstrikt

Mejuffer Rosmarijn wijdt hem in

DAT IS ÉÉN

Vlak bij de wegwijzer bracht de koetsier het rijtuig tot stilstand. Frans en de kinderen staarden hem aan, en hij beantwoordde hun blik met een minachtende grijns. Toen sprong hij snel van de bok en opende het portier.

Frans en de kinderen staarden nog meer, al was degene die uitstapte niet de persoon die ze hadden verwacht. Het was een vrouw, klein van stuk, en zo sierlijk als een beeldje van Saksisch porselein. Haar gezicht was blank en roze, met grote donkere ogen. Ze had een bontgebloemde sjaal zwierig om haar hoofd geknoopt; een sneeuwwitte krul kwam eronderuit, vlak boven haar linker wenkbrauw. Ze droeg een zwarte mantel met witte stippen en had een grote mand aan haar arm. De koetsier nam die haastig van haar over; hij bleek zich dus ook beleefd te kunnen gedragen. Ze bedankte hem met een stralende glimlach en zei: ‘Erg vriendelijk van je, Jan, me hierheen te rijden.’ Toen haalde ze een klontje uit een zak van haar mantel en gaf dat aan het paard.

‘Ik wil u best helemaal thuisbrengen, mejuffer Rosmarijn,’ zei de koetsier. ‘En wat de toestand hier betreft...’ Hij gluurde boosaardig naar Frans en de kinderen.

‘Over de toestand hier hoefje je geen zorgen te maken,’ zei mejuffer Rosmarijn, terwijl ze haar ogen over de kinderen liet gaan. ‘Zet mijn mand maar neer,Jan. Ik zal...’

Ze maakte de zin niet af. Toen de koetsier de mand op de grond had gezet, sprong hij plotseling op Maarten toe en rukte hem het uithangbord uit de hand. ‘Hoe durf je!’ riep hij woedend. ‘Mijn eigendom te vernielen!’

Maarten keek hem dodelijk verschrikt aan.

‘Houd je kalm, Jan,’ klonk de stem van mejuffer Rosmarijn. Ze trad naast hem en legde een hand op zijn arm.

De koetsier bedaarde, ‘’t Is dat u het me vraagt,’ zei hij nors. ‘Anders zou ik...’

‘Ik zal ervoor zorgen dat hier geen ongewenste dingen meer gebeuren,’ viel mejuffer Rosmarijn hem in de rede. Ze ging op haar tenen staan en fluisterde hem iets in zijn oor.

De koetsier tikte tegen zijn pet, liep zonder om te kijken naar het rijtuig en klom op de bok, het uithangbord stevig onder zijn arm gekneld. Na enkele ogenblikken reed hij weg, in de richting van Langelaan.

Mejuffer Rosmarijn wendde zich nu tot Frans. ‘U bent meester Van der Steg,’ zei ze en ze reikte hem haar hand met een gebaar dat maakte dat de jongeman de neiging kreeg er een kus op te drukken. Maar hij deed het niet (hij vond een handkus zo belachelijk met al die kinderen eromheen); hij gaf haar gewoon een hand.

‘En jullie zijn zeker zijn leerlingen,’ zei mejuffer Rosmarijn tegen de kinderen. ‘Gelukkig merk ik nu dat jullie ook kunnen zwijgen. Het lawaai zonet was haast tot in het Trappenhuis te horen... Stel je voor dat het ter ore was gekomen van Graaf Grisenstijn.’

Het was nu zo stil dat Frans het gezoem van een insect kon horen, en het zachte geritsel van wind door de bomen.

‘Zet nu je fietsen netjes neer bij “De Rode Man”,’ zei mejuffer Rosmarijn.

‘De rode man?’ fluisterde Maarten vragend.

‘Zo heette dit café vroeger: “De Rode Man”, herberg van Toereloer. Heb je het niet op het uithangbord gezien? Zetje fietsen neer en kom mee, allemaal. Ik wil een woordje met jullie spreken. U ook, mijnheer Van der Steg.’

Even later liep mejuffer Rosmarijn met lichte tred de weg in naar de Kruidenhof, en de kinderen volgden haar. Ze gingen ongevraagd twee aan twee lopen, en Frans, die achteraan liep, merkte dat elk gefluister meteen verstomde als het kleine vrouwtje haar vinger op de lippen legde.

Ze reikt tot aan mijn middel, maar ze heeft mijn hele klas onder de duim, dacht hij bijna jaloers.

Ze liepen eerst een eindje door het bos, en daarna voerde de weg hen door een veld waar nog enkele plukjes hei bloeiden. Na ongeveer tien minuten bereikten ze mejuffer Rosmarijns woning. De weg hield daar niet op, maar liep verder. Het huis was klein en wit, met een rieten dak. Klimrozen en wingerd groeiden langs de muren, en onder de ramen met roze luiken hingen bakken met geraniums. Er was een grote tuin omheen, die door lage, keurig geknipte heggen in verschillende stukken was verdeeld. Voor het huis lag een grasveld, omzoomd door een kleurenpracht van bloemen: late rozen en herfstasters, chrysanten en dahlia’s. Een pad van plavuizen leidde naar de voordeur.

Mejuffer Rosmarijn opende het houten toegangshek, waarop het woord KRUIDENHOF geschilderd stond. ‘Dit is mijn bloementuin,’ zei ze. ‘Naast en achter het huis groeien de kruiden. Ruiken jullie ze niet?’ Inderdaad zweefden er allerlei vage, maar verrukkelijke geuren in de lucht.

Een grote herdershond kwam blaffend aanrennen. ‘Kalm, Look,’ zei ze. ‘Dit zijn allemaal vrienden.’ De hond kwispelde en sprong tegen haar op. ‘Wees welkom, liefjes, kom binnen,’ zei mejuffer Rosmarijn. Toen slaakte ze plotseling een zachte uitroep. ‘Lieve help, wat dom van me!’ zei ze. ‘Nu heb ik mijn mand met boodschappen bij de wegwijzer laten staan.’

‘Zal ik...’ begonnen drie jongens tegelijk. Mejuffer Rosmarijn keek echter over hun hoofden naar Frans. ‘Mijnheer Van der Steg, wilt u hem even halen? U hebt de langste benen van ons allemaal.’

Frans was daar natuurlijk meteen toe bereid. Maar toen hij met grote stappen terugliep naar de Zevensprong, kwam de gedachte bij hem op dat ze het hem niet om zijn lange benen had gevraagd.

Deze gedachte werd nog sterker toen hij het huis in de Kruidenhof betrad. Dat was nog geen kwartier later; op de terugweg had hij zijn fiets genomen. Mejuffer Rosmarijn nam de mand dankend van hem aan en bracht hem in een kamer die niet groot was, maar waar toch alle kinderen een plaatsje hadden gevonden. Ze zaten daar op stoelen en op de grond, met glazen limonade en kaneelbeschuitjes. Toen Frans binnenkwam, leek het alsof er plotseling een gesprek werd afgebroken, al begroetten ze hem daarna heel vriendelijk.

Ze heeft ze vast iets verteld dat ik niet mag weten, dacht hij. Misschien heeft ze die mand wel met opzet laten staan! Dat is toch niet zoals het behoort; zit ik nu in het complot of de kinderen?

Hij keek naar zijn gastvrouw, die midden in de kamer stond. Ze had haar mantel uitgetrokken en droeg een jurk van grijze zijde met een grote witte kanten kraag. Haar leeftijd was moeilijk te schatten; ze was veel jonger dan haar zuster Willemijn, maar haar haar was sneeuwwit. Ze deed hem denken aan een dame uit de pruikentijd; eigenlijk zou ze een hoepelrok moeten dragen en omringd moeten zijn door hoffelijke heren met kuitbroeken en fluwelen jassen. Maar met de kinderen om zich heen scheen ze ook op haar gemak.

‘Liefjes,’ zei ze met zangerige stem, ‘drink je limonade op, want jullie moeten nu gaan. Jullie zijn ver van huis en moeten voor donker in je dorp zijn.’

Het verwonderde Frans nu niet meer dat zijn leerlingen haar meteen gehoorzaamden. Ze stonden zonder al te veel gestommel op en braken niet één glas. Ze volgden haar naar de voordeur en gaven haar om de beurt een hand.

‘Jullie meester blijft nog even hier,’ zei mejuffer Rosmarijn. ‘Hij zal jullie straks van de zaken op de hoogte houden. En jullie kunnen nu al iets voor hem doen.’ Ze keek Frans aan en sprak: ‘Hebt u de brief bij u? Dan kunnen zij die posten.’

Onder de kinderen ging een gemompel op.

‘Mag ik het doen...?’

‘Mag ik...?’

‘Laat mij...!’

‘De brief aan Graaf Grisenstijn,’ zei Frans. ‘Hier is hij. Maar er zit nog geen postzegel op.’

‘Ik zal er wel even een op plakken,’ zei mejuffer Rosmarijn. Ze nam de brief uit zijn hand en verdween.

Een ogenblik later was ze terug. Ze keek de kinderschaar rond en gaf de brief aan Joke. ‘Jij post hem,’ sprak ze, ‘en de anderen zullen ervoor zorgen dat je het niet vergeet.’

‘Hoe kan ze dat nou vergeten,’ zei Maarten een beetje afgunstig.

‘En nu naar huis, liefjes,’ zei mejuffer Rosmarijn. ‘Onthoud wat ik je heb gezegd.’

De kinderen zeiden haar nog eens goedendag, groetten Frans en holden weg.

Frans vroeg: ‘Wat hebt u ze gezegd, mejuffrouw... eh...’

‘Mijn naam,’ zei ze, ‘is Rozemarijn Grisenstein, maar u kunt me mejuffer Rosmarijn noemen, net als iedereen.’

Frans staarde haar aan, de kinderen vergetend. ‘Heet u Grisenstijn?!’ zei hij.

‘Grisenstein met een korte “ei”,’ zei mejuffer Rosmarijn. ‘Ik ben geen familie van de graaf; ‘t is toeval dat onze naam hetzelfde klinkt... Of misschien toch geen toeval. Mijn vader zei altijd dat we in de verte wel aan elkaar verwant zijn, de Grisenstijns met lange ij en de Grisensteins met een korte... door onze over-over-over-grootmoeder, Rozemarijn de Scharensliepersdochter...’

Er vielen Frans plotseling een paar dwaze versregels in:

Roze-rozemarijntje, siemele siemele bom!

Scharensliepersmeisje, siemele siemele bom!

Natuurlijk zong hij ze niet hardop; hij zei alleen: ‘O.’

‘Maar dat verhaal doet nu niet ter zake,’ zei mejuffer Rosmarijn. ‘Laten we naar binnen gaan.’ Ze ging hem voor naar de kamer, waar ze snel de glazen op een blad begon te zetten. ‘Ik kén ze wel, de Grisenstijns met lange ij,’ ging ze voort. ‘Als kind heb ik vaak gespeeld met de vorige graaf - in de tuinen en bossen rond het Trappenhuis. En ik heb hem helpen zoeken naar de schat.’

‘De vorige graaf?’ zei Frans vragend.

‘Ja, Geert-Jans vader, Gilbert Grisenstijn. We waren van dezelfde leeftijd, en toen ik tien, elf jaar oud was - en dat is langer geleden dan u denkt - was hij mijn beste vriend.’ Mejuffer Rosmarijn nam het blad op en zei: ‘Gaat u zitten; dan zet ik vlug wat thee.’

Frans deed wat ze zei, en korte tijd was hij alleen in het vertrek. Dat was ouderwets ingericht, met enigszins versleten, maar gemakkelijke stoelen, enkele glimmend gewreven tafels. een buikige commode en een antieke kast. Op de grond lag een tapijt met vogels en bloemen, het behang was gestreept en er waren strookjes aan de gordijnen. Aan de muren hingen ovale schilderijtjes, er waren vele potten met planten, en de commode stond vol met kleine beeldjes. Het was een vriendelijke kamer, die paste bij het uiterlijk van zijn gastvrouw.

Maar, dacht Frans, hoe vriendelijk ze er ook uitziet, ik twijfel er niet aan dat ze inderdaad in staat is alle touwtjes in handen te hebben en te houden!

De hond kwam plotseling onder een tafel vandaan, rekte zich uit, ging tegenover hem zitten en nam hem onderzoekend op.

‘Look wil u beter leren kennen,’ zei mejuffer Rosmarijn, die binnenkwam met de thee. ‘Hij bewaakt mijn huis.’ ‘Woont u hier alleen?’ vroeg Frans.

‘Niet helemaal alleen,’ antwoordde zijn gastvrouw. ‘Ik heb Look immers.’ Ze nam ook plaats, en de hond ging aan haar voeten liggen, “s Morgens komt er soms een knecht voor het ruwe werk,’ voegde ze erbij. ‘Verder doe ik alles zelf.’

‘U kweekt kruiden, heb ik gehoord,’ zei Frans.

‘Ja, dat is een mooi bedrijf,’ zei ze met enige trots. Tk verkoop ze in alle dorpen in de buurt, en ook in de stad. Iedere dag werk ik in mijn hof; dan draag ik natuurlijk andere kleren en trek laarzen aan.’

Frans trachtte zich haar voor te stellen met laarzen aan haai voeten en een schop in haar handen. Dat lukte hem echter niet.

‘Maar u bent hier toch niet om mijn kruiden gekomen,’ vervolgde mejuffer Rosmarijn.

‘Nee,’ zei Frans, ‘ik ben door uw neef Roberto en door tante Willemijn naar u toegestuurd om... om te worden ingewijd, geloof ik.’

‘Dat is al gebeurd,’ verklaarde mejuffer Rosmarijn. ‘Al gebeurd? Hoezo? Wanneer dan?’

‘Toen ik de kinderen opdracht gaf uw sollicitatiebrief te posten. U bent nu dus een van de zeven samenzweerders.’ Mejuffer Rosmarijn presenteerde Frans een bonbon uit een zilveren schaaltje, nam er zelf ook een, en begon te vertellen van het Trappenhuis en de vorige Graaf Grisenstijn.

‘Toen we volwassen werden, bleven we bevriend, Gilbert en ik,’ zei ze. ‘Maar in de oorlog verloren we elkaar uit het oog, en daarna zagen we elkaar maar zelden. Gilbert was nogal avontuurlijk aangelegd, net als zijn voorvader, Ridder Grimbold. Hij was bijna altijd op reis, ik kreeg nu en dan bonte kaarten van hem uit de vreemdste delen van de wereld...’ Ze zweeg even en keek peinzend voor zich uit.

Ze is vroeger vast een heel mooi meisje geweest, dacht Frans. Die avontuurlijke Gilbert was een dwaas, om op reis te gaan en haar alleen bonte kaarten te sturen. En hij vroeg: ‘Wie woonde er toen dan in het Trappenhuis?’

‘Het Trappenhuis heeft een tijd lang leeggestaan,’ antwoordde mejuffer Rosmarijn. ‘Het lijkt misschien vreemd, met dat tekort aan huizen, maar je moet een Grisenstijn of een beetje gek zijn, als je daar wilt wonen. Voor een gewoon gezin is het te groot, en voor iets anders - een hotel of kantoor - deugt het ook niet. Al die trappen... veel te onpraktisch. Maar toen schreef Graaf Gilbert dat hij terug zou komen. Hij was verliefd geworden op een meisje uit Honoloeloe of Rio de Janeiro, of uit Torelore wel misschien...’ Ze glimlachte even en zei: ‘Hij was van een meisje gaan houden dat hij op een van zijn reizen had ontmoet, en hij wilde haar als zijn bruid naar het huis van zijn voorvaderen voeren. Maar het Trappenhuis bleek erg verwaarloosd te zijn, en het zou wel enige tijd kosten voor het was opgeknapt. Dus bleef hij in het buitenland en trouwde haar daar.’

Zou dat Rosmarijn gespeten hebben? vroeg Frans zich af.

‘Maar Gilberts vrouw heeft nooit in het Trappenhuis gewoond,’ ging mejuffer Rosmarijn voort. ‘Zij stierf een jaar na de geboorte van hun zoon, Geert-Jan, de jongen waar u belang in stelt. Arm moederloos kind, arme Gilbert...’

Mejuffer Rosmarijn zuchtte even. ‘Graaf Gilbert kwam terug,’ zei ze zacht, ‘maar alleen om Geert-Jan aan mijn hoede toe te vertrouwen. Daarna ging hij weer op reis, rustelozer dan ooit. Ik verzorgde zijn zoon - het was een liefkind.’

Ze keek de kamer rond, alsof ze er een kleine jongen zag lopen. Frans volgde haar blik en zag de breekbare beeldjes op de commode: groene en witte paardjes, gespikkelde honden, regenboogkleurige vogels en beesten waar hij de naam niet van wist. De meeste waren echter beschadigd en misten oren of poten, en er stonden ook tinnen soldaatjes tussen. Geert-Jan Grisenstijn had het hier vast goed gehad.

‘Hebt u voor hem gezorgd?’ zei hij. ‘Maar waarom woont hij dan nu met zijn oom in het Trappenhuis?’

‘Zijn vader was van plan eens terug te komen,’ zei mejuffer Rosmarijn. ‘De erfgenaam van de Grisenstijns behoort te wonen in het huis van zijn voorvaderen. Maar Gilbert keerde niet terug. Hij verongelukte met een vliegtuig.’

Ze zwegen beiden korte tijd. Mejuffer Rosmarijn aaide haar hond. ‘Dat is nu ruim vijfjaar geleden,’ sprak ze. ‘Neemt u nog een bonbon; in deze zit een nootje... Nee, Look mag er geen hebben.’ Ze ging rechtop zitten en vervolgde: ‘Gradus Grisenstijn, een neef van Gilbert, werd Geert-Jans voogd. En volgens de wet had hij het voor het zeggen. Gradus Grisenstijn haalde Geert-Jan bij me weg, en ik kon daar niets tegen doen.’

Ze keek Frans aan, haar fijne wenkbrauwen licht gefronst. ‘De jongen was toen zes,’ zei ze, ‘hij ging net naar school. Maar Gradus was zijn voogd en die nam hem mee naar Den Haag.’

‘Den Haag? Niet naar het Trappenhuis?’

‘Nee, Gradus woonde in Den Haag; hij vond dat een goede woonplaats voor een graaf. Hij heeft nooit van het Trappenhuis gehouden, zelfs als kind niet. Hém ken ik ook van vroeger! Hij kwam wel eens bij Gilbert logeren, en hij heeft natuurlijk met ons gezocht naar de schat. Maar Gilbert heeft hem nooit verteld wat er stond in het Verzegelde Geschrift...’

Aha, dacht Frans, daar hebben we dat Verzegelde Geschrift weer.

Maar mejuffer Rosmarijn ging voort: ‘Ik heb Gradus nooit vertrouwd. O, hij gaf Geert-Jan een goede verzorging, met kindermeisjes en wat niet al. Maar ik had de jongen hier wel voor niets willen opvoeden! Ja, ik had voor hem zelfs naar Den Haag willen gaan. Maar Gradus wilde dat niet. Ten eerste omdat hij mij niet mocht, en ten tweede omdat... maar dat begreep ik pas later.’

Ze zette de lege kopjes in elkaar en stond op.

‘U blijft toch zeker eten,’ zei ze.

‘Dat is heel vriendelijk aangeboden,’ sprak Frans. ‘Maar ik vrees dat ik moet bedanken. Tante Willemijn rekent erop dat ik op tijd thuis ben.’

‘Mijn zuster rekent er zeker op dat u bij mij eet,’ zei ze. ‘Ik zal haar even opbellen om haar te vertellen dat u hier blijft.’

‘Hebt u telefoon?’ vroeg Frans enigszins verbaasd. Zo’n instrument had hij in dit huis niet verwacht.

‘Natuurlijk,’ zei mejuffer Rosmarijn. ‘Ik zou gewoon niet zonder kunnen.’ Ze liep de kamer uit en Frans hoorde haar in de gang een kort telefoongesprek voeren.

‘Zo, dat is in orde,’ sprak ze toen ze weer binnenkwam, en ze begon de ronde tafel te dekken die in een hoek van de kamer stond.

‘Graaf Grisenstijn - ik bedoel Graaf Gradus woont nu toch wel in het Trappenhuis,’ zei Frans.

‘Dat is zo,’ antwoordde mejuffer Rosmarijn. ‘Maar pas sinds vorig jaar. Vlak voor Geert-Jans tiende verjaardag is hij verhuisd... Zijn tiende verjaardag!’ herhaalde ze. ‘Dat geeft te denken, niet?’

Frans had er geen flauw idee van wat hij daarvan denken moest.

‘Ik ben er natuurlijk meteen op bezoek gegaan,’ vervolgde zijn gastvrouw. ‘Geert-Jan was blij me te zien, maar Graaf Gradus keek me weg. En nu weigert hij zelfs me te ontvangen. Hij zegt dat ik een slechte invloed heb op zijn neef.’ Ze trok een boos gezicht toen ze erbij voegde: ‘Wel, zijn invloed bevalt mij nog veel minder! Wat ik ervan heb gezien en gehoord...’

‘Wat dan?’ vroeg Frans.

‘Dat weet u toch!’ Mejuffer Rosmarijns gelaatsuitdrukking veranderde; haar ogen werden angstig en bezorgd. ‘Ik hoop van harte dat u Geert-Jans gouverneur zult worden,’ sprak ze fluisterend. ‘Soms ben ik bang...’

Frans stond op en kwam bij haar staan. ‘Waarvoor?’ vroeg hij zacht.

Mejuffer Rosmarijn verschikte iets aan het tafelzilver. ‘Graaf Gradus houdt niet van kinderen,’ zei ze. ‘Als hij naar een schat zoekt, doet hij dat alleen om rijk te worden; niet omdat het zoeken zelf ook leuk is... Maar kom,’ ging ze voort, ‘laat ons de maaltijd straks niet bederven door schaduwen van dingen die er nog niet zijn en die misschien nooit zullen komen.’

Frans merkte nu dat ze voor drie personen had gedekt.

‘Ja, ik krijg nog een gast,’ zei ze, zijn blik volgend. ‘Toch zullen we vrijuit kunnen praten, want hij is ook een van de samenzweerders.’

‘Is het Iwan?’ vroeg Frans, haar vol verwachting aankijkend.

‘Nee, Iwan is erg honkvast,’ antwoordde mejuffer Rosmarijn. ‘Bovendien kan hij niet goed met Look opschieten.’

‘Wie is het dan?’ vroeg Frans. ‘Roberto?’

Look liet plotseling een korte blaf horen en draafde naar de deur. Die ging open en de heer Thomtidom verscheen op de drempel.

‘Nee, ik ben het,’ sprak hij met een buiging, ‘de secretaris van het complot. Hoewel ik mezelf liever magiër noem.’

Frans hoort van het Verzegelde Geschrift

DAT IS TWEE

De magiër stapte de kamer binnen en kwam naar hen toe. Hij nam zijn hoge hoed af en haalde er een boeket rode rozen uit.

‘Mooie Rosmarijn,’ zei hij, ‘ik weet dat bloemen naar de Kruidenhof brengen net zo dwaas is als uilen naar Athene dragen of water naar de zee... maar ik wist geen betere hulde te verzinnen.’

Mejuffer Rosmarijn bedankte hem vriendelijk, en Frans speet het even dat hij er niet aan had gedacht bloemen voor haar mee te brengen.

De magiër wendde zich nu tot hem. ‘Prettig u weer te ontmoeten, mijnheer Van der Steg.’ Hij zette zijn hoed weer op, nam hem nogmaals af... en deze keer haalde hij er een stapeltje boeken uit, dat hij Frans overhandigde. ‘Alstublieft,’ zei hij, ‘die hebt u gisteren bij mij laten liggen, toen u zo haastig mijn woning verliet.’

‘Dank u,’ zei Frans koeltjes. ‘Uw goochelkunstjes zijn werkelijk verbazend.’

‘Kunt u het niet anders zeggen?’ zei de heer Thomtidom.

‘Bijvoorbeeld zo: “Uw tovergaven zijn waarlijk wonderbaarlijk.” Uw vlucht uit mijn huis, mijnheer Van der Steg, liet mij denken dat u wilde ontsnappen uit een van mijn magische cirkels! Wees echter gerust: de meeste toverij is slechts schijn, en alle magie gehoorzaamt aan de wetten van de logica.’

‘Wel, jullie mannen kunt nu elkaar even bezighouden,’ zei mejuffer Rosmarijn. ‘Dan kan ik naar de keuken gaan.’

‘Nu gaat zij zich bezighouden met machtiger toverkunsten dan de mijne,’ sprak de heer Thomtidom, toen mejuffer Rosmarijn weg was. ‘Het bereiden van een voedzame en smakelijke maaltijd.’

‘Uw tovermacht is anders ook niet gering,’ zei Frans, nog steeds koel. ‘Of was het maar een gewoon slaapmiddel dat mij gisteren vier uur lang heeft uitgeschakeld?’

‘Ja, dat was een vreemde zaak,’ zei de heer Thomtidom. Hij ging zitten en voegde erbij: ‘Ik was zeer verwonderd toen u zo plotseling onder zeil ging; ik heb geprobeerd u wakker te schudden, maar vergeefs!’

‘Tot mijn spijt kan ik dat niet geloven,’ zei Frans, terwijl hij tegenover hem plaatsnam.

‘Denkt u dan dat ik u in slaap heb laten vallen?’ riep de heer Thomtidom. ‘Waarom zou ik dat in vredesnaam doen? Om ongemerkt een lokje van uw haar af te knippen misschien? Of weet u iets beters te bedenken?’

‘Daartoe schiet mijn fantasie tekort,’ zei Frans. ‘Ik wacht op wat u mij zult vertellen. Waarom hebt u de wijzers van uw klok teruggezet?’

‘Dat deed ik om u niet in verlegenheid te brengen,’ antwoordde de heer Thomtidom. Tk wilde u de schaamte besparen. Het is nogal onbeleefd, weet u, in slaap te vallen als men ergens op bezoek is, ook al is het gesprek weinig interessant.’ Hij keek de jongeman beminnelijk aan.

‘Het gesprek was juist buitengewoon interessant!’ zei Frans met een vriendelijkheid die hij niet meende. ‘Die overlevering van het Verzegelde Geschrift bijvoorbeeld; daar had ik graag wat meer van willen horen.’

‘Waarlijk?’ zei de heer Thomtidom. ‘Wel, ze zeggen dat Graaf Gregorius, nu bijna tweehonderd jaar geleden, aan zijn kleinzoon op zijn tiende verjaardag een brief gaf, met vele zegels dicht gelakt. Dat is het zogenaamde Verzegelde Geschrift, waar aanwijzingen in staan over de bergplaats van de schat. Graaf Gregorius gaf die kleinzoon tot zijn achttiende jaar de tijd om naar de schat te zoeken; als hij die dan nog niet gevonden had, zou hij er geen recht meer op hebben. Het Geschrift moest hij dan opnieuw verzegelen en het bewaren totdat zijn oudste zoon tien jaar oud zou zijn. Dan mocht deze op zijn beurt proberen de schat te vinden, eveneens tot hij achttien werd - om het dan weer aan zijn oudste zoon over te laten. Want, zo zei Graaf Gregorius: alleen een kind heeft recht op de schat. Zo is het Geschrift, telkens opengemaakt en opnieuw verzegeld, steeds van vader op zoon overgegaan. Niemand dan de oudste zoon van een Grisenstijn heeft het ooit mogen lezen...’

‘En waar is het nu?’ vroeg Frans.

‘Als alles naar traditie en behoren is gegaan, moet Geert-Jan het nu bezitten,’ antwoordde de heer Thomtidom. ‘Al heeft zijn vader het hem niet kunnen overhandigen, helaas.’ Hij boog zich naar Look, die bij hem was komen staan, en begon tegen hem te praten, zo zacht en binnensmonds dat Frans er geen woord van kon verstaan. De hond stak zijn oren op en kwispelde, alsof hij een aardig verhaal hoorde.

‘U spreekt zeker de hondentaal,’ zei Frans ironisch.

‘Niet erg vloeiend,’ antwoordde de magiër met een bescheiden gezicht. ‘De taal der katten ligt mij beter. Gelukkig heeft een goed verstaander slechts weinig woorden nodig.’

Korte tijd later gingen ze aan tafel, en mejuffer Rosmarijn schepte de soep op, die verrukkelijk rook en nog lekkerder smaakte. Daarna zette ze schalen neer met kruimige aardappelen en mals vlees in geurige saus, met doperwtjes en frisse sla. Voor Look werd een apart maal in een diep bord op de grond gezet.

De heer Thomtidom zei tevreden: ‘Rosmarijn, ik zou zes dagen van de week willen vasten om de zevende dag bij jou te mogen eten.’ En hij voegde erbij: ‘Ach, als Geert-Jan een week bij jou mocht wonen, zou hij de gezondste jongen zijn tussen Trappenhuis en Stad.’

Frans vond nu het ogenblik gekomen om nog eens te beginnen over het Verzegelde Geschrift.

‘Niemand weet wat erin staat,’ zei de magiër. ‘Maar volgens de overlevering kan de schat alleen gevonden worden met behulp van de profetieën in dat document.’

‘Alweer profetieën?’ zei Frans.

‘Ja, profetieën van de Gekke Gregorius,’ zei mejuffer Rosmarijn. ‘Mijn zuster Willemijn noemt ze raadseltjes zonder antwoord. Maar Jan Thomtidom vindt ze interessante vraagstukken met een logische oplossing. Neem wat meer saus, mijnheer Van der Steg.’

‘In elk geval is één vraagstuk met redenering logisch op te lossen,’ zei de heer Thomtidom. Hij nam een hap, wachtte tot zijn mond leeg was en ging voort: ‘Namelijk dit: waarom Graaf Gradus Grisenstijn vorig jaar plotseling in het Trappenhuis ging wonen, en Den Haag verliet waar hij het veel prettiger vond.’

‘Waarom dan?’ vroeg Frans.

De heer Thomtidom keek hem aan zoals een goedhartige leermeester een bijzonder domme leerling aan zou kijken. ‘Graaf Gradus is de voogd van Geert-Jan,’ zei hij. ‘Hij beheert de Grisenstijn-eigendommen totdat de jongen meerderjarig zal zijn. Natuurlijk heeft hij als executeur-testamentair ook het Verzegelde Geschrift in handen gekregen, om het, in plaats van Geert-Jans vader, aan zijn neef te overhandigen, op zijn tiende verjaardag... zonder de zegels te verbreken.’

‘En denkt u dat hij dat niet heeft gedaan?’ vroeg Frans.

‘Het is zeker dat Graaf Gradus de zegels heeft verbroken en het Geschrift heeft gelezen, voordat hij het opnieuw heeft dichtgelakt.’

‘Waarom opnieuw dichtgelakt?’ zei Frans.

De heer Thomtidom schudde zijn hoofd over zoveel onbegrip. ‘Opdat Geert-Jan niet zou merken dat zijn oom het geschrift gelezen heeft,’ zei hij.

‘Dus de graaf heeft het document wel aan zijn neef gegeven!’ riep Frans.

‘Natuurlijk,’ sprak de heer Thomtidom. ‘Op zijn tiende verjaardag, zoals ik reeds zei. Daarom is die schelm van een Gradus naar het Trappenhuis verhuisd: om Geert-Jan gelegenheid te geven te zoeken naar de schat.’

Frans legde zijn mes en vork neer en zei, half verbaasd, half boos: ‘Vertelt u me nu dat die schelm, zoals u hem noemt, in het Trappenhuis is gaan wonen om zijn neef te helpen de schat te vinden?’

‘Juist,’ knikte de heer Thomtidom.

‘Ik kan uw redenering niet erg logisch vinden,’ zei Frans. ‘Als de graaf die schat zo graag wil hebben, zou hij die zelf zoeken.’

‘Nu redeneert u onlogisch, mijnheer Van der Steg,’ was het antwoord. ‘De jongen moet de schat zoeken; hij heeft het Verzegelde Geschrift.’

‘Als de graaf een schelm en een schurk is, zou hij het Geschrift nooit aan zijn neef gegeven hebben!’ zei Frans. ‘Of hij moet nog dommer zijn dan hij schurkachtig is.’

‘O nee, dóm is Gradus zeker niet,’ viel mejuffer Rosmarijn in. ‘Maar ik moet zeggen dat Jan Thomtidoms redenering inderdaad onlogisch lijkt voor wie de inhoud van het Verzegelde Geschrift niet kent.’

‘Niemand kent die toch?’ zei Frans.

‘Neemt u nog wat sla,’ zei de heer Thomtidom. ‘Ik na u graag. Rosmarijn, je maakt de beste salades die er zijn - ik durf wel zeggen in de hele wereld. Vindt u ook niet, mijnheer Van der Steg?’

‘Hierin ben ik het met u eens,’ zei Frans. Toch was hij er niet met zijn gedachten bij, toen hij zich nog eens bediende. Pas nadat hij de schaal aan de heer Thomtidom had gegeven, merkte hij dat hij wel erg weinig voor hem had overgelaten.

De magiër zag eruit alsof hij daar wat over wilde zeggen, maar mejuffer Rosmarijn gaf hem daar niet de gelegenheid toe.

‘Niemand dan een kind dat de oudste zoon was van een Grisenstijn heeft het Verzegelde Geschrift ooit gezien,’ zei ze.

‘Behalve dan Graaf Gradus,’ sprak de heer Thomtidom. ‘Hoewel hij er geen enkel recht toe had!’ Hij keek Frans afkeurend aan. ‘Waar de hebzucht een mens al niet toe brengen kan,’ mompelde hij.

‘Het kind dat het Verzegelde Geschrift bewaart mag het aan niemand laten lezen,’ vervolgde mejuffer Rosmarijn. ‘Maar het kan natuurlijk wel aan iemand vertéllen wat de inhoud is... Geert-Jans vader vertelde het mij, in het diepste geheim, toen we allebei tien jaar oud waren.’

‘Dus u weet wat erin staat!’ fluisterde Frans.

‘Ze heeft het geweten,’ sprak de heer Thomtidom. ‘Misschien is ze het vergeten.’ Hij keek naar mejuffer Rosmarijn alsof hij hoopte dat ze zijn woorden beamen zou.

Maar mejuffer Rosmarijn zei: ‘Ik ben het niet vergeten, Jan Thomtidom, en dat weet je best! En wat meer is, ik heb het geheim niet bewaard... Mijnheer Van der Steg zou dat kunnen zien aan de kleur van je overhemd.’

De magiër legde een hand op zijn borst, alsof hij zijn overhemd wilde verbergen - dat was groen - en hij sprak enigszins stijfjes: ‘Lieve Rosmarijn, ik bid je vanavond niet af te dwalen naar mijn onderzoekingen op het gebied van de kleurenleer. Dit onderwerp doet op het ogenblik niets ter zake; het is volkomen irrelevant, en voor mijnheer Van der Steg zelfs irrationeel en irreëel.’

Frans staarde hem aan. Het gesprek had een wending genomen die voor hem niet alleen irrationeel en irreëel, maar geheel onbegrijpelijk was.

Mejuffer Rosmarijn liet een heldere lach horen. ‘Je hoeft niet bang te zijn, beste Jan,’ zei ze. ‘Ik zal heus niet proberen je magische cirkels te doorkruisen; ik denk er niet over de linten en strikken van je vooruitziende plannen in de war te maken.

Maar je moet toch zien dat die arme Frans de Rode er niets van begrijpt!’

‘Hij heet nog steeds Frans van der Steg,’ zei de heer Thomtidom. ‘En hij denkt waarschijnlijk dat hij al in zo’n magische cirkel gestapt is, of in een strik getrapt is... Dit is niet juist. Ik wil dat hij er onbezorgd op uit trekt, zonder dat hij zich omcirkeld voelt door toverkringen.’

‘Eerlijk gezegd,’ zei Frans, van de een naar de ander kijkend, ‘voel ik me al omcirkeld, of moet ik zeggen “verstrikt”? Hoe kan ik er onbezorgd op uit trekken als ik niet weet welke conclusies ik moet trekken uit de cirkels die u trekt... ik bedoel uit dit gesprek... Waar hebben we het eigenlijk over?’

‘Het gesprek,’ zei mejuffer Rosmarijn, ‘gaat alleen over het Verzegelde Geschrift.’

‘Een onderwerp dat te zwaar blijkt,’ mompelde de heer Thomtidom, ‘en dus slecht is voor de spijsvertering.’

Frans keek naar zijn bord, dat opgehoopt was met sla, en begon weer te eten. Hij wist niets beters te bedenken, en het smaakte hem uitstekend.

‘Toch is het nodig dat we hem ervan vertellen, Jan,’ zei mejuffer Rosmarijn. ‘Hij weet veel, maar niet genoeg. Ik vind nog steeds datje hem meteen op de hoogte had moeten stellen.’

‘Ik niet,’ zei de heer Thomtidom. ‘Bovendien, gedane zaken nemen geen keer... ik bedoel hier ongedane zaken. Het kan mij niet schelen wat hij niet ofwel weet; hij is een vreemdeling. .. dat is het begin en het einde van alles.’

‘Mijn geduld raakt alleen maar ten einde!’ zei Frans met enige stemverheffing. ‘Zoudt u beiden nu eens willen praten alsof ik er ook bij ben?’

‘Maar u bent erbij!’ zei mejuffer Rosmarijn vriendelijk.

‘Als eregast nog wel,’ sprak de heer Thomtidom. ‘Eet toch uw bord leeg. Een goed maal is de beste medicijn als men warhoofdig en vergeetachtig is.’

‘Eet jij dan ook je bord maar leeg, Jan,’ zei mejuffer Rosmarijn terechtwijzend.

De heer Thomtidom zweeg en wijdde al zijn aandacht aan het maal. Frans at ook verder, maar hij keek telkens naar zijn gastvrouw.

Mejuffer Rosmarijn speelde met haar servet en zei peinzend: ‘Gilbert heeft me de profetieën van het Verzegelde Geschrift in het oor gefluisterd. Hij heeft alle rijmen voor me opgezegd. En ik heb ze onthouden. Ik kan een woordje vergeten zijn, maar de inhoud niet! Het was een geheim, maar toen Gilberts zoon gevangen werd in het Trappenhuis, wist ik dat ik het aan zijn vrienden mocht openbaren... Aan jou, Jan Thomtidom, en aan alle samenzweerders.’

De magiër keek met gefronste wenkbrauwen op van zijn bord, dat nu leeg was. Frans vergat zijn sla en wachtte vol spanning.

Mejuffer Rosmarijn vouwde haar servet in vieren en zei langzaam:

Kon de Schat met Woorden spreken -

Tracht, o Kind en kinds-kinds-kind’ren

Deze Rijmsels te verstaan:

Deze Woorden zijn het Teken:

Eén alleen zal mij niet vinden

en een Ladder ivijst mij aan.

De magiër hief een belerende vinger op. ‘Kon de Schat met woorden spreken...’ zei hij. ‘En wat zijn deze woorden? Eén alleen zal mij niet vinden... Begrijpt u nu waarom Gradus Grisenstijn zijn neef het document wel móést geven?’

‘Hij weet dat hij de schat in z’n eentje toch niet vinden kan,’ zei mejuffer Rosmarijn.

‘Bovendien moeten wij de profetie op de drempel niet vergeten,’ voegde de magiër erbij. ‘De schat zal gevonden worden door een kind.’

‘Ik begrijp het nu,’ zei Frans. ‘Maar wat betekent die ladder?’

‘Dat is natuurlijk een aanwijzing waar het kind de schat moet zoeken,’ antwoordde de magiër. ‘Bij een ladder... of bij een trap, want een trap kan men ook als ladder beschouwen, nietwaar?’

‘Een verhelderende aanwijzing,’ zei Frans, ‘als de schat is verborgen in een huis met honderd trappen. Geen wonder dat-ie nog steeds zoek is!’

‘Het Geschrift vertelt nog meer,’ zei mejuffer Rosmarijn, terwijl ze de punten van haar servet naar buiten vouwde. En ze sprak:

Deze Woorden zijn het Teken:

Alle Kind ‘ren zijn je vrinden;

Weet de Vijand te weerstaan.

‘En daarmee hebben wij het volgende raadsel opgelost,’ sprak de magiër. ‘Waarom beweert Graaf Gradus Grisenstijn dat zijn neef zwak van gezondheid is, zodat hij hem binnenshuis moet houden? Omdat de jongen dan niet naar school hoeft! Als hij met andere kinderen in aanraking zou komen, zouden die zijn vrienden worden. En daar is de graaf bang voor.’

‘Hij is de Vijand,’ zei mejuffer Rosmarijn.

‘De Vijand waar ook in de andere profetie voor wordt gewaarschuwd,’ zei de magiër gedempt. ‘Ja, Graaf Gradus Grisenstijn is de Draak die moet worden verslagen...’

Mejuffer Rosmarijn sprak:

Deze Woorden zijn het Teken:

Vreemde die de Draak zal binden

Moet langs de Zevensprong gaan.

‘En hier zijn we bij de kern van de zaak!’ zei de magiër. Hij pakte het servet dat mejuffer Rosmarijn had neergelegd en zwaaide ermee in zijn hand. ‘Vreemde die de Draak zal binden... De Draak is de Vijand, en alleen een vreemdeling kan hem onschadelijk maken. U, mijnheer Van der Steg, bent een Vreemdeling! U woont hier nog maar kort en eergisteren had u nog nooit van het Trappenhuis gehoord. U bent degene die Graaf Grisenstijn zal binden en boeien...’ Hij sloeg met het servet naar Frans, zodat deze even met zijn ogen knipperde. ‘Daarom reed Jan Toereloer u via de Zevensprong naar het Trappenhuis,’ vervolgde hij. ‘Ik bedoel als u niet was uitgestapt, zou u langs de Zevensprong naar Graaf Grisenstijn zijn gegaan, precies zoals de profetie het wil.’ De heer Thomtidom hief zijn handen op; die waren leeg. ‘Het servet,’ besloot hij, ‘ligt onder uw bord.’

Maar Frans kwam niet onder de indruk van deze goocheltruc. ‘Zoals de profetie het wil?’ herhaalde hij. ‘Dus ik moet naar het Trappenhuis gaan omdat het volgens u voorspeld en geprofeteerd is?’

‘Omdat de Gekke Gregorius het voorspeld en geprofeteerd heeft,’ sprak de magiër.

‘De Gekke Gregorius,’ zei Frans tot zichzelf. ‘En hoe noem ik de mensen die aan de waarheid van zijn rijmen geloven? En hoe noem ik mezelf, als ik doe wat zij zeggen?’ Hij had geen zin om antwoord te geven op deze vragen; dus at hij zwijgend zijn bord leeg.

‘Uw brief aan Graaf Grisenstijn is geschreven en gepost,’zei mejuffer Rosmarijn, alsof ze zijn gedachten raadde. ‘Als hij u bij zich ontbiedt mag u niet weigeren. U kunt niet meer terug! ‘

Ze rees op. En plotseling leek ze werkelijk een beetje op de toverfee of petemoei uit een sprookje, met haar geheimzinnige ogen en haar zilveren haar. Ze glimlachte tegen hem en voegde erbij: ‘Hebt u uw leerlingen niet verteld dat u verlangde naar een nieuw avontuur en een belangrijke opdracht?’

De jongeman begon ook te lachen. ‘Ik ben uw dienaar,’ zei hij. ‘Frans de Rode staat paraat.’

‘Goed zo,’ zei de magiër. ‘Dan is deze zaak afgehandeld.’

‘Afgehandeld?’ sprak mejuffer Rosmarijn. ‘Zoals je wenst... Dan zal ik nu de pudding halen; ‘t is griesmeel, met bessensap, rood als het haar van onze held.’ Ze wierp de magiër een vrolijke en veelbetekenende blik toe en ging de kamer uit.

Ze verbergen nog iets voor me! dacht Frans. Hij wendde zich tot de magiër en zei: ‘Er is nog één ding dat mij niet duidelijk is.’

De heer Thomtidom keek hem fronsend aan en streek zich over zijn baard. ‘Hoezo?’ vroeg hij.

‘Wat,’ zei Frans, ‘heeft het Verzegelde Geschrift te maken met de kleur van uw overhemd?’

Frans waagt zich op verboden terrein

DAT IS DRIE

‘Natuurlijk kreeg ik geen antwoord op deze vraag,’ zei meester Van der Steg.

Het was de volgende dag; de bel van half vier was al gegaan, maar zijn leerlingen waren allemaal gebleven om niets te missen van zijn verhaal over het bezoek aan mejuffer Rosmarijn.

‘O nee!’ vervolgde Frans. ‘Mijnheer Thomtidom begon me met veel omhaal te vertellen hoe moeilijk het is een das te vinden die kleurt bij een groen overhemd. Daarna goochelde hij mijn das en de zijne weg, en liet ze weer tevoorschijn komen uit een vingerkom. Toen kwam mejuffer Rosmarijn binnen met de pudding, en die was zo lekker dat we ophielden met al die zwaarwichtige gesprekken.’

Frans stond op van zijn tafel en ging tussen de banken staan. ‘Na het eten waste mejuffer Rosmarijn af,’ ging hij met zachtere stem voort. ‘Mijnheer Thomtidom droogde en ik zette de borden en schalen op een blad en bracht ze naar de kamer. Toen ik weer naar de keuken ging, hoorde ik de magiër iets fluisteren. “Het is goed dat we hem niet alles hebben verteld,” zei hij. “Anders zou hij wel eens kopschuw kunnen worden...” Toen hield hij zijn mond; ik denk omdat hij mij aan hoorde komen...’

De kinderen keken vragend naar hem op.

‘En...?’ fluisterde Maarten.

‘Ik zit nu wel in het complot,’ zei Frans, ‘maar volgens mij is er in dat complot nog een ander complot waar ik buiten sta. En ik ben vastbesloten dat te ontmaskeren. Geen profetie, hoe onheilspellend ook, zal mij kopschuw maken!’ Hij zette zijn handen in de zij en zag zijn leerlingen uitdagend aan.

Die leken enigszins onder de indruk: zo behoorde de ware Frans de Rode op te treden. Alleen Marjan vroeg: ‘Hoe wilt u dat doen, meester?’

Frans de Rode verdween en Frans van der Steg slaakte een zucht. ‘Dat weet ik nog niet,’ zei hij. ‘Eerst was ik van plan mejuffer Rosmarijn nog eens een bezoek te brengen, zonder dat die bemoeizuchtige magiër erbij is, met zijn onbegrijpelijk gepraat.’

Marjan knikte. ‘Ja, past u maar op voor mijnheer Thomtidom,’ zei ze. ‘Hij zou u best kunnen betoveren, meester.’

Maarten liet een minachtend gesnuif horen, maar Frans zei: ‘Ik geloof dat je gelijk hebt, Marjan. Ik heb namelijk weer mijn boeken vergeten. Als dat niet aan zijn toverkunsten te wijten is...! En de paraplu van tante Willemijn heb ik ook laten staan. Ze zal die nu zelf moeten halen, want mejuffer Rosmarijn heeft me gezegd dat ik pas weer bij haar mag komen als zij me laat roepen.’

Toen Frans die middag uit school thuiskwam, zat zijn hospita zoals altijd in de serre met thee. Deze keer was er iemand bij haar, een jongen in een leren jak met een valhelm op. ‘Roberto!’ riep Frans verrast.

‘Heb je het tegen mij?’ zei de jongen. ‘Ik heet Rob, hoor. Zo noemen mijn vader en moeder me tenminste, en mijn tante Willemijn.’

Frans keek hem wat verwonderd aan. Deze jongen leek meer op de Brozem dan op de Roberto met wie hij worstjes had gegeten.

‘Wil je echt geen kopje thee, Rob?’ vroeg tante Willemijn.

‘Nee, heus niet, tante; ik moet weg,’ zei haar neef.’

‘Wat een haast!’ zei tante Willemijn.

‘Ik heb een afspraak,’ zei Rob. ‘Ik moet repeteren met m’n vrienden.’

‘Huiswerk?’ vroeg zijn tante.

‘Nee, we hebben een combo. Ik speel gitaar, dat weet u toch!’

‘Wel, ga niet te hard, alsjeblieft,’ sprak tante Willemijn.

‘Dat kunt u beter tegen de drums zeggen,’ zei Rob met een lach. ‘Die hoor je door alles heen; soms bonzen de buren op de muren. Maar ja, wij moeten ons toch ook eens kunnen uitleven?’

‘Ik bedoelde niet te hard spelen, maar te hard rijden,’ zei tante Willemijn. ‘En nu je het zegt, geef ik je gelijk: die muziek van jullie lijkt meer op leven maken dan op iets anders! Ik heb laatst zo’n complot... ik bedoel combo of hoe je het noemt op de tv gezien: een paar langharige dwazen die speelden en zongen voor een zaal vol jeugd. De toeschouwers vonden het zo mooi, dat ze als dank de boel afbraken en alles kort en klein sloegen. Ik vond het gewoon schandelijk... Gelukkig komen zulke festijnen in ons dorp niet voor. Jouw leerlingen zouden zich toch nooit zo gedragen, nietwaar, Frans?’

‘Ik hoop het niet,’ zei Frans.

Tante Willemijns neef keek hem spottend aan. ‘Zo, ben jij schoolmeester?’ sprak hij.

‘Ik dacht datje dat wel wist,’ antwoordde Frans onaangenaam getroffen.

‘Nou, ik ga ervandoor,’ zei Rob, ‘voordat ik een preek aan moet horen over de moderne jeugd. Dag tante.’

‘Ik kan je alleen zeggen dat ik de moderne jeugd natuurlijk volstrekt niet begrijp,’ zei ze. ‘Stel je voor dat ik het wel deed! Dag Rob, doe mijn groeten aan je moeder.’

De jongen gaf Frans een achteloos knikje en ging de serre uit. Frans volgde hem naar de voordeur.

‘Zeg,’ zei hij, ‘ik ben gisteren bij je tante Rosmarijn geweest...’

Rob trok zijn wenkbrauwen op. ‘Je bent blijkbaar nogal dik met mijn tantes,’ zei hij. ‘Waar hebben jullie over gepraat? Toch niet over mijn goeie gedrag?’

‘Doe niet zo gek,’ zei Frans. ‘Ik wil je alleen even vertellen dat mijn brief is geschreven en gepost.’

‘Nou, en wat zou dat?’ zei de jongen onverschillig.

‘Ik dacht datje daar belang in stelde,’ sprak Frans geraakt. ‘De brief aan Graaf Grisenstijn!’

‘Nou, en?’ was Robs antwoord. ‘Wat heb ik daarmee te maken?’

Frans begreep het nu: dit was Roberto niet, maar de Brozem!

‘Wees niet zo kinderachtig,’ zei hij. ‘Jij zit toch ook in het complot.’

‘Ach nee, dat was maar een grap,’ zei de Brozem minachtend. ‘Ik ging alleen naar Toereloers Tent omdat ik erom had gewed. Vraag de kinderen uit je klas of ze meedoen met je spelletjes. Ik heb geen tijdvoor die onzin!’ Hij liep naar buiten en stapte op zijn bromfiets, die voor het huis stond. Een ogenblik later knetterde hij weg, zonder nog om te kijken naar Frans, die hem verbluft nastaarde.

‘Ik vind dat uw neef zijn dubbelleven te ver doorvoert!’ zei hij boos, toen hij bij tante Willemijn in de serre zat. ‘Nu zegt hij dat hij niet meer meedoet aan ons complot.’

‘Je moet daar niet zo veel over praten,’ sprak zijn hospita. ‘Ik heb je al eerder gezegd dat complotten geheim moeten blijven. En wat Rob betreft, de jongen was natuurlijk uit zijn humeur omdat zijn moeder hem met een boodschap naar mij heeft gestuurd.’

‘Nee, het komt door de bromfiets,’ zei Frans. ‘Rob met bromfiets is een Brozem, en Rob in het bos is de vrijbuiter Roberto.’

‘Zo eenvoudig is het niet,’ zei tante Willemijn. ‘Rob met bromfiets rijdt ook door het bos. Ik ben alleen wel bang dat hij volgend jaar blijft zitten als hij zo doorgaat. Hij is op het nippertje overgegaan en hij houdt meer van spelen dan van leren.’

De kinderen in Frans’ klas schenen er net zo over te denken. De volgende morgen waren ze erg onoplettend; ze zaten steeds te fluisteren, alsof ze complotten smeedden en samenzwoeren.

Het is mijn eigen schuld, dacht Frans. Ik heb ze te veel sensationele verhalen verteld. Van nu af aan zal ik pedagogischer gaan optreden.

Hij zette zijn bril recht en keek met scherpe blik de klas rond. Op de achterste bank liet Arie iets aan zijn buurman zien.

‘Arie,’ zei de meester streng. ‘Wat heb je daar? Breng het hier.’

De jongen wilde tegensputteren, maar bedacht zich en gehoorzaamde. Zwijgend overhandigde hij Frans een speelgoedpistool.

‘Spelen onder de les, dat is fraai,’ zei Frans. Hij stak het pistool in zijn zak en voegde erbij. ‘Ga maar weer zitten.’

Arie keek hem met een ongelukkig gezicht aan. Hij wist maar al te goed dat hij de meester zijn eigendom niet terug hoefde te vragen. Die zou het houden totdat goed gedrag zijn hart had verzacht. Maar Arie zuchtte diep toen hij zijn plaats weer innam: dat kon nog wel een tijd duren.

Frans keek op zijn horloge en zei: ‘Gaan jullie vast maar opruimen... Iets te vertellen heb ik niet,’ ging hij verder, toen de verwachtingsvolle stilte viel. ‘Geen antwoord van Gr... Gr... ontvangen; ik betwijfel het of ik nog iets van die heer vernemen zal. En het complot begint af te brokkelen. Roberto is verdwenen en de Brozem vindt het maar een flauw spelletje.’

‘Roberto en de Brozem zijn toch dezelfde?’ riep Kees, nog voordat Maarten iets had kunnen zeggen.

‘Ja. Maar Roberto is in de Brozem veranderd,’ antwoordde Frans.

‘Zou hij betoverd zijn?’ vroeg Marjan.

‘Dat bestaat niet,’ sprak Maarten. ‘De meester vertelt geen sprookjes!’

‘Misschien toch wel,’ zei Frans langzaam. ‘Ik ben er helemaal niet zeker meer van dat het Verhaal van de Zevensprong echt is gebeurd...’

‘Meester!’ zei Maarten ontsteld. ‘U hebt het toch niet verzonnen? Van Gr... Gr... en de schat... Van Roberto en zijn kanon, en...’

Frans haalde zijn schouders op. ‘Daar laat ik me niet over uit,’ zei hij . En hij dacht: Als dit verhaal verzonnen is, heb ik het toch zeker niet zelf gedaan! Ik kan wel wat beters fantaseren. Maar wie deed het dan wel? En hoe kan het dan dat ik het heb beleefd?

Het was woensdag; een lange vrije middag lag voor hem.

‘Het wordt tijd dat ik eens aan mijn studie denk,’ zei Frans tot zichzelf. ‘Maar ik heb mijn boeken bij mejuffer Rosmarijn laten liggen... Ze heeft me verboden bij haar op bezoek te gaan, maar ik mag toch zeker wel mijn eigendom bij haar gaan halen!’

Dus stapte hij na het eten op zijn fiets en reed weg, zonder de wijze raad op te volgen van tante Willemijn, die hem zei dat hij een regenjas mee moest nemen. ‘De zon schijnt!’ riep hij haai over zijn schouder toe. ‘En als het gaat regenen mag ik uw paraplu wel gebruiken. Deze keer zal ik die niet vergeten.’

Toen hij bij de Zevensprong was gekomen, speet het hem dat hij niet naar zijn hospita had geluisterd. Boven zijn hoofd werd de lucht loodgrijs van onheilspellende wolken. Het bos rond de wegwijzer zag er triest en somber - ja, bijna dreigend uit. De zes wegen lagen verlaten.

‘Maar het regent nog niet,’ zei Frans hardop. Hij keek naar het oude café, dat nu echt op een spookhuis leek, en vroeg zich af wat Jan Toereloer met het uithangbord had gedaan. Ach nee, Jan heet niet Toereloer, dacht hij. Er kan geen man bestaan met zo’n naam. Daarna keek hij naar de bloedrode arm van de wegwijzer. In gedachten hoorde hij Maartens stem die zei: ‘U hebt het toch niet verzonnen?... Van Roberto en zijn kanon...’

Frans liet zijn fiets staan en stapte het pad in dat naar Rober-to’s heiligdom voerde. ‘Ik wil met eigen ogen zien,’ zei hij tot zichzelf, ‘dat ik het niet verzonnen heb!’

Het werd steeds donkerder onder de bomen, maar hij liep door. Toen hij drie bruggetjes en een greppel was gepasseerd, begonnen er druppels te vallen. Ik ben nu toch al halfweg, dacht hij, en hij liep verder. Na de tweede greppel en het vijlde bruggetje ging het gedruppel over in een regentje. Hij versnelde zijn pas en even daarna bereikte hij zijn doel.

De tent was verdwenen, maar het kanon stond er nog. Frans bekeek het nogmaals en bemerkte nu dat het lang niet zo mooi was als hij eerst had gedacht. Oud was het wel - het had van die ouderdom zó geleden datje er onmogelijk mee zou kunnen schieten; zelfs geen losse flodder.

‘Het kanon heb ik dus niet verzonnen,’ zei hij tot zichzelf. ‘Maar het schot... Heb ik me dat dan verbeeld? En waar is Roberto’s tent?’

Het regentje veranderde plotseling in een stortbui. Haastig vluchtte hij naar de koepel, die gelukkig nog steeds tussen de bomen stond. Het was een groen uitgeslagen, rond gebouwtje. In de deuropening bevond zich geen deur, maar er was een touw voor gespannen, waar een enigszins gehavend papier aan hing. VERBODEN TOEGANG stond daar met grote letters op, en er was een doodskop bij getekend. Frans veegde zijn bril af en las de kleine letters die eronder waren gekrabbeld: Behalve voor de Zeven.

‘Dat is aardig,’ zei hij. Hij maakte het touw los en ging naar binnen.

In de koepel was het donker en niet erg gezellig. Het dak lekte op verschillende plaatsen, maar hij vond een plekje waar het droog was en keek rond.

Het eerste wat hij zag was de tent, netjes opgevouwen. Verder zag hij een bos takken, een primus, wat lege blikjes en een paar dozen. Hij maakte er een open; er zaten voetzoekers in. ‘In elk geval,’ zei hij halfluid, ‘is nu het raadsel van het kanonschot opgelost.’

Roberto had dus werkelijk bestaan. Aan een haak in de muur hingen zijn grote strooien hoed en een oude regenjas.

Frans stak zijn handen in de zakken om naar een pakje sigaretten te zoeken, maar hij vond alleen Aries pistool. Ik hoop, dacht hij, dat het gauw ophoudt met regenen. Ik voel er niet veel voor hier de hele middag te blijven schuilen...

Ach, maar dat hoeft niet, dacht hij even later. Daar hangt een regenjas; die kan ik best lenen. En als Roberto het niet goedvindt, heeft de Brozem zijn verdiende loon.

Hij trok de jas aan en zette na enige aarzeling ook de hoed op. Zo uitgedost verliet hij de koepel. Nu ontdekte hij dat het pad hier niet doodliep - het kronkelde verder het bos in.

Wel, hij was nu gekleed om de regen te trotseren en hij kreeg plotseling zin de omgeving eens te verkennen. Dus vervolgde hij zijn wandeling over het bochtige pad. En na een kwartier kwam hij uit op een brede zandweg.

Hij bleef staan en keek links en rechts. Het speet hem dat hij de kaart van tante Willemijn niet bij zich had. Als hij zich die nog goed herinnerde, zou dit wel de weg kunnen zijn die van de Zevensprong naar de Kruidenhof leidde, daar voorbij liep en uitkwam in de buurt van Langelaan. Als hij rechtsaf sloeg, zou hij dus bij mejuffer Rosmarijn komen. Hij besloot dat te doen; dan kon hij daar zijn boeken ophalen en vervolgens teruglopen naar de Zevensprong, om vandaar op de fiets weer huiswaarts te gaan.

Toen hij op weg was, begon hij zich af te vragen wat mejuffer Rosmarijn wel zeggen zou als hij aankwam met deze oude jas en belachelijke hoed, met bemodderde en natte schoenen.

Hij zei echter tot zichzelf dat het onzin zou zijn niet voort te gaan, nu hij al zo ver was.

De regen hield op, maar hij zette de hoed niet af, omdat het water nog van de takken droop. Aan beide zijden van de weg stonden bomen; aan zijn linkerhand bogen ze zich over een hek van prikkeldraad. Even later zag hij aan die kant een zijpad, maar ook dat was afgesloten en er stond bovendien een bord bij. Alweer VERBODEN TOEGANG, en ditmaal was er iets anders onder te lezen: Artikel461 Wetboek van Strafrecht.

Weer hield Frans stil. Hij herinnerde zich Roberto’s woorden: ...hij heeft er prikkeldraad omheen laten zetten en borden met VERBODEN TOEGANG...

Dit moest het landgoed zijn van Graaf Grisenstijn!

Frans liep door; hij had er best een kijkje willen nemen, maar het toegangspad was te goed versperd. Een eindje verder zag hij een opening in het hek; enkele prikkeldraden waren verbogen en gebroken. Hij keek om zich heen; nergens was een mens te bekennen.

Het begon weer te regenen, maar, dacht hij, juist in dit weer zou hij het landgoed misschien ongemerkt kunnen betreden. Hij wilde dat Trappenhuis wel eens zien!

Hij keek nogmaals rond, en dook toen vlug door het gat heen. Een slip van Roberto’s regenjas bleef even haken; gelukkig kwam er slechts een klein scheurtje in. Toen zocht hij het toegangspad op en begon er evenwijdig aan te lopen; in die richting moest het Trappenhuis zich bevinden. Zijn jas werd meer en meer doorweekt van de neerdruilende regen en ook door de natte struiken waar hij zich een weg doorheen moest banen. Van een huis was niets te zien en het bos zag er net zo uit als elk ander bos.

Dit landgoed is blijkbaar heel uitgestrekt, dacht hij, terwijl hij stilhield en aarzelde of hij verder zou gaan. Frans de Rode zou waarschijnlijk in een boom klimmen, om tenminste de schoorstenen van het Trappenhuis te kunnen bekijken. Frans de Rode beklom de hellingen van de Himalaya en de torens van Torelore. Maar Frans van der Steg had last van hoogte vrees. En het was Frans van der Steg die schrok.

Plotseling hoorde hij geluid van stemmen en een ogenblik daarna zag hij iemand bewegen tussen de bomen recht voor zich. Een grote man kwam aanlopen - en daar was er nog een! De boswachters waarschijnlijk, die hier rondliepen met geladen geweren...

Frans draaide zich om; de struiken ritselden toen hij op zijn schreden terugkeerde.

Achter zich hoorde hij roepen: ‘Hé daar!’ Hij wierp een blik over zijn schouder; een van de mannen had hem gezien en wenkte hem.

Frans zette het op een lopen. Hij hoorde nu beide mannen schreeuwen.

‘Een indringer!’

‘Ik pak hem wel!’

‘Blijf staan!’

Frans rende alleen maar harder; hij holde door het bos, en de mannen volgden hem.

Daar was het prikkeldraad al; nu moest hij gauw de opening vinden waar hij doorheen was gekropen. Moest hij nu links- of rechtsaf? Hij keek weer om - er kwam niemand nader. Toen snelde hij langs het hek, speurend naar de kapotte plaats... Daar was die!

Hijgend liet hij zich op zijn knieën zakken, haastig kroop hij erdoor. Zijn geleende jas moest er nu wel afschuwelijk uitzien! Maar hij was veilig buiten het landgoed gekomen, en als de boswachters hem nakwamen, moesten ze maar proberen te bewijzen dat hij het ooit had betreden. Het leek dat ze de achtervolging hadden opgegeven, want hij zag of hoorde niemand meer.

Frans raapte de hoed op, die naast hem op de grond lag; het was een wonder dat hij die niet eerder verloren had. ‘t Is maar goed dat de kinderen me niet zo hebben gezien, dacht hij met enige zelfspot. Frans de Rode lopend als een haas! Hij drukte de hoed weer op zijn hoofd en hervatte zijn wandeling.

Hij had nog maar een korte afstand afgelegd, toen hij achter zich snelle voetstappen hoorde. En meteen daarna zei een gesmoorde stem in zijn oor: ‘Blijf staan, schoft!’

Voor Frans kon besluiten of hij zou gehoorzamen of niet, sprong er plotseling iemand op zijn rug. Hij draaide zich om en probeerde zijn aanvaller van zich af te schudden. Maar die leek door het dolle heen van woede.

Frans kreeg een klap op zijn kaak die zijn tanden deed klapperen en een stomp tegen zijn hoofd die hem sterretjes deed zien. Behalve zijn hoed vloog ook zijn bril af en hij had een volgende slag te pakken nog voordat hij had kunnen zien wie zijn belager was. Hij rukte zich los uit de ijzeren greep en sloeg lukraak terug. Daarna struikelde hij, of werd beentje gelicht, en hij viel...

Frans wordt zelfs gewond in de strijd

DAT IS VIER

Toen Frans weer bij zijn positieven kwam, lag hij languit op de grond; hij snakte naar adem en zag nog steeds sterretjes. Hij hoorde stemmen boven zijn hoofd; eerst leken ze van ver te komen. Daarna ontwaarde hij twee paar benen, met in laarzen gestoken voeten. De stemmen werden luider en bozer...

Voorzichtig probeerde hij overeind te komen. Een paar van de benen knielde bij hem neer... en plotseling was het Roberto - Roberto die hem beetpakte en bezorgd vroeg: ‘Frans, hoe gaat het?’

Frans ging zitten, streek zich over het bonzende hoofd en zei zwakjes: ‘Ik ben nog heel, geloof ik.’

Roberto wendde zich tot de andere man, van wie Frans nog steeds alleen de benen zag. ‘Idioot die je bent!’ zei hij woedend. ‘Dit zal je berouwen!’

Frans keek op. ‘Waar is mijn bril?’ vroeg hij, niet wetend of hij zijn ogen kon geloven.

Een verweerde knuist hield hem de bril voor; de glazen waren niet eens kapot, slechts een van de poten was gebroken. Frans zette hem op, zag niets dan moddervlekken, nam hem af en begon hem te poetsen. Hij hoorde hoe Roberto zijn aanvaller uitfoeterde.

‘Als je het per ongeluk hebt gedaan, ben je een driedubbelovergehaalde eindeloos domme stomme sufferd! Als je het met opzet deed, ben je een gemene gluiperd, een valse verrader, een schurk...’

Roberto’s scheldwoorden werden steeds fraaier en ongebruikelijker. Intussen zette Frans zijn bril weer op en keek naar zijn aanvaller, die de woordenstroom met een schuldbewust gezicht over zich heen liet gaan. Dat gezicht maakte hem alleen maar sprakeloos. Het wasjan Toereloer, de koetsier van Graaf Grisenstijn!

Deze zag er verward en verfomfaaid uit. ‘Het spijt me echt, Roberto,’ zei hij, toen de jongen zweeg. ‘Ik zag hem lopen met jouw hoed op en jouw jas aan, maar ik zag meteen dat jij het niet was. Ik dacht dat-ie jouw hoed en jas gestolen had, en daarom sloop ik hem na om hem daarvoor op zijn kop te geven...’

‘Overviel me zonder waarschuwing,’ bracht Frans er tussen opeengeklemde tanden uit.

‘Ik wist niet dat u het was, mijnheer!’ riep Jan Toereloer. ‘Pas toen uw hoed afvloog zag ik het aan uw rooie haar.’

‘Je had wel eerst kunnen kijken voordat je erop los sloeg,’ zei Roberto, terwijl hij zijn hand op Frans’ schouder legde.

‘Ik deed het om jou, jongen!’ zei Jan Toereloer. ‘Ik heb jou toch niks gedaan? En dat terwijl je mij aanvloog als een wildeman. Ik heb hem niet eens hard geslagen...’

Roberto sprong overeind en het leek erop dat hij de koetsier nogmaals aan zou vliegen, hoewel die tweemaal zo groot was als hij. ‘Ze moesten jou halfdood slaan!’ begon hij driftig.

‘Wacht!’ zei Frans. ‘Als iemand dat mag doen, ben ik het.’ Hij wilde opstaan, maar meteen deed een scheut van pijn hem ineenkrimpen. Hij bleef zitten en greep naar zijn enkel.

Zowel Roberto als de koetsier vestigde nu zijn ogen op hem.

‘Ik vrees alleen,’ ging Frans met een grimas voort, ‘dat ik daar nog even mee moet wachten.’

Roberto knielde weer naast hem neer, maar Jan Toereloer zei half uitdagend, half ongerust: ‘Van een buil op zijn hoofd en een schram op zijn wang zal niemand doodgaan.’

Frans haalde diep adem en zei: ‘Ik hoop ze je nog eens terug te betalen! Maar het is mijn been.’

‘Dat is mijn schuld niet,’ bromde Toereloer. Nu liet hij zich ook op zijn knieën zakken en bekeek Frans’ been met sombere blik. ‘Enkel verzwikt of verstuikt,’ zei hij kortaf. Hij knoopte zijn rode hoofddoek los en maakte aanstalten die eromheen te binden.

‘Blijf eraf!’ zei Frans. Hij wilde zijn been wegtrekken, maar die beweging benam hem de lust nog eens tegen te stribbelen.

Even later deed hij met Roberto’s hulp weer een poging om overeind te komen. Deze keer lukte het, maar hij kon slechts op één voet staan. De andere, nu zonder schoen en stevig omzwachteld met de rode doek, was onbruikbaar.

‘Hij kan niet lopen,’ zei Roberto. ‘Jan, jij moet hem op je rug nemen. We gaan naar tante Rosmarijn; dat is maar een klein eindje.’

‘Geen denken aan!’ zei Frans. ‘Ik kan me zo niet aan haar vertonen. Bovendien... het zal dadelijk wel beter gaan.’ De laatste woorden klonken niet erg overtuigend, al zei hij niet dat zijn hoofd nu zo begon te bonzen dat hij er duizelig van werd. De anderen schenen het toch te merken, want ze sloegen geen acht op zijn protesten. Voor hij het wist was hij op Jans brede rug gesjord.

‘Sla je armen goed om zijn hals,’ beval Roberto. ‘En dan voorwaarts!’

‘Vergeetje hoed niet,’ mompelde Frans. ‘Het spijt me dat ik je spullen leende.’

‘En om meer dan één reden, wed ik,’ zei Roberto.

‘Mij spijt het ook,’ bromde Jan Toereloer, terwijl hij zich langzaam en schommelend voort begon te bewegen. ‘Hij is verdraaid zwaar.’

‘Voor jou zou hij tienmaal zo zwaar moeten zijn,’ zei Roberto berispend. ‘Gebukt onder berouw zou je moeten gaan.’ Maar er klonk een lach in zijn stem toen hij erbij voegde: ‘Als het niet zo droevig was, zou het heel grappig wezen!’

Dat was waar, dacht Frans, gezeten op Toereloers rug - ongetwijfeld sloeg hij een droevig figuur. Gelukkig was het Roberto en niet de Brozem die naast hem liep.

Het kleine eindje leek eindeloos lang, maar op een ogenblik bereikten ze toch de Kruidenhof. In de tuin zag Frans wat hij zich niet had kunnen voorstellen: mejuffer Rosmarijn met laarzen aan en een schop in haar hand. Die schop liet ze meteen vallen, en korte tijd daarna was ze bezig Frans’ kwetsuren te verzorgen met haar ‘kruiden, pleisters en papjes’, zoals Roberto het uitdrukte.

Ze deed haar werk vlug en bekwaam, en intussen was ze aan het mopperen - op Jan Toereloer, op Roberto en op Frans zelf. Haar neef was de enige die iets terug zei; hij begon aan een gloedvol verslag van de gebeurtenissen, maar mejuffer Rosmarijn viel hem in de rede. ‘Zet jij liever water op voor thee,’ zei ze bits, ‘en haal een paar kussens vanboven... Nee Jan, jij gaat niet weg voordat ik met je heb gesproken... Ziezo,’ zei ze toen ze klaar was, en ze nam Frans onderzoekend op.

Deze zat in een gemakkelijke stoel met zijn been op een andere stoel. Het scheen hem toe dat hij haar gezicht zag door een nevel, die geurde naar prikkelende en bedwelmende kruiden.

‘Heb je hoofdpijn?’ vroeg ze.

‘Het gaat nogal,’ antwoordde hij met een niet erg gelukte glimlach. ‘Het spijt me bijzonder dat ik u al deze last bezorg.

‘Als je rustig blijft zitten, bezorg je me helemaal geen last,’ zei ze. ‘Doe nu je ogen maar even dicht en leun achterover.’

Frans gehoorzaamde. Hij voelde iets koels op zijn voorhoofd en even later schoof iemand een kussen onder zijn enkel. Hij opende zijn ogen weer en zag Roberto, die hem toeknikte. Mejuffer Rosmarijn en de koetsier waren verdwenen; hij hoorde hun stemmen in de gang.

‘Ik wou er nooit een vreemdeling inhalen!’ baste de koetsier. ‘En zeker niet zo’n slappe stadsjongen die nergens wat van weet, een boekenwurm zonder durf...’

Frans schoot rechtop, zodat de natte lap van zijn voorhoofd gleed. Was dat Jan Toereloers mening over hem?

‘Wind je niet op,’ zei Roberto, hem terugduwend in de stoel. ‘Wacht maar op wat tante Rosmarijn zegt!’ Hij legde de natte lap voorzichtig weer op Frans’ buil.

Wat mejuffer Rosmarijn zei was echter onverstaanbaar, en daarna mopperde Jan verder: ‘Wat moet-ie in het Trappenhuis met z’n rooie haar? Als ik het nou was, of Roberto...’

Mejuffer Rosmarijn viel hem in de rede; haar toon klonk bijzonder streng. Maar toen verwijderden ze zich beiden blijkbaar, want hun stemmen stierven weg.

‘Nu krijgt hij ervan langs!’ fluisterde Roberto.

‘Ik begrijp niet,’ sprak Frans mat, ‘dat die onbetrouwbare kerel in het complot is toegelaten.’

‘We kunnen hem niet buitensluiten,’ zei Roberto. ‘Het Complot van de Zevensprong, het Geheim van de Zevensprong en Jan Toereloer - ze horen bij elkaar.’

‘Geheim?’ herhaalde Frans. ‘Een geheim...? Alweer?’

‘Maar je hebt gelijk; onbetrouwbaar is hij,’ ging Roberto voort. ‘Ik geloof dat hij iets tegen je heeft; hou hem maar in de gaten!’

‘Bedankt voor de waarschuwing,’ zei Frans, terwijl hij de natte lap opving die weer van zijn voorhoofd gleed. ‘Maar waarom hoort Jan Toereloer bij de Zevensprong en wat is zijn geheim?’

‘Noem de naam Toereloer maar niet meer, voortaan,’ raadde Roberto hem aan. ‘Die heeft hij verstopt en verborgen. Ik bedoel, hij heet nu anders...’

‘Ik dacht al dat die naam niet echt was,’ mompelde Frans.

‘Nee, zo bedoel ik het niet,’ zei Roberto. ‘Jan Toereloer was de waard van “De Rode Man”. Nu is hij koetsier van de Gruwel en...’

‘Ik zal Willemijn opbellen,’ sprak mejuffer Rosmarijn, plotseling binnenkomend, ‘en haar zeggen datje vandaag hier blijft, Frans.’

‘O nee, doet u dat niet,’ zei de jongeman. ‘Ik kan dadelijk best naar huis gaan.’

‘Dat kun je niet!’ sprak mejuffer Rosmarijn op besliste toon. ‘Je mag dat been van je vandaag niet gebruiken, en morgen zullen we wel verder zien.’

‘Maar...’ begon Frans.

‘Ik heb een logeerkamer,’ zei ze opgewekt. ‘Roberto, kom eens even hier.’ En ze verdween weer, zodat Frans haar niet meer kon tegenspreken. Haar neef volgde haar.

Zo was Frans voor de tweede maal te gast bij mejuffer Rosmarijn, en zat bij haar aan tafel, deze keer in gezelschap van Roberto. Hij had echter niet veel trek en mejuffer Rosmarijn zei dat hij maar vroeg naar bed moest gaan.

Na het eten kwam de heer Thomtidom; hij bracht een pyjama mee van zichzelf die Frans mocht lenen, en een potje met zalf die, naar hij zei, de beste medicijn was voor verstuikte en verzwikte ledematen. Frans moest toegeven dat de meeste samenzweerders hem in elk geval goedgezind waren, maar hij vond wel dat ze hem enigszins als een onmondige jongen behandelden. Mejuffer Rosmarijn gaf hem een groot glas dampende kruidenthee, met het bevel dat hij dat helemaal leeg moest drinken. De magiër ontfutselde hem zijn bril om die te repareren. En kort daarna hielp Roberto hem de trap op naaide logeerkamer.

‘Zal ik jou eens wat toevertrouwen?’ zei Frans met zware tong. ‘Ik ben geen lid van jullie complot; ik ben erin verstrikt!’

In de kruidenthee was vast een of ander sterk slaapmiddel opgelost, want van de rest van de avond herinnerde hij zich later niets.

Toen hij wakker werd, had hij enige tijd nodig voordat hij wist waar hij was. Nog nooit had hij in een kamer geslapen met een behang vol zachtblauwe vlekken, in een groenzijden pyjama waarvan de mouwen maar net over zijn ellebogen reikten. Het was klaarlichte dag; de zon scheen naar binnen door het open raam.

Mejuffer Rosmarijn stond plotseling naast zijn bed en zette een volgeladen blad bij hem neer. ‘Goedemorgen,’ zei ze vrolijk.

‘Goedemorgen,’ zei Frans, terwijl hij overeind ging zitten en zijn ogen uitwreef.

‘Ik breng je je ontbijt,’ zei mejuffer Rosmarijn, ‘en je bril.’

Frans bedankte haar en vroeg hoe laat het was.

‘Half elf,’ antwoordde zijn gastvrouw.

‘Lieve help!’ zei Frans verschrikt. ‘Mijn school! De ochtendpauze is al voorbij.’

‘Willemijn heeft het hoofd van je school al opgebeld,’ zei mejuffer Rosmarijn, ‘en hem verteld datje ziek bent.’

‘Maar ik ben helemaal niet ziek!’ zei Frans. Hij zette zijn bril op en keek haar schuldbewust aan.

‘Wat had ze dan moeten zeggen? Dat meester Van der Steg zich op verboden terrein heeft begeven en daarna verwikkeld is geraakt in een vechtpartij?’

Frans keek voor zich; hij wist niet wat hij hierop moest antwoorden. Het behang, zag hij nu, was niet gevlekt, maar beschilderd met blauwe rozen en vergeet-mij-nieten.

‘Ik zal dadelijk naar je enkel kijken,’ ging mejuffer Rosmarijn voort. ‘Als je het vandaag kalm aandoet, kun je morgen misschien weer een beetje lopen. Eet nu eerst je ontbijt op; dan mag je daarna naar beneden komen. Ik heb je pak opgeperst; het hangt in de kast.’

Frans vroeg zich af wat zijn leerlingen wel zouden zeggen als ze hem konden zien, toen hij in de kruidentuin zat, in een luie stoel alsof het vakantie was. Hij zat beschut tussen de hoge heggen, die vol waren met kunstig geweven spinnenwebben; er hingen druppels aan, glinsterend in de zon. De zomer scheen nog te dralen op deze plek, waar lavendel groeide en tijm, bieslook, venkel en selderij, en natuurlijk ook de plant die net zo heette als zijn gastvrouw.

‘Vanmiddag na schooltijd komt Roberto,’ vertelde mejuffer Rosmarijn. ‘Hij heeft gezegd dat hij je wel thuis wil brengen. Je fiets is gisteren door Jan Toereloer naar het dorp gebracht, omdat je die toch niet gebruiken kunt.’

‘Dus ik moet weer bij de Brozem achterop,’ prevelde Frans.

‘Nee, Roberto zal je thuisbrengen,’ zei mejuffer Rosmarijn. ‘Maar je weet het nooit, hij kan plotseling veranderen... erg vervelend is dat. Hij komt haast nooit op zijn bromfiets hier; die laat hij meestal staan bij de Zevensprong. Deze keer móét hij wel tot hier rijden; we zullen er maar het beste van hopen...’

‘s Middags werd het koud, en Frans moest dus binnen zitten, nog steeds met zijn been op een stoel. Mejuffer Rosmarijn zag hij slechts nu en dan; ze had het druk met werk in en om het huis. Hij besloot zijn tijd ook nuttig te besteden, pakte zijn boeken en probeerde wat te studeren. Maar hij kreeg er alleen weer hoofdpijn van.

‘Je kunt mij beter helpen met groente schoonmaken,’ zei mejuffer Rosmarijn toen ze even de kamer binnenkwam. Ze zette een pan met bonen en een schaal bij hem neer en verdween zonder op antwoord te wachten.

‘Ze noemen mij Geheim Agent met een Belangrijke Opdracht,’ mompelde Frans. ‘En wat doe ik? Ik dop niet eens mijn eigen boontjes!’

Later op de middag kwam de heer Thomtidom, met een grote doos onder zijn arm. Hij bekeek Frans’ enkel en knikte tevreden, alsof hij het was die deze had genezen. ‘Ik heb mijn triktrakspel meegebracht,’ zei hij, terwijl hij de doos opendeed. ‘Zullen we een spelletje spelen? Bezigheid is de beste medicijn.’

Frans was blij met zijn gezelschap, maar het triktrakspel bleek geen onverdeeld genoegen. De magiër moest de dobbelstenen behekst hebben, want hij gooide negen van de tien keer triktrak, zodat er geen twijfel aan kon zijn dat hij zou winnen. Daarna begon hij een verhandeling te houden over het triktrakspel in heden en verleden, in het nabije en verre oosten; hij vertelde uitgebreid hoe het gespeeld werd door de Saracenen ten tijde van de kruistochten, en dwaalde tenslotte af naar de spelregels bij toernooien en tweegevechten. Hij was juist van wal gestoken met een verhaal over oude wapens, toen mejuffer Rosmarijn zich bij hen voegde. Ze overhandigde Frans een pistool en zei: ‘Dit vond ik in een zak van je jas.’

‘Het is toch niet geladen, hoop ik,’ sprak de magiër enigszins bezorgd.

Frans lachte. ‘Het is een klappertjespistool van een van mijn leerlingen,’ zei hij, en stak hij het ding weer in zijn zak.

De heer Thomtidom kuchte wat verlegen en zei toen snel: ‘Wat hoor ik daar voor geluid? Ik dacht dat deze weg voor bromfietsen verboden was.’

‘Niet verboden, maar nog niet ontdekt,’ sprak mejuffer Rosmarijn. ‘Ik denk dat het Roberto is.’

‘Ja, daar komt hij aan,’ zei de heer Thomtidom, terwijl hij uit het raam keek. ‘Maar... is het Roberto wel?’ ging hij voort. ‘Hij schijnt me bijna een onbekende toe.’

‘Alsjeblieft, Jan, begroet hem alsof hij Roberto is,’ sprak mejuffer Rosmarijn, op haar beurt enigszins bezorgd. ‘En als hij het niet is, gebruik dan je magische gaven om hem weer in Roberto te veranderen.’

‘Ik vrees dat deze jongeman geen eerbied zal hebben voor mijn grijze baard,’ zei de heer Thomtidom, nog steeds naar buiten kijkend. ‘Hij is afgestapt en bestudeert nu zijn rijwiel.’

Frans kwam overeind en liep hinkend naar het raam. Voor het tuinhek zat de Brozem aan zijn bromfiets te prutsen.

Toen rinkelde de telefoon in de gang.

Na enkele ogenblikken keek mejuffer Rosmarijn om een hoek van de deur. ‘Frans!’ zei ze. ‘Hier is Willemijn aan de telefoon. De postbode heeft net een brief voor je gebracht.’

Frans vergat de Brozem. ‘Van Graaf Grisenstijn!’ zei hij, veel vlugger naar haar toe lopend dan goed was voor zijn enkel.

Mejuffer Rosmarijn knikte en gaf hem de hoorn aan.

‘Hallo, tante Willemijn,’ zei Frans. ‘O, met mij gaat het uitstekend... Wilt u die brief openmaken en hem mij voorlezen?... Ja, ik wacht...’ Hij keek naar de gespannen gezichten van mejuffer Rosmarijn en de magiër, terwijl hij wachtte totdat zijn hospita de brief had opengemaakt en haar leesbril had opgezocht.

Look draafde plotseling de gang in en liep blaffend naar de voordeur, die openging. De Brozem verscheen op de drempel en liet een hooghartige, verveelde blik over hen heen gaan. De hond bleef voor hem staan en zwaaide met zijn staart.

Toen klonk tante Willemijns stem weer door de telefoon. Frans herhaalde elke zin die ze voorlas hardop:

Woensdag 30 september

Geachte mijnheer Van der Steg,

In antwoord op uw schrijven deel ik u mede dat ik u nog steeds gaarne wil ontvangen.

Ik zal u daartoe a.s. donderdag de eerste oktober door mijn koetsier laten afhalen, zodat wij een onderhoud kunnen hebben in mijn woning. Om half acht kunt u mijn rijtuig voor uw huis verwachten.

Met de meeste hoogachting Gr... Gr...

‘Dat betekent Graaf Grisenstijn,’ voegde tante Willemijn erbij. ‘Zijn handtekening is net zo onduidelijk als de plattegrond van het Trappenhuis.’

De Brozem nam zijn valhelm af en streek zich door zijn lange haar. De hond sprong kwispelend tegen hem op.

‘Donderdag de eerste oktober!’ zei Frans. ‘Dat is... dat is vandaag! Hoe laat is het nu?’

‘’t Is half zes,’ zei de heer Thomtidom. ‘U hebt dus twee uur de tijd om...’

‘Jan Koetsier rijdt toch via de Zevensprong!’ viel Roberto hem in de rede. Hij wendde zich tot Frans; de Brozem was verdwenen. ‘Hij kan je daar oppikken; als je er maar voor zorgt datje om acht uur bij de wegwijzer bent.’

Frans sprak in de telefoon: ‘Tante Willemijn, hartelijk bedankt! Wilt u tegen de koetsier zeggen dat ik op hem zal wachten bij de Zevensprong?... Ja... Goed... Ik zal eraan denken. Tot spoedig ziens.’ Hij legde de hoorn op de haak.

‘En nu,’ zei Roberto met schitterende ogen, ‘kan het avontuur beginnen!’

Het geheim van de Zevensprong wordt onthuld

DAT IS VIJF

‘Maar over het complot zullen we nu niet spreken,’ zei mejuffer Rosmarijn, toen ze met hun vieren aan tafel zaten en zich te goed deden aan boontjes met gehakt. ‘We weten niet eens of Frans de betrekking krijgt, en we gaan niet “Hei” roepen voordat we over de brug zijn...’

‘Of de huid verkopen voordat de beer geschoten is,’ zei Roberto.

‘Of het Trappenhuis betreden voordat we de Zevende Weg hebben gevonden,’ zei de heer Thomtidom.

Frans trok zijn wenkbrauwen op en zei: ‘Er zijn toch maar zés wegen.’

‘Dat,’ zei Roberto, ‘is nou het Geheim van de Zevensprong.’

‘Wat heb ik zonet nu gezegd?’ zei de voorzitster van het complot. ‘We zullen pas vergaderen als onze geheime agent ons verslag kan komen uitbrengen. Dan zal ik alle samenzweerders bij elkaar roepen... op één na.’

Na het eten wond ze een nieuwe zwachtel stevig om Frans’ enkel, en zei dat hij mocht lopen, als hij maar geen lange wandelingen ging maken.

‘Hij hoeft haast geen stap te doen,’ zei Roberto. ‘Ik breng hem immers naar de Zevensprong en verder zal hij rijden in de koets.’

‘De graaf zal je wel door zijn rijtuig thuis laten brengen,’ zei mejuffer Rosmarijn. ‘We zullen dus afscheid nemen. Vergeet niet dat wij elkaar nooit hebben ontmoet!’

‘En vergeet ook niet uw boeken mee te nemen,’ sprak de heer Thomtidom.

Frans ging voor de spiegel staan in de gang, trok zijn das recht en keek zichzelf wat spijtig in het gezicht. De buil op zijn voorhoofd was paars en een pleister ontsierde zijn wang. Hij vroeg zich af wat voor indruk hij zou maken op Graaf Grisenstijn.

De telefoon rinkelde. Mejuffer Rosmarijn nam de hoorn op en zei: ‘Willemijn!’

‘Die wil natuurlijk nog eens vragen of ik deze keer haar paraplu niet vergeet,’ zei Frans.

Maar dat was niet zo. Mejuffer Rosmarijn zei enigszins verbaasd: ‘Hè?’ en een beetje boos: ‘Wat? en toen ontsteld: ‘Nee maar...’ Daarna voegde ze erbij: ‘Dank je. Ja, we zullen er wel wat op vinden.’

Ze legde de hoorn op de haak. ‘Nu ben ik echt kwaad!’ zei ze. ‘Jan Toereloer is bij Willemijn aan de deur geweest, maar toen hij hoorde dat Frans niet thuis was, deed hij alsof hij dat heel erg vond. Hij zei dat hij langs de gewone straatweg naar het Trappenhuis zou gaan en het de graaf zou vertellen. Hij weigerde langs de Zevensprong te rijden!’

De drie anderen staarden haar aan.

‘Dit is het toppunt!’ riep Roberto. ‘Die Toereloer heeft altijd wat; het is om tureluurs van te worden. Het is nota bene zijn schuld dat Frans niet thuis kon zijn.’

‘Zeer onaangenaam,’ sprak de heer Thomtidom. ‘Je reinste sabotage!’

‘Ik heb Jan gisteren nogal de mantel uitgeveegd,’ zei mejuffer Rosmarijn zacht.

‘Dat is geen reden voor ongehoorzaamheid en insubordinatie,’ vond de heer Thomtidom.

‘Maar wat doen we nu?’ zei Roberto. ‘Frans moet naar het Trappenhuis, via de Zevensprong en niet anders.’

Frans knikte. Hij was er nu van overtuigd dat de samenzweerders gelijk hadden en dat hij er niet langs een andere weg heen kon rijden. Rijden...!

‘Maar het is toch niet nodig dat ik er per koets heen ga?’ zei hij, Roberto aankijkend.

‘Natuurlijk niet,’ sprak de heer Thomtidom. ‘En er staat een snel voertuig voor de deur... een rijwiel met hulpmotor pleegt men het te noemen.’

Mejuffer Rosmarijn schudde haar hoofd en zei: ‘Een voertuig dat te snel is naar mijn zin.’

‘Roberto kan toch langzaam rijden,’ zei de magiër. ‘Al blijft zijn vehikel angstwekkend luidruchtig en gevaarlijk.’

‘Niet gevaarlijker dan die stokoude koets,’ zei Roberto geërgerd. ‘Wat is erop tegen dat ik Frans breng? U moet meer met uw tijd meegaan; mijn brommer is vlug en veilig.’

‘Wel, we hebben geen andere keus,’ zei zijn tante met een lichte zucht. ‘Frans mag zijn afspraak niet nog eens missen; dus moet Roberto hem naar het Trappenhuis brengen.’

‘We zullen er eerder zijn dan Jan!’ zei Roberto.

‘Niet eerder,’ sprak Frans. ‘Wij rijden wel sneller, maar via de Zevensprong is het verder dan langs de straatweg.’

‘Nee, het is dichterbij,’ zei de magiër.

‘Ik heb op de kaart gezien...’ begon Frans.

‘De weg van de Zevensprong is de kortste,’ viel de magiër hem in de rede. ‘Ik bedoel natuurlijk de Zevende Weg.’

‘Zevende weg?’

‘Ja, de Zevensprong zou niet Zevensprong heten als er geen zeven wegen waren! Dat zou tegen elke logica indruisen,’ zei de heer Thomtidom.

Frans kon hierop geen weerwoord vinden.

‘Toch moeten we meteen vertrekken,’ zei Roberto. ‘Als jullie niet willen dat ik hard rijd...’

‘Je kunt er niet eens hard rijden,’ sprak de magiër, ‘al zou je het willen. Je bent toch niet levensmoe?’

‘’t Is een heel goede weg,’ zei Roberto. ‘Ik hoop dat we Jan nog zien; dan gooien we hem uit het complot!’

‘Daartoe ben alleen ik bevoegd,’ wees zijn tante hem terecht. Ze legde haar handen op zijn schouders en vervolgde: ‘Ik zeg niet “Wees voorzichtig”, maar wel “Wees verstandig”, Roberto! En blijf wie je bent!’

Toen reikte ze Frans haar hand op de wijze van een edelvrouwe die een ridder uitzendt op een gevaarvolle tocht.

‘Ik zou ook wel mee willen gaan,’ zei de heer Thomtidom.

‘Nee, stroopt u uw mouwen maar op voor het zware werk,’ zei Roberto. ‘Het spreken van spreuken bijvoorbeeld.’

Daarna kreeg hij haast, en nog geen drie minuten later nam Frans achter hem plaats op de bromfiets. Het was een bewolkte avond, en het waaide, maar het regende niet.

Bedaard reden ze weg. Frans keek nog een keer om naar de verlichte vensters van het huis in de Kruidenhof. Ik heb mejuffer Rosmarijn niet eens behoorlijk bedankt voor haar gastvrijheid, dacht hij. En ik heb alweer mijn boeken laten liggen.

In enkele minuten waren ze bij de Zevensprong; Roberto reed tot vlak bij het café, stopte voor het bijgebouw en zette de motor af.

‘Dit is het oude koetshuis,’ zei hij fluisterend. ‘En nu zal ik je het geheim onthullen, en je de Zevende Weg wijzen.’

Hij haalde een sleutel uit zijn zak en stak die in het slot van de grote dubbele deuren. Hij opende ze en zei: ‘Kom mee.’ Toen ze er met de bromfiets waren binnengegaan, sloot hij de deuren achter hen en ontstak een zaklantaarn.

Frans keek rond. De ruimte waar ze zich bevonden was geheel leeg, met een zeer ongelijke stenen vloer. Recht tegenover de ingang zag hij twee andere grote deuren, die eveneens dicht waren. Roberto liep erheen en ontsloot ze op hun beurt; hij sloeg ze open met een plechtig gebaar en liet toen zijn zaklantaarn naar buiten schijnen. ‘Kijk,’ zei hij, ‘hier is de Zevende Weg, het Geheim van de Zevensprong!’

En ja, achter het tweede paar deuren begon een pad, dat het bos in kronkelde en in de duisternis verdween.

‘Dit had ik moeten weten...’ fluisterde Frans verrast. ‘Dat ik het nooit eerder heb gezien!’

‘Inderdaad is dat bijzonder dom van je,’ zei Roberto. ‘Deze weg leidt rechtstreeks naar het Trappenhuis. Vroeger liep-ie om het koetshuis heen, en iedereen wist hem te vinden. Nou is-ie verborgen en vergeten. De Gruwel heeft hem vol laten groeien met brandnetels; Jan en ik zijn dagen bezig geweest hem weer begaanbaar te maken... Hoe laat is het?’

‘Tegen achten,’ antwoordde Frans.

‘Ik rijd er minder dan een kwartier over,’ zei Roberto, ‘als ik het vlug doe tenminste.’

‘Je hebt beloofd langzaam te rijden,’ zei Frans.

Roberto knipte zijn zaklantaarn uit. ‘Dat zou nog veel gevaarlijker zijn,’ zei hij. ‘Tante Rosmarijn heeft gezegd “Wees verstandig”; niet: “Wees voorzichtig”. Als we langzaam gaan, heeft een veldwachter ons zo te pakken.’

‘Veldwachter?’ herhaalde Frans.

‘Ja, dit terrein is ook verboden. De Zevende Weg is het eigendom van de Gruwel, net als deze ruïne.’

‘Is de Zevende Weg van de graaf?’ zei Frans. ‘En dit café ook? Ik dacht dat Jan Toereloer...’

‘Erg goed denken kun je niet,’ klonk Roberto’s stem uit het donker. ‘Heeft die klap op je hoofdje hersens beschadigd? Jan Toereloer had vroeger dit café gepacht van een of andere rijke heer in Langelaan. Jaren geleden kocht de Gruwel het van die heer, en hij zette Jan eruit... Waarom? Om het niet te gebruiken en het te laten instorten! Om ervoor te zorgen dat de Zevende Weg vergeten zou worden, en verdwijnen... Zie je, als er geen Zevende Weg is, kan ook niemand die betreden. Want wie over de Zevende Weg komt, zou de graaf kunnen verslaan, en dat weet hij.’

Frans’ ogen begonnen wat aan de duisternis te wennen; hij kon de weg nu weer zien, glimmend van plassen. De bomen bewogen en ritselden. ‘Een vooruitziende blik had die graaf...’ mompelde hij. ‘Jaren geleden, zegje?’

‘Ja. Maar mijnheer Thomtidom zegt dat hij “De Rode Man” - zo heette dit café - eerst om een andere reden kocht,’ fluisterde Roberto. ‘Op deze plaats begon vroeger de geheime gang waar de Gekke Gregorius de schat vond.’ Hij tikte zacht met zijn voet op de vloer, en Frans meende eronder een zwakke galm te horen. ‘Graaf Gradus heeft de boel hier helemaal op laten breken,’ ging de jongen voort. ‘Maar hij heeft niets gevonden. De Gekke Gregorius heeft de gang immers dichtgegooid, en de schat is nu in het Trappenhuis...’

‘Jammer,’ zei Frans. ‘Die vergeten Zevende Weg is natuurlijk prachtig, maar ik had gehoopt dat ik ook nog eens in een onderaardse gang zou komen; zo eentje waar het spookt.’

‘O, spoken zijn hier genoeg, hoor,’ zei Roberto opgewekt.

‘Ja, dat heb je me al eerder verteld, toen ik je hier voor het eerst ontmoette.’

‘Onze eerste ontmoeting was in “Het Dorstige Hert”,’ zei Roberto.

Frans gaf hier geen antwoord op. Het was soms wel vermoeiend, dacht hij, om te gaan met iemand die uit twee personen bestond.

‘Jan Toereloer zou je heel wat spookverhalen kunnen vertellen,’ voegde Roberto erbij. ‘En ik ook... Maar nu heb ik geen tijd; we moeten gaan. Houd je goed vast, want ik wil hard rijden.’

‘Zou je dat nu wel...’ begon Frans, maar zijn woorden gingen verloren in het geraas van de motor. Toen schoten ze de Zevende Weg op. Het pad was vol hobbels en kuilen, zodat het soms leek of ze vooruitsprongen en niet reden. Bovendien was het vol bochten - maar ondanks dat voerde Roberto hun snelheid steeds meer op. Frans vroeg zich af of het nog wel Roberto was die voor hem zat, of niet de Brozem de bromfiets bestuurde.

Het werd een dolle rit, angstwekkend luidruchtig en gevaarlijk, om met de magiër te spreken. Frans werd door elkaar geschud en gehotst, telkens zwiepten er takken tegen hem aan, en dit alles tezamen bezorgde hem een barstende hoofdpijn. Als hij probeerde om zich heen te kijken, zag hij niets dan voorbijschietende boomstammen. Tenslotte kneep hij zijn ogen maar dicht en opende ze pas toen Roberto abrupt remde, en stopte.

Het pad kwam uit op - of beter gezegd voegde zich samen met een klinkerweg, die leidde naar een hoog ijzeren hek, een tiental meters verder.

Frans kwam van de duo af, met een onderdrukt ‘Au’, omdat hij zijn enkel weer voelde. De bromfiets bleef doorknetteren. ‘Zijn we er?’ riep hij boven het lawaai uit.

Als enig antwoord reed Roberto langzaam naar het hek. Frans volgde hem enigszins hinkend. Door de tralies zag hij een oprijlaan, die scheen te leiden naar het niets. Er stonden bomen aan weerszijden; ze zwaaiden heen en weer in de wind.

‘Hé!’ riep hij Roberto toe. ‘Zetje motor eens af.’

De jongen deed niet wat hij zei; in plaats daarvan begon hij rondjes te rijden.

‘Schei daarmee uit!’ zei Frans boos. ‘Je hebt heus genoeg waaghalzige toeren gedaan vanavond.’ Terwijl hij sprak, werd zijn vermoeden tot zekerheid. Roberto was weer veranderd in de Brozem.

De jongen hield plotseling vlak voor hem stil, bracht de motor tot zwijgen en doofde de lichten.

‘Ik meen,’ zei Frans koel, ‘datje me iets hebt verteld over veldwachters. Als je zo doorgaat, zullen die beslist gauw op ons afkomen.’

‘Wat zou dat?’ zei de stem van de Brozem. ‘We zijn nu op de openbare weg, en ik mag hier net zo goed zijn als ieder ander. Ik ben niet bang voor een duffe graaf, al woont-ie in een kast van een huis.’

Frans probeerde het hek open te krijgen, maar dat was op slot. Hij begon nu iets van het huis te onderscheiden; het lag nog een eind van de weg af. Hij zag licht branden achter enkele ramen. ‘Hoe komen we erin?’ mompelde hij.

‘Dat is zo moeilijk niet!’ zei de Brozem. ‘Durf jij over het hek te klimmen, en zijn erf op te gaan? Ja, dat is een goed idee! We zullen die graaf eens flink aan het schrikken maken...’

‘Ik denk er niet over,’ zei Frans kortaf. ‘Ik ben hier gekomen voor een sollicitatiebezoek, als je je dat nog herinnert. Je zult het wel uitje hoofd laten ons in opspraak te brengen.’

De Brozem floot tussen zijn tanden. ‘Hij is bang voor zijn baantje!’ riep hij tot de bomen en de wolken erboven. ‘Bah,’ vervolgde hij minachtend, ‘je bent al net zo’n huichelaar als Graaf Grisenstijn zelf. Als je eenmaal in zijn huis bent, zul je voor hem opzitten en pootjes geven, net als iedereen. Nou, ik doe daar niet aan mee, als je dat maar weet!’

‘Houd je mond,’ zei Frans kwaad. ‘Je hebt mij zelf hier gebracht en je kunt me nu niet in de steek laten.’

Even zwegen ze beiden. De Brozem was van zijn brommer gestapt; hij hield die met één hand vast en rammelde met de andere aan het hek - dat gaf een akelig piepend geluid. Toen wendde hij zich naar Frans en begon plagerig te zingen:

‘De poort die is gesloten, de sleutel is gebroken...’

Hij liet per ongeluk of met opzet de bromfiets los, zodat die omviel en onzacht tegen Frans’ enkel aankwam.

De plotselinge pijn maakte de jongeman nog bozer; driftig haalde hij zijn arm uit en gaf de Brozem een draai om zijn oren.

‘Dat zal je berouwen!’ zei deze met een vloek. ‘Nou zul je eens wat zien. Ik...’ Hij brak af.

Opeens dreef de wind de duistere wolken van elkaar, en de maan verscheen - een spookachtig witte, volle maan.

In haar schijnsel leek het gezicht van de Brozem heel bleek; hij keek Frans niet aan, maar staarde door de tralies van het hek. Frans volgde zijn blik en hield even zijn adem in.

Nu zag hij het Trappenhuis heel duidelijk: een krankzinnig huis, een huis uit een nachtmerrie... vol torens en torentjes, met hoekige uitsteeksels en bultige aanbouwsels, met scheve schoorstenen en vreemde staketsels op de daken. Het zag eruit alsof het gegroeid was in plaats van gebouwd, zo grillig waren de omtrekken. En erboven was de hemel als een wilde zee; wolkenflarden met lichtende randen wapperden langs de maan.

‘Nou zie je het...’ zei de Brozem met enigszins onzekere stem. ‘Je moet...’

‘Houd je mond!’ zei Frans nogmaals. ‘Verdwijn liever; je doet toch niets anders dan de zaken in de war sturen.’

‘Stil!’zei de Brozem. ‘Ik hoor iets.’

‘Wat kan mij dat schelen?’ zei Frans onvriendelijk. ‘Maak datje wegkomt.’

Toch draaide hij het Trappenhuis de rug toe. Het geluid kwam van de andere kant - geratel van wielen en geklikklak van hoeven op de klinkerweg.

Toen keek hij weer naar de Brozem, die langzaam zijn bromfiets opraapte.

‘Maak dat je wegkomt,’ herhaalde hij, maar opeens voelde hij zich een beetje onzeker. Wie van de twee had hij nu voor zich? Was Roberto teruggekeerd?

De jongen zat echter al op zijn brommer en zijn stem klonk nors toen hij zei: ‘Ik ga al! Je ouwe koets komt eraan; dus je kunt mij net zo goed missen.’

‘Roberto...’ begon Frans.

Maar de jongen had zijn motor al gestart, en even later reed hij weg, zonder nog eenmaal om te kijken. Hij zwenkte de Zevende Weg in, en Frans zag het licht van de brommer tussen de bomen door flitsen en tenslotte verdwijnen. Plotseling had hij er spijt van dat hij hem had weggestuurd.

Hij stond nu alleen voor het gesloten hek, en in de verte naderde de koets.

DAT WAS VIJF en nu komt het zesde hoofdstuk

6 Frans betreedt het Trappenhuis

Hij maakt kennis met Graaf Grisenstijn

DAT IS ÉÉN

De wolken stortten zich weer op de maan, maar ze bleven hun lichtende randen behouden. Schaduw viel over de weg, en Frans kon de koets alleen nog maar horen. Hij vroeg zich af hoe Jan Toereloer hem zou begroeten, en hij ging een beetje opzij, zodat hij naast het hek stond, bijna onzichtbaar voor wie niet goed keek.

Nu zag hij de koets uit de duisternis opdoemen - helemaal zwart was die; de lantaarns aan de zijkanten waren gedoofd. De koetsier reed snel; hij moest de weg wel goed kennen. En hij bracht zijn voertuig precies op tijd tot stilstand, vlak voor het hek.

Frans keek toe hoe Jan Toereloer afsteeg en aan het hek begon te prutsen. Blijkbaar had hij een sleutel, want even later week het knarsend open. Het paard schuurde met een hoef over de grond alsof het wilde zeggen dat het door wilde lopen, maar Toereloer maakte geen aanstalten weer op de bok te klimmen. Hij uitte een somber gebrom en zei: Ja, we zijn er. Maar wat doen we nou?’ Hij nam zijn pet af, krabde zich op zijn hoofd en bromde weer. Toen draaide hij zich om, drentelde rond en bleef tenslotte staan staren naar de Zevende Weg, alsof hij verwachtte dat daar iemand vandaan zou komen.

Misschien wacht hij wel op mij, bedacht Frans opeens. Maar het leek hem niet geraden zijn aanwezigheid te laten merken. Toen kreeg hij een prachtig idee: Als ik nu eens gauw instap? Zo kom ik misschien bij mijn doel!

Zachtjes liep hij naar de koets, zijn pijnlijke enkel verwensend.

Het paard hief zijn hoofd op en snoof. Frans opende voorzichtig het portier; hij moest in de koets zitten voordat Toereloer het merkte. Het zou immers best kunnen dat die er nog steeds niet voor voelde hem naar het Trappenhuis te brengen. Hij kon het beste meegaan als verstekeling. Heel behoedzaam en niet zonder moeite stapte hij in. Hij installeerde zich tevreden in het donkerste hoekje - net op tijd, want de koetsier kwam terug. Deze bracht het rijtuig binnen het hek, dat hij vervolgens zorgvuldig weer sloot. Daarna klom hij op de bok en liet zijn zweep knallen.

‘Nou, nou,’ zei Frans tot zichzelf. ‘Graaf Grisenstijn maakt het de mensen inderdaad niet gemakkelijk zijn woning binnen te dringen. Zou dat hek altijd op slot zijn? Ik vraag me af hoe dat moet met zijn leveranciers.’

Hij schoof het raam naar beneden om naar buiten te kunnen kijken; het Trappenhuis kon hij echter niet meer zien. Het viel hem op dat Jan Toereloer heel langzaam reed, alsof hij nog steeds aarzelde en het niet met zichzelf eens was. Toch hadden ze zeker niet langer dan tien minuten gereden toen ze een grote draai maakten en stilhielden.

Jan Toereloer klom van de bok. Frans stak zijn hoofd uit het raam en vroeg: ‘Zijn we er?’

Hij had wel hardop willen lachen om de verbazing van de koetsier. Die deinsde achteruit en zijn adem stokte duidelijk merkbaar. ‘B-ben jij het?’ stamelde hij toen.

‘Ja, ik ben het,’ antwoordde Frans vriendelijk. ‘Je mag wel dankbaar zijn dat je je fout nog goed hebt kunnen maken, en mij tot voor het Trappenhuis hebt mogen rijden.’

Jan Toereloer vloekte binnensmonds. Maar daarna zei hij, bijna beleefd: ‘Ja mijnheer.’ En hij hielp Frans zelfs met uitstappen. ‘Hoe bent u hier gekomen?’ vroeg hij.

‘Roberto heeft me gebracht tot bij het hek,’ antwoordde Frans. ‘Over de Zevende Weg. Jij bent niet de enige die dat kunt!’

‘Ssst!’ siste de koetsier. ‘Zeg dat niet te hard.’ Hij wierp een bezorgde blik naar het Trappenhuis.

Frans zweeg. Ergens klapperde een raam, en er jammerde een kat, droefgeestig en vals.

Nu hij er vlak voor stond, zag het Trappenhuis er minder dreigend, maar even eigenaardig uit. Zelfs in het donker kon hij zien dat het zeer ingewikkeld in elkaar zat - met nissen en uitbouwtjes, met luifels en balkons, met vele vensters en erkers, met schoorstenen als torens en torens als schoorstenen, en windvanen op de daken. Ervoor bevond zich een bordes, waar twee lantaarns een flets, flakkerend licht gaven.

‘U kunt wel door de achterdeur binnengaan,’ zei de koetsier.

‘Is dit de achterkant?’ vroeg Frans, terwijl hij moeizaam de treden van het bordes begon te beklimmen.

‘Ja mijnheer. Het lopen gaat nog wat moeilijk, zie ik,’ zei de koetsier. Hij maakte een beweging alsof hij Frans wilde helpen, maar die deed alsof hij dat niet merkte.

De eerste trap van het Trappenhuis had gelukkig niet veel treden, en even later trok Jan Toereloer aan een koord dat naast de achterdeur hing. Het geluid van een bel galmde door het huis. De koetsier tikte tegen zijn pet, gromde een groet en ging terug naar zijn koets.

Frans wachtte; hij hoorde voetstappen weerklinken, maar het duurde nog een tijd voordat de deur werd opengedaan.

Een magere vrouw met een zuur gezicht nodigde hem onvriendelijk uit binnen te komen. Frans dacht plotseling aan de drempel die hij betrad; hij had echter geen tijd om te zien of er iets op geschreven stond. De vrouw waarschuwde hem voor een afstapje en ging hem zwijgend voor. Frans volgde haar door een stenen hal, een klein trapje op, een eikenhouten gang door, een smal trapje af, door een tweede eikenhouten gang en toen een brede trap op, die uitkwam in een kaal portaal met een tegelvloer. Alle ruimten waren slecht verlicht, de meeste met petroleumlampen. Ze passeerden vele deuren; enkele stonden open, en dan zag Frans nog meer trappen, zowel naar boven als naar beneden. Soms meende hij voetstappen te horen, andere dan die van hemzelf en van de zwijgende vrouw -voetstappen achter hen en voor hen, getrippel boven hen en geloop onder hen. Hij dacht even aan Iwan, de spion die zo goed kon sluipen, en hij vroeg zich af waar het kind zich bevond, dat in dit huis gevangenzat...

Na het kale portaal moest hij negen treden op - hij was nu zo ver dat hij ze telde - en toen hield hij stil om te rusten. De magere vrouw keek hem misprijzend aan, schoof een roodfluwelen gordijn opzij en sprak: ‘Hier is het; de graaf wacht u.’ Ze draaide zich om en verdween.

‘En nu,’ zei Frans tot zichzelf, ‘begeef ik me in de macht van Gr... Gr... die te midden van al deze trappen zit te wachten, als een spin tussen de draden van zijn web. Ik voel me als de vlieg die zich afvraagt hoe hij er ooit uit moet komen.’

Na enkele stappen bleef hij nogmaals staan en zette grote ogen op.

Hij was terechtgekomen in een reusachtige zaal met een prachtige houten vloer. Rondom waren gaanderijen, waar open houten trappen heen leidden. Deze ruimte was veel beter verlicht, met lange kaarsen in hoge koperen standaards. Er bevonden zich een heleboel harnassen, die zich niet bewogen, en een slanke heer in het grijs, die naar hem toekwam en hem buigend groette. Graaf Grisenstijn!

Die zag er zo heel anders uit dan Frans zich had voorgesteld, dat het hem even moeite kostte te geloven dat hij het werkelijk was - de Gruwel, zoals Roberto hem noemde.

Een slanke heer in een goed gesneden kostuum, met een tamelijk kleurloos gezicht, blond haar en grijze ogen. Hij had niets geheimzinnigs of excentrieks, en hij paste volstrekt niet bij dit huis - in Den Haag zou hij beter op zijn plaats zijn.

‘Mijnheer Van der Steg?’ zei hij, met een koel, maar toch aangenaam stemgeluid. ‘Ik ben Grisenstijn. Welkom hier.’

Frans vond zichzelf plotseling lomp en slordig, al was de graaf veel te veel heer om verbazing te laten merken over een buil en een pleister.

Deze sprak de hoop uit dat de rit naar het Trappenhuis hem niet te slecht was bevallen. ‘Mijn rijtuig is ietwat ouderwets,’ zei hij, ‘maar men moet in stijl blijven, nietwaar?’

‘O, het was een buitengewone rit,’ zei Frans, en inwendig lachte hij even.

‘U bedoelt dat toch in de goede zin,’ sprak de graaf.

‘Natuurlijk, mijnheer,’ zei Frans. ‘Jan Toereloer is een buitengewoon goed koetsier.’

‘Jan Toe-re-loer?’ herhaalde de graaf langzaam. Zijn gezicht was volkomen zonder uitdrukking. Toch scheen het Frans toe dat hij ergens door getroffen was en even na moest denken. ‘Toereloer?’ zei Graaf Grisenstijn nogmaals. ‘Heet mijn koetsier Toereloer? Hoe weet u dat?’

Frans herinnerde zich nu opeens dat Roberto hem had gezegd dat hij die naam voortaan niet meer moest noemen. ‘Ik kan het me niet herinneren,’ antwoordde hij, niet op zijn gemak. ‘Ik denk dat hij het me zelf heeft gezegd... of nee, het was iemand anders, geloof ik... Ik vond het zo’n vreemde naam dat ik hem heb onthouden. Ik zal het wel verkeerd verstaan hebben.’

‘Dat denk ik ook,’ zei de Graaf met een vluchtige glimlach. ‘Ik geloof niet dat deze naam in enig bevolkingsregister te vinden is.’ Hij wendde zijn blik van Frans af en keek de zaal rond.

De jongeman wilde er nog iets aan toe voegen, maar besloot toen er verder over te zwijgen. Ik wilde dat de samenzweerders wat duidelijker waren geweest! dacht hij. Wat zou Graaf Grisenstijn zeggen als hij alles wist? Waarschijnlijk zou hij zijn wenkbrauwen optrekken en kalmpjes informeren naar het dichtstbijzijnde krankzinnigengesticht. Hoewel... iemand die in een huis woonde als dit, zou zich zeker niet gauw ergens over verwonderen... Deze zaal was toch zeker om duizelig van te worden!

Frans keek nog eens om zich heen. Aan alle kanten liepen houten trappen naar de gaanderijen, en van die gaanderijen liepen nog meer houten trappen naar gaanderijen erboven, en vandaar stegen andere trappen naar nog hoger gelegen gaanderijen, en vandaar leidden er weer trappen naar gewelf de openingen in de muren. Heel hoog boven zich zag hij de duistere spanten van het dak.

‘Dit wordt Gregorius’ Kleine Feestzaal genoemd,’ zei Graaf Grisenstijn.

Frans vroeg zich af hoe de grote feestzaal er dan wel uit zou zien.

‘Deze ruimte is mooi gerestaureerd, vindt u niet?’ sprak de graaf. ‘Maar zij is niet geschikt voor een rustig gesprek. Komt u mee.’ Toen ze door de zaal wandelden, hield hij even zijn pas in en zei: ‘Al de treden hier waren u toch niet te veel, mijnheer Van der Steg?’

‘O, maakt u zich niet ongerust,’ zei Frans. ‘Ik heb mijn enkel een beetje verzwikt, gisteren; dat is al.’

‘Toch niet door een ernstige oorzaak, hoop ik,’ sprak de graal.

‘O nee,’ zei Frans snel. ‘Ik ben gevallen, van een trap.’ Toen beet hij zich op de lippen. Dit was wel het domste antwoord dat hij had kunnen verzinnen! ‘Maar u moet niet denken dat ik het vaker doe,’ voegde hij er haastig bij. ‘Het is de eerste keer van mijn leven dat ik van een trap viel.’

‘En nu moet ik u helaas verzoeken er weer een op te gaan,’ sprak de graaf, terwijl hij een deur opende. ‘Gaat u voor; het zijn maar tweeëntwintig treden.’

Frans beklom behoedzaam een stenen wenteltrap, die toegang gaf tot een kamer welke hem voorkwam als een oase - een blauw met wit vertrek, smaakvol ingericht met meubels in rococostijl. Er brandde een vriendelijk vuur in de kleine haard, en toen de graaf de deur had gesloten, was er geen trap meer te zien.

Even later zaten ze tegenover elkaar, in sierlijke stoelen; tussen hen in een tafeltje waarop een koffiekan klaarstond op een waxinelichtje.

‘Ik zal ons straks zelf inschenken,’ zei de graaf. ‘Mijn huishoudster heeft na acht uur vrij; ze is dan vermoeid van de hele dag klimmen en dalen.’

‘Uw huis is wel heel merkwaardig,’ zei Frans.

‘Het is goed beschouwd afgrijselijk,’ sprak de graaf. ‘Een gruwel van wansmaak en onmogelijke architectuur, en erg oncomfortabel bovendien. Maar,’ vervolgde hij, ‘het is zeer gezond er een poosje te wonen. In deze gestroomlijnde tijd met doelmatige gebouwen komt de ziel veel te kort. Iedereen heeft behoefte aan wat mysterie - al is het slechts in de vorm van trappen, gangen, verborgen deuren en draaiende panelen.’

‘Daar zit wat in,’ zei Frans. Graaf Grisenstijn leek hem een verstandig man... misschien wel de eerste redelijke persoon, bedacht hij plotseling, die hij in de afgelopen week had ontmoet.

‘Maar nu ter zake,’ sprak de graaf. ‘U biedt zich aan als gouverneur - de jongen die u les zou moeten geven is mijn achterneef en pupil. U hebt in mijn advertentie gelezen dat hij tien jaar oud is - tussen haakjes, hij wordt gauw elf. Zijn naam is Geert-Jan Grisenstijn; hij is een wees, en ik ben zijn enige familielid.’ Hij plaatste zijn vingertoppen tegen elkaar en bekeek Frans met onderzoekende blik. ‘Waarom,’ vroeg hij, ‘schreef u op mijn advertentie?’

‘Ik...’ begon Frans. Wist ik nu maar wat ik geschreven heb, dacht hij. ‘Het leek mij een aantrekkelijke taak,’ zei hij, ‘en ik wilde er graag wat bijverdienen.’

Hij wenste meteen dat hij die laatste woorden niet had gezegd, maar de graaf knikte instemmend en sprak: ‘Uw getuigschriften waren bijzonder goed; het verwonderde mij daardoor even dat u nog zo jong blijkt te zijn.’

Getuigschriften! dacht Frans. Ook dat nog! De magiër heeft wel aan alles gedacht! Zou ik nu medeplichtig zijn aan valsheid in geschrifte?

‘U geeft les aan een dorpsschool hier in de buurt,’ ging de graaf voort. ‘Hebt u daarbij nog tijd om het gouverneurschap op u te nemen?’

‘O ja, mijnheer,’ zei Frans. ‘Ik heb elke woensdag- en zaterdagmiddag vrij, en verder alle avonden, behalve vrijdag.’

‘De avonden lijken me niet zo geschikt,’ sprak de graaf. ‘U moet weten dat de gezondheid van mijn neef te wensen overlaat; daarom mag hij voorlopig geen school bezoeken. En natuurlijk moet hij vroeg naar bed.’

‘Als hij zwak van gezondheid is, lijkt het me heel goed hem niet elke dag met lessen te plagen,’ zei Frans. ‘De woensdag- en zaterdagmiddag zijn dan wel genoeg. Laat hem verder veel buiten spelen, in de frisse lucht.’

‘Geert-Jan houdt niet van de frisse lucht,’ zei de graaf afgemeten. ‘Hij speelt zijn vreemde spelletjes liever binnen.’

‘U kunt misschien eens andere kinderen op bezoek vragen,’ begon Frans. ‘Als ze samen spelen...’

‘Neen!’ viel Graaf Grisenstijn hem kortaf in de rede. Op zachte toon vervolgde hij: ‘Geert-Jan is veel te nerveus! Hij heeft een rustige en beschermde omgeving nodig. En nu vraag ik me af of u genoeg tact en wijsheid bezit om hem les te geven

Een vaag gevoel van wantrouwen kroop in Frans omhoog. De samenzweerders hadden misschien toch wel gelijk!

‘Maar de jongen moet toch iets leren,’ zei hij. ‘Ik weet niet of ik veel wijsheid heb, of tact, maar in elk geval ben ik schoolmeester van beroep.’

Graaf Grisenstijn glimlachte vriendelijk. ‘U ziet eruit als iemand met een gezond, nuchter verstand,’ zei hij. ‘En zoals ik al zei, uw getuigschriften...’ Hij stak een hand uit naar de koffiekan; een grote zegelring glansde aan een van zijn vingers. ‘Welnu,’ sprak hij, terwijl hij twee kopjes volschonk, ‘ik neem u aan op proef... laten we zeggen tot de kerstvakantie, vrijblijvend van beide kanten. Als we elkaar bevallen, zullen we de betrekking voortzetten. Kunt u daarmee akkoord gaan?’

‘Ja zeker, mijnheer Grisenstijn,’ zei Frans.

‘Voorlopig elke woensdag en zaterdag,’ ging de graaf voort. ‘En wat zegt u van de zondag? Of bent u daar principieel tegen?’

‘Nou... eigenlijk vind ik zondag een rustdag,’ zei Frans aarzelend.

‘U zou eens wat spelletjes met Geert-Jan kunnen doen,’ zei de graaf. ‘U hebt zelf gezegd dat spelen goed zou zijn voor zijn gezondheid. Het hoeft niet elke zondag natuurlijk...’

Ze spraken af dat Frans op de eerstvolgende zaterdagmiddag beginnen zou, en in elk geval de zondag erna een keertje op bezoek zou komen. Hij zou steeds door het rijtuig worden gehaald en thuisgebracht.

Het is gelukt! dacht Frans. Hij was heel blij dat hij de betrekking had gekregen, al had hij er nooit naar gesolliciteerd. Bovendien kreeg hij een mooi salaris. Hij had alleen Geert-Jan wel even willen zien, maar die was natuurlijk allang naar bed.

Kort daarna stond hij op om te vertrekken, en Graaf Grisenstijn liep met hem mee tot in Gregorius’ Kleine Feestzaal. Daar waren nu de meeste kaarsen gedoofd.

‘Ik zal mijn koetsier even roepen,’ zei de graaf. ‘Wacht u hier een ogenblik.’

Frans stond nu alleen in de halfdonkere zaal, maar na enkele ogenblikken kwam het hem voor dat hij er helemaal niet alleen was... Hij keek speurend rond. Geen voet beroerde de trappen, en toch kraakten de treden, en helemaal boven, in een nis, scheen zich iets te bewegen. Iwan? Wie was hij, die onbekende spion? Een van de bedienden, die hij nog niet had gezien? De koetsier was het niet, en de huishoudster kon het ook niet zijn...

Hij hoorde de stem van de graaf, ergens anders in het huis: ‘Jan! Jan Toereloer...’

Toen kraakte er weer wat, dicht bij hem, boven zijn hoofd. Hij draaide zich om, en nu zag hij werkelijk iets!

Een kleine gestalte dook weg achter de balustrade van de onderste gaanderij. Die was niet zwart, maar wit... Niet Iwan; Het zou een kind kunnen zijn, een jongen in pyjama.

‘Het rijtuig staat klaar,’ sprak Graaf Grisenstijn onverwacht achter hem. Frans schrok ervan.

‘Dank u zeer,’ zei hij vlug. Hij zei niets van de kleine figuur bij de balustrade; hij kon best begrijpen dat Geert-Jan zijn gouverneur even wilde bekijken. Maar toen hij, voordat hij de zaal verliet, nog eens omkeek, was er op de gaanderij geen sterveling meer te bekennen.

Frans maakt ruzie met Jan Toereloer

DAT IS TWEE

Frans bleef een ogenblik dralen op de drempel van de achterdeur; er stonden inderdaad letters op, onduidelijk en half uitgewist.

De Schat zij verborgen totdat een Kind...

Toen liep - of beter gezegd, hinkte hij naar de koets, die stond te wachten voor het bordes. Jan Toereloer had zijn gezicht naar hem toegewend; hij keek beslist boosaardig. Misschien leek dat maar zo, en kwam die onheilspellende glinstering in zijn ogen alleen door het licht van de maan. De wind had alle wolken weggejaagd en het was zeer koud. Frans stapte in; nog voor hij het portier had gesloten zette het rijtuig zich al in beweging. De koetsier vuurde het paard aan met een woeste schreeuw en hij liet herhaaldelijk zijn zweep knallen.

Na een kort oponthoud bij het hek reden ze de klinkerstraat op. We gaan dus langs de gewone weg naar huis, dacht Frans.

Maar na enkele minuten vertraagde de koets zijn vaart, zwenkte om en reed terug. Frans keek naar buiten en vroeg zich af of de koetsier iets vergeten had. Even later maakte het rijtuig weer een bocht, en toen zag hij dat ze de Zevende Weg waren ingeslagen. Gerustgesteld ging hij gemakkelijk zitten en legde zijn gekwetste been op de bank tegenover zich. Zijn kort bezoek aan het Trappenhuis was vermoeiender gebleken dan een lange wandeling.

Graaf Grisenstijn! dacht hij. Vorige week was hij nog alleen Gr... Gr... Ik kan nog steeds niet goed geloven dat hij een grimmige gruwel is, een boze oom... Ja, het is precies een week geleden dat ik zijn eerste brief ontving; het lijkt veel langer...

Hij probeerde op zijn belevenissen terug te kijken als de nuchtere en verstandige schoolmeester die de graaf in hem zag. Maar het bleef een wonderlijke geschiedenis. De heer Thomtidom had in zijn naam op de advertentie geschreven, maar niet de moeite genomen hem daarvan op de hoogte te stellen - dat was toch op z’n minst onbeleefd te noemen...

Frans keek weer naar buiten. Ze reden nu veel langzamer; dat moest wel, want deze weg was maar net breed genoeg voor de koets. Waar zou de Brozem zijn? Was hij naar de stad geraasd om naar de bioscoop te gaan? Of zou hij weer in Roberto veranderd zijn en bij zijn tante Rosmarijn vertoeven, of in zijn tent? Vorige week, dacht hij, wachtte Roberto natuurlijk in Toereloers café om de deuren open te maken, zodat het rijtuig door het koetshuis kon rijden. En toen ik weigerde verder te gaan, was hij waarschijnlijk zo teleurgesteld dat hij de Brozem werd. De koetsier is zijn woede gaan verdrinken in ‘Het Dorstige Hert’; aan zijn neus kun je zien dat hij er vaak komt...

Het rijtuig stopte weer, maar hij begreep algauw dat ze de ruïne bereikt hadden en dat Jan Toereloer de dubbele deuren moest openen. Toen ratelden ze door het koetshuis, en even daarna stonden ze nogmaals stil bij de Zevensprong. De open plek werd helder verlicht door de maneschijn. Twee wegwijzers waren er nu - de tweede was de schaduw van de eerste.

Frans hoorde de koetsier opnieuw afstijgen, en een ogenblik later werd het portier opengerukt. Toereloer verscheen voor hem als een donkere, dreigende gedaante; hij hief zijn zweep op en sprak bars: ‘Eruit!’

‘Eruit?’ herhaalde Frans verwonderd. ‘We zijn pas bij de Zevensprong. Je zou mij toch thuisbrengen.’

‘Ja, ik zou je thuisbrengen,’ zei de koetsier. ‘De graaf riep mij en zei: “Breng hem thuis, Jan Toereloer.” Verrader die je bent!’

‘Verrader?’ zei Frans, niet begrijpend en ook een beetje ongerust. ‘Zeg, wat heb je nu weer?’

‘Iets tegen jou, dat heb ik!’ antwoordde Toereloer woedend. ‘Een heleboel tegen jou heb ik! Ik heb nooit gesnapt waarom ze zo gek waren op jou, al ben je nou duizendmaal een schoolmeester. Maar goed, zij wisten het beter dan ik. Dat dachten ze tenminste; nou blijkt dat ik gelijk had. Rode Frans noem je je, maar “De Rode Man” lap je aan je laars en trap je met je voet! Ik wou dat je die voet gebroken had, rooie Frans, en dat ik je behalve een buil twee blauwe ogen had geslagen!’

Frans trok zijn been weg van de bank en schoot rechtop.

‘Nu is het wel genoeg, Toereloer!’ zei hij.

‘Toereloer, Toereloer!’ herhaalde de koetsier driftig.

Frans maakte even een afwerende beweging, omdat hij werkelijk een aanval vreesde. Hij vermande zich echter en zei: ‘Wat is er toch met die naam? Ik heb je die niet gegeven! Wat mij betreft mag je best anders heten.’

‘Nou is de maat vol!’ sprak de koetsier met bijna bevende stem. ‘Eruit!’

Frans van der Steg riep Frans de Rode te hulp. ‘Niet voor je mij vertelt waarom!’ zei hij vastberaden. ‘Ik heb toch zeker wel recht op tekst en uitleg van je onbeleefde handelwijze.’

Zijn houding scheen Jan Toereloer enigszins te kalmeren.

‘Op teksten heb ik het niet erg begrepen,’ zei hij, ‘maar de uitleg kan ik je zo geven: ik vind jou een papvent! Eerst was je bang om de Zevende Weg in te gaan, en gisteren liet je je door mij neerslaan alsof je een vlieg was. Je mag dan schoolmeester zijn, maar je kon je kinderen niet eens beletten mijn eigendom te vernielen. Dit alles is nog tot daar aan toe, mijnheer Frans de Rode, maar om mij aan de graaf te verraden... dat doet de deur dicht! Ik bedoel dat precies zoals ik het zeg: de deur van het Trappenhuis is dicht voor mij, en dat heb jij gedaan! Eruit...’

‘Maar hoe dan?’ riep Frans.

‘Heb jij de graaf dan niet verteld hoe ik heet?’

‘Nee... ja...’ stamelde Frans. ‘Maar ik wist niet...’

‘Ik wist niet!’ bauwde de koetsier hem na. ‘Wist je niet dat ik met de graaf een appeltje te schillen en een rekening te vereffenen heb? Hij heeft me “De Rode Man” afgepakt, het beste café tussen Roskam en Trappenhuis. Hij heeft me eruit gezet en ik heb gezworen me te wreken. Dat weet hij net zo goed als jij...’

‘Ik wist het niét,’ protesteerde Frans.

‘Graaf Grisenstijn weet het maar al te goed,’ zei de koetsier. ‘En dacht je dan dat ik onder mijn eigen naam voor hem zou gaan werken? Nee toch zeker! Ik zou me Pietersen noemen, of Bakker, of Roggebrood, maar niet Toereloer!’

‘Nu begrijp ik het,’ zei Frans. Ach, waarom had geen der samenzweerders hem de situatie duidelijk uitgelegd?

‘En nu net komt de graaf bij me,’ ging de koetsier voort, ‘en hij lacht zo’n beetje op zijn gemene manier en hij zegt: “Jan Toereloer, breng mijnheer Van der Steg thuis.” Verkeken is mijn kans op wraak! Want straks, als ik terugkom en de koets heb uitgespannen, zal de graaf weer lachen en zeggen wat ik nu tegen jou zeg: “Eruit!”

‘Het spijt me werkelijk,’ zei Frans. ‘Ik deed het niet met opzet...’

‘Eruit!’ brieste de koetsier.

‘Ik kan nauwelijks lopen! Door jouw schuld...’

‘Dat kan me niet schelen,’ viel Jan Toereloer Frans in de rede. ‘Ga maar staan huilen voor mejuffer Rosmarijns deur en laat je door haar vertroetelen. Als je dat durft! Overnacht voor mijn part in “De Rode Man”, het is er vol spoken...’ Met iets van grimmig genoegen voegde hij erbij: ‘Daar is de Grauwe Kluizenaar, ofwel de Schim van Ridder Grimbold... En dan zijn er alle geesten van de gasten die er niet meer komen kunnen...’ En hij vervolgde: ‘Ik ga naar Roskam, om me in “Het Dorstige Hert” te bedrinken. Voor de laatste keer: ERUIT!’

Frans stak zijn handen in de zakken en verroerde zich niet. ‘Nee,’ zei hij. ‘Het is al laat; je brengt mij keurig thuis, Toereloer!’

Frans keek de klas rond. Er heerste een doodse stilte. Zijn leerlingen wachtten vol spanning af hoe de schermutseling met de nijdige koetsier was afgelopen. In elk geval had de meester het overleefd, want hij was deze vrijdag weer op school gekomen, al liep hij enigszins mank en had hij een buil op zijn hoofd die alle kleuren begon te vertonen van de regenboog. Nu zat hij op zijn gemak aan zijn tafel. Hij glimlachte even; het was de eerste maal dat hij dit deed terwijl hij over Jan Toereloer vertelde.

Het was niet prettig geweest de kinderen te moeten bekennen dat Frans de Rode smadelijk was geveld! Dat was de held van zijn verhalen nimmer overkomen. Daarna had hij gehoopt zijn leerlingen met iets beters te verrassen: de onthulling van het Geheim van de Zevensprong. Maar dat was tegengevallen!

Midden onder zijn verhaal had Kees hem onderbroken. Die was opgesprongen uit de voorste bank, waar hij in zijn eentje zat. ‘Meester!’ riep hij opgewonden. ‘Dat wist ik! Ik heb hem gezien, de Zevende Weg!’

‘Heb jij de Zevende Weg gezien?’ had Frans gevraagd. ‘Wanneer dan? En waarom heb je me dat niet verteld?’

‘Toen we bij “De Rode Man” waren, maandagmiddag,’ antwoordde Kees. ‘Ik wou het u zeggen, meester, maar u luisterde niet en zei alleen dat ik naar beneden moest komen.’

Het was een grote schok geweest voor Frans, toen hij bemerkte dat de hele klas al dagenlang op de hoogte was geweest van het bestaan van de Zevende Weg. Het plezier in het vertellen raakte er daardoor een beetje af, en keerde pas terug toen hij het Trappenhuis beschreef, en zijn kennismaking met Graaf Grisenstijn. Vervolgens sprak hij over zijn rit naar huis, met het oponthoud bij de Zevensprong.

‘Ik zei: “Het is al laat,” vertelde Frans, “je brengt mij keurig thuis, Toereloer!’” Hij stak zijn handen in de zakken en zweeg een poosje.

‘En toen?’ riep Maarten, die het niet langer uit kon houden. Frans deed alsof hij hem niet hoorde. Hij vestigde zijn blik op de achterste bank en zei: ‘Arie! Ik zou eigenlijk naar jou toe moeten komen, maar daar het lopen mij nog moeilijk valt, verzoek ik je vriendelijk of je bij mij komt.’

Arie gehoorzaamde, met een gezicht alsof hij zich afvroeg wat hij nu weer had misdaan. Toen hij bij de tafel stond, hield de meester hem zijn pistool voor.

‘Arie,’ zei hij plechtig, ‘hier is je eigendom terug, met mijn dank en grote erkentelijkheid voor het lenen.’

‘Hè?’ zei Arie.

‘Dit pistool heeft mij gered,’ sprak Frans. ‘Ik richtte het op Jan Toereloer, zo - en zei: “Is dit speelgoed voldoende om je te doen gehoorzamen?’” Hij vervolgde zijn verhaal.

‘Jan Toereloer deinsde achteruit. Ik wilde dat jullie zijn gezicht hadden kunnen zien! Hij kon geen woord meer uitbrengen. “Laatje zweep vallen,” zei ik, “en handen omhoogl” Hij gehoorzaamde meteen. Toen stapte ik uit de koets - ik moet erbij vertellen dat me dat wel enige moeite kostte - en klom op de bok - wat me nog meer moeite kostte, want ik moest hem intussen steeds onder schot houden. Eerst wilde ik zelf naar huis rijden en hem achterlaten bij de Zevensprong. Dat zou zijn verdiende loon zijn geweest. Maar, dacht ik, deze koets is niet van mij en bovendien kan ik... Nu ja, dat doet er niet toe.

“Jan,” beval ik, “raap je zweep op en kom naast me zitten.” Ik zwaaide een beetje met het pistool en de koetsier vloekte, maar hij deed wat ik zei. Toen hij naast me zat, duwde ik hem mijn pistool... ik bedoel Aries pistool tegen z’n ribben en sprak: “Rijd mij naar huis!” En rie ra roets, daar gingen we!’

Frans lachte. ‘We vlogen over de weg,’ zei hij. ‘Soms werd het Jan even te bar, en dan vroeg hij of ik alsjeblieft dat pistool ergens anders heen wilde richten. Ik zou hem per ongeluk eens kunnen doodschieten...’

De klas lachte luidop. Arie pakte zijn pistool en bekeek het met eerbied, alsof het waarlijk een gevaarlijk vuurwapen was.

‘En zo,’ besloot Frans, ‘kwam ik thuis, veilig en wel.’

Arie kuchte even en zei met een opofferend gezicht: ‘U mag het pistool nog wel even lenen, meester. Misschien kunt u het nog eens gebruiken.’

‘Heel aardig aangeboden,’ zei Frans, ‘maar het hoeft niet, Arie. In het Trappenhuis zal ik het heus niet nodig hebben. Graaf Grisenstijn is een keurige heer...’

Arie keek opgelucht, maar Maarten zei: ‘Gr... Gr... doet vast maar alsof. Ik wed dat hij ook een pistool heeft, een echt!’

Marjan vroeg: ‘En Jan Toereloer, meester? Wat is er met hem gebeurd?’

‘Dat weet ik niet,’ antwoordde Frans. ‘Hij is weer naar het Trappenhuis gereden, denk ik.’

‘Heeft de graaf hem ontslagen?’ fluisterde Marjan.

Onder haar ernstige blik voelde Frans zich plotseling een beetje schuldig. Daar is geen enkele reden toe, hield hij zichzelf voor. Jan Toereloer is heus geen man om medelijden mee te hebben... En hij zei: ‘Dat zal ik morgen wel horen - dan ga ik immers naar Geert-Jan.’

‘Dan kunt u er pas maandag van vertellen,’ sprak Marjan met een zucht.

Wat er met Jan Toereloer was gebeurd vernam Frans nog vóór hij naar het Trappenhuis ging. Toen hij de volgende morgen uit school kwam, wachtte tante Willemijn hem op met een brief. ‘Van de graaf!’ zei ze. ‘Wat zou erin staan?’

Frans schrok even. Graaf Grisenstijn zou toch niet van gedachten zijn veranderd! Stel je voor dat Jan Toereloer het complot had verraden...

Haastig scheurde hij de envelop open en las de brief voor:

Vrijdags oktober

Zeer geachte mijnheer Van der Steg

Helaas kan ik u deze zaterdag niet laten halen zoals ik had beloofd. Ik heb namelijk op het ogenblik geen koetsier beschikbaar. U zult dus op eigen gelegenheid moeten komen.

Daar u ons zondag volgens afspraak ook een bezoek komt brengen nodig ik u uit de zaterdagnacht in het Trappenhuis te blijven logeren.

U hoeft dan niet zo veel tijd te verspillen met heen en weer reizen. Bovendien zal Geert-Jan dan misschien sneller aan zijn nieuwe gouverneur wennen.

Met vriendelijke groeten,

hoogachtend,

Gr... Gr...

‘Dus Jan Toereloer is ontslagen,’ zei Frans.

‘Dat weet ik,’ zei tante Willemijn. ‘Ik heb het nieuws van Rosmarijn gehoord. Zodra hij terugkwam stuurde de graaf hem de laan uit. Daar stond Toereloer, zonder een cent salaris, geen dak boven zijn hoofd! In “Het Dorstige Hert” wisten ze hem gelukkig wat op te vrolijken, en nu logeert hij bij Jan Thomtidom.’ Ze keek Frans hoofdschuddend aan. ‘Jullie mannen doen ook niet veel meer dan de zaken nodeloos ingewikkeld maken!’ ging ze voort. ‘De een wordt ontslagen, de ander loopt hinkend rond, en de derde heeft een blauw oog.’ ‘De derde?’ zei Frans. ‘Wie?’

‘Rob natuurlijk! O, dat weet je nog niet,’ zei tante Willemijn. ‘Hij reed weer eens te hard, en botste tegen een boom... Zo had Rosmarijn weer een patiënt te verzorgen. Dat was donderdagavond. O, hij mankeert haast niets hoor; hij loopt alweer rond. Zijn bromfiets was er slechter aan toe; heel goed dat hij die een poosje moet missen.’

‘Heel goed voor de Brozem,’ vond Frans, ‘maar het spijt me voor Roberto.’

‘En nu ga jij bij de graaf logeren,’ zei tante Willemijn. ‘Is dat werkelijk nodig? Je bent nooit meer thuis tegenwoordig! Nou, het zal je daar tegenvallen, wacht maar!’ Ze fronste haar wenkbrauwen en voegde erbij: ‘Wat is er met die arme Geert-Jan gebeurd? Is hij mensenschuw geworden, dat hij tijd nodig heeft om aan een nieuwe gouverneur te wennen?’

Frans zag weer de kleine gestalte voor zich die zich verstopte achter een balustrade. In zijn fantasie kon hij nu ook het gezicht van de jongen zien. Een teer, bleek gezichtje met grote zwarte ogen, die hem angstig smekend aankeken...

Frans geeft zijn eerste lessen aan Geert-Jan

DAT IS DRIE

Frans’ enkel was nog niet zo ver genezen dat hij naar het Trappenhuis kon fietsen. Dus moest hij wel de bus nemen die er met een omweg heen ging, via Roskam en Langelaan.

‘Niet langs de Zevensprong,’ zei hij tot zijn hospita. ‘De samenzweerders zullen dat goed moeten vinden.’

‘Ik vind het best,’ zei tante Willemijn, ‘en ik geloof dat ik voor alle anderen kan spreken. Toen je voor de eerste maal naar het Trappenhuis ging, heb je de Zevende Weg gereden; de graaf heeft je aangenomen en volgens mij is dat genoeg. Ga jij maar met de bus.’

De rit viel Frans lang; er waren vele haltes en de bus sloeg geen enkele over. In Roskam kwam er een bekende binnen; het was niemand anders dan de heer Thomtidom, gewapend met wandelstok en aktetas.

‘Goedemiddag, mijnheer Van der Steg,’ zei hij, zijn hoed afnemend. ‘Dat had u niet gedacht, dat we elkander zo gauw weer zouden ontmoeten.’ Hij nam naast Frans plaats en voegde erbij: ‘Laat ik nu uw boeken bij me hebben. Ze zitten in mijn tas - is dat niet toevallig?’

Frans geloofde niet dat het toeval was, maar hij knikte de magiër vriendelijk toe en maakte toen aanstalten zijn valies uit het bagagenet te pakken.

‘Doet u geen moeite,’ zei de heer Thomtidom. ‘Ik moet er bij dezelfde halte uit als u, en dan zal ik u uw boeken geven. Mooi weer vandaag, nietwaar? ‘t Is wat koud, maar de zon schijnt tenminste. Morgen zal het anders zijn: wisselend bewolkt met regenbuien...’ Hij sprak verder, over thermometers en barometers, over hoge- en lagedrukgebieden en oceaandepressies. Pas toen ze moesten uitstappen hield hij daarmee op.

‘Als u rechtdoor loopt, komt u vanzelf bij het hek van het Trappenhuis,’ zei hij, toen hij met Frans op de weg stond. ‘Het is niet ver. Toch moet u mijn wandelstok lenen; die zal u pijn en moeite besparen.’

‘Dat is heel aardig van u,’ zei Frans, ‘maar...’

‘Nee, stribbelt u niet tegen,’ viel de magiër hem in de rede. ‘Ik heb deze stok speciaal voor u meegenomen, mijnheer Van der Steg. Is het waar dat u er vannacht blijft logeren?’

‘Ja, het is waar,’ antwoordde Frans, de wandelstok aannemend.

De heer Thomtidom knikte goedkeurend. ‘Dat is een geluk,’ sprak hij. En met gedempte stem liet hij erop volgen: ‘Kijk goed uit uw ogen! Laat Geert-Jan op zijn tellen passen, en wees voorzichtig, ook als er een zwart beestje mocht zitten voor uw raam!’

‘Wat?’ zei Frans.

‘Daar komt de bus van de andere kant,’ zei de heer Thomtidom. ‘Die moet ik halen! U kunt mij morgenmiddag vinden in “Het Dorstige Hert”. Haastig stak hij de weg over, en even later stapte hij in de bus die terugging naar Roskam.

Hij is alleen voor mij hierheen gereden, dacht Frans, terwijl hij zijn wandeling naar het Trappenhuis begon. Hij is een beste man, al is hij eigenaardig. En mijn boeken heeft hij me niet gegeven! Maar ach, ik heb dit weekeind toch geen tijd om te studeren. Gisteren heb ik bovendien weer mijn lessen verzuimd.. . Ik had mijnheer Thomtidom moeten vragen waar hij die prachtige getuigschriften vandaan heeft. En waar zou Jan Toereloer logeren - in zijn huis of in de tent?

Het landgoed was inderdaad niet ver. Deze keer naderde hij het van de voorkant; de toegang werd evenals aan de achterzijde afgesloten door een hoog ijzeren hek. Dit werd voor Frans geopend door een norse, forse, kale man in boswachterstenue, die het meteen weer achter hem sloot, daarna op een drafje wegliep en uit het gezicht verdween.

Het bleek nog een eind lopen te zijn naar het Trappenhuis zelf, en voor Frans het had bereikt, was hij al heel dankbaar voor de wandelstok.

Hij bleef even staan op het grasveld voor het huis, naast een vijver met een fontein die niet werkte. Hij bekeek het gebouw nu nog eens; het zag eruit, vond hij, alsof iemand (gesteld dat het mogelijk zou zijn) een heleboel huizen en kastelen had gepakt, ze door elkaar had geschud en gehutseld, en van dit mengsel een nieuw huis had gevormd. Tussen tuin en voordeur bevond zich een ingewikkeld terras met marmeren trappen; stenen bloempotten en grote beelden versierden de balustrades. Maar het marmer was vuil en gebarsten, in de bloempotten groeide nog geen sprietje groen, en de meeste beelden misten hun hoofd.

Frans beklom de trappen en liet de klopper op de voordeur vallen. Die ging onmiddellijk open en een norse, forse, kale man in het tenue van een butler verscheen op de drempel. Frans zag meteen dat hij dezelfde was als de boswachter die het hek voor hem had ontsloten. De man had zich blijkbaar gauw verkleed; hij hijgde een beetje en zag wat rood in het gezicht.

‘U bent zeker de nieuwe gouverneur,’ zei hij. ‘Ik zal u bij de graaf aandienen; hij wacht u in de Ronde Kamer.’ Hij nam Frans’ valies in een grote vuist en liet hem binnen in de hal.

Een vorstelijke hal was het, met tapijten en kristallen kaarsenkronen, en trappen aan drie kanten, bedekt met deftige rode lopers.

Frans volgde de butler moeizaam naar boven en vroeg zich af hoeveel bedienden de graaf zou hebben. Niet veel waarschijnlijk, als ze een dubbele functie moesten vervullen. En Jan Toereloer was ontslagen. De geheimzinnige Iwan moest zich echter nog in het huis bevinden. Maar deze butler, en boswachter, kon de donkere spion niet zijn; zijn huid en ogen waren licht van kleur.

Na de deftige rode lopers voerde hun weg door een minder mooi gedeelte van het huis - door verveloze portalen en sombere gangen, en natuurlijk ook vele treden op en af.

De butler hield stil voor een deur en zei: ‘Gaat u hier maar binnen. Zal ik uw valies naar de logeerkamer brengen?’

‘Graag, dank u,’ zei Frans, ‘als ik er even mijn taal- en rekenboeken uit mag halen.’ Een ogenblik later klopte hij aan en opende de deur.

Graaf Grisenstijn zat aan een schrijfbureau in een rond vertrek. Hij boog zich over een ingewikkelde tekening waar Frans een plattegrond in meende te zien. Toen hij de jongeman zag, vouwde hij die snel op, kwam overeind en begroette hem vriendelijk.

‘Ah, u bent mooi op tijd ondanks de lange tocht,’ sprak hij. ‘Hoe is het met uw been?’

‘Dat gaat elke dag beter,’ antwoordde Frans.

‘Hebt u er bezwaar tegen dat ik meteen mijn neef aan u voorstel?’ zei de graaf. ‘Het spijt mij dat u daartoe weer een paar trappen moet lopen.’

‘O, daar begin ik al aan te wennen,’ zei Frans. ‘Alleen kost het mij nog moeite me te oriënteren in dit huis. Ik zou er best eens een plattegrond van willen zien.’

‘Helaas, ik bezit er geen,’ sprak de graaf. ‘Maar stel u gerust; slechts een klein gedeelte van het gebouw wordt bewoond. Het zou te veel geld en personeel kosten om alles te onderhouden. Alleen Geert-Jan beschouwt het hele huis als zijn eigendom... als zijn speelterrein. Hij wacht op u in de bibliotheek; dat leek mij de beste plaats voor de lessen. Ik zie dat u al boeken bij U hebt.’

Frans liep met hem mee, en bedankte hem voor de uitnodiging om te blijven logeren. Intussen dacht hij dat Graaf Grisenstijn inderdaad misschien niet zo was als hij zich voordeed. Hoewel het natuurlijk een andere plattegrond kon zijn die hij op het schrijfbureau had zien liggen.

De bibliotheek was groot; drie wanden werden in beslag genomen door boekenkasten en in de vierde muur bevonden zich ramen, die uitkeken op het bos. Op een tafel in het midden van de kamer lagen schriften, potloden en pennen klaar, naast een enorme tinnen inktpot. Maar er was geen jongen te zien.

Graaf Grisenstijn fronste zijn wenkbrauwen. ‘Geert-Jan!’ riep hij.

Geen antwoord.

De graaf keek zoekend de kamer rond, opende een deur en riep nog eens. ‘Ik heb hem gezegd dat hij in de bibliotheek op u moest wachten,’ zei hij geërgerd. ‘Een kwartier geleden was hij er nog.’

‘Hij zal wel gauw weer hier komen,’ zei Frans vergoelijkend.

De graaf schudde zijn hoofd. ‘U kent mijn neef nog niet!’ sprak hij. ‘Hij zwerft waarschijnlijk elders in het huis rond, en als we op hem blijven wachten, zal hij pas aan het eind van de middag komen opdagen en met een onschuldig gezicht zeggen dat hij uw komst “helemaal vergeten” was.’ Hij keek Frans half spottend, half verontschuldigend aan, maar zijn ogen waren kil en boos. ‘Ik zal hem zoeken en naar u toesturen,’ voegde hij erbij.

Een verwend knaapje blijkbaar, dacht Frans. ‘Laat mij u helpen zoeken,’ zei hij.

‘Geen denken aan!’ zei Graaf Grisenstijn beslist. ‘U zou alleen maar verdwalen.’ Met grote stappen liep hij de bibliotheek uit.

Frans hoorde hem roepen met een stem die hol klonk in gang of trappenhuis: ‘Geert-Jan! Manus! Selina!’ Hij hoorde voetstappen die daalden en stegen - en even daarna een kijverige vrouwenstem die zei: ‘Ik ga niet nog eens mijn gezondheid op het spel zetten om meneer Geert-Jan te vinden

Hoofdschuddend legde Frans zijn boeken op de tafel en toen viel plotseling zijn oog op het Perzische kleed dat er overheen tot op de vloer hing. Dat bewoog! Hij bukte zich, tilde er een punt van omhoog en zei: ‘Kom er maar onderuit!’

Een tengere blonde jongen kwam tevoorschijn en hief zijn gezicht naar hem op. Hij scheen even niet te weten of hij zou lachen of huilen; toen verstrakten zijn gelaatstrekken totdat elke uitdrukking erop verdwenen was.

‘Ik veronderstel dat jij Geert-Jan Grisenstijn bent,’ zei Frans. ‘Ik ben mijnheer Van der Steg, je gouverneur. Je weet natuurlijk dat je oom je is gaan zoeken; ga hem dus gauw achterna en maak hem je excuses.’

‘Excuses?’ zei de jongen met gemaakte verbazing. ‘Hij heeft me gezegd dat ik in de bibliotheek moest gaan zitten, en dat heb ik gedaan.’

Frans begon te vermoeden dat ‘die arme Geert-Jan’ wel eens geen gemakkelijke leerling kon zijn.

‘Uitstekend,’ zei hij kalm, ‘dan kun je je oom gaan vertellen dat hij zich heeft vergist. En gauw wat!’

Het kind verroerde geen vin.

‘Komt er nog wat van?’ zei Frans.

Geert-Jan liep om de tafel heen en ging zitten, zover mogelijk van Frans verwijderd. ‘Nee mijnheer,’ zei hij met heldere stem. ‘Als ik een trap afga, loopt oom Gradus er een op; als ik een trap oploop, gaat oom Gradus juist langs een andere naar beneden. Wanneer ik linksaf sla, gaat hij rechts... zo is het altijd!’ De schaduw van een glimlach vloog over zijn gezicht. ‘Het zou onbegonnen werk zijn!’ besloot hij brutaal.

Frans liep naar hem toe. Hij wilde hem in zijn nek pakken en het bevel nog eens herhalen. Maar de jongen week opzij en maakte een wilde beweging met zijn arm.

‘O, mijnheer!’ riep hij toen, met echte of gespeelde schrik. ‘Nu hebt u de inktpot omgegooid!’

Er zat ontzettend veel inkt in de tinnen inktpot; een donkerblauwe plas groeide op het Perzische kleed. Frans zette de pot overeind en ging haastig aan het werk met zijn zakdoek. Geert-Jan stond op en zag het aan zonder een vinger uit te steken.

‘Als ik doe wat u zegt,’ ging hij opgewekt voort, ‘zal ik er écht niet zijn als oom Gradus dadelijk terugkomt. En dan moet hij me weer gaan zoeken.’

‘Als je je mond niet houdt, keer ik de inktpot boven je hoofd om!’ zei Frans woedend. ‘Ga naar de deur en roep of schreeuw datje hier bent.’

‘En u zei dat ik m’n mond moet houden...’ begon Geert-Jan.

Frans keek op van het tafelkleed. Nog nooit had hij zo’n zin gehad om een van zijn leerlingen een draai om zijn oren te geven. ‘Doe wat ik je het laatste zei,’ sprak hij ijzig. ‘En ga daarna een trap op of af, omhoog of omlaag, en haal wat melk om deze vlek eruit te krijgen.’

‘De inkt is toch al droog voordat ik terug ben,’ zei de jongen. ‘Het is honderdnegentien treden naar de keuken...’ Hij wierp een blik op zijn gouverneur en maakte dat hij wegkwam.

Frans bekeek het kleed met een zorgelijk gezicht; dit was wel een goed begin!

Buiten de bibliotheek riep Geert-Jan: ‘Oom Gradus! Oom Gradus! Ik ben gevonden!’

Korte tijd later kwam Graaf Grisenstijn weer binnen. Frans vertelde hem enigszins verlegen dat er een ongelukje was gebeurd met de inktpot. De graaf nam het bijzonder kalm op. ‘O, dat geeft niet,’ zei hij onverschillig. ‘U weet nu tenminste wat u van uw leerling verwachten kunt. Ik hoop dat u hem iets zult kunnen bijbrengen.’ Hij scheen daar niet veel vertrouwen in te hebben.

Frans voelde ook niet veel vertrouwen in zichzelf, toen hij aan de tafel plaatsnam en wachtte op zijn pupil.

De jongen was verrassend vlug terug, zonder melk. ‘Selina wou het niet geven,’ vertelde hij. ‘Ze zei dat we er maar een vaas op moesten zetten.’

‘Ja, doe dat,’ sprak Graaf Grisenstijn. Hij stond al bij de deur. ‘Wel, mijnheer Van der Steg, u hebt uw leerling nu bij u,’ zei hij. ‘U kunt dus beginnen. Geert-Jan, doe goed je best.’

‘Kom tegenover me zitten, Geert-Jan,’ zei Frans, toen de graaf was weggegaan.

De jongen deed alsof hij het niet hoorde. ‘Welke vaas zullen we nemen?’ vroeg hij, terwijl hij de bibliotheek rondwandelde en de vazen bekeek die er stonden.

‘Kom onmiddellijk tegenover me zitten!’ zei Frans.

Bijna tot zijn verwondering gaf Geert-Jan deze keer gehoor aan zijn bevel. ‘Ai mijnheer, uw zakdoek zit helemaal vol inkt!’ riep hij met nauw bedwongen leedvermaak.

‘Dat geeft niet,’ zei Frans kortaf. ‘Ik heb een kennis die hem zo weer wit maakt.’

‘Ja?’ zei Geert-Jan. ‘Dat zegt u maar,’ liet hij er onvriendelijk op volgen. ‘Het gaat er nooit meer uit.’

‘Ik zeg niet dat het eruit gaat,’ sprak Frans. ‘Ik zeg dat-ie wit wordt gemaakt. Mijn kennis kan het ook andersom. Hij geeft je bijvoorbeeld een wit papier, en als je dat even later bekijkt staat er iets op geschreven - met inkt.’

Geert-Jan opende zijn mond om iets te vragen, maar hij bedacht zich en trok een onbewogen gezicht. Frans nam hem op; dit was geen lief kind met angstig smekende ogen! Integendeel, de jongen zag er hooghartig en ongenaakbaar uit. Hij was lang voor zijn leeftijd, mager, blond en nogal bleek. Zijn ogen waren donkerblauw; nu sloeg hij ze neer, alsof hij zijn gedachten wilde verbergen.

‘Maar laten we het niet over mijn zakdoek hebben,’ zei Frans, terwijl hij er zijn met inkt bevlekte vingers aan probeerde af te vegen, waardoor ze alleen maar vuiler werden. ‘Ik ben hier om je iets te leren...’

‘Ik hou niet van leren,’ zei Geert-Jan.

‘Dat is vervelend voor jou,’ zei Frans kalm. ‘Mij kan het niet schelen.’ Hij sloeg een boek open en legde dat voor de jongen neer. ‘Lees maar eens een stukje voor,’ zei hij.

Geert-Jan bekeek de bladzijden, snoof even en begon te lezen. Hij deed dat zeer vlot, maar op een dreuntoon, zonder acht te slaan op punten of komma’s. Frans hoorde hem zonder commentaar aan, liet hem doorlezen tot onder aan de bladzij en zei toen: ‘Verder.’

De jongen sloeg even zijn ogen naar hem op, met vragende en uitdagende blik. Daarna las hij op dezelfde wijze voort, nog eens een bladzij lang.

‘Ga door,’ zei Frans.

Geert-Jan fronste zijn wenkbrauwen, maar hij gehoorzaamde. Nu las hij langzamer, en soms begon zijn stem even te stijgen of te dalen.

‘Stop!’ zei Frans. ‘Je leest uitstekend.’

Een ogenblik keek Geert-Jan hem verbaasd aan.

‘Ja zeker,’ zei Frans. ‘Om het zo lang in deze dreun vol te houden is het moeilijkste wat er bestaat. Doe het nu eens gewoon, en let goed op de punten en komma’s. Dat is veel gemakkelijker.’

‘Ja mijnheer,’ zei de jongen en hij las rad: ‘De zon ging onder komma de schemering viel en enkele sterren verschenen aan de hemel punt de man zei dubbele punt aanhalingstekens openen het wordt laat...’

‘Als je zo doorgaat, zal het inderdaad laat worden voordat we klaar zijn,’ sprak Frans.

‘Ik moet vroeg naar bed,’ zei Geert-Jan snel.

‘Waarom? Je kunt morgen immers uitslapen,’ zei Frans. ‘Als jij zo langzaam van begrip bent, zullen we tot middernacht door moeten gaan.’

Hij had meteen spijt van deze woorden, want Geert-Jan knikte tevreden en zei met een opgewekte grafstem: ‘Middernacht... dan spookt het... Fijn!’

‘Lees de eerste bladzij nog eens, en nu goed!’ beval Frans kwaad.

Geert-Jan bladerde het hele boek door om de eerste bladzij te zoeken, maar toen hij die gevonden had las hij hem feilloos voor. Daarna vloog hij overeind en zei: ‘Nu mag ik toch wel een vaas uitzoeken.’

‘Nee,’ zei Frans.

‘Hier heb ik er twee,’ zei de jongen. ‘Deze is mooier, maar die is groter.’ Hij zette de grootste vaas op tafel. ‘Kijk, hij bedekt de vlek bijna helemaal...’

‘Geert-Jan,’ zei Frans streng, ‘luister goed! Je blijft op je stoel zitten totdat we klaar zijn, net als op school.’

‘Mag ik de andere vaas even terugzetten?’ vroeg de jongen. ‘Anders valt-ie ook om en hij is breekbaar.’

‘Ga zitten!’ bulderde Frans.

Geert-Jan nam vlug zijn plaats weer in. ‘Van nu af,’ kondigde hij aan, ‘zal ik precies doen alsof ik op school ben, mijnheer! Ik zal niets meer zeggen behalve als u mij wat vraagt, en als ik wat wil vragen zal ik eerst mijn vinger opsteken.’ Hij kruiste zijn armen over elkaar en zette een onwaarschijnlijk braaf gezicht.

Frans vertrouwde deze houding volstrekt niet, maar hij zei alleen: ‘Prachtig,’ en begon hem vragen te stellen.

Geert-Jans antwoorden waren soms goed, een enkele maal fout en de meeste keren volkomen waanzinnig. Frans begreep gauw dat hij die zotte antwoorden met opzet gaf; zijn leerling vond het blijkbaar leuk te doen alsof hij heel dom was. Nu, als je me op die manier boos wilt maken heb je het mis! dacht hij.

De jongen zat met een uitgestreken gezicht tegenover hem; hij volhardde in zijn brave houding en gedroeg zich zo overdreven beleefd dat het onbeschaamd werd. Zo kroop er een halfuur voorbij.

‘Nu zullen we eens kijken hoe het met je rekenen staat,’ sprak de gouverneur tenslotte.

‘Zoals u wenst, mijnheer,’ zei Geert-Jan op verveelde toon. ‘Ik ben erg goed in cijfersommen. Met breuken, ook tiendelige, mijnheer.’

‘Wel,’ zei Frans, een ander boek openslaand. ‘Maak deze dan maar eens. De eerste vijf.’

Geert-Jan stak zijn vinger op en vroeg: ‘Kijkt u ze dan meteen na, mijnheer?’

‘Goed,’ zei Frans, ‘dat zal ik doen.’

Buiten, in de verte, klonk een knal.

‘Wat is dat?’ vroeg Geert-Jan, ditmaal vergetend zijn vinger op te steken.

‘Ga aan je werk,’ beval Frans.

Geert-Jan boog zich over de sommen en begon ze zacht mompelend uit te rekenen. Frans stond op en liep naar een der ramen. Hij keek uit over het bos - was in die richting de Zevensprong niet? Hij hoorde weer een knal, en daarna nog een, en hij dacht aan Roberto’s kanon.

‘Dat is drie!’ fluisterde Geert-Jan.

‘Heb je al drie sommen af?’

‘Bijna, mijnheer,’ zei Geert-Jan. ‘Hoorde u dat? Wat zouden het zijn? Kanonschoten?’

‘Dat is zeer onwaarschijnlijk,’ sprak Graaf Grisenstijn. Deze stond plotseling in de opening van een verborgen deur tussen twee boekenkasten.

Frans schrok even van zijn onverwacht verschijnen, maar Geert-Jan sloeg er nauwelijks acht op.

‘Er is gelukkig geen militair oefenterrein hier in de buurt,’ zei de graaf, terwijl hij achter zijn neef trad en een blik wierp op de cijfersommen.

‘Het zou toch best een kanon kunnen zijn,’ prevelde Geert-Jan, terwijl hij zijn schrift met een hand bedekte.

‘Vroeger stond er een kanon hier in de tuin,’ sprak de graaf. ‘Je vader en ik speelden er wel eens mee, hoewel je er niet mee schieten kon. Maar toen we hier vorig jaar kwamen, was het verdwenen. Het zal wel gestolen zijn toen het huis onbeheerd stond.’ Hij wendde zich tot Frans en zei: ‘Ik kom u vragen of u dadelijk thee komt drinken in de rococokamer. Geert-Jan zal u er wel brengen.’

‘Ik moet eerst mijn sommen afmaken,’ zei zijn neef. ‘Vier!’ zei hij bij de volgende knal. ‘Vier maal zeven is zesentwintig...’

‘Achtentwintig,’ verbeterde de graaf. ‘Tot straks, mijnheer Van der Steg.’ Hij wandelde de bibliotheek uit.

‘U moet niet naar mij kijken als ik werk,’ zei Geert-Jan tegen zijn gouverneur. ‘Dan kan ik mij niet concentreren.’

Frans gaf geen antwoord. Hij keek weer naar buiten en wenste dat hij voor een klas vol kinderen stond in een doodgewoon lokaal zonder verborgen deuren.

‘Ik ben klaar, mijnheer,’ zei Geert-Jan.

Frans ging terug naar de tafel en begon de sommen na te kijken. Die waren erg ingewikkeld, maar Geert-Jan had de eerste vier zonder één fout uitgerekend. De laatste klopte niet.

‘Geert-Jan,’ zei Frans, ‘waarom heb je deze som niet gemaakt?’

‘Dat is vijf!’ sprak zijn leerling.

‘De vijfde som is fout. Je hebt maar wat opgeschreven!’ Frans schoof Geert-Jan het schrift onder zijn neus. ‘Zou je die nu even uit willen rekenen?’

‘Ik héb hem uitgerekend, mijnheer!’ wierp de jongen tegen. ‘Zes maal acht is vijfentwintig, vijf onthouden - drie maal negen is dertig, plus vijf is veertig... dat is toch goed, mijnheer?’

Frans sloeg met zijn vuist op tafel. Buiten klonk weer een knal, als een echo. ‘Nu is het genoeg!’ zei hij. ‘Jij moet een beetje beter op je tellen passen, anders...’

‘Dat was zes...’ fluisterde Geert-Jan. Voor het eerst was hij duidelijk van zijn stuk gebracht. ‘Wat zei u, mijnheer?’ vroeg hij, Frans met grote ogen aanstarend. ‘Ik... ik begrijp het niét.’

‘Je begrijpt het heel goed,’ zei Frans kortaf. ‘De vijfde som gaat precies zoals de andere, en die kon je wel.’

Geert-Jan ging met groot vertoon van ijver weer aan de gang; hij streepte getallen door en krabbelde er andere boven. Maar na een poosje zei hij klagend: ‘Ik begrijp het niet! Dat is mijn schuld toch niet, mijnheer? U moet het mij leren!’ Zijn ogen glinsterden toen hij Frans aankeek. ‘Wilt u het mij alstublieft uitleggen?’ vroeg hij.

‘Denk je,’ zei Frans, ‘dat ik me door jou voor de gek laat houden?’

‘Zes maal acht is tachtig... nee achtenveertig,’ fluisterde Geert-Jan. ‘En drie maal negen... dat is zeven!’

Frans had de knal ook gehoord, en nu vroeg hij zich af of het kind ook op de hoogte was van het Complot van de Zevensprong.

‘U zei dat ik op mijn tellen moest passen,’ ging Geert-Jan voort. Dat is niet waar, dacht Frans; de magiër heeft dat gezegd. ‘Was dat de zevende?’ vroeg Geert-Jan.

‘Ik geloof het wel,’ antwoordde Frans, zijn wenkbrauwen fronsend. Nog nooit had hij zich zo onzeker gevoeld. Maar dat mocht hij natuurlijk niet laten merken, en dus liet hij er zo streng mogelijk op volgen: ‘Ik bedoelde dat je die som uit moet rekenen!’

Ze keken elkaar allebei even onderzoekend aan.

‘Ja mijnheer,’ zei Geert-Jan gedwee en hij boog zich nogmaals over zijn schrift.

Drie minuten later kon Frans zich ervan overtuigen dat ook de vijfde som goed was uitgerekend. Hij zette er zwijgend een grote G bij, zonder iets te zeggen als: ‘Je kunt het dus wel.’

‘Zullen we nu thee gaan drinken, mijnheer?’ vroeg de jongen.

‘’t Is goed,’ zei Frans.

‘Wat hebt u aan uw voet?’ vroeg Geert-Jan, toen ze op weg waren naar de rococokamer. ‘U hebt een buil op uw hoofd ook. Bent u van een trap gevallen?’

‘Nee, ik heb gevochten,’ zei Frans onnadenkend.

Geert-Jan bleef staan en bekeek hem bijna met ontzag. ‘Met wie?’ fluisterde hij.

‘Ach, het was maar een grapje,’ zei Frans.

‘Wat flauw!’ zei Geert-Jan diep verontwaardigd. Hij opende een deur, die bleek uit te komen in Gregorius’ Kleine Feestzaal. ‘Daar is het,’ wees hij, hij rende voor Frans uit en verdween.

Even later beklom Frans de tweeëntwintig treden naar de rococokamer, het vertrek waar hij al eerder met de graaf had gezeten. Toen hij zijn hand op de deurknop legde hoorde hij de graaf en zijn neef praten. Hij kon heel duidelijk verstaan wat Geert-Jan zei: ‘...die gouverneur is een rotvent.’

Dus klopte hij maar eerst voordat hij binnenging.

Frans vraagt zich af waar Iwan is

DAT IS VIER

Frans zat, weinig op zijn gemak, in de blauw-en-witte rococokamer, dronk thee en bekeek de twee Grisenstijns. Ze leken op elkaar, oom en neef - ze waren allebei slank en blond en hadden beiden dat smalle, ondoorgrondelijke gelaat. Maar hun ogen waren verschillend en hun gedrag was het eveneens.

De graaf was luchtig en aangenaam aan het converseren, nu en dan probeerde hij zijn neef ook in het gesprek te betrekken. Geert-Jan had echter zijn uitgestreken gezicht weer opgezet, en als hij antwoord gaf, deed hij zijn best om op beleefde manier zo brutaal mogelijk te zijn. Tegen zijn gouverneur zei hij niets; hij gluurde hem alleen nu en dan tersluiks aan.

Dat de graaf hem niet op zijn nummer zet! dacht Frans.

Graaf Grisenstijn bleef beminnelijk doorbabbelen, maar éénmaal ving Frans een blik op die volstrekt niet beminnelijk was. Daaruit bleek dat hij zich wel anders zou gedragen als hij zijn neef onder vier ogen sprak. De verstandhouding tussen die twee liet beslist te wensen over.

En plotseling besefte Frans heel duidelijk dat zijn sympathie aan Geert-Jans kant was - ondanks diens slechte gedrag. Het stak hem als hij aan het oordeel van zijn leerling dacht. ‘Die gouverneur is een rotvent.’ Hij moest eens weten hoe en waarom ik hier gekomen ben! dacht hij boos. Maar na even peinzen kwam hij tot het besluit dat hij het beste kon doen alsof hij een heel gewone gouverneur was, met een heel gewone leerling, in een heel gewoon huis.

Over dat huis vernam hij nu meer bijzonderheden. Hij hoorde echter niets van familiegeheimen en profetieën - laat staan van de schat. Hij hoorde wel dat Graaf Grisenstijn op het ogenblik drie mensen in dienst had: Selina, de huishoudster, Manus, die allerlei kleine werkjes deed, en Berend, die butler was binnen en boswachter buiten. De naam Iwan werd niet genoemd.

Geert-Jan liet even zijn ongenaakbare houding varen en vroeg: ‘Oom Gradus, waarom hebt u Jan ontslagen?’

‘Mijn beste jongen, die man was gevaarlijk!’ sprak de graaf. ‘Ik kan geen koetsier houden die dronken op de bok zit.’

‘Aha,’ zei Frans, die zin kreeg hem eens uit zijn tent te lokken. ‘Nu begrijp ik waarom hij zo hard reed!’

‘Ik vond hem aardig,’ zei Geert-Jan.

‘Ik geloof, jongen,’ sprak de graaf met een koude glimlach, ‘dat het tijd wordt je lessen voort te zetten. Hoe ging het eigenlijk, mijnheer Van der Steg? Heeft mijn neef al strafwerk opgekregen?’

‘Ja oom. Honderd regels,’ zei de jongen meteen.

‘Uitstekend!’ zei de graaf tevreden. ‘Eindelijk wordt er eens iets aan je opvoeding gedaan.’

‘Waarom zei je dat ik je strafregels heb gegeven?’ vroeg Frans geprikkeld, toen hij met Geert-Jan terugliep naar de bibliotheek.

‘Dat was u toch zeker van plan,’ zei de jongen. ‘Hoe kan ik anders op mijn tellen passen?’

‘Wel, het is misschien geen kwaad idee,’ zei Frans langzaam. ‘Alleen zullen het geen strafregels zijn; daar ben ik tegen.’

‘Versregels dan?’ stelde Geert-Jan voor. ‘Nee, hier moeten we naar beneden, mijnheer. Ik zou voor straf best versregels willen schrijven.’

‘Hoor eens,’ sprak Frans, terwijl hij bleef staan. ‘Leerlingen moeten de keuze van de straf aan hun leermeesters overlaten. Misschien geef ik je wel helemaal geen straf, als ik daar zin in heb. Als ik het goed bedenk, zou ik je liever een pak slaag geven.’

Geert-Jan liet een korte lach horen, sprong snel een trap af en wachtte tot Frans weer bij hem was.

‘Zijn we nu nog niet bij de bibliotheek?’ zei deze. ‘Ik geloof dat we de verkeerde kant uitgaan.’

Geert-Jan legde een vinger op zijn lippen. ‘Zachtjes!’ fluisterde hij.

‘Gedraag je nu eindelijk eens gewoon!’ zei Frans ongeduldig. Tegelijkertijd vroeg hij zich af of je je wel gewoon kon gedragen in een huis als dit.

‘’t Is om Manus,’ zei Geert-Jan gedempt. ‘Hij probeert altijd alles af te luisteren. Zag u hem niet, toen we de rococokamer uitkwamen? Hij wou achter ons aansluipen; daarom nam ik een omweg. Maar ik ben bang dat hij ons spoor weer gevonden heeft.’

Frans hoorde duidelijk het geschuifel van steelse voetstappen. ‘Wat een onzin!’ zei hij luid.

Geert-Jan gaf geen antwoord; hij wenkte hem slechts en liep verder.

Of wat hij zegt nu zin of onzin is, dacht Frans, hier blijkt wel uit dat deze omgeving volkomen ongeschikt is voor een kind van tien jaar, al is hij wijs voor zijn leeftijd.

Hij was blij toen ze eindelijk weer in de bibliotheek waren; daar zag alles er klaar en verstandig uit. Geert-Jan wandelde het hele vertrek rond, morrelde aan de knop van de verborgen deur en keek onder de tafel voordat hij eraan ging zitten.

‘Waarom al die voorzorgsmaatregelen?’ vroeg Frans.

‘Dat heb ik u toch gezegd, mijnheer,’ antwoordde de jongen. ‘Manus heeft er niks mee te maken hoeveel strafwerk ik krijg.’

‘Geert-Jan,’ zei Frans, ‘je weet heel best dat je die sluipende Manus maar fantaseert! Hij is gewoon een Manusje-van-alles...’

‘Dat is het nou juist,’ zei Geert-Jan. ‘Hij doet alle werkjes die Selina en Berend te min vinden. Hij spioneert...’

‘Hoe ziet hij eruit?’ vroeg Frans. ‘Is hij donker en zwijgzaam?’

‘Nee...’ zei Geert-Jan, hem enigszins verwonderd aankijkend. ‘Hij heeft bruin haar in allemaal kleine krulletjes, en ogen als... als van een schelvis. Waarom vraagt u dat?’

‘O zomaar,’ zei Frans, die het raadzaam vond de naam Iwan niet te noemen. ‘Zwart en zwijgzaam, dat leek me een passend uiterlijk voor iemand die sluipt en spioneert... Maar waarom zou Manus dat doen?’

‘Omdat oom Gradus het hem bevolen heeft, natuurlijk,’ antwoordde Geert-Jan.

Dat klopt niet, dacht Frans. Was hij een ander complot op het spoor...? Toen zei hij tot zichzelf dat hij zich niet moest laten verstrikken in geheimzinnigheden. Had tante Willemijn hem daar al niet voor gewaarschuwd? Hij kon deze fantasierijke jongen alleen helpen door nuchter te blijven.

‘Wel,’ zei hij kalm, ‘ik heb niets te verbergen. Ik hoop dat het met jou net zo is gesteld. Heb je me nog iets te vragen of te vertellen?’

Geert-Jan pakte een potlood en begon op zijn schrift te tekenen. ‘Nee mijnheer,’ zei hij gemelijk. ‘Ik dacht dat u mij iets moest vragen of vertellen.’

Frans liet niet merken dat dit antwoord hem teleurstelde. ‘Dan zullen we maar weer aan het werk gaan,’ sprak hij.

Gedurende de tweede helft van de middag gedroeg Geert-Jan zich beter, maar hij bleef gemelijk en teruggetrokken. Om half zes ging hij met Frans naar de eetkamer om daar het avondmaal te gebruiken.

De eetzaal was een saai, naargeestig vertrek, maar het bevond zich dicht bij de keuken, zodat Selina niet zo veel trappen hoefde te lopen. Frans kwam nu tot de ontdekking dat Graaf Grisenstijn en zijn neef veel te kort kwamen, al waren ze van adel en woonden ze in een kast van een huis. Selina was beslist geen goede kokkin. Geert-Jan speelde maar zo’n beetje met wat hij op zijn bord had, en sloeg geen acht op zijn oom, die hem telkens zei dat hij door moest eten.

‘Je mag vanavond niet opblijven!’ zei de graaf tenslotte kortaf.

‘Ik moet mijn werk nog afmaken!’ zei Geert-Jan, met een blik naar zijn gouverneur. ‘Mijn strafregels.’

‘Nonsens!’ zei Frans. Zelfs als hij Geert-Jan werkelijk strafregels had opgegeven, zou hij hem die niet ‘s avonds laten maken. Het kind zag er bleek en moe uit.

Maar Geert-Jan grijnsde boosaardig. ‘U wou zelfs tot middernacht doorgaan!’ zei hij.

‘Je dacht toch niet dat ik dat meende,’ zei Frans, en hij wist niet waar hij zich meer aan ergerde - aan de grijns van de neef of aan de meewarige glimlach van de oom.

Na het eten verscheen de zure Selina, om Geert-Jan naar bed te brengen. De jongen zei zijn oom welterusten, maar aan Frans vroeg hij: ‘Waarom blijft u hier eigenlijk logeren? Op zondag hoef ik toch niet te werken?’

‘Ik dacht dat het wel gezellig zou zijn voor jou, Geert-Jan,’ zei de graaf.

De jongen snoof verachtelijk en liep weg; Selina volgde hem en begon om een of andere duistere reden op hem te mopperen.

Nou, gezellig is het hier allerminst! dacht Frans. Het kind zou het bij mejuffer Rosmarijn inderdaad beter hebben...

Plotseling spitste hij zijn oren. Selina’s stem, nu buiten de kamer, sprak heel duidelijk enkele woorden uit: ‘Als jij die Iwan niet...’

Iwan!

Toen tikte de graaf hem op de schouder en vroeg hem of hij meeging. Frans volgde hem naar de rococokamer.

Graaf Grisenstijn presenteerde hem een sigaar, en Frans nam die aan, hoewel hij er niet van hield. Zijn gastheer stak er zelf ook een op en vroeg: ‘Hoe vindt u mijn neef?... Geen gemakkelijk knaapje natuurlijk,’ voegde hij erbij, ‘maar met een zorgvuldige opvoeding kan er wel wat uit hem groeien.’

‘Is hij niet erg eenzaam?’ vroeg Frans.

‘Eenzaam?’ zei de graaf, zijn wenkbrauwen optrekkend. ‘Hij heeft hier gezelschap genoeg.’

‘Geen gezelschap van andere kinderen.’

‘Echt iets voor een schoolmeester om dit te zeggen,’ sprak de graaf bedaard. Hij deed een trekje aan zijn sigaar en ging voort: ‘Geert-Jan is niet als andere kinderen. Hij is zwak van gezondheid zoals ik al zei, en nerveus. Hij speelt het liefst alleen.’ Hij boog zich wat naar voren in zijn stoel. ‘Ik voel mij genoodzaakt u te waarschuwen, mijnheer Van der Steg,’ zei hij. ‘U kunt mijn neef niet behandelen als de leerlingen van uw dorpsschool...’

Frans ging verzitten; zijn enkel deed pijn, maar hij kon hier zijn voet niet op een stoel leggen. ‘Hoe moet ik hem dan wel behandelen?’ vroeg hij.

De graaf legde een vinger tegen zijn neus. ‘Met grote omzichtigheid,’ sprak hij. ‘Hoewel dat niet betekent dat u hem geen strafwerk mag geven! Maar Geert-Jan is geen gewoon kind. Hij heeft een fantasie die verwonderlijk is...’ Hij zweeg een ogenblik. ‘Misschien hebt u wel eens gehoord dat er aan dit huis een verhaal verbonden is,’ vervolgde hij, ‘een sage, een sprookje, een legende... Er zou hier een schat begraven zijn.’

‘Ik heb ervan gehoord,’ zei Frans. ‘Een sage, sprookje of legende zoals u zegt...’ Hij blies een rookwolk uit en liet zijn blik even van de graaf afdwalen naar een schilderij van een dame met hoepelrok en poederpruik. Ze was heel mooi, maar scheen hem spottend uit te lachen. Een langharige witte poes zat op haar schoot.

‘Geert-Jan gelooft in dat verhaal,’ zei de graaf.

‘Natuurlijk doet hij dat,’ zei Frans. ‘Op zijn leeftijd is dat zo verwonderlijk niet.’

‘Het verheugt mij dat u daar zo’n verstandige mening over uitspreekt,’ zei Graaf Grisenstijn. Hij keek Frans aan door een wolk blauwe rook. ‘Maar Geert-Jan gelooft er niet alleen in -hij zoekt er ook naar. Hij gebruikt al zijn tijd met naar die schat te zoeken! En dat verontrust mij wel eens...’

‘Ach, dat zal op den duur wel overgaan,’ zei Frans op kalme toon. ‘Stuurt u hem wat meer naar buiten...’

‘Wel,’ zei de graaf, ‘ik vond dat u het moest weten. Misschien kunt u een oogje op hem houden... en zijn lust tot fantaseren afremmen met degelijk werk.’

‘Ik zal mijn best doen,’ sprak Frans.

‘En ik zou graag willen dat u mij op de hoogte hield,’ zei de graaf. ‘Niet alleen van zijn vorderingen, maar ook van zijn verzinsels en gedachtespinsels.’

‘Dat spreekt vanzelf,’ zei de gouverneur.

Het spreekt vanzelf dat ik hem niet op de hoogte houd, dacht Frans de Rode, toen hij eindelijk alleen was... Althans niet voordat ik weet wat de graaf in zijn schild voert, dacht Frans van der Steg. Voor die arme Geert-Jan is één spion wel genoeg.

Manus had hem naar de logeerkamer gebracht; een kleine kruiperige man met bruin krulhaar en ogen die door Geert-Jan goed waren beschreven. Maar waar was Iwan?

Frans keek rond; er was maar één deur - hij zag geen verborgen toegangen of geheime vensters; wel nissen en uitspringende hoeken. De ramen stonden open en het was koud. Hij moest maar gauw onder de dekens kruipen. Voor het eerst van zijn leven zou hij slapen in een echt hemelbed.

Kort daarna blies hij de kaars uit; elektrisch licht was er niet in het Trappenhuis. Het bed was warm en zacht en hij sliep meteen. Hij droomde echter vermoeiend en verward van Geert-Jan en de graaf, en van een heleboel spionnen, die allemaal zijn leerlingen bleken te zijn.

Hij wist niet hoe lang hij geslapen had, toen hij plotseling wakker werd. Half in zijn droom had hij een deur horen opengaan. Hij ging overeind zitten... ritselde er niet iets, ergens? De deur leek echter dicht te zijn. Hij zocht naar lucifers om zijn kaars aan te steken, maar kon ze niet vinden. Hij was te slaperig om verder moeite te doen, ging weer liggen en droomde verder. Later op de nacht ontwaakte hij weer, deze maal omdat de maan op zijn kussen scheen. Hij draaide zich naar het raam en wreef zich de ogen uit.

Op de vensterbank, scherp afstekend tegen de heldere hemel, zat een zwarte figuur in de gedaante van een kat. Het was een kat. Frans pakte zijn bril van het tafeltje naast zijn bed en gooide de kandelaar om. Nu ja, het was toch licht genoeg in de kamer.

De kat had zich niet verroerd; hij had het gevoel dat het dier hem aanstaarde.

‘...en wees voorzichtig, ook als er een zwart beestje mocht zitten voor uw raam...’

Frans was nu klaarwakker; hij stapte zijn bed uit en naderde zijn onverwachte bezoeker. Een beestje... nee, een enorm beest was het, een reusachtige kat, en pik-pikzwart.

‘Hé... poes, poes...’ fluisterde hij.

Het dier wierp hem een vluchtige blik toe en staarde daarna onbewogen uit het raam. Frans aaide het even, maar het reageerde er net zo min op als een standbeeld.

‘Nou, blijf maar zitten,’ zei hij en ging weer naar zijn bed terug. ‘Het raam is open; dus je kunt weg als je dat wilt.’ Nu leek het weer of de kat hem gadesloeg... ‘Pas op je tellen!’ zei hij tot zichzelf, met een inwendige lach. En na korte tijd sliep hij weer in.

Toen hij voor de derde keer wakker werd, hoorde hij regen ruisen. Hij keek naar het raam; het werd al licht. De kat zat er niet meer... had hij die ook gedroomd? Het bleek algauw dat het niet zo was, want plotseling sprong het dier op zijn bed.

Als een prachtige panter sloop het over Frans’ buik in de richting van zijn gezicht - zijn staart rechtop, zijn ronde groene ogen wijdopen. Een ogenblik later keek het raadselachtig op hem neer, en begon zacht met zijn voorpoten te trappelen, zijn nagels klauwend in het laken.

‘Goedemorgen,’ zei Frans, niet erg toeschietelijk. ‘Het lijkt me nog te vroeg om op te staan. Het is vandaag zondag, weet je.’

De kat vlijde zich neer en stootte met zijn neus tegen Frans’ kin.

‘Moet je met alle geweld hier liggen?’ protesteerde de jongeman zacht. ‘Je bent nogal zwaar, vind ik.’

Als antwoord gaapte de kat vol overgave, zodat Frans zijn roofdiermuil met roze tong en scherpe tanden goed kon bekijken.

‘Juist zo,’ mompelde hij. ‘Ik heb ook slaap.’ Hij gaf het beest een duwtje, maar dat trok zich daar niets van aan. Het legde zijn voorpoten om Frans’ hals en barstte los in een gespin dat paste bij zijn postuur.

‘Toen ik je vannacht aaide spon je niet!’ sprak Frans. ‘En nu jij wenst te spinnen weiger ik je te aaien.’

De kat kneep zijn ogen dicht tot glurende spleten, spon nog harder en trok zijn nagels liefkozend in en uit.

‘Au!’ zei Frans. ‘Houd daarmee op.’ Hij kwam moeizaam overeind en zette het dier neer op de grond. Verloren moeite - want zodra hij weer lag, kwam de kat terug en nam zijn vorige plaats weer in. Frans kwam met een zucht tot de conclusie dat hij niet hoefde te proberen weer te gaan slapen. Hij aaide het dier een paar maal - en toen hoorde hij door het gesnor heen een ander geluid.

Een deurknop die voorzichtig werd bewogen...

Hij tastte naar zijn bril, zette die op en riep streng: ‘Kom onmiddellijk binnen!’

In de deuropening verscheen Geert-Jan, in pyjama en op blote voeten. Frans ging rechtop zitten, zodat de kat van zijn prettige plekje af gleed.

De jongen sloot de deur achter zich en bleef roerloos staan. Hij keek van zijn gouverneur naar de kat, die beledigd naar het voeteneind wandelde en zich begon te likken.

‘Goedemorgen. Wat kom jij hier doen?’ zei Frans.

Geert-Jan kwam de kamer in; hij zag er veel jonger uit nu, en leek enigszins verlegen. ‘Ik... ik zocht Iwan,’ antwoordde hij.

‘Iwan?’ herhaalde Frans.

De jongen raakte de kat aan en deze verwaardigde zich hem even aan te kijken en hem te antwoorden met een zacht: ‘Prrr!’

‘Heet die kat Iwan?’ zei Frans.

‘Ssst!’ siste Geert-Jan. ‘Ja,’ zei hij toen, ‘dit is Iwan. Iwan de Verschrikkelijke.’

Frans verneemt nog iets van het Verzegelde Geschrift

DAT IS VIJF

Frans keek naar de kat, die zich ernstig en geconcentreerd achter de oren waste. ‘Natuurlijk!’ zei hij. ‘Dat had ik moeten begrijpen. Iwan is zwart en zwijgzaam... Iwan de Spion.’

Geert-Jan staarde hem aan. ‘Hoe weet u dat?’ fluisterde hij.

‘Ja... dat is een heel verhaal,’ zei Frans. ‘Ik ben gewaarschuwd voor een zwart beestje in mijn raam...’

‘Bent u er wakker van geworden?’ vroeg Geert-Jan.

‘Heb jij hem hier binnengelaten?’

‘Ja mijnheer.’

‘Waarom?’

‘Om... o, zomaar... Maar hoe wist u dat van Iwan?’

‘Zijn naam,’ zei Frans, ‘werd mij genoemd als van... van een bondgenoot.’

Geert-Jan staarde hem nog steeds aan. Van zijn ongenaakbaarheid was niets meer over. Zijn ogen schitterden, zijn gezicht straalde.

Frans sloeg de dekens van zich af en kwam zijn bed uit. ‘Maar ik heb geen ogenblik vermoed dat hij een kat was,’ voegde hij erbij.

‘Iwan is een kater,’ zei Geert-Jan.

‘Een kater,’ mompelde Frans. ‘Dat is ook wat, wakker worden met een kater.’ Hij rilde even, liep naar het raam en sloot het.

‘Hoe is het met uw voet?’ vroeg Geert-Jan.

‘Best,’ zei Frans. ‘Maar jij zult koude voeten krijgen als je daar blijft staan. Kruip in mijn bed voordatje ziek wordt.’

Geert-Jan gehoorzaamde. Hij drapeerde de dekens om zich heen en zei: ‘Ik ben nooit ziek. Wilt u niet meer naar bed, mijnheer?’

‘Nee,’ zei Frans, ‘ik ga me scheren. Die kater van jou heeft mijn slaap definitief verdreven.’ Hij nam zijn leerling onderzoekend op. ‘Nooit ziek, hè?’ sprak hij. ‘Waarom ga je dan niet naar school?’

‘Oom Gradus zegt dat ik op een dorpsschool niets leren kan,’ antwoordde Geert-Jan.

‘Zo, zegt oom Gradus dat!’ zei Frans. Hij pakte zijn scheergerei en voegde er binnensmonds aan toe: ‘Ik ben anders ook maar een gewone dorpsschoolmeester.’

‘Wat zei u?’ vroeg Geert-Jan.

‘Niets,’ antwoordde Frans, terwijl hij water uit de lampetkan in de waskom schonk.

‘Het lijkt me veel leuker om naar school te gaan,’ zei Geert-Jan. ‘In Den Haag ging ik wel naar school. Hier heb ik altijd gouverneurs gehad. Maar ze bleven nooit lang.’

‘Waarom niet?’ vroeg Frans, zijn wangen inzepend.

‘De eerste hield niet van trappenlopen,’ vertelde Geert-Jan. ‘De tweede ging weg omdat er hier geen elektrisch licht is; hij was bang in het donker. De derde ging weg omdat oom Gradus hem niet aardig vond, en de vierde ging weg omdat ik hem niet aardig vond. U bent de vijfde.’

Frans begon zich zorgvuldig te scheren. ‘En wat...’ zei hij enigszins afgebroken, ‘zal het lot zijn... van de vijfde... gouverneur?’

Geert-Jan stond onverwacht naast hem. ‘U moet blijven!’ fluisterde hij.

‘Pas op! Nu heb ik me gesneden!’ zei Frans. ‘Vort, in bed, jij!’

Korte tijd waren ze beiden stil. Toen Frans weer naar Geert-Jan keek, zat die met de kat op zijn kussen. ‘Iwan wist het meteen,’ zei hij zacht. ‘Hij snorde, is het niet?’

‘Als een motor,’ antwoordde Frans.

‘Dat doet hij nooit zomaar,’ zei Geert-Jan.

‘Zeg!’ sprak Frans. ‘Heb jij die kat binnengelaten om hem over mij te laten oordelen, en hem te laten beslissen of ik mag blijven?’

Geert-Jan knikte. ‘Maar ik vermoedde al wie u was,’ zei hij snel. ‘Roberto heeft me gezegd dat uw komst door zeven kanonschoten zou worden aangekondigd.’

‘Zo,’ zei Frans. ‘Zeven kanonschoten voor mijn gehavende persoon. En wie ben ik dan wel, volgens jou?’

Geert-Jan vloog plotseling van het bed af. Hij snelde naar de deur, rukte die open en keek naar buiten. ‘Ik dacht dat ik iets hoorde,’ verklaarde hij. ‘U moet niet zo schreeuwen; Manus is altijd vroeg op.’ Hij naderde Frans en fluisterde: ‘U bent mijn bondgenoot... is het niet zo?’

‘Roberto heeft het aangekondigd en Iwan heeft het bevestigd,’ antwoordde Frans. Hij wendde zich af en begon zijn tanden te poetsen.

‘Ik kon natuurlijk niet denken dat de bondgenoot een gouverneur zou zijn,’ zei de jongen verontschuldigend. ‘En u moet ook niet verwachten dat ik een gehoorzame leerling word, mijnheer! Als oom Gradus merkt wie u bent, zou hij u óók ontslaan - net als Jan de koetsier.’

Frans spoelde zijn mond en vroeg: ‘Was Jan de koetsier eveneens een bondgenoot?’

‘Ja,’ zei Geert-Jan. ‘Iwan sliep eerst bij hem in de kamer boven de stal, omdat ik hem niet aan oom Gradus durfde te laten zien...’

‘Weet je oom niet datje een kat hebt?’

‘Ik héb Iwan niet,’ verbeterde Geert-Jan. ‘Hij is mijn vriend en helper, maar hij is van niemand; dat zou hij niet willen. Eerst wist oom Gradus niet dat hij hier was; nu wel. Iwan drong natuurlijk het huis binnen; hij sloop de rococokamer in en gaf oom Gradus kopjes tegen zijn benen. En toen mocht-ie blijven.’

‘Dus met je oom is hij ook bevriend.’

‘Natuurlijk niet!’ zei Geert-Jan verontwaardigd. ‘Iwan doet maar alsof. Hij haat oom Gradus en oom Gradus haat hem.’

‘Je moet niet zo fantaseren, Geert-Jan,’ zei Frans berispend. ‘Graaf Grisenstijn haat Iwan heus niet. Hij heeft hem immers laten blijven...’

‘Alleen omdat er een kattenkop staat op Grisenstijns wapen,’ zei Geert-Jan, ‘en natuurlijk omdat Iwan groene ogen heeft.’

‘Omdat hij groene ogen heeft?... Ach ja, dat spreekt vanzelf; ik begrijp het.’

‘Waarom?’ vroeg Geert-Jan. Hij zette zijn handen in de zij en keek Frans argwanend aan. ‘Waarom zei u dat? Hoe komt u daarbij?’

‘Waarbij?’ zei Frans. ‘Nou, Iwan geeft je oom kopjes en hij heeft groene ogen. En daarom mocht hij blijkbaar blijven; dat heb je me net zelf verteld. Moet ik dan zeggen dat ik het niét begrijp?’

De kat sprong van het bed af en streek tegen zijn benen, luid spinnend. Geert-Jan hurkte neer en sprak fluisterend: ‘Iwan?’ Hij hief zijn hoofd op en zei: ‘Roberto heeft hem binnengesmokkeld. Kent u Roberto?’

‘En óf ik hem ken!’ zei Frans. ‘Maar hoe ken jij hem?’

‘Hij kruipt soms door een gat in het prikkeldraad om me berichten te brengen van... van de buitenwereld. Dat deed hij als Jan Koetsier de wacht had in het park.’ Geert-Jan kwam overeind en vervolgde: ‘’t Is pech dat die ontslagen is. Oom Gradus heeft hem weggejaagd, de valsaard! Waarom zou hij dat gedaan hebben?’

Frans zei niet dat hij hier wel antwoord op zou kunnen geven. En hij vroeg zich af of hij het kon toelaten dat een leerling van hem zijn bloedeigen oom een valsaard noemde. Voordat hij het daar met zichzelf over eens was, liep Geert-Jan naar de deur.

‘Ik ga nu,’ zei hij. ‘Tot straks.’ Hij riep: ‘Iwan!’ Toen verliet hij de kamer, en de kat volgde hem.

Was Graaf Grisenstijn een valsaard? Die vraag stelde Frans zichzelf toen hij tegenover hem aan de ontbijttafel zat. Zijn gastheer was heel vriendelijk op zijn koele manier. Nu en dan gaf hij een stukje ham aan Iwan, die naast zijn stoel zat en hem met hypnotiserende blik aanstaarde. Wat Geert-Jan betreft, die had zijn onaangename houding van de vorige dag weer aangenomen.

De jongen is een geboren toneelspeler! dacht Frans. En ik acht hem best in staat om iedereen in dit huis voor de gek te houden, mij incluis.

Na het eten gingen ze naar de bibliotheek. Geert-Jan zei dat hij naar buiten wilde, maar de graaf verbood hem dat. ‘Het regent veel te hard,’ zei hij. ‘Ga jij maar een spelletje doen met mijnheer Van der Steg.’

Geert-Jan trok een lelijk gezicht, maar hij haalde een triktrakspel tevoorschijn en zette dat op de tafel, naast de vaas die de inktvlek bedekte. De graaf installeerde zich in een gemakkelijke stoel met een heleboel kranten.

Frans en zijn leerling speelden een poosje samen, maar van harte ging het niet. Geert-Jan keek telkens naar zijn oom, en Frans kreeg meer en meer het gevoel dat deze hen bespiedde.

Misschien had hij daartoe wel gaatjes in zijn kranten gemaakt. Op een ogenblik liet hij ze echter zakken en zei: ‘Niet zo ruw, Geert-Jan! Dit is een antiek en kostbaar triktrakbord. Misschien heeft onze voorvader, Ridder Grimbold, het nog wel gebruikt.’

Frans bekeek het bord met iets meer interesse, en hij begon zijn leerling te vertellen over het triktrakspel in heden en verleden, in het nabije en verre oosten, en hoe het werd gespeeld door de Saracenen ten tijde van de kruistochten. Maar toen hij wilde beginnen over de regels bij toernooien en tweegevechten, viel Geert-Jan hem botweg in de rede.

‘Ik heb er geen zin meer in,’ zei hij. ‘Zal ik u het huis laten zien?’

Graaf Grisenstijn ritselde met zijn kranten en sprak: ‘Je gouverneur voelt daar waarschijnlijk volstrekt niet voor, Geert-Jan.’

Frans zei echter dat hij er wel voor voelde.

Hij volgde zijn leerling naar Gregorius’ Kleine Feestzaal. Manus was daar de vloer aan het vegen; hij groette hen beleefd, maar Geert-Jan liep hem voorbij alsof hij lucht was.

De jongen beklom een der houten trappen naar de eerste gaanderij. Op de bovenste trede zat Iwan, zijn staart netjes om de voorpoten geslagen, zijn groene ogen halfgesloten. Frans bukte zich even om hem te aaien; maar de kat dook onder zijn hand vandaan en liep hooghartig weg.

Iwan wil niet geaaid worden,’ zei Geert-Jan. ‘Behalve als hij erom vraagt.’

‘Een verschrikkelijk verwaande kat,’ mompelde Frans.

Ze klommen de trap op naar de tweede gaanderij en gingen verder naar de derde. Daar bleven ze even staan om over de balustrade naar beneden te kijken. Manus was nog steeds bezig met de bezem. Toen hij naar boven keek, stak Geert-Jan zijn tong uit, draaide zich om en beklom snel de vierde trap. Deze had geen leuning en eindigde bij een gewelfde opening in de muur. Frans moest zich bukken om erdoorheen te kunnen, en even daarna keek hij verrast rond.

Ze waren op een enorme zolder gekomen - aan één kant waren kleine dakkapellen die bleken uit te zien op het achtererf. De ruimte was leeg en verwaarloosd; overal waren spinnenwebben. Van een gat in de zoldering hing een touwladder naar beneden.

‘Ziezo,’ zei Geert-Jan tevreden. ‘Er is hier maar één andere ingang. Als Manus daarlangs naar deze plaats wil komen, kost het hem zeker een kwartier. Ons gewoon achternagaan durft hij toch niet... Waarom kijkt u naar die ladder? Die gaat naar de vliering. Wilt u nog verder naar boven?’

‘Nee hoor,’ zei Frans - naar waarheid, want hij voelde zijn enkel weer. ‘Jij kent dit huis zeker door en door,’ liet hij erop volgen.

Geert-Jan schudde zijn hoofd. ‘Ik wou dat het waar was,’ zei hij. ‘Maar ik heb wel elke ladder beklommen, binnen, voorzover ik weet...’ Hij keek nadenkend naar een spin, die deinend over de vloer danste, met lange, ragdunne poten. Toen hief hij zijn gezicht naar Frans op en zei ernstig: ‘Ik wil u het Geheim van het Trappenhuis vertellen... U bent een bondgenoot en alleen speel ik het niet klaar.’

Ze gingen naast elkaar zitten op de vloer, en Geert-Jan vertelde zijn gouverneur het verhaal dat die al kende - het sprookje, de sage of legende van de Verborgen Schat. Het geluid van de regen, tikkend tegen de ruiten en op het dak, begeleidde zijn gedempte stem. Hij vertelde ook van het Verzegelde Geschrift, maar hij zei niet wat erin stond, en Frans vond het beter niet te laten merken dat hij het wist.

‘De schat is van mij, als ik hem vinden kan,’ zei Geert-Jan. ‘Maar oom Gradus wil hem ook hebben - daarom laat hij me bespioneren. Toen we hier pas woonden, wilde hij dat we er samen naar zochten, en dat hebben we ook gedaan...’ Hij zweeg even en vervolgde: ‘Ik kan de schat in m’n eentje niet vinden, ziet u... misschien vertel ik u nog wel eens waarom. Oom Gradus weet dat ook; hij weet een heleboel dat hij niet mag weten. Hij heeft vast en zeker stilletjes het Verzegelde Geschrift gelezen voordat hij het aan mij gaf! Nu zoek ik alleen, en hij zoekt alleen... ‘t Is allemaal erg vervelend

‘Vervelend om naar een schat te zoeken?’ zei Frans. ‘Houd er dan mee op!’

‘Nooit!’ zei Geert-Jan verontwaardigd. ‘Ik zou het fijn vinden als oom Gradus er maar niet was. Hij wil de schat hebben en houden. Hij wil niet dat ik hem vind, en als ik hem zou vinden, zal hij proberen hem mij te ontroven... Maar dat zal hem niet lukken!’

‘Denk je niet te slecht van je oom?’ vroeg Frans.

‘Nee,’ zei de jongen kortaf. ‘U zult zelf wel merken hoe hij is.’ Hij keek zijn gouverneur met gefronste wenkbrauwen aan. ‘Bent u mijn bondgenoot?’ vroeg hij. ‘Ja of nee?’

‘Natuurlijk ben ik dat,’ antwoordde Frans.

Een vriendelijke lach verhelderde plotseling Geert-Jans gezicht. ‘Dan zult u mij helpen zoeken,’ zei hij ‘Als u het maar niet aan oom Gradus laat merken. U geeft les op een school, is het niet? Welke klas?’

‘De vijfde,’ antwoordde Frans, enigszins verbaasd over deze overgang naar een ander onderwerp. Maar even later begreep hij zijn leerling beter.

‘Ik zou ook in de vijfde gezeten hebben, als ik naar school was gegaan,’ zei Geert-Jan met iets van spijt in zijn stem.

‘Je zou nu ook best in de vijfde kunnen zitten,’ zei Frans.

‘Watje niet hebt gehad, heb je zo ingehaald, als je even werkt. Je bent er slim genoeg voor.’

‘Ja?’ zei Geert-Jan. ‘Ik ga toch niet naar school,’ voegde hij er knorrig bij. ‘Dus waarom zou ik werken?’ Toen begon hij Frans vragen te stellen over zijn klas. Hoeveel kinderen zaten erin? Hoe heetten ze, hoe waren ze? Bij elk antwoord dat Frans gaf, had hij een nieuwe vraag klaar. Plotseling echter brak hij het gesprek af; hij sprong op en zei: ‘Ik hoor Manus! laten we teruggaan naar de bibliotheek.’

Frans hoorde Manus helemaal niet, maar hij krabbelde overeind, sloeg het stof van zijn kleren en volgde zijn leerling.

In de gewelfde opening bleef hij even dralen. Pas nu zag hij goed hoe hoog ze waren geklommen - in de diepte zag hij de vloer van de zaal. De eerste trap die hij af moest had geen leuning en dus ging hij heel voorzichtig naar beneden. Intussen hield hij zijn hart vast voor Geert-Jan, die alle trappen in één ren nam, en aan de voet van de onderste op hem wachtte.

Manus was nergens meer te bekennen, evenmin als Iwan. Frans zag ze in zijn verbeelding ergens anders in het huis rondsluipen - door duistere gangen en op ronddraaiende treden - de knecht voorop en Iwan erachteraan. Toen ze in de bibliotheek terugkwamen, stond Graaf Grisenstijn voor het raam, in een houding alsof hij zich stierlijk verveelde.

‘Zo, hebt u zich geamuseerd, mijnheer Van der Steg?’ vroeg hij.

‘Niet zo erg, denk ik,’ antwoordde Geert-Jan voor zijn gouverneur. ‘Hij vindt het griezelig om een trap zonder leuningen af te lopen.’

Frans fronste even zijn wenkbrauwen. Hij had niet gedacht dat zijn leerling daar iets van gemerkt had en bovendien beviel het hem helemaal niet dat hij het hardop zei, op een minachtende toon. Hij wist nu wel dat Geert-Jan hem als een bondgenoot beschouwde, maar dat betekende niet dat hij alles maar kon zeggen!

‘Het regent haast niet meer,’ zei de graaf. ‘Als u naar huis wilt, zegt u het dan. Er gaat ieder uur een bus.’

Mijn bezoek heeft hem dus blijkbaar lang genoeg geduurd, dacht Frans een beetje boos.

Maar Geert-Jan zei: ‘Hij kan nog niet weggaan, oom Gradus! Ik moet mijn strafregels nog maken.’

‘Dat is...’ begon Frans, maar het kind wierp hem achter de rug van zijn oom zo’n smekende blik toe, dat hij zweeg.

‘Wel, wel,’ was alles wat Graaf Grisenstijn zei.

Geert-Jan haalde vlug pennen, potloden en papier tevoorschijn, ging aan de tafel zitten, schoof het triktrakspel opzij en vroeg: ‘Wat moet ik schrijven?’

‘Schrijf maar: Ik mag niet jokken,’ zei Frans.

Geert-Jan pakte twee potloden en begon ermee te krabbelen. ‘Met één potlood,’ beval Frans streng, ‘regel voor regel, en netjes!’

De graaf onderdrukte een geeuw en sprak: ‘Ik ga eens wat in de tuin kijken. Tot straks.’ Geruisloos verliet hij de bibliotheek.

Zodra hij wegwas, hield Geert-Jan op. ‘Mijnheer!’ fluisterde hij.

‘Eerst je werk afmaken,’ zei Frans. ‘Je hebt er zelf om gevraagd.’

‘Het was een list!’ zei zijn leerling verontwaardigd.

‘Niet alleen een list, maar ook een leugen,’ zei Frans koeltjes. ‘Schrijf door.’

Geert-Jan gehoorzaamde. Even later vroeg hij: ‘Is één blad genoeg?’

‘Maak er maar twee van,’ sprak Frans.

‘Ik dacht dat u tegen strafregels was,’ zei Geert-Jan.

‘Dat ben ik ook,’ zei Frans.

‘Mag ik dan op het tweede blad versregels schrijven?’

‘Vooruit dan maar,’ gaf Frans toe.

Geert-Jan ruilde zijn potlood om voor een pen, doopte die diep in de tinnen inktpot en begon met veel toewijding een tweede blad te vullen.

Misschien steekt er wel een dichter in hem, dacht Frans. Het zit in de familie; Graaf Gregorius dichtte immers ook...

Na een poosje legde Geert-Jan zijn pen neer, blies de versregels droog, bedekte ze met de strafregels en vroeg: ‘Als u op school strafwerk geeft, mijnheer, wat doet u er dan mee?’

‘Meestal gooi ik het in de prullenmand,’ antwoordde Frans.

‘Leest u het niet?’ zei Geert-Jan geschokt.

‘Soms wel,’ sprak Frans geruststellend. ‘Ik zal jouw versregels zeker lezen.’

‘Mijnheer,’ zei Geert-Jan fluisterend. ‘Als u ze gelezen hebt, wilt u ze dan niet in de prullenmand gooien, maar ze verbranden? En u mag ze aan niemand anders laten lezen.’

‘Je hoeft je er niet voor te schamen...’ begon Frans.

‘Nee, daarom is het niet. Het is... dat begrijpt u wel als u ze leest. Belooft u het?’

‘Jongeman, ik zal je regels na lezing door vuur vernietigen,’ sprak Frans plechtig. ‘Niemand zal er na mij een oog op slaan.’

Hij sloeg er pas een oog op toen hij ‘s middags in de bus naar huis zat; kort nadat hij had geluncht met de graaf en zijn neef, was hij weggegaan.

Hij schudde zijn hoofd en glimlachte toen hij het blad met Ik zal niet jokken bekeek. Maar bij het volgende blad trok hij zijn wenkbrauwen op en keek ernstig. Nu begreep hij Geert-Jan inderdaad; de versregels waren niet van de jongen zelf - hij kende ze al, min of meer...

Dit was wat hij las, met slechts één spelfout erin:

ZEER GEHEIM EN VERTROUWERLIJK. DIT SCHRIJFT MIJN VOORVADER GRAAF GREGORIUS GRISENSTIJN IN HET VERZEGELDE GESCHRIFT:

Kon de Schat met Woorden spreken

Tracht, o Kind en kinds-kinds-kind ‘ren

deze Rijmsels te verstaan:

Deze Woorden zijn het Teken:

Eén Alleen zal mij niet vinden

en een Ladder wijst mij aan.

Deze Woorden zijn het Teken:

Alle Kind ‘ren zijn je vrinden;

weet de Vijand te weerstaan.

Deze Woorden zijn het Teken:

Vreemde die de Draak zal binden

moet de Zeven Wegen gaan.

Groenmouw zal de Spreuken spreken

Groenoog zal de Sleutel vinden

Groenhaar zal de Draak verslaan.

P.S. VERBRAND DIT ALSTUBLIEFT. G.J.GR.

Frans speelt kaart in ‘Het Dorstige Hert’

DAT IS ZES

De bus stopte voor de zoveelste keer en de chauffeur riep: ‘Roskam!’

Frans kwam haastig overeind, stootte zijn hoofd tegen het bagagenet en stapte uit, met zijn valies in de ene hand en in de andere de wandelstok van de heer Thomtidom. Hij was niet van plan geweest zijn rit naar huis in Roskam te onderbreken, maar nu wilde hij wel even met de magiër praten, en hij zou hem kunnen vinden in ‘Het Dorstige Hert’.

Zo betrad hij kort daarna het café voor de tweede maal. Het was er zeer vol - warm en genoeglijk, al was het er ook enigszins rokerig en benauwd. De eerste die Frans begroette, was Jan Toereloer, die bij de tapkast stond en zich een glaasje jenever in liet schenken. Toen hij de jongeman zag, verscheen op zijn gezicht een eigenaardige mengeling van ontzag en minachting, van vreugde en boosheid.

‘Kijk eens hier,’ zei hij luid, ‘mijnheer Frans de Rode!’

Enkele gasten keken op en staarden Frans aan. De waard kwam naar hem toe, wees naar een hoek van de gelagkamer en zei: ‘Daar is nog plaats, mijnheer.’

Frans zag een eerbiedwaardig hoofd met een grijze baard; hij wrong zich tussen de tafeltjes door en even later stond hij tegenover de heer Thomtidom.

‘Goedemiddag,’ zei deze vriendelijk. ‘Gaat u zitten. Dit is Roberto’s stoel, maar hij is toch aan het biljarten.’

Frans wierp een blik naar het biljart; de jongen boog zich er net overheen, geheel verdiept in het spel.

‘Ik kom u uw wandelstok terugbrengen,’ zei hij tegen de magiër. ‘Mijn dank voor het lenen.’

‘’t Was mij een genoegen,’ sprak de heer Thomtidom. ‘Zou ik misschien uw boeken eens mogen lenen? Er zijn belangwekkende werkjes bij. Ik heb ze helaas vandaag niet bij me; ik hoop dat ik u daardoor niet ontrief...’

Op dat ogenblik verscheen de waard aan hun tafeltje en vroeg Frans wat hij wilde gebruiken.

‘Koffie graag,’ zei de jongeman. ‘U ook, mijnheer Thomtidom? - Twee koffie en een kaars.’

‘Kaas, mijnheer?’ vroeg de waard. ‘Een Edammer of een Leidse?’

‘Een kaars, een brandende kaars,’ zei Frans. De waard verdween.

‘Enig nieuws?’ vroeg de magiër gedempt.

Frans keek weer de gelagkamer rond; hij knikte Roberto toe, die hem aanzag uit één gewoon en één paars omrand oog. Jan Toereloer stond nog steeds bij de tapkast, maar hij tuurde nadenkend in zijn glas.

‘U kunt vrijuit spreken,’ ging de magiër voort. ‘In deze drukte zou men zelfs complotten op touw kunnen zetten zonder dat het iemand opvalt... Ha, hier is een stoel vrijgekomen; dan kan Roberto bij ons komen zitten.’

De waard bracht de koffie en de kaars, en Roberto liet op een wenk van de magiër het biljart in de steek.

Hij groette Frans vrolijk; hun onenigheid bij het hek van het Trappenhuis scheen hij vergeten te zijn.

‘Zo,’ zei Frans, ‘ik zie dat ook jij er niet zonder kwetsuren bent afgekomen. Het baantje van verbindingsofficier schijnt wel enige gevaren met zich mee te brengen.’

‘Wie telt nu de gevaren?’ zei Roberto, terwijl hij bij hen ging zitten. ‘De Zeven doen dat niet.’

‘Hoe is het met mejuffer Rosmarijn?’ vroeg Frans.

‘Uitstekend,’ antwoordde Roberto. ‘Hoewel ze een hele dag boos op mij is geweest. Ze laatje groeten.’

De heer Thomtidom tikte Frans op zijn arm. ‘En...?’ vroeg hij op samenzweerderstoon.

Frans haalde met een langzame beweging twee bladen papier uit zijn zak. ‘Hier,’ sprak hij, ‘heb ik strafregels van Geert-Jan Grisenstijn.’

‘Strafregels?’ zei Roberto, een wenkbrauw optrekkend. ‘Nou, je bent goed begonnen, zie ik. Waar heeft die arme jongen straf aan verdiend?’

‘Jij zou meer straf verdienen,’ zei Frans droogjes. ‘Voor het stelen van kanonnen van andermans erf.’ ‘’t Is maar één kanon,’ wierp Roberto tegen. ‘Bovendien heb ik het niet gestolen, maar geleend, met toestemming van de wettige eigenaar, Graaf Geert-Jan Grisenstijn, de Heer van het Trappenhuis.’

‘De Heer van het Trappenhuis heeft vrijwillig enkele interessante regels voor me opgeschreven,’ zei Frans.

Roberto probeerde ze te lezen, maar Frans rolde de papieren op en hield ze in de vlam van de kaars. ‘Ik heb hem beloofd ze na lezing te vernietigen,’ voegde hij erbij. ‘Het is een geheim, weetje.’ Hij wachtte tot het papier in de vlam was opgegaan, zonder acht te slaan op de magiër, die hem waarschuwde voor brandgevaar. Hij brandde inderdaad bijna zijn vingers, maar hij sloeg de vlam uit, gooide de verkoolde restjes in de asbak, en keek toen zijn medesamenzweerders glimlachend aan. ‘De inhoud is u beiden welbekend,’ zei hij. ‘Het Verzegelde Geschrift... alle coupletten!’

‘Alle?’ zei de magiër, zijn voorhoofd rimpelend.

‘Alle vijf,’ knikte Frans. ‘Vooral het laatste vind ik zeer verhelderend. Ik begrijp nu waarom u altijd groene overhemden draagt.’

Ze zwegen korte tijd. Om hen heen klonk het geroezemoes van de andere gasten, en de biljartballen klikklakten zachtjes op de achtergrond. Niemand lette op hen, behalve Jan Toereloer, die hen over de rand van een opnieuw gevuld glas gadesloeg.

‘Nu, waarom zegt u niets?’ vroeg Frans toen aan de magiër. ‘Ik ben nu de gouverneur van Geert-Jan, en ik ben van plan dat te blijven. Geen profetie - hoe krankzinnig ook - zal mij kopschuw maken. Daar was u toch bang voor, nietwaar?’

De heer Thomtidom bewoog zijn lippen, maar hij sprak zo zacht dat Frans hem niet kon verstaan.

‘Het wordt tijd dat een redelijk persoon met gezond verstand zich eens met deze zaak bemoeit,’ sprak de jongeman luid.

‘Wil je beweren dat jij die persoon bent?’ vroeg Roberto.

Frans gaf daar geen antwoord op. ‘Groene mouwen kan iedereen zich aanschaffen,’ zei hij, ‘en groene ogen kom je ook wel eens tegen... Ik heb vandaag kennisgemaakt met een zwarte kat die ze heeft...’

‘Groenoog zal de sleutel vinden,’ zei de magiër.

‘Welke sleutel?’ vroeg Frans.

‘Dat kan men op verschillende manieren opvatten,’ sprak de magiër. ‘Letterlijk of figuurlijk, wat u wenst. Maar ik weet dat de schat geborgen is in een ebbenhouten kist. En op het slot van die kist past volgens de overlevering slechts één sleutel, een sleutel van goud...’

‘De sleutel van de Bibelebontse Berg wellicht,’ zei Frans. ‘Hocus-pocus-pilatus-pas! Groenmouw... goed. Groenoog... best! Maar Groenhaar... nog nooit heb ik gehoord van een mens of dier met groene haren!’

‘Mijnheer Van der Steg,’ sprak de magiër, ‘u moet zich niet zo druk maken over die profetie! Profetieën komen uit of niet uit zonder dat wij mensen er iets aan doen

‘Nu spreekt u een onwaarheid!’ viel Frans hem in de rede. ‘U hebt juist alles geprobeerd om er iets aan te doen! Ben ik niet een vreemdeling, moest ik niet langs de Zevensprong gaan?’

‘Ssst!’ fluisterde Roberto.

‘Mejuffer Rosmarijn heeft zich dat couplet overigens niet helemaal juist herinnerd,’ ging Frans op zachtere toon voort. ‘Hoewel het op hetzelfde neerkomt. De Zevensprong wordt niet genoemd.

Deze Woorden zijn het Teken:

Vreemde die de Draak zal binden

moet de Zeven Wegen gaan.’

De heer Thomtidom ging rechtop zitten. ‘Is het zo?’ fluisterde hij. ‘Weet u dat zeker?’

‘Heel zeker,’ antwoordde Frans. ‘Het klinkt ook beter, vindt u niet?’

‘Nee maar,’ zei de magiër getroffen. ‘Hier wordt door bewezen dat profetieën uitkomen, ondanks en niettegenstaande onze bemoeiingen. “Zeven Wégen “zei u?’

‘Nou, en...?’ begon Frans.

‘Denkt u eens na! Bent u zeven wegen gegaan, ja of nee?’ De magiër rees op en wuifde naar de tapkast. ‘Roberto,’ zei hij, ‘roep Jan eens. Dit moet hij weten!’

‘Mijnheer Thomtidom,’ zei Roberto waarschuwend. ‘Iedereen kijkt naar ons.’

‘Waarom zouden ze niet?’ antwoordde de magiër kalm. ‘Wij spelen met ons vieren een spelletje kaart.’ Hij had al een pak kaarten in zijn hand. ‘Daar komt Jan aan,’ ging hij voort. ‘Probeer nog een stoel te vinden, Roberto.’ Hij begon de kaarten vlug en netjes te verdelen.

‘Ik biljart liever,’ zei Roberto, toen ze met hun vieren om de tafel zaten, elk met dertien kaarten in de hand.

‘Wat willen jullie van me?’ vroeg Jan Toereloer nors. ‘Moet ik hartenjagen of klaverjassen?’

‘Noem het liever op schatten jagen!’ fluisterde Roberto. ‘Laten we onze klaverjassen uittrekken, een paar schoppen pakken en enkele ruiten inslaan om te zoeken naar onze hartenwens.’

‘Het gaat over het vierde couplet van het Verzegelde Geschrift,’ zei de magiër vertrouwelijk tegen Jan Toereloer. Hij herhaalde de regels zoals Frans ze hem had gezegd:

Vreemde die de Draak zal binden

moet de Zeven Wegen gaan.

‘Ik bied schoppen,’ voegde hij erbij.

‘Zeven wegen?’ zei Jan Toereloer mopperig. ‘Ik ben hier het schoppenzeventje, dat is alles wat ik weet. Ik zit in het hoekje waar de slagen vallen. Ik kan niet bridgen, laten we liever pokeren.’

‘Begrijp je het niet?’ zei de heer Thomtidom. ‘Wij dachten dat onze Geheime Agent’ - hij knikte naar Frans - ‘langs de Zevensprong moest gaan; we wisten niet dat hij alle zeven wegen moest nemen.’

‘ U dacht dat,’ sprak Jan Toereloer. ‘Ik was er altijd tegen een vreemde in ons complot te halen.’

‘Dus liet je hem in de steek bij de Zevensprong,’ ging de magiër voort. ‘En wat gebeurde er toen?... Mijnheer Van der Steg, u bent aan de beurt.’

‘Wat spelen we eigenlijk?’ vroeg Frans.

‘Dat geeft niet,’ zei Roberto. ‘Je mag bridgen of pokeren, pesten of liegen.’

Frans legde een hartenheer op tafel.

‘Zeer toepasselijk,’ sprak de magiër goedkeurend. ‘Een Rode Man...’ Hij legde er een schoppenheer bij, pakte beide kaarten op en wendde zich weer tot Jan Toereloer. ‘En wat gebeurde er toen?’ zei hij nogmaals. ‘Mijnheer Van der Steg liet het er niet bij zitten. En in de volgende dagen is hij, zonder dat iemand het hem beval, alle zeven wegen gegaan - voorzover hij ze niet al had betreden. De eerste was de weg naar zijn huis... Daarna reed hij de weg naar de Stad, naar hij zegt in gezelschap van een Brozem.’ Hij wierp Roberto een knipoogje toe. ‘Toen volgde hij de weg naar Roskam tot in dit café, dat was de derde... De vierde is de weg naar mijn woning, de vijfde is de weg naar Roberto’s schuilplaats, de zesde is de weg naar de Kruidenhof...’ Bij iedere weg die hij noemde legde hij een aas op tafel, in zijn kaartspel zaten er blijkbaar méér dan vier! En hij besloot plechtig: ‘De zevende en laatste is de weg die ik niet hardop noemen wil!’ Hij keek de kring rond. ‘Gooi er een kaart bij,’ beval hij.

Toen de anderen dat hadden gedaan, streek hij ze allemaal op en zei tot Jan Toereloer: ‘Durf je nu nog te ontkennen dat de heer Van der Steg is voorbestemd, aangewezen en uitverkoren om onze afgezant te zijn in het huis dat ik evenmin hardop noemen zal?’

‘Ik durf het niet te ontkennen,’ zei Jan Toereloer onwillig. ‘Maar ondertussen zit ik zonder baan!’

‘We zullen wel iets voor je vinden,’ sprak de magiër troostend.

‘Je zit nog steeds bij ons in het complot,’ zei Roberto, eveneens troostend. ‘Ik bied vier klavers en rood is troef.’

Jan Toereloer keek Frans aan. ‘Hij kan in elk geval met vuurwapens omgaan,’ zei hij, bijna met iets van bewondering. ‘Hoewel ik liever zelf de Gruwel overhoop zou schieten...’

‘Vuurwapens?’ zei Roberto. ‘Heb je daar een vergunning voor, mijnheer Van der Steg? Anders ben je strafbaar, weetje dat wel?’

‘Laten we liever al onze kaarten op tafel leggen,’ zei Frans kortaf. ‘Dit is geen spelletje! Ik interesseer me alleen voor het welzijn van Geert-Jan

‘Daarom geef je hem strafregels,’ zei Roberto spottend.

‘Enige strengheid zou jou ook goeddoen,’ kaatste Frans terug. ‘Een jongen van jouw leeftijd behoort niet in cafés rond te hangen en kaart te spelen...’

‘Best, schoolmeester,’ zei Roberto verontwaardigd. Hij gooide zijn kaarten neer en stond op. ‘Ik ga ervandoor,’ voegde hij erbij. ‘Goeiedag allemaal.’

Hij liep weg. Jan Toereloer stond ook op en volgde hem. Frans keek hen enigszins verslagen na.

‘Ik heb gewonnen,’ zei de heer Thomtidom bedaard. ‘Laat ze maar gaan,’ zei hij tegen Frans, terwijl hij alle kaarten verzamelde. ‘Roberto moet voor het avondeten thuis zijn, en als hij de bus mist, moet hij lopen. Zijn bromfiets is in reparatie... Over bromfietsen gesproken, hebt u wel eens over verkeerslichten nagedacht?’

‘Niet speciaal,’ antwoordde Frans.

‘Begin er dan voorlopig maar niet aan,’ raadde de magiër.

‘Hoewel u ze niet over het hoofd mag zien, natuurlijk. En als u ook op tijd thuis wilt zijn, moet u nu meteen opstappen; de bus naar uw dorp gaat over vijf minuten.’ Hij glimlachte Frans toe en voegde erbij: ‘Ik zal uw verslag aan onze Voorzitster doorgeven. Doet u mijn groeten aan uw hospita, en ook aan al uw leerlingen... vergeet dat laatste vooral niet. Tot ziens!’

‘Dat is waar ook,’ sprak meester Van der Steg, drie dagen later. ‘Jullie moeten de groeten hebben van de heer Thomtidom.’

Het was woensdag, tegen twaalven, en hij had zijn leerlingen net gezegd dat ze op mochten ruimen.

‘De magiër,’ zei Maarten. ‘Weet u al waarom hij altijd groene overhemden draagt?’

‘N...nee,’ zei Frans aarzelend. Hij had de kinderen niet verteld dat Geert-Jans kopie van het Verzegelde Geschrift een couplet méér telde; hij had de jongen immers beloofd erover te zwijgen. Bovendien, dacht hij, was het misschien wel zo goed dat zijn leerlingen het niet wisten. Hoe zou zijn verhaal moeten eindigen als er iemand in voorkwam met groen haar? Zelfs de Held van Torelore had nog nooit zulk een persoon ontmoet.

Verder had hij zijn lotgevallen naar waarheid verteld: op maandagmiddag het begin, en op dinsdagmiddag het vervolg. De kinderen hadden met grote aandacht geluisterd; vooral Geert-Jans brutaliteiten bewonderden ze zeer. Frans had zich zelfs genoodzaakt gevoeld de verwachting uit te spreken dat ze zijn voorbeeld niet na zouden volgen - één lastige leerling was genoeg, vond hij.

Nu keken alle kinderen hem aan; ze hadden zijn aarzeling bemerkt. Maarten opende al zijn mond om er iets over te zeggen.

‘Luisteren jullie eens goed, jongens,’ ging Frans voort. ‘Als iemand je een geheim toevertrouwt, ga je dat dan aan anderen vertellen?’

Maarten deed zijn mond dicht, en de andere kinderen begonnen te fluisteren. Daarna klonk het door elkaar heen: ‘Nee, meester!’

‘Jullie begrijpen het,’ zei Frans. ‘Ik zal dus verder zwijgen.’ ‘Net als wij,’ zei Maarten gewichtig.

Er viel een stilte. Frans keek de klas rond; plotseling had hij weer het gevoel dat de kinderen meer wisten dan hij - dat het hun verhaal was en niet het zijne.

‘Meester,’ verbrak Marjan het zwijgen, ‘wilt u de magiër de groeten terug doen? En groet u Geert-Jan ook van ons?’

‘Ja, Geert-Jan ook!’ viel de rest van de klas haar bij.

‘En Roberto,’ zei Maarten.

‘En Jan Toereloer,’ zei Arie, terwijl hij zijn pistool uit zijn zak haalde en het even bekeek.

‘En tante Willemijn en mejuffer Rosmarijn,’ vulde Frans aan.

‘En Iwan!’ zei Marjan met glinsterende ogen. ‘Hij is er natuurlijk ook bij, als u vanmiddag gaat zoeken naar de schat.’

‘Wat denk je wel?’ zei de meester. ‘Dat Geert-Jan de Schatzoeker met Iwan de Verschrikkelijke en Frans de Rode op speurtocht uit zal gaan, zaal in, zaal uit, trap op, trap af? Nee hoor, Geert-Jan moet werken, en als hij dat niet goed doet, mag hij nog eens strafregels schrijven.’

Weer dacht hij aan de versregels. Hoe konden de andere samenzweerders er toch zo zeker van zijn dat Graaf Gregorius’ Profetie uit zou komen?

DAT WAS ZES en nu komt het zevende hoofdstuk

7 Frans vraagt zich af hoe de profetie uit kan komen

Van gouverneur wordt hij schatzoeker

DAT IS ÉÉN

Op woensdagmiddag ging Frans op de fiets naar het Trappenhuis, niet via de Zevensprong, maar gewoon over de straatweg. Toen hij bij de achteringang was afgestapt, bleek het ijzeren hek op slot te zijn. Hij morrelde er een paar maal aan en vroeg zich geërgerd af of hij nu helemaal om zou moeten rijden om de vooringang te bereiken. Voordat hij daartoe had besloten, hoorde hij een bekend geluid, en daar zag hij over de oprijlaan de oude koets aankomen. Had Graaf Grisenstijn Jan weer in dienst genomen?... Nee, er zat een ander op de bok; na enkele ogenblikken herkende hij Manus. Deze leek niet op zijn gemak; hij hield de teugels krampachtig vast en keek nogal benauwd.

Vlak bij het hek bracht hij het rijtuig tot stilstand, en toen pas zag hij Frans. ‘O mijnheer de gouverneur!’ zei hij, terwijl hij van de bok sprong. ‘Wat een geluk dat ik u hier toevallig zie; nu kan ik u opendoen...’ Hij praatte even sussend tegen het paard, bekeek het hele rijtuig met een wantrouwend gezicht en haalde toen een grote sleutel uit zijn zak. Tk had eraan moeten denken dat u ook van deze kant kon komen,’ vervolgde hij. ‘Nu wacht Berend voor niets op u bij het andere hek.’ Hij liet Frans binnen en keek weer naar de koets. Tk ben een beetje aan het oefenen,’ zei hij verontschuldigend. ‘De graaf wil dadelijk uitgaan, en hij heeft de koetsier ontslagen. Weet u waarom?’ Hij keek naar Frans op met iets sluws in zijn blik.

Frans schudde zijn hoofd en zei tot zichzelf dat hij Manus beslist niet sympathiek vond.

‘Omdat hij Toereloer heet,’ ging deze met gedempte stem voort. ‘Zegt u dat iets?’

‘Nee,’ antwoordde Frans, zo verwonderd mogelijk kijkend. ‘Dat zegt mij niets!’

De knecht klopte het paard op zijn nek. ‘Ik zeg óók niets,’ zei hij, ‘al ben ik er het slachtoffer van. Een nieuwe koetsier is er niet te vinden, en wie moet het weer opknappen? Ik! Of ik niet genoeg te doen heb!’ Hij zag Frans droevig aan.

De jongeman kon volstrekt geen medelijden met hem voelen, maar hij zei vriendelijk: ‘U bent geloof ik van alle markten thuis.’

Manus wierp hem een valse glimlach toe - dat leek zo tenminste; hij had daar natuurlijk geen reden voor. ‘Kom, ik zal eens keren en terugrijden,’ zei hij ‘De graaf wil om half drie vertrekken. Wilt u een lift? O nee, u hebt uw fiets.’ Hij naderde Frans en liet er fluisterend op volgen: ‘Veel succes met uw lessen, mijnheer de gouverneur. Als u de jongeheer niet vinden kunt, moet u hem zoeken in de Ronde Kamer.’

Toen draaide hij zich om, klom op de bok en liet de koets weer in beweging komen. Dit ging met veel horten en stoten, onder geschreeuw van ‘Vort’ en ‘Halt’ en ‘Hopla!’

Frans fietste naar het huis. De achterdeur stond op een kier, maar hij trok toch aan de bel. Terwijl hij wachtte, bestudeerde hij het rijm op de drempel. Hij had daar ruim de tijd voor, want pas na een poos kwam de huishoudster eraan.

‘O, bent u het,’ zei ze bits. ‘Waarom blijft u daar staan; de deur was toch open?’

‘Ik vond het een beetje onbeleefd om zomaar binnen te stappen...’ begon Frans.

‘Nou, ik vind het onbeleefd iemand hele einden voor niks te laten lopen,’ zei de huishoudster zuur. ‘Ik heb nog wel m’n vrije middag.’ Ze liet Frans binnengaan. ‘U weet de weg,’ voegde ze er kortaf bij, en verdween.

Frans richtte zijn schreden naar de bibliotheek. Hij daalde en steeg, dwaalde rond door gangen en kamers en kwam tenslotte uit in Gregorius’ Kleine Feestzaal. Daar ontmoette hij

Graaf Grisenstijn, die, met jas aan en hoed op, juist bezig was een paar onberispelijke handschoenen aan zijn vingers te schuiven.

‘Goedemiddag, mijnheer Van der Steg,’ sprak hij. ‘Ik sta op het punt te vertrekken voor een bezoekje aan de stad. Maar ik hoop u straks, na afloop van de lessen, nog te zien. U blijft toch zeker dineren?’

Frans nam deze uitnodiging aan, al was het vooruitzicht van het diner zelf niet aantrekkelijk.

‘Mijn neef wacht u in de bibliotheek,’ zei de graaf. Hij groette Frans en verliet de zaal.

Het kostte de jongeman nu niet veel moeite meer de bibliotheek te vinden; het vertrek was echter leeg. Dat viel hem tegen; hij had niet verwacht dat Geert-Jan opnieuw met zijn streken zou beginnen. Hij liep naar de tafel - de jongen zat er niet onder, maar erop lagen boeken en schriften klaar en tegen de inktpot was een stuk papier gezet. Ik ben in de Ronde Kamer, las Frans in Geert-Jans handschrift.

‘Zo, Manus wist het wel,’ mompelde hij, terwijl hij zich trachtte te herinneren waar de Ronde Kamer zich bevond. Hij keek op zijn horloge; het was vijf voor half drie.

Om tien over half drie betrad hij het vertrek waar hij wezen moest. Geert-Jan zat op de plaats waar zijn oom de vorige maal had gezeten, evenals deze over een ingewikkelde tekening gebogen. Iwan troonde vlak bij hem boven op het bureau. De jongen keek meteen op; de kat toonde geen belangstelling.

‘Dag mijnheer,’ zei Geert-Jan. ‘Kijkt u eens!’

‘Nee, ik kijk niet,’ sprak Frans streng. ‘Je behoort in de bibliotheek te zitten.’

‘Hebt u mijn briefje niet gevonden?’ vroeg Geert-Jan.

‘Ja zeker,’ zei Frans, ‘en Manus heeft me ook verteld dat ik je hier kon vinden. Maar dat is de afspraak niet; je moetje lessen volgen in de bibliotheek. Op school mag je ook niet te laat in je lokaal zijn.’

‘Manus?’ zei Geert-Jan, Frans’ laatste woorden negerend. ‘Zie je nu wel dat hij een spion is! Maar nu is hij weg; ik zag de koets net de laan uit rijden; hij zat op de bok en oom Gradus zat erin.’ Hij keek Frans verheugd aan en zei vertrouwelijk: ‘Nu hebben we het rijk alleen! Selina verzet nooit een voet als ze niet wordt geroepen, en Berend heeft wacht buiten.’

‘En wij hebben werk te doen binnen,’ begon Frans. ‘In de biblio...’

‘Ja, maar ik móést u dit laten zien!’ zei Geert-Jan, een wijsvinger op de tekening leggend. ‘Dit is de plattegrond van het Trappenhuis.’

‘Hoe kom je daaraan?’ vroeg Frans ondanks zichzelf.

‘Hij is van mij, maar op een dag is-ie weggeraakt... niet echt; oom Gradus heeft hem gestolen...’

Frans fronste zijn wenkbrauwen, maar hij zei niets.

‘Iwan heeft me gewezen waar hij was,’ vervolgde Geert-Jan. ‘Oom Gradus weet dat natuurlijk niet. De plattegrond lag in de la van zijn bureau. Kijkt u nou!’

Frans keek even naar de kat, die groot en statig naast de plattegrond zat. Daarna wierp hij een blik op de tekening zelf - zoiets ingewikkelds had hij nooit eerder aanschouwd; zijn leerling moest wel bijzonder knap zijn dat hij hieruit wijs kon worden. ‘Geert-Jan,’ sprak hij toen, ‘ik kan het niet goedkeuren dat je in de laden van je ooms bureau snuffelt. Leg die plattegrond terug en kom mee.’

‘Maar een plattegrond is toch niet geheim!’ zei Geert-Jan. ‘Bovendien is het mijn plattegrond, en dit huis is mijn huis.

Heus, ik zal hem zo terugleggen, mijnheer. Maar bekijkt u ‘m eerst, alstublieft!’

Frans dacht aan wat de graaf hem had proberen wijs te maken. ‘Helaas bezit ik er geen... ‘en hij deed wat zijn leerling hem vroeg.

‘Hier is de Ronde Kamer waar we nu zijn,’ wees Geert-Jan. Frans zag dat de tekening uit meer dan een plattegrond bestond; het Trappenhuis had immers vele verdiepingen. Hij zag de bibliotheek en de Kleine Feestzaal en hij ontdekte dat er inderdaad ook een Grote Feestzaal was. Die was echter helemaal vervallen en werd niet gebruikt, zei Geert-Jan.

‘Ziet u iets bijzonders?’ vroeg de jongen fluisterend. Hij raakte de tekening hier en daar vluchtig aan.

‘Ja,’ zei Frans. ‘Ik zie kruisjes, met potlood getekend...’

‘Dat zijn de plekken waar we gezocht hebben, oom Gradus en ik, toen we hier pas woonden,’ vertelde Geert-Jan. ‘Maar hij heeft óók kruisjes gezet bij plaatsen waar ik in m’n eentje heb gezocht... Gelooft u nu dat hij me bespioneert?’

Ze staarden elkaar aan. Frans voelde zich niet op zijn gemak. Hij raakte er meer en meer van overtuigd dat Graaf Gradus inderdaad aasde op de schat. Het Trappenhuis leek daardoor minder en minder op de wonderlijke woning uit een griezelig geheimzinnig verhaal - het werd een onaangename werkelijkheid, een plaats die wel eens gevaarlijk zou kunnen blijken voor een jongen van tien jaar...

Niet dat Geert-Jan iets van vrees liet merken. Hij glimlachte zelfs toen hij zei: ‘Allemaal kruisjes waar de schat niet is... lekker!’ Nadenkend liet hij erop volgen: ‘Toch zal ik een heleboel plaatsen met kruisjes nog eens moeten onderzoeken...’ Hij keek Frans weer aan. ‘Samen met u, mijnheer!’

Frans zweeg; hij wist niet wat hij hierop zou zeggen.

‘Het staat in het Verzegelde Geschrift,’ fluisterde Geert-Jan. ‘Eén alleen zal mij niet vinden...’ Hij vouwde de tekening op en deed die in de lade. ‘Laten we meteen beginnen!’ voegde hij er geestdriftig bij.

‘Hoor eens,’ zei Frans, ‘ik ben hier gekomen om je les te geven, niet om met je te spelen!’

‘Spélen?’ herhaalde Geert-Jan met een verontwaardigde uithaal. De kat sprong van het bureau en draaide om zijn benen. ‘U moet mij helpen!’ ging de jongen voort. ‘Er is niemand anders die het kan. Ik heb Iwan natuurlijk, maar die wil alleen zoeken als hij zin heeft, en hij heeft heel vaak geen zin... Alstublieft mijnheer,’ vervolgde hij smekend. ‘Zo’n kans als vanmiddag krijgen we misschien nooit meer! Niemand zal ons bespieden! Toe nou, voordat oom Gradus thuiskomt...’

Hij liep naar een lage deur achter het bureau, die Frans nog niet had opgemerkt. Toen hij die opendeed, was er een donkere opening te zien, en een ijzeren ladder.

‘En een ladder wijst mij aan... ‘prevelde Frans. ‘Hoeveel ladders zijn er in dit huis?’

‘Ik heb ze niet geteld,’ antwoordde Geert-Jan. ‘Zullen we, mijnheer?’

‘Een ladder en een zwarte kat,’ zei Frans. ‘Gelukkig is het niet vrijdag, maar woensdag, niet de dertiende maar de zevende... Goed dan, Frans de Rode staat tot je beschikking.’

De jongen klapte in zijn handen. ‘Ik ben Geert-Jan de Schatzoeker,’ zei hij. ‘Volg mij, Frans de Rode. Bewaak ons, Iwan de Verschrikkelijke! Wij gaan op speurtocht uit.’

Ruim twee uur later kwamen Frans en Geert-Jan de bibliotheek binnen; ze lieten zich allebei in een gemakkelijke stoel vallen en zeiden: ‘Hèhè.’ Iwan bevond zich niet meer bij hen; die had hen na een uur al verlaten - waarschijnlijk om de wacht te betrekken bij de voordeur.

Frans stak een sigaret op en streek de spinnenwebben uit zijn haar.

Geert-Jan veegde met een vuile hand over zijn vuile gezicht en zei: ‘In elk geval weten we dit: de schat is niet boven de Ronde Kamer, en niet onder de Zeshoekige Kamer, en niet op de zolder boven de Kleine Feestzaal, en niet...’

‘Ik zou liever weten waar hij wél is,’ sprak zijn gouverneur. Hij fronste zijn wenkbrauwen toen hij bedacht dat hem nog wel moeilijker speurtochten zouden kunnen wachten. Tot nu toe was het met de klimpartijen gelukkig meegevallen, maar...

‘Volgende keer zullen we bij alle brandladders kijken,’ ging Geert-Jan voort. ‘Dat zijn er maar vier...’

‘De brandladders zijn niet ouder dan zestig jaar,’ zei Frans, ‘en kunnen dus buiten beschouwing blijven.’

‘Waarom?’ vroeg Geert-Jan.

‘Graaf Gregorius leefde tweehonderd jaar geleden, legde Frans uit. ‘De brandladders waren er nog niet, toen hij zijn profetieën opstelde.’

‘Profetieën zijn toch voorspellingen?’ zei Geert-Jan. ‘Graaf Gregorius kon in de toekomst zien. Dus kunnen we de brandladders niet overslaan.’

‘We kunnen waarschijnlijk niet één trap overslaan,’ zei Frans somber. ‘Mijnheer Thomtidom zegt datje een trap ook als ladder kunt beschouwen.’

‘Wie is mijnheer Thomtidom?’ vroeg Geert-Jan.

‘Weetje dat niet? Hij is een magiër... dat beweert hij tenminste.’

‘De magiër !’ zei Geert-Jan. ‘Roberto heeft me van hem verteld. Kent u hem? Heeft... heeft hij u naar mij toegestuurd?’

‘Een heleboel mensen hebben mij naar je toegestuurd,’ antwoordde Frans. ‘Maar in werkelijkheid ben ik hier uit eigen vrije wil gekomen. Ik heb gewoon op je ooms advertentie geschreven.’ Hij kwam moeizaam uit zijn stoel en sprak met een zucht: ‘Wat heb ik je vanmiddag geleerd? Niet eens het lezen van plattegronden, want dat kun je al.’ Hij nam zijn leerling onderzoekend op en voegde erbij: ‘Je zou je gezicht wel eens kunnen wassen.’

‘U ook, mijnheer,’ zei Geert-Jan.

‘Dit is toch te dwaas!’ zei Frans. ‘Ik ben onderwijzer en gouverneur, geen schatzoeker.’

Geert-Jan fronste peinzend zijn wenkbrauwen en mompelde iets voor zich heen.

‘Wat zeg je?’ vroeg Frans.

‘De versregels,’ antwoordde Geert-Jan. ‘Er staat nog veel meer in dan die ladder. Alle kind’ren zijn je vrinden, weet de vijand te weerstaan...’

‘De kinderen uit mijn klas beschouwen zich zeker als je vrinden,’ zei Frans. ‘Ze laten je groeten, allemaal.’

Geert-Jans ogen glansden. ‘Dat is fijn,’ fluisterde hij.

Ergens in het huis klonken voetstappen, die langzaam naderbij kwamen.

‘Vooruit!’ zei Frans. ‘Eerst ons gezicht wassen en daarna aan het werk. Ik bedoel nu schoolwerk, taal en rekenen...’

Van schoolwerk kwam echter niet veel meer terecht, die woensdagmiddag. Het was intussen laat geworden en de gouverneur en zijn leerling waren vermoeid.

De kinderen van Frans’ klas waren een beetje jaloers, toen hij hun dat de volgende dag vertelde.

‘Die Geert-Jan boft toch maar,’ zei Maarten en hij sprak daarmee de mening uit van al zijn klasgenoten.

Frans keek ernstig en schudde zijn hoofd.

In gedachten was hij weer in het Trappenhuis. Hij herinnerde zich hoe hij het avondmaal had gebruikt in de naargeestige eetkamer, met Graaf Grisenstijn, die hij niet vertrouwde, en Geert-Jan, die zich weer had teruggetrokken in een nukkige zwijgzaamheid... Na het eten was Selina verschenen, zo vreselijk uit haar humeur, dat Frans had gezegd dat hij Geert-Jan wel naar bed wilde brengen. De huishoudster had onvriendelijk gesnoven; Graaf Grisenstijn had op kille toon gesproken over verwende jongens die een last waren voor anderen en zichzelf; en Geert-Jan had hooghartig opgemerkt dat hij oud genoeg was om alleen naar bed te gaan. Frans had zich daar echter niets van aangetrokken.

Nu zag hij Geert-Jans slaapkamer weer voor zich, veel te groot en te pompeus ingericht - het hemelbed, de ouderwetse schilderijen aan de muren... Maar tegenover het bed hingen twee heel andere afbeeldingen: foto’s van Geert-Jans gestorven ouders. Hij dacht eraan hoe de jongen, plotseling weer vertrouwelijk, hem iets had laten zien: een klein gazen zakje, met gedroogde kruiden gevuld. ‘Ruikt u eens,’ had hij gefluisterd. ‘Dit heb ik van tante Rosmarijn gekregen; ze heeft het stilletjes aan Jan Koetsier meegegeven; uit haar tuin geplukt, speciaal voor mij...’ Dat kleine gazen zakje bewaarde hij onder zijn hoofdkussen, alsof het zo kostbaar was als de schat die hij zocht...

Maar dat vertelde Frans niet aan zijn leerlingen. Hij zei alleen: Je hoeft heus niet jaloers te zijn op Geert-Jan, integendeel: hij mist een heleboel wat jullie wel hebben. Probeer je maar eens heel goed in zijn plaats te denken; dan begrijp je het misschien.’

Frans geeft lessen en waagt zijn leven

DAT IS TWEE

Op zaterdagmorgen liet meester Van der Steg zijn leerlingen altijd een opstel maken. Deze keer stak Marjan haar vinger op en vroeg of ze ook een brief mocht schrijven. Brieven en opstellen, zo voegde ze eraan toe, waren toch haast hetzelfde.

Frans stemde daarmee in en vroeg toen of ze haar brief wilde richten aan een bestaand persoon.

Marjan keek hem bijna verwijtend aan. ‘Natuurlijk, meester,’ zei ze. ‘Ik schrijf aan Geert-Jan.’

Frans glimlachte. ‘Dat is aardig,’ sprak hij.

‘Een brief aan Geert-Jan!’ zei Maarten, enigszins knorrig omdat hij dat niet het eerst had bedacht. ‘Dat was ik ook van plan, meester.’

Daarna wilden alle kinderen schrijven naar de jongen in het Trappenhuis. Frans vond het goed, maar hij stelde wel enkele voorwaarden. ‘Jullie moet het precies zo netjes doen als in je schrift,’ zei hij, ‘en de brief moet even lang zijn als een opstel, op z’n minst anderhalf kantje.’

Nog nooit had de klas zo ijverig gewerkt.

Aan het eind van de morgen verzamelde Frans alle blaadjes en deed ze in een grote gele envelop. Toen pas bedacht hij dat hij er geen cijfers voor kon geven. Hij kon ze niet eens lézen, want hij huldigde de mening datje geen oog mag slaan op brieven die voor een ander zijn bestemd.

‘s Middags fietste hij weer naar het huis van de Grisenstijns, moeizaam trappend door regen en wind. De herfst was nu echt begonnen; mijnheer Thomtidom en Roberto konden hun tent wel voor een paar maanden opbergen, en in Rosmarijns tuin zouden de laatste bloemen gauw verwelkt en verregend zijn.

Graaf Grisenstijn had me best door zijn rijtuig kunnen laten halen, dacht Frans. Dat was immers de afspraak! Blijkbaar bevalt Manus toch niet als koetsier...

Toen hij het ijzeren hek naderde aan de achterzijde van het landgoed, zag hij er twee mannen bij staan. Manus stond binnen en Jan Toereloer stond buiten; ze keken elkaar door de tralies aan en hadden een klein meningsverschil.

‘Hoepel op, alsjeblieft!’ zei Manus kribbig.

‘Ik bevind mij op de openbare weg,’ sprak Jan Toereloer luid en plechtig. ‘Dit is een vrij land en ik mag hier staan als ik wil, al wou ik de hele dag blijven.’

Frans stapte af, maar geen der mannen lette op hem.

‘Je zit naar binnen te gluren,’ zei Manus beschuldigend.

‘Ik sta naar binnen te gluren,’ verbeterde hem de ontslagen koetsier. ‘Niemand kan mij bevelen mijn ogen dicht te doen.’

‘En niemand kan mij bevelen het hek open te doen,’ zei Manus kwaad. Toen zag hij Frans en trok zijn gezicht in een vriendelijker plooi - waardoor hij er echter niet beter uitzag.

‘Voor hem zul je het toch wél open moeten maken!’ zei Jan Toereloer grijnzend. Hij gaf Frans een klap op zijn schouder en voegde erbij: ‘Kop op, Manus, je hoeft niet bang te zijn dat ik ook binnen zal glippen. Ik hou me buiten dit vervloekte terrein; ik wil het alleen maar in de gaten houden. Er gebeuren hier vreemde dingen, weetje!’

Manus perste zijn lippen op elkaar. Langzaam en aarzelend opende hij het hek.

‘Zie je wel, hém laatje erin!’ riep Jan Toereloer vrolijk. ‘Maar hij is gevaarlijker dan ik, hoor! Hij loopt met geladen pistolen op zak; daar staje van te kijken, niet?’

Manus wierp Frans een enigszins verontruste en ook wantrouwende blik toe. Maar hij zei niets en liet de jongeman doorgaan.

Jan Toereloer liep weg, met grote passen door plassen stappend.

Op deze manier zal de graaf gauw argwaan krijgen, dacht Frans. En hij vroeg zich af hoe hij dadelijk in het Trappenhuis zou worden ontvangen.

Berend, als butler gekleed, deed hem open, nam zijn natte jas aan en bracht hem naar de bibliotheek. Geert-Jan zat daar keurig aan tafel; het leek erop dat deze middag heel gewoon zou verstrijken. Na de begroeting wilde Frans meteen met de lessen beginnen, maar Geert-Jan keek hem verlangend aan en vroeg hem of er nog nieuws was.

‘Je moet de groeten hebben van mijn klas,’ zei Frans. Hij vertelde nog niet dat hij een dikke enveloppe vol brieven bij zich had; hij vreesde met recht dat hij zijn leerling dan helemaal niet aan het werk zou kunnen krijgen. Dat bleek nu al moeilijk genoeg; de jongen greep elke gelegenheid aan om af te dwalen van het onderwerp waar hij zich mee bezig moest houden.

‘Geert-Jan,’ zei Frans na een poosje, ‘ik vind niet dat je je sportief toont! Woensdag heb ik je helpen zoeken naar je schat; vandaag ben ik hier om je iets te leren. Er is overal een tijd voor, en je moet alles even goed proberen te doen.’

Geert-Jan knikte getroffen. ‘Ja mijnheer,’ zei hij, ‘u hebt gelijk. Ik heb me niet edel gedragen.’

‘Noblesse oblige,’ sprak Frans.

‘Wat is dat?’ vroeg Geert-Jan.

‘Dat is Frans,’ antwoordde zijn gouverneur.

‘Frans de Rode?’ vroeg Geert-Jan.

‘Nee, wij zijn nu bezig met Nederlands,’ zei Frans. ‘Ontleed deze zin nog eens.’

Geert-Jan deed gehoorzaam wat hij zei. Een uur lang werkten ze heel vlijtig, en in een genoeglijke stemming.

Toen kwam Graaf Grisenstijn binnen door de verborgen deur. ‘Ik stoor toch niet?’ sprak hij vriendelijk. ‘Ik zal in een hoekje gaan zitten en niets zeggen.’

Geert-Jan rimpelde dreigend zijn voorhoofd en Frans keek hem bestraffend aan. Daarna gingen ze door met hun werk, maar de goede stemming was verdwenen.

Geert-Jan gluurde telkens naar zijn oom, die zwijgend in een boek bladerde. Hij deed zijn best zich weer onaangenaam en brutaal te gedragen, hoewel dat hem nu duidelijk moeite kostte. Hij wilde blijkbaar niet dat de graaf zou merken dat hij vriendschap had gesloten met zijn gouverneur. Frans begreep dat wel, en hij werd heen en weer geslingerd tussen medelijden en ergernis. Voor deze situatie had hij werkelijk tact en wijsheid nodig!

De graaf scheen nauwelijks op hen te letten en zijn gelaat was een ondoorgrondelijk masker. Toch voelde Frans zich alsof hij nu echt een geheim agent was, die zich midden in het kamp van de vijand bevond.

Een uurtje later kwam Manus binnen met het theeblad. Hij sprak geen woord, maar er lag een glans van triomf op zijn gezicht.

Tk vind,’ zei de graaf, ‘dat het nu wel tijd is voor een kleine versterking van hart en geest.’

Manus zette het blad neer en verdween geruisloos. Geert-Jan stak achter zijn rug zijn tong uit.

‘En hoe zijn je vorderingen, Geert-Jan?’ vroeg de graaf, toen ze theedronken. ‘Geen strafwerk, deze keer?’

‘Dat weet ik nog niet, oom Gradus,’ antwoordde de jongen. ‘De middag is nog niet om.’

‘Nu, ik denk dat mijnheer Van der Steg wel gauw weg zal gaan,’ zei de graaf. ‘Hij kan best een afspraak hebben voor de zaterdagavond.’

‘Blijft u dan niet logeren?’ vroeg Geert-Jan, zich tot Frans wendend.

‘Mijnheer Van der Steg kan niet al zijn tijd aan jou geven,’ sprak de graaf, voordat Frans iets zeggen kon.

‘Vorige week is hij wel gebleven,’ zei Geert-Jan, terwijl hij zijn teleurstelling trachtte te verbergen.

‘Mijn beste jongen, je wilt toch niet werken op zondag?’ zei de graaf. Hij zag zijn neef glimlachend aan, maar zijn ogen waren koud als ijs.

‘Ik dacht dat het misschien gezellig zou zijn voor mij,’ sprak Geert-Jan effen.

‘Ik heb aan iets anders gedacht,’ zei Frans. ‘Misschien zouden jij en ik morgen samen naar buiten kunnen gaan om... om paddestoelen te zoeken.’

‘Paddestoelen?’ herhaalde de graaf, zijn wenkbrauwen optrekkend. ‘Naar buiten? In dit weer?’

‘Als het droog is, natuurlijk,’ zei Frans snel. ‘Na een regendag zijn er altijd veel paddestoelen in dit jaargetij. Bij de vakken die ik uw neef onderwijs behoort ook kennis der natuur.’

‘Het is bijzonder vriendelijk van u dat u daar uw vrije tijd aan op wilt offeren,’ sprak de graaf. ‘Maar u hoeft echt niet te komen op zondag.’

‘Ik doe het graag,’ zei Frans beminnelijk. ‘Ziet u, men moet de tijd waarnemen als die er is, en als we paddestoelen willen bestuderen, moeten we dat morgen doen.’

‘Het is mij best,’ zei de graaf. Frans wist echter zeker dat hij het helemaal niet best vond - vooral toen hij eraan toevoegde: ‘Maar alleen als het mooi weer is.’

Geert-Jan wierp een bezorgde blik uit het raam en Frans zei: ‘Als het maar niet regent. Uw neef kan zich toch dik aankleden.’

‘Mijn neef moet aan zijn gezondheid denken,’ sprak de graaf zoetsappig. ‘En als zijn gouverneur er niet op let, zal ik er een oogje op moeten houden.’ Hij rees op uit zijn stoel en besloot: ‘Tot morgen dus, mijnheer Van der Steg, wind en weder dienende.’

Zowel Frans als Geert-Jan slaakte een zucht van verlichting toen hij de bibliotheek verlaten had.

‘En als het regent?’ fluisterde de jongen.

‘Dan kom ik tóch,’ sprak Frans vastberaden. ‘Als het regent kan het altijd nog droog worden, nietwaar?’

‘We moeten heel voorzichtig zijn, mijnheer,’ zei Geert-Jan. ‘De Vijand vermoedt vast dat u mijn bondgenoot bent. Hij heeft u niet eens te eten gevraagd! Maar de volgende week moet u weer blijven logeren; dan nodig ik u uit.’

‘Jij bent hier niet de baas in huis, Geert-Jan,’ zei Frans zacht.

‘Toch nodig ik u uit,’ zei de jongen. ‘Morgen over een week ben ik jarig, en dan kan oom Gradus het mij niet weigeren.’ Peinzend vervolgde hij: ‘Als ik elf ben, heb ik nog maar zeven jaar om de schat te zoeken

‘Dat is lang genoeg, hoor!’ zei Frans. Toen herinnerde hij zich dat geen kind in de afgelopen eeuwen de schat had kunnen vinden, en hij dacht bezorgd: Wat gebeurt er als die ellendige ebbenhouten kist onvindbaar blijft? Stel je voor dat de jongen nog zeven jaren in het Trappenhuis opgesloten zou zijn...

‘Het zou leuk zijn als ik hem in één jaar vond,’ zei Geert-Jan. En hij vroeg: ‘Als er iemand jarig is bij u in de klas, wat doet u dan?’

‘Dan teken ik een vlag op het bord,’ antwoordde Frans, ‘en we zingen met z’n allen: Lang zal hij leven.’

‘Eigenlijk erg kinderachtig,’ zei Geert-Jan. ‘En als iemand nou op een zondag jarig is?’

‘Dan vieren we het op de maandag erna,’ zei Frans.

‘Ik zou mijn verjaardag ook wel willen vieren,’ zei Geert-Jan. ‘Met een echt feest, bedoel ik. Maar dat zal oom Gradus vast niet goedvinden

‘Wel, ik kom je in elk geval feliciteren,’ beloofde Frans. ‘En nu heb ik wat anders voor je...’ Hij wierp een blik naar de verborgen deur en gaf zichzelf tegelijkertijd een standje, omdat hij nu ook overal spionnen begon te vrezen. Toen haalde hij de grote gele envelop uit zijn tas en zei: ‘Hierin zitten brieven voor jou - van alle kinderen uit mijn klas.’

Geert-Jan kreeg een kleur. ‘Dank u wel,’ zei hij, de envelop aannemend. ‘Ik zal ze vanavond lezen, als ik alleen ben, in bed.’

‘Maar ga niet te laat slapen,’ raadde Frans. ‘Je moet op je gezondheid letten, denk daaraan.’

De volgende dag regende het, maar zijn belofte getrouw ging Frans toch op weg, gewapend met een oude botaniseertrommel, die hij bij tante Willemijn op zolder had gevonden. En hij had geluk, want toen Berend, in boswachterstenue, het hek opendeed, werd het droog; en toen hij het Trappenhuis bereikte, kwam er zelfs een waterig zonnetje tevoorschijn.

Frans wilde de treden van het bordes opgaan, maar een hoge stem hield hem plotseling staande. Manus verscheen om een hoek van het huis; hij zwaaide met zijn armen en riep hijgend: ‘Mijn-heer, mijnheer de gouverneur! H-helpt u mij, alstublieft!’

Frans liep naar hem toe. ‘Wat is er?’ vroeg hij.

‘Die ellendige jongen!’ zei Manus. Hij zag een beetje wit om de neus. ‘Hij wil niet naar beneden komen, ‘t Is mijn schuld niet, hoor als hij doodvalt.’

Frans schrok. ‘Waar is hij?’ vroeg hij op scherpe toon, en hij volgde Manus op een drafje.

Aan de zijkant van het huis, aan de voet van een gietijzeren brandladder, bleven ze staan en keken omhoog. Geert:Jan was die ladder opgeklommen, en vandaar was hij langs een regenpijp nog verder naar boven geklauterd; hij zat met bungelende benen op een uitstekende luifel, zeker negen meter van de begane grond. Toen hij Frans zag, boog hij zich naar voren en riep opgewekt: ‘Dag mijnheer! Komt u eens hier!’

‘Kom jij liever beneden!’ riep Frans terug. ‘Op het dak groeien heus geen paddestoelen.’

‘Jawel mijnheer!’ riep de jongen, terwijl hij overeind kwam en rechtop ging staan. ‘Er zitten zwammen op deze muur, heel mooie!’

Frans vocht tegen de afschuwelijke angst dat hij het kind zou zien neerstorten. ‘Ga zitten alsjeblieft!’ beval hij, zo kalm mogelijk.

‘Ik zal het de graaf gaan vertellen,’ zei Manus naast hem. ‘Die jongen speelt met zijn leven.’

‘Wacht daar nog maar even mee,’ zei Frans boos. ‘Hij komt heus wel naar omlaag.’

Maar Geert-Jan scheen daar niet over te denken. Hij stond nog steeds op de luifel en keek onderzoekend naar de muur boven zich.

‘Geert-Jan!’ riep Frans woedend. ‘Kom onmiddellijk hier!’ Hij wierp zijn botaniseertrommel op de grond en klom eveneens de brandtrap op. Even later stond hij op het platform.

Geert-Jan bevond zich echter nog een stuk hoger, en Frans wist zeker dat hij de regenpijp niet durfde te beklimmen.

De jongen wendde zich nu naar hem. ‘U hoeft niet langs de regenpijp,’ zei hij, alsof hij zijn gedachten raadde. ‘U bentveel langer dan ik. Als u op de balustrade van het platform gaat staan, kunt u zich gemakkelijk optrekken aan de dakgoot van de luifel, en zo bij mij komen.’

‘Ik peins er niet over,’ zei Frans kwaad. ‘Kom hier; ik zal je wel opvangen.’

‘Maar ik heb geen hoogtevrees,’ zei Geert-Jan, zich gevaarlijk ver naar hem toe buigend. ‘Toe mijnheer,’ vervolgde hij zacht, zodat Manus hem niet kon horen. ‘Er zitten allemaal losse stenen in deze muur, en er is een nis ook...’

Ik wilde, dacht Frans, dat ik hier nooit was gekomen... Het was niet alleen omdat hij hoogtevrees had; hij was werkelijk bezorgd voor Geert-Jans veiligheid.

‘Durft hij niet terug?’ riep Manus van beneden.

Geert-Jans gezicht verhelderde; dat was een idee!

‘Nee!’ riep hij met gemaakte angst. ‘Ik ben bang. Ik durf niet naar beneden te klimmen. Help mij!’ Terwijl hij zo sprak, keek hij Frans met vrolijk schitterende ogen aan.

‘Kunt u het klaarspelen, mijnheer de gouverneur?’ riep Manus. Hij scheen niet van plan te zijn zich ook naar boven te wagen. ‘Of moet ik hulp gaan halen?’ voegde hij erbij.

‘Nee,’ antwoordde Frans kortaf. ‘U kunt beter blijven staan en ons vangen als we vallen.’

‘Help!’ zei Geert-Jan klagelijk.

Frans zette zijn tanden op elkaar, klom op de balustrade en greep de luifel vast. Hij sloot zijn ogen en trok zich op...

Na enkele eindeloze ogenblikken zat hij naast Geert-Jan; de jongen pakte hem bij een arm en fluisterde: ‘Goed zo, mijnheer!’

Frans nam voorzichtig een gemakkelijker houding aan en vroeg zich af hoe lang de luifel hun beider gewicht zou houden.

‘Nou moeten we gauw de muur onderzoeken,’ zei Geert-Jan gedempt. ‘Het is echt waar dat er zwammen op groeien, mijnheer. En er zou best een geheime bergplaats kunnen zijn. U moet me helpen, dat hebt u beloofd.’

‘Goed,’ zei Frans met ijzig kalme stem. ‘Ik ben er nu toch, en ik zal je muur bekijken. Maar ik beloof je nog iets anders ook: als we dadelijk beneden zijn geef ik jou een pak slaag, zó datje drie dagen niet zult kunnen zitten.’

Frans meende dat werkelijk op het ogenblik dat hij het zei. Maar toen hij twintig minuten later met Geert-Jan op de begane grond stond, was de lust ertoe verdwenen. Hij was veel te blij dat ze allebei ongedeerd waren, en hij had meer zin om even uit te blazen dan om te gaan slaan.

Geert-Jan wist dat natuurlijk niet; hij zag alleen dat zijn gouverneur nog steeds kwaad keek. ‘Ik moet er wat voor over hebben,’ zei hij, enigszins onzeker, ‘’t Is wel jammer dat ik het nu voor niks krijg...’

‘Wat?’ vroeg Frans.

‘Uw pak slaag,’ zei Geert-Jan, onwillekeurig een stap achteruit tredend. ‘Het had me niet kunnen schelen als we de schat hadden gevonden, maar nou...’ Hij wierp een blik over zijn schouder. ‘Waar is Manus?’

‘Hij is je oom gaan inlichten,’ zei Frans strak. ‘Die zal ook wel boos zijn.’

‘O nee,’ zei Geert-Jan. ‘Oom Gradus wil dat ik de schat vind; van hem mag ik overal op klimmen. Het zou hem niet eens kunnen schelen als ik viel, maar niet voordat hij de schat in bezit...’

‘Stil!’ viel Frans hem toornig in de rede. ‘Je gedrag is beneden alle peil en moet bestraft worden

‘Ja mijnheer,’ zei Geert-Jan haastig. ‘Maar slaat u me dan alstublieft nu, voordat Manus terugkomt met oom Gradus.’

‘Daar is het te laat voor,’ zei Frans met een zucht.

‘Doet u het niet?’ fluisterde Geert-Jan. ‘Of stelt u het uit?’

‘Ik doe het niet,’ zei Frans. ‘Hoewel je het zou verdienen.’

‘Dus van uitstel komt afstel,’ zei Geert-Jan opgelucht.

Nu werd Frans opnieuw woedend. Hij zette zijn handen in de zij en begon zijn leerling uit te foeteren. Hij deed dit zo welsprekend, dat een klas vol lastige jongens er van onder de indruk zou raken. Geert-Jan staarde zijn gouverneur met open mond aan.

Plotseling brak Frans af, midden in een zin. ‘Zo is het wel genoeg,’ zei hij, geheel gekalmeerd. ‘Ik wenste alleen dat je graaf Gregorius niet als voorvader had gehad; hij is de schuld van al deze ellende... Laten we maar op stap gaan.’

‘Ja?’ zei Geert-Jan; zijn stem beefde een beetje. ‘Pas op!’ voegde hij erbij. ‘Daar komen ze.’

Graaf Grisenstijn kwam aanwandelen; Manus volgde hem op een afstand.

‘Zijn er moeilijkheden?’ vroeg de graaf. ‘Ik hoor dat mijn neef de muur daarboven wilde inspecteren.’

‘Inderdaad,’ zei Frans. ‘Maar hij is weer veilig beneden zoals u ziet.’

‘Dat spreekt vanzelf,’ zei de graaf koeltjes. ‘Er is geen Grisenstijn die niet goed klimmen kan.’ Veelbetekenend liet hij erop volgen: ‘De vraag is alleen: wat zocht hij daarboven?’

‘Verzinsels en gedachtespinsels,’ antwoordde Frans op dezelfde toon.

‘Mijnheer was woedend!’ viel Geert-Jan in. ‘Hij heeft mij zo’n pak slaag gegeven dat ik in geen drie dagen kan zitten.’

‘’t Is toch niet waar!’ zei de graaf. Frans kon niet uitmaken of hij geschokt was, ongelovig, of verheugd.

Geert-Jan raapte de botaniseertrommel op en zei: ‘Gaan we nog, mijnheer?’

‘Ja,’ sprak de graaf, ‘u moet de tijd waarnemen als die er is, mijnheer Van der Steg. Geeft u uw les in natuurlijke historie zolang het nog droog is. Wilt u zich niet buiten het hek begeven? Geert-Jan, pas op datje geen natte voeten krijgt.’

Frans zoekt paddestoelen en hij vindt ze, maar Iwan vindt iets anders

DAT IS DRIE

De zon scheen nu echt, hoewel nieuwe regenwolken zich al opstapelden in de verte. Het bos rond het Trappenhuis was bronsgroen en goudbruin. Sommige takken waren echter helemaal kaal; er zaten kraaien op te krassen. Geert-Jan en zijn gouverneur wandelden langzaam over de paden, op zoek naar paddestoelen. Er waren er heel wat; ze stonden in de schaduw, tussen boomwortels en op het vochtige mos.

Frans sprak over sporen en zwamvlokken alsof hij een professor in de plantkunde was. Geert-Jan hoorde hem aandachtig aan, al had hij van dit uitstapje waarschijnlijk iets heel anders verwacht. Hij stelde geen enkele vraag die niet over paddestoelen ging en speurde ijverig naar mooie exemplaren.

‘Nu hebben we er wel genoeg,’ zei Frans na een tijd. ‘Steek je vingers niet in je mond; sommige paddestoelen zijn giftig, zoals je weet.’

Ze bleven staan. Ergens klonk vleugelgeklapper; nu en dan vielen er druppels van de bomen. ‘We gaan toch niet terug?’ zei Geert:Jan. ‘Kijk eens, wat een vette regenworm! We kunnen ook wormen bestuderen, mijnheer. En spinnen... Maar,’ vervolgde hij, ‘spinnen zijn er in huis ook, honderden. Als het slecht weer is, wilt u dan de spin behandelen, mijnheer?’

‘Daar zal ik eens over denken,’ zei Frans.

Dichtbij ritselde het; Geert-Jan keek rond, ditmaal alsof hij iets anders zocht dan paddestoelen, wormen of spinnen.

‘Ik denk dat het een eekhoorn is,’ zei Frans, naar boven kijkend.

‘Nee hoor,’ antwoordde een andere stem hem onverwacht. ‘Ik ben het maar.’

Geert-Jan liet de botaniseertrommel vallen. ‘Roberto!’ riep hij opgetogen.

‘Stil een beetje, jij!’ sprak Roberto vanaf zijn hoge zitplaats op een tak. ‘Wat voeren jullie hier uit, met paddestoelen, spinnen en wormen? Ik weet niet of ik wel naar beneden zal komen; straks trap ik nog in een heksenkring.’

‘Heksenkring, wat is dat?’ vroeg Geert-Jan.

‘Heeft de meester je dat niet verteld?’ zei Roberto. ‘Dan zul je het aan de magiër moeten vragen; hij weet alles van tovercirkels en zulke dingen.’ Hij liet zich langs de boomstam omlaag glijden en nam zwierig zijn hoed af. ‘Ha, die Zevende Samenzweerder,’ zo begroette hij Frans. ‘Geert-Jan, je paddestoelen liggen op de grond.’

Ze knielden alle drie neer om ze in de trommel terug te doen. Geert-Jan staarde Roberto en Frans om de beurt aan.

‘Nu begrijp ik waarom we paddestoelen gingen zoeken,’ fluisterde hij.

‘Frans de Rode wil ook eens wat magische kunsten proberen,’ zei Roberto. ‘Daar heb je paddestoelen voor nodig, weet je.’

‘Nee,’ zei Geert-Jan, ‘we zijn hier gekomen om jou te ontmoeten, Roberto. Is het waar of niet, mijnheer? Ik weet een heleboel van u; u bent de Zeven Wegen gegaan...’

‘Hij heeft nog wel meer gedaan,’ zei Roberto, met een spottende blik naar Frans. ‘Hij deinst nergens voor terug! Hij speelt kaart in cafés, hij bedreigt onschuldige mensen met pistolen, hij rijdt bij nacht en ontij in oude koetsen rond...’

‘En op bromfietsen,’ vulde Frans aan.

Roberto grijnsde. ‘Hij kruipt zelfs door prikkeldraadversperringen,’ ging hij voort, ‘en begeeft zich op verboden terrein

‘Dat is precies wat jij op dit ogenblik doet,’ zei Frans, onwillekeurig even rondkijkend. ‘Ik zou maar oppassen als ik jou was.’

‘Ik wou alleen Geert-Jan even goeiendag zeggen,’ zei Roberto. Hij nam zijn hoed weer af en probeerde een paddestoel in het versleten lint van de bol te steken.

‘Een machtige hoed heb je,’ zei Geert-Jan. ‘Mag ik hem even op?’

Roberto stemde daarin toe en vervolgde: ‘Verder heb ik een boodschap van het Hoofdkwartier: of de Geheime Agent zich vanavond wil melden bij de Voorzitster.’

‘Moet mijnheer bij tante Rosmarijn komen?’ vroeg Geert-Jan.

‘Jouw beurt komt ook nog wel,’ zei Roberto. ‘Het is nu nog te gevaarlijk voor je. Je moet wel haar hartelijke groeten hebben.’

‘Gevaarlijk...’ zei Geert-Jan. Hij sprong overeind en voegde erbij: ‘Maar hier is het gevaarlijk voor jou! Nu Jan Koetsier er niet is...’

‘Jan staat bij het hek aan de voorkant ruzie te maken met Manus,’ zei Roberto. ‘Hij zou hem aan de praat houden tot ik weer buiten ben. Wat Berend betreft, voor hem ben ik niet bang, al heeft hij handen als hammen en armen van een worstelaar. Hij ziet nooit iemand voordat die vlak onder zijn neus staat.’

‘Blijf toch maar niet te lang,’ zei Geert-Jan ongerust. ‘De Vijand heeft al argwaan.’ Hij keek naar Frans met verwijtende ogen. ‘Het is uw schuld dat Jan Koetsier ontslagen is,’ zei hij.

‘Hoe weetje dat?’ vroeg Frans.

‘Dat hebben ze me geschreven,’ antwoordde Geert-Jan, ‘Arie, Kees en nog meer kinderen.’

‘Het was een misverstand...’ begon Frans.

‘Dat weet ik,’ zei Geert-Jan. ‘Maar het is toch jammer... Zeg, Roberto...’

‘Mag ik m’n hoed terug?’ vroeg die.

‘Hier is hij,’ zei Geert-Jan. ‘Zeg, Roberto, kom je volgende week weer? Dan ben ik jarig.’

‘Dan kom ik zeker,’ zei Roberto, zijn hoed opzettend. ‘Misschien zelfs wel tot in het huis! Tot kijk!’

Hij wilde weglopen, maar Geert-Jan hield hem tegen. Even stonden ze samen zachtjes te fluisteren. Daarna snelde Roberto weg en verdween.

‘Hebt u uw klas alles verteld?’ vroeg Geert-Jan zijn gouverneur, toen ze op de terugweg waren en het Trappenhuis naderden.

‘Bijna alles,’ antwoordde Frans.

‘Ook van het Verzegelde Geschrift?’

‘Niets van wat jij me hebt toevertrouwd,’ zei Frans. ‘Ik wist er namelijk al eerder iets van... door mejuffer Rosmarijn.’

Geert-Jan zweeg een poosje. ‘U mag ze alles vertellen,’ fluisterde hij toen. ‘Ik heb ze teruggeschreven ook, gisteravond in bed.’

Frans nam hem enigszins bezorgd op. ‘Het is helemaal niet goed voor je om zo laat te gaan slapen,’ zei hij. ‘Hoe is het nu, je bent toch niet moe? En je hebt toch geen natte voeten gekregen?’

‘O nee,’ antwoordde Geert-Jan vrolijk. ‘Ik zal u straks mijn brief meegeven, mijnheer, en -’ Zijn stem stokte.

Tussen de bomen door konden ze het Trappenhuis zien en ze hadden een goed gezicht op de brandladder die ze een paar uur geleden hadden beklommen. Daarboven, op de luifel, stond een lange gestalte...’Oom Gradus!’ fluisterde Geert-Jan.

Frans pakte zijn hand. ‘Stil’ beval hij. ‘Doe net alsof je hem niet ziet. We lopen kalm door, of er niets aan de hand is. Begrepen?’

Graaf Grisenstijn stond daar op zijn dooie gemak, met de rug naar hen toe. Hij liet zijn handen langzaam over de muur glijden.

Frans wendde met moeite zijn ogen van hem af en begon tegen zijn leerling te praten. Ze liepen verder naar het huis, zogenaamd verdiept in een druk gesprek, zonder nog een keer op te kijken.

Dit is het bewijs! dacht Frans. Hij wil inderdaad de schat bezitten. Hij weet dat we niets naar beneden hebben gebracht, maar hij neemt het zekere voor het onzekere en controleert nu even of we niet toch iets gevonden hebben dat we daar hebben achtergelaten... Hij moet wel even bijgelovig zijn als Geert-Jan en de andere samenzweerders. Eigenlijk had ik dat niet van hem gedacht...

Het huis leek leeg. Selina was bezig in de keuken, maar ze kwam niet tevoorschijn; Manus en Berend hadden allebei de wacht buiten. Frans en Geert-Jan rangschikten de paddestoelen in een oude bloempot en namen die mee naar de rococokamer, zodat de graaf straks zou kunnen zien dat ze hun tijd goed hadden besteed.

Geert-Jan schonk zijn gouverneur een kopje bittere thee uit de koude trekpot en rende weg om zijn brief te halen aan de kinderen van de vijfde klas.

Toen hij terugkwam, was Frans opgestaan; hij bekeek het schilderij van de mooie dame in de hoepelrok, met de witte, langharige poes.

‘Dat is oud-oud-oudtante Griselda,’ zei de jongen. ‘Ze was een heks.’

‘Een heks?’ herhaalde Frans. ‘Waarom had ze dan geen zwarte kat?’

Op dat ogenblik kwam Iwan van achter een gordijn tevoorschijn. Hij sprong op een stoel, rekte zich uit en sloeg met welbehagen zijn nagels in de kostbare bekleding.

‘Hier is de brief,’ zei Geert-Jan. Frans nam die aan en borg hem goed op in zijn binnenzak.

Iwan kwam van de stoel af en begon de kamer rond te sluipen, loerend op een onzichtbare prooi.

‘Wat zoekt die kat?’ vroeg Frans.

‘Hij ruikt een muis,’ antwoordde Geert-Jan.

Behalve spinnen waren er dus ook muizen in het Trappenhuis.

De jongen ging zitten en vroeg: ‘Wilt u nog thee?’ ‘Nee, dank je,’ zei Frans. ‘Ik moet zo weg.’ Iwan schoot tussen zijn benen door en maakte een sprong. ‘Hij is wat op het spoor!’ zei Geert-Jan.

De zwarte kater kroop onder een kastje dat onder het portret stond van oud-oud-oudtante Griselda; alleen zijn staart kwam er nog onderuit. Er klonk geritsel, en daarna gekraak en gekrabbel. Geert-Jan sprong op en in een oogwenk lag hij op zijn buik om ook onder het kastje te kijken.

‘Wat is er dan, Iwan?’ hoorde Frans hem gedempt zeggen. En luider: ‘Hier is een gat.’

‘Een muizengat zeker,’ zei Frans.

‘Het is veel groter dan een muizengat,’ zei Geert-Jan. ‘Of heb jij dat gedaan, Iwan?’

De punt van de zwarte staart bewoog.

Tk kan er met m’n hand in...’ klonk Geert-Jans stem ademloos. ‘Ik voel iets... Oóó!’

‘Wat is er?’ vroeg Frans, half en half vrezend dat een muis Geert-Jan in zijn vinger had gebeten.

‘Er zit wat in,’ zei Geert-Jan. Tets hards... het is vierkant. Ik heb het!’ voegde hij er triomfantelijk bij.

Hij ging overeind zitten en liet het Frans zien. Het was een marokijnen doosje; de knip waarmee het was gesloten bestond uit twee edelstenen, groen als de ogen van Iwan, die nu onder het kastje vandaan kwam en er behoedzaam aan rook.

‘Wat zou erin zitten?’ zei Geert-Jan opgewonden.

‘Maak het heel voorzichtig open,’ zei Frans, zich eroverheen buigend. ‘Ik heb er niet veel verstand van, maar het lijkt me heel oud, en misschien is het kostbaar.’

Geert-Jan begon aan de sluiting te frummelen. Enkele ogenblikken later staarden ze allebei verrast naar wat er in het doosje lag, glanzend op een kussentje van zwart fluweel: een kleine gouden sleutel.

Geert-Jan slaakte een zucht en fluisterde: ‘De sleutel! Groen-oog heeft de sleutel gevonden...’

Ze wendden zich naar Iwan, die hen zelfgenoegzaam aankeek.

‘Als ik dit verzonnen zou hebben,’ prevelde Frans, ‘en het als verhaal zou vertellen, zouden ze het ongeloofwaardig vinden.’ Plotseling hief hij luisterend zijn hoofd op. ‘Vlug!’ zei hij. ‘Doe de sleutel weer in het doosje en...’

Geert-Jan had het ook gehoord; er kwam iemand aan. ‘Oom Gradus,’ fluisterde hij, het doosje dichtknippend. ‘Ik moet het verstoppen...’

‘Geef het aan mij,’ zei Frans. ‘Ik zal het voor je bewaren.’

Gelukkig, Geert-Jan stemde daar meteen in toe. Het kostbare voorwerp zat veilig in Frans’ zak toen de graaf binnenkwam.

Het was haast niet voor te stellen dat deze keurige heer kort geleden aan het klimmen was geweest en hoog boven de grond op een wankele, gladde luifel had gestaan. Hij moest zich verkleed hebben, want zijn kostuum vertoonde geen kreukel of vlekje.

‘Aha, mijnheer Van der Steg,’ zei hij, even zijn wenkbrauwen optrekkend omdat Iwan zijn nagels begon te scherpen aan een tafelpoot. ‘Ik dacht dat u al weg was...’

‘Uw neef heeft mij nog thee aangeboden, mijnheer Grisenstijn,’ zei Frans. ‘Maar ik...’

‘O, het doet mij plezier dat u er nog bent,’ viel de graaf hem in de rede. ‘Ik wil u graag spreken, als u even tijd hebt.’

‘Hoe vindt u onze paddestoelen, oom Gradus?’ vroeg Geert-Jan. ‘Er zijn heel mooie bij, en sommige zijn vergiftig.’

‘Giftig...’ sprak de graaf binnensmonds. Hij bezag de paddestoelen met duistere blik en zweeg korte tijd. Toen richtte hij zich tot zijn neef. ‘Zeg je gouverneur goedendag, Geert-Jan,’ beval hij, ‘en verdwijn.’

‘Een ogenblik alstublieft,’ zei Frans. ‘Ik heb hem nog wat te zeggen.’ Hij keek de jongen vriendelijk aan en ging voort: ‘Ik geef je huiswerk op, Geert-Jan. Maak uitje cijferboek alle sommen van paragraaf zeven - dat getal kun je wel onthouden. En reken de volgende paragraaf ook maar uit. Verder moetje een opstel maken over paddestoelen, zeven bladzijden, met tekeningen erbij. En... en schrijf je taalles nog eens over, en ontleed alle zinnen die erin staan.’

Geert-Jan keek niet bepaald verheugd, maar hij zei gedwee: ‘Ja mijnheer.’

Frans herhaalde de opgaven nog eens. ‘Je moet alles woensdag afhebben,’ voegde hij erbij. ‘Tot ziens.’ Hij stak een hand in zijn zak en knikte de jongen toe.

Geert-Jan gaf hem een knipoogje en verdween.

Ziezo, dacht Frans tevreden. Ik heb hem zo veel opgegeven dat hij geen tijd zal hebben voor gevaarvolle speurtochten en waaghalzig geklauter.

Graaf Grisenstijn vroeg zijn aandacht. ‘Mijnheer Van der Steg,’ zei hij, ‘waarom ondernam mijn neef die nutteloze klimpartij? Zocht hij soms weer naar de schat?’

Frans antwoordde niet meteen. ‘Ja mijnheer,’ zei hij toen, ‘dat deed hij. Ik kon hem er niet vanaf brengen.’

De graaf begluurde hem door halfgesloten oogleden. ‘Gelooft u eraan?’ vroeg hij.

‘Dat er een schat verborgen is in dit huis? Eerlijk gezegd niet,’ loog Frans. ‘Ik weet net zo goed als u dat het slechts een verhaaltje is. Niet dat ik Geert-Jan wil verbieden ernaar te zoeken! Maar ik vind het tamelijk onzinnig dat hij brandladders en buitenmuren beklimt. En gevaarlijk bovendien.’

‘Die hoge plaatsen maken u zeker duizelig,’ sprak de graaf ietwat spottend. ‘Maar,’ vervolgde hij op ernstiger toon, ‘ik heb wel gemerkt dat Geert-Jans welzijn u ter harte gaat...’

Hij keek Frans aan alsof hij een antwoord verwachtte, maar de jongeman zei niets.

‘En ik geloof ook dat u mijn neefs vertrouwen hebt weten te winnen,’ ging de graaf voort. Hij wachtte weer een ogenblik en vervolgde: ‘Ik hoef u dus waarschijnlijk niet te vragen of u hem goed in het oog wilt houden. Zijn gedrag vervult mij met zorg, werkelijk met zorg! Houdt u mij alstublieft op de hoogte van zijn doen en laten, mijnheer Van der Steg. Kan ik op uw medewerking rekenen?’

‘Natuurlijk,’ zei Frans, ‘als het om Geert-Jans welzijn gaat...’

Graaf Grisenstijn vertoonde zijn koude glimlach. ‘Ik dank u, mijnheer Van der Steg,’ zei hij, en hij stak zijn hand uit. ‘Berend wacht buiten om u uit te laten; tot woensdag dus. Als u geen tegenbericht krijgt, zult u door mijn rijtuig worden gehaald; Manus is een behoorlijke koetsier gebleken en het is voor u toch veel gemakkelijker. En u blijft dan dineren, naar ik hoop.’

Eerst vertrouwde hij me niet, dacht Frans, en nu wil hij me plotseling te vriend houden. Toch bevalt hij me hoe langer hoe minder...

Met gefronste wenkbrauwen verliet hij in gepeins even later het Trappenhuis.

Het werd al donker toen het hek achter hem dichtviel. Hij bleef staan en keek Berend na totdat die uit zijn gezicht was verdwenen. Toen sprong hij op zijn fiets en reed snel de Zevende Weg in - dat was de kortste naar de Kruidenhof.

Het was prettig het huis van mejuffer Rosmarijn weer te zien, klein en overzichtelijk, met vriendelijk verlichte vensters. Nog prettiger was het er binnen te komen en begroet te worden als een welkome gast. Tante Willemijn en Roberto waren er ook; de tafel stond gedekt.

‘We hebben op jou gewacht met eten,’ zei mejuffer Rosmarijn. Toen keek ze hem onderzoekend aan en vroeg: ‘Wat is het nieuws? Is er iets gebeurd?’

‘Ja, er is iets gebeurd,’ antwoordde Frans. ‘Niets ergs, schrikt u niet!’ Hij haalde het marokijnen doosje tevoorschijn. ‘Iwan... Groenoog heeft de sleutel gevonden.’

Na het eten kwamen de heer Thomtidom en Jan Toereloer; mejuffer Rosmarijn had hen opgebeld en hun gevraagd te komen. Alle samenzweerders moesten bij elkaar zijn om krijgsraad te houden, nu de sleutel gevonden was.

De magiër trok meteen zijn jas uit, zodat iedereen zijn groene mouwen kon zien, en onderwierp Iwans vondst aan een nauwkeurig onderzoek. ‘Dit is ongetwijfeld de sleutel van Ridder Grimbold,’ zei hij, ‘zes- of zevenhonderd jaar oud. De doos is van later datum; ik denk dat die aan Graaf Gregorius heeft toebehoord. De sluiting is interessant: deze twee sierstenen van het mineraal kwarts, cabochon geslepen, zijn in de volksmond “Kat-oog” geheten. Het is wonderbaarlijk zoals de profetie tot vervulling komt, stap voor stap...’

‘Ik zou liever weten welke stappen wij moeten ondernemen,’ zei Frans enigszins ongeduldig. ‘Laten we niet over profetieën praten - het gaat mij om Geert-Jan. Ik vrees dat de jongen werkelijk gevaar loopt als hij veel langer in het Trappenhuis blijft!’

‘Goed gesproken,’ zei tante Willemijn, met een knikje naar Frans en een afkeurende blik naar de magiër. ‘Al die toverij kan me gestolen worden. Wij moeten alleen denken aan dat arme kind.’

‘Geert-Jan is helemaal geen “arm kind”,’ wierp Frans tegen. ‘Hij heeft juist plezier in de situatie, dat weet u best. Hij kent geen vrees, maar daarom ziet hij ook het gevaar niet. Ik zou liever willen dat hij hier woonde...’ Hij keek de Voorzitster aan.

Mejuffer Rosmarijn draaide een krul om haar vingers en zei nadenkend: ‘Volgende week is hij jarig.’

‘Dan wordt hij pas elf; hij kan tot zijn achttiende jaar blijven zoeken,’ sprak de magiër geruststellend.

‘Wat u betreft zou hij de schat zeker pas hoeven te vinden als hij een grijze baard heeft, net als u!’ zei Roberto verontwaardigd.

‘Nou, ik heb geen zin om zo lang te wachten,’ bromde Jan Toereloer. ‘De graaf moet verslagen worden, en aan de kaak gesteld - dat is ons doel.’

‘Geert-Jan moet bevrijd worden - dat is ons doel,’ zei tante Willemijn.

‘Al onze wegen leiden naar hetzelfde doel,’ sprak de magiër plechtig. ‘Wij hebben slechts één wens en wil, en waar een wil is, is een weg - in ons geval zijn er zelfs zeven wegen. En al die wegen leiden...’

‘Naar de Zevensprong!’ viel Frans hem in de rede. ‘Laten we onze tijd niet verknoeien met nutteloos woordenspel. Geeft u me liever goede raad!’

Roberto begon zachtjes het lied van de Zevensprong te neuriën en de magiër zei: ‘Goede raad is duur.’

Frans keek de kring van samenzweerders rond. Hij merkte plotseling dat ze hem aanstaarden alsof ze van hem alle raad en daad, en wijze woorden verwachtten!

‘U weet,’ zei hij langzaam, ‘dat ik eerst niet erg geloofde in Graaf Gregorius’ profetieën, maar ik moet nu toegeven dat er wel eens iets van waar zou kunnen zijn... De vraag is alleen: hoe kunnen ze allemaal waar worden? Ik ben het met mijnheer Thomtidom eens dat wij maar één doel hebben: Geert-Jan moet de schat vinden, en wel zo, dat de graaf hem die niet ontnemen kan...’

‘Juist,’ zei de magiër. ‘Als Geert-Jan de schat heeft, zal hij vrij zijn, want dat zal de graaf zich niet meer voor hem interesseren en hem dus ook niet meer gevangen willen houden.’

‘Precies,’ zei Frans. ‘De schat moet gevonden worden, zo gauw mogelijk. Maar waar zal Geert-Jan hem vinden, en hoe?’

‘Ik wilde,’ zei tante Willemijn knorrig, ‘dat de Gekke Gregorius wat duidelijker was geweest in zijn Verzegelde Geschrift.’

‘Het is duidelijk genoeg,’ sprak de magiër, terwijl hij de sleutel nog eens bekeek.

‘Legt u me dat dan maar eens uit!’ zei Frans boos. ‘Een ladder of trap zegt u - als we ze allemaal moeten onderzoeken zijn we in jaren nog niet klaar! En waar wilt u iemand vandaan halen met groen haar? Moet die soms ook over uw Zeven Wegen komen?’

‘Dat is uw zaak niet,’ zei de magiër kalm.

‘Jouw weg gaat naar het Trappenhuis,’ zei Roberto.

‘Zo is het,’ zei Jan Toereloer, ‘of je het wilt of niet.’

‘Stelt u zich eens voor,’ vervolgde de magiër, Frans een zijdelingse blik toewerpend, ‘dat er bij die weg naar het Trappenhuis een paar verkeerslichten stonden. Wat zou u doen als ze rood waren?’

‘Stoppen en wachten,’ zei Frans. ‘Maar...’

‘Juist,’ sprak de magiër. ‘En als ze op groen sprongen zou u doorrijden, nietwaar? Welnu, uw taak is net zo eenvoudig als die van de man die wacht bij rood en voortgaat bij groen.

Meer kan ik u niet zeggen.’ Hij deed de sleutel in het doosje en knipte er het deksel boven dicht.

Nu nam mejuffer Rosmarijn eindelijk het woord. ‘Meer valt er ook niet te zeggen,’ zei ze. ‘Wij hebben Frans de Rode als onze Geheime Agent aangewezen. Laat hem zijn zending vervullen zoals het hem goeddunkt; hij zal ons vertrouwen niet beschamen.’ Ze pakte het marokijnen doosje en overhandigde het aan Frans. ‘Wij staan allen achter je,’ voegde ze erbij.

Frans voelde zich opeens zeer vereerd; zijn zorg en ergernis verdwenen als bij toverslag. ‘Dank u,’ zei hij.

Maar Jan Toereloer zei ontevreden: ‘Staan wij allen achter hem? Ik ben er nog niet eens achter waarom ik eigenlijk in dit complot zit! Niemand luistert ooit naar mij en ik...’

Mejuffer Rosmarijn snoerde hem de mond. ‘Hiermee,’ zei ze, ‘sluit ik de vergadering.’

Frans maakt toebereidselen voor een verjaardagsfeest

DAT IS VIER

AAN DE VIJFDE KLAS VAN MIJNHEER VAN DER STEG

schreef Geert-Jan, en daarna volgden de namen van alle kinderen uit de klas.

Hartelijk bedankt voor jullie brieven, ik schrijf jullie allemaal samen in één brief terug en Frans de Rode zal deze brief in het geheim meenemen en aan jullie geven. Hij zal jullie ook vertellen wat er in het Verzegelde Geschrift staat, dat is heel geheim en vertrouwerlijk en jullie mogen het niet aan anderen vertellen maar misschien hunnen jullie me wel vertellen wat jullie ervan vinden. Dan zal Frans de Rode het weer aan mij zeggen en wie weet schrijf ik dan weer. Ik was heel blij met jullie brieven, het is nu middernacht en iedereen is naar bed behalve Iwan. Morgen gaan we paddestoelen zoeken maar ik denk dat het een list is, vraag het maar aan Frans de Rode!

Hartelijke groeten van

GEERT-]AN GRISENSTIJN

P.S. Arie, zou je hem willen zeggen dat hij toch je pistool moet nemen ? De Vijand haat hem al heel erg.

P.S. Ik wist ook niet dat Jan Koetsier eigenlijk Toereloer heette maar hij is heus aardig.

P. S. Marjan, de geheime gang is dichtgegooid maar ik zal toch in de kelders zoeken.

P. S. Ik wist niet dat jullie bij tante Rosmarijn waren geweest, dat

heeft hij niet verteld.

P. S. Wal is een Brozem ?

P. S. Jullie begrijpen nu wel wie Groenmouw is.

P.S...

Frans gaf deze brief maandagmorgen aan zijn leerlingen, nadat ze hun cijfersommen hadden gemaakt. Marjan las hem voor, maar bij het zevende P.S. zweeg ze abrupt en kreeg een kleur.

‘Is de brief uit?’ vroeg Frans.

‘Ja... nee meester; antwoordde Marjan; ze kon nu eenmaal niet goed jokken. ‘Maar dit... dit is vertrouwerlijk...’

‘Vertrouwelijk,’ verbeterde Frans droogjes en liet het er verder bij. Toch beviel het hem niet helemaal. Ik zie niet in, dacht hij, waarom zij ook weer geheimzinnig moeten gaan doen. Ik zal hun nu toch ook alles vertellen... zelfs van Groenmouw en Groenoog en Groenhaar.

‘s Middags deed hij dat inderdaad - hij liet de kinderen zelfs de gouden sleutel zien.

Toen hij woensdag naar het Trappenhuis ging, had hij weer een envelop vol brieven bij zich. Bovendien hadden zijn leerlingen hem vele goede wensen en wijze raadgevingen meegegeven. Arie had hem nogmaals zijn pistool aangeboden, maar dat had Frans geweigerd. ‘Ik moet de graaf met list bestrijden,’ had hij gezegd, ‘niet met geweld.’

‘Wat bent u dan van plan, meester?’ had de jongen gevraagd.

Daar was Frans het antwoord op schuldig gebleven. Hij had voorlopig maar één plan: hij zou de graaf vragen of Geert-Jan op zijn verjaardag een paar kinderen mocht uitnodigen...

Op donderdagmorgen werd hij door zijn leerlingen met vragen bestormd. Had hij een leuke middag gehad in het Trappenhuis? Hoe was het met Geert-Jan... en de schat?

‘Jullie schijnen te denken dat het een pleziertje is om te zoeken naar iets wat geen mens in eeuwen heeft kunnen vinden,’ zei de meester, zijn wenkbrauwen optrekkend. ‘Nu, ik hoop van harte dat de schat gauw tevoorschijn zal komen, dan zal het tenminste uit zijn met dat geloop in verlaten zalen en het gesluip door enge gangen... om nog niet te spreken van al dat klimmen en dalen! En dan zal Geert-Jan misschien eindelijk eens wat léren...’

‘Had hij zijn huiswerk gemaakt, meester?’ vroeg Maarten, met een gezicht alsof hij verwachtte dat het niet zo was.

‘Dat had hij, Maarten,’ antwoordde Frans. ‘Alles!’ Hij vertelde niet hoe slordig Geert-Jan het had gedaan, behalve het opstel over paddestoelen. Wel voegde hij erbij: ‘Bovendien heeft hij nog de tijd gevonden om samen met Iwan de andere brandladders te controleren. Hij laat jullie allemaal groeten en hij heeft me weer een brief meegegeven ook - dichtgemaakt met echte lak, net als het Verzegelde Geschrift, en blijkbaar even geheim en vertrouwerlijk.’

‘Vertrouwelijk,’ verbeterde Maarten. ‘Mag ik hem openmaken, meester?’

‘Je mag voorlopig niets,’ zei Frans. ‘Het is tijd om aan het werk te gaan. We zijn hier niet in het Trappenhuis!’

Om vijf voor half vier vertelde hij, gewoontegetrouw, meer: ‘Manus bracht me in de koets naar het Trappenhuis; hij rijdt veel voorzichtiger dan Jan Toereloer, maar ik voelde me bij hem evenmin erg veilig... Ik zag Berend door het bos lopen met een geweer - nee Arie, ik weet niet of het geladen was. Selina deed me open en Graaf Grisenstijn begroette me in de Kleine Feestzaal. Om half drie stapte ik de bibliotheek binnen. Geert-Jan zat niet aan of onder de tafel, niet in of op een kast... Hij had wel zijn huiswerk voor me klaargelegd; blijkbaar was hij van mening dat ik dat best zonder hem na kon kijken. Natuurlijk dacht ik daar anders over, en dus ging ik hem zoeken...’

Frans slaakte een zucht. ‘Eén ding weet ik zeker, jongens,’ zei hij. ‘Als ik mijn taak en opdracht heb vervuld, hoef ik nooit van m’n leven meer verstoppertje te spelen!’ Hij knikte Marjan toe en ging voort: ‘Het is aan jou te danken, Marjan, dat ik hem tenslotte vond. Ik herinnerde mij dat Geert-Jan jou had geschreven dat hij in de kelders zou zoeken, en dus ging ik daar maar eens een kijkje nemen. En ja, in de kelder kwam ik mijn leerling eindelijk tegen, met een kaars in zijn hand, opgewekt pratend over veelbelovende nissen en doodlopende gangen. Iwan was bij hem, maar die joeg op muizen en erger gedierte, en bekommerde zich niet om de schat...’

‘Was Geert-Jan helemaal niet bang?’ vroeg Marjan.

‘Nee,’ antwoordde Frans langzaam. ‘Dat betekent natuurlijk niet dat hij geen vrees kent. Maar vochtige kelders en duistere gangen zijn voor hem de gewoonste zaak van de wereld.’ En hij vervolgde zijn verhaal: ‘Gouverneur Van der Steg gaf zijn leerling een standje, maar Frans de Rode kon het niet over zijn hart verkrijgen hem meteen mee te nemen naar de bibliotheek. Er was een ladder in die kelder, weetje, een versleten touwladder, half opgevreten door de muizen. Frans de Rode stampte op de grond, en klopte op de muur, en tikte tegen het plafond... maar er kwam alleen wat kalk naar beneden; een kist met edelstenen was er niet verborgen. Daarna leidde hij Geert-Jan, of Geert-Jan leidde hem, door vele gewelven, bijgelicht door het flakkerende schijnsel van de kaars, begeleid door de zwarte Iwan en nog zwartere schaduwen... totdat ze bij een trap kwamen die hen weer naar boven zou brengen. Vele treden waren het; ze beklommen die langzaam en bleven plotseling tegelijk staan.

Recht voor zich zagen ze een paar benen, lange benen, gestoken in een grijze pantalon met scherpe vouwen... Ze klommen verder. Boven aan de trap wachtte hen Graaf Grisenstijn, onbeweeglijk als een standbeeld, zijn gelaat star van woede...’

Frans hield even op. ‘Misschien verbeeldden we ons dat maar,’ zei hij, bijna verontschuldigend. ‘Toen we de graaf bereikt hadden, pakte hij me bij een arm en zei met doffe, dreigende stem: ‘Hoe komt u erbij hier rond te gaan dwalen? Deze kelders zijn hoogst onbetrouwbaar; sommige stukken staan op instorten.’

‘Maar oom Gradus,’ zei Geert-Jan, ‘u bent hier toch ook vaak geweest - zelfs samen met mij, toen we hier pas woonden.’

‘Ik weet hier de weg,’ zei de graaf kortaf, ‘’t Is een schande datje gouverneur je hier moet zoeken.’ Hij wendde zich tot mij en plooide zijn mond tot een glimlach. ‘Ik vrees,’ voegde hij erbij, ‘dat mijn neef van uw strafregels nog niet veel heeft geleerd.’

Ik verzekerde hem dat ik nu onmiddellijk met de lessen zou beginnen. Geert-Jan rende intussen de zaal in waar de trap op uit kwam - dat was geen andere dan de zogenaamde Grote Feestzaal, waar ik nog niet eerder was geweest. Het was een reusachtige ruimte, maar ook die stond bijna op instorten. Blijkbaar waren ze van plan daar wat tegen te doen, want overal lagen planken, hamers en zagen; er stonden potten met verf, emmers met kalk en zakken met cement. Er waren ook een of twee ladders, en daar had Geert-Jan natuurlijk belangstelling voor. Maar ik pakte hem in zijn nekvel en sleurde hem mee naar de bibliotheek. De rest van de middag ging voorbij met lessen, en daar valt natuurlijk niet veel over te vertellen...’

‘En de graaf?’ vroeg Marjan.

‘Graaf Grisenstijn was verder zo vriendelijk als hij maar kon zijn,’ antwoordde Frans.

‘De huichelaar!’ zeiden Maarten en Arie verontwaardigd.

Frans was het met hen eens, al vond hij het verstandig dat niet hardop te zeggen. Later, na het avondeten, had hij de graaf voorzichtig gevraagd of Geert-Jan op zijn verjaardag een paar kinderen op bezoek mocht hebben. De graaf had dit echter beslist geweigerd, en hij had het niet vriendelijk gedaan.

Hij moest eens weten, dacht Frans, dat zijn neef een briefwisseling onderhoudt met vijfentwintig kinderen. Alle kind ren zijn je vrinden... Vriendschap kan ook over een afstand bestaan.

Toen de bel ging, gaf hij zijn leerlingen Geert-Jans brief. ‘Als er iets bijzonders in staat,’ zei hij, ‘hoop ik het van jullie te horen.’

Er stond blijkbaar niets bijzonders in de brief - of die was heel erg vertrouwelijk, want geen der kinderen vertelde er Frans iets van. Hij ontving zelf ook een brief van Geert-Jan, gewoon over de post, met een P.S. van Graaf Grisenstijn. Neef en oom nodigden hem uit het weekeind in het Trappenhuis te komen logeren, dit ter ere van Geert-Jans elfde verjaardag.

Op vrijdagmiddag vroeg Frans in de klas of iemand hem misschien iets mee wilde geven voor Geert-Jan, omdat die jarig was - een brief of een klein cadeautje. Zijn voorstel vond bijval, maar hij kreeg er bijna spijt van, want de kinderen gedroegen zich daarna bijzonder slecht. Ze fluisterden, stootten elkaar aan, giechelden en fluisterden nog meer. Helaas, hij kon hen niet laten schoolblijven, omdat hij om half vier iets te doen had. Hij wilde zelf natuurlijk ook een cadeautje meebrengen voor Geert-Jan, en hij wist al dat hij het in het dorp niet krijgen kon.

Dus fietste hij naar de stad om daar een breedgerande strooien hoed te kopen, net zo een als Roberto bezat. Het duurde vrij lang voordat hij die had gevonden, en hij besloot daarna in de stad te blijven. Het was immers vrijdag; hij kon nu eindelijk zijn lessen weer eens volgen.

Toen hij ‘s avonds weer op weg ging naar huis, was hij niet in een beste stemming. Hij had tegenover zijn leermeesters geen goed figuur geslagen - wat heel begrijpelijk was, daar hij drie weken lang zijn studieboeken niet had ingezien. Hij had ze nog niet eens terug!

‘En ik vrees dat ik ze voorlopig niet krijgen zal ook,’ zei hij tot zichzelf. ‘Mijnheer Thomtidom heeft ze vast verdonkeremaand.’

Hij naderde een kruispunt met verkeerslichten en herinnerde zich wat de magiër daarover had gezegd. Zogenaamd gewichtige, maar lege praat! dacht hij knorrig, terwijl hij remde omdat het groene licht plaatsmaakte voor oranje en vervolgens voor rood.

Een ogenblik later stopte er een bromfiets naast hem.

‘Hé,’ sprak plotseling de Brozem hem aan. ‘Jou ken ik!’

Frans keek hem in het spottende gezicht en zei kalm: ‘Goedenavond. Ik zie datje brommer weer rijden kan.’

‘Dit is nou de knaap die aan spoken gelooft,’ sprak de Brozem tot de langharige jongen die bij hem achterop zat, met een gitaar onder elke arm. ‘Je herinnert je dat toch nog wel?’ zei hij tegen Frans. ‘Je had een afspraakje in dat lege café...’

‘Ik herinner het me heel goed,’ zei Frans. ‘We hebben elkaar daarna nog wel eens ontmoet. Ook in een ander café, “Het Dorstige Hert”.’

‘Ik kom nooit in “Het Dorstige Hert”,’ zei de Brozem minachtend. ‘Ze hebben daar geeneens een jukebox.’

Het rode licht sprong op groen en meteen reed hij weg.

Frans fietste verder; de bromfiets raakte hem steeds meer voor en verdween tenslotte uit zijn gezicht.

Dat brozemspelletje begint me te vervelen, dacht hij. Pas maar op, Rob of Roberto, straks weetje zelf niet meer wie van de twee je bent...

De volgende morgen vertelde hij zijn klas dat hij heel naar had gedroomd. Hij wist niet meer precies wat, maar hij herinnerde zich dat de Brozem het rijtuig van de graaf had aangereden en dat deze Roberto daarom gevangennam en hem opsloot in de kelder onder de Grote Feestzaal. Hij vertelde ook dat Geert-Jan in zijn droom de schat had gevonden, maar dat die bleek te bestaan uit een jukebox waar afgrijselijke muziek uitkwam.

De kinderen stelden Frans een beetje teleur. Ze hadden niets voor Geert-Jan meegebracht dan een dunne envelop die hem door Maarten werd overhandigd. ‘Is dit alles?’ vroeg Frans.

Maarten antwoordde dat het alles was, maar Kees fluisterde duidelijk hoorbaar dat er nog wel meer was; waarop Marjan bijna uit haar bank sprong om hem te bevelen zijn mond te houden.

Frans nam de deinende kinderschaar enigszins argwanend op en sprak de hoop uit dat ze geen ‘gekkigheden’ uit zouden halen.

‘O nee, meester,’ zei Marjan. ‘Dat heeft mejuffer Rosmarijn ons verboden.’

En mejuffer Rosmarijn zullen ze ongetwijfeld gehoorzamen, dacht Frans, al luisteren ze naar mij lang niet altijd.

Daarna stak Arie zijn vinger op om te vragen of de meester nu een pistool had.

‘Nee!’ zei Frans ongeduldig. ‘Niemand heeft pistolen in het Trappenhuis.’ Toen sloeg hij met zijn vuist op tafel en begon met de lessen.

Tante Willemijn had ook een presentje voor Geert-Jan, geen dunne envelop, maar een pakje met een lint erom. En vlak na het eten kwam Jan Toereloer binnenstappen. Hij had een grote koffer bij zich, die hij aan Frans’ voeten zette.

‘Voor de jongen in het Trappenhuis,’ zei hij. ‘Een cadeautje.’

‘Lieve help!’ zei Frans. ‘Wat zit daar wel in?’ ‘Dat is een verrassing,’ antwoordde Toereloer. ‘Hij mag het morgen pas openmaken. Je wilt het zeker wel meenemen.’ ‘Natuurlijk,’ zei Frans.

‘En dan heb ik dit nog,’ zei Toereloer, een klein wit pakketje uit zijn zak halend. ‘Van mijnheer Thomtidom. Met de boodschap erbij dat Geert-Jan het vandaag moet openen, zodra hij alleen in zijn kamer is.’

‘Waarom vandaag?’ vroeg Frans, terwijl hij het pakketje aannam.

‘Omdat dit het laatste presentje moet zijn dat hij op zijn tiende jaar ontvangt,’ antwoordde Toereloer. ‘Kijk, mijnheer Thomtidom heeft het er ook op geschreven.’

‘Jan Thomtidom heeft altijd iets bijzonders,’ zei tante Willemijn. ‘Geen pakje van Rosmarijn?’

Jan Toereloer schudde langzaam zijn hoofd.

‘O, Rosmarijn zal de jongen heus niet vergeten,’ zei tante Willemijn. ‘Ik denk dat ze zelf naar hem toe zal gaan.’

‘Zou de graaf haar toelaten?’ vroeg Frans.

‘Natuurlijk niet,’ zei Jan Toereloer. ‘Maar daarom kan ze nog wel op bezoek komen.’

‘Hoe dan?’ vroeg Frans.

‘Dat moetje mij niet vragen,’ zei Toereloer. ‘Ik weet alleen dat ze het kind nooit vergeet. En voor de graaf is ze heus niet bang...’ Hij fronste plotseling zijn wenkbrauwen. ‘Wat hoor ik nou?’ sprak hij. ‘Toch niet mijn koets?’

‘Graaf Grisenstijns koets,’ verbeterde Frans. ‘Die komt mij halen.’

‘Met Manus als koetsier?’ sprak Toereloer dreigend. ‘Ik zal het nou niet doen omdat je zoveel pakjes hebt, maar binnenkort zal ik Manus z’n nek omdraaien en hem van de bok smijten waar ik op behoor te zitten! Luister naar mijn woorden, want ik meen het.’

‘Goed hoor,’ zei tante Willemijn. ‘Maar help Frans nu liever even zijn pakjes in de koets te laden.’

‘Dat is niet nodig,’ zei Frans. ‘Het is beter dat Manus niet ziet dat wij op goede voet staan met elkaar.’

‘Dat wij op goede voet staan met elkaar?’ herhaalde Jan Toereloer. ‘Het is voor het eerst dat ik dat hoor.’

‘Ik bedoel dat wij in hetzelfde complot zitten,’ zei Frans.

‘Dat zou je wel willen,’ zei Jan Toereloer. ‘Ik zit in een heel ander complot... Vergeet mijn koffer niet,’ voegde hij erbij, met een gezicht alsof hij er een tijdbom in had verstopt.

Het duurde even voordat Frans alles bij elkaar had, maar tenslotte zat hij toch met zijn bagage in het rijtuig. Manus trok aan de teugels. ‘Vort!’ riep hij met onzekere stem.

Tante Willemijn stond op de stoep en wuifde hen na. Maar Jan Toereloer verscheen voor het raam en balde zijn vuist.

Als Manus verwonderd was over de bagage die Frans bij zich had, liet hij het niet merken. Toen ze in het Trappenhuis waren, hielp hij hem zelfs alles naar de logeerkamer te brengen. Hij lachte Frans vriendelijk toe en verliet hem met de wens dat de jongeheer zich vandaag goed zou gedragen.

Frans schoof Jan Toereloers koffer, die verrassend licht was, onder het bed, evenals zijn eigen cadeau en het pakje van tante Willemijn. Drie dingen hield hij bij zich in zijn zakken: het doosje met de kostbare sleutel, de envelop van de kinderen en het presentje van de heer Thomtidom. Daarna begaf hij zich naar de bibliotheek. Maar hij vergiste zich in de deur en kwam in een andere kamer terecht. Hij stond even stil om te bedenken hoe hij er dan wel moest komen, en hoorde toen plotseling een paar gedempte stemmen in een gang of vertrek dichtbij.

‘...pakjes?’ hoorde hij Graaf Grisenstijn vragen. ‘Zo! Heb je mijn geschenk bij je?’

Als antwoord een verontschuldigend gemompel...

‘Zo ongelooflijk dom kun je toch niet zijn,’ sprak de graaf geërgerd. ‘Is het zo moeilijk iets van speelgoed te kopen voor een jongen van elf jaar? Ik kan morgen niet met lege handen aankomen, dat begrijp je toch wel.’

‘Ik zal nu meteen gaan, mijnheer de graaf,’ zei de ander. Het was Manus.

‘Nee, nu zal ik het zelf wel doen,’ sprak Graaf Grisenstijn hooghartig. ‘Jij bespiedt de twee in de bibliotheek. Onthoud elk woord dat ze zeggen!’

‘En als...?’ begon Manus. De rest was onverstaanbaar.

‘Je weet watje taak is,’ besloot de graaf.

Voetstappen verwijderden zich...

Frans bleef staan totdat hij niets meer hoorde. Toen zocht hij de goede weg op naar de bibliotheek.

‘Wat is Manus’ taak?’ zei hij tot zichzelf. ‘Is hij Grisenstijns Inspecteur van Onderwijs, of doodgewoon een spion? Nou, ik ben Geheim Agent en ik zal zorgen voor de contraspionage!’

Wonder boven wonder bevond Geert-Jan zich waar hij wezen moest; hij zat netjes aan de grote tafel en trok een leergierig gezicht. Hij bleek echter niet leergierig te zijn naar taal of rekenen - zijn gefluisterde vragen gingen over heel andere onderwerpen. Maar Frans legde hem het zwijgen op en sprak met nadruk: ‘Wij gaan ontleden. Let goed op, Geert-Jan.’

‘Ik heb al honderd zinnen moeten ontleden van u!’ zei Geert-Jan ontevreden. ‘Dat heeft toch geen enkel nut, mijnheer. ‘

‘Nou en of het nut heeft,’ zei Frans, terwijl hij een schrift opensloeg. ‘Let op... of moet ik zeggen, pas op? Dit is de eerste zin; ik hoop datje het begrijpt: Een spion luistert graag gesprekken af.’

Geert-Jan begreep het onmiddellijk. Hij keek zijn gouverneur listig aan en zei braaf: ‘Luistert af is gezegde, een spion is onderwerp... Mag ik ook een zin bedenken, mijnheer? De geheime agent sloeg de spion knock-out... Hoe schrijf je knoc.k-out, mijnheer?’

Zo begonnen ze met de lessen, en de hele middag deden ze niets anders dan ontleden en spellen, vermenigvuldigen en delen.

Spionnen zijn toch ergens goed voor, dacht meester Van der Steg. Eindelijk doe ik nu het werk waarvoor ik hier ben aangenomen.

Frans de Rode zei echter tot zichzelf: ‘Nee, ik ben aangenomen voor heel ander werk... Ik moet de graaf binden en boeien, zoals de profetie het wil. Geert-Jan bevrijden! Maar hoe speel ik dat klaar?’

Pas na het avondeten kreeg hij gelegenheid Geert-Jan onder vier ogen te spreken, toen hij hem welterusten ging zeggen. Eigenlijk was het niet onder vier ogen; Iwan was erbij, die zat op hel voeteneind van Geert-Jans bed.

De jongen lag al onder de dekens, maar hij was klaarwakker. Hij was natuurlijk een beetje opgewonden omdat hij morgen jarig was. Bovendien kon hij nu eindelijk vrijuit praten over alles wat hem bezighield. Hij wilde nogmaals de gouden sleutel bekijken en stemde er slechts onwillig in toe dat die bij Frans veiliger bewaard was dan bij hem. Toen vroeg hij of er nog bericht was van de kinderen.

‘Ze hebben me deze envelop meegegeven,’ zei Frans. ‘Maar ik geloof dat die voor je verjaardag is; je mag hem dus morgen pas openmaken.’

‘O nee,’ zei Geert-Jan, terwijl hij rechtop ging zitten. ‘Het bericht dat ik verwachtte zou vandaag komen, dat weet ik. Geeft u me die envelop nu, mijnheer... toe, alstublieft!’

Toen Frans dat tenslotte deed, maakte hij hem echter niet open, maar schoof hem onder zijn kussen.

‘Verder heb ik hier een presentje van de heer Thomtidom,’ sprak Frans, ‘de magiër, zoals je weet. Het lijkt me een heel geheimzinnig pakje. Dadelijk, als ik weg ben gegaan, mag je het openmaken - maar dan moetje me beloven datje meteen daarna je kaars uitblaast en gaat slapen.’

‘Ja mijnheer,’ zei de jongen, met een verlangende blik naar het pakje.

‘Welterusten dan,’ zei Frans. Hij gaf Geert-Jan een aai over zijn hoofd en Iwan een aai over zijn kop, en ging de kamer uit.

De rest van de avond bracht hij door in de bibliotheek, trik-trak spelend met Graaf Grisenstijn.

Een paar uur later ging hij ook naar bed. Zoals altijd leek het of overal in het huis onzichtbare wezens rondtrippelden. Hij liep nog even naar de kamer van Geert-Jan, opende zachtjes de deur en ging binnen.

De jongen sliep, maar hij had de kaars op zijn nachtkastje niet uitgeblazen. Die was bijna opgebrand; ernaast lagen een lege envelop en het verfrommelde papier van mijnheer Thomtidoms presentje.

Frans dekte zijn leerling beter toe en zag onder zijn kussen iets uitsteken dat op een brief leek. Plotseling kwam er een verontrustende gedachte bij hem op. De kinderen van zijn klas zouden Geert-Jan toch niet beloofd hebben dat ze hem persoonlijk zouden komen feliciteren! Dat zou een grote teleurstelling worden; hij was er nu wel heel zeker van dat de graaf niemand toe zou laten... Hij keek verder niet naar de brief, maar blies de kaars uit en verliet de kamer even stil als hij gekomen was.

Kort daarna stapte hij zelf in bed. Hij merkte dat hij geweldige slaap had. Vreemd eigenlijk, want hij had gedacht dat hij juist wakker en waakzaam zou zijn. Buiten regende het - een vriendelijk ruisen - en hij rook een vage geur die hem bekend voorkwam... Een geur van dennengroen en vers gemaaid gras, met een vleug van iets anders erdoorheen: peper en pepermunt. Even was hij terug in het vreemde, volle huis van de magiër, en staarde weer naar de houten vogelklok. Toen sliep hij in en droomde van phoenixen en garoeda’s, van de vogels Roe en Grijp, en andere gevleugelde fabeldieren.

Frans staat versteld van Groenhaar

DAT IS VIJF

Frans werd wakker door een zwaar gewicht dat boven op hem sprong; nog voor hij zijn ogen had opgeslagen wist hij dat het Iwan was.

‘Het is nog midden in de nacht,’ mompelde hij mopperig. ‘Nu ja, het wordt al licht... maar het is beslist nog geen tijd om op te staan... Waarom spin je alleen vroeg in de morgen?’

Iwan snorde nog luider en vlijde zich als een reusachtige bontkraag om zijn hals.

‘Vogeltjes die vroeg zingen zijn voor de poes,’ zei Frans, hem onwillig even aaiend. ‘Voor wie zijn poezen die vroeg spinnen...?’

Hij duwde de kat van zich af; die begon een soort trappeldans uit te voeren op zijn kussen, en ging tenslotte zitten, vlak naast zijn hoofd.

Frans kwam met een zucht overeind, zette zijn bril op en keek op zijn horloge. Het was pas tien over zeven. Maar, dacht hij, Geert-Jan zou zeker ook niet lang uitslapen op zijn verjaardag. Hij kon net zo goed meteen uit bed komen en zich aankleden.

Even later liep hij op blote voeten door de kamer, huiverend in de morgenkou. Het leek een sombere, druilerige dag. Toen keek hij in de spiegel. Hij verstarde, en één ogenblik dacht hij dat hij een ander zag. Maar hij was het zelf.

Zijn haar was groen.

Zijn haarwas grasgroen, zo groen als smaragd, zo groen als de ogen van Iwan. Het leek bijna te berge te rijzen boven zijn verwilderd gezicht... het groeide op zijn hoofd als een vreemde, welige plant... maar het was haar, zijn eigen haar; dat voelde hij wel toen hij eraan trok.

Frans dompelde zijn hoofd in de waskom, een paar maal achter elkaar, greep zijn handdoek en boende zich droog -het gaf niet eens af! Hij was klaarwakker en zijn haar was groen.

In de spiegel zag hij de deur achter zich opengaan; Geert-Jan verscheen en keek naar hem met open mond. Frans draaide zich naar hem toe. ‘Doe de deur dicht!’ fluisterde hij.

Geert-Jan gehoorzaamde; hij kwam naderbij en zei slechts één woord: ‘Groenhaar!’ Zijn ogen glinsterden, maar niet zozeer van verbazing... dat meende Frans tenminste.

‘Zo,’ zei hij, niet erg vriendelijk, ‘kom je kijken of je trawanten hun toverkunsten goed hebben uitgevoerd? Staar me niet zo aan! Heb je nooit iemand gezien met groen haar?’

‘N... nee,’ stamelde Geert-Jan. ‘Ik kwam... ik kom hier om... Ik ben...’

‘Je bent jarig!’ herinnerde Frans zich plotseling. ‘Mijn gelukwensen, jongen,’ zei hij, ‘hartelijk gefeliciteerd...’ Hij pakte Geert-Jans hand en schudde die. ‘Ik meen het werkelijk,’ voegde hij erbij. ‘Neem het me niet kwalijk dat ik er niet meteen aan dacht. De verandering in mijn uiterlijk heeft me even in de war gebracht... dat rijmt ook nog.’

‘Ik begrijp het,’ zei Geert-Jan vergevingsgezind. ‘Ik zou het geloof ik ook vergeten zijn...’ Hij nam zijn gouverneur ernstig op, vol ontzag en ook tevreden, ‘’t Is echt groen,’ fluisterde hij. ‘Werkelijk prachtig, mijnheer!’

‘Prachtig?’ herhaalde Frans, ‘’t Is afschuwelijk, belachelijk en... gevaarlijk. Ik moet het er zo gauw mogelijk afzien te krijgen...’

‘O nee, mijnheer!’ zei Geert-Jan. ‘Dat lukt u toch niet.’

‘Jij wist hiervan!’ zei Frans. ‘Ik geloof dat mijn groene haar een van jouw verjaardagscadeautjes is. Dat presentje van de magiër...’

Geert-Jan knikte. ‘Er was een brief bij,’ zei hij op zachte toon. ‘Het was eerst een stuk wit papier, maar toen ik er een poosje naar keek, kwamen er letters op, net zoals u me eens hebt verteld.’ Hij grabbelde in de zak van zijn pyjamajasje. ‘Hier, leest u maar, mijnheer.’

Frans las het briefje van de heer Thomtidom.

Beste Geert-Jan,

Van harte gefeliciteerd met de elfde herdenking van je geboortedag. Ik weet watje liefste ivens is, en hoewel ik niet de macht heb wensen te vervullen, kan ik je misschien wel helpen de jouwe uit te doen komen. In dit zakje zit een heel fijn poeder; strooi dit magische medicijn ongemerkt op het hoofdkussen van je gouverneur, voordat hij slapen gaat. Het poeder is bijna onzichtbaar, maar het bezit grote kracht... Frans de Rode zal je morgen laten zien welke.

GROENMOUW

‘De Rode kan ik niet meer heten,’ zei Frans, terwijl hij het briefje aan Geert-Jan teruggaf. ‘Maar er moet nog heel veel meer gebeuren voordat ik me Groenhaar laat noemen!’

‘Rood haar en groen haar komen toch eigenlijk op hetzelfde neer,’ zei Geert-Jan. Hij ging op Frans’ bed zitten, aaide Iwan en vervolgde: ‘Roberto heeft me dat gezegd; weet u wat hij zei? Hoe roder het haar is, hoe mooier groen het zal worden. Dat had hij van de magiër gehoord, van Groenmouw. ‘t Is net zoals bij verkeerslichten, zei hij... Begrijpt u?’

Frans begreep nu eindelijk heel veel. De samenzweerders waren dit van het begin af van plan geweest... Daarom had de heer Thomtidom hem bij zijn eerste bezoek in slaap laten vallen: om proefnemingen te doen op zijn haar! Het magische medicijn was wel bijna onzichtbaar, maar gisteravond had hij het voor de tweede keer geroken... die geur van dennen en gemaaid gras, met iets van peper en pepermunt erdoorheen...

‘Net als bij verkeerslichten!’ mompelde hij. ‘En dan moet ik nu zeker voortgaan? Maar hoe? Ik heb geen touw om de Draak mee te binden, geen zwaard om hem mee te verslaan... Ik heb zelfs geen pistool bij me.’ Hij keek nogmaals in de spiegel en fronste bezorgd zijn wenkbrauwen, die ook groen waren. Groen betekent veilig, dacht hij. Maar bij mij is het juist het tegenovergestelde - ik voel me bijzonder onveilig...

Toen wendde hij zich met een ruk naar Geert-Jan. ‘Komt tijd komt raad,’ sprak hij. ‘Nu is het tijd voor jou. Het presentje van Groenmouw heb je al gehad, en dat van Groenoog eveneens - de sleutel die ik voor jou bewaar. Groenhaar, ik bedoel Frans de Rode, wil daar niet bij achterblijven.’ Hij knielde neer en haalde zijn cadeautje van onder het bed vandaan. ‘Alsjeblieft,’ zei hij.

‘Dank u wel,’ fluisterde Geert-Jan. ‘Dank u wel!’ zei hij nog eens, toen hij het had uitgepakt. ‘Net zo een als van Roberto. Machtig!’ En hij zette de hoed meteen op.

‘Past-ie?’ vroeg Frans. ‘Is hij niet wat te groot?’

‘O nee,’ zei Geert-Jan. Hij zag er werkelijk heel blij uit, al vond Frans dat de hoed hem niet erg stond.

Daarna mocht hij het pakje van tante Willemijn openmaken; er bleek een doos chocola in te zitten.

‘En dan tenslotte nog dit,’ zei Frans, de koffer voor het bed zettend. ‘Van Jan Toereloer. Ik ben benieuwd wat hij je geeft -het zal geen magisch medicijn zijn, denk ik, maar misschien wel iets dat even gevaarlijk is; dat zou echt iets voor hem wezen...’

Geert-Jan knielde naast hem neer; het duurde even voordat hij de koffer open had. De inhoud zag er niet gevaarlijk, maar vrolijk uit: de koffer was vol met kleurige slingers en serpentines, met vergulde toeters en kleine gekke hoedjes van papier. ‘Precies wat ik nodig heb!’ zei Geert-Jan, erin rommelend. Met een kleur van opwinding keek hij Frans aan. ‘Om Gregorius’ Kleine Zaal mee te versieren,’ fluisterde hij. ‘En... o, het wordt een machtig feest...’

‘Feest?’ herhaalde Frans langzaam. ‘Ja, natuurlijk wordt het een feest...’ Hij zweeg even en vroeg toen: ‘Wat heb je van de kinderen gekregen?’

‘Van de kinderen?’ zei Geert-Jan. ‘Dat weet ik niet... O, een brief...’ Hij sloeg zijn ogen neer en wond een slinger om zijn vingers.

‘Een brief waarin ze je schreven dat ze vandaag bij je komen!’ raadde Frans. ‘Heb je ze uitgenodigd, Geert-Jan? Kijk mij aan!’

Geert-Jan gehoorzaamde. Ja mijnheer,’ gaf hij toe. ‘Allemaal, uw hele klas.’

‘Maar dat... dat kon je toch niet zomaar doen!’ zei Frans enigszins geschrokken. ‘Je oom...’

‘Oom Gradus weet er niets van,’ zei Geert-Jan. ‘En nou ben ik helemaal niet bang meer voor hem; ik zou nu alles durven!’ Hij blies even zacht op een van de vergulde toeters. ‘En u kunt er ook niks meer tegen doen,’ ging hij voort, zijn gouverneur uitdagend aankijkend. ‘Het was een complot. Jan Toereloer en Roberto helpen ons. Ze komen allemaal, vanmiddag om twaalf uur.’ Hij lachte. ‘Oom Gradus weet niet dat jan nog een sleutel heeft van een van de hekken. Wat zal hij opkijken! Maar,’ besloot hij, ‘de grootste verrassing zult u zijn.’

‘Daar voel ik niets voor!’ zei Frans, terwijl hij overeind kwam. ‘Al die complotten zullen ons nog eens duur komen te staan! Wat zal je oom wel zeggen als ik voor hem verschijn met grasgroen haar?’

‘Hij zal zich naar schrikken,’ zei Geert-Jan verheugd.

Iwan sprong van het bed in de koffer, en zocht zich een ligplaats tussen de hoedjes en de slingers.

‘Nee, hij zal me alleen maar ontslaan,’ sprak Frans kortaf. ‘Als hij me zo ziet, is de samenzwering van de Zeven verraden en ontmaskerd.’

Opnieuw dook hij met zijn hoofd in de waskom. Hij was werkelijk ongerust over de situatie, en hij meende wat hij had gezegd. Waarom heeft de magiër me niet gewaarschuwd? dacht hij. Door zijn eigenmachtig optreden heeft hij het mij alleen maar moeilijker gemaakt. Ik kan nu eenmaal niet van harte geloven in profetieën... Wat moet ik tegen de graaf ondernemen? Ik vertrouw hem niet, maar ik heb geen enkel bewijs tegen hem waar zinnige mensen - van de politie bijvoorbeeld -in zullen geloven... Hij droogde zich stevig af en slaakte een zucht. Zijn haar was groen en bleef groen.

‘Mijnheer...’ zei Geert-Jan. Hij zat weer op het bed, nog steeds met de strooien hoed op, die hem werkelijk wat te groot was. Nu stond zijn gezicht ook bezorgd. ‘U hebt gelijk, mijnheer,’ fluisterde hij. ‘Oom Gradus zal woedend zijn!’

‘Je denkt toch niet dat ik bang voor hem ben!’ zei Frans. Hoe hij zichzelf ook voelde, Geert-Jan mocht zich niet ongerust maken. Zo opgewekt mogelijk ging hij voort: ‘Ik moet er alleen voor zorgen dat hij mijn haar niet ziet voordat ik er de tijd voor gekomen acht.’ Hij glimlachte de jongen toe. ‘Het cadeautje dat ik jou gegeven heb komt nu goed van pas,’ sprak hij. ‘Mag ik je hoed lenen?’

Enige tijd later maakten ze zich gereed om naar de eetkamer te gaan voor het ontbijt. Frans zette Geert-Jans hoed op en drukte die zo diep mogelijk in zijn ogen. ‘Als ik hem uitrek of beschadig,’ zei hij, ‘krijg je een nieuwe.’

‘O nee, mijnheer,’ zei Geert-Jan. ‘Dit is nu een bijzondere hoed geworden, en ik wil hem houden, al zou hij veel te groot zijn.’

De vorige maal dat ik zo’n hoed droeg, dacht Frans, heeft me dat een buil en een verzwikte enkel bezorgd. En hij zei: ‘Een valhelm zou me misschien beter staan.’

‘Die draagt Roberto als hij op zijn brommer rijdt, is het niet, mijnheer?’ zei Geert-Jan. ‘Ik hoop dat hij straks als Brozem komt.’

‘Roberto als Brozem?’ zei Frans. ‘Dat meen je toch niet! De zaken zijn al ingewikkeld genoeg... Ik vrees dat dit de gekste verjaardag zal worden die we ooit beleven zullen...’

Geert-Jan bekeek hem kritisch. ‘U ziet er heus niet erg gek uit,’ zei hij. ‘Uw wimpers en wenkbrauwen vallen haast niet op omdat u een bril draagt. Oom Gradus zal er niets van merken.’

Hij zal zich alleen afvragen waarom ik binnenshuis een hoed op heb, dacht Frans.

Geert-Jan scheen hetzelfde te denken, want hij zei: ‘Ik zal zelf een van deze papieren hoedjes opzetten; dan is het net alsof het zo hoort. Weet u wat, ik beveel dat iedereen een hoed moet dragen op mijn verjaardag. Ik neem er ook een paar mee voor oom Gradus, Berend en Selina. En de allergekste is voor Manus.’

‘Vergeet Iwan niet,’ zei Frans met een blik naar de kat, die nog steeds in de koffer lag.

‘O nee, Iwan is er veel te deftig voor,’ zei Geert-Jan. ‘Kom beestje, je moet eruit; je drukt alles plat.’

Iwan gehoorzaamde hem met tegenzin en verliet de kamer met afgemeten pas, zijn staart omhoog.

‘Kom, laten we ook gaan,’ sprak Geert-Jan.

Onder het ontbijt heerste er een enigszins gespannen stemming. Geert-Jan was als jarige de belangrijkste persoon, en dat liet hij heel duidelijk merken. Hij was zeer spraakzaam, vol onderdrukte vrolijkheid en tegen zijn oom zo brutaal als hij durfde. Graaf Grisenstijn vergat geen ogenblik zijn waardige zelfbeheersing, hoewel het duidelijk was dat hij zich niet erg amuseerde. Hij gaf geen commentaar op de hoofddeksels van zijn neef en zijn gouverneur, maar hij weigerde beslist er zelf ook een op te zetten. Hij had Geert-Jan wel het geschenk overhandigd dat hij (zoals Frans wist) de vorige dag nog gauw was gaan kopen. Het bleek te bestaan uit enkele miniatuurautootjes. Geert-Jan bedankte hem er tamelijk koel voor, maar daarna liet hij ze om zijn bord rijden en begon met twinkelende ogen over verkeerslichten te praten. Gelukkig kwam Selina binnen, en toen zij luid protesterend een papieren hoedje had opgezet, was dat gevaarlijke onderwerp van de baan.

Frans was blij toen ze van tafel opstonden. Al enkele malen had hij de koude, maar scherpe ogen van de graaf op zich voelen rusten. Hij had hem haast niet aan durven kijken en het speet hem dat hij er niet aan had gedacht zijn wimpers zwart of bruin te maken, met schoensmeer bijvoorbeeld.

‘Nu gaan we alles versieren,’ zei Geert-Jan.

‘Versieren?’ zei de graaf. ‘Ik vind dat we je verjaardag moeten vieren. Ik zal het paard voor de koets laten spannen; dan kunnen we een rijtoertje maken en ergens ijs eten onderweg.’

Tk wil niet naar buiten,’ zei Geert-Jan. ‘Het regent veel te hard; ik zou wel natte voeten kunnen krijgen. Ik wil de Kleine Feestzaal versieren en spelletjes doen.’

‘Ben je daar nu niet te oud voor?’ zei de graaf.

‘Ik ben elf,’ sprak Geert-Jan. ‘Elf is het gekkengetal en ik wil een gekke verjaardag vieren.’

‘Doe zoals je wilt,’ zei de graaf weinig enthousiast.

‘Mijnheer heeft een heleboel slingers meegebracht,’ zei Geert-Jan. Hij kon natuurlijk niet vertellen dat ze van Jan Toereloer kwamen. ‘Komt u me helpen met versieren?’ vroeg hij aan Frans. Toen snelde hij de eetkamer uit, luid zingend:

Een twee drie vier!

Hoedje van, hoedje van -

Een twee drie vier!

Hoedje van papier!

En als dat hoedje jou niet past

Stop ik het in de glazen kast.

Een twee drie vier!

Hoedje van papier!

‘U kunt nu uw hoedje wel afzetten,’ sprak de graaf tot Frans. ‘Ach nee, mijnheer,’ zei deze luchtig. ‘Het past me best. En Geert-Jan wil het graag zo.’

‘Mijn neef is bijzonder uitgelaten,’ zei de graaf. ‘Ik hoop dat u ervoor zult zorgen dat hij zich niet te veel opwindt. Dat is niet goed voor hem.’

‘Hij mag toch wel vrolijk zijn!’ sprak Frans.

‘Er is een groot verschil tussen vrolijk en uitgelaten,’ zei de graaf op kille toon. ‘Wie uitgelaten is komt gauw tot een gedrag dat niet kan worden toegelaten. Mijn neef is tien plus één jaar oud en u weet toch zeker wel hoe woest het op een zogenaamd tienerfeest kan toegaan. Ik ben van mening dat alleen een degelijke opvoeding de moderne jeugd in toom kan houden. Wie jong en groen is, behoeft een vaste hand die hem leidt.’

‘Ik ben het roerend met u eens,’ zei Frans, een stapje achteruit tredend bij het woordje ‘groen’. ‘Maar over uw neef hoeft u zich heus geen zorgen te maken.’ En hij vroeg zich af wat de graaf doen zou als straks de kinderen zouden komen.

‘Ik verwacht,’ sprak Graaf Grisenstijn, hem naderend, ‘dat u ons vertrouwen niet zult beschamen.’

‘Natuurlijk niet,’ antwoordde Frans, terwijl hij onwillekeurig even zijn hand naar de hoed bracht. ‘Ik zal nu meteen naar Geert-Jan toegaan en hem helpen met versieren.’ Gelukkig, de graaf ging niet mee, toen hij zich naar Gregorius’ Kleine Feestzaal begaf.

Geert-Jan was daar al bezig; hij gaf opgewekt bevelen aan Berend en Manus, die hem met ietwat verbijsterde gezichten stonden aan te kijken. De een had een roze puntmuts met gouden knopen op zijn kale hoofd; de ander droeg op zijn krullend haar een paarse fez met een kwastje.

‘De gele en oranje slingers moeten om de trapleuningen,’ zei Geert-Jan, ‘en de lange groene moeten over de zaal gespannen worden... Berend, jij kunt misschien een ladder halen.’

‘Ja, maar ik heb wacht buiten,’ begon die.

‘Ik ben jarig,’ zei Geert-Jan. ‘Je moet doen wat ik zeg...’

Frans zag plotseling dat Graaf Grisenstijn hem toch was gevolgd. Deze verscheen in een deuropening tussen twee harnassen en wenkte Manus. De knecht liep snel naar hem toe, en Berend verwijderde zich om een ladder te halen.

‘Ha mijnheer, komt u eens hier!’ riep Geert-Jan. Frans hielp hem enkele slingers op te hangen en de harnassen te omkransen met papieren rozen. Toen hij weer rondkeek, waren de graaf en zijn bedienden verdwenen.

‘Hé, waar zijn Berend en Manus nou!’ zei Geert-Jan. ‘Ze moeten me helpen. Het is al over tienen; zo veel tijd hebben we niet meer.’

Lieve hemel, dacht Frans. Dadelijk begint het festijn... en hoe moet het eindigen?

Berend kwam terug, nog steeds met de puntmuts op, maar zonder ladder. Hij wendde zich tot Frans en zei gedempt: ‘De graaf wil u even spreken.’

‘Versier jij de leuningen maar vast,’ zei Frans tegen Geert-Jan. En hij volgde Berend met duistere voorgevoelens.

Graaf Grisenstijn wachtte hem in de stenen hal waar de achterdeur op uitkwam.

‘Ik heb een kleinigheid met u af te handelen,’ zo begroette hij Frans. ‘Dit is mijn huis, en ik verwacht van mijn gasten dat ze...’ - hij strekte zijn arm uit - ‘...hun hoed afnemen!’ Terwijl hij dit zei pakte hij Frans de strooien hoed van het hoofd voordat die erop verdacht was.

Een ogenblik lang staarden ze elkaar aan.

‘Mijn vermoeden blijkt juist!’ sprak de graaf. Hij liet de hoed op de grond vallen, kruiste zijn armen over elkaar en ging voort: ‘Onder valse voorwendsels en met boze bedoelingen hebt u zich hier binnengedrongen.’

‘Hoe komt u daarbij?’ zei Frans, proberend tegelijkertijd kalm en verwonderd te doen.

‘Tracht mij niet om de tuin te leiden, mijnheer,’ zei de graaf koud. ‘Ik heb u uw masker afgerukt, of u de hoed van het hoofd gerukt, als u dat beter begrijpt. Ik kan u vanzelfsprekend niet langer hier dulden. U bent ontslagen.’

‘Waarom?’ riep Frans. ‘Ik heb niets misdaan!’

‘Ik wens geen gouverneur met groen haar,’ zei de graaf.

‘Dat hebt u mij nooit eerder verteld,’ begon Frans.

‘U wilt toch niet zeggen dat ik het in mijn advertentie had moeten zetten,’ viel de graaf in. ‘Zoiets zal geen redelijk mens doen; het spreekt vanzelf dat iemands haar niet groen is.’

‘Maar wat is er tegen als iemands haar wél groen is?’ zei Frans. ‘Bovendien heb ik deze kleur niet zelf uitgekozen.’

‘Ik ben zo vrij dat niet te geloven,’ zei de graaf. ‘Dat groene haar van u is opzet! Ik weet niet wat u nog meer hebt gedaan om mijn neef in te palmen. Maar ik weet wel waar het u om te doen is, welke wens u koestert...’

‘Mijn enige wens,’ zei Frans, ‘is om iets goeds te doen voor uw neef.’

De graaf hief een hand op. ‘Zwijg!’ zei hij toornig. ‘U hebt misbruik gemaakt van mijn vertrouwen en u bent een gevaar voor Geert-Jan. Ik ontsla u op staande voet, en als u niet meteen verdwijnt, laat ik u de deur uitgooien.’

‘Dat neem ik niet!’ zei Frans boos. ‘f/bent degene die Geert-Jan in gevaar brengt! En u kunt mij niet zomaar wegsturen, op zijn verjaardag nog wel. De jongen rekent op mij en ik laat hem niet in de steek.’

‘Berend...’ zei de graaf.

Frans volgde zijn blik en zag de forse man in een hoek van de hal staan, in afwachtende houding, zijn enorme vuisten gebald.

‘Berend is uitsmijter geweest,’ sprak de graaf met een glimlach. ‘Ik meende wat ik zei, mijnheer Van der Steg. Als u niet vrijwillig uw biezen pakt, zal hij u naar buiten smijten.’ Hij stak zijn handen in de zakken en voegde er koeltjes bij: ‘Om niet te spreken van nog drastischer methoden.’

Frans stak ook zijn handen in de zakken - helaas had hij geen wapen; hij voelde slechts het marokijnen doosje... En wat had hij zelfs met een wapen moeten beginnen? Hij kon toch moeilijk een vechtpartij riskeren - niet alleen omdat hij meer dan één man tegenover zich had, maar ook omdat Geert-Jan erin betrokken zou kunnen worden. En dan zou de jongen wérkelijk gevaar lopen...

Hij keek de graaf aan en zei: ‘U weet even goed als ik dat ik alleen aan Geert-Jan denk.’

De graaf beantwoordde zijn blik met een dreigende flikkering in zijn ogen. ‘Noem de naam van mijn neef niet meer,’ zei hij kortaf. ‘Hij zal u gauw vergeten, wees daarvan overtuigd.’

‘Dat zal hij niet,’ zei Frans. ‘Ik kom terug!’ Hij ging wat opzij omdat Berend plotseling naast hem stond.

‘Om terug te kunnen komen moet u eerst heengaan,’ zei Graaf Grisenstijn spottend. ‘Berend zal u uitlaten; de koets staat klaar voor het bordes. Uw jas en bagage zitten er al in. U ziet, ik heb aan alles gedacht.’ Hij opende de achterdeur en boog beleefd. ‘Vaarwel, mijnheer Groenhaar.’

‘Tot ziens, Grimmige Vijand,’ sprak Frans op dezelfde toon. Met Berend op zijn hielen stapte hij over de drempel.

‘U vergeet uw hoed,’ zei de graaf.

‘Deze hoed is van Geert-Jan,’ antwoordde Frans. ‘U mag hem van mij vertellen dat ik de weg terug wel vinden zal. Voor iemand die de Zeven Wegen is gegaan, is dat zo moeilijk niet.’

Toen liep hij snel het bordes op, daalde de trap af en stapte in de koets die hem wachtte, met Manus op de bok. Berend sprong achterop en zo reden ze weg.

Frans beklimt een lange ladder en… het feest begint

DAT IS ZES

Het rijtuig reed heel langzaam, maar Frans begreep dat hij niet hoefde te proberen eruit te springen, met Manus als koetsier en Berend als palfrenier. Hij gaf woedend een ruk aan zijn haar en verwenste de heer Thomtidom. Dankzij diens bemoeizuchtige toverkunsten was alles misgegaan. Groenhaar had niet de graaf, maar de graaf had Groenhaar verslagen, en stuurde hem de laan uit, net als Jan Toereloer.

De koets hobbelde om het huis heen; blijkbaar moest hij weggejaagd worden door het hek aan de voorkant. Hij keek somber naar het grillige gebouw; binnen zou Geert-Jan vergeefs op hem wachten. Het kind zou gevangen blijven totdat hij de schat gevonden had, en de graaf zou...

Plotseling hield hij zijn adem in. Tegen het huis stond een ladder. Het was een gewone houten ladder, maar hij had die daar nooit eerder gezien...

Frans vergat helemaal dat hij niet van harte in profetieën kon geloven. Waarschijnlijk had een glazenwasser die ladder vergeten; er hing een emmer aan. Maar het kon haast geen toeval zijn dat die er juist nú stond, op de dag dat zijn haar groen was geworden... De Gekke Gregorius had misschien toch gelijk.’

Frans hield de ladder in het oog zo lang hij kon. Hij hoopte dat Berend en Manus er niet op hadden gelet. Nee, dat zou wel niet zo zijn; de eerste leek hem te dom en de tweede had het te druk met leidsels en zweep.

Toen de koets het Trappenhuis achter zich had gelaten, en steeds sneller de oprijlaan afrolde, begon hij koortsachtig plannen te smeden. Hij moest zijn uitdaging aan de graaf waarmaken en terugkeren, vandaag nog! Als het hek zich achter hem gesloten had, zou hij doen alsof hij wegging, maar hij zou om het landgoed heen lopen en er weer binnensluipen door het gat in de omheining waar hij al eerder doorheen gekropen was... Op een of andere manier zou hij Geert-Jan ontrukken aan de klauwen van zijn oom, die nu zijn ware aard had getoond...

De koets schudde plotseling heen en weer; hij leunde uit het raam en zag dat Berend eraf was gesprongen. Deze liep met grote stappen weg en verdween tussen de bomen. Dat was waar ook, hij had de wacht buiten. Even daarna stond het rijtuig stil; ze hadden het hek bereikt. Manus kwam van de bok af om het open te maken.

Terwijl hij daarmee bezig was, dook er aan de andere kant van de tralies een lange gestalte op.

‘Hé, Manusje van Alles!’ riep Jan Toereloer. ‘Durf je nu alweer met mijn koets te rijden?’

‘De koetsier van Graaf Grisenstijn ben ik,’ sprak Manus bits, en hij wierp een blik naar Frans.

Nu zag Toereloer de jongeman ook, en zijn mond viel open.

‘Wil je alsjeblieft opzij gaan?’ verzocht Manus. ‘Dan kan ik mijnheer de gouverneur uitlaten.’

Jan Toereloer verroerde zich niet; hij bleef staren naar Frans, die het portier opende en uitstapte. ‘Nee maar!’ riep hij. ‘Ze hadden het allemaal over je mooie rooie haar, maar dat het zó groen zou worden had ik niet gedacht!’

‘Zo groen,’ zei Frans kortaf, ‘dat Graaf Grisenstijn mij heeft ontslagen. Dat hadden jij en de samenzweerders ook niet gedacht!’

‘Ontslagen?’ herhaalde Toereloer. ‘Ja,’ zei Manus venijnig. ‘Net als jou.’

Het hek zwaaide open. En meteen vloog Jan Toereloer naar binnen, sprong op Manus af als een tijger, en omvatte hem in een ijzeren greep. ‘Jij lelijke spion!’ brulde hij, hem door elkaar rammelend. ‘Wat heb je nog meer te zeggen?’

‘Hi... hi... help!’ steunde Manus, terwijl hij zich vergeefs probeerde te bevrijden.

Jan Toereloer lachte. ‘Nu zal ik de teugels in handen nemen!’ riep hij. Hij tilde de tegenspartelende spion op als een zak, smeet hem in de koets en sloeg het portier dicht. Een ogenblik daarna was hij op de bok geklommen.

‘Handel jij de zaken hier af!’ riep hij Frans toe. ‘Ik zal de anderen wel waarschuwen.’ Hij knalde met de zweep en reed het hek uit.

‘Halt! Sta!’ riep toen een woedende stem op luide toon, en daar kwam Berend aansnellen, zwaaiend met zijn armen. Jan Toereloer keek niet eens om.

Frans stond nog op dezelfde plaats; onthutst keek hij de koets na, en Berend, die er schreeuwend achteraan draafde. Ze verdwenen in de richting van Langelaan.

Plotseling bedacht hij dat Graaf Grisenstijn nu zijn beide bedienden en zijn rijtuig kwijt was. Hij verdiepte zich niet in de vraag hoe dit alles af moest lopen, maar keerde zich om en rende terug naar het Trappenhuis.

De ladder stond er nog. Het was een smalle ladder, een heel lange ladder, die eindigde bij een dakraam, hoog in een toren.

Frans aarzelde niet; hij dacht zelfs nauwelijks na. Hij beklom de ladder zonder éénmaal naar beneden te kijken, snel en gestadig, sport voor sport. Het raam stond open; hij sloeg zijn benen over de vensterbank en was in een oogwenk binnen.

Hij wiste zijn voorhoofd af en keek rond. Hij was in een soort rommelkamer terechtgekomen, met een lage, schuin aflopende zoldering. Voor zover hij zich herinnerde was hij er nooit eerder geweest. De ladder had hem op het eerste gezicht niets bijzonders aan te wijzen... Wat voor kostbaars kon er zijn aan gedeukte koffers en wrakke kasten, kapotte stoelen en beschadigd bric-a-brac? Een oude rommelzolder...

Maar was dat juist niet een prachtige plaats om iets te verbergen dat grote waarde had? Wie weet wat er te vinden was in die kasten en koffers, wat er verscholen zat achter het versleten fluwelen gordijn in die hoek...

Frans stapte over een stoof, gooide bijna een lampetkan om en keek speurend rond. Kasten... koffers... kisten! Hij zag een grote zwarte kist met vergulde hoeken; een stoel stond erop en een bezem ertegenaan.

‘Ik weet dat de schat geborgen is in een ebbenhouten kist. En op het slot van die kist past volgens de overlevering slechts één sleutel. ..’ De sleutel van goud die hij in bewaring had!

Frans haalde het marokijnen doosje uit zijn zak en opende het met enigszins trillende vingers. Een ogenblik daarna was hij bij de kist, zette de stoel eraf, schoof de bezem opzij. Hij knielde erbij neer, de sleutel in zijn hand.

Ik moet Geert-Jan waarschuwen, dacht hij. Maar laat ik eerst even proberen of hij past...

Hij had de sleutel echter nog niet in het slot gestoken, toen een  onverwacht geluid  hem roerloos in zijn houding deed verstarren.

Een koude stem sprak: ‘Beweeg u niet.’

Een voetstap kraakte op de vloer. ‘Kijk mij aan,’ vervolgde de stem. ‘Handen omhoog of ik schiet.’

Frans draaide zich om. Voor het versleten fluwelen gordijn stond Graaf Grisenstijn en hij richtte hem een pistool op de borst.

Frans kwam langzaam overeind,  de  sleutel nog in zijn hand geklemd.

‘Handen omhoog!’ herhaalde de graaf. ‘Is dit speelgoed voldoende om u te doen gehoorzamen?’

Een blik op het pistool overtuigde Frans ervan dat het volstrekt geen speelgoed was, en hij gehoorzaamde, sprakeloos van schrik, spijt en machteloze woede.

Graaf Grisenstijn glimlachte. ‘Ik heb u toch gezegd dat ik aan alles heb gedacht?’ zei hij. ‘Uw haar is groen, u bent de zeven wegen gegaan... en daarom leek het me aardig om Berend ook een ladder voor u klaar te laten zetten. Manus had de opdracht er heel langzaam voorbij te rijden, zodat u die niet over het hoofd kon zien. Ik durfde er haast niet op te rekenen dat u erin zou lopen, maar zie, uw vertrouwen in het Verzegelde Geschrift blijkt nog sterker dan ik dacht... U bent maar één ding vergeten: dat u de schat alléén nimmer zult vinden...’

Frans zei niets. Maar hij had de graal, en zichzelf nog meer, wel kunnen slaan.

‘Beweeg u niet!’ sprak zijn vijand nogmaals. ‘Mijn pistool zou anders wel eens afkunnen gaan. Ik heb u in de val, mijnheer Van der Steg; op heterdaad betrapt terwijl u aan het inbreken was in mijn huis! Geef die sleutel maar hier - ik weet niet hoe u eraan komt, maar hij behoort mij toe.’

‘Deze sleutel is van Geert-Jan,’ verbrak Frans zijn zwijgen.

‘Des te erger,’ zei de graaf kalm. ‘U hebt gestolen van een onnozel kind! Dat zal ik de politie ook vertellen.’

‘Politie?’ zei Frans. Hij liet zijn armen zinken, maar omklemde de sleutel nog steviger.

‘Handen omhoog!’ beval de graaf scherp. ‘Ja, de politie,’ vervolgde hij. ‘Als ik iemand onschadelijk maak, doe ik het voor eens en altijd. Binnenkort zit u achter slot en grendel; probeer maar eens te bewijzen dat u hier niet hebt ingebroken...’

Hij trad een stap dichterbij. Frans week achteruit, viel bijna over de kist, en moest toelaten dat de gouden sleutel hem werd ontnomen.

De graaf trok zich vlug terug tot bij het raam, hem intussen steeds onder schot houdend. ‘Ik zal u opsluiten in deze kamer,’ sprak hij. ‘En dadelijk, als u alleen bent, moet u de inhoud van die kist eens bekijken. Hij is wel zwart, maar hij is niet op slot.’ Hij liet de sleutel verdwijnen in zijn rechter binnenzak, stak zonder zijn gezicht van Frans af te wenden zijn linkerhand uit het raam en gaf een duw tegen de ladder.

Frans hoorde duidelijk de plof waarmee die op de grond terechtkwam.

‘Ziezo,’ zei de graaf. ‘Langs deze weg kunt u niet meer ontsnappen. Ik ga nu de politie waarschuwen.’

‘Dat kunt u niet doen!’ zei Frans. ‘U weet heel goed dat ik geen dief ben.’

‘Probeer daar de politie maar van te overtuigen!’ sprak Graaf Grisenstijn spottend. ‘Vertel ze alles maar: het fabeltje van de Verborgen Schat, het sprookje van het Verzegelde Geschrift! Vertel de politie dat u uw haar groen hebt geverfd en een ladder hebt beklommen omdat de profetieën het zo wilden - de profetieën van de Gekke Gregorius! Denkt u dat ze uw verhaal zullen geloven? In elk geval zullen ze zich er niet over verwonderen dat ik u heb ontslagen als gouverneur van mijn dierbare en beminde neef.’

Frans beet zich op de lippen en zweeg.

Graaf Grisenstijn liep naar het gordijn, schoof het opzij en opende de deur die zich erachter bleek te bevinden. Hij maakte een gebaar met zijn pistool. ‘Tot ziens, mijnheer Groenhaar,’ zei hij, en toen verdween hij snel. De deur sloot zich, een sleutel werd knarsend omgedraaid.

Tegen beter weten in liep Frans erheen, maar hij kon zich er alleen van overtuigen dat hij werkelijk was opgesloten. Het was de enige deur in de kamer, van zwaar hout gemaakt, met ijzer beslagen. Graaf Grisenstijn had hem overwonnen, en Geert-Jan was meer dan ooit in zijn macht.

Ik heb mijn zending wél goed vervuld! dacht Frans bitter. Ik heb ieders vertrouwen beschaamd, ik heb alles bedorven... Eerst ben ik in een magische cirkel gestapt, en daarna in een valstrik getrapt...

Hij keek naar de zwarte kist, en zag nu dat die niet eens van ebbenhout was. Hij tilde het deksel op; er zaten dekens en kamferballetjes in.

‘Stommeling!’ schold hij zichzelf uit. ‘De graaf heeft gelijk; de politie zal de waarheid niet geloven

Hij liep naar het raam en keek naar buiten.

Graaf Grisenstijn verscheen om een hoek van het huis, wandelde erlangs, stapte over de ladder, wierp een blik naar boven en nam spottend beleefd zijn hoed af. Toen liep hij in de richting van de oprijlaan aan de voorkant en verdween uit Frans’ gezicht.

De jongeman dacht er plotseling aan dat er geen telefoon was in het Trappenhuis. De dichtstbijzijnde politiepost was in Langelaan; de graaf zou daar zelf heen moeten, te voet. Berend en Manus waren immers weg, met Jan Toereloer en de koets.

O, als hij nu toch eens ontsnappen kon! Het zou wel een halfuurtje duren voordat de graaf terug kon zijn... en als hij niet meer in deze kamer was, zou de politie hem niets kunnen maken. Hij kon gaan bonzen, roepen en gillen, in de hoop dat Geert-Jan hem zou horen...

Wat zou de graaf zijn neef verteld hebben? W^7ist Geert-Jan dat zijn gouverneur in een val was gelokt en smadelijk zat opgesloten?

Nee, dacht Frans. Hij wilde niet om hulp gaan roepen. Maar hij kon de graaf toch niet zijn gang laten gaan; hij moest toch zeker alles proberen om Geert-Jan te bevrijden...

Frans keek naar omlaag. Graaf Grisenstijn wist dat hooggelegen plaatsen gouverneur Van der Steg duizelig maakten, en hij dacht natuurlijk dat het met Groenhaar net zo was gesteld. Maar Groenhaar leek misschien meer op Frans de Rode - en Frans de Rode kende geen vrees! Frans de Rode liet zich niet opsluiten; die zou door het open raam ontsnappen, hoe hoog zich dat ook bevond.

Hij bekeek de wand van de afgrond met onderzoekende blik, voelde of zijn bril stevig op zijn neus zat, en liet zich uit het raam zakken. Hij klemde zich vast aan de vensterbank totdat zijn voeten op een uitstekende richel stonden. Daarna bewoog hij zich voorzichtig langs de muur en strekte een hand uit om een regenpijp te grijpen. Hij gleed er een eindje langs naar beneden, kroop vervolgens over de luifel van een raam en klauterde langs een ruwe wand verder naar omlaag. Toen liep zijn weg dood. Hij viel bijna, en wist zich nog net vast te pakken aan een dakgoot. Hij probeerde er niet aan te denken dat hij nog steeds hoog boven de begane grond was; met veel benengezwaai trok hij zich op en rustte even uit op het dak van een erker. Toen bedacht hij dat hij helemaal niet naar beneden hoefde; hij kon net zo goed ergens naar binnen klimmen.

‘Handel jij de zaken hier af,’ had Jan Toereloer gezegd. Hij had er geen flauw idee van hoe, maar dat hij iets moest doen stond vast. Hij keek op zijn horloge - het was half twaalf. Met een schok dacht hij eraan dat de kinderen nu gauw konden arriveren; de graaf en zijn bedienden waren er niet om hen weg te sturen als ze kwamen. Hoe het festijn zou verlopen kon hij niet voorspellen, maar, zei hij tot zichzelf, het was beslist noodzakelijk dat hij in het huis bleef om een oogje in het zeil te houden.

Hij liet zich langs een zuil glijden naar het dichtstbijzijnde raam; dat bleek echter potdicht en door tralies afgesloten te zijn. Er zat dus niets anders op dan zijn klimpartij te hervatten, en dat kostte wel enige zelfoverwinning. Eerst moest hij weer omhoog, om een schoorsteen heen, waarbij hij een kraai aan het schrikken maakte, die een tijdje nijdig krassend om hem heen bleef fladderen. Hij legde nogmaals een stuk per regenpijp af en na enig slingeren aan een balkonnetje bereikte hij eindelijk een raam dat open was. Zo kwam hij opnieuw in het Trappenhuis.

Hij vroeg zich af of hij intussen grijze haren had gekregen - in elk geval waren zijn handen ontveld en zijn armen half ontwricht, en er zat een scheur in de knie van zijn broek.

Lang kon hij echter niet uitblazen; hij begon zachtjes het huis door te lopen, kamer in, kamer uit, en zo veel mogelijk naar boven - op zoek naar de zolder boven Gregorius’ Kleine Feestzaal. Vandaar zou hij de gebeurtenissen ongemerkt gade kunnen slaan. Een steile, smalle trap bracht hem ten laatste bij zijn doel. Hij bleef even staan... hoe stil was het! Toen liep hij onhoorbaar naar de gewelfde opening en keek naar beneden.

Hij zag de trappen en gaanderijen, allemaal met slingers versierd, en in de diepte, geheel alleen, stond Geert-Jan. Hij leek heel klein en kwetsbaar; Frans kon zijn gezicht niet zien. Zou het angstig zijn of teleurgesteld, of vol voorpret en verwachting? Hij zag dat de jongen zijn strooien hoed in de hand hield... Had Graaf Grisenstijn hem die teruggegeven? Geert-Jan zou toch niet denken dat zijn bondgenoot hem in de steek had gelaten?

Plotseling hief Frans luisterend zijn hoofd op. Hij hoorde geluiden buiten - zo vrolijk als vogels in de ochtend, zo hartverwarmend als de lentezon, maar ook zo verontrustend als donderwolken aan de zomerhemel... De kinderen!

Hij draaide zich om, liep de zolder over en keek uit een raam. Daar kwamen ze aan - het hek achter was dus open; Jan Toereloer had waarschijnlijk bij de vooringang gestaan om de aandacht van de wachters af te leiden. Het was een hele optocht, een vrolijke stoet, ondanks de grijze, druilerige dag. De kinderen leken volstrekt niet verlegen of onder de indruk; hij hoorde ze praten en lachen. Toen ze vlak bij het huis kwamen, werden ze iets stiller. Een paar keken naar boven en Frans trok snel zijn hoofd terug.

Hij ging weer naar de gewelfde opening en keek nog eens neer in de zaal. Geert-Jan was verdwenen; hij was zijn gasten natuurlijk tegemoet gegaan. Nu kwam Iwan in zijn gezichtsveld - die wandelde de zaal door en besteeg met sprongen een trap tegenover hem.

Frans vroeg zich af of de kat ook iets voelde van de stemming van gespannen afwachten die in het huis scheen te hangen. Dadelijk zouden de kinderstemmen binnen de muren weerklinken...

Maar, dacht hij opeens, dat kon toch alleen maar goed zijn? Waren de kinderen niet Geert-Jans vrinden? Hoe meer versregels van de profetie tot werkelijkheid werden, hoe beter het was... Hij glimlachte.

Nu waren ze in het huis; hij hoorde ze aankomen, en ertussendoor Selina’s protesterend gemopper, dat echter gauw werd overstemd.

Maar toen deed een ander geluid zijn glimlach verdwijnen. Weer verliet hij zijn uitkijkpost om een blik naar buiten te slaan.

Natuurlijk... Roberto zou ook komen; hij had het immers beloofd, zelfs met de uitdagende woorden dat hij zich wel in het huis wilde wagen. Het was echter niet Roberto, die hij zag naderen over de oprijlaan. Het was de Brozem in eigen persoon, met valhelm, op zijn luid ronkende bromfiets.

Frans fronste misnoegd zijn groene wenkbrauwen. Van Roberto had hij hulp kunnen verwachten; de Brozem zou de zaken alleen maar verder in de war sturen. De jongen had zijn gitaar bij zich ook - dat kon leuk worden!

Nu verliet Frans de zolder; hij ging de gewelfde opening door en daalde de trap zonder leuning af. Op de bovenste gaanderij bleef hij staan en leunde over de balustrade. Niemand zag hem, behalve Iwan, die recht tegenover hem op een andere balustrade zat.

Ze hadden beneden in de zaal alleen aandacht voor elkaar. Geert-Jan (met hoed op) was het middelpunt; alle kinderen drongen om hem heen met gelukwensen en grote en kleine pakjes. Even later dook Frans echter haastig naar omlaag, omdat de kinderen rond begonnen te lopen, de onderste trappen beklommen en alles bekeken. Korte tijd zat hij gehurkt achter de balustrade, zich afvragend of hij zich nu wel of niet schuil zou houden. Hij besloot tot het eerste; iets beters wist hij niet te verzinnen, hoe hij zijn hersens ook pijnigde. Hij kon door de spijlen niet veel zien; horen zoveel te meer, al praatten ze zó door elkaar dat hij maar enkele dingen op kon vangen. Hij hoorde Maarten vragen naar Frans de Rode. En even later demonstreerde Arie zijn klappertjespistool. Dat deed hem weer denken aan Graaf Grisenstijn. Enigszins ongerust vroeg hij zich af of het wel verantwoord was zijn leerlingen te laten blijven in deze zaal, waar de heer des huizes elk ogenblik binnen kon stappen met een geladen pistool in zijn hand...

Na een poosje verzamelden de kinderen zich weer om een nieuwe gast welkom te heten. Deze werd zeer uitbundig begroet.

Frans durfde nu weer op te staan; hij ging voorzichtig een volgende trap af, omdat hij op de tweede gaanderij meer kon horen en zien. Even had hij de stille hoop dat het Roberto zou zijn, die zo vriendelijk werd verwelkomd... maar één blik overtuigde hem ervan dat het nog steeds de Brozem was. Het ergerde hem een beetje dat zijn leerlingen zo weinig onderscheidingsvermogen toonden. De jongens begroetten de Brozem zelfs met bewondering en ontzag. Alleen Marjan leek niet tevreden.

‘Komt Roberto niet?’ vroeg ze met heldere stem.

Geert-Jan had de strooien hoed weer afgenomen en draaide die rond in zijn vingers. ‘Ik... ik geloof het wel,’ zei hij wat onzeker.

‘Roberto kan niet komen,’ zei Maarten, ‘want de Brozem is er al.’

‘En de Brozem heeft een gitaar!’ riep Kees. ‘Kom, laten we met het feest beginnen.’

Luid gekakel door elkaar heen... Toen zei Marjan - Zij is toch een liefkind, dacht Frans - ‘Nee, we moeten wachten tot Frans de Rode er is.’

Weer werd er door elkaar geschreeuwd.

‘...Frans de Rode...’

‘Waarom is hij er niet...?’

‘Frans de Rode!’

De naam Groenhaar werd niet genoemd. Frans deed een stap achteruit, en toen hij weer keek, had Geert-Jan het woord genomen - dat zag hij, want de jongen praatte zo zacht dat hij er geen woord van kon verstaan. Hij overwoog juist of hij zich toch maar zou vertonen, toen de Brozem zijn stem verhief.

Die had zijn valhelm afgezet en kamde uitgebreid zijn haar. ‘Wat een onzin!’ zei hij langzaam en tergend duidelijk. ‘Het is toch veel leuker zonder ouderen?’ Hij wuifde de papieren hoedjes weg die hem werden aangeboden en voegde eraan toe: ‘Hoe kun je nou lol hebben met een schoolmeester erbij, die je op je vingers kijkt?’

Intussen tokkelden zijn eigen vingers een toonladder op de snaren van zijn gitaar.

Daarna klonken er vele uitroepen dooreen; sommige zijn woorden beamend, andere ze tegensprekend.

De Brozem sloeg er geen acht op - al toonladders spelend en zijn gitaar stemmend liep hij de zaal door. De kinderen volgden hem alsof hij de Rattenvanger van Hameien was.

Frans zag het afkeurend aan. Nog afkeurender keek hij toen de Brozem zijn lange haren naar achteren wierp, met zijn voet op de houten vloer begon te tikken en een lied inzette - nu ja, lied... hij kon er nauwelijks een melodie in horen. De meeste kinderen schenen het echter te kennen, want ze zongen het refrein mee.

‘Ach,’ wees Frans zichzelf terecht, ‘wat geeft het wat ze zingen, als ze het maar van harte doen!’ Langzaam daalde hij nog een trap af, naar de onderste gaanderij.

De Brozem begon met een nieuw nummer, steeds sneller tikte hij met zijn voet op de grond en hij liet de snaren van zijn gitaar luid dreunen. De kinderen deinden heen en weer in de maat; papieren hoedjes wiebelden op hun hoofden. Geert-Jan bewoog zich met een hink-stap-sprong tussen hen door; hij deelde met de ene hand chocolaatjes rond uit tante Willemijns doos, en met de andere rollen serpentines.

Frans’ ogen dwaalden even af naar Iwan, die onrustig heen en weer begon te lopen op een balustrade. Dadelijk gaat die ook meedoen, dacht hij.

Roberto zong; hij had geen onaardige stem, al sloeg die nu en dan over. De kinderen schenen het alleen maar prachtig te vinden. Frans luisterde plotseling met meer aandacht... Hij kon de woorden van het liedje nu verstaan; ze kwamen hem tegelijkertijd oeroud en splinternieuw voor...

En Appelepap

zat op de trap

en laten we vrolijk wezen!

En Oepelepoep

zat op de stoep

en laten we vrolijk zijn!

Roze-rozemarijntje, siemele-siemele-bom!

Scharensliepersmeisje, siemele-siemele-bom

Jan Toereloer, je benen, je benen -

Jan Toereloer, je benen van de vloer!

Jan Medicijn, je benen, je benen -

Jan Medicijn, je benen zijn te klein!

En Appelepap

zat op de trap

en laten we vrolijk wezen!

En Oepelepoep

zat op de stoep en laten

we vrolijk zijn!

Hoog op de balustrade sperde Iwan zijn bek open in een gemiauw dat hij anders alleen liet horen in woeste nachten met volle maan. Maar zijn gejammer ging verloren in het lawaai beneden.

Alle kinderen zongen het lied nu nog eens, en bij elk ‘Bom’ stampten ze hard op de vloer.

Geert-Jan en Kees begonnen een soort indianendans uit te voeren en Arie liet nogmaals zijn pistool knallen. Maarten blies op een toeter en Marjan wierp met haar serpentine. Meer kinderen volgden hun voorbeeld. Selina, die ontsteld binnen kwam stuiven, werd gevangen in vele linten van gekleurd papier. De Brozem begon onverstoorbaar opnieuw, al

kwam zijn stem haast niet meer boven het lawaai uit. Een van de harnassen viel om met een dreunende slag. Steeds meer serpentines vlogen door de zaal, en kronkelden door elkaar heen tot een onontwarbaar gewirwar.

Frans zag het tumult met open mond aan.

Roze-rozemarijntje, siemele-siemele-bom!

Scharensliepersmeisje, siemele-siemele-bom!

Er ging een deur open aan een der lange zijden van de zaal, en mejuffer Rosmarijn verscheen, in haar zwierige mantel met witte stippen. Ze trad een paar passen naar binnen en bleef staan, haar wenkbrauwen een weinig opgetrokken, maar verder heel bedaard. Na haar verschenen tante Willemijn, die verontwaardigd keek, Jan Toereloer, die verheugd keek, en de heer Thomtidom, die het tafereel aanschouwde met de geïnteresseerde blik van de geleerde.

Jan Toereloer, je benen, je benen –

Jan Toereloer, je henen van de vloer!

Jan Medicijn, je benen, je benen –

Jan Medicijn, je benen zijn te klein!

Er ging een deur open aan een der korte zijden van de zaal, en Graaf Grisenstijn verscheen, op de voet gevolgd door Berend en twee bijna even potige politieagenten. De graaf had voor het eerst zijn onverstoorbare houding verloren; zijn mond stootte onverstaanbare klanken uit en hij zwaaide met zijn arm. Maar hij had géén pistool in zijn hand. Een van de agenten bekeek aarzelend zijn knuppel, maar de andere kwam op een beter idee. Hij zette een fluit aan zijn lippen en blies er hard op - de schrille toon klonk door alles heen als een schelle dissonant.

En onmiddellijk viel er een stilte, slechts onderbroken door geritsel van papier en een donkere miauw van Iwan.

Alle kinderen draaiden zich naar één kant en staarden naar

Graaf Grisenstijn. Deze had zijn kalmte herwonnen en staarde naar hen terug met ijzige ogen in een marmerwit gezicht.

Frans begeeft zich in het feestgedruis, en een lied weerklinkt in ’t Trappenhuis

DAT IS ZEVEN

Frans stond nog steeds roerloos aan de balustrade. Nu moet er iets gebeuren, dacht hij koortsachtig. Maar wat? Ik moet dit feest tot een goed einde brengen...

Hij verhief zijn stem en sprak, een plotselinge ingeving volgend: ‘Roberto!’

Nu wendden aller ogen zich naar hem, en onder de kinderen ging een kreet op: ‘GROENHAAR!’

Frans boog zich over de balustrade en zei, luid en bevelend: ‘Speel nog een lied, Roberto. Het lied van de Zevensprong.’

Roberto gehoorzaamde meteen - langzaam tokkelde hij de eerste maten.

Heb je wel gehoord van de Zeven-, de Zeven-,

Licht en een beetje aarzelend klonk de melodie door de zaal.

Heb je wel gehoord van de Zevensprong’?

Frans keek even naar de graaf, die nog bleker was geworden van schrik of woede, en daalde toen snel de laatste trap af.

Ze zeggen dat ik niet dansen kan.

Ik kan dansen als een edelman...

Roberto sloeg een fors akkoord aan en de kinderen zongen, zacht en bevend van spanning:

Dat is één.

Frans bleef op de onderste trede staan en hief zijn hand op, alsof hij voor de klas stond en een zangles gaf. En nu zongen de kinderen het nog eens, terwijl hij de maat sloeg:

Heb je wel gehoord van de Zeven-, de Zoeven-,

Heb je wel gehoord van de Zevensprong?

Ze zeggen dat ik niet dansen kan.

Ik kan dansen als een edelman!

Roberto tikte met zijn voet. Dat is één. De kinderen stampten op de grond. Dat is twee. En meteen daarna zetten ze het lied voor de derde maal in. Roberto zong ook mee en hij speelde alsof zijn leven ervan afhing.

Ze zeggen dat ik niet dansen kan...

Geert-Jan gaf het voorbeeld; hij pakte Marjan bij de handen en huppelde vrolijk rond.

Ik kan dansen als een edelman!

Met luid gestamp ging het verder:

Dat is één - dat is twee - dal is drie!

Bij het volgende couplet dansten de kinderen allemaal; de vloer kraakte onder hun voeten.

Dat is één - dat is twee - dat is drie - dat is vier!

Toen dwarrelden ze door elkaar heen; hoedjes vlogen af, en alle trappen schenen te trillen en te beven. Ook Jan Toereloer zong mee en hij maakte zelfs een paar danspassen.

Dat is één - dat is twee - dat is drie - dat is vier - dat is vijf!

Nu was het feest opnieuw in een chaos veranderd. Graaf Grisenstijn stond verstard en kon geen woord meer uitbrengen. De agenten keken radeloos en vergaten hun fluitjes. Berend raakte zelfs zo in de war dat hij mee begon te stampen:

Dat is één - dat is twee - dat is drie - dat is vier - dat is vijf-dat is zes!

Frans was enigszins geschrokken van het geweld dat hij ontketend had. Hij deed een stap de zaal in, half en half vrezend dat het dak dadelijk op hen neer zou storten. Maar Roberto speelde door, en het Lied van de Zevensprong bleef klinken, steeds luider, steeds sneller... Ze stampten nu op de grond bij ieder woord.

Heb je wel gehoord van de Zeven-, de Zeven-,

De kinderen hadden een kring gevormd waar Frans niet doorheen kon komen, en in het midden sprong Geert-Jan, zwaaiend met zijn hoed.

‘Hou op!’ riep Frans, maar hij hoorde zijn eigen stem niet eens. De vloer scheen te bewegen... en triomfantelijk dreinde de dreun:

Dat is één - dat is twee - dat is drie -

De vloer bewoog werkelijk!

‘Geert-Jan!’ riep Frans. ‘Houd op; nu is het genoeg!’

Dat is vier - dat is vijf- dat is zes -

Onder Geert-Jans voeten barstte het hout...

DAT IS ZEVEN!

De vloer begaf het, spleet vaneen en zakte in elkaar.

De snaren van Roberto’s gitaar sprongen met een geluid van ‘ting’ in de plotselinge ontstelde stilte.

Het hout kraakte nog eens, en iedereen staarde naar het gapende gat waar Geert-Jan in was verdwenen.

Toen ging er een geschreeuw op, en allen die in de zaal waren dromden om het gat heen. Daarna klonk er nog een kreet, een schreeuw van verrukking, verrassing en vreugde. Het was Geert-Jans stem die riep: ‘Ik heb hem! De schat! De schat!’

Een ogenblik later dook hij omhoog tussen de versplinterde planken, met een vuil, maar stralend gezicht.

‘Ik heb hem gevonden!’ hijgde hij. ‘De Zevensprong... jullie allemaal hebben hem gevonden. De kist zit hier, onder de vloer...’

Het duurde even voordat Geert-Jan en de kist uit het gat naar boven waren gehaald. Toen stonden ze er allen in eerbiedig zwijgen omheen - een kleine, maar zware kist was het, een kist van ebbenhout... heel oud en met een gouden slot.

Geert-Jan knielde erbij neer; hij legde er zijn handen liefkozend op en richtte zijn glanzende ogen naar Frans, die naast hem stond. Aan de andere kant stond Graaf Grisenstijn, met de twee agenten vlak achter zich. Die keken verbaasd van de kist naar Frans met zijn groene haar.

De eerste die sprak was de heer Thomtidom.

‘Wel wel,’ zei hij, naar voren tredend. ‘Wij zijn hier toevallig getuigen van een groot gebeuren: de Schat van het Trappenhuis is gevonden.’

‘Een groot gebeuren inderdaad,’ zei Graaf Grisenstijn met een strak gezicht. ‘Maar wie bent u, als ik het vragen mag?’

De heer Thomtidom boog en antwoordde gedempt: ‘Politie... in burger. Onder ons gezegd ben ik detective.’ Hij hield zijn hand op; een penning glinsterde in zijn vingers.

De agenten tikten beleefd tegen hun pet.

‘U kwam hier om rustverstoorders tot de orde te brengen,’ zei de heer Thomtidom tot hen. ‘Maar nu kunt u getuigen bij een betere zaak!’

‘Ja,’ viel Frans in. ‘De Schat is tevoorschijn gekomen, welke rechtens toebehoort aan dit kind, de erfgenaam van de Grisenstijns.’

De graaf beet zich even op de lippen. ‘Als het de schat is!’ zei hij koeltjes. ‘Dat zal pas blijken wanneer deze kist geopend wordt.’

‘Maar u opent hem toch zeker meteen?’ zei de heer Thomtidom vriendelijk. ‘Wij zijn allen zeer verlangend hierbij toe te zien.’

Geert-Jan stak zijn hand uit naar Frans en fluisterde: ‘De sleutel, mijnheer.’

Graaf Grisenstijn glimlachte. ‘Ik zou niets liever willen dan mijn neef de kist te laten ontsluiten,’ zei hij. ‘Maar u weet misschien niet dat er slechts één sleutel op past... en wij zijn niet van plan het slot te forceren en te bederven voordat die óók is gevonden... de gouden sleutel van de Gekke Gregorius.’

Geert-Jan ging rechtop zitten en zei: ‘Groenoog heeft hem gevonden!’

‘O ja?’ zei de graaf. ‘En waar is hij dan?’

Geert-Jan keek weer naar Frans, maar die staarde de graaf aan. ‘De sleutel,’ zei hij kalm, ‘zit in uw rechter binnenzak.’

De graaf fronste boos zijn wenkbrauwen, alsof hij dit antwoord niet had verwacht. Voor hij het kon bevestigen of ontkennen, had de magiër de sleutel tevoorschijn getoverd.

‘Ja, hier is hij,’ zei hij opgewekt, en hij overhandigde de sleutel aan Frans.

De jongeman wuifde er even mee naar Iwan, die nog steeds hoog op een balustrade zat, en gaf hem toen aan Geert-Jan.

Op de achtergrond sprak mejuffer Rosmarijn op zangerige toon:

Groenmouw zal de Spreuken spreken,

Groenoog zal de Sleutel vinden,

Groenhaar zal de Draak verslaan.

Onder ademloze stilte stak Geert-Jan de sleutel in het slot, draaide hem om en opende de kist. Allen rekten zich uit om erin te kunnen kijken, maar wat ze zagen was niet veel. In de ebbenhouten kist zat een kleinere kist van metaal, en daarin was een pak, gewikkeld in een verschoten groene doek...

‘Er is een brief bij,’ zei Geert-Jan, ‘van Graaf Gregorius.’

Met een brief is het begonnen, dacht Frans, en zo eindigt het dus ook...

Hij hoorde de kinderen een zucht slaken en vroeg zich af of het van teleurstelling was - waarschijnlijk hadden ze zilver en goud verwacht, edelstenen en juwelen.

Geert-Jan bekeek de brief met een ernstig gezicht; plotseling viel er iets uit; drie munten rolden op de grond.

De magiër raapte ze op, bezag ze aandachtig en sprak: ‘Dit zijn heel oude rode duiten, bronzen geldstukken uit het Heilige Land.’

‘Het zijn er maar drie,’ zei de graaf met iets van leedvermaak in zijn stem.

‘Alle goede dingen bestaan uit drieën,’ zei de heer Thomtidom, ‘en wie het kleine niet eert, is het grote niet weerd.’

Hij gaf de geldstukken aan Geert-Jan terug, boog zich over de brief en las langzaam de eerste regels voor:

Hierbij geef ik, Graaf Gregorius Grisenstijn, de schat aan mijn kleinzoon, of aan diens kind, of aan diens kinds-kind, enzovoort. Ik zal er bovendien bij vertellen hoe ik hem vond en waarom ik hem weer verborg. Maar wie mij geheel wil begrijpen, die leze het Boek, van A tot Z.

‘Een boek, een brief en drie bronzen munten,’ voegde hij er binnensmonds aan toe.

Geert-Jan had intussen het pak uit de metalen kist gehaald, en sloeg de verschoten doek voorzichtig open. Het boek kwam tevoorschijn; het was in leer gebonden en zag er heel oud uit.

Frans deed de kist dicht, zodat Geert-Jan het boek op het deksel kon leggen. De jongen sloeg het open en liet een verrast ‘Aaah!’ horen.

De bladzijden waren van perkament, niet bedrukt, maar beschreven met sierlijke letters, en op elke bladzij stonden prachtige hoofdletters met bladgoud belegd, en tekeningen van fabeldieren, en kleurige miniaturen van wonderlijke kastelen en ridders te paard met pluimen op hun helmen... Elk blad was een juweeltje van schrijf- en tekenkunst.

‘Dit is heel kostbaar!’ zei Frans. ‘Een echt middeleeuws handschrift, Geert-Jan!’

De kinderen kwamen dichterbij om het beter te kunnen bekijken.

‘Kom er niet met je vingers aan!’ sprak Graaf Grisenstijn scherp. ‘Geert-Jan, wees voorzichtig! Als het echt is, is het onschatbaar veel waard...’

‘’t Is gewoon een soort beeldroman,’ mompelde Jan Toereloer.

‘Maar wel kunstig,’ vond een van de agenten.

‘En ongetwijfeld echt,’ zei de heer Thomtidom, terwijl hij met een blanke hand de titelpagina opsloeg. ‘Kunt u het lezen, mijnheer Van der Steg?’

Frans boog zich dieper over het boek heen en las:

Dit is een Getrouw Verslag van de lotgevallen van Ridder Grimbold

Graaf Grisenstijn, hoe hij ter Kruistocht ging en voer over de zee, en Schipbreuk leed, en strandde in het Land van Torelore, - van zijn Axmnturen in Torelore, en zijn Reis terug, die eindigde bij de Zevensprong.

Tweemaal bleef hij even steken - bij het woord Torelore. Hij had altijd gedacht dat hij dat land zelf verzonnen had, en het was heel vreemd te ontdekken dat het werkelijk bestond, of had bestaan... Zou dat vaker voorkomen? dacht hij. Dat de verhalen die je verzint geen fantasie zijn, maar ergens vandaan komen en echt zijn gebeurd, in een andere tijd, op een andere plaats, zonder dat je het weet?

Geert-Jan pakte het boek op en keek opgetogen de kring rond. Plotseling liet hij het bijna vallen; Frans nam het haastig van hem over.

‘Tante Rosmarijn!’ riep Geert-Jan, en hij vloog haar in de armen. ‘Tante Rosmarijn, wat een machtige verjaardag!’

‘Ik kan het daar niet mee eens zijn,’ sprak Graaf Grisenstijn kil. Hij wendde zich tot de agenten. ‘Ik trek mijn aanklacht in,’ zei hij. ‘U kunt gaan.’

‘Maar u kunt ze toch niet zomaar wegsturen?’ zei tante Willemijn onverwacht. ‘Misschien hebben we ze straks nog nodig. Bovendien moeten we ze eerst iets aanbieden. Ik heb taartjes meegebracht, en of u het nu leuk vindt of niet, het is een verjaardag.’

Jan Toereloer kwam naar voren met een grote doos.

‘Hoe durf je mij weer onder ogen te komen!’ zei de graaf kwaad. ‘Waar is Manus?’

‘Ik heb hem niet ver van Roskam uit de koets gegooid,’ antwoordde Toereloer. ‘Maar ik denk niet dat hij meteen naar huis terug is gaan lopen. Waarschijnlijk zit hij in “Het Dorstige Hert” om bij te komen.’

Graaf Grisenstijn verplaatste zijn boze blik naar Frans. ‘Ik had u van het eerste ogenblik af moeten verdenken,’ zei hij. ‘Ik geloof dat er een complot tegen mij is gesmeed...’

‘Zo is het,’ zei Frans kalm. ‘Er waren zeven samenzweerders. En nu zijn er nog wel meer personen die weten wie u bent: de Grimmige Vijand van het Rijm op de drempel.’

‘En de Draak uit het Verzegelde Geschrift,’ voegde de heer Thomtidom eraan toe, terwijl hij de politiepenning van de ene hand in de andere liet glijden.

‘Hoe komt u erbij...’ begon de graaf.

‘U weet het zelf ook!’ zei Frans. ‘Waarom anders uw bezwaar tegen mijn groene haar?’

De kinderen fluisterden de laatste woorden na als een echo: ‘Groene haar... Groenhaar...’

De graaf keek naar hen en zijn gezicht stond bijna ongerust. Toen herstelde hij zich echter. ‘Dit bevalt mij helemaal niet,’ zei hij kortaf. ‘Ik doe niet mee aan het feest.’ Hij draaide zich om en liep weg, met afgemeten pas.

‘Opgeruimd staat netjes,’ zei Roberto. Vlug pakte hij een taartje uit de doos die Jan Toereloer vasthield.

‘Van opgeruimd kun je nog niet spreken, Roberto,’ zei mejuffer Rosmarijn, die bij hen kwam staan, met Geert-Jan. ‘En netjes is het hier ook niet. Wat Gradus Grisenstijn betreft, hij is wel onze vijand, maar toch is hij een van ons!’

‘Een van ons?’ zei Frans enigszins verbaasd.

‘Ja zeker. Hij gelooft immers ook aan de profetieën van de Gekke Gregorius.’ Mejuffer Rosmarijn keek de graaf na; deze verdween net door de deur naar de wenteltrap naar de rococokamer. ‘Ik zal naar hem toe gaan en eens rustig met hem praten,’ vervolgde ze. ‘De zaken moeten nu eens en voor altijd worden afgehandeld, vind je ook niet?’ Ze gaf Geert-Jan een klopje op zijn schouder en liep snel weg.

Wel, dacht Frans, zij is waarschijnlijk degene die het best in staat is de graaf te doen inzien dat hij het spel verloren heeft... Hij keek Geert-Jan aan en zei: ‘Het spijt me dat ik wat laat op je feest verscheen, maar...’

‘O, ik begreep meteen dat u een plan had, mijnheer,’ zei Geert-Jan. ‘Toen oom Gradus zei dat u wegwas gegaan...’

‘Zo, heeft hij dat gezegd,’ prevelde Frans.

‘Ja... maar ik wist wel dat het een list van u was,’ zei de jongen, hem aankijkend met een blij en goedkeurend gezicht. ‘Mijnheer Groenhaar...’

Frans zweeg; hij was getroffen door zoveel vertrouwen.

‘Ik vind dat rood haar hem beter staat,’ zei tante Willemijn. ‘Groen haar is toch wat ongewoon... net zo ongewoon als dit feest. Hemeltjelief, wat een rommel! Het zal een heel werk zijn dat allemaal op te ruimen. Maar eerst zullen we wat eten en drinken.’

En geholpen door de nog steeds verbijsterde Selina ging ze aan het werk om daarvoor te zorgen.

Intussen gaf de heer Thomtidom aan een van de agenten zijn politiepenning terug. ‘Bedankt voor het lenen,’ zei hij.

‘Geen dank, mijnheer,’ antwoordde de agent, en liet er toen verbaasd op volgen: ‘Maar ik heb u niets geleend!’

Frans was op de kist gaan zitten, met het kostbare boek op zijn knieën.

‘Ik heb uw boeken ook,’ zei de magiër, terwijl hij naast hem plaatsnam. ‘Hier, in deze tas. Ik dacht zo dat u misschien weer wilde gaan studeren.’

‘Hoe raadt u het,’ zei Frans.

De rust was weergekeerd; de kinderen zaten vergenoegd tussen de rommel, om het gat in de vloer. Ze aten gebakjes, dronken limonade en praatten zachtjes met elkaar. Roberto at een tweede taartje, bekeek fronsend zijn gitaar en begon er nieuwe snaren op te zetten.

‘De profetieën zijn juist gebleken,’ sprak de magiër; ‘bijna tenminste... Door uw slimme - nee, schitterende inval hebben Geert-Jan en de kinderen de schat gevonden, en is de graaf door een lied ten val gebracht. Maar nu is er nog één ding dat mij dwarszit...’

‘Mij ook,’ zei Frans. ‘Ik vind dat mijn inval, hoe slim ook, niet erg schitterend is te noemen. Het is toch niet zoals het behoort, de kinderen een zaal te laten afbreken...’

‘Nou, afbreken,’ zei de magiër vergoelijkend. ‘Dat valt wel mee.’

‘Ze dansen een gat in de vloer,’ zei Frans, ‘en als beloning voor hun slecht gedrag vinden ze een schat!’

‘Ze vinden een schat,’ herhaalde de magiër. ‘Dat is wat mij dwarszit. Waar is de ladder die hem aan moest wijzen?’

Ja, dat klopte inderdaad niet! Frans dacht aan de ladder die bijna zijn ondergang was geworden, maar hij had geen zin daarover te spreken. ‘Ach,’ zei hij, ‘niet alle profetieën komen uit. Mijn groene haar heb ik ook niet gekregen omdat het voorspeld is; ik heb het alleen aan u te danken.’

‘Dat was ook een goede inval,’ zei de magiër. ‘Verkeerslichten brachten mij op het idee: als die van rood op groen kunnen springen, kunnen haren het ook. Rood en groen zijn complementaire kleuren, zoals u misschien weet...’

‘Maar hoe lang moet ik zo blijven rondlopen?’ vroeg Frans.

‘Ik denk datje haar eerst op oranje zal springen,’ zei Roberto, opkijkend van zijn gitaar. ‘En daarna zal het wel weer de oude kleur krijgen.’

De heer Thomtidom was tot zijn eigen probleem teruggekeerd. ‘En een Ladder wijst mij aan... ‘mompelde hij.

Roberto tokkelde op zijn nieuwe snaren, ze telkens weer proberend.

‘Hè ja, speel nog eens wat!’ riep Geert-Jan, overeind springend.

‘Alleen als jullie allemaal blijven zitten!’ zei tante Willemijn streng.

De magiër rees plotseling op, hij keek naar Roberto en zong zacht: Do re mi fa sol la si... Ik weet het!’ zei hij. ‘De Zevensprong... de zeven noten van de toonladder... Roberto speelde, de kinderen zongen een lied... Men kan geen muziek maken zonder een toonladder... Dat is de betekenis van Gregorius’ profetie: En een Toonladder wijst mij aan!’

‘Toonladder?’ herhaalde Geert-Jan.

Roberto tokkelde er een op zijn gitaar. ‘Daar zou ik nu nooit aan gedacht hebben,’ zei hij.

‘Ik wilde dat iemand er eerder aan had gedacht,’ zei Frans, terugdenkend aan alle ladders die hij voor niets beklommen had.

‘Ik heb het u toch al meer gezegd,’ sprak de magiër met een voldaan gezicht. ‘Profetieën komen altijd uit, ondanks en niettegenstaande onze bemoeiingen.’

Toen mejuffer Rosmarijn weer de zaal in kwam, stonden alle kinderen om Frans heen en bekeken de platen van het oude, oude boek. Ze ging bij hen staan en zei: ‘Ik heb thuis op zolder een glazen kastje waar dit boek precies in past. Je mag het boek dadelijk meenemen, Geert-Jan, maar je oom heeft als voorwaarde gesteld dat je het daarin zult bewaren...’ Ze keken haar allen vragend aan.

Ze glimlachte en knikte Geert-Jan toe. ‘Ja,’ zei ze, ‘Graaf Grisenstijn vindt het voor jou beter datje bij mij komt wonen, in de Kruidenhof.’

De kinderen beantwoordden deze mededeling met een luid ‘Hoera!’ Behalve Geert-Jan - die schreeuwde niet; hij keek alleen maar heel gelukkig.

‘En de graaf?’ vroeg Frans op zachte toon.

‘Ik heb Gradus gezegd dat hij maar terug moet gaan naar Den Haag,’ antwoordde mejuffer Rosmarijn. ‘Dan woont daar tenminste weer een graaf. Hier kan hij niet blijven; hij heeft zich voorgoed onmogelijk gemaakt, en dat beseft hij zelf ook wel.’

‘Dus het Trappenhuis komt leeg te staan,’ zei Frans. Geert-Jan liet zijn ogen door de zaal dwalen. Iwan was naar beneden gekomen; hij rolde rond tussen de serpentines. ‘Ik hou toch wel van het Trappenhuis,’ zei de jongen nadenkend.

‘Later, als je volwassen bent, zal het van jou zijn,’ sprak mejuffer Rosmarijn. ‘Dan mag je er gaan wonen - als je wilt.’

Geert-Jan knikte en vestigde toen zijn blik op Frans. ‘Mijnheer...’ begon hij, en viel zichzelf verbaasd in de rede. ‘Mijnheer, uw haar is niet groen meer... het is oranje!’

‘Zie je wel dat ik gelijk krijg?’ zei Roberto. ‘Dadelijk zal het rood worden.’

Geert-Jan wierp zijn hoed omhoog en riep vrolijk: ‘Drie hoeraatjes voor Frans de Rode! Hiep, hiep...!’ En daarmee eindigde het feest.

De kinderen namen afscheid en gingen naar huis; de politieagenten vertrokken ook. Selina en Berend raapten de rommel bij elkaar en verlieten daarmee de zaal, de overgebleven gebakjes niet vergetend.

Graaf Grisenstijn kwam terug, kalm, koel en beleefd alsof er niets was gebeurd. De samenzweerders wachtten hem op. Voor het eerst waren ze alle zeven bij elkaar: Frans de Rode en Roberto, mejuffer Rosmarijn en tante Willemijn, Jan Thomtidom en Jan Toereloer, en Iwan de Verschrikkelijke, die om Geert-Jans benen draaide.

De graaf riep zijn neef bij zich en deelde hem mee wat mejuffer Rosmarijn al had verteld: dat hij dadelijk met haar mee zou gaan naar de Kruidenhof. ‘Mejuffrouw Grisenstein kan beter voor je zorgen dan ik,’ sprak hij, ‘al ben en blijf ik je voogd.’

‘Ja oom Gradus,’ zei Geert-Jan. ‘En de schat... moet die altijd in het glazen kastje blijven?’

‘Totdat je achttien jaar oud bent,’ antwoordde de graaf. ‘Het boek is van jou, maar het is eigenlijk veel te kostbaar voor een kind.’ Hij zweeg even en zei toen: ‘Je mag er nu en dan wel eens in kijken, als je van tevoren je handen wast. En alleen op zondag.’ Hij wendde zich tot mejuffer Rosmarijn. ‘U kunt nu vertrekken,’ sprak hij.

‘En wanneer vertrekt u?’ vroeg Frans.

De graaf zag hem toornig aan. ‘Het liefst vertrok ik zodra ik mijn koffers heb gepakt,’ zei hij. ‘Maar ik moet er ook nog voor zorgen dat het huis behoorlijk wordt afgesloten.’

‘Er zou een huisbewaarder moeten zijn,’ sprak de heer Thomtidom, ‘iemand die ervoor zorgt dat er geen onbevoegden binnenkomen, zolang het leegstaat.’

‘Wat is er hier nog te zoeken?’ zei de graaf. ‘Er is geen schat meer verborgen

‘Maar er is een verhaal aan verbonden,’ zei mejuffer Rosmarijn.

‘Het is en blijft een gevaarlijk huis,’ sprak tante Willemijn. ‘Ik vind ook dat het niet onbewaakt mag blijven.’

‘Zo, vindt u dat,’ zei de graaf boos. ‘Nu, zorgt u dan maar voor een huisbewaarder! Ik heb altijd moeite met mijn personeel - zelfs de gouverneurs die ik aanneem, kan ik niet vertrouwen.’

‘Ik weet een heel goede huisbewaarder,’ zei de heer Thomtidom. ‘Jan Toereloer is voor dit baantje geknipt, en hij is toevallig juist zonder werk.’

‘Een prachtig idee!’ riep Roberto enthousiast.

De graaf beaamde zijn woorden niet; hij keek de samenzweerders somber aan.

Jan Toereloer grijnsde. ‘Ik vind het best,’ zei hij. ‘Als ik een goed salaris krijg tenminste.’

‘Dat spreekt vanzelf,’ sprak de heer Thomtidom. ‘Is dat zo niet mooi geregeld? En Jan is handig ook; hij kan dan meteen het gat in de vloer repareren.’

‘Dat wil ik wel voor niets doen,’ zei Toereloer.

‘Dan moet ik er wel in toestemmen,’ sprak de graaf nors. ‘Maar eerst kun je iets anders voor me doen, Toereloer. Manus is niet komen opdagen; ik vind dat jij dus verplicht bent mejuffrouw Grisenstein en mijn neef naar de Kruidenhof te rijden.’

Jan Toereloer grijnsde weer. ‘Het komt in orde, mijnheer,’ zei hij. ‘Langs de Zevende Weg zijn we er zo.’

De graaf richtte zich tot Frans. ‘U, mijnheer Van der Steg, hebt uw ontslag gekregen,’ zei hij effen. ‘U zult begrijpen dat

Geert-Jan geen gouverneur meer nodig heeft, nu hij gewoon naar school gaat... Wel, goedendag allemaal.’

‘En Iwan?’ riep Geert-Jan. ‘Wat moet er nu met Iwan?’ Hij keek bezorgd naar de kat, die hem spinnend een kopje gaf.

‘Iwan kan rustig hier blijven,’ zei Toereloer. ‘Hij houdt van het Trappenhuis, en wij zullen het samen best kunnen vinden !’

Frans kreeg plotseling een dwaas visioen: hij zag Jan Toereloer door Gregorius’ Kleine Feestzaal dansen, terwijl de zwarte kater toekeek op een trap.

‘Dat is waar,’ zei Geert-Jan langzaam. ‘Goed dan.’ Hij bukte zich, aaide de kat en fluisterde: ‘Dag Iwan. En tot ziens! Ik kom nog wel eens bij je, hoor.’

De graaf boog voor mejuffer Rosmarijn. ‘Ik zal u van tijd tot tijd natuurlijk een bezoek moeten brengen,’ zei hij, ‘om te zien of mijn neef het goed maakt.’

‘Je bent welkom, Gradus,’ zei mejuffer Rosmarijn, ‘maar alleen als Geert-Jan zelf je uitnodigt.’

Graaf Grisenstijn keek naar zijn neef, die nog steeds afscheid nam van de kat. En hij zei niets meer.

Korte tijd later reed de koets het open hek uit; Jan Toereloer zat op de bok en zijn passagiers waren mejuffer Rosmarijn en Geert-Jan, tante Willemijn en de heer Thomtidom. Frans kon er niet meer bij, maar Roberto wilde hem wel thuisbrengen op zijn bromfiets. Zo klom Frans weer achterop, met zijn boekentas onder de ene arm en Roberto’s gitaar onder de andere. Ze raasden de koets voorbij, stoven de Zevende Weg in, en reden via de Zevensprong naar Frans’ dorp.

‘Kom je even mee naar binnen?’ vroeg Frans, toen hij was afgestapt. ‘Tante Willemijn is er nog niet, maar ze laat de achterdeur altijd open.’

De jongen schudde zijn hoofd. ‘Ik moet op tijd thuis zijn.’ ‘Waar ga je heen?’ vroeg Frans. ‘Naar je tent in het bos, of naar je huis in de stad?’

‘Naar de stad,’ antwoordde de jongen een beetje spijtig.

‘Ja, het avontuur is uit,’ zei Frans. ‘Maar het is mooi geweest, vind je ook niet?’ Na een korte aarzeling liet hij erop volgen: ‘Was je vandaag nu Roberto of de Brozem?’

‘Ik weet het niet,’ zei de jongen schouderophalend. ‘Noem me maar gewoon Rob.’ Hij glimlachte even en voegde eraan toe: ‘Je mag ook wel Roberto zeggen

‘Ach, je naam doet er eigenlijk niet toe,’ zei Frans. ‘Tot ziens dan.’ Hij keek de jongen na - Brozem, Rob en Roberto - totdat die uit het gezicht was verdwenen. Toen woog hij de zware boekentas eens in zijn hand, en ging langzaam het huis binnen.

De volgende morgen stond meester Van der Steg weer gewoon voor de klas. Groenhaar was voorgoed verdwenen, maar van Frans de Rode kon dat niet worden gezegd. Het haar van de meester had immers weer de kleur die mijnheer Thomtidom zo mooi vond... echt donkerrood, en niet die peenkleur. Maar, zo zei Frans tot zichzelf, hij geloofde niet dat hij ooit nog een verhaal zou vertellen waarin Frans de Rode een hoofdrol vervulde...

Hij keek zijn leerlingen aan; zijn blik bleef rusten op de jongen in de voorste bank - naast Kees, die tot nu toe altijd alleen had gezeten... Geert-Jan Grisenstijn! Misschien, dacht hij, waren er wel andere verhalen te vertellen - de schat van het Trappenhuis had hem op het idee gebracht: verhalen over de Gekke Gregorius, en over ridder Grimbold, die in het Land van Torelore was geweest...

Maar nu was het maandagmorgen, en volgens het lesrooster was er nuttig werk te doen. Meester Van der Steg wendde zich naar het bord; hij schreef er echter geen cijfersommen op, maar tekende een vlag, een wapperende vlag met een lange groene wimpel. En hij zei: ‘Gisteren is er van onze klas iemand jarig geweest; jullie weten wel wie. Zing Lang zal hij leven voor Geert-Jan Grisenstijn.’

Toen het lied uit was, stak Marjan haar vinger op. ‘Meester,’ vroeg ze, ‘mogen we nog wat zingen? Het lied van de Zevensprong?’

Frans glimlachte. ‘Goed,’ zei hij. ‘Eén keer en niet meer.’ Enigszins bezorgd voegde hij erbij: ‘Zing het zacht, alsjeblieft, heel zacht!’

Met glinsterende ogen zetten de kinderen hun lied in; ze waren gehoorzaam en zongen het gedempt en bijna geheimzinnig:

Heb je wel gehoord van de Zeven-, de Zeven-,

Heb je wel gehoord van de Zevensprong?

Ze zeggen dat ik niet dansen kan.

Ik kan dansen als een edelman.

DAT IS EEN

DAT IS TWEE

DAT IS DRIE

DAT IS VIER

DAT IS VIJF

DAT IS ZES...

Maar toen konden ze zich niet meer inhouden, en ze eindigden met een schallende toon, een triomfantelijke kreet en een dreunend voetgestamp - zodat de muren trilden, de ruiten rinkelden en het daverde door de hele school:

DAT IS ZEVEN!

Ja, dat was zeven, en nu is het verhaal gedaan.

NOOT

Frans van der Steg dacht dat hij het Land van Torelore verzonnen had, totdat hij erover las in het boek van Ridder Grimbold. Er is echter nog een verhaal waar dit land in wordt genoemd: in de middeleeuwse Franse liefdeshistorie Aucassin en Nicolette.

Tonke Dragt

Table of Contents

1 Frans krijgt een geheimzinnige brief

2 Frans maakt een rit in het donker

Frans komt te weten wie Gr... Gr... is

4 Frans verneemt dat er een complot bestaat

5 Frans raakt in het complot verstrikt

6 Frans betreedt het Trappenhuis

7 Frans vraagt zich af hoe de profetie uit kan komen