Inhoud

Biggles van het begin af

Voor het eerst de lucht in

Geland - maar verdwaald

De boot naar Frankrijk

Strijd

Samenzweringen en plannen

Te laat voor het diner

Een gewaagde stunt

Speciale opdracht

Ogen van de kanonnen

De camera

De ‘show’

Smerig werk

De eerste vlucht van de Pup

VerrastDe laffe Duitser

Ochtendpatrouille

Biggles van het begin af

Dit boek is het antwoord aan velen die gevraagd hebben wanneer en waar Biggles leerde vliegen. Het is vele jaren geleden geschreven terwijl de gebeurtenissen nog vers in de geest van de auteur lagen, lang voordat er sprake was van Hitler en een tweede Wereldoorlog. De zoons van sommigen van de jongens die het toen lazen, vliegen nu met straalvliegtuigen. De tijd gaat voort - en in de vliegwereld is die voortgang zelfs heel snel geweest. Maar dit was het begin, en het begin van Biggles.

Voor lezers van de moderne Biggles-boeken zullen deze vroege avonturen misschien vreemd schijnen, zowel in de gebruikte termen als in de stijl van de gesprekken. Maar Biggles was toen nog heel jong. En de Air Service (de toenmalige Engelse luchtmacht) eveneens. Eigenlijk was er helemaal geen luchtmacht. De gevechtstoestellen werden gevlogen door officieren die waren afgestaan door de landmacht (het Royal Flying Corps) en de marine (Royal Naval Air Service). Toen Biggles (en de schrijver) leerden vliegen, waren de vliegtuigen en de erbij behorende uitrusting, naar moderne maatstaven gerekend, primitief. Gevechtstactieken zoals vandaag de dag worden toegepast, waren onbekend. Elke piloot had zijn eigen methode, en nam, als hij lang genoeg leefde, wat trucjes over van de oude rotten. Zodra hij eenmaal in de lucht was, kon hij min of meer doen en laten wat hij wilde, want hij was buiten bereik van de grond, met uitzondering van de verbinding door middel van zichtbare tekens. De verbinding tussen het vliegtuig of tussen de piloot en de schutter werd alleen onderhouden door handgebaren. Gekruiste vingers betekende een vijandelijk toestel. Duim en wijsvinger in de vorm van een cirkeltje betekende Britse toestellen. De duimen omhoog betekende alles goed. De duimen omlaag - nou, dat was niet zo best. De nadering van vijandelijke toestellen werd ook aangegeven door de vleugels op en neer te bewegen. Zoals de lezer wel zal veronderstellen, waren de ervaringen van de schrijver vrijwel dezelfde als die welke hierin beschreven worden. Een paar vluchten en je vloog solo. Een paar uur solo en je ging de oorlog in om je geluk te beproeven. Ongelukken bleven natuurlijk niet uit, maar desondanks was het een onbezorgd leventje in die dagen welke nu geschiedenis zijn geworden. Het onbegrijpelijke is dat er nog iemand deze tijd overleefde, want behalve de risico’s van de oorlog waren er ook de vele gebreken die aan de toestellen kleefden, en er waren geen parachutes. Aan de andere kant had men omdat de machines langzaam en van hout, draad en textiel waren gemaakt, tijdens een ongeluk een grotere kans om het te overleven dan in de moderne, uiterst verfijnde jager. Hier zijn enkele aantekeningen ter verklaring:

Sopwith Pup     Verkenningsvliegtuig, tweedekker, met roterende motor. Het nieuwste van het nieuwste in1916

Sopwith Camel   Een krachtiger uitvoering van de Pup, maar lastig om te vliegen.

Bristol Fighter   Een heel doelmatige tweezitter-voor- alle-doeleinden die jarenlang standaarduitrusting bleef bij de RAF.

FE2b Een tweezitter van het duwschroef- type dat in de oorlog 1914-18 veel werd gebruikt. De piloot zat vóór de motor, met vóór hem de schutter. Met een krachtiger motor werd het de FE2d.

LVG  Een Duitse tweezitter, het produkt van Luft Verkehrs Gesellschaft.

Albatros  Een doelmatige Duitse gevechtsmachine.

Driedekker     De Fokker-driedekker (Triplane in het Engels) werd door vele vooraanstaande Duitse piloten gebruikt. Vaak werd dit type aangeduid met Tripe of Tripehound.

Jagdstaffel     Duitse gevechtseenheid. Letterlijk: Jachtsquadron.

Vlammende uien Een type Duitse luchtdoelgranaat.

Jampot   Bijnaam voor een motorcilinder.

Royal Flying Corps Koninklijk Vliegerkorps.

Looping    Lusvlucht.

Shorthom    Letterlijk: ‘korte hoorn’.

Ulaan         Bereden verkenner van het Duitse leger in de eerste Wereldoorlog.

Voor het eerst de lucht in

Op een mooie ochtend laat in september van het door de oorlog geteisterde jaar 1916 verscheen een jonge officier in het karakteristieke uniform van het Royal Fly ing Corps in de deuropening van een van de lange, lage, smalle houten barakken die in de loop van de voorafgaande achttien maanden door heel Engeland als paddestoelen uit de grond waren gerezen. Hij bleef een ogenblik naar een grote open ruimte staan staren die zich zover het oog reikte, uitstrekte in de ijle herfst- nevel die alles buiten een kring van enkele honderden meters schaduwachtig en vaag maakte. Er was weinig aan hem dat hem onderscheidde van duizenden anderen in wier oren de roep ‘te wapen’ niet vergeefs had geklonken en die in verscheidene delen van het land precies hetzelfde deden. Zijn uniform was nog steeds ontbloot van de oorlogsonderscheidingen die het tenslotte zouden bedekken. Zijn koppelriem kraakte nog licht wanneer hij zich bewoog, als een paar nieuwe schoenen.

Er was niets merkwaardigs of zelfs krijgshaftigs aan zijn uiterlijk te bekennen; integendeel, hij was schraal, eerder onder de gemiddelde lengte en zag er vrij teer uit. Een lok blond haar kwam aan één kant onder zijn zwierig staande RFC-pet uit, zijn ogen, die nu vol verwachting sprankelden, waren lichtbruin van kleur. Zijn trekken waren fijngesneden, maar zijn vierkante kin en de krachtige lijnen van zijn mond onthulden een zekere koppigheid, een doorzettingsvermogen dat elke indruk van zwakte loochende. Alleen zijn handen, die klein en wit waren, hadden die van een meisje kunnen zijn. Het was duidelijk dat hij nog heel jong was. Hij zou misschien achttien jaar kunnen zijn, zoals op zijn papieren vermeld stond, maar zijn geboortebewijs zou, als hij dat op het rekruteringsbureau had laten zien, onthuld hebben dat hij die leeftijd pas over elf maanden zou bereiken. Evenals zoveel anderen die na het verlaten van de school regelrecht in de oorlog waren terecht- gekomen, had hij voor zijn gemak zijn geboortebewijs ‘verloren’ toen hij zich aanmeldde voor de dienst, nu drie maanden geleden.

Een zware, met haar gevoerde leren jekker, die er groot genoeg uitzag voor een man van tweemaal zijn omvang, hing stijf over zijn arm. In zijn rechterhand had hij een vliegkap, eveneens van leer, maar gevoerd met bont, een paar reusachtige handschoenen met grof, geelachtig haar op de rug, en een stofbril. Hij schrok toen de stilte verbrijzeld werd door een weergalmend gebulder dat tot een machtig crescendo steeg en toen wegstierf tot een zacht gesputter. Het geluid, dat naar hij wist, het gebulder van een vliegtuigmotor was, ofschoon hij er nog nooit eerder zo dichtbij was geweest, kwam uit een rij reusachtige bouwsels die vaag opdoemden uit de nu optrekkende nevel, langs één kant van de sombere ruimte waarnaar hij zo gretig stond te staren. Er was heel weinig te zien, maar toch had hij zich van dat vlakke gebied van zanderige grond, beplant met kort, grof gras, in de afgelopen twee maanden die hij op de ‘grondschoot’ had doorgebracht, wel duizendmaal een beeld gevormd. Het was een vliegveld, of, om juister te zijn, het vliegveld van de Opleidingsschool voor Vliegeniers 17, die gevestigd was bij het dorpje Settling, in Norfolk. De grote, opdoemende gebouwen, waren de hangars waarin de buitengewone verzameling haastig gebouwde vliegtuigen stond die in die periode van de eerste Wereldoorlog gebruikt werden om de leerlingen de kunst van het vliegen bij te brengen.

Zijn neusgaten vingen een zwakke geur op, een merkwaardig aroma dat een lichte blos op zijn wangen bracht. Het was er een die op alle vliegvelden was waar te nemen, een mengsel van benzine, olie, spanlak en uitlaatgassen, en die men, wanneer men het eenmaal geroken had, nooit meer vergat.

Gedaanten, alle voorzien van een vliegeniersuitrusting, begonnen uit andere barakken te komen en zich naar de hangars te haasten waar vreemd uitziende vehikels nu naar een betonstrook werden gerold die als een wit lint over de volle lengte langs de voorkant van de hangras liep. Met een laatste taxerende blik om zich heen liep de nieuwe officier met ferme passen in hun richting.

Er was een kille bries opgestoken; ze vaagde het nevelgordijn weg en onthulde de laag aan de hemel staande witte bol van de zon, want het was nog heel vroeg. Toch was het al daglicht en geen daglicht werd tijdens de eerste Wereldoorlog op vliegscholen verspild. Hij bereikte de dichtstbij zijnde hangar en bleef staan, de ogen verlangend gericht op een buitengewoon bouwsel van hout, draad en canvas dat op zijn pad stond. Een propeller, die achter twee open zitplaatsen was aangebracht, draaide langzaam. Ernaast stond een lange, magere man in vliegpak. Zijn leren vliegjekker, die op een onbeschrijflijke manier onder de olievlekken zat, waaide open en onthulde een al even vuil tuniek, op de borst waarvan juist een insigne in de vorm van een paar kleine vleugels te zien was. Eronder zat het smalle strookje paars met wit lint van het Military Cross. Een volleerd piloot zou de figuur heel gewoon zijn voorgekomen, maar de jonge nieuweling bekeek hem met een ontzag dat bijna aan verering grensde. Hij wist dat de lange, magere man kon vliegen; niet alleen kon hij vliegen, maar hij had in de lucht ook nog met andere vliegtuigen gevochten zoals de onderscheiding op zijn borst bewees. Op dat ogenblik scheen hij echter alleen maar verveeld te zijn, want hij slaakte een machtige geeuw terwijl hij zonder enig teken van belangstelling naar het vliegtuig staarde. Toen, op het ogenblik dat hij zich plotseling omdraaide, zag hij de nieuweling staan.

‘Ben jij een van de knapen van de nieuwe cursus?’ vroeg hij kort.

‘Eh - eh - ja, meneer,’ klonk het geschrokken antwoord. ‘Al eens eerder in de lucht geweest?’

‘Nee, meneer.’

‘Hoe heet je?’

‘Bigglesworth, meneer. Dat is een hele mondvol, maar daar kan ik ook niets aan doen. De meeste mensen noemen me kortweg Biggles.’

Langzaam verscheen er een glimlach op het gezicht van de instructeur.

‘Verstandig idee, zei hij. ‘Goed, Biggles, stap maar in.’ Biggles schrok hevig. Hij wist dat hij naar het vliegveld was gekomen om te leren vliegen, maar ergens achter in zijn hoofd had hij het idee gehad dat dit gepaard zou gaan met enig ceremonieel, een heel rustige inleiding die langzaam tot een grootse finale zou leiden waarin hij voor de bewonderende ogen van mecaniciens zijn plaats zou innemen in een vliegtuig. En nu had de instructeur alleen maar gezegd ‘Stap maar in’ alsof een vliegtuig niet meer dan een doodgewone auto was. Er waren weliswaar mecaniciens, maar die gingen rustig met hun werk door zonder ook maar de geringste aandacht te schenken aart de opwindende heldendaad die zou worden verricht. Alleen één man, een korporaal, stond bij de neus van de machine met een wat wezenloze uitdrukking naar de lucht te staren. Enigszins verdoofd trok Biggles zijn vliegspullen aan. Het was de eerste keer dat hij ze droeg, en hij had het gevoel of ze hem tegen de grond drukten. Met stijve passen liep hij naar de machine toe. ‘Kijk uit!’

Hij sprong achteruit toen de schrille waarschuwing door de dikke kap tot zijn oren doordrong. De instructeur keek hem met nauwelijks bedwongen woede aan. ‘Wat ben je van plan?’ bulderde hij. ‘Mijn propeller op jouw hoofd te laten kapotslaan? Kom mee naar de voorkant!’

‘Neemt u me niet kwalijk, meneer,’ hijgde Biggles, waarop hij zo snel als zijn zware uitrusting hem dat toestond, naar de voorkant van de machine liep. Hij tilde zijn voet op en greep een draad om zich eraan op te hijsen.

‘Daar niet, sufferd! Haal je voet van die vleugel af voordat je de bekleding beschadigt!’ schreeuwde de instructeur vanaf zijn stoeltje.

Biggles stapte haastig achteruit - te haastig, want zijn voet raakte verward in een van de vele draden die in alle richtingen liepen. Hij klauwde wild aan de voor- rand van de ondervleugel, maar vergeefs, en het volgende ogenblik belandde hij languit op de grond.

De instructeur keek met zo’n vernietigende minachting op hem neer dat Biggles bijna in tranen uitbarstte. De korporaal kwam hem te hulp. ‘Zet je linkervoet in dat gat - nu de andere daar - mooi, hijs je nu maar op. Dat is ie!’

De ruimte in de cockpit scheen Biggles hopeloos onvoldoende te zijn, maar hij perste zich er op de een of andere manier in en ging met een zucht van verlichting zitten. Iets kwam pijnlijk op zijn achterhoofd terecht en hij schrok hevig.

‘Riemen vastmaken, zei een harde stem, ‘en hou je handen en voeten van de bedieningsorganen af. Als je gekheid uithaalt, sla ik je met dit dingetje hier op je schedel!’

Met enige moeite draaide Biggles zijn hoofd om te zien wat ‘dit dingetje hier’ was. Een grote Engelse sleutel werd onder zijn neus gehouden; op hetzelfde ogenblik begon de machine naar voren te rollen, eerst langzaam, maar met steeds toenemende snelheid. Iets als paniek greep hem aan en hij begon wild aan de onhandige leren riem te trekken die hij links en rechts van hem kon zien. Het duurde een minuut voordat hij besefte dat hij erop zat. ‘Als hij een looping of zoiets beschrijft, dan smak ik eruit, mompelde hij bitter terwijl hij vocht om het ding onder zich uit te krijgen. De machine scheen plotseling te zwaaien en hij greep beide kanten van de cockpit vast, terwijl hij op hetzelfde ogenblik omlaag keek. De hangars verdwenen juist onder hem.

De volgende minuten, die een uur schenen te duren, waren een nachtmerrie. De machine daalde en rees in een serie misselijk makende bewegingen en ieder ogenblik kwam een van de vleugels onder een alarmerende hoek omhoog. Hij had nog maar één gedachte: ‘Zolang ik leef, zal ik nooit meer vliegen - nooit meer. Ik moet gek zijn geweest om te denken dat ik het kon.’ Bossen, akkers en huizen schoten in verwarrende opeenvolging onder hem door en leken allemaal sprekend op elkaar. Had de piloot hem verteld dat ze boven een ander land dan het Verenigd Koninkrijk vlogen, dan zou hij hem direct hebben geloofd.

We moeten wel tachtig kilometer van het vliegveld verwijderd zijn, dacht hij even later. Maar de neus van de machine zakte en hij zag de hangars als het ware naar hem toe springen. Een ogenblik geloofde hij niet dat het de hangars waren; hij dacht dat zijn verbeelding hem parten speelde. Maar plotseling klonk er een geknars van wielen en voordat hij werkelijk besefte wat er gebeurde, was de machine tot stilstand gekomen op precies dezelfde plaats vanwaar ze was opgestegen. Verbaasd bleef hij naai het schijnbare wonder zitten kijken zonder dat hij een poging deed zich te verroeren. ‘Nou, hoe vond je het?’ zei een stem in zijn oor. Biggles klauterde onhandig van zijn zitplaats en draaide zich om naar de spreker. De instructeur glimlachte zelfs.

‘Fantastisch!’ riep hij enthousiast uit. ‘Ben je niet misselijk?’

‘Helemaal niet.’

‘Dat is een wonder. Het is boven ruw genoeg om iedereen luchtziek te maken; als het weer niet beter wordt, zullen we ermee moeten stoppen. Laten we je tijd op het bord gaan schrijven. In je logboek moet je zetten “Eerste vlucht. Luchtervaring vijf minuten”.’

‘Vijf minuten!’ riep Biggles ongelovig uit. ‘Zijn we maar vijf minuten in de lucht geweest? Ik dacht dat het minstens een half uur was.’

De instructeur was voor een mededelingenbord blijven staan waarop met grote letters ‘Formatie A’ stond, met eronder een serie namen.

‘Hoe was je naam ook weer?’ vroeg hij, terwijl er een rimpel op zijn voorhoofd verscheen. ‘Bigglesworth, meneer.’

‘Bij welke formatie ben je ingedeeld?’

‘Formatie? Ik weet het niet, meneer.’

‘Weet jij dat niet?’ snauwde de instructeur. ‘Algemenen, man waarom verknoei je dan mijn tijd? Wat liep je hier rond te scharrelen? Dit zijn de hangars van “Formatie A”.’

Biggles stapte in zijn zenuwachtigheid snel achteruit; zijn hiel raakte een wielblok en hij greep wild naar een langskomende officier om zich in evenwicht te houden.

‘Hela! Rustig aan!’ bromde een stem. ‘Dit is een vliegveld, geen worstelschool.’

‘Neemt u me niet kwalijk!’ riep Biggles vol afschuw uit terwijl hij de man losliet.

‘Je heet toevallig toch niet Bigglesworth?’ vervolgde de officier, een korte, dikke man met een afschrikwekkend litteken op zijn gezicht dat van het hoekje van één oog tot zijn kin reikte.

‘Eh, ja, meneer,’ antwoordde Biggles aarzelend.

‘Wat doe je dan hier? Jij hoort in mijn formatie en jehebt de klas laten wachten.’

‘Ik heb al gevlogen, meneer,’ protesteerde Biggles. ‘Je hebt al wat?’

‘Hij heeft gelijk!’ bromde de eerste instructeur. ‘Hij was hier, dus dacht ik natuurlijk dat het een van mijn jongens was. Ik wou dat jij op je eigen leerlingen lette.’ Biggles wachtte niet langer, maar haastte zich over de grasmat naar de plaats waar een groepje officieren - eveneens leerlingen, te oordelen naar hun vlekkeloze uniformen - bij de deur van een hangar stond. ‘Waar heb jij gezeten?’ riep een van hen. ‘Nerky heeft je hartgrondig lopen te vervloeken!’

‘Nerky?!’

‘Kapitein Nerkinson. Wij hebben hem de bijnaam Nerky gegeven omdat hij niet makkelijk is. Maar dat is hem niet kwalijk te nemen, want hij is al een keer of tien neergestort. Pas op, daar komt hij aan!’

‘Oké, laten we verder geen tijd meer verknoeien,’ begon de instructeur. ‘Ga om deze machine staan, dan zal ik jullie er het een en ander van vertellen.’ De leerlingen vormden een eerbiedige halve cirkel rondom de machine die hij had aangewezen. ‘Dit vliegtuig, begon hij, ‘wordt een Maurice Farman Shorthom genoemd, voornamelijk omdat het geen enkele hoorn heeft, kort noch lang. Sommige mensen noemen het een Rumpity, anderen noemen het een vogelkooi, door de vele draden die eraan zitten. De makkelijkste manier om erachter te komen of alle draden op hun plaats zitten, is een kanarie tussen de vleugels te stoppen; komt de vogel eruit, dan weet je dat hier of daar een draad ontbreekt.’

‘Denk er altijd aan dat als deze machine in een tolvlucht raakt, hij er nooit meer uitkomt, en dat tijdens een duik de kans groot is dat de vleugels eraf vallen. Straks zal ik jullie erin mee naar boven nemen, één tegelijk. Als iemand er niets voor voelt, dan moet hij dat zeggen, zodat hij kan worden overgeplaatst naar de infanterie.’ Zijn stem daalde tot een gefluister toen een zacht gefluit hun oren bereikte. Aller ogen gingen naar een machine die binnenkwam om te landen. Het was een Rumpity die met korte rukken scheen te dalen alsof hij van een onzichtbare trap afkwam. De piloot konden ze kaarsrecht op zijn stoel zien zitten. Een diep gekreun welde op uit de keel van de instructeur alsof hij plotseling een hevige pijnscheut kreeg. ‘Dat is Rafferty, daar durf ik alles om te verwedden!’ mompelde hij. ‘Ik dacht dat ik hem van die gewoonte had genezen. Goed opletten, jongens, dan -zul je het antwoord zien op de vraag waarom instructeurs gek worden!’ Iedereen op de grasmat staarde naar de machine, Biggles met een merkwaardig mengsel van angst en geboeidheid. Een vrachtauto, met een tiental van brandblussers voorziene mecaniciens erop, reed in afwachting van de noodlanding al over het veld.

De piloot van de binnenkomende machine zette zijn rukkerige daling voort. Op het laatste ogenblik scheen hij het gevaar te beseffen en moest hij de stuurknuppel met een ruk achteruit hebben getrokken, want de machine steigerde als een geschrokken paard en gleed toen met de staart omlaag terug naar de grond. Er klonk een verschrikkelijk gekraak van brekend houtwerk en scheurend linnen, toen de machine in een wolk van splinters aan snikken vloog. De piloot schoot van zijn stoel alsof hij door een onzichtbare veer werd voortgedreven, en rolde toen om en om over de grond als een aangeschoten konijn. Toen, tot grote verbazing van iedereen, krabbelde hij overeind en wreef met een triest gezicht zijn achterhoofd. De toeschouwers begonnen bulderend te lachen. Kapitein Nerkinson knikte kort.

‘Jullie hebben zojuist een prachtig voorbeeld gezien,’ zei hij, ‘van hoe je een kist niet aan de grond moet zetten!’

Geland - maar verdwaald

Een week later landde er een Rumpity op het vliegveld en enkele ogenblikken later sprong kapitein Nerkinson op de grond. Biggles, in de voorste cockpit, wilde hem volgen, maar de instructeur hield hem tegen. ‘Alles is met jou dik in orde,’ zei hij, ‘behalve dat je de neiging hebt iets te snel binnen te komen. Vergeet dat niet. En nou de lucht in!’

‘De lucht in?’ riep Biggles die zijn eigen oren niet kon geloven.

‘Je hebt het gehoord. Alles is oké met jou - maar blijf niet langer dan tien minuten weg.”Nee, dat zal ik zeker niet doen, daar kunt u alles onder verwedden!’ verklaarde Biggles met nadruk. Hij wierp een laatste, aarzelende blik op het vliegveld, als een zwemmer die op de hoge springplank is geklommen en voor het eerst naar beneden kijkt. Toen, zich plotseling vermannend, trok hij met een ruk het gashendel open en greep het eigenaardig gevormde instrument dat in de Rumpity als stuurknuppel diende. De machine sprong naar voren en daverde in een brede cirkel naar de in de verte staande heg. Toen de machine begon te slingeren, dacht Biggles een ogenblik dat hij een complete cirkel zou draaien en tegen de hangars botsen; maar hij hield zijn hoofd koel en trok haar recht. De staart ging omhoog en voorzichtig duwde hij de knuppel terug. Tot zijn verbazing ging de machine als een veertje omhoog, maar de naald van de snelheidsmeter liep alarmerend terug. Hij schoof de knuppel met een heftige beweging weer naar voren, toen hij tot zijn ontsteltenis bemerkte dat hij het toestel bijna overtrokken had door te snel te klimmen. Met de neus op de horizon gericht en de machine in horizontale richting houdend, kreeg hij al gauw wat meer zelfvertrouwen. Zijn hart begon wild te kloppen toen hij een akelige ‘sprong’ over de rand van een bos maakte, en hij mompelde ‘Hola!’ alsof hij het tegen een paard had. Het geluid van zijn eigen stem verhoogde zijn zelfvertrouwen, dus sprak hij zich van tijd tot tijd wat moed in met opmerkingen als ‘Rustig aan! Hola, jongetje!’ en ‘Kalm, kalm!’

Even later bedacht hij dat het tijd werd een volledige cirkel te beschrijven om terug te keren naar het vliegveld. Hij wierp snel een blik over zijn linkerschouder, maar hij kon de hangars niet zien. Hij draaide zich wat verder om. Het vliegveld was nergens te bekennen. Het was volkomen verdwenen, alsof de aarde was opengegaan en het had opgeslokt. Met een klam voorhoofd begon hij aan zijn bocht terwijl hij elke streek van het kompas in snelle opeenvolging bestudeerde, maar er was geen vliegveld.

Hij had nog enkele seconden nodig om te beseffen dat dit wonder werkelijk had plaatsgevonden. ‘Enfin,’ mompelde hij, ‘ik hoef alleen maar terug te gaan in de richting waaruit ik gekomen ben, dan kan ik het niet missen.’ Na vijf minuten keek hij neer op een landschap waarvan hij zeker wist dat hij het nog nooit eerder had gezien.

Zijn hart begon te bonzen en zijn lippen werden droog toen de volle schok tot hem doordrong van het feit dat hij volkomen verdwaald was. Er verscheen een ander vliegtuig in zijn gezichtsveld. Het scheen zijdelings af te drijven als een grote sprinkhaan, op die merkwaardige manier die andere machines in de lucht hebben, en hij volgde het enthousiast. Misschien ging het niet naar zijn eigen vliegveld, maar dat hinderde niet; elk vliegveld, onverschillig welk, zou hem te pas komen. Zijn teen glipte van het voetenstuur en hij keek omlaag om het weer goed te krijgen. Toen hij weer opkeek, bevond zijn machine zich bijna in een verticale helling; hij trok haar uit een misselijk makende zij slip terwijl zich vocht- pareltjes aan de binnenkant van zijn stofbril begonnen te vormen. Met een zenuwachtig rukje schoof hij het ding omhoog waarna hij verder zocht naar de andere machine. Ze was verdwenen. Zijn blikken gingen naar noord, zuid, oost en west, maar vergeefs. De schrik sloeg hem om het hart, maar hij ontdekte een spoorlijn en koerste erheen.

‘Dat moet de lijn zijn die naar Settling gaat,’ dacht hij, en vol enthousiasme begon hij ze te volgen. Hij had gelijk - het was de betreffende lijn; maar ongelukkigerwijs ging ze in de verkeerde richting. Na wat een eeuwigheid scheen te hebben geduurd, gebeurde er voor hem iets heel eigenaardigs. Het scheen alsof het land ophield, zo te zeggen abrupt in het niets eindigde. Hij dacht hier een ogenblik over na en hij was juist tot de conclusie gekomen dat het een mistbank was, toen iets anders zijn aandacht trok en hij grote ogen opzette. De gedaante scheen hem vertrouwd voor te komen, maar een ogenblik kon hij niet uitmaken wat het was. Het zag eruit als een schip, maar hoe kon een schip in de mist drijven? Kleine vaartuigen kwamen in zicht en tenslotte drong de waarheid tot hem door. Hij keek neer op de zee. Het scheen onmogelijk te zijn. Voor zover hij door op zijn kaart te kijken, kon beoordelen, bevond de kust zich minstens 60 kilometer van Settling. ‘Dit is vreselijk!’ kreunde hij en meteen begon hij af te draaien van het onheilspellende schouwspel. Een luchtstroom blies langs zijn wang en voorwerpen op de grond werden plotseling groter. Hij klemde zijn tanden op elkaar, wetend dat hij tijdens het keren in een hevige zijslip was geraakt. Snel wierp hij een blik op de hoogtemeter die, naar hij zag, op 120 meter stond, terwijl de naald een ogenblik tevoren nog op 350 had gestaan. ‘Goeie hemel, dat gaat zo niet!’ zei hij nijdig tot zichzelf. ‘Wat heeft Nerky ook weer gezegd?’ “Nooit je hoofd kwijtraken!” dat was het.’ Hij wist zich met enige moeite te vermannen en keek op zijn horloge. Hij was anderhalf uur in de lucht geweest en Nerky had hem gezegd dat hij na tien minuten terug moest zijn. Hij vroeg zich af hoelang zijn benzine het nog zou houden en met nieuwe schrik besefte hij dat hij niet wist hoeveel benzine er in de tank was toen hij vertrok. Het begon al een beetje te schemeren; straks zou het donker zijn en hoe zou hij dan de weg kunnen vinden? Hij herinnerde zich dat hij een kaart in zijn zak had, maar wat had hij daaraan als hij niet wist waar hij was? Hij zou dat alleen maar te weten kunnen komen door te landen en het iemand te vragen.

‘Het is de enige manier!’ zei hij wanhopig tot zichzelf.

‘Ik kan zo m’n  levenlang wel in kringetjes blijven rondvliegen zonder ooit het vliegveld te vinden.’ Hij begon uit te zien naar een geschikt veld om te landen.

Hij vloog nog enige tijd verder voordat hij er een vond. Het was een enorm veld, mooi groen, en hij stuurde de machine erheen. Op het laatste ogenblik viel het hem op dat er iets eigenaardigs aan het gras was, en met een ruk vloog hij weer op, beseffend dat hij bijna in een knollenveld was geland.

Er verstreek nog een kwartier en toen zag hij een ander groot veld. Zo te zien was het een stoppelveld dat de machine niet kon deren, maar hij vloog er toch behoedzaam op af. Pas toen hij ervan overtuigd was dat het inderdaad stoppels waren, nam hij zijn gas weg. De plotselinge stilte die na het geraas van de motor intrad, maakte hem bijna bang, en verlangend staarde hij naar de grond die nu op hem toe scheen te komen. In de volgende seconden van adembenemende spanning wist hij nauwelijks wat hij deed en hij voelde zich onuitsprekelijk opgelucht en verbaasd toen hij zijn wielen over vaste grond hoorde rollen. De machine kwam tot stilstand en hij nam het landschap op, nauwelijks in staat te geloven dat hij zich werkelijk op de grond bevond.

‘Ik ben geland!’ zei hij uitbundig tot zichzelf. ‘Geland zonder iets te breken! Hoe heb ik hem dat gelapt? Goeie ouwe machine!’ vervolgde hij terwijl hij een vriendschappelijk klopje op de houten wand van de cockpit gaf. ‘Jij moet het zelf hebben gedaan - ik niet. Maar de vraag is, waar zijn we?’

Hij ging rechtop in de cockpit staan en keek om zich heen. Er was geen sterveling te zien, evenmin kon hij enig spoor van menselijke bewoning ontdekken. ‘Ik moest natuurlijk weer de enige plek in Engeland uitzoeken waar totaal geen wegen, huizen of mensen zijn!’ dacht hij bitter. ‘Als ik helemaal naar de horizon moet lopen om iemand te zien, dan zal het aardedonker zijn voordat ik terug ben. In dat geval zou ik waarschijnlijk verdwalen!’ besloot hij triest.

Hij sprong op toen het geluid van een vliegtuigmotor zijn oren bereikte. Het was een Rumpity en wat nog beter was, hij kwam in zijn richting. Het leek er zelfs veel op dat de piloot van plan was in hetzelfde veld te landen.

‘Hoera!’ mompelde Biggles. ‘Nu zal ik weten waar ik ben.’

Hij had gelijk; hij zou het spoedig weten.

De Rumpity landde. De piloot sprong op de grond enliep met grote passen naar hem toe. Er scheen ietsmerkwaardigs bekends aan zijn gang te zijn.

‘Is het mogelijk?’ dacht Biggles. ‘Algemenen, ja, goeiehemel!’

Kapitein Nerkinson kwam met een gezicht dat op onweer stond, in zijn richting. ‘Wat voor een spelletje denk jij eigenlijk wel dat je speelt?’ snauwde hij. ‘Spelletje?’ herhaalde Biggles verbaasd. ‘Speelt?’

‘Ja, spelletje! Wie had jou verteld dat je buiten het vliegveld kon landen?’

‘Dat heb ik mezelf verteld, antwoordde Biggles naar waarheid. ‘Ik wilde uitzoeken waar ik was. Ik was verdwaald en ik wist dat ik zover van het vliegveld was afgeraakt dat ik…’

‘Verdwaald! Waar heb je het over? In het afgelopenuur ben je driemaal over het vliegveld gekomen. Ik hebje met eigen ogen gezien!’

‘Ben ik over het vliegveld gekomen?’

‘Ja, je bent er recht over gevlogen! Vandaar dat ik jeachterna ben gekomen.’

‘Er overgekomen!’ Biggles sloot zijn ogen en schudde huiverend zijn hoofd. ‘Dan kan het maar een paar kilometer uit de buurt liggen, riep hij uit. ‘Een paar kilometer! Het is maar een paar meter, dwaas - vlak aan de andere kant van de heg!’ Biggles liet zich slapjes terugzakken op zijn stoel. ‘Oké, laten we teruggaan, vervolgde de instructeur. ‘Kom vlak achter me aan en verlies me niet uit het gezicht.’

Hij liep haastig terug naar zijn machine en steeg op. Biggles volgde. De voorste machine maakte als het ware een sprongetje over de heg en begon toen dadelijk weer te dalen, en Biggles kon zijn ogen bijna niet geloven toen het vliegveld zich onder hem ontrolde; het scheen onmogelijk te zijn dat hij die enorme hangars niet had gezien.

In het kielzog vat^ kapitein Nerkinson begon hij te dalen. Hij scheen veel sneller te gaan dan de voorste machine, want het duurde niet lang of zijn neus raakte bijna de staart ervan. Hij zag hoe de instructeur zich naar buiten boog en met een wit gezicht achterom keek. Hij scheen iets te schreeuwen.

‘Hij denkt dat ik hem zal rammen,’ dacht Biggles. ‘En als hij niet uit de weg gaat, gebeurt dat ook; hij moet toch weten dat ik niet kan stoppen.’ De instructeur landde, maar hij stopte niet. In plaats daarvan racete hij als een gek naar de andere kant van het vliegveld, met Biggles vlak op zijn hielen. ‘Ik zal je niet uit het oog verliezen,’ verklaarde hij grimmig.

Kapitein Nerkinson draaide in een brede cirkel naar de hangars, en toen nadat hij uit zijn machine was gesprongen voordat deze goed en wel tot stilstand was gekomen, rolde hij weg naar de veiligheid. Biggles stoof rakelings langs de andere machine heen. Waarschijnlijk zou hij er zelfs tegenaan zijn gebotst als een stuk of zes mecaniciens die het gevaar zagen, niet naar voren waren gesprongen en zijn vleugels hadden gegrepen.

‘Probeer je mij te vermoorden?’ vroeg kapitein Nerkinson hem ijzig kalm. Maar hij ademde moeilijk. ‘U zei dat ik u niet uit het oog mocht verliezen.’

‘Inderdaad, maar ik had niet gezegd dat je mij moest rammen, sufferd!’

Toen de instructeur wat van de schrik bekomen was, wees hij naar de hangar. ‘Ga je tijd invullen, zei hij op bedroefde toon. ‘Als je net zo dicht aan de staart van de moffen blijft hangen als aan die van mij, dan word je een eerste-klas-jachtpiloot.’

Drie dagen later verzamelde zich een groepje om hetmededelingenbord buiten het bureau.

‘Wat is er?’ vroeg Biggles die probeerde in de buurtvan het bord te komen.

‘Overplaatsing, zei iemand.

Biggles wrong zich naar voren en liet zijn blikken over de alfabetische naamlijst glijden, tot hij zijn eigen naam bereikte en las:

Tweede luitenant Bigglesworth, J., naar Opleidingsschool voor Vliegeniers 4, Frensham.

De datum van de overplaatsing was die van de volgende dag.

Hij bracht de avond door met het haastig inpakken van zijn spullen en stapte in gezelschap van drie of vier andere officieren die naar hetzelfde vliegveld waren overgeplaatst, op de nachttrein naar zijn nieuwe basis. Het was de volgende dag al licht toen hij aankwam, want ofschoon de reis naar de Gevechtsschool die zich aan de kust van Lincolnshire  bevond, niet lang was, had hij toch heel wat oponthoud gehad en had hij verscheidene malen moeten overstappen. Ze werden afgehaald door een vrachtauto die hen met hun bagage voor het bureau afzette.

Biggles klopte op de deur, stapte naar binnen en salueerde.

Tweede luitenant Bigglesworth meldt zich,’ zei hij levendig.

De adjudant keek op een lijst. ‘De mess-sergeant zal je je kwartier wijzen, Bigglesworth,’ zei hij. ‘Installeer je zo vlug je kunt en meld je dan bij Formatie A - majoor Maccleston.’ Hij knikte en ging verder met zijn werk. Biggles deponeerde zijn spullen in het hem toegewezen vertrek en liep toen naar de hangars, waar hem werd verteld dat majoor Maccleston in de lucht zat. Dit verbaasde hem niet, want de lucht was vol machines - Avro’s, BE’s, FE’s, Pups, en een of twee typen die hij niet herkende. De meeste cirkelden boven de verst verwijderde kant van het vliegveld en doken naar iets op de grond. Ook drong het verwijderde geratel van mitrailleurs tot zijn oren door. Later vernam hij dat de verst verwijderde kant van het vliegveld regelrecht de zee inliep, een lang, verlaten strand waarop verouderde vliegtuigen waren geplaatst als doel. Tientallen officieren stonden op de grasmat, alleen of in groepjes, te wachten tot het hun beurt zou zijn om de lucht in te gaan.

Een Pup taxiede weg om op te stijgen en met intense belangstelling keek hij ernaar, want het was het type dat hij uiteindelijk hoopte te vliegen. Een FE kwam juist binnen om te landen en hij verstijfde van schrik, wetend dat een botsing onvermijdelijk was. Hij zag de schutter op de voorste zitplaats van de FE opspringen en de armen voor het gezicht slaan. Toen boorde de Pup zich er van onderen in met een vreselijk gekraak van versplinterend houtwerk. Een ogenblik bleven de machines middenin de lucht bewegingloos aan elkaar hangen; toen raakten ze los en boorden ze zich allebei in de grond met een klap die hij nooit zou vergeten. Een vlam lekte langs de zijkant van een ervan en toen schoot een steekvlam hoog de lucht in. Een ambulance reed met grote snelheid naar het toneel van het ongeluk en Biggles draaide zich om; hij voelde zich plotseling misselijk. Het was de eerste keer dat hij een vliegtuigongeluk had gezien.

Een sergeant eerste klas sloeg hem grimmig gade. ‘Niet best, luit, merkte hij onverschillig op, alsof hij naar een voetbalwedstrijd had staan kijken, een wedstrijd waarin een van de spelers gevallen was. ‘Maar daar zult u welgauw aan gewend raken,’ vervolgde hij toen hij Biggles’ bIeke  gezicht zag. ‘Vorige week zijn er hier zeven omgekomen.’

Biggles liep weg. Vliegen leek hem niet langer een opwindend spel; de tragedie hield zich er te dicht bij op. Hij was blij toen een instructeur landde, zijn passagier afzette en hem beduidde dat hij diens plaats kon innemen. Biggles klom in de cockpit en bemerkte tot zijn opwinding dat deze was uitgerust met mitrailleurs. ‘We gaan een schietoefeningetje houden, zei de instructeur, waarna hij opsteeg.

Drie dagen later werd Biggles op het bureau geroepen. ‘Wat is er aan de hand?’ vroeg hij aan een ernstig kijkende officier die juist naar buiten kwam. ‘Zware verliezen in Frankrijk, was het antwoord. ‘Ze sturen er iedereen heen zo vlug ze maar kunnen.’ Biggles stapte naar binnen en salueerde. De adjudant gaf hem een marsbevel en een vervoerbiljet.‘Om kwart voor zeven vertrekt er een vrachtwagen voor de trein van zeven uur,’ zei hij. ‘Je reist direct naar Frankrijk via Newhaven en Dieppe.’

‘Maar ik heb nog niet eens alle proeven afgelegd!’ riep Biggles verbaasd uit.

‘Heb je je logboek en je oefenkaart?’ Biggles legde de gevraagde papieren op het bureau. De adjudant vulde de vakjes in die nog openstonden, zette er zijn handtekening op en voorzag de papieren toen van een stempel.

‘Dan heb je ze nu afgelegd,’ zei hij met een eigenaardig glimlachje. ‘Je mag je “vleugels” dragen!’ Biggles salueerde en keerde in een staat van nauwelijks beheerste opwinding naar het vliegveld terug. Twee gedachten overheersten zijn geest. De ene was dat hij nu een echte piloot was die de zo begeerde ‘vleugels’ mocht dragen, en de andere was dat hij naar Frankrijk 8in8-Het feit dat hij er nog geen vijftien vlieguren op had zitten, met zijn tweeën en solo, ontmoedigde hem niet in het minst.

De boot naar Frankrijk

Sommige mensen zeggen dat de noordpool de meest verlaten plaats op aarde is. Anderen kennen deze twijfelachtige eer toe aan het hartje van de Sahara. Ze zijn allemaal abuis.

Zonder enige twijfel is het meest troosteloze plekje op aarde dat deprimerende eindstation dat de naam New- haven Quay draagt en aan de zuidkust van Engeland ligt, waar de passagier voor het vasteland uit een trein stapt, over het perron loopt en aan boord van de Kanaalboot gaat. In normale tijden is het al erg genoeg, maar tijdens de eerste Wereldoorlog waren er vrijwel geen woorden te vinden om het te beschrijven.

Zo dacht Biggles er althans over die ineengedoken op een plunjezak in een hoek van het perron zat. Zijn houding droop even sterk van neerslachtigheid als het donkere silhouet van het station droop van het vocht. Hij was niet alleen op het perron. Met tussenpozen bewogen zich bijna geheimzinnige, donkere, spookachtige figuren over de grauwe stenen, zowel alleen als in groepjes. Aan het andere einde kwam vanuit een niet te onderscheiden achtergrond langzaam een rij in overjassen gestoken mannen met onhandig uitziende bundels op hun rug te voorschijn. De enige geluiden waren vage, gedempte bevelen, en het griezelige kreunen van de bijtende noordoostenwind door het want van een schip dat als een grote, vage schaduw tegen de kade rustte. Nergens was een licht te zien, want in het Kanaal waren Duitse onderzeeboten gesignaleerd. Eenmaal klonk een spookachtige lach uit de schaduw en het ongewone geluid trok de nieuwsgierige blikken van hen die het hoorden in de richting waaruit het kwam, want het vertrek van een troepenschip naar Frankrijk was niet bepaald een vrolijke gebeurtenis. Biggles bewoog zich onrustig en scheen nog wat verder weg te duiken in de overjas die hem omgaf. Hij bewoog zich niet eens toen een andere eenzame figuur langzaam vanachter de pilaar vandaan kwam die hem beschut had tegen de ijskoude wind, en vlak bij hem bleef staan.

‘Ellendige geschiedenis, dat wachten,’ merkte de man op die bij hem was komen staan. Zijn stem klonk bijna opgewekt en misschien was het de toon ervan die Biggles deed opkijken.

‘Ellendig, zei je?’ riep hij bitter uit. ‘Het is verschrikkelijk. Er is geen woord dat slecht genoeg is om het te beschrijven. Ik leef niet meer - ik ben alleen nog maar een hoop bevroren ellende.’

‘Ze zeggen dat we binnenkort vertrekken.’

‘Dat heb ik al gehoord van het ogenblik af dat ik hier aankwam!’

‘Ze zeggen dat we worden opgehouden doordat er eenU-boot in het Kanaal op de loer ligt.’

‘En wat zou dat? Het is nog beter vlug te verdrinkendan hier langzaam te zitten doodvriezen. Waaromlaten ze ons verdorie niet aan boord gaan?’

‘Dat weet ik ook niet. Is dit je eerste overtocht?’

Biggles knikte. ‘Ja, zei hij grimmig. ‘En als het altijdzo is, dan hoop ik dat het de laatste zal zijn.’

‘Dat zal waarschijnlijk wel het geval zijn, dus hoef je je daar geen zorgen over te maken.’

‘Opgewekte vent ben jij!’

De ander lachte zacht. ‘Ik heb gezien dat jij bij het RFC bent. Naar welk squadron ga je?’

‘Geen idee. Volgens mijn marsbevel moet ik naar de verzamelplaats in St.-Omer.’

‘Prachtig! Tot zover kunnen we dan samen reizen: ikben bij het 266e.’

Biggles keek met nieuwe belangstelling op. ‘Je bent dus al eerder aan de andere kant geweest?’ informeerdehij.

‘Ik heb er al zes maanden op zitten; ik keer nu terug van mijn eerste verlof. Tussen twee haakjes, mijn naam is Mahoney - we kunnen net zo goed met elkaar kennismaken.’

‘De mijne is Bigglesworth, ofschoon de meesten dat zo’nmondvol vinden dat ze het “worth” er maar af laten.

In het 266e vliegen ze met Pups, niet?’

‘Inderdaad - dat zijn echte kleine moffenpikkers.’

‘Ik hoop werkelijk dat ik bij een verkenningssquadronkom ofschoon ik nog nooit met een verkenner gevlogenheb.’

‘Des te beter,’ lachte Mahoney. ‘Had je wel met verkenners gevlogen, dan zouden ze je vast en zeker in een bommenwerper stoppen wanneer je in Frankrijk kwam. Knapen die tweezitters hebben gevlogen, worden gewoonlijk bij verkenningssquadrons ingedeeld. Dat is het krankzinnige wat ze doen en een van de redenen waarom wij de oorlog nog niet hebben gewonnen. Hallo! Het lijkt erop dat we tenslotte toch gaan vertrekken.’

Met een dof geratel werd vanaf het schip een loopplank uitgebracht, en de groepen officieren en andere rangen begonnen zich aan boord te begeven. ‘Kom, ouwe jongen, laten we aan boord gaan,’ vervolgde Mahoney. ‘Waar is de rest van je spullen?’

‘De hemel mag het weten! De laatste keer dat ik ze zag, werden ze met wel duizend andere op een stapel gesmeten.’

‘Maak je maar niet ongerust. Dat komt op zijn pootjes terecht. Hoeveel heb je al gevlogen?’

‘Vijftien uur.’

Mahoney schudde zijn hoofd. ‘Niet genoeg,’ zei hij. ‘Enfin, dat hindert niet. Als je bij het 266e komt, zal ik je wel wat tips geven.’

‘Je kunt ze me ook onderweg geven voor het geval ik er niet bij kom, opperde Biggles. ‘Ik wacht al lang op een kans om een paar dingetjes uit de eerste hand te horen van iemand die meer ervaring heeft dan ik.’

‘Als er meer waren die zo redeneerden, zouden er minder ongelukken gebeuren,’ zei Mahoney ernstig toen ze over de smalle loopplank liepen.

Twee dagen later stopte een vrachtwagen op een eenzame, met populieren omzoomde weg benoorden St.- Moer, en Biggles stapte uit. Er was niets te zien dat de troosteloze ongastvrijheid van het landschap verbrak met uitzondering van drie veelkleurige canvas hangars, een verzameling houten barakken en drie of vier eigenaardige, halfronde bouwsels van golfijzer. ‘Nou, hier ben je er dan, Biggles,’ zei Mahoney, die in de wagen was blijven zitten. ‘Hier moeten we afscheid nemen.’

‘Dit is dus het 169e squadron, antwoordde Biggles terwijl hij om zich heen keek. ‘Sjonge! Ik moet zeggen dat het er helemaal niet uitziet als het plekje dat je voor je zomervakantie zou uitkiezen!’

‘Nee. Maar je bent ook niet met vakantie!’ antwoordde Mahoney glimlachend. ‘Maak je maar geen zorgen; je zult het heus wel naar je zin krijgen. Jammer dat ze je niet hebben ingedeeld bij een verkenningssquadron; maar RF’s zijn zo slecht nog niet. Ze kunnen vechten wanneer ze dat moeten, en de moffen weten het, geloof me. Ik veronderstel dat ze zo’n tekort aan piloten hebben dat ze de nieuwelingen zonder meer in de squadrons stoppen waar ze het hardst piloten nodig hebben. Kom, ik moet nu verder. Het 266e is maar een kilometer of twaalf verderop zodat we elkaar nog wel zullen zien. Kom even aanwippen zodra we ons eerstvolgende avondje geven. Denk aan wat ik je heb verteld - dan ben je met Kerstmis misschien nog in leven. Het allerbeste, ouwe jongen!’

‘Het allerbeste I’ antwoordde Biggles met een armzwaai toen de wagen verder reed naar zijn bestemming. Hij pakte zijn plunjezak op en liep naar een vierkant Kouten gebouw bij de hangars dat hij terecht voor het bureau van het squadron aanzag. Hij klopte op de deur, deed haar op een korte uitnodiging om binnen te komen open en sprong in de houding.

‘Tweede luitenant Bigglesworth meldt zich,’ zei hij. Een officier, die achter een met papieren bezaaid bureau zat, stond op, kwam hem tegemoet en stak zijn hand uit. ‘Aangenaam kennis te maken, Bigglesworth,’ zei hij. ‘En als je kunt vliegen, dan zal iedereen hier dolgelukkig zijn je te zien. We zitten er op het ogenblik beroerd voor. Ik ben Todd, beter bekend als “Toddy” - en ik ben eenvoudig de officier van administratie. De commandant zit in de lucht, maar hij zal een babbeltje met je willen maken zodra hij terug is. Je zult majoor Taynter wel mogen. Het hoofdkwartier belde ons dat je onderweg was, dus zul je je bedje gespreid vinden in barak vier. Breng je spullen daar en maak het je gemakkelijk; daarna kun je naar de mess gaan. Ikzelf ga daar straks ook heen. Tussen twee haakjes, hoeveel vlieguren - solo’s heb je erop zitten?’

‘Bijna negen uur.’

Toddy trok een gezicht. ‘Waarin?’ vroeg hij. ‘Shorthorns en Avro’s.’

‘Ooit met een FE gevlogen?’

‘Geen solovlucht. In Frensham heb ik in zo’n ding gevlogen, maar toen had ik een instructeur bij me.’

‘Hindert niet; ze zijn makkelijk genoeg te vliegen,’ antwoordde Toddy. ‘Tot straks.’

Biggles vertrok naar zijn kwartier. Het uitpakken van zijn spullen vergde maar enkele minuten en toen liep hij langzaam in de richting van de officiersmess. Hij was daar nog een eindje van verwijderd toen het geluid van een vliegtuigmotor hem deed opkijken. Een toestel naderde het vliegveld, een type dat hij niet herkende. Maar omdat hij zijn onwetendheid niet wilde verraden aan mogelijk toeschouwers in de mess, schonk hij er verder geen aandacht aan en liep rustig verder. Tot zijn verbazing bemerkte hij dat Toddy zich op een eigenaardige manier gedroeg. De officier van administratie begon met de deur van het bureau open te smijten en naar de mess te hollen. Halverwege scheen hij echter van gedachten te veranderen, want hij draaide zich met een ruk om en sprong halsoverkop in een soort gat. Biggles bemerkte vervolgens de gezichten van verscheidene officieren achter het raam van de mess; ze schenen ergens heel opgewonden over te zijn, want ze gebaarden wild met hun armen. Het kwam geen ogenblik in hem op dat de tekens voor hem waren bedoeld. Het eerste idee dat er iets ongewoons gebeurde, kreeg hij door een eigenaardig fluitend geluid maar zelfs toen drong de volle betekenis ervan nog niet tot hem door. Het fluiten ging snel over in een schril gehuil en dekens dat hij op het punt stond omver te worden gereden door een aanstormende auto, sprong hij opzij. Die beweging redde waarschijnlijk zijn leven, want het volgende ogenblik scheen de wereld om hem heen te ontploffen in een felle steekvlam. Er klonk een donderende knal die de aarde scheen te doen schudden en met een smak werd hij tegen de grond geworpen. Een ogenblik bleef hij doodstil liggen, versuft, terwijl een gestage stroom aarde en stenen op hem neerregende. Het geratel van mitrailleurs drong door tot zijn tijdelijk verlamde geest en met onzekere bewegingen krabbelde hij overeind. Hij zag dat het vliegtuig verdwenen was en dat een aantal officieren en mecaniciens in zijn richting draafde.

‘Wat was dat in vredesnaam allemaal?’ vroeg hij toen de officieren hem hadden bereikt.

De vraag scheen hen te amuseren, want er steeg een daverend gelach op.

Biggles kreeg een kleur. ‘Is dat jullie gebruikelijke manier om nieuwelingen te begroeten?’ informeerde hij nijdig.

Opnieuw barstten ze in lachen uit. ‘Dat doen de moffen wanneer ze de kans krijgen. Onze vrienden aan de andere kant van het front moeten het hebben gehoord dat jij zojuist was aangekomen, dus kwamen ze je even verwelkomen, antwoordde een lange, sympathieke officier met een knipoogje tegen de anderen. ‘Herken jij geen LVG wanneer je er een ziet?’

‘Een LVG! Een Duitser!’ riep Biggles uit. De anderen knikten. ‘Ja. Glipte juist even over om zijn dagelijkse eitje te leggen. Je hebt geluk gehad, vervolgde hij. ‘Toen ik je daar over het vliegveld zag kuieren alsof je je ochtendwandelingetje in het park deed, dacht ik dat we inmiddels wel bezig zouden om je spullen in te pakken. Jij bent Bigglesworth, neem ik aan; we hadden gehoord dat je zou komen. Mijn naam is Mapleton, van formatie A. Dit zijn Marriot - Lutters - Way - McAngus. Wij zijn allemaal van formatie A. De anderen zitten in de lucht. Maar kom mee naar de mess en doe alsof je thuis bent!’

‘Maar hoe zit het met die LVG?’ riep Biggles uit. ‘Nemen jullie dat zomaar?’

‘Hij is inmiddels al bijna thuis; het beste wat we kunnen hopen is, dat de jongens in de linie hem van katoen zullen geven. Hallo, daar hebben we de patrouille!Wat…’

Er viel een plotselinge stilte over het groepje toen aller ogen naar boven gingen waar twee machines zich gereedmaakten om te landen. Biggles zag dat Maple- tons gezicht vreemd bleek was geworden. Ook zag hij, voor het eerst, dat er drie sterren op zijn mouwen stonden. Hij was dus kapitein.

‘Twee!’ hijgde de man die kapitein Mapleton Marriot had genoemd. ‘Twee!’ zei hij weer. En Biggles voelde dat er plotseling een spanning in de lucht hing. ‘Kom!’ zei Mapleton. ‘Laten we hen tegemoet gaan. Misschien zijn de anderen wat langer weggebleven.’ Met zijn allen draafden ze naar de inmiddels taxiënde toestellen.

De gebeurtenissen van de direct daarop volgende minuten zouden Biggles altijd levendig bij blijven. Zijn hele wezen, dat van aangezicht tot aangezicht kwam te staan met de grimmige werkelijkheden van de oorlog, kreeg een schok die zijn zenuwen zwaar op de proef stelde. Hij was zich er op dat ogenblik toen hij samen met de anderen de voorste machine bereikte, echter nauwelijks van bewust. Hij keek er alleen maar nieuwsgierig naar. Toen keek hij instinctief naar de piloot die met een uiterst trage beweging zijn stofbril omhoog schoof.

Eén blik op zijn gezicht vertelde Biggles dat hij oog in oog stond met een tragedie. Het gezicht was vertrokken en wit, maar het was de uitdrukking erop - of liever gezegd de afwezigheid van een uitdrukking erop - die Biggles de adem deed inhouden. Er stond geen angst op geschreven, maar meer een blik van vermoeidheid. Misschien twee minuten lang bleef hij zo met misziende ogen naar het instrumentenbord zitten staren. Toen, met een beweging die hem blijkbaar moeite kostte, streek hij vermoeid met een hand over zijn gezicht en klom stijf uit de cockpit. Nog steeds zonder een woord te zeggen, begon hij in de richting van de mess te lopen, gevolgd door twee of drie van de officieren. Door een zachte, gemompelde uitroep draaide Biggles zich half om naar de man vlak achter hem. Het was tutters.

‘Moet je die kist eens zien!’ zei Lutters. ‘De ouwe moet vies in de verdrukking hebben gezeten.’

‘De ouwe?’ herhaalde Biggles vragend. ‘Ja - de commandant. Er moeten wel honderd kogelgaten in die kist zitten; ik snap nog niet hoe hij ermee is thuisgekomen!’

Biggles’ aandacht was zo in beslag genomen geweest door de piloot dat hij niet op de machine had gelet en nu hield hij zijn adem in terwijl hij ernaar keek. Overal zaten er gaten in; op verscheidene plaatsen hingen er losgerukte stukken linnen aan die door de wind tot lange, smalle stroken waren gescheurd. Een van de verbindingsstijlen was voor het grootste gedeelte versplinterd en een losse draad hing doelloos over de onderste vleugel.

Juist wilde hij er wat dichter naartoe stappen toen een kreet zijn aandacht naar de tweede machine trok. Twee mecaniciens tilden voorzichtig een slap lichaam op de grond.

‘Je kunt beter uit de buurt blijven, zei McAngus bruusk toen hij langs liep, maar Biggles lette er niet op. Hij wist dat McAngus gelijk had en dat het gezicht niet bepaald bevorderlijk was voor een nieuwe piloot; maar het toneel trok hem onweerstaanbaar. Toen hij de machine bereikte, hadden ze de dodelijk gewonde piloot al op de grond gelegd. Zijn ogen waren open, maar er lag een uitdrukking in die Biggles nog nooit tevoren had gezien.

‘Jimmy - hoe gaat het met Jimmy?’ mompelde de gewonde; en toen: ‘Zorg goed voor Jimmy!’ Biggles werd ruw opzij geduwd.

Het was de commandant die was terugggekomen. ‘Breng hem zo snel mogelijk naar het hospitaal, zei hij tegen de bestuurder van de ambulance die was komen aanrijden. ‘Hoe is het met Forrester?’ vroeg hij vervolgens aan een mecanicien, die over de voorste cockpit gebogen stond.

‘Ik ben bang dat hij dood is, majoor, klonk het zachte antwoord.

‘Goed - til hem er maar uit!’ zei de commandant kort. Biggles zag hoe twee mecaniciens zich op de rand van de voorste cockpit van de FE hesen. Langzaam en heel voorzichtig tilden zij het lichaam van de dode waarnemer op en lieten het in de handen zakken die onder hen werden uitgestrekt.

Biggles ving een glimp op van een bleek, wasachtig gezicht waarop een eigenaardige, strakke glimlach lag en toen draaide hij zich om met het gevoel dat hij middenin een afschuwelijke droom stond waaruit hij even later zou ontwaken. Hij werd overweldigd door een fantastisch gevoel van onwerkelijkheid.

Opnieuw klonk het aanzwellende en dan weer afnemende geronk van een vliegtuigmotor en op hetzelfde ogenblik riep een stem: ‘Daar is er nog een!’ Hij draaide zich met een ruk om en keek samen met de anderen in afwachting toe toen de machine het vliegveld bereikte, laag over hun hoofden denderde, toen in de wind draaide en vervolgens landde. Op de neus was een grote U geschilderd.

‘Het zijn Allen en Thompson!’ riepen verscheidenen tegelijk. De machine taxiede snel in hun richting. De waarnemer sprong eruit zodra ze stilstond en begon toen met zijn armen te slaan om de bloedcirculatie weer op gang te brengen. De piloot die eveneens op de grond was gesprongen, maakte zijn vliegjekker open en stak een sigaret op.

Biggles zag dat er ook in deze machine verscheidene kogelgaten zaten, maar piloot noch waarnemer schonken er enige aandacht aan. De piloot, een stevig gebouwde roodwangige jongeman, grinnikte zelfs opgewekt, en Biggles staarde met grote ogen naar een man die kon lachen in de schaduw van de dood. ‘Leve het ouwe Ierland!’ merkte Thompson, de waarnemer op. ‘Verdraaid koud, zeg! Wie heeft er een vuurtje voor me? Sjonge, wat een dag!’ vervolgde hij. ‘Het regent eenvoudig Duitsers. De ouwe heeft er een paar te pakken gekregen - heeft hij het jullie al verteld? Ik vrees dat Jimmy er is geweest, en Lucas ook. Boven Douai  kwamen we het grootste stel Duitsers tegen dat ik ooit heb gezien.’

Hij draaide zich om en liep in de richting van de mess. De anderen volgden hem en Biggles bleef alleen achter bij de mecaniciens die nu met opgewonden uitroepen over de opgelopen schade de machines in de hangars begonnen te trekken. Hij sloeg hen enkele minuten gade en volgde toen, diep in gedachten, de anderen naar de mess, met een vreemd bedrukt gevoel. Voor het eerst had hij in het aangezicht van de dood gekeken en ofschoon hij niet bang was,, scheen er in zijn binnenste toch iets te zijn veranderd. Tot nu toe had hij de oorlog als een ‘veranderingetje’ opgevat. Maar nu bemerkte hij dat hij abuis was geweest. In de kranten over de dood lezen, was heel iets anders dan ermee in aanraking komen.

Toen Biggles binnenkwam, waren er verscheidene officieren in het vertrek en hij voelde zich nogal verlegen door zijn gebrek aan ervaring, maar al gauw stelde de commandant hem op zijn gemak.

‘Ik ben bang dat je op een nogal slecht moment bent aangekomen,’ begon hij terwijl hij hem een hand gaf. ‘Ik bedoel voor jezelf,’ voegde hij er snel aan toe. ‘We hopen dat het voor ons goed zal zijn. Ik deel jou in bij formatie A; kapitein Mapleton is je formatiecommandant. We houden graag piloten en waarnemers bij elkaar, voor zover dat kan, maar het is niet altijd mogelijk. Ik geloof dat Way zonder vaste piloot zit, niet Mabeltoon? Dan kunnen Bigglesworth en hij misschien bij elkaar worden geplaatst.’

Kapitein Mapleton knikte. ‘Jawel, majoor,’ zei hij. ‘Hij is momenteel mijn enige waarnemer die zonder vaste piloot zit.’

‘Mooi! Dan is jouw formatie compleet,’ vervolgde de majoor, zich weer tot Biggles wendend. ‘Laat je niet afschrikken door wat je vandaag hebt gezien. Je arriveerde op een ongelukkig ogenblik; dat soort dingen gebeurt gelukkig niet elke dag.’ Hij aarzelde even en vervolgde toen: ‘Wel moet je er altijd aan denken dat de eer van je squadron eerst komt. Wij maken hier momenteel een nogal moeilijke tijd door en misschien zijn de moeilijkheden voorlopig nog niet voor ons afgelopen, vandaar dat we allemaal ons best doen. Vertrouw onvoorwaardelijk op je formatiecommandant en volg zijn instructies altijd op. Normaal zou ik je een paar weken hebben gegeven om wat in te burgeren voordat ik je over het front liet vliegen, maar we hebben de laatste tijd nogal wat uitvallers gehad en ik heb elke officier nodig die ik te pakken kan krijgen. Voor jou betekent dat een beetje pech, maar ik wil dat je alles geeft wat je kunt. Bestudeer de kaart en de foto’s in de kaartenkamer; op die manier zul je spoedig vertrouwd raken met het gebied. Oké, heren, dat is alles.’ Toen de officieren naar buiten liepen, tikte een gebronsde, jonge officier met scherpe, heldere ogen, Biggles op de arm. ‘Ik ben Mark Way,’ zei hij. ‘Zo te horen, moeten wij een koppel vormen, dus hoe eerder we elkaar kennen, hoe beter het is.’

‘Zo is het, zei Biggles. ‘Ben je hier al lang?’

‘Bijna drie maanden,’ antwoordde Mark eenvoudig. ‘Maar voordat ik naar het RFC werd overgeplaatst, heb ik een stukje actieve dienst bij de infanterie gezien. Ik ben hier aangekomen met het contingent Nieuw-Zeelander; ik woon namelijk in Nieuw-Zeeland.’

‘Fideel van je dat je helemaal hierheen bent gekomen om ons te helpen. Met wie heb je gevlogen?’

‘Lane.’

Mark keek Biggles van opzij aan. ‘Weg, zei hij langzaam. ‘Vorige week in het hospitaal gestorven - kogel door de longen.’

Biggles zweeg een ogenblik verward. ‘Je zult Mapleton wel mogen, vervolgde Mark. ‘Dat is er een van het goeie soort. Tussen twee haakjes, we noemen hem Mabs; ik weet niet waarom, maar ze noemden hem al zo toen ik hier kwam. Marble is zijn waarnemer - zijn werkelijke naam is Mardell, maar Marble is een goeie naam voor hem. Bij een gevecht in de lucht is ie ijskoud en hij kent elke centimeter van het front. Ze vormen een goed stel en ik volg ze overal. Allen is commandant van formatie B. Je kunt het beste uit zijn buurt blijven, want het is een knaap met een hopeloos humeur. Misschien is het niet helemaal eerlijk van mij om dat te zeggen omdat ik niet geloof dat hij het werkelijk slecht bedoelt; hij is hier al een hele poos en zijn zenuwen zijn volkomen aan flarden. Rayner heeft formatie C. Dat is een geschikte vent, maar een beetje een snob, ofschoon ik persoonlijk geloof dat het allemaal aanstellerij is. Zijn broer is in het begin van de oorlog gesneuveld en nu denkt hij alleen nog maar aan wraak. Hij heeft al verscheidene moffen te grazen genomen. Hij valt de moffen aan waar hij ze vindt, ongeacht hun aantal, waardoor hij zijn formatie zo nu en dan behoorlijk angstige ogenblikken bezorgt. Maar ze kunnen niet klagen omdat hij er zelf altijd middenin zit. Ik geloof niet dat zijn geluk nog veel langer kan aanhouden. Zou voor geen geld zijn waarnemer willen zijn! Marriot en McAngus zijn de andere twee piloten van formatie A. Conway vliegt met Marriot, en Lutter is Macs waarnemer; ook dat is een goed stelletje. Hallo, daar hebben we Mabs. Wat zou die willen?’

‘Bigglesworth,’ begon de formatiecommandant toen bij hen had bereikt. ‘Ik wil je niet haasten, maar ik ga vanavond met een patrouille een toertje boven het front maken. Ik denk wel dat het vrij rustig zal zijn, anders zou ik je niet meenemen, zelfs al zou je dat willen. Maar het is zo dat iedereen al urenlang in touw is geweest en het zal extra vliegen betekenen als iemand een speciale tocht moet maken om jou de linies te laten zien. En we vliegen hier niet met eenzitters; je heb altijd Mark bij je om je te helpen wanneer je de weg kwijtraakt. Als je vanavond dus meegaat, dan zal dat twee doelen dienen. Je zult een blik op het front en ook een vleugje afweervuur krijgen, en McAngus zal wat kunnen uitrusten. Hij ziet er nogal uitgeput uit.’

‘Ik ga graag mee,’ antwoordde Biggles vlug. ‘Prima! Ik dacht wel dat je er geen bezwaar tegen zou hebben. Op de duur is het trouwens voor je eigen bestwil, want hoe eerder je het afweervuur leert kennen, hoe beter. Maar blijf in vredesnaam dicht bij me. En je houdt je ogen op Mark gericht. We stijgen om drie uur op, maar zorg dat je een kwartier tevoren op het veld bent, dan zal ik je de koers tonen die we van plan zijn te vliegen, terwijl de motoren warm draaien.

Strijd

Diezelfde middag zat Biggles onder een koude, grijze hemel in zijn cockpit op het vertreksein te wachten. Direct na de lunch had hij een korte vlucht boven het vliegveld ondernomen om zich vertrouwd te maken met zijn nieuwe machine en hij had zich ervan overtuigd dat hij in staat was er zonder moeite mee te vliegen. De FE2b was geen moeilijke machine om te vliegen; ze had geen vervelende gewoonten, wat misschien wel de reden was waarom zij die ermee vlogen, er niets dan lof over hadden.

De patrouille bestond uit drie machines. Kapitein Mapleton ging natuurlijk voorop. Marriot en zijn schutter ‘Con’ Conway, bevonden zich rechts, en Biggles, met Mark Way op de voorste zitplaats, links van hem. De machine was uitgerust met twee mitrailleurs waarvan er een naar voren en de andere naar achteren over de bovenste vleugel vuurde. Beide werden bediend door de schutter. Een rek met munitietrommels was aan de binnenkant van de cockpit aangebracht. Biggles voelde een golf van opwinding door zich heen gaan toen de machine van de formatiecommandant in beweging kwam. Hij hoorde de motor van Marriot bulderen en toen werd het geluid overstemd door die van hemzelf op het ogenblik dat hij de gasklep opentrok. Samen daverden de drie machines over het vochtige vliegveld en toen wipten ze de lucht in, langzaam kerend in een grote cirkel.

Een kwartier later hingen ze nog steeds boven het vliegveld, maar op een hoogte van zevenduizend voet, en Biggles die zich had aangepast aan de lange draai, veranderde plotseling van koers toen de leider zijn toestel onverwachts recht trok en in oostelijke richting verder vloog. Een scherpe uitroep van de waakzame Mark maakte hem attent op zijn fout, die hij snel herstelde, ofschoon hij nog maar op een kleine afstand van de andere machines bleef.

‘Probeer bij te blijven!’ riep Mark die zich met een Bemoedigend glimlachje op zijn gezicht omdraaide op zijn stoel. ‘Op die manier is het makkelijker voor iedereen.’ Biggles drukte zijn neus iets om laag om wat extrasnelheid te krijgen en trok zijn machine toen weer in positie, een manoeuvre die Mark waardeerde door even zijn hand op te steken. Enige tijd vlogen zij zonder dat er iets gebeurde verder, toen begon Mark zich in zijn cockpit te bewegen. Hij keek beurtelings naar elke streek van het kompas en zocht met lange, doordringende blikken de hemel boven en de aarde onder hen af.

Eenmaal greep hij naar zijn mitrailleur en Biggles’ hart begon te bonzen toen hij een korte vuurstoot omlaag gaf. Maar toen herinnerde Biggles zich dat Mark had gezegd dat hij een salvo zou afgeven wanneer zij de linie bereikten, om de mitrailleurs op te warmen wat de kans op vastlopen zou verminderen. De richting van de mitrailleurloop volgend, zag hij onder zich een uitgestrektheid van bruine aarde, misschien anderhalve kilometer breed, die aan beide zijden geleidelijk overging in dofgroen. Kleine zigzaglijnen liepen in alle richtingen. Dat moet de linie zijn, dacht hij, met een rilling van opwinding, niet onvermengd met angst, en hij bleef met belangstelling en ontzag naar beneden staren. ‘Hela!’

Schuldbewust keek hij op; Mark riep tegen hem en hij zag de reden - hij was ruim honderd meter van zijn metgezellen afgeraakt.

‘Verdraaid!’ peinsde hij. ‘Ik zal nooit iets zien als ik mijn ogen niet van hen kan afwenden zonder hen te verliezen.’

Maar Mark wees met uitgestrekte vinger over de rand van de cockpit en toen hij in de aangegeven richting keek, zag hij een groepje ronde, zwarte bobbels in de ruimte drijven. Werktuiglijk telde hij ze; het waren er vijf - nee, zes. Hij knipperde even met zijn ogen en keek toen opnieuw. Het waren er acht. ‘Dat is gek!’ mompelde hij, en op hetzelfde ogenblik dat de waarheid tot hem doordrong, was er een flits bij zijn vleugeltip, gepaard met een doffe ontploffing die boven het lawaai van de motor uit te horen was.

Zijn hart begon wild te bonzen toen de machine een onverhoedse beweging maakte, maar hij trok ze snel recht en keek om zich heen naar de andere twee. Ze waren verdwenen. Een ogenblik raakte hij bijna in paniek, maar Marks onverschillige knikje in de richting van zijn rechtervleugel herstelde zijn zelfvertrouwen en toen hij naar voren keek, ontdekte hij ze ongeveer vijftig meter rechts van hem. Hij nam snel zijn juiste plaats weer in wat een waarderend knikje aan zijn schutter ontlokte.

De zwarte bobbeltjes van het afweergeschut waren nu overal om hen heen, maar Mark scheen ze niet eens te zien, hij had zijn mitrailleur gegrepen en hield die ingereedheid. Plotseling draaide hij hem naar de andere kant en begon weer te vuren.

Biggles verrekte bijna zijn nek om te zien waarop Mark schoot, maar toen hij niets anders zag dan lege lucht, besloot hij dat hij opnieuw bezig was zijn mitrailleurs op te warmen. Hij keek naar de machine recht van hem en bemerkte dat Conway eveneens schoot. Toen hij naar hem keek, hield hij op met vuren en keek een hele poos over de rand van zijn cockpit; toen keek hij naar Mark en stak zijn vuisten op, de duimen naar beneden gericht.

‘Er schijnt heel wat geseind te worden!’ dacht Biggles. ‘Ik vraag me af wat het allemaal te betekenen heeft?’ De tijd verstreek langzaam en hij begon zich te vervelen en tevens moe te worden, want het was de langste vlucht die hij ooit had gemaakt. ‘Dit schijnt een tamelijk saaie geschiedenis te zijn,’ peinsde hij. ‘Ik had veel liever een paar moffen gezien, alleen maar om er een idee van te krijgen hoe ze er uitzien.’

‘Hallo!‘Mark, die weer stond, probeerde zijn mitrailleur recht naar beneden te richten en voor het eerst scheen hij opgewonden te zijn. Onverschillig boog Biggles zich over de zijkant om te zien wat zijn schutter zo machtig boeide. Daar, vlak onder hem, nog geen vijftig meter van hem verwijderd, was een grote, groene, pijlvormige vleugel. Maar wat zijn blik gevangen hield en zijn mond deed opengaan van afschuw, waren de twee enorme Maltezer kruisen op de uiteinden ervan. Hij kreeg kippevel en zijn lippen werden droog. in de achterste kuip van de machine zag hij een man staan die iets op hem richtte , toen, om een reden die hij niet kon ontdekken, zakte de man ineen en klapte de groene vleugel in elkaar als een stukje vloeipapier. Het toestel kantelde en de man viel eruit.

Gefascineerd staarde Biggles naar het in bruin leer gestoken lichaam, dat langzaam draaiend omlaagviel. Hij dacht dat het nooit de grond zou bereiken. Door een schrille kreet kwam hij weer bij zijn positieven. De twee andere machines waren bezig te keren en hadden hun draai bijna voltooid. Onder een steile helling volgde hij hun voorbeeld, maar hij gleed zo sterk af dat Mark zich aan de rand van zijn cockpit vastklemde. Hij kon geen andere Duitse machines meer ontdekken, dus veronderstelde hij dat de voor hun patrouille toegestane tijd verstreken was.

‘Verdraaid, nu hij eenmaal besloten heeft om naar huis te gaan, krijgt hij plotseling haast!’ dacht Biggles toen de voorste machine bijna loodrecht naar de grond dook. Hij duwde zijn stuurknuppel naar voren en wist met moeite een vreugdekreet te onderdrukken. Het gillen van de propeller, het huilen van de wind door de draden, scheen in zijn bloed te dringen en hem dronken te maken. Vaag vroeg hij zich af waarom Mark over zijn schouder keek in plaats van naar voren, en hij genoot zo dat hij het bijna jammer vond toen de patrouilleleider zijn kist uit de duik optrok en naar beneden begon te glijden.

Hij bestudeerde het terrein nauwlettend en hij nam allerlei oriëntatiepunten in zich op waarvan hij hoopte ze later weer te kunnen herkennen, tot het vliegveld in zicht kwam en zijn aandacht nodig was voorde landing. Een groene lichtkogel steeg op uit de voorste machine en viel toen snel terug; het was het teken dat de machines onafhankelijk van elkaar zouden gaan landen. Hij liet de andere eerst landen en nadat hij ze met een verrukt gevoel was gevolgd, taxiede hij naar de hangars. Mark keek hem met een eigenaardig glimlachje aan toen hij de motor afzette. ‘Niet gek!’ zei hij opgewekt. ‘Dat is er één op het rijtje voor mij om de rekening van Lane te vereffenen.’

‘Bedoel je die groene mof onder ons?’ riep Biggles uit. ‘Hemel! Ik werd er misselijk van toen ik die knaap naar beneden zag gaan.’

‘Welnee, man! Conway nam die te pakken. Ik schoot die blauw-met-gele duivel neer.’

‘Wat!’ riep Biggles verbaasd uit. ‘Welke blauw-met- gele duivel?’

‘Zag je hem dan niet van voren op ons neerduiken? Hij wilde jou te grazen nemen.’

‘Nee, die heb ik totaal niet gezien,’ gaf Biggles toonloos toe. ‘Ik heb helemaal niet gezien dat jij op hemschoot.’

‘Dat kon ik eerst ook niet omdat ik het te druk had met de zwartgele die ons van beneden bestookte.’ Biggles knipperde met zijn ogen en schudde zijn hoofd. ‘Zwart, blauw, groen! Hoeveel waren er dan wel niet?’ mompelde hij verbouwereerd.

‘Zeven in totaal. Samen hebben we er drie aan diggelen geschoten.’

Biggles liet zich stomverbaasd terugzakken. ‘En ik heb er maar één gezien!’ kreunde hij. ‘Wat zou er in vredesnaam met mij zijn gebeurd als ik alleen was geweest?’

Mark lachte. ‘Maak je maar geen zorgen, want je zult gauw genoeg leren hoe je ze in de gaten moet krijgen, zei hij. ‘Zag je op het eind die zwerm op ons afkomen?’ Biggles schudde zijn hoofd en zette grote ogen op. Hij was sprakeloos.

‘O nee? Nou, die had je moeten zien - het moeten er meer dan een dozijn zijn geweest. Mabs had ze onmiddellijk in de gaten toen ze hun smerige neuzen uit de machines staken en verstandig als hij is, smeerde hij hem direct naar huis.’

‘Nou, daar ben ik dan blij om!’ mompelde Biggles zwakjes. ‘En ik dacht nog wel dat hij alleen maar haast had om thuis te komen!’

‘Dat had hij ook,’ merkte Mark droog op. ‘Maar laten we zien dat we een bakje thee krijgen - dat kan ik heel goed gebruiken!’

Samenzweringen en plannen

Na een korte proefvlucht zette Biggles zijn FE aan de grond en keek hij in de richting van de hangars, waar Mabs en de rest van de formatie naar hem stonden te kijken.

Er was een week verstreken sinds zijn eerste nooit-te- vergeten vlucht boven de linies. Sindsdien had hij minstens één patrouillevlucht per dag gemaakt en hij begon het gevoel al te krijgen dat hij een oude rot in dit vak was. Hij had zich de kunst van de oorlogsvliegerij eigengemaakt met een aanleg die iedereen had verbaasd, vooral zijn formatiecommandant, die majoor Paynter, de squadroncommandant, had verteld dat de jonge Biggles een soort tweede zintuig scheen te hebben waar het vijandige vliegtuigen betrof. Hij sprong nu uit de cockpit en liep na een kort ‘ze deed het prima!’ tegen zijn mecanicien, snel in de richting van de hangar waar de anderen blijkbaar op hem stonden te wachten.

‘Kom mee!’ zei Mabs met een eigenaardig glimlachje. ‘Er is een feestje aan de gang en we wisten dat jij er niet graag buiten zou worden gehouden.’

‘Inderdaad!’ beaamde Biggles. ‘Wat is het voor een soort feestje? Ik mag dat soort dingen wel.’

‘Maar dit mag je misschien niet,’ zei Mabs. ‘Hou je vast terwijl ik je op de hoogte breng. Je weet natuurlijk dat het hoofdkwartier al dagenlang zit te schreeuwen om een rapport dat ze daar willen hebben over het spoorwegemplacement van Vanfleur?’

‘Bedoel je het karweitje dat Littleton en Gormsby probeerden op te knappen?’

‘Juist. Zoals je weet, zijn die niet teruggekomen. Blake en Anderson, die gisteren gingen, evenmin. De twee andere formaties hebben het eveneens geprobeerd en nu is het jouw beurt. De ouwe zegt dat ik niet mag gaan, anders zou ik het jou hier niet staan te vertellen. Dat betekent dat jij, Marriot of McAngus zal moeten gaan.’

‘Nou, ik wil dat varkentje wel wassen,’ antwoorddeBiggles. ‘Daar is toch niets verkeerds aan, wel?’

‘Niets! Ik vertel het je alleen maar, dat is alles. Je kunt zelf regelen wie er meegaat. Mocht er echter onenigheid over komen, dan zal ik iemand moeten aanwijzen. Ik ben niet van plan vrijwilligers te vragen omdat jullie je dan allemaal uit principe zouden opgeven zodat ik nog niet zou weten wie ik moest nemen. Maar er zijn twee dingen die je goed moet onthouden. In de eerste plaats heeft het geen zin helemaal naar Vanfleur te gaan en zonder dat je iets weet, terug te komen. Dat wil zeggen dat elke wagon op het emplacement moet worden geteld en alle zich eventueel in de buurt bevindende opslagplaatsen moeten worden gesignaleerd. Met andere woorden, de inlichtingen moeten af zijn. Aan gissen of veronderstellen hebben we niets, want onjuiste inlichtingen zijn misleidend en doen meer kwaad dan goed. Het andere is dat het geen makkelijk karweitje zal zijn voor degene die het opknapt. Van- fleur ligt zo’n slordige zestig kilometer achter het front. Ik hoef je niet te vertellen dat er in Douai meer Duitse verkenners zijn dan op welk Duits vliegveld dan ook aan het front. Er doen geruchten de ronde dat von Richthofen en zijn jongens pas naar Douai zijn overgeplaatst en dat is misschien de reden waarom de anderen niet zijn teruggekomen.

Enfin,” dat is het zo’n beetje. Vertel me over vijf minuten maar wat je doet.’

‘Ik ga!’ zei Biggles prompt.

‘Nee, dat doe je niet!’ antwoordde Mabs snel. ‘Ik laat niemand zelfmoord plegen enkel en alleen omdat hij denkt dat hij verplicht is het te doen. Ik stel voor dat we erom tossen - munt gaat - dat is de eerlijkste manier en gebeurt er dan wat, dan kunnen er geen verwijten zijn.’

Biggles haalde een muntstuk uit zijn zak en de anderen deden hetzelfde. ‘Daar gaat-ie,’ zei hij en meteen wierp hij het geldstuk de lucht in. De drie munten kwamen rinkelend op het beton terecht.

‘Munt,’ zei Biggles, terwijl hij naar zijn eigen geldstuk keek.

‘Kruis,’ kondigde Marriot aan.‘Hier hetzelfde, zei McAngus.

‘Dat betekent dat ik de sigaar ben!’ grinnikte Biggles. ‘Wanneer vertrek ik?’

‘Wanneer je wilt - hoe eerder hoe beter. Volgens mij kun je het beste morgenochtend direct gaan,’ opperde Mabs.

‘Waarom denk je dat?’

‘Nou, omdat dat de tijd is waarop dit soort zaakjes gewoonlijk wordt opgeknapt.’

‘Dat dacht ik al - en de Duitsers weten dat evengoed als wij. Bij wijze van verandering zal ik morgenmiddag gaan, als het jou hetzelfde is. Wat denk jij ervan, Mark?’

‘Mij best!’

‘Dat is dan dat!’ zei Mabs. ‘Ga nu maar met mij mee, dan kun je de ouwe vertellen dat je gaat. Hij zal eerst nog wel een babbeltje met je willen maken. Ga jij ook maar mee, Mark.’

De commandant keek op van zijn werk toen ze zijn bureau binnenstapten. ‘Aha, dus jullie gaan, Bigglesworth en Way. Ik had er al zo’n idee van.’ Hij stond op en liep naar hen toe. ‘Luister, jongens, vervolgde hij. ‘Er is niet veel dat ik kan zeggen, maar denk er wel aan dat dit soort dingen niet zomaar voor de grap wordt gedaan of bij wijze van werkverschaffing. Ze zijn van het grootste belang voor het hoofdkwartier, zoals ze daar zelf beginnen toe te geven.’ Er verscheen een eigenaardig glimlachje op zijn gezicht toen hij dacht aan de dagen toen de militaire leiders gelachen hadden om het idee dat vliegtuigen van praktisch nut zouden kunnen zijn voor verkenningen. ‘Je moet vooral aandacht schenken aan het op het emplacement aanwezige rollende materieel, vervolgde hij. ‘Ook moet je goed op de plaatsen letten die ik op de kaart heb aangegeven. Bestudeer de nieuwste foto’s die wij van dat gebied hebben - je kunt ze in de kaartenkamer vinden. Je weet waarnaar je móet uitkijken; maak een aantekening van eventuele veranderingen in het landschap. Als je een groepje struiken ziet op een plek waar dat de vorige week, toen de foto’s werden genomen, nog niet aanwezig was, dan betekent dit waarschijnlijk dat daar een gecamoufleerde batterij staat. Kijk goed uit naar schroeiplekken op het gras, veroorzaakt door het landingsvuur van de kanonnen, en naar de betreffende plek leidende kabels. Je zult natuurlijk geen telefoondraden kunnen zien, maar misschien zie je wel door de palen geworpen schaduwen, of een rij stippen - de vers omwoelde aarde aan de voet van elke paal. Misschien zie je een lijn die de stippen verbindt - de voetsporen en het platgetrapte gras veroorzaakt door de werkploeg. Het is nog makkelijker een ondergrondse kabel op te sporen. Als de sleuf niet is dichtgegooid, dan vormt ze een duidelijke lijn; is ze wel dichtgegooid, dan is ze herkenbaar aan een soort pluizige lijn, die aan de randen vervaagt. Zie je verscheidene van deze lijnen op één plaats samenkomen, dan kan dat betekenen dat zich daar een vijandelijk hoofdkwartier bevindt.

Hoeveelheden nieuw prikkeldraad verraden dat de vijand verwacht daar te worden aangevallen en nieuwe posities heeft klaargemaakt waarop hij kan terugtrekken. Aan de andere kant betekenen nieuwe loopgraven, schuttersputten en vooral lichte spoorlijnen, dat hij een offensief voorbereidt. Maar al deze dingen behoor je inmiddels te weten, dus hoef ik er niet verder over uit te weiden. Wanneer wil je vertrekken?’

‘Na de lunch, majoor, antwoordde Biggles. ‘Ik dacht dat je ‘s morgens zou vertrekken: dat is de gebruikelijke tijd.’

‘Jawel, majoor; daarom heb ik besloten vanmiddag te gaan.’

De commandant fronste zijn wenkbrauwen. Toen verscheen er een glimlach op zijn gezicht. ‘Oké, zei hij met een waarderend knikje. ‘Dat is het ergste van hier een hele poos te zitten; zonder het te weten, krijgen we vaste gewoonten. Sommige punten, zoals dat wat jij zojuist hebt genoemd, staren je zolang in je gezicht tot je ze niet meer ziet. Goed, dat is dus afgesproken. Succes!’

‘Kom mee, Mark!’ zei Biggles, toen zij het bureau hadden verlaten. ‘Laten we de machine in gereedheid gaan brengen. Dan kunnen we op ons gemak de zaak overdenken tot het tijd is om te vertrekken.’

Het was precies twee uur toen zij opstegen. De afstand naar hun doel was, had Map gezegd, ruim zestig kilometer, en aangezien zij minstens drie uur verwachtten weg te blijven, durfden zij niet later te starten, aangezien het spoedig na vieren donker begon te worden. Twintig minuten lang klom Biggles in grote kringen waarbij hij diverse keren over het vliegveld kwam, steil omhoog, wetend dat hoe hoger ze zaten wanneer zij over de linies vlogen, hoe minder kans er bestond dat zij werden aangevallen. Hij wachtte dus tot zijn hoogtemeter bijna 2500 meter aangaf voordat hij koers zette naar het front.

Wat verspreid afweervuur begroette hen toen zij het front passeerden en het volgende half uur hadden zij de hemel voor zichzelf. Van één kant bekeken, was het een goede dag voor hun doel, maar een slechte in een ander opzicht.

Grote massa’s natte wolken dreven op verschillende hoogten - 2000, 2500 en zelfs op 3.000 meter - naar het oosten en ofschoon ze in geval van een aanval een prachtige dekking konden vormen, vormden ze een niet minder prachtige dekking voor op roof beluste vijandelijke verkenners die misschien voor hen op de loer lagen. Bovendien was het zo dat ze terwijl ze hen aan het oog van de schutters op de grond onttrokken, tegelijkertijd hun gezichtsveld beperkten en hen beletten een groot gedeelte van de oriëntatiepunten te zien die zij besloten hadden te volgen. Als hun doel verder ook nog door wolken verborgen was, dan zouden zij zonder hun opdracht te hebben vervuld, moeten terugkeren of heel laag gaan vliegen wat zover achter de vijandelijke linies een hachelijke onderneming zou zijn. Niettemin had Biggles besloten dat hij, tenzij de vijand dit verhinderde, zich zo nodig zou laten zakken tot 300 meter, liever dan terug te keren zonder gegevens, wat, terecht of ten onrechte, door het hoofdkwartier als een mislukking zou worden beschouwd.

Zij naderden nu het doel en Biggles begon te hopen dat ze het karwei zouden kunnen klaren zonder dat er een schot werd gelost. Maar het zicht verminderde snel en hij besefte tot zijn ergernis dat er pal boven de plekwaarvoor zij zover waren gekomen en zoveel hadden geriskeerd, een mistbank hing. Hij nam zijn gas weg en zette een lichte glijvlucht in.

‘Ik ga naar beneden!’ brulde hij tegen Mark, die, rechtop in zijn kuip, zijn mitrailleurs schietklaar, gespannen om zich heen stond te turen.

Op een hoogte van 1800 meter zonken ze in de kolkende nevel en Biggles richtte zijn blik op zijn instrumenten, iedere zenuw gespannen. 1500 - 1200 - 900 meter, maar nog steeds was er geen opening en hij wist dat hij nooit in staat zou zijn erdoor terug te klimmen zonder de macht over de machine te verliezen. Hij hoopte vurig dat hij een gat zou vinden of althans een dunne plek in de wolken nadat hun werk was verricht. Op een hoogte van 600 meter kwam hij in een koude, troosteloze wereld en gespannen keek hij om zich heen naar de spoorlijn. ‘Daar ISI!’ riep hij, naar rechts wijzend, terwijl hij op hetzelfde ogenblik gas gaf en erheen koerste. Mark, die het doel op hetzelfde ogenblik had gezien, liet zijn mitrailleurs in de steek, greep zijn aantekenboekje en maakte zich klaar om te gaan schrijven. Woemmm, woem, woem, blafte het luchtdoelgeschut.

Maar de vijandelijke schutters schoten te haastig en daarom ver naast hun doel. Andere kanonnen openden het vuur eveneens en de ontploffingen begonnen dichterbij te komen naarmate de kanonniers ingeschoten raakten. Maar Biggles hield zijn machine horizontaal en lette op de hemel om zich heen terwijl Mark de spoorwagons telde en zijn aantekeningen zo goed en zo kwaad als zijn koude handen en de soms slingerende machine dit toestonden, neerschreef. Biggles beschreef een volledige cirkel om het spoorwegemplacement dat’ zo vol verkeer was als alleen een spoorwegknooppunt van strategisch belang in oorlogstijd kon zijn.

Vier lange treinen stonden bij het station zelf; twee andere - een ervan bestaande uit open wagons met veldartillerie - stonden op een zijspoor, onder stoom, dus klaar om te vertrekken. In de andere werden vanuit een grote opslagplaats granaten geladen. ‘Ben je klaar?’ schreeuwde Biggles. ‘Draai er nog één rondje omheen, bulderde Mark terug.

Biggles fronste zijn wenkbrauwen, maar begon toch aan het tweede rondje, van tijd tot tijd draaiend en wendend om de steeds talrijker afweergranaten en mitrailleurkogels te ontwijken. Ik wou dat ik een paar bommen bij me had, dacht hij, toen hij de grote munitieopslagplaats ontdekte. Maar wanneer we ons rapport hebben doorgegeven, zullen daar binnenkort ongetwijfeld wel een stelletje bommenwerpers heengaan. Zonder waarschuwing hield de beschieting vanaf de grond plotseling op. Mark liet zijn potlood vallen, stak zijn notitieboekje in zijn zak en greep zijn mitrailleur. ‘Kijk uit!’ schreeuwde hij.

Maar Biggles had ze al gezien - een grote formatie rechtvleugelige toestellen die vanuit het oosten naderde. Aan hun nationaliteit bestond geen enkele twijfel. ‘Wat een partij!’ mompelde hij terwijl hij de neus van zijn toestel naar huis keerde. Maar een ijzige hand sloeg om zijn hart toen hij een tweede formatie vijandelijke toestellen ontdekte, die uit de richting van het front naderde. Ze waren afgesneden. We zijn te lang gebleven, dacht hij bitter. De lui daar beneden moeten elk squadron in de buurt hebben opgebeld en als ze het kunnen verhinderen, zullen ze ons niet met ons verslag naar huis laten gaan. ‘Enfin, tegen zoveel vliegtuigen kan ik niet op!’ mompelde hij wanhopig terwijl hij zijn neus naar het noordwesten keerde en vol gas wegvluchtte in de enige richting die voor hen openlag.

Gelukkig hing er boven de horizon een grote hoeveelheid gebroken wolken, los van een grote massa vlak boven hen, en dit, hoopte hij, zou hem helpen de wolven van zich af te schudden.

Mark bukte zich plotseling diep achter de mitrailleur die achteruit vuurde over de bovenvleugel, en begon korte, scherpe vuurstoten af te geven. Biggles schrok toen een kogel met een venijnige klap zijn instrumentenbord doorboorde. Voorzichtig begon hij nu eens naar de ene, dan weer naar de andere kant af te glijden om de vijandelijke piloten te misleiden - een tip die hij gekregen had op de boot waarmee hij uit Engeland was gekomen. Een zwak geratel bereikte zijn oren boven het lawaai van de motor. Ze halen ons in, dacht hij. Mark beduidde hem met heftige gebaren dat hij moest klimmen. Een ogenblik drukte hij zijn neus omlaag om snelheid te winnen, toen begon hij te klimmen. De koude, grijze nevel omgaf hen als een deken. ‘Het moeten er twintig zijn - Latrines!’ schreeuwde Mark.

Maar Biggles was druk bezig om de machine in handen te houden. Het luchtbelletje van de hellingmeter sprong op een hoogst alarmerende manier van de ene kant naar de andere en de naald van zijn kompas zwaaide hevig. ‘Het heeft geen zin - ik moet naar beneden!’ riep hij. Een luchtstroom raakte zijn wang en hij wist dat hij afgleed. Hij herstelde de slip, maar zoals dat op zulke ogenblikken meestal het geval was, deed hij het te bruusk zodat hij de luchtstroom nu op zijn andere wang voelde. Met één vleugel recht naar de grond wijzend., schoot hij uit de wolk.

Hij trok de machine op terwijl Mark overeind krabbelde en de lucht achter zich afzocht. Biggles, die snel over zijn schouder keek, zag dat de zuidoostelijke hemel wemelde van vijandelijke toestellen die hun terugkeer nog steeds belemmerden. Nauwelijks was de eenzame FE verschenen of ze draaiden in zijn richting en begonnen hem in te halen.

‘Ik weet niet waar we zo heengaan, maar ik kan niet tegen dat stelletje op,’ schreeuwde Biggles terwijl hij doorvloog in noordwestelijke richting. ‘We moeten mijlenver uit de koers zijn.’

De van zwarte kruisen voorziene machines haalden hen snel in, dus drukte hij zijn neus omlaag en racete naar de lage wolken die nu betrekkelijk dicht in de buurt waren. Hij bereikte ze juist toen een salvo van de achtervolgers de FE van voor tot achter deed trillen en met iets wat aan paniek grensde, dook hij in de dichtstbij zijnde witte wollige dampmassa. Hij kwam er aan de andere kant uit, trok zijn kist verticaal naar links en plonsde in een andere.

En zo ging hij verder, draaiend en wendend, soms door en soms om de wolken heen. Hij dook eronderdoor, trok dan weer op en schoot er dwars doorheen. Hij wist dat hij hopeloos verdwaald was, maar zelfs dat, besloot hij, was beter dan een prooi te worden van het overweldigende aantal vijandelijke toestellen achter hen. Mark, die nog steeds rechtop stond, bestudeerde de hemel achter hen; toen stak hij zijn vuisten op, de duimen naar boven gekeerd. ‘Oké! We zijn ze kwijt!’ brulde hij.

Biggles slaakte een zucht van verlichting en begon omlaag te glijden door de wolken in de hoop het een of andere punt te ontdekken dat hij zou kunnen herkennen van zijn kaart. De FE kwam opnieuw in heldere lucht en gespannen keek hij naar de grond. Hij zette grote ogen op, knipperde een paar maal en zette opnieuw grote ogen op toen zijn ontzette blik op een donkergroene massa door schuim gegeseld water viel. Er was geen vergissing mogelijk. Hij keek neer op de zee. De wolken, zoals zo vaak gebeurt, eindigden abrupt boven de kustlijn, die zich openbaarde als een witte, door de branding geflankeerde streep vlak achter hen. Voor hem was de hemel zo ver het oog reikte helderblauw.

Radend wat er was gebeurd, dacht hij snel na terwijl hij zijn kaart greep. In hun lange vlucht naar het noordwesten hadden zij de Belgische kust bereikt, dus draaide hij af naar het zuiden, in de wetenschap dat zij dan vroeg of laat Frankrijk weer zouden bereiken. Ook Mark bestudeerde zijn kaart toen Biggles de kustlijn begon te volgen.

‘Alles zal in orde komen als we benzine genoeg hebben en als het niet donker wordt voordat we kunnen zien waar we zijn,’ schreeuwde hij waarna hij weer op zijn plaats ging zitten om zijn eeuwige taak van het speurend om zich heen kijken naar vijandelijke vliegtuigen, te hervatten. Naarmate de avondschemering naderde, veranderde ‘het blauw van de hemel langzaam in een nevelig grijs, en Biggles liet het toestel iets zakken om de kustlijn niet uit het oog te verliezen. Plotseling sprong Mark op en zwaaide zijn mitrailleur in de richting van de open zee. Biggles, die de richting van de mitrailleurloop volgde, zag vanuit de nevel een Albatros op hen neerduiken. Misschien was het instinct, waardoor hij ook in de tegenovergestelde richting keek - vandaar, de landzijde, naderde een tweede Albatros. Twee verkenners lanceerden gezamenlijk een aanval. De gebeurtenissen van de volgende dertig seconden volgden elkaar zo snel op dat ze Biggles’ denkvermogen te boven gingen. Mark schoot aan een stuk door op de eerste verkenner die nu het vuur op hen had geopend. Biggles hield de tweede in de gaten die eveneens aan het schieten was geslagen. De piloten van beide vijandelijke verkenners, blijkbaar oude rotten in het vak, voerden hun aanval van zo dichtbij uit dat Biggles instinctief steeg om een botsing te voorkomen. Maar beide toestellen draaiden op het allerlaatste ogenblik in dezelfde richting af. Schuin onder de neus van de FE daverden ze op elkaar, en wel met zo’n klap dat Biggles ervan opsprong. Op hetzelfde ogenblik viel zijn motor uit en drong er een scherpe, bijna overweldigende benzinelucht zijn neusgaten binnen. Werktuiglijk drukte hij de neus in de richting van het strand. Uit het hoekje van zijn oog zag hij de wrakstukken van de twee Duitse verkenners met een enorme plons het water raken.

Te laat voor het diner

In het nu wegstervende licht was de kustlijn, ofschoon ze vrij dichtbij was, niet veel meer dan een donkere, onduidelijke massa, met een strook met schuim omlijst flets, oranjekleurig zand langs de rand ervan. ‘We zullen het nooit halen!’ dacht Biggles terwijl hij op zijn hoogtemeter keek. Het instrument gaf niet meer dan 300 meter aan.

Mark stond rechtop en trok kalm zijn leren jas en vlieg- laarzen uit. Hij scheurde de twee notitieblaadjes uit zijn notitieboekje en borg het kostbare rapport zorgvuldig op in een leren portefeuille, die hij in de zak van zijn rijbroek stopte.

Hij tilde de mitrailleurs uit hun onderstel en smeet ze overboord, en Biggles wist dat hij dit om twee redenen deed. Ten eerste om te voorkomen dat ze in handen van de vijand zouden vallen, en ten tweede om de machine lichter te maken en de kans dat zij de wal zouden bereiken, dus groter te maken.

Toen keek Mark naar Biggles, en met de handen als een trechter voor zijn mond, schreeuwde hij: ‘Trek je kleren uit. Het ziet ernaar uit dat we zullen moeten zwemmen!’

Met enige moeite, terwijl hij de stuurknuppel eerst met de ene en daarna met de andere hand vasthield, slaagde Biggles erin zijn jas uit te trekken en overboord te smijten. Kap, bril en met schapenvacht gevoerde vlieg- laarzen volgden.

Op het laatste ogenblik, juist toen zij dachten dat zij het strand misschien zouden kunnen halen, werden ze afgeremd door een briesje en snel zakten ze. Hij hield de machine zolang mogelijk in de lucht, maar daar ze vliegsnelheid verloor, begon ze te schommelen, en toen plofte ze plat op het water. Een golf tilde de ten ondergang gedoemde FE als een veertje op en spoelde haar naar het strand. Toen, op het ogenblik dat ze knarsend en schurend het zand raakte, sprongen zij overboord en begonnen ze naar de kant te zwemmen.

Half verdronken voelde Biggles hoe een golf hem om en om rolde. Hij kwam op handen en voeten op vaste grond terecht en hij boorde zijn vingers in het zand toen hij voelde hoe de terugloop van het water hem wilde meezuigen. Mark, die zwaarder was, greep hem bij de kraag en hield hem uit alle macht vast tot de golf was teruggelopen. Kruipend, zwaaiend op hun benen, struikelend en vallend, slaagden zij erin het strand te bereiken, waar zij zich hijgend ontdeden van het binnen gekregen zeewater.

‘Verdraaid, wat is dat koud!’ mompelde Biggles tussen zijn klapperende tanden door.

‘Kom, sta op - ze kunnen ieder ogenblik hier zijn. Ze moeten ons naar beneden hebben zien gaan!’ snauwde Mark; en op een drafje liepen zij met hun drijfnatte kleren naar de brede duinen die dat gedeelte van de Belgische kust omzomen. ‘Vanwaar die haast?’ hijgde Biggles. ‘De Duitsers kunnen ieder ogenblik hier zijn - we zitten aan de verkeerde kant van de linies!’ Nauwelijks bevonden zij zich in de doolhof van duinpannen of zij hoorden het geluid van harde, afgebeten stemmen in hun richting komen.

‘Liggen!’ siste Mark, en meteen wierpen ze zich languit in het grove, borstelige gras dat hier en daar in het zand groeide. Het was nu bijna donker, zodat er een kansje bestond dat zij niet zouden worden ontdekt. Biggles klemde zijn tanden op elkaar om het klapperen ervan tegen te gaan dat, naar hij dacht, hem zou verraden terwijl de stemmen op een afstand van nog geen tien meter passeerden en vervaagden in de richting van het strand.

Twintig minuten of langer lagen zij daar terwijl donkere figuren, die zich naar of van het strand af begaven, om hen heen opdoken. Eén groepje kwam zo dichtbij dat Biggles zijn adem inhield, niets anders verwachtend dan ieder ogenblik een zware laars in zijn lenden te zullen voelen.

‘Wat gaan we nu doen? Als we hier nog veel langer blijven, dan vries ik dood!’ fluisterde hij toen de voetstappen verdwenen.

‘Ik ook, mompelde Mark. ‘Ik heb totaal geen gevoel meer. Maar onze enige kans is stil te blijven liggen en te hopen dat zij denken dat we verdronken zijn. Ze moeten hebben gezien dat wij door die twee Latrines werden aangevallen en natuurlijk kunnen zij ook denken dat we gewond zijn. Er zullen voorlopig heus nog wel mensen op het strand blijven zoeken naar de lichamen van die twee Duitse piloten. We zullen nog even met de kou genoegen moeten nemen terwijl die lui hier rondscharrelen. Wanneer het wat donkerder is, zullen we op het topje van een duin kruipen en zien of we erachter kunnen komen wat er allemaal gaande is.’ Er verstreek nog een kwartier, en tenslotte was het werkelijk donker, op het zwakke licht na van een laag aan de hemelstaand maansikkeltje. Met een gefluisterd: ‘Kom mee!’ begon Mark tegen de- helling van het dichtstbij zijnde duin op te kruipen en Biggles volgde hem, blij dat hij zich tenslotte kon bewegen. Naast elkaar bereikten zij de top en tuurden nadat ze voorzichtig hun hoofd hadden opgetild, om zich heen. Er was geen sterveling te zien, behalve op het strand, waar zij een groepje figuren konden onderscheiden dat naar het overblijfsel van de FE stond te kijken, dat door de branding aan stukken werd geslagen. Enkele wrakstukken waren blijkbaar al geborgen want deze lagen even buiten het bereik van de golven op een hoop. ‘Ze moeten denken dat wij verdronken zijn, anders zou er wel meer activiteit zijn,’ fluisterde Mark. ‘Onze enige kans is nu dat we ons langs de kust werken. Het zou misschien beter zijn als we nog wat langer wachten, maar dat kunnen we niet doen, anders vriezen we dood. In elk geval moeten we vóór de ochtend aan de andere kant van de draad zijn, anders zullen we absoluut worden ontdekt.’

‘Draad - wat voor een draad?’ vroeg Biggles. ‘De prikkeldraadversperring tussen de linies. Ik ben er niet helemaal zeker van, maar ik geloof dat ik hem zag toen wij naar beneden kwamen; ik zat ernaar uit te kijken. Als ik het niet mis heb, ligt hij ongeveer anderhalve kilometer verderop. Die vervloekte moffen! Nog vijf minuten en we zouden goed en wel over de linies zijn geweest.’

‘Zullen we door die versperring kunnen komen, denk je?’ vroeg Biggles.

‘Nee. Ik heb gehoord dat ze daar de laatste tijd de bewaking hebben verscherpt ten gevolge van ontsnapte gevangenen die probeerden terug te komen langs de kust. Iemand heeft mij verteld dat ze langs de hele versperring belletjes hebben gehangen en dat je hem niet kunt aanraken zonder dat ze gaan klingelen. In elk geval zouden we rubberhandschoenen nodig hebben omdat de Duitsers hun draad onder stroom hebben gezet. Nee, ik vrees dat we eromheen zullen moeten trekken.’

‘Eromheen!’

‘Ja, door eromheen te zwemmen. Dat is al eerder gedaan en het is onze enige kans.’

Biggles kreunde. ‘Stel je voor dat we dat water weer in moeten! Ik zou nog veel liever tegenover de grootste formatie Duitsers komen die ooit het luchtruim heeft gekozen. Ik had nooit gedacht dat water zo koud kon zijn. Eens heb ik me bijna opgegeven voor de marine; ik dank de hemel dat ik dat niet heb gedaan!’ bromde hij. ‘Mopper nou maar niet - we mogen van geluk spreken dat we nog leven!’ mompelde Mark. ‘Kom nu mee en maak geen lawaai!’

Gebukt kruipend, begonnen zij hun kronkelende tocht door de duinen waarbij ze bij elke gelegenheid een kijkje over de top namen om hun richting te bepalen, die parallel aan de kust lag. Soms konden zij enkele meters lopen, maar bij andere gelegenheden moesten ze zich als slangen over open stukken wurmen. Eens moesten zij plat op hun buik gaan liggen toen een aantal soldaten, blijkbaar een werkploeg, hen op enkele meters passeerde.

Tenslotte richtte Mark zich op en tuurde voor zich uit. ‘Ik geloof dat ik even verderop de draad kan zien,’ fluisterde hij, ‘maar we kunnen langs deze kant niet verder. Voor ons moet een loopgraaf liggen, want ik kan horen praten. We kunnen nu beter naar het water gaan.’

‘Ga je gang,’ hijgde Biggles. ‘Het bestaat niet dat ik het nog kouder krijg dat ik het al heb!’ Zich voortspelend op hun buik, vaak stoppend om teluisteren, wurmden zij zich naar de waterkant. ‘Hoever kun je zwemmen?’ fluisterde Mark. ‘Ik weet het niet, bekende Biggles. ‘Ik heb het nooit nodig gevonden dat uit te vissen.’

‘Nou, dan zal je het erop moeten wagen. Ik kan vrijwel elke afstand zwemmen, maar niet wanneer het water zo koud is als nu. Ik ben grootgebracht bij de zee. Als je voelt dat je krachten het begeven, houd je dan aan mijn kraag vast, dan komen we er wel - of we gaan allebei naar de kelder. We zullen toch even voorbij de brekers moeten, daarna zwemmen we parallel aan de kust. Zodra we onze eigen draad zien, komen we aan wal. Zien we hem niet, dan zwemmen we zover we kunnen. Maar de linies kunnen niet ver uit elkaar liggen - kom mee !’

Ze lieten zich in het ijskoude water glijden en sloegen uit in het verblindende schuim. Biggles schonk weinig aandacht aan de richting, maar hield zijn ogen eenvoudig strak op het zwarte hoofd gericht dat voor hem dobberde en volgde het.

Hoe lang ze zo gezwommen hadden, wist hij niet, maar het scheen een eeuwigheid te zijn geweest en juist was hij van plan te roepen dat hij niet meer kon, toen Mark plotseling afboog naar de kust. Biggles deed een paar laatste, wanhopige slagen door de branding en bleef toen hijgend en puffend als een gestrande vis liggen. Mark greep hem bij de kraag en sleepte hem buiten bereik van de golven. ‘Sta op!’ snauwde hij. ‘Wacht-even-tot-ik-op-adem-ben!’ hijgde Biggles. Mark trok hem ruw overeind. ‘Lopen!’ zei hij. ‘We moeten zien dat we ons bloed in beweging krijgen, anders lopen we allebei een pracht van een longontsteking op. Ik geloof dat we aan onze kant van de linies zijn; is dat niet zo, dan zitten we zwaar in de puree, dat is alles.’ Zonder op antwoord te wachten begon hij in een regelmatig drafje over het zand te lopen, Biggles wankelend achter hem aan, terwijl bij elke stap het water uit hun kleren droop. ‘Halte-là!’

Toen het bevel klonk, bleven zij met een ruk staan. ‘Vriend, ami!’ riep Biggles wanhopig, maar tegelijker- tijd blij, want hij wist dat de taal geen Duits was. ‘Attendez!’ riep de stem, en zij hoorden het gekletter van militaire uitrustingsstukken. Een donkere figuur, op de voet gevolgd door verscheidene andere, dook uit het donker voor hen op, de van bajonetten voorziene geweren in de aanslag.

‘Voer jij het gesprek maar!’ bromde Mark. ‘Ik kan dat taaltje niet brabbelen!’

‘Je suis - nous ont - anglais,’ begon Biggles in zijn beste Frans. ‘Aviateurs - aviateurs anglais.’ Er klonk het geluid van scherp ingehouden adem en op hetzelfde ogenblik flitste een zaklantaarn aan. De figuren omringden hen en haastig werden zij naar een iets verderop gelegen loopgraaf gebracht en vandaar naar een uitgegraven commandopost waar een officier in blauw uniform zat te schrijven. Met een eigenaardig mengelmoesje van Engels en gebroken Frans vertelde Biggles snel zijn verhaal aan de Belgische officier. Eerst bekeek deze hem argwanend, maar aan het eind van het verhaal voerde hij een kort telefoongesprek dat hem scheen te bevredigen. De druipnatte kleren werden de twee vliegers uitgetrokken, waarna zij elk een deken en een grote, dampende kom soep in hun handen kregen gedrukt. Een uur later stapte een Britse stafofficier de post binnen.

‘Wie zijn jullie?’ vroeg hij kort, blijkbaar eveneens argwanend. Maar de argwaan veranderde snel in vriendelijkheid toen de twee vliegers hun verhaal vertelden. Mark overhandigde zijn rapport dat, ofschoon nat, nog steeds leesbaar was. ‘Ik had graag dat u dit zo snel mogelijk doorgaf,’ zei hij. ‘We hebben nogal wat moeite gehad om het te krijgen!’

‘Je kunt het zelf brengen, vertelde de officier hem. ‘Een eindje verderop heb ik een auto staan. Maar jullie zullen eerst wat kleren moeten lenen als onze Belgische vrienden daarvoor kunnen zorgen. Die natte spullen kunnen jullie niet aantrekken.’

De warme maaltijd was al aan de gang toen Biggles en Mark, gestoken in een samenraapseltje van Belgische uniformen, op hun vliegveld arriveerden. Zij deden de deur van de mess open en marcheerden onder doodse stilte, terwijl aller ogen op hen waren gericht, stram naar het hoofd van de tafel, waar de commandant zat, en verontschuldigden zich voor het feit dat ze te laat waren voor het diner.

De commandant staarde hen met grote ogen aan, terwijl om hen heen een gemompel losbrak, doorspekt met gelach, dat tenslotte aanzwol tot een gebulder waaraan iedereen meedeed. Mark, die een dergelijk toneeltje al eens eerder had gezien, wist dat het lachen eenvoudig de Britse manier was om de opluchting uit te drukken nadat zij als verloren waren beschouwd. Maar Biggles wendde zich met een vertrokken gezicht tot de aanwezigen.

‘Wat valt er te lachen?’ riep hij woedend uit. ‘Denken jullie soms dat we ons voor de aardigheid hebben verkleed?’

Een nieuw gebulder begroette zijn woorden.

‘Iedereen is blij jullie terug te zien, dat is alles!’ zei decommandant. ‘En dat is het voornaamste. Heb je eenrapport over dat spoorwegknooppunt?’

‘Jawel, majoor, antwoordde Mark.

‘Prachtig! Ga zitten en zorg dat je wat binnen krijgt.

Later kim je ons het hele verhaal opdissen!’

Een gewaagde stunt

‘Ik wil niet beweren dat ik er veel van weet, maar het komt mij voor dat als de moffen hun squadrons gaan samentrekken - wat blijkbaar het geval is - wij hetzelfde moeten doen of, in het andere geval, ze vernietigen.’ Biggles, die het voor het eerst sinds hij bij het squadron was, gewaagd had zijn mening te uiten, keek op, half en half in de verwachting een opmerking over zijn gebrek aan ervaring te zullen horen. ‘Hij heeft gelijk!’ riep Mabs nadrukkelijk uit. ‘Al een maand lang heb ik steeds hetzelfde gezegd. Von Richthofen heeft, naar ze zeggen, drie squadrons bij elkaar gevoegd waarin de beste piloten van de Duitse luchtmacht zitten. En of dat nu waar is of niet, we weten in elk geval zeker dat hij met dertig driedekkers achter zich aan heen en weer langs de linies vliegt. En wat ik nu graag zou willen weten, is: Wie zal zich tegenover dat stelletje plaatsen? Wie zal die knapen aanpakken? Welke kans heeft een doodgewone liniepatrouille van drie vliegtuigen als ze die bende tegenkomt?’

‘Onzin ! snauwde kapitein Rayner van formatie C. ‘Hoe meer zielen, hoe meer vreugd! Duik er middenin en de formatie zal uiteenvallen. Ze zullen handenvol werk hebben om een botsing te voorkomen.’

‘Hou jezelf niet voor de gek!’ verklaarde kapitein Allen van formatie B. ‘Ze hebben dit spelletje prachtig uitgedokterd. Ze wachtten vanmorgen niet tot wij hen besprongen - zij besprongen ons, en al heel gauw wisten we wat dat betekende!’

Een ogenblik bleef het stil, want diezelfde ochtend had formatie B twee machines verloren door de dreiging die zij nu met elkaar bespraken.

‘Volgens mij is het heel logisch dat, als wij beginnen met grote patrouilles van twintig of dertig kisten naar hen toe te sturen, zij met formaties van vijftig of meer zullen beginnen. Wat wij ook doen, zij zullen hun numerieke overmacht behouden en tenslotte zullen er formaties van honderd vliegen. Prachtig spelletje zou datzijn!’ verklaarde Marriot vol afkeer. ‘Nou, misschien gebeurt dat nog wel eens, maar is dat het geval, dan hoop ik het toch niet mee te maken, merkte Allen koel op. ‘Ik …’

De deur van het wachtlokaal ging open en er verscheen een ordonnans. ‘De complimenten van majoor Paynter, of alle officieren maar dadelijk naar zijn bureau willen komen.’

Er volgde een algehele uittocht.

De majoor was in een ernstig gesprek gewikkeld met Toddy, de officier van administratie, toen zij arriveerden, maar hij brak dit onmiddellijk af en draaide zich naar hen toe toen zij binnenkwamen. ‘Zo heren, zei hij, ‘ik heb nieuws voor u, maar of u het goed of slecht zult vinden, weet ik niet. Willen alle officieren die enige ervaring tijdens nachtvluchten hebben opgedaan, naar voren komen?’ Mabs, een piloot van formatie B en een piloot met zijn waarnemer van formatie C, stapten naar voren. ‘Dat is slechter dan ik had verwacht, zei de majoor. ‘Enfin, dat hindert niet. De zaak is als volgt. Of we het prettig vinden of niet, de leiding heeft besloten zekere operaties uit te voeren die het best in het donker kunnen worden verricht. Zoals u weet, zijn tegenover deze sector van het front vijandelijke verkennersquadrons geconcentreerd en onze machines blijven qua prestaties en aantal ver bij die van hen achter. In deze omstandigheden gaan wij proberen ze op de grond te vernielen. Men denkt dat nachtelijke aanvallen hun moreel zullen aantasten om maar niet te spreken van de schade die wij misschien aan hun machines of vliegvelden zullen kunnen aanrichten. Het plan is de eerste aanval op heel grote schaal uit te voeren; andere squadrons zullen hieraan deelnemen en het balletje de hele nacht aan het rollen houden. Om een zo groot mogelijk aantal machines in de lucht te krijgen, zal dit squadron deelnemen aan de aanval die zal worden uitgevoerd op het vliegveld Douai, het hoofdkwartier van de groep van von Richthofen.

Gelukkig zijn onze machines goed uitgerust voor nachtvluchten, dus had ik graag dat alle officieren de eerstvolgende twee nachten zoveel mogelijk in de lucht oefenen. Iedereen moet zorgen dat hij zich naar zijn beste kunnen aan de nieuwe situatie aanpast. Er zullen licht- fakkels worden verstrekt en lezingen worden gehouden die door alle officieren van de basis moeten worden bijgewoond. Heeft iemand nog vragen te stellen?’

‘Ik neem aan dat de aanval de vorm van een bombardement zal aannemen, majoor?’ zei Biggles. ‘We zullen aanvallen met alle wapens - zware bommen, Cooper-bommen, kleine brandbommen en mitrailleurs. Natuurlijk is het in ons eigen belang dat we ons werk op uitstekende wijze verrichten. Verloopt alles volgens plan, dan zullen we minder tegenstand ontmoeten dan wanneer we doorgaan met onze dagpatrouilles. Dat is alles.’

‘Nou, dat is dan het antwoord op de vraag!’ merkte Mark opgewekt op toen zij buiten waren. ‘Welke vraag?’

‘Die waarover we het in de mess hadden toen de commandant ons liet ontbieden - de grote formatie van de Duitsers. We gaan ze op de grond aan diggelen smijten!’

‘Tja, het kan natuurlijk in orde zijn,’ antwoordde Biggles peinzend, ‘maar we hadden ze net zo goed overdag te grazen kunnen nemen. Ik geloof dat de mensen van de staf misschien één dingetje over het hoofd zien.’

‘Wat is dat dan?’

‘Jij neemt toch zeker geen ogenblik aan dat de Duitsers die nachtelijke aanvallen zonder meer zullen nemen? Als ik hen ook maar enigszins ken, dan zullen ze ons laten zien dat het een spelletje is dat door twee partijen kan worden gespeeld. Let maar op mijn woorden, de volgende nacht zullen ze hier zijn om ons onze eigen medicijn terug te geven - lepels vol. Ik hoop dat ik abuis ben, maar ik heb zo het idee dat het er hier binnenkort heel warm aan toe zal gaan.’

‘Nou, de staf zal dat niet interesseren; die zullen er niet bij zijn, merkte Mark bitter op. ‘Ik moet je eerlijk bekennen dat ik ‘s nachts liever niet door luchtdoelartillerie word aangevallen; die flitsen zien er spookachtig uit. Ik heb gehoord dat” ze prachtig oranje zijn wanneer ze dicht in je buurt komen, en mooi dofrood op een afstandje.’

‘We zullen spoedig kunnen zien of jouw inlichtingen juist zijn,’ antwoordde Biggles. ‘Zolang ze niet roze met blauwe puntjes zijn, interesseert het me niet!’ Het weer op de avond die voor de eerste aanval was vastgesteld, overtrof, de tijd van het jaar in ogenschouw genomen, alle verwachtingen. Er was geen wind en een nieuwe maan scheen helder aan een onbewolkte, vorstige, met 9terren bezaaide hemel waartegen de hangars als zwarte silhouetten stonden afgetekend. Op bevel van de commandant was er nergens een lichtje te bekennen, want alles werd gedaan om te voorkomen dat de vijand door middel van de vele spionnen wier plicht het was zulke operaties onmiddellijk door te geven, iets van de voorgenomen aanval te weten zou komen.

Plotseling klonk in het donker het gebulder van een motor en de laatste machine van een lange rij die voor de hangar stond, begon, op de lompe manier van een vliegtuig op de grond, in de richting van het aangewezen vertrekpunt te waggelen, terwijl een donkerrode vlam bij tussenpozen uit de uitlaatpijp lekte. ‘Daar gaat Mabs,’ zei Biggles, die samen met Mark, zijn schutter, bij hun machine stond.

De toestellen moesten met vijf minuten tussenruimte vertrekken waardoor elk toestel kans kreeg om van het veld te zijn voordat het volgende opsteeg, waardoor de kansen op een botsing op de grond of in de lucht werden verkleind.

‘Marriot gaat vervolgens en dan McAngus zodat wij een kwartier moeten wachten,’ vervolgde Biggles. ‘Als ik het bij het rechte eind heb, zal het verdraaid koud worden,’ merkte hij op terwijl hij naar de vorstige lucht keek. ‘Maar ja, we kunnen niet alles hebben zoals we het graag willen. We zullen in elk geval kunnen zien waar we zijn en dat is een stuk beter dan op de tast in en uit wolken te vliegen; dat is overdag trouwens al erg genoeg! Hallo! Daar gaat Marriot.’ Een tweede machine taxiede weg en bulderde het donker in.‘Mabs zit boven de linie - kijk!’ zei Mark terwijl hij naar een groepje twinkelende gele lichten wees dat in de verte aan de hemel zichtbaar werd. ‘Dat is luchtafweer!’

Uit bleekgroene ballen bestaande strepen schenen traag omhoog te drijven.

‘Kijk eens naar die uien, voegde hij eraan toe, duidend op de vijandelijke luchtdoelgranaten waarvan sommige in de wandeling vlammende uien werden genoemd.

Men derde machine taxiede weg en verdween in hetduister.

‘Zo, daar gaat McAngus; wij kunnen beter zien dat wede kist gestart krijgen, zei Biggles stroef.

Ze klommen in hun cockpits en mecaniciens draafdennaar hun vleugels en propeller.

‘Contact af!’

‘Af!’

‘De motor siste en pruttelde toen de grote propeller werd rondgedraaid om het gasmengsel in de cilinders te zuigen.

‘Contact!’ riep de mecanicien. ‘Contact!’ echode Biggles.

Er klonk een scherpe explosie toen de motor tot leven kwam; toen begon hij constant te ronken, het muzikale geluid dat eigen was aan het Beardmore-type. Enkele ogenblikken bleven ze stil zitten om de motor de tijd te geven warm te draaien. Biggles trok de gas- klep wat verder open en wees naar zijn rechtervleugel het teken voor de mecaniciens dat hij wilde dat ze die vasthielden om de machine naar rechts te laten draaien. Zolang een machine met draaiende motor op de grond staat, worden alle bevelen met tekens gegeven, want de menselijke stem zou verloren gaan in het lawaai van de motor; zelfs al zou ze worden gehoord, zouden de woorden misschien niet duidelijk kunnen worden verstaan wat tot ongelukken zou kunnen leiden. Met de neus van zijn toestel naar het open vliegveld gericht, zwaaide Biggles met allebei zijn handen boven zijn hoofd, het teken voor de mecaniciens om achteruit te gaan. De FE racete over het vliegveld en steeg toen bulderend op in de met sterren bezaaide nacht. Hij verloor geen tijd door boven het vliegveld tot op de gewenste hoogte te klimmen, maar koerste, steeds stijgend, direct naar de linies. Toen hij naar beneden keek, kon hij het landschap bijna even duidelijk onderscheiden als overdag. Hier en daar tekenden verlichte ramen van huizen en boerderijen zich scherp af tegen de donkere achtergrond. Ver voor zich uit kon hij het spoor van de drie voorgaande machines zien en de venijnige flitsen van het afweervuur dat hen volgde. Een Brits zoeklicht flitste aan toen hij erover vloog, maar Mark was gereed en antwoordde dadelijk met de kleur van die nacht - een lichtkogel die eerst rood brandde en toen in groen veranderde. ‘Oké - oké,’ flitste het zoeklicht met morsetekens, waarop zij ongehinderd hun weg vervolgden.

Biggles dook wat verder ineen op zijn stoel toen de eerste luchtdoelbatterijen om hen heen begonnen te flitsen. Ze bereikten een crescendo toen zij de linies passeerden, nog verstrekt door de onvermijdelijke vlammende uien die als withete kanonskogels verticaal opstegen van de grond. Maar de verwarring verflauwde, spoedig achter hen toen zij boven vijandelijk gebied voortsnelden door de nacht terwijl de Beardmore-motor aan een stuk door zijn uitdagend gebulder liet horen. Van tijd tot tijd keek hij naar beneden om zich te oriënteren, maar het grootste gedeelte van de tijd staarde hij recht voor zich uit en doorboorden zijn ogen de duisternis om de andere machines te kunnen ontwaren.

De toestellen voerden natuurlijk geen lichten en ofschoon de kans op botsingen met heen en weer vliegende machines van beide kanten klein was, was de mogelijkheid toch nooit uitgesloten. Bij nachtelijke aanvallen was het gebruikelijk dat de deelnemende machines langs een andere route of op een grotere hoogte terugkeerden dan die van de heenreis en zolang hieraan de hand werd gehouden, was een botsing met eigen machines onmogelijk.

Biggles was zich hiervan natuurlijk bewust, maar hij hield zijn ogen toch angstvallig in zijn vluchtrichting voor het geval een vijandelijke machine besloten had dezelfde route te nemen als hijzelf, maar dan in tegen- gestelde richting, of voor het geval Marriot of McAngus uit de koers waren geraakt.

Mark ging plotseling staan en wees met uitgestrekte vinger. Ver weg, bijna aan de horizon, naar het scheen was een reusachtige vlam de lucht ingesprongen. De hemel lichtte rood op en Biggles wist dat een van de voor hem vliegende machines haar doel had bereikt en de hangars in brand had gegooid of zelf was neergeschoten en in brand geraakt.

In één opzicht was de brand echter nuttig, want ze diende als baken dat hen regelrecht naar hun doel zou leiden. De brand woedde nog hevig toen zij de onheilsplek naderden en kort daarop kon de bemanning van de FE zien dat de vlammen opstegen van het vliegveld Douai. Het zag ernaar uit dat het een van de hangars was. Terwijl hij een koers aanhield die hem er pal boven zou brengen, nam Biggles zijn gas terug en zette hij een glijvlucht in.

De orders luidden: dat de machine zo nodig tot 150 meter moesten dalen om met redelijke zekerheid hun doel te kunnen treffen; maar de opwinding van het spel zat in zijn bloed en aan de orders dacht hij niet meer. Op 150 meter trok hij de gasklep wagenwijd open, duwde de knuppel naar voren en kwam zo laag te zitten dat Mark, op de voorste zitplaats, verbaasd over zijn schouder staarde.

Op hetzelfde ogenblik dat hij de gasklep opende, scheen de hel rondom de machine los te breken. Luchtdoelkanonnen en zelfs veldgeschut dat langs de rand van het vliegveld stond opgesteld, spuwden hun haat naar boven; mitrailleurs ratelden als castagnetten en lichtspoorkogels trokken witte potloodlijnen door het donker. Uit het hoekje van zijn ogen zag Biggles hoe Mark ineengedoken achter zijn mitrailleur stond die aan één stuk door begon te blaffen. Hij greep de bombeugel toen de eerste hangar in zijn gezichtsveld sprong, en rukte hem omhoog nadat hij gewacht had tot de rand van het dak bij de verbinding van zijn romp en de voorkant van zijn onderste vleugel was - een, twee.

Twee bommen van ongeveer vijftig kilo zwaaiden uit hun rek, en de machine slingerde toen ze van hun gewicht werd verlost. De FE raasde recht over de hangars terwijl Mark rechtop stond en de kleine brandbommen overboord wierp.

Toen ze aan het eind van de rij waren, trok Biggles in een brede bocht op en maakte, wendend en buitelend als een gewonde vogel, dat hij uit de buurt kwam. Pas toen het woedende bombardement achter hem was weggestorven, boog hij zich over de rand van de cockpit en keek hij achterom naar het vliegveld. Zijn hart begon sneller te kloppen van voldoening, want twee hangars stonden in lichterlaaie en de hoog naar de hemel lekkende vlammen wierpen een spookachtige gloed over het omringende landschap.

Een groepje mannen was koortsachtig aan het werk om enkele vliegtuigen uit een van de brandende hangars te krijgen. Een machine die blijkbaar buiten had gestaan toen de aanval begon, was ondersteboven geblazen. Verscheidene figuren lagen roerloos op de grond en één man kroop pijnlijk weg uit de hitte van het vuur. ‘Nou, dat zal de zaak makkelijker maken voor de anderen; die kunnen dat vreugdevuurtje moeilijk missen!’ peinsde Biggles voldaan. Granaten begonnen weer uiteen te barsten in de lucht aan de andere kant van het vliegveld en hij wist dat kapitein Allen in de voorste machine van formatie B kwam aanvliegen om het werk voort te zetten.

‘Als onze jongens de hele nacht zo doorgaan, zullen die knapen daar beneden tegen het aanbreken van de ochtend wel een vieze smaak in hun mond hebben!’ riep Biggles glimlachend uit. Maar het volgende ogenblik maakte zijn glimlach plaats voor een bezorgde trek toen er een nieuw geluid in het gestage gedreun van de motor sloop.

Toen hij over zijn schouder keek, sloeg zijn hart over van schrik, want uit een van de cilinders lekte een vlam. Mark had het eveneens gezien en staarde hem vragend aan, zijn gezicht eigenaardig roze in de gloed. Biggles nam zijn gas iets terug en de vlam werd kleiner, maar het lawaai duurde voort en de machine begon te trillen.’

‘Zo te voelen, is één van mijn jampotten aan diggelen of is er een kogel door de koelmantel gegaan,’ schreeuwde hij. ‘Als ze het nog een half uurtje uithoudt, is de zaak oké! Zo niet, dan zitten we in de puree!’ Met teruggenomen gas kroop hij zo langzaam voort dat er gevaar bestond dat de machine in overtrokken toestand raakte. Opnieuw probeerde hij de snelheid dus iets op te voeren. Ogenblikkelijk spoot een lange vuurstraal uit de motor en het trillen werd zo hevig dat het de motor van zijn steunen dreigde te rukken. Met een misselijk gevoel schoof hij het gashendel terug naar zijn oorspronkelijke positie en hij schudde zijn hoofd tegen Mark als enig middel dat hij had om hem te vertellen dat hij niet in staat was de narigheid te overwinnen.

Het lawaai steeg tot een fel geratel, alsof iemand een bus spijkers stond te schudden. Hij hield zijn adem in toen hij achter zich een hevige explosie hoorde en meteen schoof hij het gashendel nog wat verder terug, wat nog meer snelheidsverlies tot gevolg had. Hij moest zijn neus iets omlaag drukken om te voorkomen dat de machine in overtrokken toestand zou raken en hij wist dat hij te snel hoogte verloor om thuis te kunnen komen. Hij bevochtigde zijn lippen en staarde in het duister voor zich, want er was afgesproken dat een ‘vuurtoren’ met regelmatige tussenpozen aan en uit zou flitsen om de bommenwerpers terug te leiden naar hun nest. Terwijl hij keek, zag hij aan de horizon een gloed oplichten en verdwijnen, maar dat was nog ver weg. Hij keek op zijn hoogtemeter; hij gaf 750 meter aan. Zou het lukken? Hij veronderstelde van niet, maar hij zou het kunnen proberen.

Het geratel achter hem en het trillen werden snel heviger; het ging langzamerhand over in schokken die de machine ieder ogenblik aan stukken dreigden te schudden. Maar in de verte kon hij nu de linies zien of, beter gezegd, het loopgravensysteem waar aan beide zijden de patrouilles uitkeken of probeerden hun prikkeldraadversperring te repareren.

Twee luide, vlak achter elkaar volgende explosies en een verblindende vlam uit de motor dwongen hem het gashendel met koortsachtige haast terug te schuiven. ‘Nou, als we naar beneden moeten, dan moeten we naar beneden!’ mompelde hij woedend. ‘Maar ik ben niet van plan me hier voor wie dan ook te laten roosteren. De moffen kunnen ons doodschieten als ze daar zin in hebben wanneer we op de grond zijn, en dat is dan altijd nog beter dan als een brok vlees aan het spit geroosterd te worden.’

Toen hij achter zich keek, kon hij de vlammen uit de motor over zijn staartvlak zien spelen en hij wist dat het als hij probeerde in de lucht te blijven, maar een kwestie van seconden zou zijn voordat de hele kist in brand vloog. Hij schakelde de motor volkomen uit en begon door het duister naar beneden te glijden, zijn ogen tot het uiterste inspannend om te zien wat onder hem lag.

In de spookachtige stilte kon hij de knallen van het geschut op de grond horen en zelfs het geratel van mitrailleurvuur. Een zoeklicht tastte op zoek naar hem als een trillende vinger de hemel af en luchtdoelgranaten begonnen de omringende duisternis te illumineren. De altijd praktische Mark was kalm voorbereid op het onvermijdelijke einde en zelfs op dat wanhopige ogenblik vroeg Biggles zich af of er ook maar iets was dat Mark zijn eeuwige kalmte zou kunnen doen verliezen. Hij greep een voor een de mitrailleurs en smeet ze overboord; de Duitsers mochten zich te goed doen aan wat van hen over was na hun val van 240 meter. De munitietrommels volgden. Hij verscheurde zijn kaarten, wierp ze de lucht in en zag ze in een wolk van snippers achter zich verdwijnen.

Biggles tastte in de linnen zak aan de binnenkant van de cockpit, haalde er zijn eigen kaarten uit, verscheurde ze en zond de snippers achter die van Mark aan. Hij stak zijn geladen seinpistool in zijn zak, klaar om een kogel door de benzinetank te jagen zodra ze op de grond waren - mits zij de klap overleefden. Het vernietigen van zijn machine om te voorkomen dat ze in handen van de vijand valt, is de eerste plicht van een vlieger die neerkomt in vijandelijk gebied. De hemel om hen heen werd een inferno van flitsende vlammen en rondvliegend metaal. Verscheidene scherven raakten de machine die trilde als een angstig paard. Eenmaal werd de FE bijna ondersteboven gekeerd door een hevige ontploffing onder de bakboordsvleugeltip. 120 - 90 - 60 meter wees de naald van de hoogtemeter Mark leunde buiten boord en staarde in het duister onder hen. Biggles kon niets onderscheiden; de aarde zag eruit als een donkerblauwe vlek, alleen gebroken door de flitsen van kanonnen en de met tussenpozen afgegeven vuurstoten van mitrailleurs. Hij keek niet langer naar zijn hoogtemeter, want hij wist dat hij zo laag zat dat hij er niets meer aan had, hij kon alleen zijn ogen op de grond gericht houden en er het beste van hopen.

Plotseling vloog de schaduw die de aarde was, hen tegemoet. Hij trok de stuurknuppel terug tot de machine horizontaal vloog. Ze begon te zakken toen ze haar vliegsnelheid verloor, toen wankelde ze als een dronken beest. Hij trok zijn knieën op, bedekte zijn gezicht met zijn armen en wachtte op het einde. Een ogenblik heerste er stilte, een stilte die alleen verbroken werd door het zwakke gezoem van de draden en het gerommel van de kanonnen.

Beng! Met een knarsende, schurende en scheurende protestkreet raakte de machine de grond en veranderde op slag in een hoop wrakstukken. De gondel, waarin de bemanning zat, begroef zijn neus in de aarde, kwam overeind te staan en sloeg om.

Biggles vloog door de ruimte en belandde met een doffe klap in een zee van modder, maar ogenblikkelijk krabbelde hij overeind en veegde met de rug van zijn handschoenen de bagger uit zijn ogen. ‘Mark - Mark!’ siste hij. ‘Waar ben je, Mark? Ben je gewond, ouwe jongen?’

‘Hou je mond, ik kom er aan! Maak niet zo’n lawaai, dwaas!’ snauwde Mark terwijl hij zich uit de wrakstukken bevrijdde en een draad ontrolde die om zijn nek was geslagen.

Rat-tat-tat-tat. Rat-tat-tat-tat.Een lichtkogel vloog omhoog en een half dozijn mitrailleurs begon hun geniepige gestotter ergens niet ver uit de buurt. Kogels begonnen het hout van het vliegtuigwrak te versplinteren en vraten zich in de modder als een zwerm woedende horzels.

‘Kom, laten we maken dat we hier wegkomen!’ hijgde Mark. ‘Loop zo hard je kunt; ieder ogenblik kan de artillerie het vuur openen!’

‘Lopen! Waarheen?’ hijgde Biggles. ‘Onverschillig waar - om hiervandaan te komen!’ snauwde Mark die zich al glijdend en glibberend door de modder bewoog.

‘Wii-i-e - Beng!’ De eerste granaat kwam met het lawaai van een exprestrein aanhuilen en ontplofte met een gebulder als het einde van de wereld. Biggles liet zich met een reuzesprong in een granaattrechter vallen en wurmde zich als een mol door de modder op de bodem. Hij kreunde toen Mark bovenop hem terechtkwam.

‘Wel - allemensen - kijk voortaan - een beetje uit!’ hijgde uit terwijl ze naast elkaar door de smerigheid baggerden en de door granaten uiteengerukte aarde onder hen beefde door het geweld van de artillerie. ‘Hier zitten we goed, merkte Mark met vaste stem op. ‘Ze zeggen dat een granaat nooit tweemaal in hetzelfde gat terechtkomt.’

‘Ik wou dat ik dat zeker wist, mompelde Biggles. ‘Dat heb je nou van nachtvliegen. Nachtvogels, hè? Man, we lijken wel een stelletje uilen, met dit verschil dat een uil wel zo verstandig is dat hij…’

‘Hou je mond!’ snauwde Mark toen de beschieting minder hevig werd en plotseling volkomen ophield. ‘Laten we zien waar we zijn, fluisterde hij, toen een spookachtige stilte over het toneel neerdaalde. ‘Zien waar we zijn? Heb jij er enig idee van waar we zijn?’

‘Luister!’

Ze hielden hun adem in en luisterden, maar geen geluid bereikte hun oren.

‘Ik dacht dat ik iemand hoorde aankomen, fluisterde Mark. ‘Dit is verschrikkelijk, dit niet weten aan welke kant van de linies je zit!’

Ze kropen naar de rand van de granaattrechter en  staarden de omringende duisternis in. Van een plek ongeveer honderd meter van hen verwijderd, schoot een lichtkogel omhoog. Biggles, die met de hand boven de ogen in het schijnsel tuurde, zag enkele meters links van hen duidelijk een prikkeldraadversperring. Mark, die in de andere richting keek, greep hem heftig bij de arm.

‘Duitsers!’ fluisterde hij. ‘Er komt een groep deze kant uit. Ik zag het aan de vorm van hun helmen. Kom, hierheen!’

Ze begonnen behoedzaam naar de versperring te kruipen, maar toen zij deze hadden bereikt en er geen opening in konden ontdekken, bleven zij erlangs kruipen, tot een nieuwe lichtkogel zijn spookachtige gloed over het toneel wierp en zij zich doodstil hielden. ‘Die moffen kwamen uit de tegengestelde richting, dus moet dit onze kant zijn,’ mompelde Mark. ‘Niet praten,’ fluisterde Biggles, ‘laten we door blijven kruipen - hier heb ik iets wat op een gat in de versperring lijkt.’

Door plat op de grond te blijven liggen, zodat de versperring duidelijk stond afgetekend tegen de hemel, konden zij een opening in de drie meter brede gordel van prikkeldraad zien die op dat punt blijkbaar door granaatvuur uiteen was gerukt. Ze kropen door de opening en bleven toen ingespannen liggen luisteren. ‘Ik kan vóór ons iemand horen praten; ze moeten in een loopgraaf zitten,’ fluisterde Mark. ‘Ik ook, laten we wat dichterbij gaan,’ fluisterde Biggles terug. ‘Ssst - daar is-ie! Ik kan de borstwering zien. We zullen heel voorzichtig verder moeten gaan of we worden misschien neergeknald door onze eigen jongens.’ Hij drukte zich met zijn handen iets omhoog en wilde juist roepen - hij had zijn mond zelfs al open - toen zij een geluid hoorden dat hun bloed in hun aderen scheen te doen stollen.

Het was een rauwe, grove stem, die in een taal sprak die zij niet kenden, maar die zij zonder moeite als Duits herkenden. Hij klonk vanachter de borstwering enkele meters voor hen.

Een rij bajonetten gevolgd door een groep mannen, verscheen in het duister achter de rand van de loopgraaf; er viel niet te twijfelen aan de tuithelmen. Geen van de vliegers sprak; als één man lieten zij zich op de grond zakken, waar zij zich in de koude modder drukten en bewegingloos bleven liggen. Zware voetstappen kwamen soppend door de modder in hun richting; een stem sprak op gedempte toon. Steeds dichterbij kwamen ze, tot Biggles de spieren van zijn rug voelde samentrekken om de stekende pijn van een bajonetstoot op te vangen. Hij schreeuwde het bijna uit toen een zware voet op zijn hand trapte, maar zijn handschoen en de zachte modder eronder voorkwamen dat de botjes braken. De Duitser struikelde, herstelde zich en keek schuins over zijn schouder om te zien waardoor hij bijna gevallen was. Maar toen hij zag wat hij voor een lijk hield, keek hij weer voor zich en liep toen snel achter de anderen aan.

‘Pffft!’ hijgde Biggles toen de voetstappen in de verte verdwenen.

‘Laten we maken dat we hier wegkomen!’ mompelde Mark. ‘Ze kunnen ieder ogenblik terugkomen. Als we even verder waren gekropen, zouden we pardoes in hun loopgraaf zijn geduikeld. Luister!’ Het geronk van een FE bereikte hun oren en ofschoon zij hem niet konden zien, konden ze zijn vliegroute volgen aan de hand van de ontploffende luchtdoelgranaten en het geluid. Hij kwam uit de richting van de Duitse loopgraaf en vloog recht over hen heen. Het lawaai van het afweergeschut stierf weg en even later vervaagde ook het motorgeronk.

‘Dat is een van onze jongens die naar huis gaat, dus moeten wij die richting inslaan, als we tenminste een gaatje in onze eigen versperring kunnen vinden. Lukt dat niet, dan zitten we in de boot; dan zijn we misschien verplicht op onze knieën langs die verdraaide draad naar Zwitserland te kruipen!’

‘Ssst!’

Opnieuw hoorden zij ergens vlakbij het geluid van voetstappen, maar ze konden niets zien. ‘Erg lang kan ik dit niet meer uithouden!’ bromde Biggles. ‘Ik krijg er koude rillingen van. Ik ben zojuist overiemand heengekropen - of iets dat iemand is geweest.’ Beng! Ze sprongen allebei op en wierpen zich daarna plat op de grond toen een nieuwe lichtkogel met een boog de lucht inging. In het verblindende licht ervan zag Biggles duidelijk een groep Duitse soldaten, blijkbaar op patrouille, op nog geen vijftig meter afstand roerloos in de modder staan. Plotseling herinnerde hij zich iets. Hij stak zijn hand in zijn zak, rukte er zijn eigen seinpistool uit, mikte zorgvuldig en vuurde. Het licht in de lucht ging op hetzelfde ogenblik uit. Het schot uit Biggles’ pistool kwam op een afstand van ongeveer honderd meter in de modder terecht, waar het sissend bleef liggen in een rode rookwolk die geleidelijk veranderde in een spookachtig fletsgroen. ‘Dwaas, wat doe je nou?’ snauwde Mark. ‘Heb je die moffen dan niet gezien? Ik durf te wedden dat ze een meter de lucht in zijn gesprongen van schrik!’

‘Over een paar tellen zullen ze ons waarschijnlijk bespringen!’ antwoordde Mark.

‘Je bedoelt dat ze dat zouden hebben gedaan als ik die lichtkogel niet had afgevuurd!’ antwoordde Biggles. ‘Het eerste schot is nog altijd een daalder waard. Het jaagt de ander de stuipen op het lijf. We zijn al een keer als oude deurmatten behandeld en ik voel niets voor nog zo’n portie!’

‘Straks krijg je een portie van iets anders als die moffen komen kijken wat de bedoeling van dat vuurwerk is!’ antwoordde Mark.

‘Als!’ hoonde Biggles. ‘Ik durf te wedden dat die knapen zo hard ze kunnen, naar huis rennen. En dat neem ik ze niet kwalijk. Ik zou hetzelfde doen als ik wist waar mijn huis ergens was.’

‘Als jij niet ophoudt met dat soort grapjes uit te halen, kom je nooit van je leven meer thuis!’ bromde Mark. ‘En hou nou je mond en luister. Probeer of je iemand kunt horen praten in een taal die wij verstaan.’ Een poosje bleven de vliegers stil op de grond liggen luisteren of zij het geluid van stemmen konden ontdekken. Maar ze hoorden niets met uitzondering van de zo nu en dan klinkende geweerschoten. Tenslottewerd Biggles ongeduldig.

‘Ik ben niet van plan hier nog langer te blijven!’ snauwde hij. ‘We doen het een of het ander. Straks wordt het licht en dan zijn we erbij. Ik geloof dat dat daar vóór ons onze draad is. Als we nu eens schreeuwen om te kijken of onze jongens ons kunnen horen?’

‘Dan zullen de moffen ons ook horen.’

‘Dat kan ik niet helpen. Hou je vast. Ik ga schreeuwen. Ahoi!’ brulde hij. ‘Is daar iemand?’ Er kwam een antwoord van zo dichtbij dat Biggles instinctief ineendook.

‘Wat is dat voor een gebler?’ vroeg een onvervalste Londense stem kalm. ‘Kom nog iets dichterbij, dan zal ik je wat geven om te bieren. Mij vang je niet met die grapjes.’

Béng! Op nog geen tien meter afstand werd de mondingsvlam van een geweer zichtbaar en een kogel floot langs Biggles’ hoofd.

‘Hela! Zo is het genoeg!’ riep hij. ‘We zijn Britse officieren. Vliegers - om precies te zijn. We zijn achter de linies neergestort en we kunnen er niet door. Kom ons liever de weg wijzen!’

‘Waarom heb je dat niet eerder gezegd?’ kwam het antwoord. ‘Ik had je wel pijn kunnen doen. Ik kom zo bij jullie! Maar hou je handen omhoog en denk erom dat je geen flauwe kul uithaalt!’ Het werd weer stil.

‘Óf hij komt zelf, óf hij is nog iemand halen,’ mompelde Mark. ‘We kunnen het hem niet kwalijk nemen dat hij argwanend is. Hij moet in een luisterpost hebben gezeten waar ze eerst schieten en dan pas vragen stellen. De moffen halen namelijk allerlei grapjes uit.’

‘Waar zijn jullie, jongens?’ vroeg plotseling een rustige stem vlak bij hen. ‘Hier!’ antwoordde Biggles. ‘Blijf waar je bent - ik kom.’

Een officier, revolver in de hand, en op de voet gevolgd door een half dozijn Tommy’s, direct herkenbaar aan hun platte helmen, doemde plotseling op uit het duister. ‘Met hoevelen zijn jullie daar?’ zei de stem. ‘Met ons tweeën,’ antwoordde Biggles kort.

‘Goed, volg me - en maak geen lawaai.’ Soppend door de bagger, volgden zij de officier door een zigzagpad in de versperring. De Tommy’s sloten de rij. Een loopgraaf waaruit een aantal bajonetten stak, lag dwars over hun pad, maar op een woord van hun begeleider liet men de geweren zakken waarop de twee vliegers in de loopgraaf afdaalden. Een straal van een zaklantaarn doorkliefde het donker en gleed langzaam over hun gezicht en uniform.

‘Ik moet zeggen dat jullie er uitzien als een paar mooie vogelverschrikkers,’ zei een stem grinnikend. ‘Kom mee naar mijn schuilplaats, dan kun je wat uitrusten. Ik zal een koerier naar het hoofdkwartier sturen om te vragen of ze jullie squadron willen bellen en vertellen dat je in veiligheid bent. Wat hebben jullie eigenlijk uitgevoerd?’

‘O - eh - een nachtvluchtje, dat is alles. Alleen maar een nachtvluchtje!’ zei Biggles luchtig.

Speciale opdracht

‘Pardon, luitenant, majoor Paynter wil u spreken.’ Biggles keek op, vouwde de brief die hij zat te lezen, op en stak hem in zijn zak. ‘Aan de telefoon, bedoel je?’ vroeg hij de messbediende die de boodschap had gebracht.

‘Nee, luitenant, op zijn kantoor. De officier van administratie belde op om te vragen of u,direct wilde komen.’

‘Goed, Collins, bedankt.’ Biggles greep zijn muts toen hij door de hal kwam en liep snel over het veelbetreden pad naar het administratiegebouw. Toen hij binnenkwam, had de commandant gezelschap van twee mensen - de een, een van rode galons voorziene stafofficier, de ander, een opgewekt kijkende burger met een rond gezicht, zwarte jas en bolhoed. Biggles salueerde.

‘Overtuig je er even van dat de deur goed dicht is, Bigglesworth,’ begon de commandant. ‘Dank je. Dit is majoor Raymond, van het hoofdkwartier.’

‘Hoe maakt u het, majoor?’ zei Biggles tegen de stafofficier terwijl hij zich afvroeg waarom de commandant de burger niet voorstelde en vertelde wat hij hier kwam doen.

‘Ik wou je even spreken over een heel delicaat onderwerp, Bigglesworth,’ vervolgde de commandant nogal onhandig. ‘Eh - mij, of liever gezegd het squadron, is gevraagd een - eh - operatie van het grootste belang te ondernemen. Het is een karwei dat alleen moet worden opgeknapt en ik doe jou het voorstel eerst omdat jij sinds je bij ons bent, oprecht enthousiasme voor je werk hebt getoond, en omdat jij jezelf al een paar maal volkomen door eigen initiatief uit een netelige situatie hebt gered. Het karweitje waar het om gaat, vereist zowel initiatief als vindingrijkheid.’

‘Dank u, majoor.’

‘Geen dank. De situatie is als volgt. In het kort gezegd, bestaat de operatie hierin dat je een - eh - heer over delinies vliegt, dat je hem op een geschikt plekje neerzet en dat je dan zelf terugkomt. Het is waarschijnlijk dat je later nog eens over de linies moet, hetzij dezelfde nacht, hetzij op een latere datum, om hem op te pikken van de plaats waar je hem hebt neergezet.’

‘Dat lijkt me niet erg moei.. / Majoor Paynter stak zijn hand op. ‘Wacht even!’ zei hij. ‘Laat me uitspreken. Het is niet meer dan billijk dat ik je waarschuw dat je, wanneer je aan de verkeerde kant van de linies tot landen wordt gedwongen of op een andere manier in vijandelijke handen valt, waarschijnlijk zult worden doodgeschoten. Zelfs als je op de terugweg in Duits gebied zou moeten landen, zonder iemand anders in je machine dan jezelf, is het meer dan waarschijnlijk dat de vijand je opdracht zou vermoeden en je zou blootstellen aan een hardhandige ondervraging. Én als de vijand de waarheid uit je zou weten los te krijgen - namelijk dat je een agent van de geheime dienst had vervoerd -, dan zou hij volkomen gerechtigd zijn je voor het vuurpeloton te zetten.’

‘Ik heb het begrepen. In orde, majoor. Ik zal gaan.’

‘Dank je, Bigglesworth! De heer die in gezelschap van majoor Raymond is, zal je passagier zijn. Je kunt nu beter kennis met hem maken aangezien je hem overdag niet meer zult zien en je elkaar zult moeten kunnen herkennen.’

Biggles liep naar de burger toe en stak zijn hand uit. ‘Aangenaam kennis met u te maken!’ zei hij. De spion - want Biggles maakte zich geen illusies over de werkelijke aard van het werk dat hem wachtte - glimlachte en drukte warm zijn hand. Het was een vrij dik, joviaal uitziend mannetje met een reusachtige zwarte snor; in geen enkel opzicht leek hij op de figuur die Biggles voor zulk werk zou hebben verwacht. ‘Nou, ik geloof dat dit voor het ogenblik alles is, Raymond,’ vervolgde de commandant. ‘Laat me de bijzonderheden weten zodra je kunt. Voordat jij vertrekt, spreek ik je nog wel, Bigglesworth.’ Biggles salueerde toen de stafofficier en de burger vertrokken waarna hij weer naar majoor Paynter keek diepeinzend uit het raam staarde.

‘Ik wil dat je deze zaak in zijn ware verhouding ziet,’ hervatte de commandant. ‘Wij zijn geneigd te denken dat spioneren een nogal smerig werk is. Misschien is dat ook wel zo, vanuit strikt militair oogpunt bekeken, maar daarbij mag niet vergeten worden dat er evenveel moed - zo niet meer - voor nodig is dan waarvoor een soldaat kan komen te staan. Een soldaat kan sneuvelen, gewond raken of gevangen worden genomen. Maar de loopbaan van een spion kan maar één eind hebben als hij wordt gepakt - het vuurpeloton! Hij sterft geen mannendood in de hitte van de strijd, hij wordt neergeschoten als een hond tegen een stenen muur. Dat is het resultaat van zijn falen. Slaagt hij, dan krijgt hij geen medailles, eer of roem. Hij wordt altijd omgeven door stilte.

En de meesten van deze mannen werken voor niets. Neem die man bijvoorbeeld die je zojuist hebt gezien. Dat is natuurlijk een Fransman. In de burgermaatschappij is hij schoolmeester te Aille dat nu in door de vijand bezet gebied ligt. Hij wist de grens over te steken naar Nederland en ging toen via Engeland naar Frankrijk om zijn diensten aan te bieden aan zijn land. Hij vraagt Reen beloning. Dat is een staaltje van moed en zelfopoffering om het zo maar te zeggen. Denk daaraan als hij in je machine zit. Zijn kennis van het gebied rondom Aille maakt zijn diensten bijzonder waardevol. Als hij deze keer veilig terugkomt - hij heeft al minstens één tocht gemaakt - dan zal hij opnieuw gaan. En zo zal het doorgaan tot hij op een dag niet zal terugkomen.

Voor zover jou als zijn piloot betreft, jij hoeft geen gewetensbezwaren te hebben. De meesten van de vooraanstaande Franse piloten hebben hun portie van deze speciale opdrachten, zoals deze zaakjes worden genoemd, al gehad. Om voor de hand liggende redenen worden alleen de beste piloten, zij die hun moed heb- ben bewezen, voor het werk uitgekozen. Nou, dat is dan geloof ik alles. Later zal ik je de bijzonderheden, datum en tijd laten weten. Spreek hier met niemand over behalve natuurlijk met je formatiecommandant die het zal moeten weten.’

Biggles botste vlak buiten de deur van het bureau tegenMapleton, zijn formatiecommandant, op.

‘Wat is er aan de hand?l’ vroeg Mabs rustig. ‘Specialeopdracht?’

Biggles knikte.

‘Dat dacht ik al. Man, wees in vredesnaam voorzichtig! Je hoeft bij dat spelletje maar één blunder te maken en geen mens kan je redden. Ik heb dat eens gedaan en dat was genoeg voor mij. Mij niet meer gezien, merci!’

‘Wel, liep de zaak dan fout?’ informeerde Biggles terwijl zij naar de mess liepen.

‘Fout! Dat is nog maar zacht uitgedrukt. In de eerste plaats weigerde de kerel uit de machine te stappen toen we op de plaats van bestemming waren; zijn zenuwen hadden het begeven. Hij kon geen Engels spreken en ik geen Frans, dus kon ik hem niet vertellen wat ik van hem dacht. Toen ik probeerde hem eruit te smijten, ging hij zo tekeer dat de moffen van heinde en ver kwamen aanlopen. Ik moest er als de weerga vandoor, dat kan ik je wel vertellen, met die knaap nog in mijn machine. Maar sommigen van deze jongens zijn al ettelijke keren aan de andere kant geweest en hebben inlichtingen teruggebracht of teruggestuurd die van het grootste belang waren. Ze moeten een mand met duiven meenemen en ze laten er iedere keer een los wanneer ze inlichtingen hebben die de moeite waard zijn. Hoe zou jij het vinden om tussen de moffen rond te lopen met zo’n duif op zak? Hij hoeft maar één keer te koeren en je bent erbij. De Franse piloten hebben hun portie van dit werk gehad. Vedrines, de vooroorlogse piloot, heeft verscheidene staaltjes weggegeven. Toen de oorlog uitbrak, verwachtten de Fransen heel wat van hem en toen hij eenvoudig in de vergetelheid verdween, begonnen ze lelijke dingen over hem te vertellen. Maar hij voerde speciale opdrachten uit en dat zijn dingen waarover niet gesproken wordt.’

‘Nou, als mijn vriend-met-de-bolhoed moeilijkheden veroorzaakt, sla ik hem direct een blauw oog!’ verzekerde Biggles.

‘O, ik geloof wel dat het met hem goed zit, antwoordde Mabs. ‘De landing is het riskantste gedeelte. De moffen kennen dat hele spelletje van het afzetten van spionnen en zij doen hun best ze op heterdaad te betrappen door vallen te maken in de waarschijnlijke landingsvelden, zoals het graven van greppels dwars door het veld en ze dan te bedekken met gras, zodat je ze niet kunt zien. Wanneer je landt - ploemp! Een ander grapje is een draad dwars over het veld te spannen wat een soortgelijk resultaat oplevert.’

‘Dat klinkt wel opwekkend! En is er geen enkele manier om te weten te komen of er een val is opgesteld in het veld dat je voor je landing hebt uitgekozen?’

‘Niet voordat je landt, grinnikte Mabs. ‘Daar schiet je dan wat mee op!’ bromde Biggles. ‘Nou, we zullen wel zien. Hartelijk bedankt voor de tips!’

‘Dat zit wel goed. Mijn enige raad is, laat je niet levend vangen, ouwe jongen. Denk er goed aan dat ze jou evengoed neerschieten als de knaap die je bij je hebt, als ze je pakken. Ze behandelen jullie allebei eender!’

‘Ze zullen me moeten neerknallen om me te pakken te krijgen!’ antwoordde Biggles grimmig. De wijzers van de klok in de mess-room stonden enkele avonden later op negen uur toen Biggles zijn laatste kopje koffie uitdronk, in de hal zijn vliegjekker van de kapstok pakte en naar de deur slenterde. Mark Way, die achter hem aan het vertrek was uitgelopen, sloeg deze gang van zaken met verbazing gade ‘Wat ben je van plan?’ vroeg hij terwijl hij zijn eigen vliegjekker greep.

Ik moet een karweitje opknappen - alleen. Ik kan er niet over spreken. Sorry, ouwe jongen!’ antwoordde Biggles, waarop hij vertrok. Op het vliegveld stonden majoor Raymond en zijn burgerkennis al op hem te wachten. Overeenkomstig zijn instructies aan de sergeant was zijn FE2b naar buiten gerold en de motor gestart.

Denk eraan dat hij het karweitje voor ons en niet voor de Fransen opknapt, vertelde majoor Raymond hem zacht. ‘Hij gaat met dynamiet een brug over de Aisne opblazen, in de buurt van het punt waarover ik je gisteren heb verteld, vervolgde hij, doelend op een gesprek van de vorige dag waarbij de bijzonderheden besproken waren. ‘Hij heeft mij gevraagd jou te zeggen dat je je geen zorgen over zijn terugkeer moet maken. Hij wil desnoods op eigen gelegenheid zien terug te komen door de linies ofschoon hij het natuurlijk prettig zou vinden als je hem later wilde oppikken.’

‘Hoelang zal hij voor het karweitje nodig hebben, majoor?’ vroeg Biggles.

‘Dat is onmogelijk te zeggen. Er hangt zo ontzettend veel af van de toestand die hij daar aantreft - of er wel of geen wachtposten bij de brug staan, enzovoorts. Is alles vrij, dan zou hij het in een half uur, of een uur, kunnen fiksen. Aan de andere kant heeft hij misschien twee of drie dagen nodig om zijn kans af te wachten. Waarom vraag je dat?’

‘Omdat ik dacht dat ik als het niet al te lang duurde,misschien op hem zou kunnen wachten?’

De majoor schudde zijn hoofd. ‘Dat wordt gewoonlijkniet gedaan, zei hij. ‘Het is te riskant!’

‘Het risico schijnt mij niet groter te zijn dan dat van eentweede landing.’

‘Wacht een ogenblik, dan zal ik het hem vragen, zei de majoor.

Hij sprak enkele ogenblikken snel en op gedempte toon met de geheime agent en wendde zich toen weer tot Biggles.

‘Hij zegt dat het lawaai van je motor de aandacht zou trekken als je wachtte, en het zou voor jou niet raadzaam zijn om die af te zetten, meldde hij. ‘Maar, zo vertelt hij mij, hij zou erg dankbaar zijn als jij hem een paar uur later zou willen oppikken - het zou hem een drie, misschien wel vier weken durende angstige tocht door Nederland besparen. Hij stelt voor dat jij hem zoveel mogelijk tijd geeft voor het geval hij wordt opgehouden. Als je bij het eerste teken van de dageraad terugkeert, zal hij proberen op de betreffende plek aanwezig te zijn. Is hij er niet, ga dan naar huis en vergeet hem. Hij stelt de ochtendschemering voor omdat het je misschien een werkelijke landing kan sparen. Zie je hem niet in het veld of aan de rand van het veld, land dan niet. Is hij er, dan zal hij zich laten zien. Dat lijkt me een heel verstandige oplossing en een eerlijke voor beide partijen.’

‘Meer dan eerlijk,’ beaamde Biggles. ‘Als hij genoeg moed heeft om zich onder de Duitsers te begeven met een staaf dynamiet in de ene en een duif in de andere zak, dan behoor ik genoeg moed te hebben om hem op te halen!’

‘Zo is het. Maar toch wil hij het aan jou overlaten.’

Biggles liep naar de man toe die zich niet in het minstscheen druk te maken over de gevaarlijke taak die hijop het punt stond te ondernemen, en gaf hem een hand.

Hij knabbelde tevreden op een biscuitje.

‘Het is een eer u te kennen, zei Biggles. En hij meendehet.

‘Het is voor La France, antwoordde de man eenvoudig. ‘Nou, wanneer u klaar bent, dan kunnen we vertrekken.’

‘Bon. Laten we gaan,’ was het antwoord. En ze klommen op hun plaatsen.

Biggles bemerkte met verbazing dat zijn passagier zelfs geen vlieguitrusting aan had. Hij droeg hetzelfde donkere pak als eerst, plus de bolhoed die hij stevig op het hoofd drukte. Hij had twee bundels bij zich, en Biggles vroeg niet wat erin zat; hij dacht wel dat hij het wist. Duiven en dynamiet waren een merkwaardig mengelmoesje, dacht hij, terwijl hij zich op zijn stoel installeerde.

Hij kon nauwelijks een glimlach onderdrukken toen zijn oog op het ongewone silhouet in de voorste cockpit viel. Het was een beetje eigenaardig om de oorlog in te gaan met een bolhoed op. Toen schoot er een brok in zijn keel bij de gedachte aan de eenvoudige Fransman die, ofschoon onsoldatesk van uiterlijk, alles op het spel zette om zijn land een dienst te bewijzen. Hij besloot dat hij deze man als menselijke handen het konden klaarspelen, veilig zou terugbrengen. ‘Ik ben gereed, beste jongen. Giet de saus maar op!’ riep de man. En Biggles lachte hardop om het bevel de gasklep open te trekken. Er was iets heel aangenaams aan deze knaap die zo nonchalant aan zo’n wanhopig gevaarlijke taak kon beginnen. ‘Zult u niet bevriezen?’ vroeg Biggles. ‘Dat is niet van belang, antwoordde de Fransman. ‘We zullen niet lang in de lucht zitten.’

‘Zoals u wilt, riep Biggles terug en met een gebaar beduidde hij de mecaniciens aan de vleugeltips dat zij achteruit moesten gaan. De motoren bulderden toen hij de gasklep opende en een ogenblik later was hij in de lucht en koerste hij in de richting van de linies. Ondanks de kou stond het mannetje rechtop in zijn cockpit, de kraag van zijn jas opgeslagen, naar de onder hem liggende schaduw van zijn geliefde Frankrijk te kijken. Kort daarop begon de luchtdoelartillerie de lucht om hen heen uiteen te scheuren. Ze was bijzonder hevig en Biggles dook wat dieper ineen op zijn stoel. De spion boog zich naar hem toe en zette zijn handen aan zijn mond. ‘Wat beroerd schieten die moffen!’ riep hij opgewekt.

Biggles nam hem koel op. De kerel had blijkbaar totaal geen verbeeldingskracht, want de beschieting was erg genoeg om een veteraan te laten sidderen. ‘Hij kan het niet begrijpen, dat is alles! Blikskaters, ik zou er niet graag bij zijn wanneer er volgens hem dan wél geschoten wordt!’ dacht hij en hij wijdde zijn aandacht aan de taak de weg naar het landingsterrein te vinden dat zij hadden uitgekozen. Want zijn grootste angst was dat hij niet in staat zou zijn het in het donker te herkennen ofschoon hij het zo goed mogelijk in zijn geheugen had geprent aan de hand van omringende oriëntatiepunten.

Hij onderscheidde een hoofdweg die als een grijs lint door het landschap liep, volgde deze tot hij zich splitste, nam de linkertak en volgde deze tot hij in een bos verdween. Aan de andere kant van het bos ontdekte hij de onmiskenbaar rechte streep van een spoorlijn die er loodrecht op liep. Hij volgde deze op zijn beurt tot hij voor zich uit de lichten van een kleine stad ontdekte. Twee wegen kwamen daarbij samen en ergens tussen die twee wegen en de spoorlijn lag het veld waarin hij volgens zijn instructies moest landen. Het was zijn bedoeling zijn instructies naar de letter uit te voeren, wetend dat de autoriteiten een goede reden voor hun keus moesten hebben gehad. Mogelijk wisten zij van geheime agenten die in de buurt werkten of hadden gewerkt dat het veld niet van een versperringsdraad was voorzien of dat de vijand ten opzichte ervan zelfs geen verdenking koesterde. Hij bande de zaak uit zijn geest en concentreerde zich op de taak het veld te vinden en er de machine aan de grond te zetten. Hij sloot de gasklep en zette een lange glijvlucht in. Hij vloog zo langzaam hij maar kon zonder vliegsnelheid te verliezen zodat mogelijke toeschouwers op de grond de wind niet tussen zijn draden door zouden horen fluiten, wat wel het geval zou kunnen zijn als hij te snel daalde. De spion boog zich over de rand van de cockpit en sloeg het proces belangstellend gade. Toen, op het ogenblik dat Biggles het veld plotseling in het oog kreeg en er behoedzaam heen cirkelde, greep de Fransman zijn bagage en plaatste die op de zitting met de onverschilligheid van een passagier die op het punt staat uit een bus of trein te stappen.

Biggles kon het veld nu duidelijk onder zich zien liggen - een lange ofschoon niet erg brede grasstrook. Hij liet zich een beetje zijwaarts afglijden om de FE precies in de aslijn van het veld te brengen, gleed als een spook over de toppen van de bomen die het noordelijke einde begrensden en trok het toestel toen recht. De machine zakte langzaam, de wielen rolden over de oneffen grasmat - met behoorlijk veel lawaai, dacht Biggles - de staartslof sleepte over de grond en de machine kwam tot stilstand na een van de beste landingen die hij ooit had uitgevoerd. Hij liet zich slap achteruit zakken en besefte dat de spanning van de allerlaatste minuten hevig was geweest.

‘Bedankt, beste jongen!’ fluisterde de Fransman en hij gleed het duister in.

Enkele ogenblikken kon Biggles bijna niet geloven dat hij weg was, zo zacht en snel was hij verdwenen. Misschien een minuut lang zat hij te luisteren, maar hij kon niets horen met uitzondering van het gedempte suizen van zijn onbelast draaiende propeller. Hij stond op en staarde naar alle kanten de duisternis in, maar er was geen teken van leven te bespeuren; nergens was een lichtje te zien. Voor zover het zijn passagier betrof had deze door de aarde verzwolgen kunnen zijn. ‘Nou, ik kan net zo goed gaan!’ besloot hij. Het was niet nodig dat hij keerde om op te stijgen. Hij had meer dan voldoende ruimte vóór zich en de motor bulderde toen hij de gasklep opentrok en de nacht instoof. Hij lachte bijna van opluchting toen de aarde onder hem wegzakte.

Het was allemaal zo absurd gemakkelijk geweest en de reactie gaf hem een merkwaardig gevoel van opgetogenheid - een blij gevoel dat zij handiger waren geweest dan de vijand. ‘Dit soort zaakjes zijn niet zo zwart als ze worden afgeschilderd!’ was zijn onuitgesproken gedachte toen hij terugkoerste naar de linies. Hij vloog eroverheen, te midden van de gebruikelijke hoeveelheid afweervuur, en tien minuten later taxiede hij naar de hangar van zijn formatie en zette hij de motor af. Hij keek op zijn horloge. Er waren precies vijftig minuten verstreken sinds hij en zijn metgezel waren opgestegen van dezelfde plaats waarop de machine nu stond en het scheen ongelooflijk dat hij in die korte tijd werkelijk op Duits gebied was geland en een man had afgezet die nu misschien wel dood was of in een cel op zijn executie zat te wachten. Hij hoopte vurig dat de tweede helft van zijn taak even eenvoudig zou blijken te zijn. Hij klauterde stijf naar de grond en kwam Mabs en Mark tegen die hem blijkbaar hadden horen landen. ‘Hoe is het gegaan?’ vroeg Mabs snel. ‘Lekker! Als ik geweten had dat je had staan wachten, dan had ik een bosje Duitse klaprozen meegebracht; er groeien er wat daar in dat veld.’

‘Je kunt beter wat gaan slapen!’ raadde Mabs hem aan. ‘Ja, dat zou ik wel kunnen doen - even.’

‘Even? Wat bedoel je?’

‘Ik trek er straks weer op uit om vriend bolhoed te gaan ophalen!‘Biggles verwenste de spion, de autoriteiten in het algemeen en de Duitsers in het bijzonder, toen zijn oppasser hem de volgende ochtend om vijf uur uit een diepe, verfrissende slaap wekte.

Het was bitter koud en de sterren schitterden nog helder aan een winterachtige hemel; een dikke laag rijp bedekte alles en weefde fantastische patronen op de ramen. Het was een van die vroege-voorjaarsvorstjes die ons eraan herinneren dat de winter nog niet helemaal is afgelopen.

‘Wat een tijd om uit je bed te worden gehaald!’ mompelde hij en hij had er een beetje spijt van dat hij beloofd had zijn man te gaan ophalen. Maar een kop gloeiende koffie en wat toost verbeterden zijn stemming en hij neuriede opgewekt toen hij met pittige passen over het met rijp bedekte veld naar de hangars liep. Hij had de sergeant opdracht gegeven twee mecaniciens gereed te houden en deze stonden, huiverend in hun lange jas, al ongeduldig op hem te wachten. ‘Mooi, haal hem er maar uit, zei hij scherp en samen trokken zij de FE de

grasmat op. ‘Start hem maar, vervolgde hij terwijl hij een dikke wollen sjaal om zijn hals wond en vervolgens zijn vliegspullen aantrok.

Vijf minuten later was hij weer in de lucht op weg naar het rendez-vous.

De hemel begon in het oosten al een beetje licht te worden en door dezelfde oriëntatiepunten te volgen die hij tijdens zijn vorige tocht had benut, had hij geen moeite met het vinden van de weg. Het eerste vage licht van de nieuwe dag sloop langs de hemel toen hij het veld naderde, maar de aarde was nog in diepe blauwe en purperen schaduwen gehuld.

Hij sloot zijn gas af en begon omlaag te glijden terwijl zijn ogen de schaduwen aftastten op zoek naar het veld en het mannetje. Het veld ontdekte hij, maar de spion was nergens te zien en Biggles sloeg de schrik om hef hart, want hij had een sterke sympathie voor het mannetje opgevat. Enkele minuten bleef hij cirkelen terwijl hij langzaam hoogte verloor en zijn ogen speurend over het omringende landschap liet dwalen. Plotseling stopten ze en bleven ze ru9ten op de plek waar een beweging zijn aandacht had getrokken. Hij zag iets dof glimmen, maar een seconde lang kon hij niet onderscheiden wat het was.

Een nieuwe bocht bracht hem dichterbij en toen zag hij het duidelijk - paarden - bereden troepen - ulanen. Een groepje van hen stond stil onder een verzameling bladerloze bomen bij de hoofdweg, nog geen honderd meter van het veld verwijderd. Hij zag nog anderen en kleine groepen infanteristen die zich op verscheidene punten rondom het veld zo goed hadden verborgen als de schaarse dekking dat toestond.

Zijn lippen werden droog. Geen wonder dat het mannetje er niet was. Om de een of andere reden, mogelijk omdat de opdracht mislukt was, werd het hele gebied in het oog gehouden. Toch, redeneerde hij, was juist de aanwezigheid van die troepen een teken dat het mannetje niet was gepakt. Was hij gearresteerd, dan zouden die troepen geen zin hebben - tenzij ze op het vliegtuig 9tonden te wachten. Enfin, het mannetje was er niet, dus hoefde hij ook niet te landen. Hij kon net zo goed naar huis gaan. Hij voelde er helemaal niets voor in de val te lopen.

Hij was op nog geen zestig meter van de grond en had zijn hand al uitgestoken om de gasklep van zijn motor weer open te trekken toen een figuur aan de rand van liet veld verscheen en wild begon te wuiven. Biggles hield zijn adem in, want de ulanen waren naar voren gekomen. Hij drukte de knuppel naar links en liet zich, terwijl hij de neus van het toestel ophield met rechtsroer, als een steen in een verticale zijslip naar het veld vallen.

Nog nooit in zijn leven had hij zo’n gespannen gevoel gehad. Zijn hart bonkte heftig tegen zijn ribben, maar zijn brein was helder en hij bleef koel en beheerst. Hij wint dat de situatie alleen kon worden gered door perfecte beoordeling en berekening. De ulanen kwamen in korte galop naderbij; ze waren al in het aangrenzende veld.

Met zijn ogen op de man gericht, scheerde hij over de boomtoppen, trok de machine vlak en begon hem af te vangen. Toen gebeurde er iets merkwaardigs - een voorval dat zo onverwacht en onverklaarbaar was dat hij bijna weer zou zijn opgestegen. Een tweede figuur was uit de greppel achter de man in het veld gesprongen en begon naar hem toe te draven. De pas aangekomene droeg een zwarte jas en een bolhoed. Hij draafde niet in de richting van de machine, maar naar de man die had staan wuiven en die nu koers zette naar de FE.

lot op dit ogenblik was het geen moment in Biggles’ hoofd opgekomen dat de man die had staan wuiven, niet zijn kleine spion was, en toen de tweede figuur ver- scheen, wist hij dan ook niet meer hoe hij het had. De man met de bolhoed was de spion, daar viel niet aan te twijfelen, want hij was nu zo dichtbij dat hij zijn gezicht en figuur kon herkennen. Maar wie was dan de andere? De Fransman scheen het te weten, want toen hij vlak bij hem was, ging zijn rechterhand naar voren. Er flitste een vlam. De ander wierp zijn armen omhoog en smakte toen languit op de grond.

Biggles begon de toestand door te krijgen. Het was een prachtig opgezette val geweest. De eerste man die zich had laten zien, was een lokvogel, een bedrieger die hem naar zijn dood had moeten lokken. De echte spion had verborgen gelegen onder de heg en niet voor de dag durven komen met al die troepen in de buurt, hopend dat hij, Biggles, niet zou landen, wat in overeenstemming met hun plannen zou zijn geweest. Vanuit zijn positie had de spion de lokvogel te voorschijn zien komen en diens bedoelingen begrepen. Dus had hij zichzelf bloot gegeven om zijn vriend in het vliegtuig te waarschuwen met het risico daarbij zelf zijn leven te verspelen.

Die wetenschap deed Biggles nog vaster besluiten hem te redden ofschoon hij kon zien dat het een uiterst riskant zaakje zou worden. De lokvogel lag waar hij gevallen was en de kleine Fransman, nog steeds met zijn bolhoed op, draafde zo snel zijn benen hem konden dragen in de richting van de nu taxiënde machine. Maar de lanen hadden met hun paarden de heg al bereikt die zich op een afstand van nog geen honderd meter bevond. Er klonken schoten, de scherpe knallen van cavaleriekarabijnen die de ochtendstilte verscheurden. Kogels zoemden als nijdige wespen. Een ervan vrat zich door de machine en Biggles huiverde. ‘Kom op!’ schreeuwde hij, niet in staat zich nog langer te beheersen, en hij trok de gasklep wat open. Het gezicht van het mannetje was rood van inspanning en hij hijgde zwaar. Hij nam een duik naar de neus van de FE en trok zich op aan de rand van de cockpit. ‘Voilé! We hebben het gehaald, beste jongen!’ hijgde hij. En toen, op het ogenblik dat Biggles de gasklep wijdopen  trok, dook hij met het hoofd naar voren de cockpit in.

De ulanen galoppeerden in hun richting, diep over de hals van hun paarden gebogen, terwijl zij ze nog tot grotere snelheid aanspoorden. Er was geen tijd om te keren. Biggles deed het enige wat mogelijk was. Hij schoof d? knuppel naar voren en voerde een charge uit. Vlak voor zich ving hij een glimp op van opzij springende paarden en flitsende karabijnen; toen trok hij de knuppel naar achteren, niet anders verwachtend dan dat er een botsing zou volgen.

Hij liet zich slap achterover zakken toen de FE omhoog- schoot en hij schudde zijn hoofd alsof hij niet kon begrijpen dat zij inderdaad in de lucht zaten. De laatste twee of drie minuten had hij niet eens tijd gehad om normaal te kunnen denken. Hij had zuiver uit instinct gehandeld en zijn zenuwen tot het uiterste belast. Een rond, goedaardig gezicht verscheen boven de rand van de voorste cockpit. De spion hief zijn blik op en grinnikte. ‘Bon!’ schreeuwde hij. ‘Goed werk, beste jon- gen!’

Majoor Raymond stond op de grasmat te kijken toen zij landden. Zijn gezicht straalde van vreugde toen hij zag dat ze allebei in de machine zaten. Hoe is het gegaan?’ vroeg hij de kleine Fransman snel. ‘Pouf! Op die manier!’ zei de spion. ‘De brug is er niet meer en dank zij mijn vriend hier kan ik nu thuis een kopje koffie drinken in plaats van met die stomkoppen aan de andere kant.’

‘Het was zeker op het nippertje, Bigglesworth?’ vroeg de majoor nu ernstig.

‘Inderdaad, majoor!’ beaamde Biggles. ‘Ik denk dat ik voortaan maar met een bolhoed op mijn hoofd de lucht in ga - die dingen schijnen geluk aan te brengen!’

‘Ja, ja. Maar die moffen zijn geslepen jongens!’ mompelde de Fransman. ‘Ze jaagden op mij, maar ik zat als een konijn in de greppel. Ze wisten dat het vliegtuig zou komen, dus zochten ze iemand anders op om mijn beste vriend hier te laten landen. En dat deed hij ook. Ik dacht snel na, sprong te voorschijn, schoot en zette het toen op een lopen. Sjonge, wat moest ik lopen! Enfin, we hebben gewonnen. En de een of andere keer gaan we weer eens, hè?’ Hij keek stralend naar Biggles.

‘Misschien!’ beaamde Biggles, maar zonder enthousiasme. ‘Voorlopig heb ik er genoeg van!’

‘Ach,’ zei de spion lachend, ‘het was niets! Alleen een beetje opwinding om - hoe zal ik het zeggen - om het bloed te warmen.’

‘Het bloed warmen!’ riep Biggles uit. ‘Wanneer dat nodig is, dan doe ik dat wel voor de kachel in de mess! Door dat soort verwarmen van u raak ik oververhit!’

Ogen van de kanonnen

Op het gezicht van Biggles lag een eigenaardige uitdrukking terwijl hij naar het blauwgroene panorama keek dat hier 300 meter onder hem lag. Het was een mooie, heldere dag en de regen van de laatste dagen had de aarde schoongewassen zodat wegen en velden scherp lagen afgetekend tot aan de verre horizon. Vijvers en meren glansden als spiegels in de zon en in puin gegooide dorpen lagen hier en daar als de beenderen van een lang vergeten monster. Op zekere afstanden waren op de wegen lange, zwarte rupsen te zien die, naar hij wist, colonnes marcherende soldaten waren, soms met wagens en artillerie. Er was niets ongebruikelijks aan het toneel, zeker niet om de uitdrukking van afschuw op het gezicht van de piloot te veroorzaken. Het was een alledaags toneel aan het westelijk front.

De waarheid was dat hij een opdracht moest uitvoeren die, naar hij verwachtte, uiterst saai en vervelend zou zijn. Ze hadden hem nog nooit met dit soort werk opgescheept, maar hij had er heel wat over gehoord en niets daarvan was opwekkend. Het werk in kwestie werd bij het Royal Flying Corps aangeduid met de mystieke lettergrepen ‘art obs’ en betekende niets anders dan artillerieobservatie.

Er waren zekere squadrons die niets anders dan dit werk deden - het leggen van ons artillerievuur op de kanonnen van de vijand; soms was het doel echter een munitieopslagplaats, een brug of een soortgelijk strategisch punt dat het opperbevel besloten had te laten vernietigen.

I Iet was helemaal niet zo eenvoudig als het leek en van de bemanning van de voor de taak aangewezen machine werd verwacht dat ze op haar post bleef tot elk kanon van de batterij waarvoor ze werkte een treffer had geboekt waarna zij zonder haar schietbaan te veranderen, zou kunnen doorgaan met het ene schot na het andere op het doel af te vuren tot het van de aardbodemwas weggevaagd.

Als de piloot geluk had of handig was en de batterij waarvoor hij observeerde, vakkundig, dan kon het gebeuren dat het karweitje in een uur klaar was, maar soms duurde het ook wel drie uur en die hele tijd moest het betreffende vliegtuig voortdurend over dezelfde plek blijven cirkelen zodat het zelf een prachtig doelwit vormde voor binnen bereikzijnde luchtdoelartillerie, en de prooi van elke rondzwervende vijandelijke jager.

Of de taak vervelender was voor de piloot die op zijn eigen batterij moest letten voor het mondingsvuur van het kanon en dan weer op het doel om de ontploffing van de granaat te zien waarvan hij de positie door middel van morsetekens doorgaf, of voor de waarnemer wiens plicht het was niet de grond in de gaten te houden (zoals men misschien zou denken), maar de hemel om hem heen om te kijken of er gevaar dreigde terwijl de piloot bezig was met zijn werk, was een zaak waarover de meningen uiteenliepen.

In elk geval wist Biggles het niet en kon het hem evenmin schelen, maar van één ding was hij zeker: het urenlang op dezelfde plaats cirkelen was grappig noch interessant. Vandaar de ongewone uitdrukking op zijn gezicht terwijl hij oostwaarts naar de linies vloog om de Britse batterij te zoeken waarvoor hij moest werken en de vijandelijke batterij die de Britse kanonnen moest uitschakelen. Aangezien dit zijn eerste poging op het gebied van ‘art obs’ was, was hij er helemaal niet van overtuigd dat hij in staat zou zijn de betreffende stukken geschut te vinden en dit kan eveneens een reden zijn geweest waarom hij niet met zijn gebruikelijke enthousiasme vloog.

Om een goed begrip van de operatie te krijgen die met ‘art obs’ wordt aangeduid, is een korte verklaring nodig ofschoon de hele gang van zaken erg eenvoudig is zodra je het idee door hebt. Biggles had, evenals alle andere officieren van het RFC, tijdens zijn opleiding natuurlijk al een zekere voorlichting op dit gebied gekregen, maar aangezien hij had gehoopt dat hij naar een verkenningssquadron zou worden gestuurd dat dit soort werk nooit deed, had hij zich niet op de instructie geconcentreerd zoals hij dat eigenlijk wel had moeten doen.

Kortom, dit was het programma waarvoor gewoonlijk draadloze telegrafie werd gebruikt ofschoon zo nu en dan ook wel een systeem van seinkogels werd toegepast. De draadloze telegrafie was in de tijd waarover wij spreken, nog heel primitief. De piloot kon door middel van een antenne die hij onder de machine liet zakken alleen maar berichten verzenden; hij kon ze niet ontvangen. Om een bericht aan de piloot door te geven, moesten de artilleristen stroken wit materiaal in de vorm van letters uitleggen. Het doel werd verondersteld in het midden van een denkbeeldige klok te liggen Twaalf uur betekende pal noord. Zes uur was dus pal zuid, enzovoorts. Denkbeeldige ringen rondom het doel werden aangegeven met de letters A, B, C, D, E en F. Deze waren respectievelijk 50, 100, 200, 300, 400 en 500 meter verwijderd.

Wanneer de artilleristen aan het werk gingen en de eerste granaat, laten we zeggen, honderd meter pal benoorden het doel viel, hoefde de piloot alleen maar B12 te seinen. ‘B’ betekende dat de granaat honderd meter van het doel was neergekomen en het cijfer 12 betekende om twaalf uur op de denkbeeldige klok. Op die manier konden de artilleristen precies op hun kaart aantekenen waar de granaat was terechtgekomen waardoor zij dus in staat waren hun kanon voor het volgende schot in te stellen. Als een granaat, om een ander voorbeeld te geven, driehonderd meter rechts van het doel terechtkwam, dan werd er D3 geseind, oftewel driehonderd meter verwijderd op ‘drie uur’. Op deze manier werd de piloot het seinen van lange berichten bespaard.

Kortom, terwijl de ‘shoot’, zoals dit werd genoemd, aan de gang was, bleef de piloot het richten van de artilleristen net zolang corrigeren tot zij een treffer hadden geboekt. Het eerste kanon was nu op het doel ingeschoten. Het tweede kanon werd op dezelfde manier ingeschoten en zo ging dat verder tot elk kanon van de batterij op het doel was ingeschoten. Dan vuurden ze allemaal tegelijk een salvo af en als de piloot dan het sein ‘grotendeels oké’ gaf, ging de batterij verder met zo vlug mogelijk granaten af te vuren tot de vijandelijke kanonnen buiten werking waren gesteld. Dit was dus het karweitje dat Biggles was opgedragen. Toen hij de grondlijn naderde, zocht hij snel de batterij op waarvoor hij als de ‘ogen’ moest fungeren en na een nogal lange zoekpartij vond hij de vijandelijke batterij, keurig gecamoufleerd en zich totaal niet bewust van de behandeling die haar wachtte. Hij greep zijn seinsleutel die aan de binnenkant van de cockpit was aangebracht, en begon in morsetekens een serie B’s te seinen wat zoveel betekende als ‘Ontvangt u mij ?’ Dit werd dadelijk bevestigd door de batterij, die drie Strepen wit materiaal uitlegde in de vorm van een letter K - het bevestigingsteken.

Door dit vlotte antwoord was Biggles nogal geamuseerd, om niet te zeggen verbaasd. Het kwam hem een beetje vreemd voor dat hij door eenvoudig op een in de cockpit bevestigde hendel te drukken, de mensen op de grond dingen kon laten doen. Eerlijk gezegd vond hij het vrij grappig. Hij greep opnieuw zijn sleutel en seinde KQ-KQ-KQ, wat zoveel betekende als ‘Bent u gereed om te vuren?’ (Elk sein werd driemaal herhaald.) Biggles kon zijn eigen seinen natuurlijk niet horen; ze werden uitgezonden door middel van draadloze telegrafie en opgevangen door een ontvangtoestel in de luisterpost van de batterij.

De witte stroken canvas op de grond namen direct de vorm van een letter L aan, wat betekende ‘Gereed’. G-G-G-, seinde Biggles. G was het signaal om te vuren. Ogenblikkelijk flitste er een kanon en Biggles die in zijn taak begon op te gaan, keerde zijn machine terwijl zijn ogen het in de verte liggende doel zochten om de inslag van de granaat te bepalen. ‘Hela!‘De schrille kreet van Mark Wayne, zijn waarnemer, bezorgde hem een schok. Mark wees. Als een meteoor kwam er een Albatros uit de hemel vallen, zilver met rode vleugeltips. De zon flitste op de glanzende vleugels en veranderde ze in vuurstralen met twee grote zwarte kruisen aan de uiteinden ervan. Biggles fronste zijn wenkbrauwen en wuifde ongeduldig met zijn hand. ‘Hou hem uit de weg!’ schreeuwde hij waarna hij zich weer omdraaide om naar de granaat- inslag te kijken. Maar hij was te laat. Een wazig wolkje witte rook dreef in de buurt van het doel over het landschap, maar het verspreidde zich al, dus was het onmogelijk te zeggen waar de granaat was terechtgekomen. ‘Verdraaid!’ mompelde Biggles terwijl hij keerde en zijn seinsleutel greep. ‘Nu moet ik het overdoen.’ G-G-G, seinde hij.

Voordat het kanon opnieuw flitste, heerste er een ogenblik pauze, waarschijnlijk omdat de schutters zich afvroegen waarom hij de inslag van hun eerste schot niet had doorgegeven. Biggles keerde zijn machine opnieuw naar het doel, maar voordat de granaat ontplofte, keek hij snel op toen er een mitrailleur begon te ratelen. De Albatros had een salvo op hen afgegeven, een stijgende bocht beschreven en zich weer op hen gestort. ‘Uilskuiken dat je bent!’ bulderde Biggles tegen Mark terwijl hij zijn toestel keerde om de aanval af te slaan. Op deze manier zou er van het werk niets terechtkomen. ‘En jou zal ik iets geven wat je nog lang zal heugen, smerige dwarsdrijver!’ snauwde hij tegen de naderende Albatros. Merkwaardig genoeg kwam het geen ogenblik bij hem op dat hun leven in gevaar verkeerde, een feit dat het zelfvertrouwen toont dat hij tegelijk met zijn ervaring begon te krijgen. Hij was totaal niet bang voor een enkel Duits vliegtuig. Maar hij moest nog veel leren.

Zijn windscherm vloog aan diggelen en er kwam iets met een klap tegen zijn motorbeplating terecht. Opnieuw trok de Duitser op, zich op een handige manier reddend uit de regen van lood die Mark op hem liet neerdalen. Hij zweefde uit, keerde en kwam opnieuw op hen af.

Voor het eerst drong het tot Biggles door dat de man in de machine geen doodgewone piloot was; het was een artiest, een man die precies wist wat hij deed. Verder luid hij zich blijkbaar voorgenomen hem te vernietigen. Nou, de batterij zou moeten wachten, dat was alles. Biggles keerde zijn machine om de nieuwe aanval te kunnen opvangen en tegelijkertijd trok hij zijn neus op om Mark gelegenheid tot vuren te geven. Maar voordat hij kon vuren, was de Duitser op verbazingwekkende wijze afgezwenkt tot een positie achter hen en een gestage stroom kogels begon zich door de vleugels van de Britse machine te vreten. Opnieuw beschreef Biggles een snelle draai - maar de Duitser was er niet meer. Rat-tat-tat-tat-tat - een stroom van lood steeg op van ergens onder hen, en een van de kogels raakte met zo’n klap de wortel van de stuurknuppel dat het instrument uit zijn hand werd geslagen.

‘Lelijk zwijn!’ snauwde Biggles terwijl hij de FE zo’n steile draai liet beschrijven dat Mark bijna overboord sloeg.

‘Sorry!’ Biggles vormde de woorden, maar hij wees naar de Duitser die buiten bereik was geklommen, maar nu als een bliksemschicht met vlammende mitrailleurs naar beneden kwam. Mark schoot eveneens en hun kogels schenen elkaar tussen de twee machines te ontmoeten. De Albatros kwam zo dichtbij dat Biggles de klep- stoters van haar motor kon zien werken en het gezicht van de piloot zag die over de rand van zijn cockpit naar hen zat te kijken. Toen zwenkte hij en Biggles slaakte een zucht van opluchting.

Maar hij feliciteerde zichzelf te vroeg. De Albatros wendde als een havik, dook, keerde terwijl hij dook en kwam toen als een raket op hen af. Deze manoeuvre was voor Biggles zo onverwachts, schijnbaar zo onmogelijk dat hij het nauwelijks kon geloven en op dat ogenblik voelde hij zelfs iets van angst. Hij dacht niet meer aan de batterij op de grond; hij wist dat hij voor zijn leven vocht, zijn eerste werkelijke duel met een man die zijn vale door en door kende.

Gedurende de volgende vijf minuten leerde hij veel dingen, dingen die hem later goed van pas zouden komen en het feit dat hij ontkwam, was niet aan zijn bekwaamheid te danken, maar aan een omstandigheid waarvoor hij uiterst dankbaar was. Tweemaal had hij geprobeerd zich aan het gevecht te onttrekken in de hoop de linies te bereiken. Want gedurende de strijd had zoals zo vaak het geval was, de wind hem steeds verder boven vijandelijk gebied geblazen, maar iedere keer had de vijand zijn ontsnappingspoging verijdeld. Mark had niet stil- gezeten, maar de geslepen Duitser gaf hem zelden een behoorlijke kans om ook maar een vluchtig schot af te geven, laat staan een treffer.

De Duitser scheen vanuit alle richtingen tegelijk aan te vallen. Biggles keerde om zijn aanvaller vanuit een nieuwe hoek op te vangen - de knaap zat altijd in de meest onverwachte hoek - en dook heftig op hem af; te heftig. Hij schoot hem voorbij en voordat hij kon keren, zat de Duitser achter hem en besproeide zijn machine met lood.

Hij wist dat hij verloren was. Er vloog iets rakelings langs zijn arm en tot zijn ontsteltenis zag hij bloed over Marks gezicht 9tromen. Hij dook ineen terwijl hij probeerde de regen van lood te ontwijken. De kogels hielden abrupt op toen hij gekeerd was. Hij zette grote ogen op. De Duitser was verdwenen. Even later zag Biggles dat hij zich als een baksteen naar de veiligheid van zijn eigen gebied liet vallen. Hij kon zijn ogen nauwelijks geloven. Hij was een makkelijke prooi voor de vijandelijke piloot geweest en hij wist het. Waarom had deze dan … maar Mark wees grinnikend omlaag. Biggles’ ogen volgden de uitgestrekte vinger en hij zag een formatie van negen Sopwith Pups komen aanscheren op een hoogte van ongeveer 1500 meter boven hen, hij grinnikte terug, enigszins trillend van de reactie.

‘Allemensen, dat scheelde maar een haar! Ik zal aan dat stuk zilver met rood meubilair denken en uit zijn buurt blijven!’ beloofde hij zichzelf plechtig terwijl hij zich afvroeg hoe de Duitse piloot in staat was geweest zich zo op hem te concentreren en toch de omringende hemel in de gaten te houden voor mogelijk gevaar. Hij wist dat hij als er duizend machines in de lucht luidden gezeten, ze niet zou hebben gezien, maar toch had de Duitser de naderende Pups opgemerkt toen ze nog mijlenver uit de buurt waren. ‘Mooi werk!’ mompelde hij bewonderend. ‘Dat zal ik onthouden!’ En dat deed hij. Het was zijn eerste werkelijke les in de kunst van het vechten in de lucht. Zijn trots kreeg een knak toen hij dacht aan de manier waarop de Duitser ‘kringetjes om hem had gedraaid’ en op slag was hij niet meer zo voldaan over zichzelf als hij was geweest. Maar toch wist hij dat de ervaring alle narigheid waard was die ze hem had bezorgd.

Maar hoe zat het met de vijandelijke batterij? Hij keek omlaag en zag dat hij er mijlenver van was afgedreven. Hij liet een minachtend gesnuif horen toen de luchtdoelartillerie het vuur op hem opende zodra de Duitser verdwenen was en snel vloog hij terug naar zijn oorspronkelijke rendez-vous. De witte ‘L’ lag nog steeds in de buurt van de batterij op de grond. Ofschoon hij het niet wist, hadden de artilleristen het gevecht met de grootste belangstelling gadegeslagen en zij waren aangenaam verrast toen zij hem zo spoedig na de aanval zagen terugkeren.

G-G-G, seinde hij. Het kanon flitste en de FE schokte plotseling, bijna alsof hij door een onzichtbare hand heen en weer was geschud.

Biggles schrok en keek op zijn hoogtemeter. Tijdens het gevecht had hij, zoals gewoonlijk, hoogte verloren en nu zat hij op nog geen 900 meter. Hij wist dat de grote houwitsergranaat vlak langs hem heen was gegaan, dus begon hij zo snel mogelijk te klimmen om boven zijn hoogste punt uit te komen. Er hing zo’n dichte rook van luchtdoelvuur dat hij grote moeite had om te zien waar de granaat ontplofte. Hij viel ruim vijfhonderd meter van zijn doel af. F6 - F6 - F6, seinde hij; en toen, na enkele ogenblikken: G-G-G-. Hij keek met belangstelling naar de volgende ontploffing, maar deze granaat viel nog verder van het doel af dan de eerste. ‘Als ze niet gauw beter gaan schieten, dan zitten we hier nog wanneer het “Staakt het vuren!” wordt geblazen, mompelde hij geërgerd.

Het volgende schot was beter, maar toch nog ruim vierhonderd meter van het doel af en enigszins naar rechts. Dl - Dl - Dl seinde hij terwijl hij een grote bocht beschreef en terugkeerde naar het doel op een koers die, als hij een luchtschrijver was geweest, een grote acht te zien zou hebben gegeven - de gebruikelijke methode van het artillerieobservatievliegtuig waardoor de piloot beurtelings zijn eigen batterij en die van de vijand kon zien. Ook gaf het de luchtdoelartilleristen te raden welke kant hij vervolgens zou uitgaan. Een uur later was Biggles nog steeds met het karwei bezig, en het eerste kanon was niet dichterbij gekomen dan tweehonderd meter van zijn doel. De aardigheid begon van het spelletje af te raken; eerlijk gezegd, begon het al een beetje vervelend te worden. ‘Wat een taaie geschiedenis!’ riep hij uit. ‘Waarom gaan die knapen eerst niet wat schieten leren?’ Hij begon in een soort droomtoestand te raken en werktuiglijk gaf hij zijn aanwijzingen door. Maar plotseling werd hij door een kreet van Mark met een schok teruggebracht tot de werkelijkheid. Hij keek vlug om en vestigde zijn ogen op een kleine, rechtvleugelige machine die vanuit het oosten naar hen toe klom. De Duitse luchtdoelartilleristen moesten haar eveneens hebben gezien, want het afweervuur stierf abrupt weg toen zij met vuren ophielden om niet hun eigen man te raken. Aan de machine bestond geen twijfel. Het was de rood- met-zilveren Albatros. Biggles liet zich niet voor de tweede keer verrassen. Hij draaide zijn neus in de richting van zijn basis en dook, en hij trok zijn machine pas op toen hij voelde dat hij op een veilige afstand achter de linies was. Hij draaide juist op tijd om te zien hoe zijn tegenstander weggleed in een nevel die aan de andere kant van de linies kwam opzetten. Opnieuw keerde hij terug naar zijn post waar hij de artilleristen seinde dat zij het vuren konden hervatten, maar op hetzelfde ogenblik dat het kanon flitste, hoorde hij het rat-rat-tat-tat van een mitrailleur en het ontmoedigende flak-flak van door zijn vleugels scheurende kogels.

‘Smerige hond!’ snauwde hij, ziedend van woede, toen hij een glimp van de rood-met-zilveren vleugels van zijn oude tegenstander zag die aan de rand van de nevel vloog waarin hij dekking had gezocht. Het was een nieuwe tip in de kunst van het besluipen die hij niet vergat. Op dat ogenblik dacht hij alleen nog maar aan de vernietiging van zijn volhardende kwelgeest en hij viel aan met een woede die hij nog nooit eerder had gevoeld. Hij wilde de Albatros zien neerstorten - hij wilde dit meer dan wat hij ooit in zijn leven had gewenst. Volkomen bezeten door zijn woede deed hij geen enkele ontsnappingspoging, maar stortte de FE letterlijk op de met zwarte kruisen beschilderde machine. Dit was blijkbaar iets wat de Duitser niet had verwacht en hij werd er bijna door overrompeld. Mark gaf een mooi salvo af voordat de Duitser uit zijn vuurlijn was afgezwenkt. Biggles rukte de FE om in een bocht die hem zijn vleugels had kunnen kosten en dook neer op de staart van de Albatros. Hij zag de piloot over zijn schouder kijken en instinctief voelde hij welke richting hij zou inslaan. Hij zag hoe “het roer van de Duitser begon te bewegen, wat het bevestigde, en zonder te wachten tot de Albatros naar zijn roer luisterde, trok hij de FE rond in een verticale draai. De Duitser was op dezelfde manier gekeerd zoals hij geweten had en hij zat nog steeds op diens staart, op een afstand van nog geen vijftig meter. Het was een schitterende zet ofschoon hij dat op dat ogenblik niet wist; ze toonde het vooruitzien van de zetten tijdens het spel wat de expert in luchtgevechten kenmerkte. Hij duwde met beide handen de knuppel naar voren tot hij de donkere gassen uit de uitlaatpijp van zijn vijand kon zien stromen. Ook zag hij de blonde snor van de piloot, de vanachter de stofbril naar hem starende ogen, en Marks kogels die een vernietigend spoor over de romp trokken.

De Duitser draaide zich op zijn rug en begon al draaiend naar beneden te vallen terwijl Biggles toekeek met een wilde voldoening die in ergernis veranderde toen de rood-met-zilveren machine op een hoogte van ongeveer 300 meter uitzweefde en naar huis snelde. De piloot had zijn machine met opzet laten vallen om zijn vijand te misleiden - weer een truc die Biggles nooit vergat.

‘In elk geval hebben we de zwerver iets gegeven om aan te denken!’ dacht hij somber terwijl hij terugkeerde naar de batterij.

De artilleristen stonden al op hem te wachten, maar tot 110 zijn ergernis en afschuw was het eerste schot ver mis; het kwam zelfs nog verder van het doel terecht dan het eerste.

‘Dit is een spelletje voor krankzinnigen!’ snauwde hij. ‘Zo kunnen we van eeuwigheid tot amen doorgaan. Raken die sufferds dan nooit waar ze op schieten?’ 1 lij begon moe te worden, want ze zaten nu al ruim drie uur in de lucht en voor zover hij kon zien, waren ze nog niets dichter bij het eind dan toen zij begonnen. De luchtafweer werd weer lastig en hij begon bijna wanhopig te worden toen hij een idee kreeg, ‘liet hoofdkwartier wil dat die Duitse batterij wordt uitgeschakeld, niet?’ dacht hij. ‘Goed, ze zullen hun zin krijgen - maar ik weet een vluggere manier dan deze.’ Hij keerde plotseling en racete terug naar zijn vliegveld terwijl hij tegelijkertijd het sein CHI gaf wat zoveel betekende als ‘Ik ga naar huis’. Hij landde en taxiede naar de hangars.

‘Vul mijn tanks en hang twee bommen van vijftig kilo in de rekken - en gauw wat!’ zei hij tegen de sergeant. Toen holde hij naar de mess en belde de batterij waarvoor hij had gewerkt.

‘Luister, begon hij woedend, ‘het begint mij kilometers de keel uit te hangen om voor jullie, klungels die je - Wat? Kolonel? Neemt u me niet kwalijk, overste!’ Hij beheerste zich snel, want hij bemerkte dat hij een lelijke blunder had geslagen. Hij had de brigadekolonel aan de lijn gekregen. ‘Waar het om gaat, overste,’ vervolgde hij, ‘is dat ik zojuist een idee heb gekregen waardoor de zaken misschien wat vlugger kunnen gaan. Het doel is, geloof ik, een beetje te laag voor u om te kunnen zien en - eh - als ik nu eens een eitje op die plek deponeerde om uw richters te laten zien waar ze moeten zijn? Wat zegt u, overste? Ongebruikelijk? Ja, dat weet ik, maar als het lukt, wordt er een heleboel tijd en munitie mee uitgespaard. Lukt het niet, dan gaan we op de oude voet voort. Jawel, overste - goed overste - over een kwartiertje ben ik er.’

Hij legde de hoorn op de haak en haastte zich zonder zich iets aan te trekken van de protestkreet van Toddy, terug naar de hangars. Mark keek hem verbaasd aantoen hij weer in zijn cockpit klom. ‘Heb je er nog niet

genoeg van of begin je plotseling hart voor de zaak te rijgen?’ vroeg hij koel. ‘Lariekoek,’ snauwde Biggles. ‘Ik heb zolang achtjes gedraaid tot ik er duizelig van werd. Steeds maar weer van voren af aan terwijl de luchtdoelartillerie mij zo’n beetje als schietschijf gebruikte. Ik ga nu een beetje leven in de brouwerij brengen. Ga je mee of blijf je thuis? Ik denk wel dat het er warm aan toe zal gaan.’

‘Natuurlijk ga ik mee!’

‘Nou, laten we dan opschieten.’

Hij steeg op en klom terug naar zijn oude positie tussen de batterijen, maar hij seinde geen enkel gegeven meer. Hij stak zijn antenne zelfs niet uit. Hij begon te cirkelen alsof hij bleef observeren voor de artillerie, maar toen duwde hij de knuppel plotseling met beide handen naar voren en schoot op de Duitse geschutopstellingen af. Enkele ogenblikken liet hij de storm van afweervuur ver achter zich, maar toen de schutters zijn bedoeling begrepen, brak het met hernieuwde hevigheid los en veranderde de hemel om hem heen in een hel van rook en vuur.

Ineengedoken in zijn cockpit, zijn lippen tot een strakke lijn geperst, vloog hij zonder een centimeter van zijn koers af te wijken, verder. Het was nu erop of eronder, en hij wist het. Zijn enige hoop op succes lag in snelheid. Elke vertraging zou zijn taak alleen nog maar gevaarlijker kunnen maken, want de artilleriewaarnemers op de grond zouden inmiddels al bezig zijn de Jagestaffeln (Duitse gevechtssquadrons) op te bellen om ze te verzoeken even te komen afrekenen met die Engelsman die krankzinnig of dronken moest zijn. Hij kon zijn doel duidelijk zien en op de kortst mogelijke koers vloog hij erheen. Twee granaten ontploften zo vlak bij hem dat hij niet anders dacht dan dat de machine in brokken uit zijn handen zou vallen. De wind gilde door draden en stijlen en rukte aan zijn gezicht en schouders. Een draad die doelloos achter de wortel van een verbindingsstijl aanzuiverde, doormidden geslagen door een granaatscherf, sloeg een wilde roffel op de bekleding.

Mark zat ineengedoken in de voorste cockpit, bloedend uit een wond in het voorhoofd, veroorzaakt door rondvliegend glas.

Op zulke ogenblikken schijnt de tijd stil te staan. De periode van het begin van zijn duik tot aan het punt waarop hij zijn doel bereikte, was waarschijnlijk niet meer dan drie minuten - hoogstens vier - maar voor Biggles leek het een eeuwigheid. Van tijd scheen geen sprake meer te zijn; onbeduidende voorvallen namen enorme afmetingen aan. Zo zag hij een mobiele luchtdoelbatterij waarvan het kanon op een vrachtauto was gemonteerd, over de weg ijlen. Hij zag hem stoppen en de goed geoefende manschappen op de hun toegewezen plaatsen springen. Hij zag de lange loop in zijn richting draaden en het mondingsvuur van het eerste schot uit de loop komen. Hij was ervan overtuigd dat het schot hem zou raken en vaag vroeg hij zich af wat de jongens van het squadron zouden zeggen van zijn krankzinnige onderneming wanneer hij niet terugkeerde.

De granaat vloog ongeveer op 15 meter voor hem langs, een oranje vuurstreep die ogenblikkelijk werd opgefokt door een wentelende bal van zwarte rook. Hij vloog er dwars doorheen terwijl de propeller de rook naar de vier windstreken uiteensloeg en hij hijgde toen de scherpe dampen zijn longen binnendrongen. Hij zag het kanon opnieuw vuren en hij voelde de machine schokken toen het projectiel wanhopig dicht langs hem heen vloog. Hij keek niet achterom, hij wist dat zijn spoor gemarkeerd moest worden door een dichte zwarte rookpluim die mijlenver in het rond te zien moest zijn. Grimmig vroeg hij zich af wat de kolonel die hij aan de telefoon had gehad, ervan zou denken want hij zou zijn verrichtingen natuurlijk gadeslaan. Lager - lager - lager, maar hij had niet het gevoel dat hij viel. De machine scheen stil te hangen terwijl de aarde op hem toe stormde. Op 150 meter renden de bedieningsmanschappen van het vijandelijke geschut die de verleiding niet hadden kunnen weerstaan om naar hem te kijken, zo hard hun benen hen dragen konden naar hun schuilplaatsen. Misschien hadden zij het voor onmogelijk gehouden dat de Britse machine zo’n hel van vuur zou kunnen overleven. In elk geval waren ze een tikkeltje aan de late kant.

Pas toen hij op een afstand van nog geen honderd voet van de grond was, trok Biggles zijn machine uit de duik op, langzaam, om zijn vleugels niet te laten afrukken door de plotselinge weerstand van de lucht. Marks mitrailleur besproeide ratelend de aarde rondom de ge- schutsopstelling, voor het geval een van de Duitse kanonniers die stoutmoediger was dan de rest, besloot zijn geluk te beproeven met een geweer of mitrailleur. Het einde kwam plotseling. Biggles zag het doel naar hem toespringen en op een afstand van misschien nog geen 15 meter liet hij allebei zijn bommen los. Toen trok hij snel op.

Zijn snelheid was zo groot dat hij alweer op 300 meter zat toen de twee bommen gelijktijdig ontploften; maar de luchtdruk tilde de FE op als een stukje vloeipapier. Hij wist de machine met moeite weer in bedwang te krijgen en stormde zonder naar het resultaat van de ontploffing te kijken, in een zigzagkoers terug naar zijn eigen batterij.

Op 900 meter zweefde hij uit en keek hij achterom. Het succes dat hij had geboekt, ging zijn wildste hoop te boven en hij wist dat hij het vijandelijke munitiedepot moest hebben geraakt. Vlammen lekten nog steeds naar de hemel in een dichte, zwarte rookkolom. Met een gevoel van voldoening liet hij zijn antenne zakken. Zijn vingers gingen naar de seinsleutel en tikten de letters G-G-G-. Ogenblikkelijk vlamde het Britse kanon. De richter vuurde niet langer in het wilde weg en het schot belandde middenin de rokende massa. ‘OK-OK-OK-‘ tikte Biggles uitbundig. Het tweede kanon van de batterij spoog zijn projectiel naar de Duitse geschutopstellingen. Het kwam nog geen honderd meter voor het doel terecht, maar met een zichtbaar doel om te beschieten, waren er maar twee of drie minuten nodig om erop ingeschoten te raken. De andere volgden.

G - D - O, G - D - O, G - D - O, tikte Biggles enthousiast, want G - D - O was voor de kanonniers het teken omzelfstandig door te gaan met vuren. De vier kanonnen waren ingeschoten op het doel en zijn hulp was niet meer nodig. Met het ene salvo na het andere werden de Duitse geschutsopstellingen van de aardbodem weggevaagd en Biggles en Mark keken voldaan naar het vernietigingswerk in de wetenschap dat zij zich uitstekend van hun taak hadden gekweten. Toen keken zij elkaar aan en op het gezicht van Biggles verscheen langzaam een glimlach. CHI, CHI, CHI (ik . ga naar huis), tikte hij waarop hij keerde en in de richting van het vliegveld koerste. Ogenblikkelijk maakte zijn glimlach plaats voor een uitdrukking van ergernis. Wat deden de dwazen nu? Vlak voor hem waren witte rookwolkjes verschenen. Witte rookwolkjes van luchtdoelgranaten!Alleen de Britse luchtdoelgranaten gaven witte rookwolkjes! Waarom schoten ze op hem? Het antwoord drong tot hem door op hetzelfde ogenblik dat Mark schreeuwde en wees. Hij richtte zijn blik iets omhoog. Dwars voor hem, in de richting die zij gingen, maar 600 meter boven hem, liep een lange lijn witte afweerwolkjes door de lucht. Vóór hem, steeds buiten hun bereik, naar het scheen, vloog een klein, rechtvleugelige vliegtuig waarvan de bovenste vleugels iets langer waren dan de onderste.

Twee gedachten flitsten tegelijkertijd door Biggles’ geest. De eerste was dat de artilleristen op de grond de granaten op hem hadden afgevuurd om hem voor het gevaar te waarschuwen en de tweede was dat de Duitse machine een Albatros was. De haaivormige romp liet daaraan geen twijfel bestaan. Iets, een instinct, dat hij niet zou hebben kunnen verklaren, vertelde hem dat het hun oude rood-met-zilveren vijand was. Hij had gelijk.

Op dat ogenblik draaide het toestel en de zon onthulde zijn kleuren. Het dook op de Britse machine af en de Britse luchtdoelartilleristen waren gedwongen het vuren te staken om de FE niet te raken. Er was geen ontsnappen aan. Was het maar enigszins mogelijk geweest, dan zou Biggles een gevecht hebben vermeden, want hij maakte zich nogal bezorgd over deschade die de FE tijdens zijn duik kon hebben opgelopen. Mark richtte met een verbeten gezicht zijn mitrailleur op de volhardende vijand en dook toen ineen om te wachten tot hij binnen schootsafstand was. Maar de Duitser was helemaal niet van plan het hen makkelijk te maken. Zijn machine had de vorige keer al wat klappen opgelopen, een belediging die hij nu blijkbaar wilde wreken. Op 60 meter opende hij het vuur en Biggles trok zijn neus op om hem op te vangen. Van die positie zou hij geen duimbreed wijken, want het was bij het RFC een erezaak om nooit een frontale aanval uit de weg te gaan, zelfs al was het resultaat ervan een botsing.

Wat er daarna precies gebeurde, wist hij eigenlijk zelf niet. Voor zijn poging de neus gericht te houden op de Duitser die van boven nog steeds in zijn richting kwam, trok hij hem te hoog op met als resultaat dat hij kon kiezen tussen twee mogelijkheden. Óf hij kon de FE laten overtrekken in welk geval de Duitser hem op het ogenblik dat dit gebeurde, als schietschijf zou kunnen gebruiken - een kans die hij zich waarschijnlijk niet zou laten ontgaan - of hij kon een looping beschrijven. Hij koos het laatste.

Toen hij uit de looping kwam, keek hij snel om zich heen naar de Duitser. Een onderdeel van een seconde zag hij hem op zijn eigen hoogte, niet meer dan een paar meter van hem verwijderd en in tegengestelde richting vliegend. Op hetzelfde ogenblik werd hij bijna van zijn stoel geworpen door een ruk die hem tegen de zijkant van de cockpit sloeg en die de FE van schroef- naaf tot staartslof deed trillen. Zijn hart stond stil, want hij was ervan overtuigd dat zijn bovenste vleugel of een • ander deel van de machine, was afgebroken. Maar tot zijn uiterste verbazing reageerde ze op de besturingsorganen en even later had hij ze horizontaal. Mark schreeuwde terwijl hij naar beneden wees. Biggles keek over de rand van zijn cockpit. De Duitser gleed in de richting van zijn eigen linies.

Er scheen iets aan de Albatros te mankeren - er ontbrak iets aan; maar op dat ogenblik kon Biggles niet zeggen wat het was. Toen zag hij het. Hij had geen propeller! Hoe het wonder gebeurd was, wist hij niet en hij was al gekeerd om hem te volgen en de genadeslag toe te brengen, toen Mark hem met een tweede kreet snel van gedachten deed veranderen. Een formatie van minstens twinitig Duitsers haastte zich op topsnelheid naar het strijdtoneel. Biggles wachtte niet meer. Hij richtte zijn neus in de richting van zijn basis, en pas toen het vliegveld aan de horizon opdoemde, minderde hij snelheid. Hij herinnerde zich zijn antenne en greep het hendel van de klos om de lange koperdraad met aan het eind het loden gewichtje om hem recht te houden, in te draaien. De klos zat op zijn plaats, maar er was geen antenne en hij vermoedde wat er was gebeurd. Hij had ze onmiddellijk nadat hij CHI had geseind, moeten binnen- draaien en hij wist dat hij als hij dit had gedaan, nu naar alle waarschijnlijkheid tussen de wrakstukken van zijn machine ergens in het niemandsland zou liggen. Hij had vergeten ze naar binnen te draaien en aan dat feit had hij waarschijnlijk zijn leven te danken. Toen hij na de looping was gekeerd, moest de draad, met het stukje lood aan het eind, als een zeis heen en weer hebben geslagen en de Duitse machine hebben geraakt waardoor haar propeller verbrijzeld werd! De commandant stond al op het veld op hem te wachten toen hij landde. Er lag een merkwaardige uitdrukking op zijn gezicht, maar verscheidene andere officieren die achter hem stonden, glimlachten vol verwachting. ‘Ik dacht dat je vandaag was aangewezen voor artillerieobservatie, Bigglesworth, begon majoor Paynter koel.

‘Inderdaad, majoor,zei Biggles.

‘Zojuist heb ik het. hoofdkwartier aan de telefoon gehad evenals de commandant van de batterij waarvoor je werkte. Zou je mij misschien precies willen vertellen wat er is gebeurd?’

In het kort verhaalde Biggles wat er was gebeurd. De majoor vertrok geen spier voordat hij was uitgesproken. Toen keek hij hem met een uitdrukkingsloos gezicht aan. ‘Het is helemaal niet mijn gewoonte om ijver of initiatief te ontmoedigen, zei hij, ‘maar dit soort dingen kunnen wij niet gebruiken. Jouw instructies waren heel duidelijk - je moest het schieten van de artillerie leiden. Je had geen instructies om bommen te gebruiken en jouw optreden had het verlies van een waardevolle machine tot resultaat kunnen hebben. Dit buitengewoon vertoon van ijver moet ik afraden, vervolgde de commandant. ‘Als straf keer je vanmiddag naar het toneel van de affaire terug met een camera. Ik eis dat er één uur na zonsondergang een foto van de vernielde Duitse batterij op mijn bureau ligt. Is dat duidelijk?’

‘Volkomen, majoor.’

‘Dat is dan alles. Laat het niet weer gebeuren. De artillerie denkt dat wij proberen onder hun duiven te schieten; maar ondanks alles was het een verdraaid mooi staaltje!’ besloot hij met een grijnslachje.

De camera

Er was geen haast. Majoor Paynter, de commandant, had geen speciaal uur voor de ‘voorstelling’ genoemd. Hij had gezegd dat hij de foto’s een uur na zonsondergang moest hebben en het bleef nog vijf uur licht. Samen met Mark liep Biggles naar de mess om wat uit te rusten en achter een kop koffie hoorden zij nieuws dat elk lid van het squadron in opwinding bracht. Toddy, de officier van administratie, maakte bekend dat de uitrusting van het squadron zou worden veranderd en dat die verandering zo snel mogelijk zou plaatsvinden. In de toekomst zouden zij met Bristol-jagers gaan vliegen.

Het bleek dat Toddy al enige tijd van de in de lucht hangende verandering op de hoogte was geweest, maar de orders waren met ‘geheim’ gestempeld zodat hij niets ervan openbaar had kunnen maken. Maar nu het tijdstip naderde dat de nieuwe machines zouden worden afgeleverd, had het geen zin de zaak nog langer geheim te houden. De Bristols konden ieder ogenblik aankomen, vertelde Toddy hun en formatie A zou, als oudste, de eerste ervan krijgen. Biggles, die in formatie A vloog, was dolgelukkig. Hij was erg gehecht aan zijn oude FE omdat hij hem goede diensten had bewezen, maar het had hem altijd geërgerd dat hij, als de piloot, het werkelijke schieten steeds aan Mark moest overlaten. In de toekomst zouden ze allebei een mitrailleur hebben om nog maar niet te spreken van de machine die tot veel grotere prestaties in staat zou zijn. In de door het nieuws veroorzaakte opwinding verstreek de tijd snel en het was bijna halfdrie toen zij samen naar de hangars liepen om het karweitje te gaan opknappen dat hun was opgedragen. Biggles’ schouder was tijdens het ochtendduel met de rood-met-zilveren Albatros geschramd door een kogel, maar hij had er geen hinder van zodat hij er ook geen melding van maakte. Ook Marks wond was niet ernstig geweest, niet meer dan een schrammetje zoals hijzelf zei en het kwam niet bij hem op zich ervoor ziek te melden. Het was een rechte snee in zijn voorhoofd van ongeveer drie centimeter lang, veroorzaakt door een wegvliegende glassplinter. Hij waste ze schoon met een zuiveringsmiddel, plakte er een pleister overheen en dacht er niet meer aan. Op weg naar de hangar ontmoetten zij de dokter die terugkwam na een bezoek aan enkele mecaniciens die ziek in hun barak lagen. Juist wilden ze hem met een opgewekt hoofdknikje passeren, toen hij de pleister op Marks voorhoofd ontdekte. Hij bleef staan en trok zijn wenkbrauwen op. ‘Hallo, wat heb jij gedaan?’ vroeg hij.

‘Wat ik heb gedaan?’ herhaalde Mark niet begrijpend. ‘Wat heb jij met je hoofd uitgevoerd?’

‘O - dat! Dat is de moeite niet waard. Ik heb een stukje los glas tegengehouden toen we vanmorgen een onenigheidje met een Duitser hadden,’ antwoordde Mark onverschillig.

‘Laat mij er eens naar kijken.’ De dokter verwijderde de pleister en bekeek de wond kritisch. ‘Wat ben je nu van plan?’ informeerde hij.

‘Ik ben een korte voorstelling van plan met Biggles- worth.’

‘Kort of lang, jij vliegt vandaag niet meer, beste jongen; jij gaat terug naar je kwartier en rust een beetje uit. Te veel koude lucht over die snee en je krijgt er nog huidroos bij ook. Ik zal wel een babbeltje met de commandant maken.’

‘Maar …’ begon Mark verbouwereerd. ‘Niks geen “maar”, zei de dokter kort. ‘Doe wat je gezegd wordt, jongen. Twaalf uur rust en je bent weer helemaal de oude. Vooruit, naar je kwartier!’ Mark keek met een hulpeloze uitdrukking naar Biggles. ‘De dokter heeft gelijk, Mark, zei Biggles knikkend. ‘Ik had zelf zo verstandig moeten zijn. Ik durf te wedden dat je zelfs hoofdpijn hebt.’

‘Helemaal niet!’ snoof Mark.

‘Het zit wel goed, dokter. Ik vind wel iemand anders, verzekerde Biggles. ‘Tot kijk, Mark.’ Hij liep naar het administratiegebouw en meldde de zaak aan Toddy.

‘Je voelt er zeker weinig voor om een van de nieuwelingen mee te nemen?’ vroeg Toddy, doelend op twee nieuwe waarnemers, beiden eveneens officier, die de vorige avond waren aangekomen. ‘Ik denk wel dat ze hier of daar rondzwerven.’

‘Ach, dat kan mij niet schelen,’ antwoordde Biggles. ‘Iemand zal ze toch op een keer mee naar boven moeten nemen en hoe eerder dat gebeurt, hoe beter het is. In elk geval is het toch maar een kort karweitje.’ Toddy stuurde een koerier weg om de nieuwe officie- ren op te zoeken en Biggles wachtte met ongeduld op hun komst. Hij had hen al gesproken, dus waren het ween vreemden voor hem, maar wel waren het twee zo heel verschillende typen dat hij echt niet zou weten welke hij van de twee moest kiezen. Harris was nog maar een jongen, blondharig en blauwogig, zo van school. Hij was gezakt bij zijn test voor piloot en had toen liever het baantje van luchtschutter aangenomen dan bij de infanterie te gaan. Culver, de ander, was een oudere man, een cavaleriekapitein die gevochten had in de Dardanellen voordat hij werd overgeplaatst naar het KFC.

Ze kwamen vrij vlug binnen, nieuwsgierig naar wat er in de lucht hing. In het kort vertelde Biggles het hun waarna hij hun tevens de positie duidelijk maakte waarin hij zich bevond. Tossen jullie er maar om, vervolgde hij. ‘Dat is de eerlijkste manier. Alles wat de man die meegaat, te doen heeft, is zijn ogen wijd open houden en recht schieten, voor zover er tenminste wat te schieten valt.’

Harris won en wist met moeite zijn voldoening te ver- bergen, want ofschoon Biggles zich daar natuurlijk niet van bewust was, genoot hij al de reputatie van een van de beste piloten van het squadron. Mooi. Trek je vliegspullen aan en zie dat je een wapen krijgt,’ zei Biggles kort. ‘Ik ga de motor vast starten.’ Hij was voldaan, maar helemaal niet enthousiast over de nieuweling. Maar weinig ervaren piloten voelden zich helemaal prettig in het gezelschap van nieuwelingen die nog nooit gelegenheid hadden gehad te bewijzen wat zij waard waren. Niet dat men bang was voor lafheid. Biggles wi9t wat alle ervaren vliegers wisten; dat je nooit zeker wist hoe een man, al was hij dan nog zo moedig op de grond, zich tijdens zijn eerste luchtgevecht zou gedragen, hoe hij zou reageren op het ontzettende geluid waarmee kogels zich door hout en canvas vreten.

Maar in werkelijkheid was het voor een waarnemer nog erger dan voor een piloot. Er was een speciaal soort temperament of moed voor nodig om rechtop te staan en in de dubbele lopen van tweelingmitrailleurs te kijken die van vlakbij een moordende straal lood op je richten; niet alleen om rechtop te blijven staan, maar om kalm je eigen mitrailleur te richten en het vuur te beantwoorden.

Er was maar één manier om erachter te komen of een man dit kon en dat was door hem mee de lucht in te nemen. Er waren er die het niet konden, precies zoals er officieren waren die niet tegen de beschietingen vanaf de grond konden. En na één of twee tochten boven de linies was dit duidelijk voor anderen, zelfs al werd dit niet toegegeven. En er was een zekere hoeveelheid moed voor nodig om het te bekennen. Maar een officier kon beter eerlijk tegenover zijn commandant zijn en hem de waarheid vertellen, dan zijn leven en een vliegtuig te verslingeren. Officieren die op deze manier ‘ziek’ werden gemeld, kregen een baantje bij de gronddienst of werden naar huis gestuurd als instructeur. Op Biggles’ gezicht lag daarom een bezorgde trek toen hij naar de hangar liep. Hij besefte voor het eerst hoeveel vertrouwen hij in Mark had gehad, en hoeveel steun hij had ontvangen door de wetenschap dat hij een betrouwbare man in de cockpit van de waarnemer had zitten.

Ze namen hun plaats aan boord in en nadat Biggles Harris een bemoedigend glimlachje had gegeven, stegen zij op en koersten zij naar de Duitse batterij. Onderweg naar de linies zou hij zo hoog klimmen als nodig was, want hij was van plan de foto’s van niet hoger dan 1500 meter te nemen. Vanuit het westen waren tamelijk wat wolken komen aandrijven, wat niet prettig was, want dit zou zijn taak alleen nog maar moeilijker ma- ken. Het zou hem beletten tot vlak bij zijn doel te komen, maar de commandant zou zeker niet opgewekt kijken als hij hem een foto overhandigde van een grote witte wolk.

Op 1200 meter, nog steeds klimmend, stak hij de linies over en zocht hij zigzaggend zijn weg door het afweer- vuur in de richting van de vernielde Duitse batterij. Tot zijn voldoening bemerkte hij dat zijn nieuwe metgezel zijn doop van afweervuur heel goed doorstond, want hij draaide zich om en glimlachte opgewekt, zelfs al was die glimlach dan wat gedwongen. Hij zag er nogal bleek uit, maar Biggles schonk daar geen aandacht aan. Er zijn maar weinig mensen die niet van kleur verschieten wanneer ze voor het eerst onder vuur genomen worden.

Er schenen geen vliegtuigen in de lucht te zitten ofschoon de wolken een prachtige dekking boden aan eventueel op de loer liggende vijandelijke verkenners en hij begon te hopen dat het karweitje in recordtijd zou kunnen worden gefikst. Hij vloog om een enorme stapel wolken heen en daar, recht voor hem, lag het toneel van zijn activiteiten van die ochtend. Hij glimlachte breed toen hij de reusachtige kraters ontdekte die de plaats aangaven waar de vijandelijke batterij zich eens verborgen had; het karweitje was grondig verricht en het hoofdkwartier mocht dankbaar zijn. Na een snelle blik om zich heen drukte hij de neus van zijn toestel omlaag en dook waarna hij terwijl hij in de wind draaide, zijn plaatjes begon te schieten. In vijf minuten tijd was hij tweemaal over het hele gebied geweest waarbij hij niet alleen de plaats van de batterij, maar ook een deel van het omringende landschap had gefotografeerd. Voldaan in de wetenschap dat het werk goed was verricht, begon hij aan de terugreis. ‘Mooi!’ mompelde hij. ‘Dat is dat!’

Toen hij opnieuw om een torenhoge massa ondoorzichtige nevel was heen gevlogen, kwam hij zo plotseling in een eenzijdig luchtgevecht terecht dat hij er bijna door werd verrast. Een eenzame FE streed een ongelijke strijd met vijf vijandelijke Albatrossen. Volgens de regels van de oorlogsvliegerij had Biggles hier niets mee te maken. De plicht van een piloot met een speciale opdracht was die opdracht uit te voeren en dan zo snel mogelijk naar huis terug te keren. Het hoeft echter geen betoog dat hieraan niet altijd de hand werd gehouden. Maar weinig piloten konden de verleiding weerstaan aan zo’n gevecht mee te doen of een vijandelijke machine aan te vallen zodra er een werd ontdekt. Een vriend tegen een overweldigende overmacht laten vechten, is ondenkbaar. Biggles dacht er trouwens helemaal niet aan. Het gevecht vond plaats op ongeveer zijn eigen hoogte en ofschoon de FE meer dan één gelegenheid had om weg te duiken in de wolken en daarbij te ontsnappen, was de piloot blijkbaar vastbesloten geen duimbreed te wijken. Biggles’ lippen plooiden zich tot een glimlach en meteen plonsde hij in de strijd. Toen zag hij echter tot zijn ontsteltenis dat Harris zelfs niet naar de rondwentelende machines keek. Hij had ze niet eens gezien. Het scheen ongelooflijk te zijn. Maar het was zo. En Biggles, die zich zijn eigen blindheid herinnerde toen hij nog een beginneling was, vergaf het hem. Harris staarde naar de grond onmiddellijk onder hen met een bijna verveelde uitdrukking op zijn gezicht.

‘Hela!’ schreeuwde Biggles zo hard hij kon. ‘Aan het werk!’

Harris’ uitdrukking van verbazing en afschuw toen hij opkeek en een blauwe Albatros langs zijn neus zag vliegen, was bijna komisch; maar hij greep als de weerga zijn mitrailleur en zond een stroom van kogels achter de voortjagende Duitser aan. Biggles dook snel naar de andere FE om zijn aanwezigheid bekend te maken. De twee piloten wisselden snel een groet en schonken toen hun volle aandacht weer aan het karwei dat zij om handen hadden. Het gevecht duurde niet lang, maar zolang het duurde, ging het er heet aan toe. Eén Albatros stortte brandend neer; een andere gleed stuurloos omlaag, blijkbaar met buiten werking gestelde motor. De andere drie doken in de richting van hun basis. Biggles trok zijn machine recht en keek om zich heen naar de andere FE, maar die was verdwenen. Hij had hem niet zien gaan, dus of hij neergeschoten was of alleen maar was verder gevlogen, kon hij niet vaststellen.

Harris, die rechtop stond, bekeek triest hun eigen machine, want die was tamelijk beschadigd. Biggles ving zijn blik op en knikte waarderend. ‘Jij fikst het wel!’ zei hij tegen zichzelf, want de jongen had zich ongetwijfeld kranig gedragen. Toen hervatte hij zijn koers naar het vliegveld.

Hij bereikte het zonder verdere voorvallen en taxiede binnen, zijn ogen op een splinternieuwe Bristol-jager gericht die op de grasmat stond. De sergeant van de rotografiedienst kwam naar hem toe draven om de camera en de platen op te halen om deze direct te kunnen ontwikkelen. Biggles sprong op de grond en wilde zich juist bij het groepje officieren voegen dat met bewonderende blikken naar de Bristol stond te kijken, toen een kreet van de sergeant hem deed omkijken. ‘Wat is er aan de hand?’ vroeg hij snel. ‘Neemt u me niet kwalijk, luit!’ zei de sergeant op verontschuldigende toon, ‘maar kijkt u eens!’ Biggles zette grote ogen op toen hij de uitgestrekte vinger van de sergeant volgde en hij maakte een gebaar van woede en ergernis. De camera was totaal verwrongen en de platenhouder was een doorzeefd wrak. Hij hoefde zich niet af te vragen hoe dat was gebeurd; een vuurstoot van een van de vijandelijke machines had de camera in een ruïne veranderd.

In één oogopslag zag hij dat de platen bedorven waren. Zijn tocht was vergeefs geweest. Nadat hij de machine voor het eerst goed had opgenomen, zag hij dat de schade veel erger was dan hij dacht. Twee draden waren doormidden geschoten en een van de scharnieren van zijn hoogteroeren was verdwenen. De machine had hem veilig thuisgebracht, maar in deze conditie was ze zeker niet veilig om mee te vliegen. ‘Wat is er aan de hand?’ vroeg Mapleton, zijn formatie- commandant, die zag dat er iets mis was. In het kort verklaarde Biggles de catastrofe. ‘Wat ben je van plan eraan te doen?’ vroeg Mabs. ‘Ik zal het karweitje opnieuw moeten opknappen, dat is alles!’ antwoordde Biggles geërgerd. ‘De ouwe heeftmij heel sportief behandeld na dat gevalletje van vanmorgen. Hij wacht op deze foto’s, dus kan ik hem niet laten zitten.’

‘Met die machine kun je vandaag niet meer vliegen, dat is wel zeker.’

‘Dat zie ik.’

‘Zou je de Bristol willen proberen?’ Biggles keek hem verbouwereerd aan. ‘Dat zou ik denken!’

‘Als je wilt, kun je hem krijgen, maar pas in vredesnaam goed op dat er niets mee gebeurt. Hij is mij toegewezen, dus is het mijn troeteldiertje. Het is een prima kist en kant en klaar voor het gevecht. Ik was juist van plan er zelf mee naar boven te gaan.’

‘Dat is verdraaid sportief van je,’ verklaarde Biggles. ‘Ik zal niet lang wegblijven en goed op haar passen. Kom Harris, pak je geschut - en haal voor mij een andere camera, sergeant. Schiet een beetje op, want straks is het donker.’

Na enkele minuten was Biggles weer in de lucht, voor de derde maal die dag op weg naar de vijandelijke batterij. Hij had geen moeite met de Bristol die een makkelijke machine om te vliegen was en na enkele proef- rondjes voelde hij er zich volkomen in thuis. Tot zijn ongenoegen bemerkte hij dat de bewolking toenam, en hij was bang dat ze zijn doel totaal zou verduisteren. Terwijl hij het naderde, dacht hij tweemaal dat hij een loerende schaduw zag die door de zware wolkenbank boven hem schoot, maar iedere keer wanneer hij keek, was ze verdwenen voordat hij zich had kunnen overtuigen.

‘Het staat voor mij als een paal boven water dat ik in de gaten word gehouden door een mof,’ peinsde hij ongerust. ‘Ik hoop dat die jongen achter mij zijn ogen goed de kost geeft.’ Hij schoot door een paar wolken en zag duidelijk een andere machine een wolk schuin boven hem inschieten. Het was een Albatros, rood met zilver geschilderd. ‘Aha, dus jij bent het,’ mompelde hij terwijl er een rimpel op zijn voorhoofd verscheen, want het idee zijn oude tegenstander te moeten aanvallen met een betrekkelijk ongeoefende schutter in de achterste cockpit, maakte hem niet bepaald enthousiast. Met Mark zou het een ander geval zijn geweest. Hij draaide snel een andere wolk in en naderde het doel op een zigzagkoers zonder langer dan enkele ogenblikken tegelijk in rechte lijn te vliegen. Hij wist dat zijn spion, als deze hem inderdaad gadesloeg, hierdoor niet zou weten hoe zijn werkelijke koers was, maar het was een zenuwachtig karwei, want steeds wist hij dat hij ieder ogenblik zou kunnen worden aangevallen. Zoals hij verwachtte, trof hij de batterij aan onder een dikke laag grijze wolken, maar hij nam zijn gas terug en trok er op een hoogte van 600 meter uit. Ogenblikkelijk was hij het doelwit van een dozijn luchtdoelbatterijen, maar hij negeerde ze en vloog horizontaal verder tot hij al zijn platen vol had. Hij voelde zich bezorgder dan hij zich ooit in de lucht had gevoeld, niet zozeer om zijn eigen veiligheid als wel om die van Mabs’ machine. Met een zucht van verlichting beëindigde hij dus zijn taak, trok de gasklep wagenwijd open en begon door het ondoorzichtige plafond te klimmen. Zodra hij boven de wolk uit was, trof het geratel van een mitrailleur zijn oren en de Bristol trilde toen een stroom lood zich erdoor vrat. Hij keerde ogenblikkelijk en zag nog juist hoe de rood-met-zilveren machine op nog geen zes meter afstand naar boven klom. Waarom had Harris niet gevuurd? Zat hij te slapen, die idioot? Met een gezicht dat op onweer stond, draaide Biggles zich om in zijn stoel en keek achter zich. Harris lag ineengezakt over de rand van zijn cockpit. Biggles kreeg het plotseling ijskoud. Zijn mondhoeken gingen omlaag. ‘Hij heeft hem te pakken genomen!’ hijgde hij en toen siste hij tussen ontblote tanden door: Hond die je bent!’ Hij trok de Bristol om zijn as en in de richting van de Albatros die nu cirkelde om de aanval te herhalen.

Als de Duitse piloot veronderstelde dat de Britse machine er nu vandoor zou gaan, dan was hij abuis. Zonder dat hij het wist, bevond hij zich tegenover de gevaarlijkste van al zijn tegenstanders, de piloot die als liet ware gevechtsdoel was. Een knappe berekenende vijand die in koelen bloede vocht, was een vijand die respect afdwong; maar een piloot die het rood voor de ogen schemerde en die ziedde van haat, was nog veel erger. Voor het eerst was de oorlog voor Biggles een persoonlijke zaak geworden en hij zou zijn tegenstander hebben geramd als hij hem had kunnen bereiken. De piloot in de van zwarte kruisen voorziene machine scheen dit te beseffen, want plotseling brak hij het gevecht af en zocht hij zijn heil in een steile duik in de dichtstbij zijnde wolk. Biggles zat vlak achter hem, zijn ene oog op het vizier van zijn mitrailleur gericht. Steeds verder drukte hij de knuppel naar voren, en de afstand tussen hen werd snel kleiner.

De Duitser die de dood aan zijn staart had hangen, wendde en keerde zich als een aal, maar de Bristol bleef hem volgen alsof hij door een onzichtbare draad met hem verbonden was. 30 meter - vijftien meter - maar Biggles hield nog steeds zijn vuur in. De glinsterende boog van zijn propeller raakte bijna de hoogteroeren van de ander. Het kruisvizier van de mitrailleur gleed over de staart, kroop over de romp naar het bruingehelmde hoofd in de cockpit.

Biggles wist dat hij gewonnen had en hij was vervuld van een wilde opwinding. Hij was zo dichtbij dat elk detail van de Duitse machine onuitwisbaar in zijn hersens stond gedrukt. Hij kon de klepstoters van de Mercedes-motor zien werken en de donkere rook uit zijn uitlaat zien stromen. Hij kon zelfs de lapjes zien waarmee de oude kogelgaten in de onderste vleugels bedekt waren. Zijn gehandschoende hand zocht de vuurknop van de mitrailleur en klemde zich eromheen. Een oranje vlam sprong uit de loop van het wapen en een rauw, metaalachtig geratel vulde zijn oren. De Albatros sprong omhoog, de Bristol nog steeds aan zijn staart. Een rode vuurtong lekte langs de zijkant van zijn romp en een zwarte rookwolk stroomde uit de motor. De piloot bedekte het gezicht met de handen. Biggles wendde zich af, voelde zich plotseling slap. Het was alsof hij met een schok ontwaakte uit een lelijke droom. Waar was hij? Hij wist het niet. Hij zag de Duitse machine in stukken uiteenvallen op het ogenblik dat deze de onderste wolkenlaag bereikte en hij bleef volgen om te zien of hij iets kon ontdekken waarnaar hij zich zou kunnen oriënteren. Tot zijn grote opluchting herkende hij de weg vlak bij de plaats waar het wrak van de Albatros was neergekomen en hij schoot weer naar boven om aan het altijd aanwezige afweervuur te ontsnappen.

Voor het eerst sinds het begin van het gevecht herinnerde hij zich Harris en op topsnelheid racete hij naar huis. Hij probeerde zichzelf wijs te maken dat hij alleen maar gewond was, maar in zijn hart kende hij de waarheid. Harris was dood. Uit de nevel vlak vóór hem doken vier rechtvleugelige toestellen op, maar Biggles week geen centimeter af van zijn vliegrichting. Het gevoel van haat begon opnieuw door hem heen te golven. ‘Als jullie moeilijkheden zoekt, dan kun je die krijgen!’ snauwde hij en hij daverde recht op de Albatrossen af. Ze weken uiteen om hem door te laten en sloten hun formatie direct achter hem. Hij zwenkte om een wolkenflard heen en trok toen de Bristol bliksemsnel terwijl hij zijn adem inhield, op zijn kant. Misschien alleen doordat zijn zenuwen zo tot het uiterste gespannen waren, zag hij in een flits wat op een verticaal in de lucht- staande draad leek.

Zonder erbij te denken, wist hij dat het een ballonkabel was. Ergens boven de wolken wierp een vijandelijke observatieballon een laatste blik op het landschap of op wat ervan te zien was voordat hij naar beneden werd gehaald voor de nacht. Toen kreeg hij een idee en onmiddellijk zwenkte hij in tegengestelde richting. He voorste Duitser, die alleen maar naar de Bristol keek, was in een flits gekeerd om door de boog van de cirkel te vliegen en hem te onderscheppen en Biggles was getuige van wat hij gehoopt had te zullen zien gebeuren - het beeld van een machine die in botsing kwam met een ballonkabel. Het was een voorval dat maar heel weinig oorlogspiloten aanschouwden ofschoon het in werkelijkheid verscheidene malen gebeurde. De kabel rukte de bovenste en onderste bakboordvleugel van de Albatros af alsof ze met een bijl waren doorgehakt. De machine draaide om haar eigen as en de piloot werd over het vleugelmiddenstuk geslingerd. Hij viel, wild grijpend naar het niets. Biggles zag dat de kabel gebroken was en dat de andere machines aarzelden toen ze hun leider zagen vallen. Maar het volgende ogenblik stormden ze achter hem aan. Ze haalden hem in voordat hij de linies had bereikt zoals hij had verwacht. Een kogel boorde zich in zijn instrumentenbord en hij kon niets anders doen dan keren en het gevaar onder de ogen zien.

Met een behoorlijke schutter in de cockpit achter hem zou hij geen ogenblik aan het eindresultaat van het gevecht hebben getwijfeld, maar nu zijn achterste mitrailleur tot zwijgen was gebracht, was hij slechter af dan de eenzitters, aangezien hij een grotere machine moest besturen. Om de zaak nog erger te maken, vertelde een naar de hemel gerichte loop van de in de achterste cockpit opgestelde mitrailleur zijn eigen verhaal. De vijandelijke piloten wisten dat zijn schutter buiten gevecht was gesteld en dat zij hem ongestraft van achteren konden naderen.

De drie Duitse piloten waren blijkbaar oude rotten, want ze verspreidden zich en lanceerden toen vanuit drie richtingen gelijktijdig een aanval. Het beste wat Biggles kon doen, was één machine tegelijk voor zijn rekening nemen ofschoon dan zijn beide flanken waren blootgesteld aan de aanvallen van de andere twee. Verscheidene kogels raakten de Bristol en het begon ernaar uit te zien dat zijn geluk hem tenslotte in de steek had gelaten. Hij vocht koel zonder de alles verslindende haat die hem had verteerd toen hij de rood-met-zilveren Albatros aanviel. Deze methoden zouden hem nu niet van pas komen.

Hij probeerde los te komen uit de cirkel waarin zij automatisch gevallen waren om de veiligheid van de wolken te bereiken, maar een vernietigende stroom lood door zijn vleugelmiddenstuk waarschuwde hem voor de dwaasheid hun zijn rug toe te keren. Opnieuw keerde hij om hen op te vangen. Een haaiachtig vliegtuig, donkergroen met geel geschilderd, cirkelde om achter hem te komen; de andere twee naderden links en rechts. Zijn positie, wist hij, was kritiek.

Toen gebeurde er een wonder, zo leek het althans. De cirkelende Duitser brak in stukken en stortte naar benoden. Biggles zette grote ogen op en begreep het toen. Een vaalbruine  eenzitter, beschilderd met rode, witte en blauwe ringen, scheerde voor hem langs. Het was een Sopwith Pup. Hij keek snel om zich heen naar andere, maar hij was alleen.

De komst ervan was beslissend. De van zwarte kruisen voorziene machines doken uit hot gevecht weg en verdwenen in de wolken. Biggles wuifde naar de piloot van de eenzitter en keerde toen naar de linies terug. De Pup bleef hij hem tot het vliegveld uit de schemering opdoemde en verdween toen even magisch als ze gekomen was.

Biggles greep zijn seinpistool en vuurde een rode licht- kogel over de rand van zijn cockpit af. De roodachtige gloed wierp een spookachtig licht op het schemerige landschap onder hem. Hij zag de ambulance komen aanrijden bijna voordat zijn wielen de grond hadden geraakt en hij taxiede hem tegemoet. Mabs en Mark kwamen in snelle draf achteraan; de commandant stond in de deuropening van zijn bureau.

Mark, met een verband om het hoofd, ving Biggles’ blik op toen hospitaalsoldaten de dode waarnemer voorzichtig van zijn stoel tilden. Biggles keek niet; hij voelde dat de tranen niet ver weg waren en hij schaamde zich om zijn zwakheid. Hij taxiede naar de hangars en klauterde vermoeid naar de grond. ‘Hoe heeft de Bristol zich gehouden?’ vroeg Mabs wat onhandig.

‘Bristol? O ja - prima, bedankt!’

De sergeant van de fotodienst verwijderde de camera. ‘Zorg dat je de afdrukken zo gauw mogelijk bij de commandant krijgt,’ vertelde Biggles hem. ‘Ik bof dat de dokter mij thuis liet blijven,’ merkte Mark op.

Biggles haalde zijn schouders op. ‘Misschien. Aan de andere kant zou het misschien niet zijn gebeurd als jij erbij was geweest.’

‘Hoe is het gebeurd?’ vroeg de commandant die kwam aanlopen.

In het kort vertelde Biggles het hem. ‘Enfin, het is een kleine troost dat je je mof te pakkenhebt gekregen, zei de commandant.

‘Ja, ik heb hem te pakken gekregen!’ antwoordde Biggles grimmig.

‘En de foto’s?’

‘Die krijgt u op tijd, majoor.’

‘Kop op,’ fluisterde Mark terwijl zij langzaam naar de mess liepen. ‘Het is een beroerde geschiedenis, maar het heeft geen zin de moed te laten zakken.’

‘Ik weet het, antwoordde Biggles. ‘Het is iets wat ons allemaal kan overkomen - zal overkomen, veronderstel ik, voordat we veel ouder zijn. Maar het is jammer van Harris. Hij was hier maar een minuut of vijf geweest en nu is hij weg - weg voordat hij goed en wel besefte wat er aan de hand was. Het is afschuwelijk.’

‘Het is de oorlog!’ antwoordde Mark. ‘Probeer het te vergeten, anders word je er maar zenuwachtig van. De andere Bristols zullen morgenochtend hier zijn,’ voegde hij er van onderwerp veranderend aan toe. ‘Mahoney, van het 266e, is aan de telefoon en vraagt naar jou,’ riep Toddy toen zij langs het bureau kwamen. ‘Hij vroeg mij wie er in de Bristol zat, en toen ik hem vertelde dat jij het was, zei hij dat hij je graag even zou willen spreken.’

Biggles nam de hoorn op. ‘Hallo, Mahoney!’ zei hij. ‘Als jij niet oppast, dan leef jij niet lang meer, beste jongen!’ vertelde Mahoney hem ernstig. Biggles schrok. ‘Wat weet jij ervan?’ vroeg hij snel. ‘Wat ik ervan weet? Die is goed, bromde Mahoney door de telefoon. ‘Is dat alle dank die ik krijg . . ?’

‘Zat jij in die Pup?’ onderbrak Biggles hem, want plotseling ging hem een licht op.

‘Welke andere dwaas denk jij dat zijn leven zou wagen om een krankzinnige Bristol te redden? Jij moet een beetje op je tellen passen. Heb jij het luchtruim soms gekocht of zoiets?’

‘Heb jij het soms verkocht?’ vroeg Biggles naïef. Aan de andere kant van de lijn klonk een gesmoord geluid en toen: ‘Pas jij maar op jongen! We willen jou in het 266e. De ouwe heeft al een aanvraag voor je overplaatsing ingediend, maar het komt mij voor dat hij zijn tijd heeft verknoeid. Als jij zo doorgaat, zul je er geweest zijn vóór …’

‘Man, hou toch op,’ grinnikte Biggles. ‘Ik begin juist iets van het spelletje te leren. Pas jij maar liever op die verdraaide Pup van je!’

‘Nou, in elk geval staan we nu quitte,’ merkte Mahoney op.

‘Prachtig,’ antwoordde Biggles. ‘Kom morgenavond maar naar de stad, dan zal ik je ter ere daarvan op een etentje trakteren.’

‘Ik zal zorgen dat ik er ben!’ beloofde Mahoney hem enthousiast. ‘Breng je portefeuille mee - die zul je nodig hebben!’

De ‘show’

Biggles was juist van plan naar bed te gaan nadat hij nog een laatste babbeltje met zijn vrienden had gemaakt toen majoor Paynter de officiersmess binnenstapte.

‘Ik had graag dat iedereen luisterde!’ zei de majoor, nogal overbodig, want toen hij binnenkwam, was er een afwachtende stilte in het vertrek gevallen. ‘Er zijn plannen gemaakt om in de naaste toekomst langs deze hele sectie van het front een grote aanval uit te voeren. Als het weer het toelaat, begint hij misschien morgen al. Voor zover het dit squadron betreft, zal elke beschikbare machine bij het aanbreken van de dag opstijgen en zo laag mogelijk vliegend de vijandelijke troepen bestoken binnen de grenzen die zijn aangegeven op de grote kaart in het administratiegebouw. Elke machine zal acht Cooper-bommen meevoeren en, onafhankelijk werkend, zich concentreren op het tegengaan van vijandelijke troepenbewegingen op de wegen die naar het front leiden. Elke officier moet tot nadere aankondiging dagelijks drie patrouillevluchten van tweeënhalf uur ondernemen.

De grootst mogelijke zorg moet eraan worden besteed dat piloten en waarnemers niet op onze eigen troepen vuren die, voor zover dat mogelijk zal zijn, hun posities kenbaar zullen maken met seinkogels en grondstro- ken. Hun doel is de hoge heuvelrug die momenteel ongeveer drie kilometer dwars voor onze vooruitgeschoven posities loopt. Dit zijn de orders, heren. Alle Britse machines die niet betrokken zijn bij het mitrailleren van gronddoelen, zullen in de lucht zijn, bezig met het bombarderen van afgelegen gebieden of het beschermen van de laagvliegende machines tegen aanvallen vanuit de lucht, ik hoef nauwelijks te zeggen dat de legerleiding er onvoorwaardelijk op vertrouwt dat elke officier naar beste kunnen zijn plicht vervult; de op handen zijnde slag kan van heel grote invloed zijn op het verloop van de oorlog. Dat is, geloof ik, alles. Alle voorafgaande orders komen hiermee te vervallen. Alle officieren moeten om zes uur vijftig aantreden op het veld, tegen welke tijd het licht genoeg zal zijn om op te stijgen. Welterusten, iedereen.’

Een geroezemoes van stemmen brak los toen de commandant de mess verliet.

‘Dat moeten we hebben!’ verklaarde Mark Way enthousiast.

Mabs nam hem koel op. ‘Heb jij al eens loopgraven gemitrailleerd?’ vroeg hij. ‘Ik bedoel niet het alleen maar even leegschieten van je mitrailleurs in de linies wanneer je terugkomt van een aanvalspatrouille, maar als speciaal opgedragen taak tijdens een van die grote offensieven?’

Mark schudde zijn hoofd. ‘Nee,’ bekende hij. Mabs grinnikte sarcastisch. Binnen drie dagen zul je op je benen lopen te wankelen en snakken naar slaap. Maar slaap is er dan niet bij. Voor het eerst van je leven kom je erachter wat hard werken is. Ik zat vorig jaar bij het grote voorjaarsoffensief en de Duitse tegenaanval die erop volgde, en tegen de tijd dat het achter de rug was, wilde ik zolang ik leefde, geen vliegtuig meer zien. Je hoorde wat de ouwe zei - drie van die grapjes per dag. Morgen om deze tijd zul je de grond niet meer kunnen zien van de vliegtuigwrakken en de kisten die nog kunnen vliegen, zullen zowel het werk van de andere als dat van zichzelf moeten doen.’

‘Jij bent een lekkere opgewekte vent, dat moet ik zeggen!’ zei Biggles.

‘Nou, het kan geen kwaad als je weet wat je te wachten staat, antwoordde Mabs, ‘dan komt het niet als een verrassing! Wanneer je een paar uur op en neer hebt gevlogen langs een dubbel artilleriespervuur, dan weet je pas wat vliegen is.’ Hij stond op en liep naar de deur. ‘Ik kruip onder de wol, kondigde hij aan. ‘Ga alsjeblieft naar bed, heren officieren van formatie A. Misschien is het de laatste kans die je voorlopig krijgt!’ Er ontstond een algemene beweging naar de deur toen hij verdween.

‘Moe of niet, ik heb morgenavond een afspraak met een portie biefstuk met aardappels in Rouaan, verklaardeCurtiss van formatie B geeuwend zonder zich ervan bewust te zijn dat hij voor het laatst van zijn leven naar bed ging.

Het vliegveld was de volgende ochtend even voor het aanbreken van de dag een toneel van intense activiviteit. Negen grote, vaalkleurige Bristol-jagers stonden in een rijtje voor de hangars terwijl een zwerm mecaniciens druk bezig was ze klaar te maken en Coo- per-bommen in de bomrekken te bevestigen. Propellers werden rondgedraaid en motoren gestart terwijl het rat-tat-tat-tat van mitrailleurs uit de richting van de schietbanen klonk, waar ze getest werden. Biggles’ mecanicien stond bij zijn machine. ‘Alles in orde?’ vroeg Biggles. ‘Alles oké, was het antwoord.

‘Aanzuigen dan!’ riep Biggles terwijl hij in zijn cockpit klom. ‘Aanzuigen’ was het teken om benzine in de cilinders van de motor te zuigen.

Mark, zijn schutter, verdween enkele ogenblikken en kwam toen terug met een Lewis-mitrailleur die hij op het speciaal daarvoor aangebrachte onderstel op de rand van de achterste cockpit monteerde. Een mecanicien gaf een tiental munitietrommels aan. De motor kwam bulderend tot leven en Biggles bevestigde stevig zijn kap en stofbril terwijl hij hem liet warm draaien. Mabs’ machine waarvan de vleugeltips en de staart waren uitgerust met linten, begon naar zijn startpositie te taxiën. De anderen volgden. Een minuut of twee waggelden ze als een vlucht onhandige ganzen over de drijfnatte grasmat. Toen, met een gebulder dat de lucht vervulde, klommen ze de lucht in en koersten naar de linies. Ze bleven niet in formatie vliegen, maar volgden ruw de door de leider aangegeven richting. De taak die voor hen lag, vereiste geen nauw verband tijdens de vlucht.

Een waterig zonnetje dat nog laag aan de oostelijke horizon hing, wierp een zwak en onzeker licht over het landschap, de Britse reserveloopgraven en de door de oorlog geteisterde slagvelden erachter. Naar het westen hingen hier en daar nog flarden grondnevels, maar het grootste gedeelte was de grond vrij goed te zien. Beneden waren al tekenen van activiteit te bekennen. Lange rijen marcherende manschappen, kanonnen, paarden en munitiewagens slingerden zich als lange grijze rupsen naar het front. Een groepje vreemd uitziende, schildpadachtige monsters gleed log door de modder en Biggles keek een ogenblik belangstellend toe. Hij wist dat het tanks waren, de nieuwste vernietigingsmachines.

De grond was dofgroen, met grote kale plekken, geschonden door gaten waarvan enkele nog rookten, die de plaatsen aangaven waar onlangs granaten waren neergekomen. Een groepje verspreid staande bomen, door het oorlogsgeweld ontdaan van hun bladeren, markeerde als naargeestige spoken de plaats waar eens een bos was geweest. Recht vooruit ging het groen over in een dofbruine modderzee die, volkomen vlak op de vele kraters en gaten na, doortrokken was met talloze zigzaglijnen van loopgraven waarin een miljoen mannen ineengedoken op de komende strijd zat te wachten. Achter die troosteloze modderstrook begon het groen weer, hier en daar doorspikkeld met dakloze huizen en in puin geschoten dorpen. Heel in de verte slingerde een rivier zich als een glanzende zilverdraad naar de horizon. In de modderzee werden omhoog spuitende vlammenzuilen en rookwolken zichtbaar; de bruine aarde werd hoog de lucht ingeslingerd door de buitenbarstende granaten.

Het was een ontmoedigend gezicht en Biggles die zijn ogen opsloeg, ontdekte een aantal zwarte stippen in de fletsblauwe hemel. Dat waren de escorterende verkenners. Op één plaats woedde een luchtgevecht en hij popelde om eraan deel te nemen. Maar de taak die hem was opgedragen, verbood dat. Hij nestelde zich wat lager in zijn cockpit, want de lucht was koud en vochtig, zo koud dat zijn vingers in de dikke handschoenen gevoelloos waren. Ze hadden nu bijna de linies bereikt, dus richtte hij zijn blik op de machine van Mabs om uit te zien naar de seinkogel die de aanval zou aankondigen. Hij kwam, een rode, vurige streep die een grote baan beschreef voordat hij begon te vallen. Tegelijkertijd schoot de machine waaruit hij was afgevuurd, naar de grond. De open formatie brak uiteen toen elke piloot zijn eigen doel uitkoos en volgde. Biggles zag de zee van modder op hem toespringen toen hij de knuppel naar voren duwde en zijn ogen de naakte aarde afzochten naar de vijand. Kanonnen flitsten als twinkelende sterren in alle richtingen. Hij zag een Pup die heel laag vloog, zich met de neus naar voren in de grond boren en verzwolgen worden door een hel van vuur.

Overal in het rond lagen geblakerde vliegtuigwrakken en het was niet te zeggen of ze van vriend of vijand waren. Strepen witte lichtspoorkogels stroomden naar boven, schijnbaar heel langzaam. Er kletste iets tegen de motorbeplating van de Bristol en Biggles dook instinctief ineen.

Rat-tat-tat-tat! Marks mitrailleur begon aan één stuk door te ratelen, maar Biggles keek niet om om te zien waarop hij schoot; zijn ogen waren op de grond gericht. De hemel boven hem zou op zichzelf moeten passen. De naald van zijn hoogtemeter zakte regelmatig; 150 meter, 120 meter, toch daalde hij nog meer, de gasklep wijd open, tot de grond met ongelooflijke snelheid voorbijflitste.

Hij kon de kanonnen nu horen, een laag gebulder dat hem herinnerde aan een verre onweersbui op een zomerse dag. Ergens achter zich hoorde hij kogels door de machine scheuren en hij gaf een harde schop tegen het rechterroer waardoor hij nog verder boven vijandelijk gebied kwam. Hij kon nog steeds de machine van Mabs op enige afstand links voor hem zien, de neus naar de grond gericht terwijl een stroom lichtspoorkogels uit de voorste mitrailleur spoot. Hij voelde een harde tik op zijn schouder en geschrokken keek hij om. Mark wees. Toen hij de uitgestrekte vinger volgde, ontwaarde hij een met modder bedekte weg waarover een lange colonne in veldgrijs gestoken soldaten marcheerde, gevolgd door kanonnen of wagens, dat kon hij niet precies onderscheiden. Hij trok de Bristol om zijn lengteas en op hetzelfde ogenblik bemerkte hij met een merkwaardige onverschilligheid dat de machine als hij op zijn oorspronkelijke koers was blijven doorvliegen, aan stukken moest zijn gereten, want op dat ogenblik werd de lucht gespleten door een onregelmatig vlammengordijn. Het was te groot voor een gewone luchtdoelgranaat, dus moest het er eentje van een stuk veldgeschut zijn. Maar wat het ook was, de Bristol ging tekeer als een wild paard door de luchtdruk.

Hij drukte zijn neus neer naar de Duitse infanterie en staarde over de bovenkant van de motorbeplating. Zijn hand ging naar de vuurknop. Er klonk een hartverscheurend gekletter toen een stroom mitrailleurkogels zijn rechtervleugel doorzeefde. Met een scherp geluid knapte er een draad, maar hij week geen centimeter van zijn koers af.

Een rookwolk, vermengd met kluiten aarde, schoot op een afstand van vijftig meter hoog de lucht in, opnieuw schokte de machine. Hij wist dat elke seconde zijn laatste zou kunnen zijn, maar de gedachte liet hem volkomen koud. Ergens achterin zijn geest zei een stem: ‘Dit is oorlog, oorlog, oorlog!’ en hij haatte hem. Dit was niet zijn idee van vliegen; het was eenvoudig een poel van dood en vernietiging.

De vijandelijke soldaten waren nog geen vijfhonderd meter van hem verwijderd en hij zag hoe de voorsten hun geweren op hem richtten. Toen hij bij de kop van de colonne was aan gekomen, trok hij zijn toestel recht en wierp hij zijn bommen af. Toen gaf hij een harde schop tegen het voeten roer en op hetzelfde ogenblik drukte hij de knuppel naar achteren. Toch werd hij bijna ondersteboven geslagen door het geweld van de ontploffingen en kluiten aarde en stenen regenden van boven op hem neer.

Hij wierp een blik omlaag. De aarde ging schuil onder een grote rookwolk. Opnieuw dook hij, recht op de weg af, en nu liet hij de rest van zijn bommen gaan. Direct daarna klom hij weer naar boven.

De lucht was gevuld van vreemde geluiden; het gedaver van uiteenspattende granaten, het gekletter van zijn gebroken draad die tegen een stijl sloeg, en het geklap- per van losgerukt linnen op zijn vleugels. Marks mitrailleur ratelde nog steeds wat hem een gevoel van opluchting gaf, want het vertelde hem dat alles met zijn vriend nog in orde was. Hij draaide zich half om en wierp een blik over zijn schouder naar de plaats waar hij zijn bommen had laten vallen.

Er waren acht grote, rokende gaten waaromheen een aantal figuren lagen; andere draafden weg. Het viel hem op dat hij zich op enige afstand van de linies bevond, dus keerde hij weer en racete terug naar het opvallende stuk niemandsland waarachter hij nu onhandig voortdravende figuren ontdekte. Dichterbij stond een groepje in het grijs gestoken soldaten rondom een kanon en hij besproeide hen in het voorbijvliegen met een regen van lood.

Hij bereikte de linie en daverde erlangs voort, er wel voor zorgend dat hij een flink eind aan de Duitse kant bleef om geen Britse troepen te raken die misschien al een eindje waren opgerukt. Het ene salvo na het andere spoot hij in de loopgraven en op de betonnen mi- trailleurnesten.

Hij passeerde een Bristol die ondersteboven op de grond lag en een verkenner die schijnbaar onbeschadigd was. Mark tikte hem op de schouder, draaide zijn duimen omlaag en wees naar zijn mitrailleur, en Biggles wist dat hij bedoelde dat zijn munitie op was. ‘Ik ben direct door de mijne heen, dan ga ik hieruit!’ dacht hij. ‘Ik heb er genoeg van. ‘Hij richtte op een groepje manschappen die bezig waren een stuk veldgeschut naar achteren te slepen en ogenblikkelijk wierpen zij zich plat tegen de grond toen de vernietigende hagel over hen heen kwam. Biggles bleef vuren tot zijn munitie op was, toen keerde hij en racete hij terug naar zijn eigen kant van de linies.

Enkele Tommy’s wuifden naar hem terwijl hij op nog geen vijftig meter boven hun hoofden voorbij scheerde. Mark beantwoordde de groet. De Bristol schokte toen ze de banen van zware granaten kruiste en Biggles slaak- te een zucht van verlichting toen zij de oorlogszone achter zich lieten.

Vijf machines waaronder die van Mabs, waren al teruggekeerd toen hij landde, en hun bemanningen stonden op het veld de ‘show’ te bespreken.

‘Nou, wat denk je ervan?’ vroeg de formatiecommandant toen Biggles en Mark zich bij hen voegden. ‘Waardeloos!’ antwoordde Biggles terwijl hij zijn armen ineensloeg om de bloedsomloop te herstellen. Hij voelde zich eigenaardig uitgeput en hij begon de spanning te begrijpen die dat lage vliegen met zich meebracht. ‘Vul je tanks en rust wat uit zolang je kunt. Over een uur gaan we de lucht weer in!’ vertelde Mabs hen. ‘De vijand trekt langs de hele sector terug en wij moeten voorkomen dat hij versterkingen naar voren brengt.’

‘Mooi, antwoordde Biggles zonder enthousiasme. In dat geval kunnen we net zo goed naar de mess gaan. Kom mee, Mark.’

Smerig werk

Drie dagen lang duurde de aanval voort. Het squadron verloor vier machines; twee andere waren onbruikbaar. De rest voerde vier vluchten per dag uit en Biggles viel bijna om van de slaap. Het leven was een nachtmerrie geworden. Zelfs wanneer hij zich ‘s avonds op zijn bed liet vallen, kon hij niet slapen. In zijn oren weergalmde het onophoudelijk gebulder van zijn motor en zijn bed scheen op en neer te wippen door de luchtdruk van ontploffende granaten, precies zoals de Bristol overdag had gedaan. Mabs was naar het hospitaal gebracht met een kogel door zijn been en er waren nieuwe piloten gekomen om de open plaatsen te bezetten. Op de vierde ochtend liep hij moe en onuitgeslapen naar de hangars; Mark, die eveneens onder de spanning geleden had, was daar al. Ze spraken zelden met elkaar, glimlachen deden zij niet meer. Mark bekeek hem grimmig toen hij de Bristol bereikte en zich klaarmaakte om in zijn cockpit te klimmen. ‘Wat zie je er toch bleekjes en flets uit, kereltje?’ zei hij op spottende toon. Biggles keek hem koel aan. ‘Ik ben er doodziek van,’ zei hij, ‘en ik heb het vervelende gevoel dat onze beurt niet lang op zich zal laten wachten. Alleen maar een voorgevoel dat er iets gaat gebeuren, dat is alles,’ besloot hij kort.

‘Wanneer dit grapje achter de mg is, zal jij een goeie kracht zijn voor een begrafenisondernemer, opgewekte jongen!’ bromde Mark.

‘Nou, vooruit, laten we opschieten. Persoonlijk interesseert het me niets wat er gebeurt,’ antwoordde Biggles terwijl hij op zijn plaats klom.

Hij had meer dan genoeg van de oorlog en de dwaasheid ervan stond hem tegen. Hij benijdde de verkenners die hoog in de lucht cirkelden om de laagvliegen- de collega’s te beschermen die met hun boordwapens loopgraven bestookten. Zij maakten lange uren, wist hij, maar ze hadden althans niet te lijden van het eeuwige afweervuur. Vooral had hij te doen met de zwermen menselijke wezens die daar beneden door die modder- zee kropen.

Hij steeg op en koerste naar de sector die het squadron was aangewezen, de sector waar nu vier van baar machines als wrakken op de grond lagen. Enkele minuten vloog hij op en neer langs de linies om de nieuwe Britse vooruitgeschoven posten te zoeken, want de vijand trok nog steeds terug. Het was daarom heel makkelijk om een vergissing te begaan en de na zoveel moeite veroverde posities te beschieten die enkele dagen tevoren nog in Duitse handen waren geweest. Afweervuur en veldgeschut begonnen te kuchen en te blaffen toen hij de nieuwe Duitse frontlinie bereikte en mitrailleurs ratelden schril, maar van zulke dingen trok hij zich allang niets meer aan. Er was geen mogelijkheid ze te ontwijken; het waren nu eenmaal lasten die gedragen moesten worden. Je hoopte er het beste van en sjouwde verder.

De strijd woedde nog steeds. Het was moeilijk onderscheid tussen de Britse en Duitse troepen te maken, want ze schenen hopeloos door elkaar te zijn gehutseld. Hij drong dus nog wat dieper boven Duits gebied door om het risico van een vergissing uit te sluiten. Hij vond een loopgraaf waarin een hele zwerm soldaten bezig was de borstwering te repareren en hij dwong hen dekking te zoeken. Toen draaide hij scherp naar rechts en joeg een andere werkgroep uiteen. Er waren geen lange konvooien meer om aan te vallen, maar wel vond hij een Duitse stafauto en achtervolgde die net zolang tot de bestuurder ervan, die in zijn haast om te ontsnappen te snel door een bocht reed, de wagen liet omslaan en in een sloot belanden.

Enkele minuten lang zat hij een batterij veldgeschut dwars die bezig was zich op te stellen in een nieuwe positie. Toen keerde hij terug naar de linies - of de strook niemandsland die oorspronkelijk het loopgravensysteem had gemarkeerd.

Hij was er nog een halve mijl van verwijderd toen het gebeurde. Wat het precies was, kon hij niet zeggen ofschoon Mark bezwoer dat het een van de nieuwe ‘ketting’-afweergranaten was - twee fosforfakkels aan el- kaar gebonden met een eind draad dat zich om het voorwerp wond dat het raakte en het in brand stak. De Bristol slingerde hevig en was een ogenblik onbestuurbaar. Met een wit gezicht probeerde Biggles de machine weer in zijn macht te krijgen, want op deze hoogte van nauwelijks 300 meter had hij maar heel weinig speling meer. Juist had hij de machine weer horizontaal toen een luide gil en een klap op zijn achterhoofd hem verschrikt deden omkijken.

De machine achter de cockpit van de schutter was één vlammenzee die Mark probeerde te doven met zijn brandblusser, maar zonder zichtbaar resultaat. Toen het blusapparaat leeg was, smeet hij het ding overboord en begon hij met zijn handschoenen de vlammen uit te slaan.

Biggles deed het enige wat hij in die omstandigheden kon doen; hij duwde de knuppel naar voren en dook, in een hevige poging de vlammen ‘uit te blazen’ met zijn schroefwind. Gelukkig wees zijn neus nog in de richting van de linies en door deze manoeuvre kwam hij er vrij dichtbij, maar de vlammen waren maar gedeeltelijk gedoofd en sloegen weer uit toen hij de knuppel langzaam naar achteren haalde om te voorkomen dat de machine zich in de grond boorde.

De Bristol reageerde zo traag dat zijn wielen werkelijk de grasmat raakten, en dadelijk wist hij wat er was gebeurd. De vlammen hadden zijn staartvlakken bereikt en het linnen van zijn hoogteroeren verbrand zodat deze niet meer te gebruiken waren. Hij wist dat dit het einde was en alle hoop opgevend dat hij de linies nog zou kunnen bereiken, concentreerde hij zich op het redden van hun leven. Hij dacht en handelde met een koelheid die hem zelf verbaasde.

Hij trok de machine op haar kant terwijl hij de neus met zijn gas omhoog hield, en begon met de vleugeltip eerst naar de grond te zakken. Of hij boven Brits of Duits gebied was, wist hij niet en het interesseerde hem ook niet; hij moest de grond bereiken of levend verbranden. Toen hij snel een blik achter zich wierp, zag hij dat Mark nog steeds bezig was de vlammen met zijn handschoenen te bestrijden, daarbij zijn gezicht beschermend met zijn linkerarm. 6 Meter boven de grond schakelde Biggles alles uit. Ook maakte hij zijn veiligheidsgordel los. De propeller stopte. Op het ogenblik van stilte schreeuwde hij: ‘Springen!’

Hij wachtte niet om te zien of Mark zijn instructies had opgevolgd, want daar was geen tijd voor. In plaats daarvan klom hij snel op de vleugel, juist op het ogenblik dat de punt ervan de grond raakte. Een ogenblik had hij een indruk van wat een reusachtig vuurrad leek te zijn, toen de machine op de grond om haar as draaide en een regen van versplinterde stijlen en vlammend linnen verspreidde. Toen lag hij op zijn rug, snakkend naar adem, zijn ogen starend op de hemel gericht. Eén afschuwelijk ogenblik dacht hij dat hij zijn rug had gebroken en krimpend van pijn probeerde hij te gaan zitten. Hij kreunde terwijl hij naar lucht snakte, voor het eerst van zijn leven werkelijk buiten adem. Mark verscheen naast hem en greep hem bij de schouders. ‘Wat is er - wat is er?’ riep hij verschrikt uit, niet anders denkend dan dat zijn vriend dodelijk gekwetst was.

Biggles kon niet spreken. Hij kon alleen maar hijgen. Mark greep hem bij zijn kraag en sleepte hem naar een in de buurt liggende loopgraaf. Ze vielen als zoutzakken op de bodem.

‘Niet gewond - buiten adem!’ zei Biggles met verstikte stem. ‘Waar zijn we?’

Mark wierp snel een blik over de borstwering en liet zich toen hoofdschuddend terugzakken. ‘Ik weet het niet,’ zei hij laconiek. ‘Ik zie niemand. Ik vermoed dat ze allemaal in de loopgraven zitten.’ Biggles wist zich overeind te hijsen. ‘We kunnen ons beter gedekt houden tot we weten waar we zijn!’ hijgde hij. ‘Wat een toestand! Laten we daar inkruipen!’ Hij knikte naar de gapende opening van een uitgegraven schuilplaats.

Voetstappen kwamen soppend door de modder in hun richting en met Biggles voorop doken zij de schuilplaats in. Hij wist ogenblikkelijk dat er al iemand in zat, maar in het halfduister kon hij een ogenblik niet onderscheiden wie of wat het was. Toen zag hij het, en zijn ogen werden groot van verbazing. Het was een Duitser die ineengedoken in een hoek zat.

‘Kamerad! Kamerad!’ riep de man uit terwijl hij de armen boven het hoofd hield.

‘Oké, oké, we zullen je niks doen, verzekerde Biggles hem terwijl hij een geweer uit de weg schopte. ‘Zo te zien, zitten we allemaal in hetzelfde schuitje. Maar probeer geen gekheid uit te halen, jongen, of ik tik een deuk in je schedel!’

De Duitser staarde hem met grote ogen aan, maar gaf geen antwoord.

Buiten de loopgraaf klonk een hevig lawaai van geplas en geschreeuw; ergens vlakbij belandde een granaat en een straaltje aarde viel uit hei plafond. Mark greep Biggles’ arm toen een rijtje voeten langs de ingang kwam. Het waren onmiskenbaar de dienst- kistjes van het Duitse leger, maar als er nog een be

vestiging nodig was, dan werd die geleverd door de rauwe keelklanken. Allebei slaakten zij een zucht van verlichting toen de voetstappen verdwenen en het lawaai vervaagde.‘Het heeft er veel van weg dat we middenin de oorlog zijn terechtgekomen,’ merkte Biggles op met een waakzaam oog op de Duitser die nog steeds halfversuft in zijn hoekje zat.

‘Wat doen we nu? We kunnen de rest van de oorlog hier niet blijven zitten,’ verklaarde Mark. ‘En al kon dat, dan zou ik dat nog niet doen,’ antwoordde Biggles. ‘Maar het heeft geen zin om ons te haasten.’

Teder ogenblik kunnen er hier Duitse soldaten binnenkomen en ons op een aantal centimeters koud staal trakteren. Geloof maar niet dat ze erg vriendelijk zullen zijn na dat kabaal daarbuiten.’

Kabaal was een goed woord; het beschreef de dingen precies. Er klonk een mengelmoes van geluiden waarin geschreeuw, gekreun, geweer- en revolverschoten plus de knallen van ontploffende handgranaten waren te onderscheiden.

‘Zo te horen, vechten ze precies om ons heen,’ mompelde Mark bezorgd.

‘Zolang ze dan maar om ons heen blijven, interesseert het me niet,’ vertelde Biggles hem. ‘Pas wanneer ze hier binnenkomen, gaat de pret beginnen!’ Zware voetstappen bleven op en neer door de verbindingsloopgraaf klotsen. Eens bleef een Duitse officier buiten de schuilplaats staan en Biggles hield zijn adem in. De Duitser scheen op het punt te staan binnen te komen, maar veranderde van gedachten en liep op een drafje weg.

Toen klonk er een scherp geschuifel in de loopgraaf en het volgende ogenblik dook een Duitse onderofficier hijgend door de opening naar binnen. Hij keek wild om zich heen en uitte toen hij de twee piloten zag, een stortvloed van woorden. Hij zat van top tot teen onder de modder en bloedde uit een snee in zijn wang. Hij had een geweer bij zich, maar maakte geen aanstalten er gebruik van te maken.

‘Rustig!’ riep Biggles uit terwijl hij de man het wapen uit de krachteloze handen trok. De Duitser scheen hem iets te willen vertellen en hij wees en gesticuleerde hevig.

‘Ik denk dat hij bedoelt dat zijn vrienden buiten van 148 plan zijn naar binnen te komen, zei Biggles die plotseling een helder ogenblik kreeg. ‘Nou, er is hier nog ruimte in overvloed.’

‘Is er iemand binnen?’ riep een stem vanuit de ingang. Voordat Biggles kon spreken, had de Duitser een kreet geslaakt.

‘Dan mogen jullie dit delen, maar pas op dat je er geenruzie om maakt!’ vervolgde dezelfde stem.

‘Dit’ was een handgranaat die tussen hen in op de grondrolde.

Er volgde een wilde stormloop naar de uitgang; Biggles gleed uit en was de laatste die buiten kwam. Juist had hij zich in de loopgraaf geworpen, toen de schuilplaats de lucht inging met een klap die zijn trommelvliezen dreigde te scheuren. Hij keek op en zag op enkele centimeters van zijn keel een bajonet, met erachter het verbaasde gezicht van een Tommy.

De soldaat liet van verbazing een zacht gefluit horen. Er kwamen nog meer Britten om de hoek van de loopgraaf, onder anderen een officier. ‘Hallo, wat is dit allemaal?’ riep hij terwijl hij verbaasd bleef staan. ‘We zullen jullie niet in de weg lopen, zei Biggles vlug. ‘Ga maar gauw verder met de oorlog!’

‘Wat mogen jullie hier dan wel uitvoeren?’

‘Misschien mogen we bramen zoeken, maar dat is niet het geval. Ook mogen we misschien een partijtje voetballen of rolschaatsen, maar dat is evenmin het geval. We zitten hier alleen maar te wachten.’ Te wachten! Waarop?’

Tot jullie komen, natuurlijk. Ik heb een afspraak met een bad en een stuk zeep, en die wil ik houden.’

‘Je kunt beter maken dat je hieruit komt,vertelde de ander hem grinnikend terwijl hij zich klaarmaakte om verder te lopen.

‘Dat dacht ik ook!’ verklaarde Biggles. ‘Misschien zou je ons de makkelijkste en veiligste weg kunnen vertellen?’

De ander lachte. Zeker, zei hij. ‘Loop de loopgraaf door in de richting waaruit wij zojuist gekomen zijn, dan kom je in onze oude linie. Daar is het nu betrekkelijk rustig.’

‘Dat heb ik gemerkt, mompelde Biggles. ‘Kom mee, Mark, laten we teruggaan naar de plaats waar we horen.’

‘En de Bristol?’ vroeg Mark.

‘De Bristol? Wou je die op je rug nemen? Ik heb niet de moeite genomen om hem grondig te bekijken zoals je zult hebben gemerkt, maar ik geloof niet dat die kist, of wat er nog van over is, nog te repareren zal zijn. Daarover hoeven we ons geer zorgen te maken. De jongens van de bergingsdienst zullen hem wel ophalen als ze er nog brood inzien. Kom mee!’

Drie uur later kwamen zij, nadat zij het laatste gedeelte met een vrachtwagen hadden afgelegd, moe en onder de modder terug op het vliegveld.

Mabs, voorzien van krukken, stond in de deur van de mess. ‘Waar zijn jullie geweest?’ vroeg hij. ‘Man, vraag liever waar we niet zijn geweest!’ antwoordde Biggles, zonder te blijven staan. ‘Waar moeten jullie zo haastig naar toe?’ riep Mabs hen achterna.

‘Naar bed, brave jongen,’ vertelde Biggles hem enthousiast. ‘Naar bed, tot je een ander vliegtuig voor me gevonden hebt.’

De laffe Duitser

Het 266e squadron van het RFC te Maranique vloog al bijna een maand met Sopwith Camels en met het verbeterde materieel lieten de piloten, om het met de woorden van Biggles te zeggen, de vijand inderdaad ‘iets zien’. Met uitzondering van twee piloten die het leven hadden verloren bij het leren vliegen met de onberekenbare Camels, waren de zaken vlot verlopen en Biggles had zich allang ingeburgerd als vast Lid van het squadron. Hij begon zich zelfs al een beetje een veteraan te voelen.

Het was een warme lentemiddag en terwijl hij zich na een saaie ochtendpatrouille op de veranda in het zonnetje zat te koesteren, voelde hij zich tevreden met zichzelf en de wereld in het algemeen. ‘Waar is de ouwe?’ vroeg hij plotseling aan Mahoney die juist terugkwam van de hangars waar hij bij het afstellen van zijn mitrailleurs had staan kijken.

‘Ik weet het niet,’ was het antwoord. ‘Ik vermoed dat hij naar Amiens of ergens anders heen is voor een conferentie. O, daar heb je hem. Hij ziet er nogal grimmig uit, er zal wel iets aan de hand zijn!’ De commandant voegde zich bij hen op de veranda. Hij keek naar Biggles alsof hij iets wilde zeggen, maar hij veranderde van gedachten en keek door het open raam naar het wachtlokaal waar verscheidene andere officieren zaten. Hij riep hen toe buiten te komen. ‘Ik heb nieuws - of kan ik misschien beter zeggen een verhaal,’ begon hij toen iedereen verzameld was. ‘Vooral jou zal het wel interesseren, Bigglesworth.’ Biggles zette grote ogen op. ‘Mij, majoor?’ vroeg hij verbaasd.

‘Ja. Jij bent al een poosje niet bij je oude squadron geweest, wel?’

Biggles schudde zijn hoofd. ‘Nee, majoor!’ zei hij verbaasd.

‘Dat van Way heb je dus niet gehoord, wel?”Mark Way!’ Biggles werd bleek. Mark was zijn schutter en grote vriend geweest toen zij samen bij het 169e squadron dienden. ‘Hoezo, is hij dan …?’ Hij kon het fatale woord niet uitbrengen.

‘Nee, hij is niet dood, maar hij zal nooit meer vliegen,’ zei de commandant zacht.

Biggles lippen werden droog. ‘Maar hoe - wat?’ hakkelde hij.

‘Ik heb hem zojuist gezien,’ vervolgde de commandant. ‘Ik moest een conferentie bijwonen in Amiens en daar ontmoette ik majoor Paynter, die Way in het hospitaal ging bezoeken. Hij vertelde mij erover. Way is nu op weg naar Engeland. Hij zal nooit terugkomen.’

‘Maar … ik begrijp het niet!’ riep Biggles uit. ‘Hij zou al naar huis gaan toen ik hier kwam; hij zou zijn “vleugels” krijgen, eerlijk gezegd, dacht ik dat hij al weg was.’

‘Inderdaad, zei de commandant. ‘Hij pakte zijn spullen en vertrok, maar blijkbaar werd hij in de vertrekhaven een poosje opgehouden. Toen begonnen de moffen hun grote voorstellingen weg te geven en samen met alle anderen die daar wachtten om naar huis te gaan, werd hij teruggeroepen naar het squadron.’

‘Maar waarom liet hij mij dat dan niet weten?’ riep Biggles uit.

‘Daar had hij geen tijd voor. Hij kwam juist op tijd terug om voor een klusje te worden mee gestuurd naar kapitein Mapleton. Ze kwamen niet terug en dezelfde dag werden zij als vermist’ opgegeven. Way kwam gisteren terug nadat hij onze voorste loopgraaf was binnengekropen, minus zijn rechterhand en een oog.’

‘Goeie hemel!’

‘Hij vroeg of ik jou de groeten wilde doen en zei dat hij wanneer hij thuis was, zo gauw mogelijk zou schrijven.’

‘Maar wat was er dan gebeurd, majoor?’

‘Zover ben ik nog niet. Tussen twee haakjes, wat ik nu ga zeggen, was eigenlijk voor jou alleen bedoeld - zijn laatste boodschap - maar ik geloof dat het een zaak is die iedereen interesseert, dus zal ik er geen geheim van maken.’ Het gezicht van de commandant werd hard. ‘Dit is wat hij mij vertelde,’ vervolgde hij. ‘Zoals ik al zei, vloog hij met Mapleton …’

‘Waar is Mapleton nu?’ viel Biggles hem in de rede. 170’Mapleton is gesneuveld. Maar laat me doorgaan.’ Biggles greep de leuning van de veranda beet, maar zei niets.

‘Hij fungeerde als Mapleton schutter,’ vervolgde de commandant. ‘In de buurt van Rijssel werden ze aangevallen door een grote groep vijandelijke machines. Ze hadden de pech dat in het beginstadium van het gevecht hun motor kapot werd geschoten zodat ze naar beneden moesten, nog steeds beschoten door de mof die hen had geraakt. Hun propeller was blijven staan en ze beduidden hem met gebaren dat ze wilden gaan landen, maar hij bleef doorschieten terwijl zij, om het zo maar te zeggen, hulpeloos waren.’ Er ging een deining door de luisteraars. Toen gebeurde het dat Way in het oog werd geraakt door een stuk glas; maar hij verloor het bewustzijn niet. Mapleton voerde ondanks de schade die de machine had opgelopen, een perfecte landing uit en het leek er veel op dat ze allebei zouden kunnen ontsnappen - wat ook zou zijn gebeurd. Maar de Duitser besliste anders. De hemel zij dank, zijn ze allemaal niet zoals hij. Moedwillig bleef hij na de landing op hen schieten - schoot zijn boordwapens op hen leeg.’

‘Wat een zwijn!’ siste Biggles tussen opeengeklemde tanden door.

‘Mapleton kreeg een kogel door het hoofd en viel dood neer. Way’s pols werd versplinterd door een explosieve kogel en zijn hand werd later in een Duits veldhospitaal geamputeerd. Drie dagen geleden op de avond voordat hij zou worden overgebracht naar een gevangenkamp, ontsnapte hij, en met veel moeite wist hij zich door de linies te werken. Hij arriveerde aan onze kant in een staat van uitputting en majoor Paynter gelooft dat het alleen te danken is aan zijn brandende verlangen om verslag uit te brengen over de flagrante schending van de algemeen aanvaarde regels van de oorlog in de lucht, en zijn begeerte naar wraak die hem op de been hielden. De Duitser was een slecht vertegenwoordiger van zijn volk, want hij ging Way in het hospitaal opzoeken en genoot blijkbaar nog van diens ellende.’

‘Mark heeft toch toevallig zijn naam niet gehoord?’ mompelde Biggles hees. ‘Ja. Von Kraudil, van Jagdstaffel 17.’

‘Wat voor kleur had die kist van hem?’ vroeg Biggles, wiens handen op een merkwaardige manier trilden. ‘Ja, dat is belangrijker, want daaraan zullen wij hem kunnen herkennen! De commandant praatte zacht, maar heel duidelijk. ‘Hij vliegt met een zwavelgele Albatros met een zwarte neus en aan beide kanten van de romp een zwarte ruit geschilderd.’

‘Dat brok ellende heb ik gezien!’ snauwde McLaren. ‘Geel is een mooie kleur voor hem. Ik zal…’ De commandant stak zijn handen op toen iedereen tegelijk begon te praten. ‘Ja, ik weet het,’ zei hij snel. ‘De meesten van ons hebben dat toestel gezien; het werkt al een tijdje aan deze kant van het front, dus hoop ik dat het er nog even mee doorgaat.’

‘Ik zal zijn laffe huid aan de muur van het wachtlokaal spijkeren!’ verklaarde Mahoney.

‘Zulke methoden pasten ze een paar honderd jaar geleden toe, maar vandaag de dag kunnen wij zoiets moeilijk doen,’ glimlachte de commandant. ‘Maar hoe dan ook, een stukje gele vleugelbekleding zou ook wel aardig staan …’

‘Laat dat maar aan mij over, majoor!’ viel Biggles hem in de rede. ‘Mark Way was mijn …’

‘Helemaal niet! Wees maar niet bang!’ Een storm van protesten uit de kelen van de andere piloten overstemde hem en de commandant was opnieuw gedwongen om stilte te verzoeken. ‘Het is ieders taak hem te pakken te nemen,’ vervolgde hij. ‘En de officier die hem neerschiet, krijgt een week verlof!’

‘Ik zal dat verlof gebruiken - om Mark te gaan opzoeken!’ verklaarde Biggles.

‘Goed heren, dat is alles,’ besloot de commandant. ‘Hij zegt: dat is alles!’ mompelde Biggles tegen Mahoney. ‘Maar voor ons is het lang nog niet alles!’ Onder invloed van zijn kille woede was zijn eerste opwelling de lucht in te gaan en daar te blijven tot hij de gele Duitser gevonden had, maar in plaats daarvan beheerste hij zich en ging hij naar zijn kamer om de zaak te overdenken. Hij verkeerde dn een eigenaardige zenuwachtige toestand, want het nieuws had hem heel sterk aangegrepen. Hij was terneergeslagen door het tragische einde van de man die hij nog steeds als zijn beste vriend beschouwde en met wie hij zoveel spannende avonturen had beleefd. En de tranen sprongen hem in de ogen toen hij aan zijn oude formatiecommandant, Mapleton, dacht, die allen Mabs hadden genoemd, een van de briljantste en meest onverschrokken gevechtspiloten in Frankrijk.

Hij leed aan een lichte vorm van een shock ofschoon hij dit zelf niet wist en achter dat alles lag de brandende wens om wraak te nemen. Dat de Duitser door zijn laffe daad zijn eigen doodvonnis had getekend, stond bij Biggles als een paal boven water, want geen enkel lid van zowel zijn oude als zijn nieuwe squadron zou rusten voordat Mabs gewroken was. Maar Biggles wilde de man zelf neerschieten. Hij wilde de lichtspoorkogels door die gele cockpit zien boren. Alleen het feit dat de Duitser onder het vuur van iemand anders gevallen was, zou hem niet dezelfde voldoening schenken. Terwijl hij over de zaak nadacht, begon hij zelfs bang te worden dat iemand anders de Duitser misschien zou neerschieten voordat hij er de kans voor kreeg. Per slot van rekening was het een zaak die hem het meest aanging, redeneerde hij. Mark was zijn vriend geweest en Mabs zijn vluchtcommandant. Ongetwijfeld waren er al toestellen in de lucht om naar de moordenaar - want dat was iemand die een hulpeloos op de grond staande machine beschoot - uit te kijken. ‘Nou, mompelde hij tenslotte. ‘Als ik dan die hond toch te pakken wil nemen, dan kan ik er beter niet mee wachten!’

Hij stond op, waste zich, greep zijn vliegjekker en liep naar de hangars. ‘Waar is iedereen?’ vroeg hij aan Smith, de sergeant. ‘In de lucht, luit.’

‘Aha, ik had het kunnen weten,’ snauwde Biggles. Hij was zo gewend aan het geluid van vliegtuigmotoren dat hij nauwelijks had gehoord dat de anderen waren opgestegen. Maar hij wist maar al te goed waarom het vliegveld verlaten was en hij haastte zich naar zijn eigen machine..

Binnen vijf minuten vloog hij met zijn Camel in de richting van de linies. Hij verwachtte nauwelijks von Kraudil daar op zijn eentje in de lucht aan te treffen, dat zou al te mooi zijn. Hij zou natuurlijk met een formatie eenzitters vliegen. Als dat zo was, dan zou hij, Biggles, een betere kans hebben om deze man te vinden als hij alleen vloog daar de Duitsers vast en zeker het eenzame Britse vliegtuig zouden aanvallen zodra ze het zagen terwijl ze misschien een gevecht met de anderen zouden weigeren wanneer die bij elkaar vlogen. In elk geval zou er een groot gebied moeten worden uitgekamd, want de vijandelijke machines opereerden ver ten oosten en ten westen van hun basis. Om de zaak dus te bespoedigen, vroeg Biggles opzettelijk om moeilijkheden door diep in vijandelijk gebied door te dringen. Waarnemers op de grond moesten hem wel zien en zouden, hoopte hij, zijn aanwezigheid doorgeven aan de dichtstbij zijnde squadrons zoals dat hun gewoonte was.

Hij zocht in de wijde omtrek, maar merkwaardig genoeg bleek de hemel verlaten te zijn. Eenmaal zag hij een formatie van drie Camels en even later nog drie, maar hij voegde zich niet bij hen. Nog nooit had hij zo’n lege hemel gezien.

Na twee uur was hij gedwongen terug te keren naar het vliegveld zonder dat hij een vijandelijk toestel van welk type dan ook had gezien en dus eveneens zonder een schot te hebben gelost. Op de grond hoorde hij dat de andere machines al waren teruggekomen om opnieuw brandstof in te nemen en daarna de lucht weer waren ingegaan.

Toen had hij geluk - althans, hij beschouwde het zo. Zijn tanks waren gevuld en hij stond op het punt weer op te stijgen toen Watt Tyler het bureau kwam uitdraven en hem aanriep. ‘Je bent zeker op zoek naar die gele duivel, niet?’ informeerde hij kort.

‘Naar wie zou ik anders op zoek zijn?’ antwoordde Biggles koel.

‘Oké, hou je maar kalm! Ik wilde je alleen maar evenvertellen dat vooruitgeschoven waarnemers van de artillerie zojuist hebben gemeld dat een grote vijandelijke formatie achter twee Camels aan onze linies is overgevlogen.’

‘Waar?’

‘Bij Passendale.’

Biggles verspilde geen tijd om Watt voor de inlichting te bedanken.

Hij trok de gasklep wijd open en begon zodra zijn wielen los waren van de grond, een steile, klimmende bocht in de richting van de welbekende stad. Vanuit de verte zag hij het luchtgevecht al. Dat wil zeggen, hij zag de wolkjes van de luchtdoelgranaten die in groten getale uiteenbarstten rondom de alleen vliegende machines en vol gas daverde hij naar de plek toe terwijl hij zijn ogen tot het uiterste inspande om de strijders te identificeren. Kort daarop slaagde hij erin te ontdekken wat er was gebeurd, want de twee achtervolgde Camels waren gekeerd en leverden nu slag, geassisteerd door een half dozijn Bristols. Er schenen ongeveer twaalf of veertien Duitsers te zijn, allemaal Albatrossen. Mij veronderstelde dat ze de Camels tot over de linies hadden nagezeten en nadat zij gekeerd waren, hun terugtocht afgesneden hadden gezien door de Bristols. En inderdaad was dit zo gebeurd. De vijandelijke machines waren nog te ver weg om hun kleuren te kunnen onderscheiden, maar toen hij dichterbij kwam, zag hij een ervan, een donkerblauwe, zich uit het gevecht losmaken en in de richting van de linies vliegen.

‘Niet zo vlug!’ bromde Biggles terwijl hij zijn koers iets wijzigde en achter de vluchtende Duitser aan ging. De vijandelijke piloot, die hem zelfs niet eens had gezien, boog zich aan de andere kant van de romp uit zijn cockpit om achter zich te kijken naar het luchtgevecht alsof hij verwachtte dat de andere machines hem zouden volgen, en hij zich verbaasde over het feit dat dit niet gebeurde. Enkele seconden vergat hij de hemel om zich heen af te zoeken en voor deze nalatigheid moest hij zwaar betalen - wat vroeg of laat met zoveel piloten het geval was.

Biggles vuurde van dichtbij precies vijf salvo’s af en de tank van de Duitser vloog in brand. Biggles trok snel op om bet gevaar te ontwijken, verbaasd over de doeltreffendheid van zijn vuur, want tot nu toe had hij heel wat salvo’s moeten afgeven voordat er iets dergelijks gebeurde. Zijn eerste schot moest dwars door de tank zijn gegaan. Hij keek omlaag en zag de Duitser nog steeds vallen, de ten ondergang gedoemde piloot achterover in zijn cockpit, de armen voor het gezicht geslagen. Het toestel stortte brandend neer in de buurt van een Brits rustkamp en Biggles vloog terug naar het gevecht dat nu plaatsvond over een tamelijk verspreid gebied.

Verscheidene Duitsers hadden het gevecht afgebroken en raceten naar de linies. Maar voor zover Biggles kon zien, was er geen enkele gele bij, ofschoon hij enige kostbare tijd verknoeide door eerst achter de een en daarna achter de ander aan te gaan in de hoop dat hij de gezochte machine zou herkennen. Hij keerde terug naar de plek waar verscheidene machines nog rondcirkelden en toen hij dichterbij kwam, zag hij iets wat hem normaal de grootste voldoening zou hebben geschonken, maar wat deze keer een rimpel van ergernis op zijn voorhoofd bracht. Met een snelle beweging van zijn linkerhand schoof hij zijn stofbril omhoog om zich ervan te overtuigen dat hij zich niet had vergist. Maar er was geen vergissing mogelijk.

Een knalgele Duitser had zich uit het gevecht losgemaakt, maar werd hevig aangevallen door een Camel - die Biggles ogenblikkelijk herkende als die van Mahoney. Hij had nog nooit eerder een Camel op die manier behandeld gezien en hij voelde de haat die de piloot had aangegrepen en hem tot zo’n prachtig staaltje van vliegwerk had aangezet.

De Duitser had geen schijn van kans. Eenmaal, als om de veronderstelling in zekerheid te laten veranderen, keerde hij zijn flank naar Biggles, die er een grote zwarte ruit ontdekte. Dat de Duitser zou vallen, was zeker. Het was alleen nog maar een kwestie van tijd, want de Camel kleefde nu met dood en verderf zaaiende mitrailleurs aan zijn staart. De piloot van de knalgelemachine scheen geen enkele moeite te doen om zich te verdedigen, maar concentreerde zich volkomen op zijn ontsnappingspogingen, draaiend en wentelend als een vis die wordt achtervolgd door een otter. Biggles had geen enkel excuus om zich in de strijd te mengen en hij wist het. Mahoney was heel goed in staat het zaakje zelf op te knappen en zijn aanwezigheid zou eerder slecht dan goed kunnen zijn. Als hij in de weg van de ronddraaiende machines kwam, zouden de twee Camel-piloten elkaar in de gaten moeten houden om een botsing te voorkomen en in de verwarring zou de Duitser kunnen ontsnappen.

Dat was iets wat Biggles niet durfde te riskeren, al had hij dan ook nog zo graag een handje meegeholpen. Hij hield zich er dus buiten en bleef, al cirkelend, het verloop van het gevecht gadeslaan. Plotseling ging de Duitser in een laatste wanhopige poging om te ontsnappen, over tot een tolvlucht. Hij kwam eruit en herhaalde de stunt; maar de Camel had zijn voorbeeld gevolgd en was gereed om de genadeslag toe te brengen. Mahoney ging opnieuw tot de aanval over, maar de Duitser wachtte niet op hem. Hij ging opnieuw over tot een tolvlucht die hij pas op het allerlaatste ogenblik beeindigde. Toen voerde hij, na een steile zijslip, een vrij slechte landing uit in een in de buurt liggend veld. Biggles, die eveneens naar beneden was gekomen, sloeg in onmachtige woede met zijn vuist tegen de zijkant van zijn cockpit. ‘De laffe schurk!’ siste hij. ‘Hij wil zich op die manier redden. Maar dat zal hem niet lukken, want Mahoney zal hem wel precies zo behandelen als hij anderen behandeld heeft.’ Maar Mahoney deed dit niet, wat Biggles in zijn hart trouwens wel geweten had. De formatiecommandant kon er eenvoudig niet toe komen een man neer te schieten die hulpeloos op de grond stond. De wetenschap dat hij, Biggles, dat evenmin kon, maakte hem nog woedender en met van haat gloeiende ogen liet hij zich zakken en landde hij in de buurt van Mahoney, die zijn machine al niet ver van de Duitser aan de grond had gezet.

Toen zij uit hun cockpits sprongen en naar de gele machine draafden, was Biggles bang dat von Kraudil zijn Albatros in brand zou steken voordat zij hem hadden bereikt. Maar de Duitser was dit niet van plan of vergat het eenvoudig omdat hij te bang was. ‘Ik heb hem!’ brulde Mahoney onder het lopen. ‘Inderdaad, dat bestrijd ik toch niet?’ antwoordde Biggles kort. Het feit dat zijn formatiecommandant de gele machine had neergeschoten waarvan de piloot op het laatste nippertje toch nog aan de vergelding ontkomen was was voor hem een bittere pil om te slikken. Hij minderde vaart toen hij nog enkele meters uit de buurt was, want de Duitse piloot zag er helemaal niet uit zoals Biggles had verwacht. Hij had zijn kap en stofbril afgedaan en leunde tegen de romp van zijn machine, doodsbleek. Hij was knap, blondharig en blauwogig - ogen die nu groot waren van angst. Een straaltje bloed liep over zijn bleke wang, en hij probeerde het te stelpen met een zakdoek terwijl hij van de twee piloten naar een menigte Tommy’s keek, die, met een officier voorop in looppas door het veld kwamen draven. Mahoney nam zijn gevangene koel op, maar zei niets. ‘Hoe heet je?’ snauwde Biggles met ogen die fonkelden van vijandigheid.

De Duitser schudde zijn hoofd, om aan te duiden dat hij het niet begreep.

Biggles wees naar de man. ‘Von Kraudil?’ vroeg hij. ‘Nein, nein!’ was het antwoord.

Biggles keek naar Mahoney en Mahoney keek naar Biggles.

‘Ik geloof ook niet dat hij het is, verklaarde Biggles. ‘Deze jongen ziet er volgens mij helemaal niet uit als een moordenaar. Zeg,’ zei hij tegen de infanterieofficier de zich nu bij hen had gevoegd, ‘spreekt u of een van jullie misschien Duits?’

‘Een beetje weet ik er wel van af, verklaarde de jonge, met modder bedekte subaltern. ‘Zou u dan misschien willen vragen hoe hij heet?’ vroeg Biggles.

De officier stelde de vraag in het Duits en wendde zichtoen weer tot Biggles.

‘Hij zegt dat hij Schultz heet.”Vraag hem naar zijn identificatieplaatje; ik heb namelijk een speciale reden om absoluut zeker te willen zijn.’ Opnieuw sprak de infanterieofficier de Duitser aan die onder zijn tuniek tastte en een rond stukje metaal te voorschijn haalde.

‘Hij vertelt de waarheid, vervolgde de subaltern nadathij er een blik op had geworpen. ‘Hier staat duidelijkgenoeg Wilhelm Schultz te lezen.’

‘Vraag hem dan of hij met de machine van von Kraudilvliegt.’

‘Nee!’ kwam prompt het antwoord van de subaltern die ‘

de ondervraging had voortgezet. ‘Hij zegt dat deze ma- |chine wel van von Kraudil is geweest, maar dat hij hempas van hem heeft overgenomen; von Kraudil heeft eennieuwe - een blauwe.’

Biggles zette grote ogen op. ‘Een blauwe?’

De Duitser staarde van de een naar de ander toen hemde vraag werd gesteld. Blijkbaar kon hij niet begrijpenwaar de Britten heen wilden.

‘Ja. Hij zegt dat von Kraudils machine blauw is, meteen witte diagonale balk achter het kruis op de romp.’

‘Zo, dus dat was von Kraudil, hè?’ peinsde Biggles zacht.

‘Waarom zei je “was”?’ vroeg Mahoney. ‘Omdat ik hem te pakken heb gekregen!’ riep Biggles opgewonden uit. ‘Tien minuten geleden heb ik een machine neergeschoten die aan deze beschrijving beantwoordde! Kom mee, laten we ons gaan overtuigen!’

‘Hoe slaagde je erin aan dit zaakje deel te nemen?’ vroeg Mahoney, toen Biggles hem voorging naar de plaats waar de blauwe machine brandend was neergekomen. ‘Jij ontbrak toen de rest van ons opsteeg - je lag in je kamer te slapen of zoiets.’

‘Dat had je maar gedroomd!’ snauwde Biggles. ‘Ik lag een manier te bedenken om die gele mof te pakken te nemen. Het was een geluk dat ik van jullie gevecht hoorde. Ik wilde juist naar mijn machine lopen toen Watt Tyler mij het nieuws vertelde dat een formatie Duitsers twee Camels achterna zat. Hij vertelde mij de richting, dus ging ik er direct op af. Ik zag hoe de blauwe machine zich aan het gevecht onttrok toen ik naderde. Ik ging achter hem aan en schoot hem in brand.’

‘En de piloot?’ vroeg Mahoney. ‘Wist die ongedeerd uit zijn machine te komen? Als dat niet het geval is, zullen we moeilijk kunnen bewijzen dat von Kraudil erin zat. We hebben alleen maar het woord van die andere piloot dat het von Kraudils machine was, weet je.’

‘Hmm!’ bromde Biggles. ‘Daar had ik nog niet aan gedacht. Nee, ik heb hem niet zien springen, maar wel werd hij eruit geslingerd toen zijn machine neerkwam. In elk geval,’ voegde hij eraan toe toen de nog rokende resten van de blauwe machine in zicht kwamen, ‘zullen we het spoedig weten.’

Een menigte officieren en manschappen uit het nabij gelegen rustkamp verdrong zich om de overblijfsels. Nadat Mahoney en Biggles zich een weg door de omstanders hadden gebaand, naderden zij het hete wrak van de machine zo dicht zij maar konden. Het was een vreselijke ruïne van verkoold hout en verwrongen draden die niet meer te herkennen was als een vliegtuig. ‘Allemensen, wat een bende!’ mompelde Biggles. Het was onmogelijk in de gloeiende overblijfselen naar het lichaam van de piloot te gaan zoeken en vanaf een afstandje was het onmogelijk enig teken van menselijke overblijfselen te onderscheiden. Mahoney wendde zich tot een van de officieren. ‘Kunt u mij ook vertellen wat er met de piloot van deze machine is gebeurd?’ vroeg hij. ‘Eh, ja,’ antwoordde de ander. ‘We vonden zijn lichaam een eindje van het wrak vandaan. Hij moet de geest hebben gegeven toen hij eruit was gesprongen, maar tevoren was hij al lelijk verbrand. We hebben het lijk naar het kamp gebracht.’

‘Wij willen zijn naam weten,’ zei Mahoney. ‘We zullen dus meegaan naar het kamp.’

‘Dat hoeft niet,’ zei de officier. ‘Zijn naam was von Kraudil. Ik heb zijn identiteitsplaatje bekeken.’

‘Dan was het toch onze man!’ riep Biggles uit. ‘Kom mee, laten we dit gaan melden. Ik geloof dat ik die week verlof opneem waarover de ouwe het had - en een kijkje bij Mark ga nemen.’

Ochtendpatrouille

Biggles sloeg de volgende morgen slaperig zijn ogen op, toen een hand hem eerbiedig, maar stevig heen en weer schudde. Op de achtergrond van zijn slaperige geest wist hij dat zijn oppasser hem kwam wekken. ‘Kom, luitenant!’ zei een stem. ‘Het is zes uur! De patrouille vertrekt om half zeven!’

Biggles staarde de man koel aan. ‘Ga weg!’ zei hij waarop hij zich weer onder het beddegoed nestelde. ‘Kom, luitenant, drink uw thee op!’ De oppasser hield hem uitnodigend een kop thee voor. Biggles zwaaide zijn benen over de rand -van het bed, huiverend toen de koude lucht zijn warme ledematen trof, en nam de thee aan. ‘Wat is het voor weer?’ vroeg hij.

‘Niet al te best, luit; een hoop bewolking, maar tot opheden regent het nog niet!’ Voldaan dat zijn officierwerkelijk wakker was, vertrok de oppasser.

Biggles stond op en trok zijn trui aan.

Hij haaste zich naar zijn machine en terwijl hij dezebezig was te starten, verscheen Mahoney om de hoekvan de hangar.

‘Moeilijkheden?’ vroeg Biggles die de grimmige uitdrukking op het gezicht van Mahoney zag. ‘Ja, een stelletje herrieschoppende moffen, antwoordde Mahoney. ‘Wij moeten ze gaan grijpen en afstraffen. Kom mee.’

Mahoney klauterde in zijn machine, keek om zich heen om te zien of de anderen zich op hun plaats bevonden, taxiede het veld op en steeg brullend op. De drie andere machines die samen met hem de ochtendpatrouille moesten vormen, volgden hem in de richting van de in de verte liggende loopgraven van het westelijk slagveld.

Het grijze licht van de vroege ochtend werd sterker en voordat ze de linies hadden bereikt, scheen de zon al helder aan de hemel. Een sterke wind blies uit het westen en voerde grote massa’s wolken aan die er uitzagen als grote witte bloemkolen, goud en geel glanzend aan de bovenkant, terwijl ze aan de onderkant overgingen in donkerblauw en purper. Hier en daar werd de grond aan het oog onttrokken door lange grijze dekens van ochtendnevel waardoor hier en daar bleekgroene en bruine plekken aarde te zien waren. De patrouille klom enige tijd voordat ze de linies naderde en de leider koerste in de richting van de stroken blauwe hemel die hier en daar door de massa cumulus te zien waren. Op 1500 meter vlogen zij de opening binnen waarna zij, als door een holle buis, steil klimmend naar de bovenkant van de wolk cirkelden. Daar aangekomen, koersten de vier machines naar het oosten.

Toen Biggles over de rand van zijn cockpit keek, zag hij mijlenver niets anders dan rollende witte wolken, grote massa’s watten die zich uitstrekten tot in de oneindige verte waar ze zich scherp aftekenden tegen de blauwe hemel. Onder hen raceten hun vier grijze schaduwen, elk omringd door een complete regenboog, met ongelooflijke snelheid over de bovenkant van de glanzende damp.

Voor zover hij kon zien, waren er geen andere machines in de lucht, ofschoon hij er niet helemaal zeker van was dat zij al over de linies waren. Maar Mahoney scheen op een vaste koers te vliegen en Biggles bewonderde de zelfverzekerde manier waarop zijn leider vloog. Hij scheen precies te weten waar hij was en wat hij deed.

Enige tijd vlogen ze verder, zacht stijgend, fantastische wolkenpiramiden ontwijkend die tot aan de hoge hemel schenen te reiken. Met hen vergeleken waren de vliegtuigen maar stippen, muggen die rond de voet van met sneeuw bedekte bergen vlogen, dacht Biggles. Een minuut of twintig bleef Mahoney doorvliegen boven Duits gebied, zonder naar links of naar rechts af te wijken. De afstand die zij met de wind in de rug hadden afgelegd, kon niet minder dan 30 kilometer bedragen, het zou hun een hele poos kosten om tegen de wind in terug te keren. Biggles wou dat daar wat openingen in de wolken waren zo dat hij de linies zou kunnen zien, als ze in zicht waren. Ze vormden een slagboom tussen het bekende en het onbekende. Aan één kant ervan lagen zijn thuis, vrienden en veiligheid; aan de andere kant ervan mysterie, vijanden en de dood. Van tijd tot tijd werden de smetteloos witte wolkenvelden ontsierd door kokende zwarte rookwolkjes. Ze namen toe in omvang, werden daarbij minder dicht en dreven dan uiteen tot lange pluimen voordat ze tenslotte verspreid werden door de wind. Afweervuur. Biggles bekeek het humeurig, want ofschoon hij er niet bang meer voor was, bekeek hij het toch altijd nog met argwanende blikken. Hij schoot een paar salvo’s omlaag om zijn mitrailleurs te verwarmen en zich ervan te overtuigen dat ze in orde waren. Van tijd tot tijd deden de anderen hetzelfde.

Hij was blij toen Mahoney tenslotte van richting veranderde en naar het noordwesten begon te vliegen op een koers die bijna parallel liep aan de linies, een koers die, veronderstelde hij, hen ongeveer vijfenveertig kilometer boven de plaats zou brengen waar zij de linies waren overgestoken. De wolken schenen nu in omvang toe te nemen tot ze kolossale vormen aannamen. De patrouille vloog nu op 2700 meter, maar de top van de wolken scheen evenver  boven hen te liggen als de bases onder hen. Biggles had er geen idee van dat wolken zo enorm konden zijn.

Ze zaten nu al ruim een uur in de lucht en tot nu toe hadden zij nog geen enkele andere machine gezien, vriend noch vijand. Verscheidene malen gluurde hij door zijn vingers door naar de verblindende zon. Het is te tam om waar te zijn, dacht hij, terwijl hij met de rug van zijn handschoen de bevroren adem van zijn windscherm wiste en zijn lippen bewoog die aanvoelden alsof zij door de bijtende wind bevroren waren. Hij bemerkte dat Mahoney hen naar de top van een reusachtige stapelwolk leidde, die precies op hun pad lag. Hij gaat er liever over- dan eromheen - voelt blijkbaar dat er iets aan de andere kant zit, dacht Biggles, terwijl hij beide kanten van de glanzende massa in het oog hield. Ja, dit is het punt waarop de zaak gaat spannen! zei hij tot zichzelf. Hij wist niet waarom hij dat dacht.

Zo te zien, was er geen enkele reden om te veronderstellen dat deze speciale wolk eerder vijandelijke toestellen zou verbergen dan de andere die zij al waren gepasseerd. Het kan een instinct zijn geweest dat hij begon te krijgen, dat hem waarschuwde. In elk geval scheen iets in zijn binnenste hem te vertellen dat er niet ver uit de buurt vijandelijke machines waren. Mahoney was nu pal boven de top van de wolkenstapel en Biggles kon hem naar iets onder hem zien kijken. Toen dacht hij niet langer aan de kou, want Mahoney’s machine zwaaide met zijn vleugels. Een rode seinkogel ging de lucht in, het teken dat er vijandelijke vliegtuigen waren gesignaleerd.

Mahoney beschreef nu een langzame bocht, de andere drie machines kwamen op de plaats waar de leider enkele ogenblikken tevoren was geweest. Biggles keek over de zijkant en hield zijn adem in toen hij in een gat in de wolken staarde, een enorme, maar onvoorstelbare hoogte. Ze herinnerde hem vaag aan de krater van een vulkaan van ongelooflijke afmetingen. Recht naar omlaag, misschien wel over een afstand van 2400 meter, liepen steile wanden van ondoorzichtige nevel, die varieerden van geel tot bruin, van bruin tot lichtpaars en van lichtpaars tot indigo aan de komvormige inzinking op de verre bodem. De loodrechte wanden leken zo echt dat het voor een mens mogelijk scheen te zijn ertegenop te klauteren of uit te rusten op een van de plateaus die hier en daar naar buiten staken. Hij ging zo in dit fenomeen op dat hij een ogenblik al het andere vergat. Toen werd zijn oog getrokken door een lichte beweging ver onder hem en hij wist dat hij neerkeek op wat de van arendsogen voorziene formatiecommandant ogenblikkelijk had gezien. Een aantal machines - hoeveel kon hij niet tellen - cirkelde op de bodem van de gapende krater rond als microscopische visjes op de bodem van een diepe poel in een rivier. Zo nu en dan verdween er een van volkomen in de schaduw, maar even later kwam hij dan weer te voorschijn met vleugels die zwak schitterden wanneer het licht erop viel. Ze waren veel te ver weg om te kunnen onderscheiden of het vrienden of vijanden waren, maar Mahoney scheen geen enkele twijfel te koesteren. Een levendige oranje vonk die dwars door de ruimte flitste, vertelde zijn eigen verhaal. Het was een machine die brandend neerstortte en dat kon maar één ding betekenen - namelijk dat in die diepe, mysterieuze bron een luchtgevecht aan de gang was. Toen ging Mahoney naar beneden, op de voet gevolgd door de anderen.

Biggles zou die duik nooit vergeten. Er was iets afschrikwekkends aan. Het was alsof hij neerzonk in het hart van de aarde. Er was onvoldoende ruimte voor de vier machines om in een rechte duik naar beneden te gaan daar het wolkenravijn niet meer dan enkele honderden meters breed was zodat zij gedwongen waren een spiraalkoers aan te houden.

Lager - lager - steeds lager gingen ze. Biggles dacht dat ze nooit aan het eind zouden komen. De wind huilde en gierde door stijlen en draden, maar hij lette er niet op. Hij keek gespannen naar de tragedie die daar beneden werd opgevoerd. Tweemaal terwijl hij in die ontzagwekkende duik naar beneden ging, zag hij machines uit het gevecht vallen met achterlating van strepen zwarte rook waaromheen de andere voortgingen met draaien, wentelen en schieten. Het waren er minstens twintig: vale tweedekkers met gele vleugels en regenboogkleurige driedekkers - rood, groen, blauw, paars en zelfs een witte.

Het duurde niet lang of de patrouille was midden tussen de wentelende en buitelende machines en ogenblikkelijk was het ieder voor zich. Biggles zocht een groep driedekkers uit met zwartbekruiste vleugels die dicht bij elkaar vlogen. Ze zagen hem aankomen en verspreidden zich als een school stekelbaarsjes bij de nadering van een snoek. Hij stormde op een ervan toe, een blauwe machine met witte vleugeltips, en joeg hem onbarmhartig na. Zijn mitrailleurs begonnen te ratelen en hij zag hoe de luchtspoorkogels zich middenin de romp van de machine onder hem boorden.

De Duitser vloog niet in brand, zoals hij had gehoopt. In plaats hiervan begon hij te klimmen, keerde zich langzaam op zijn rug en stortte toen met stilgevallen motor naar de nevelige bodem van de kom. Biggles schrok en wist nog juist bijtijds een botsing te voorkomen met een neerdwarrelend vreugdevuur van verbindingsstijlen en linnen. Zijn neusgaten trilden toen hij door het rokend spoor ervan daverde. Hij schoot opnieuw, deze keer op de witte machine. Maar de piloot liet zich niet zo makkelijk vangen. Hij draaide en wendde zich als een vis met een zeeleeuw achter zich aan en meer dan eens slaagde hij erin een salvo op hem af te geven.

Dit was het heetste gevecht waaraan Biggles tot nu toe had deelgenomen. De gedachte die zijn geest overheerste, was dat hij ieder ogenblik onvermijdelijk met iemand in botsing moest komen. Diverse keren was dat al op een haar na gebeurd met driedekkers, FE’s en Pups. Maar de gedachte aan een botsing boezemde hem geen vrees in. Hij voelde alleen een vreemde opwinding, een brandend verlangen om hiermee tot in het oneindige door te gaan - om de vijandelijke machines neer te schieten voordat hijzelf werd gedood, wat uiteindelijk moest gebeuren, daarvan was hij overtuigd. De gedachte zich terug te trekken of te ontsnappen, kwam geen ogenblik bij hem op.

Iets raakte de machine met een geweld dat haar deed trillen. Het kompas vloog aan stukken en de vloeistof die erin zat, spoot eruit en verblindde hem bijna. Werktuiglijk veegde hij zijn gezicht af met een rug van zijn handschoen.

Waar was de witte Duitser? Hij keek om zich heen en zijn bloed scheen in ijs te veranderen bij het toneel dat hij aanschouwde. Een FE daverde, brandend als een fakkel, de neus omlaag gericht, met angstwekkende snelheid voor hem heen.

Een zwarte figuur kwam uit de vlammen te voorschijn, een arm voor het gezicht gehouden, en sprong naar buiten. De machine zwenkte alsof ze nog bestuurd werd, naar de witte driedekker die zich er op dat ogenblik dwars voor bevond.

De Duitse piloot zag het gevaar waarin hij verkeerde en probeerde er bliksemsnel aan te ontsnappen. Maar hij was te laat. De laaiende FE kwam precies tegen zijn romp terecht. Er was een regen van vonken en brokstukken en een verblindende flits toen de tanks van de driedekker ontploften. Toen verdwenen de twee machines uit Biggles’ gezichtsveld.

Een ogenblik was hij zo verbijsterd dat hij niet kon denken. Met veel moeite wist hij zich te vermannen, maar hij voelde dat hij de spanning niet veel langer zou kunnen dragen. Hij vloog op zijn zenuwen en hij wist het. Zijn vliegen begon wild en onnauwkeurig te worden. Hij draaide en vloog de wolkenmassa in waardoor hij zichzelf tijdelijk verblindde. Toen kwam hij er weer uit, wanhopig vechtend om de machine in zijn macht te krijgen. Kogels boorden zich in zijn motor en hij vroeg zich af waarom ze niet in vlammen uitbarstte. Waar kwamen de kogels vandaan? Hij boog zich over de rand van de cockpit en keek achter zich. Een gele Duitser hing aan zijn staart. Hij keerde met een snelheid die hem zelf verbaasde. Niet voorbereid op deze beweging, schoot de Duitser over hem heen. Het volgende ogenblik waren de bordjes verhangen en joeg Biggles bulderend achter de driedekker aan. Rat-tat-tat-tat! stotterden zijn mitrailleurs, op zo’n korte afstand kon hij onmogelijk missen. De gele boven- vleugel zwaaide naar achteren en dwarrelde de ruimte in; de romp plonsde uit het gezicht, met links en rechts ervan een gordijn van vlammen. Een ogenblik staarde Biggles ernaar, gefascineerd, toen keek hij verschrikt op. Waar waren de anderen? Waar waren de Camels? Nog juist zag hij ze een voor een in de zijwand van de wolk verdwijnen. Toen was hij alleen. Eerst kon hij het niet geloven. Waar waren de Duitsers? Er was er niet één te zien. Waar zich enkele ogenblikken tevoren nog een twintigtal machines had bevonden, was er niet één meer over, behalve die van hem zelf - ja, één; een Camel die juist door de vloer Van het bassin vloog.

Er kwam een gevoel van afschuwelijke eenzaamheid over hem en op hetzelfde ogenblik begon hij eraan te twijfelen of hij de weg naar huis nog zou kunnen vinden. Hij had niet het flauwste idee van zijn positie. Hij keek naar boven, maar van zijn eigen hoogte tot aan het verre plekje blauw aan de top van de krater, was er geen enkele machine te zien. Hij had gehoopt dat hij de FE die hij in de nevel had zien verdwijnen, er weer zou zien uitkomen, maar dat gebeurde niet. Ik durf te wedden dat die Camel-piloot weet waar hij is; ik zal hem achternagaan, dacht hij wanhopig, en meteen dook hij naar het spoor van de eenzitter die onder hem verdwenen was. Hij keek op zijn hoogtemeter die op de een of andere manier aan de vernielende kogels ontkomen was. 300 meter. Hij zonk weg in de nevel en kwam er bijna dadelijk aan de onderkant uit. Onder hem lag een open landschap - velden, heggen, en een lange, verlaten weg. Zover hij kon zien, was er geen sterveling te bekennen, evenmin als een oriëntatiepunt dat hij kon herkennen.

Hij zag de Camel. Ze daalde nog steeds en met grote snelheid ging hij erachteraan met de bedoeling ernaast te gaan vliegen in de hoop de piloot zijn moeilijkheden aan het verstand te brengen. Toen zag hij tot zijn grote schrik dat de propeller van de Camel niet draaide. Zijn motor moest tijdens het gevecht buiten werking zijn gesteld en de piloot kon niets anders doen dan landen. Terwijl hij de machine gadesloeg, zag hij hoe het met een Ieren vliegkap bedekte hoofd in de cockpit werd omgedraaid toen de piloot over zijn schouder keek. Toen werd het hoofd teruggedraaid en voerde de machine een keurige landing uit in het veld. Biggles aarzelde niet. Hij zag dat ze ver boven vijandelijk gebied zaten - hoe ver precies, daaraan dacht hij maar liever niet - en de Camel-piloot moest worden gered. Het aan de grond gezette toestel stond in lichterlaaie toen hij ernaast landde en de piloot ervan draafde naar hem toe, zijn rokende seinpistool nog in de hand. Biggles herkende hem. ‘Mahoney!’ riep hij uit. De Camel-piloot bleef met een ruk staan en zette grote ogen op. ‘Goeie hemel!’ riep hij uit. ‘Als dat Biggles niet is!’

‘Klim aan boord en schiet een beetje op!’ schreeuwde Biggles.

Mahoney klauterde aan boord en perste zich bij Biggles in de cockpit. ‘Kijk uit!’ riep hij op hetzelfde ogenblik. ‘Moffen!’

Biggles keek niet. Vlak voor zijn machine zag hij plukjes gras rondvliegen en hij hoorde het geratel van een mitrailleur. Het vertelde hem alles wat hij weten moest en hij wist dat hij geen tijd te verliezen had. De machine had een lange aanloop nodig om met het extragewicht de lucht in te komen, maar ze haalde het. Gelukkig wees de neus in de richting van de linies zodat het niet nodig was te keren. De machine begon te klimmen en de nevel omgaf hen als een deken. Enkele minuten lang zwoegde Biggles door de wazige nevel heen; toen drukte hij de neus van de machine weer omlaag, want hij wist dat hij onder zulke omstandigheden niet lang horizontaal kon blijven. De grond doemde donker onder hem op; hij corrigeerde de machine en begon weer te klimmen. ‘Weet jij waar we zijn?’ riep hij.

Mahoney knikte en beduidde dat hij rechtdoor moest blijven vliegen.

Biggles haalde verlicht adem en vloog aan de voet van de wolken verder.

Mahoney loodste hem naar het vliegveld en na een wat ruige landing kwam het vliegtuig tot stilstand voor de hangars van het 266e squadron waar een aantal officieren en monteurs stond te wachten.

Er ontstond een algemene opwinding waarin iedereen tegelijk sprak. Biggles werd hartelijk gefeliciteerd met zijn reddingswerk dat alle aanwezigen als een buitengewoon knap staaltje beschouwden. ‘Weet toevallig iemand wat er van de twee FE’s is geworden?’ vroeg hij.

‘Ja, die zijn thuisgekomen,’ zeiden verscheidene stemmen tegelijk. ‘Ze braken het gevecht af toen wij dat deden en we zijn allemaal tegelijk thuisgekomen.’

‘De hemel zij dank!’ mompelde Biggles. ‘Ik dacht dat ze er geweest zouden zijn.’

‘Nou, dat was me het gevechtje wel!’ zuchtte Mahoney. ‘Een knokpartijtje om niet gauw te vergeten. Hallo, daar hebben we de commandant. Hela, majoor!’ riep hij, ‘Biggles heeft mij vanmorgen ver achter de linies opgepikt nadat een Duitser mijn motor aan diggelen had geschoten.’

Majoor Muilen wierp een blik op Biggles en zag zijn witte gezicht en bevende handen. Hij kende die tekenen. Hij had ze al veel te vaak gezien. De kruik gaat net zo lang te water tot ze barst en zoals hij uit ervaring wist, kunnen de beste zenuwen de spanningen van de strijd in de lucht niet eeuwigdurend verdragen. ‘Prachtig stukje werk, Bigglesworth!’ zei hij kalm. ‘Ga wat rusten en meld je later bij mij.’ Mahoney keek snel naar Biggles, scheen wat te willen zeggen, maar bedacht zich toen en liep door. Verscheidene uren later stond Biggles voor majoor Muilen, die hem met een warme blik aankeek. ‘De spanning heeft jou een beetje te pakken, hè?’ merkte de commandant op. ‘Nee, majoor, zei Biggles snel.

Maar de majoor schudde zijn hoofd. ‘Ja, dat is wel waar. Je kunt mij niet beduvelen,  jongeman. We hebben allemaal onze grenzen. Jij hebt meer gepresteerd dan wie ook van ons, maar je zult nu toch echt een poosje moeten uitrusten. Ik had je een week verlof beloofd om Mark Way te gaan opzoeken. Nou, neem hem en vergeet de vliegerij een poosje. Je zult zien dat je dan weer helemaal rit terugkomt. Amuseer je, jongen!’ Biggles gaf zijn commandant een hand, salueerde en ging zijn spullen pakken.

Table of Contents

BIGGLES leert vliegen

Biggles van het begin af

Voor het eerst de lucht in

Geland - maar verdwaald

De boot naar Frankrijk

Strijd

Samenzweringen en plannen

Te laat voor het diner

Een gewaagde stunt

Speciale opdracht

Ogen van de kanonnen

De camera

De ‘show’

Smerig werk

De laffe Duitser

Ochtendpatrouille

Table of Contents

BIGGLES leert vliegen

Biggles van het begin af

Voor het eerst de lucht in

Geland - maar verdwaald

De boot naar Frankrijk

Strijd

Samenzweringen en plannen

Te laat voor het diner

Een gewaagde stunt

Speciale opdracht

Ogen van de kanonnen

De camera

De 'show'

Smerig werk

De laffe Duitser

Ochtendpatrouille

Table of Contents

Biggles van het begin af

Voor het eerst de lucht in

Geland - maar verdwaald

De boot naar Frankrijk

Strijd

Samenzweringen en plannen

Te laat voor het diner

Een gewaagde stunt

Speciale opdracht

Ogen van de kanonnen

De camera

De 'show'

Smerig werk

De laffe Duitser

Ochtendpatrouille