Thea Beckman

Mijn vader woont in Brazilië

Lemniscaat

Rotterdam

Mijn vader woont in Brazilië

Wil je meer weten over onze boeken? Ga naar www.lemniscaat.nl

Twaalfde druk, 2004 Omslag: Dick van der Maat © Lemniscaat b.v. Rotterdam 1974 ISBN 90 6069 214 4

Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en / of openbaargemaakt door middel van druk, fotokopie, microfilm of op welke andere wijze ook, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever.

Zetwerk: Kopijverwerking Pijnacker B.V.

Druk: Drukkerij C. Haasbeek b.v., Alphen aan den Rijn.

uit het dagboek van Albert-Jan

Vandaag zat er opeens een nieuwe in de klas. We zijn al vijf maanden aan de gang, dus ze zal wel pas in deze buurt zijn komen wonen. Kees stootte me aan en wees op haar, ik had haar nog niet eens gezien. ‘Wat een stuk, hè? ’ fluisterde hij. Ik moest even lachen, want Kees is zo gauw van de kaart. Van de eerste dag af liep hij Sofia na. Later probeerde hij aan te pappen met Willy. En nu zat hij dat nieuwe meisje aan te staren of ze zo uit een filmblad was komen stappen. Ze ziet er trouwens wel aardig uit, met lang donker haar en ook al wat in haar bloesje. Maar verder nog zo’n kind . . . We zitten met vijftien meisjes en twaalf jongens in de brugklas. Ik had liever gehad dat de nieuwe ook een jongen was. Die meiden hebben zoveel verbeelding.

Tegen Frankenstein, onze klasseleraar zei ze, dat ze Monike Waardenburg heet. Dat zal je dan wel op zijn Frans moeten schrijven. Tegenwoordig hebben die meiden allemaal van die fantasienamen. Ik ben naar mijn twee grootvaders tegelijk genoemd, mijn moeder wilde dat zo. En het was nog niet zo gek van haar bekeken, want ik zal wel enig kind blijven.

Die nieuwe lijkt een beetje verlegen, maar dat zijn ze in het begin allemaal als ze middenin het schooljaar in een vreemde klas terechtkomen. Frankenstein had deze ochtend, zo pal na de kerstvakantie, blijkbaar nog geen zin in lesgeven (hij geeft Nederlands) en zette ons aan het werk. Op het bord schreef hij drie onderwerpen voor een opstel, we mochten kiezen:

Onze huisdieren

Het beroep van mijn vader

Toekomstplannen

Daarna ging hij zitten lezen en wij mochten onze tanden erin zetten. Iets saaiers had hij blijkbaar niet kunnen bedenken.

Ik ben goed in opstellen, Nederlands is het enige vak waarin ik echt goed ben, bijna zo goed als Kees. En na de ruzie vanmorgen aan tafel, toen pa me nog eens onder de neus wreef dat die onvoldoende voor wiskunde op mijn kerstrapport moet worden opgehaald, had ik goed de dampen in.

Pa weet er zelf geen steek van, anders zou hij mij wel eens helpen. Ik vroeg me af wat die Monike voor een onderwerp zoü kiezen. Meisjes nemen meestal zoiets als: onze hond, onze kat ... ze zijn gek met beesten. Misschien hebben ze bij haar thuis wel een poes, die natuurlijk helemaal van de kook is door de verhuizing. Daar kun je dan lekker een opstelletje aan wijden. Bij ons, feutjes in de brugklas, wordt zoiets al gauw mooi gevonden. Ik weet van een buurjongen van ons, die in de vijfde zit, dat ze daar onderwerpen krijgen als: de positie van de student in de moderne samenleving. Nou, ga er maar aan staan. Daarvoor zie ik zelfs Kees geen acht halen!

Ik nam het beroep van pa. Ik zal hem!

‘Mijn vader is reclameadviseur. Hij zit op een groot kantoor en verzint slagzinnen. Hij praat met tekenaars en fotografen en probeert mensen aan hun verstand te brengen, dat ze moeten kopen wat hij aanprijst. Hij is erg knap en zijn werk is de hebzucht van de mensen opwekken. Daar is hij goed in. Hij schrijft: zou u dat niet willen hébben? Of: gun u zelf die luxe. Dan laat hij een fotograaf komen en die maakt een mooi plaatje van iets waar niemand op zit te wachten, met een kasteel als achtergrond. Een koperen kandelaar die glimt of hij van goud is. Of een lamp van plastic die er op de foto uitziet of hij uit een paleis werd gestolen. En allerlei andere neptroep. Maar de mensen die de folders lezen, krijgen opeens het gevoel: ja. hébben! Dan gaan ze dat lor kopen. Mijn vader verdient daarmee een hoop geld. Ik ga later iets anders worden.’

Ziezo, dat stond er. Benieuwd wat voor cijfer Frankenstein daarvoor geeft. Hij zal wel meteen een probleemkind in me zien, dat zich afzet tegen zijn ouders.

Vanavond stond er een raar stukje in de krant. De een of andere professor had uitgerekend dat het geld zo snel in waarde vermindert, dat het veiliger is je in de schulden te steken, dan geld te sparen. Alsjeblieft, dat zal mijn vader wel geweldig vinden. Want als schulden maken mode wordt en iedereen het gevoel krijgt dat het iets goeds is, wordt er nog meer spul gekocht. Toch wil mijn moeder altijd dat ik een deel van mijn zakgeld opspaar en zuinig ben. Misschien meent ze het niet, en zegt ze het alleen maar omdat ze denkt dat zoiets van moeders verwacht wordt.

7 jan.

In de pauze keek ik op het schoolplein uit naar Monike. Zo’n nieuwe die nog niemand kent, voelt zich natuurlijk eenzaam tussen al die vreemde gezichten. Ze stond te kletsen met Marianne en omdat ik Marianne toch al een tut vind, liet ik ze links liggen. Kees vroeg mij: ‘Wat voor opstel heb jij gisteren gemaakt? Wat een maffe titels, hè? Frankenstein ziet ons nog voor kinderen aan. In de hogere klassen geeft-ie veel leukere onderwerpen op, zoals vliegtuigkaping.’ Ik moest Kees gelijk geven.

Hij had toekomstplannen genomen en er iets heel braafs van gemaakt, zei hij. Natuurlijk meent-ie daar niks van. Weten wij veel wat we willen worden, we zullen wel zien later.

Om twaalf uur liep ik achter Monike aan, ze ging dezelfde kant uit als ik. Eerst dacht ik: misschien is ze in onze laan komen wonen, maar nee, na het pleintje ging ze linksaf. Het was koud. Verhuizen in hartje winter is geen lolletje. Ze zal wel in een van die nieuwe flats wonen. Daar mag je geen katten of honden houden.

8 jan.

Monike en Marianne zitten in elke klas zoveel mogelijk naast elkaar, en ze zijn allebei even braaf en saai. Monike geeft alleen antwoord als de leraren haar iets vragen en ze vragen wel veel, want ze willen weten hoever ze was op die andere school. Kneveltje vroeg: ‘Hoe ver was je met Duits? ’ En toen zei ze: ‘Ver genoeg om te zien dat het een ouderwetse taal is.’ Kees vond dat prachtig, hij heeft een hekel aan Duits. Eigenlijk had niemand zoiets van Monike verwacht, misschien valt ze op de duur wel mee. Ze heeft mooie ogen, zo grijs en helder. Kees is er weg van, geloof ik.

14 jan.

Gisteren kregen we de opstellen terug, ik zat bloed en water te zweten, want de beste worden altijd voorgelezen en daar hoor ik meestal ook bij. Maar Frankenstein las alleen Monikes opstel voor. Ik geloof warempel dat hij erg met haar in zijn schik is, ze heeft de hele week nog geen onvoldoende gehad. Ze had geschreven: mijn vader is ingenieur en bouwt havenwerken in Brazilië. Alsjeblieft! Niks geen gemiauw over Onze Huisdieren of: ik wil verpleegster worden, maar kort en goed: mijn vader is ingenieur in Rio de Janeiro. En nog een heleboel bijzonderheden. Sofie zag groen van nijd en Kees fluisterde: ‘Drommels, dat wil ik ook wel worden.’ Ik kreeg voor mijn opstel maar een zeven. Frankenstein zei: ‘Je hebt je te veel laten meeslepen, Albert-Jan en de evenwichtige opbouw van je betoog uit het oog verloren.’ Ja, hij heeft gemakkelijk praten, ik was vorige week woest op mijn vader na dat gezeur aan het ontbijt. Kan ik het helpen dat ik van die deelverzamelingen geen steek begrijp? Monike schijnt ze wel te snappen. En dan zeggen ze nog dat vrouwen geen wiskundeknobbel hebben! In onze klas zijn de meiden meestal knapper dan de jongens. Behalve Kees dan, die is in alles het beste. Maar wat moet ik nou met dat opstel? Ik was zo stom om mijn moeder te vertellen dat we weer eens een opstel hadden gemaakt en nu wil ze het natuurlijk lezen, net als de andere keren.

15 jan.

Meteen na vier uur begon het gezeur al, want moeder weet precies hoe ons lesrooster in elkaar zit en houdt altijd bij wat voor huiswerk we krijgen.

‘Hoe was je opstel? ’ vroeg ze. Ik zei: ‘O, wel goed, ik kreeg een zeven.’

‘Meer niet? ’

Ik probeerde haar uit te leggen dat een zeven bij Frankenstein helemaal zo gek niet was, maar ze luisterde niet.

‘Wat mankeerde er dan aan? De vorige keer had je een negen.’ ‘Een zeven betekent goed,’ zei ik stug. ‘Er mankeerde niks aan.’

‘Heb je het bij je? Laat eens lezen.’

Ik keek wel uit natuurlijk en zei, dat ik het ding op school had laten liggen. Toen begon er iets te sissen in de keuken en ze holde weg. Morgen denkt ze er misschien niet meer aan.

16 jan.

Monike is al helemaal ingeburgerd en ze kan soms gekke opmerkingen maken. De meisjes schijnen haar wel te mogen, vooral Marianne, die tut. Kees zei gisteren: ‘Hoe vind jij Monike? ’ Hij is waarachtig al verliefd op haar. Ik ben niet zo gauw verliefd, gelukkig. Ik heb wel ontdekt waar ze woont, in dat stomme flatgebouw in de Coornhertstraat, op de vierde verdieping.

17 jan.

Mijn vader beweert in zijn advertenties dat margarine zo goed is voor de gezondheid. Je groeit ervan, je wordt slim en dapper en sterk, allemaal van margarine. Maar wij eten roomboter. Moeder zegt altijd: ‘Hoor eens, het is geen oorlog, wij hoeven geen genoegen te nemen met surrogaat, wij eten écht.’ Ik vind dat mieters van moeder. Ze laat zich door de reclame niks aanpraten. Kunst! Ze weet te goed hoe die gemaakt wordt. Naar dat opstel heeft ze gelukkig niet meer gevraagd.

Vanmorgen liep Monike voor me. Er zat sneeuw in de lucht, zei mijn moeder en daarom moest ik de das omdoen die ik met Sinterklaas kreeg. Dat ding is veel te lang. Buiten trok ik hem af en probeerde hem in mijn tas te proppen, maar er bleef een stuk uitsteken. Terwijl ik nog bezig was de das weg te moffelen, kwam Monike langs en bleef staan kijken.

‘Heb je het zo warm? ’ vroeg ze. ‘Ja,’ zei ik en ik geloof dat ik een kleur kreeg. Monike ziet er helemaal niet uit als de dochter van een rijke pa die havens bouwt in Brazilië. Haar mantel is te kort. Ik vind korte rokjes wel leuk bij meiden, maar niet als de mouwen hun halve pols vrijlaten en hun trui er onder uit komt, dat staat zo armoedig. Maar misschien groeit ze hard. Toen ze wilde doorlopen riep ik: ‘Hé Monike, jullie krijgen vast veel brieven van je vader. Zitten er mooie postzegels op? ’ ‘Soms,’ zei ze ontwijkend.

‘Kan ik ze krijgen? ’

‘Ik spaar zelf,’ zei ze, nogal kort.

‘O, maar je zal toch wel dubbele hebben, die kunnen we dan ruilen.’

‘Ik ruil al met anderen.’ Erg toeschietelijk was ze niet.

Maar ik vond het leuk om naast haar te lopen. De jongens uit de derde fluiten haar soms na. En als Kees ons zag zou hij schreeuwend jaloers zijn.

‘Nou ja,’ zei ik, ‘je hoeft niet te ruilen. Je mag mijn verzameling wel eens zien. Ik heb er vierhonderd tachtig.’

‘Zoveel? ’

‘Mijn vader krijgt dikwijls post uit het buitenland. Zeg, waarom zijn jullie niet met je vader meegegaan naar Rio de Janeiro? ’

Maar ze zei niks meer en holde weg, naar Marianne die bij het schoolhek stond. Zou ze me niet mogen? Ik heb haar niets gedaan.

Ik had Kees nooit moeten vertellen dat Monike ook postzegels spaart, want hij heeft er bendes. Natuurlijk kwam hij vanmorgen met een envelop vol Engelse naar Monike toe.

‘Hier,’ zei hij, ‘mag jij hebben, ik heb ze toch dubbel.’

Ik wist dat hij het loog. Maar Monike kreeg een kleur van blijdschap.

‘Wat een mooie! ’ zei ze en het waren toch maar waardeloze lorren.

Nu is het voor mij wel bekeken. Ze lachte tegen hem en schudde haar lange haar naar achteren. Kees glunderde. Ja, met cadeautjes win je klanten, dat zegt pa ook altijd. Ik vond het een rotstreek van Kees. Misschien kan ik hem overbluffen met die nieuw serie uit Lichtenstein. Hele grote zegels zijn dat, net schilderijen. Die heeft ze beslist nog niet. En pa hoeft er niets van te weten, hij kijkt nooit in mijn album.

20 jan.

Monike was dolgelukkig met de Lichtensteinzegels. Ze was zo dankbaar dat ze na schooltijd met mij meeliep. Kees had het nakijken.

‘Ik hoef er niets voor terug te hebben, hoor,’ zei ik, om er nog een schepje op te doen. Ze lachte en zei toen iets heel geks. ‘Natuurlijk krijg je er niets voor terug. Of moet ik je soms een zoen geven? ’ Ik had best ja willen zeggen, maar dat kan natuurlijk niet. Stel je voor dat iemand ons zou zien.

‘Ga je mee, dan mag je mijn album bekijken,’ zei ik. Moeder zou het wel leuk vinden, de dochter van een ingenieur bij ons thuis. Moeder wil altijd weten wat de vaders van mijn vrienden doen. Met Kees is ze maar half in haar schik, zijn vader doet iets onduidelijks en schijnt soms zonder werk te zijn.

‘Ja,’ zei Monike. Drommels, ze zei ja! Ik schrok er zelf van. ‘Moet je niet eerst naar huis, je moeder vertellen dat je later komt? ’

‘Mijn moeder is er niet, die komt pas na zessen.’

‘O, wérkt ze?’ Dat zou moeder minder leuk vinden.

Monike had een kleur gekregen.

‘Ik ben enig kind,’ zei ze. ‘Mams heeft haast niets te doen thuis, daarom is ze gaan werken.’

Dat snapte ik. Als je man zo ver weg zit en je dochter op school, moet je je rot vervelen.

‘Kom mee dan,’ stelde ik voor. ‘Ik heb ook een elektrische trein, met alles erop en eraan. Wissels en een station en seinpalen.’

Dat scheen ze boeiender te vinden dan die postzegels.

‘Mieters! Werkt-ie op batterijen? ’

‘Gewoon op het lichtnet, met een transformator ertussen.’

‘Mag ik die trein ook zien? ’

Eigenlijk mocht dat niet, want pa houdt er niet van als ik met de trein speel, wanneer hij er niet bij is. Het ding heeft een smak geld gekost en pa is er gek mee. Hij is doodsbenauwd dat ik er iets aan kapot maak. Maar ik kijk wel uit.

‘Ik zal het vragen,’ beloofde ik.

‘Vragen? Is die trein dan niet van jou? ’

‘Jawel. Als ik jarig ben krijg ik er altijd weer wat bij, een bouwdoos of een tunnel of zo. ’t Zijn dure dingen.’

‘Dat zal wel. Gossie, een echte spoorbaan. Is hij net zo groot als die in het warenhuis? ’

‘Nog groter.’

Ze sprong gewoon.

‘Zijn er ook mannetjes bij, van die kleine poppetjes? ’

‘Ja.’ Kees maakt nu helemaal geen kans meer. Voortaan is Monike mijn meisje. Het knapste meisje van de klas!

21 jan.

Ze was wég van de trein. Overal zat ze met haar vingers aan en toen moeder bovenkwam om te zien wat we uitvoerden, riep Monike:

‘Mevrouw van Zanten, ik vind dit hartstikke goed! Albert-Jan is toch een bofkont!’

Moeder lachte maar wat.

‘Vind je hem mooi? Mijn man heeft er jaren aan besteed.’

Dat had ze niet moeten zeggen, vind ik. Het is mijn spoorbaan, niet van pa.

Monike knielde bij de rails en streelde een tankwagon. ‘Het is allemaal net echt.’

‘Ik kan wel zien dat jij de dochter van een ingenieur bent,’ lachte moeder. ‘Je hebt zoveel technische belangstelling.’ Monike trok opeens een gezicht of ze ergens overheen moest springen en zei toen: ‘Later word ik misschien ook ingenieur, dan ga ik bruggen bouwen.’

‘Dat is toch geen beroep voor een meisje,’ vond moeder.

‘O, maar tegenwoordig kan alles,’ zei Monike opgewonden. ‘Mams zegt altijd: Kind, laat je niet wijsmaken dat meisjes minder zijn dan jongens en dat ze geen technische knobbel hebben, want dat is een smoesje om ons eronder te houden.’ Mijn moeder keek natuurlijk of ze het in Keulen hoorde donderen. Ik zag haar betrekken.

‘Weet je moeder wel dat je hier bent? ’ vroeg ze snel.

‘O, ik heb de tijd. Mams is toch niet thuis, ze werkt tot zes uur.’

‘Wat doet ze dan? ’ vroeg moeder verbaasd.

‘Ze is chef-verkoopster in een textielzaak.’

Ik zuchtte van opluchting.

‘Nog maar pas hoor,’ ging Monike voort. ‘Vorige maand zijn we verhuisd. Eerst woonden we in Amsterdam, maar toen kon mams die baan hier krijgen en zijn we verhuisd. Ik vind het hier veel fijner. In Amsterdam woonden we middenin de stad, daar kon je niet eens buiten spelen. En het was zo donker. Die flat in de Coornhert is veel mooier.’

‘Hm ... ze zijn nogal klein,’ zei moeder stug. Want Monike woont precies daar, waar moeder het altijd over heeft.

‘Waarom moeten ze nu middenin deze buurt die goedkope flats neerzetten? ’ had ze vorig jaar gemopperd. ‘Je zal zien dat het er stikvol Surinamers komt.’ Dat is niet gebeurd. Er wonen taxichauffeurs en spoorweglui en bankwerkers. Ik ken een paar kinderen van school die er wonen. Maar van Monike, met een ingenieur als vader, zou je verwachten dat ze een huis had als het onze. Moeder let altijd op dat soort dingen.

Toen Monike was weggegaan kreeg ik opeens een akelig gevoel. Misschien kon het haar moeder niet schelen waar ze zolang zou wonen, want ze zijn natuurlijk van plan gauw naar die vader in Rio de Janeiro te gaan. Die moest daar misschien eerst een woning zoeken of zo . . . Dan zal Monike wel weer gauw van school gaan.

26 jan.

Over Monike heb ik iets heel ergs ontdekt. Het kwam door Frankenstein die altijd zo verstrooid is. Hij had zijn tas weer eens in de leraarskamer laten staan. Dat gebeurt wel meer, en dan moet een van ons die tas voor hem gaan halen. Vandaag koos hij mij.

We mogen daar natuurlijk nooit komen, behalve als we gestuurd worden.

Tijdens de lesuren is de leraarskamer trouwens meestal leeg. Maar nu stonden er twee te praten, juffrouw Knevel die Duits geeft, met de conrector. Ik was zonder kloppen binnengelopen. Ze waren zo verdiept in hun gesprek dat ze me niet eens zagen.

Kneveltje zei juist: ‘Maar voor een kind zonder vader is die Monike Waardenburg toch heel gezeglijk, ik heb niet de minste moeite met haar.’ en toen had ik de tas te pakken, maar de conrector draaide zich om.

‘Wat zoek je hier? ’

Ik legde het hem uit van de tas van Frankenstein en toen knikte hij.

‘Vlug dan.’

Ik was al weg en ik vroeg me af of ze het bonzen van mijn hart hadden kunnen horen. Ik was zo van de kook dat ik de verkeerde trap nam en weer helemaal terug moest naar de andere vleugel.

Monike geen vader? Ze bedoelen natuurlijk, een vader die zover weg zit. Dat is net zoiets als geen vader hebben.

Maar misschien heeft ze echt geen vader meer, hij kan wel dood gegaan zijn daar in Brazilië, gebeten door een slang of zo. Of zijn haar ouders gescheiden en moet haar moeder daarom werken?

Als mijn moeder dat hoort . . .

We hadden een tijdje een werkster, echt wel een leuk mens. Op een dag klaagde ze haar nood tegen mijn moeder, haar man kwam zijn verplichtingen niet na, zei ze. Toen bleek opeens dat ze een gescheiden vrouw was. Moeder gaf haar meteen haar congé. ‘Dat soort wil ik hier niet in huis hebben’, zei ze later. Pa was nogal verontwaardigd, en ik moest hem gelijk geven. Gossie, je kunt er toch niets aan doen als je man wegloopt?

Zou Monike echt geen vader hebben? Ze is een sleutelkind, zoals moeder dat noemt als ze zit af te geven op werkende vrouwen. Nou ja, mijn moeder hoeft niet. Zolang pa de mensen geld uit de zak kan kloppen met slagzinnen en mooie advertenties, hoeft mijn moeder niet te gaan werken. Maar niet alle vrouwen hebben zo’n fijne man. Ik zou die moeder van Monike wel eens willen zien.

30 jan.

Ik weet het nu, over die vader van Monike. Het is wel erg, hoor!

Om vier uur kwam ze weer naast me lopen, ze wilde natuurlijk nog eens met de trein spelen.

‘Kan niet,’ zei ik, ‘ik moet de wiskundesommen nog maken voor morgen en ik snap er niets van.’

Ze bood meteen aan om me te helpen, want zij begrijpt die dingen wel. Dat was precies waarop ik had gehoopt.

‘Moet je thuis niet eerst de borden wassen en de bedden opmaken? ’ vroeg ik. Nogal knullig, maar ik kon het niet laten. Die opmerking van Kneveltje vorige week zat me nog steeds dwars.

Monike legde uit, dat het maandag was, dan had haar moeder een vrije dag en deed al die dingen zelf. We gingen wel even langs de flat en Monike rende naar boven om haar moeder te

vertellen dat ze haar huiswerk bij mij zou maken. Stom van me om niet even mee naar boven te gaan, dan had ik die moeder kunnen zien. Maar ik dacht er te laat aan.

Daarna ging Monike met me mee en hielp me met die rotsommen. Ze legt veel beter uit dan de Gnuif en ik kreeg het gevoel dat ze toch niet zo moeilijk waren als ik eerst had gedacht. Moeder bracht ons limonade en gevulde koeken en liet ons weer alleen. De deur liet ze achter zich openstaan, op een kier. Toch besloot ik het te vragen. Aan al dat tobben heb je niets.

‘Is jouw vader dood? ’ vroeg ik zacht. Monike schrok zich een aap. Ze zat half over het boek gebogen, werd rood tot in haar nek en bewoog helemaal niet meer. Ik vertelde wat ik had gehoord in de leraarskamer.

‘Hij is niet dood,’ fluisterde ze en ze keek weer op. ‘Hij zit echt in Zuid-Amerika. Dacht je soms dat ik het gelogen had? ’ ‘Waarom zei Kneveltje dat dan? ’

Monike stond op en deed de deur dicht.

‘Je moet er niet over kletsen, het gaat de klas niets aan,’ siste ze, ‘maar . . .’

Ik kon wel juichen, ze ging me een geheim vertellen! Kees had helemaal en voorgoed afgedaan!

Monike schoof weer op haar stoel, streek een blad papier glad en zei zacht: ‘Ik heb nooit een vader gehad. Hij leeft wel, hij zit echt in Rio de Janeiro, maar ik heb hem nooit gezien, en hij mij niet.’

‘Zijn je ouders gescheiden? ’ vroeg ik en ik hoopte dat moeder niet achter de deur stond te luisteren. Monike schudde het hoofd en toen pas begreep ik het.

Haar moeder was nooit getrouwd geweest. Monike is een onecht kind, zoals ze dat noemen.

‘Waarom schreef jij dan in dat opstel . . .? ’ begon ik onnozel, maar ze gaf me een duw en siste: ‘Wat had ik anders moeten schrijven? Huisdieren hebben we niet. En mijn toekomstplannen . . .’ ze gromde opeens. ‘Op de vorige school, in Amsterdam, moesten we ook eens een opstel maken over onze toekomstplannen. Daar zijn die leraren altijd nieuwsgierig naar, schijnt het. Nou, ik schreef dat ik later bruggen wilde bouwen en daar werd ik eindeloos mee gepest, ze vonden het zo gek. Dus nam ik dit keer het beroep van mijn vader maar, dat was toch niet gelogen.’

Ik snapte het.

‘Maar je moet er wel je mond over houden, Albert-Jan. Het is zo al moeilijk genoeg.’

‘Wat dan? ’ vroeg ik.

‘Nou, al die kletspraatjes. Net of mijn moeder . . . Maar ze kon er niets aan doen en ze is een lieverd.’

‘Vast wel.’

‘De leraren weten het, maar die zullen er niet over zaniken zolang alles goed gaat en ik op school goeie cijfers haal.’

‘Wat hebben je cijfers ermee te maken? ’ vroeg ik verbaasd. ‘Alles. Als het met jou niet goed gaat op school krijg je een brief mee voor je vader en moet hij je maar eens flink onder handen nemen. Als ik . . . Vroeger was ik wel eens krengig op school, op de basisschool bedoel ik. Ik pestte de meester, heel erg, want ik kon die vent niet uitstaan. Hij was zo autoritair. Het was een rotschool! En toen begon de ellende. Ik bleef bijna zitten in de vierde. Mams moest op school komen, bij het hoofd, en die zei heel gemene dingen. Zoals: kinderen die opgroeien in een onvolledig gezin zijn altijd probleemkinderen. En of het niet mogelijk was te zorgen dat ik gauw een vader kreeg, mams zou wel een vriend hebben . . . zoiets. Mijn moeder was ziedend toen ze thuiskwam. Ze huilt nooit, maar als ze kwaad is, is ze ook ontzettend kwaad! Ze had dat schoolhoofd flink de mantel uitgeveegd, want dat nam ze niet, zei ze. En toen kwam er natuurlijk weer iemand van de Voogdijraad om met haar te praten. En de sociale werkster ging zich ermee bemoeien. Mams raakte helemaal over haar toeren. Ze was als de dood dat ze me zouden afnemen. Ik had het ook wel bont gemaakt in de klas, met verfbakjes gegooid en zo. Zo agressief als wat.’

‘Afnemen? Van je moeder afnemen? Kan dat dan? ’ vroeg ik verbluft.

‘Nou, niet zomaar natuurlijk. Maar als ik niet goed oppas en moeilijkheden maak, dan zou dat best eens kunnen gebeuren. Want dat is dan een bewijs dat mams niet in staat is een kind zonder vader op te voeden. Zo noemen ze dat. Ze heeft het me allemaal uitgelegd en me gesmeekt niemand de kans te geven tussen ons tweeën te komen. Ze zei: Jij bent alles wat ik heb, zonder jou hoef ik ook niet meer.’

Monike staarde bitter voor zich uit. ‘Sindsdien sloof ik me idioot uit op school,’ zei ze nog. ‘Soms heb ik echt wel zin om brutale antwoorden te geven of keet te schoppen, maar ik durf niet.’

‘Gossie,’ mompelde ik, want het had me toch wel van mijn stuk gebracht.

‘Ik zal het aan niemand vertellen, hoor,’ beloofde ik haastig, ‘ook niet aan Kees.’

‘Jij bent lief, Albert-Jan,’ zei ze en daaraan kon je merken dat ze toch anders is opgegroeid dan wij, gewone kinderen, want die zouden zoiets nooit tegen je zeggen. Ze dénken het misschien, maar ze zeggen het niet ronduit. Wij vinden dat gek. Monike is niet bang om te zeggen wat ze denkt. Eigenlijk is ze een geweldige meid.

31 jan.

Vandaag moest ik er opeens aan denken dat mijn moeder bang was geweest, dat in het nieuwe flatgebouw Surinamers of zo zouden komen. Ze heeft natuurlijk niets tegen kleurlingen, maar het schijnt dat ze zich heeft laten ophitsen door de krante-berichten. Je leest zo dikwijls: Surinamers plegen serie inbraken, of zoiets. Je leest nooit: blanke Rotterdammer slaat oude dame neer. Of: roodharige Groninger beroofde de Amro-bank. Maar als het Ambonezen en Surinamers of gastarbeiders zijn die iets verkeerds doen, wordt er altijd uitdrukkelijk bij vermeld dat het géén blanke Nederlanders waren — en dat is eigenlijk erg gemeen. Daarom denkt mijn moeder nu dat Surinamers gevaarlijk zijn. Poeh, wij hebben ook een zwarte jongen in de klas, John heet hij, en dat is best een aardige knul en niet stom ook. Maar hij woont niet in de flat van Monike.

In die flat woont mijn vriendinnetje en dat is een onecht kind.

Ik heb vroeger eens aan mijn vader gevraagd wat de mensen bedoelen met ‘onecht kind’. Levende kinderen zijn toch allemaal echt? Hij legde me uit, dat mannen en vrouwen eigenlijk pas met elkaar naar bed horen te gaan als ze getrouwd zijn. Dan geeft het niet als er kinderen van komen. Als een meisje een kind krijgt zonder dat ze getrouwd is, bewijst dat, dat ze zo maar met een man naar bed is gegaan en sommige mensen vinden dat slecht. En voor het kind is het ook vervelend. Pa zei: ‘Natuurlijk zijn ongehuwde moeders niet altijd slecht, ze hebben gewoon pech gehad.’ ‘Gedraag jij je later maar als een heer, Albert-Jan,’ zei hij ook nog.

Monikes vader heeft dat niet gedaan, die is weggegaan naar een ver land en liet haar moeder stikken. Geen heer dus. En omdat haar vader geen heer was, moet Monike zich op school rustig gedragen en niet opvallen, anders raakt ze haar moeder misschien ook nog kwijt. Dan wordt ze een probleemkind en dat mag niet.

Ik had plotseling ontzettend met haar te doen. Zelfs met haar moeder, die ik helemaal niet ken, maar die wel een geweldig mens moet zijn. Zoals ze dat had gezegd: zonder jou hoef ik ook niet meer.

Wat hoeft ze dan niet meer? Leven?

Ik begrijp niet veel van de wereld, geloof ik. De volwassenen doen altijd alsof alles in orde is. Je hoeft alleen maar goed je best te doen op school, en met tienen thuis te komen en geen rottigheid uit te halen, en dan word je vanzelf beloond met een goeie baan, een lieve vrouw en kindertjes. Net als mijn vader. Ook al smeer je de mensen margarine aan in plaats van echte boter, of al wil je dat ze zich in de schulden steken voor weer een nieuw bankstel ... Je bent dan toch een héér, die met respect behandeld wordt.

Maar het is helemaal niet in orde! Ginds niet, aan de andere kant van de wereld, waar de mensen oorlog voeren en sterven van de honger. En hier ook al niet. Monike moet braver zijn dan ik, gewoon omdat haar vader zich niks van haar aantrekt. Maar dat is toch haar schuld niet? Te gek!

3 febr.

De leraarskamer ziet soms blauw van de rook en er staan ook asbakken. De rector zelf rookt niet, de conrector evenmin en wij mogen nipt. De rector zegt altijd: ‘Wat jullie thuis doen, moet je zelf weten, maar in mijn school wordt door de leerlingen niet gerookt. En wie het toch doet kan verdwijnen.’

In de pauze zie je ze nogal eens achter de bosjes wegschuilen of achter het fietsenhok kruipen. Daar steken ze dan een sjekkie op en geven het aan elkaar door. Meestal doen de grote jongens dat, er gaan ook wel eens meisjes mee. En gisteren hebben ze Monike overgehaald om het ook te doen.

Het waren die twee jongens uit 3b, die lopen al een hele tijd achter Monike aan en zij schijnt het wel leuk te vinden als ze haar in het voorbijgaan toeroepen: ‘Hé, lekker stuk.’ Dan lacht ze en kijkt een andere kant uit. Maar toen ze haar een keer hard aan de haren trokken, is Kees hen bijna aangevlogen. Bij Monike maakt hij geen kans en toch is hij nog steeds verliefd op haar. Natuurlijk is hij jaloers op mij. Maar toen die twee knullen haar plaagden, duwde hij ze mooi opzij en snauwde ze af. Gelukkig ging net de zoemer en moesten we naar binnen, anders had hij een pak slaag kunnen krijgen van die krachtpatsers. Maar Monike was hem weer zo walgelijk dankbaar. Ze lachte tegen hem en zei: ‘Goed gedaan, Kees,’ en toen was hij de hele dag van de kaart. Je kon hem op de wolken zien lopen! Maar hij weet niet wat ik weet.

En nu hebben die rotjongens uit de derde toch weer met Monike aangepapt en haar meegenomen achter het fietsenhok om een sjekkie te roken. Maar ze werden betrapt en toen was de boot aan. Frankenstein snapte ze. Dat vind ik vreemd, want anders haalt-ie nooit zo’n stel achter het fietsenhok vandaan, al weet hij donders goed dat ze daar telkens wegkruipen om stiekem te roken. Maar hij had misschien gezien hoe ze Monike tussen zich in namen en achter het hok verdwenen en dat vond hij zeker verdacht. Wat dacht hij dat ze met Monike zouden uithalen?

In elk geval kwam hij plotseling te voorschijn stuiven en trok ze uit hun schuilhoek. Thijs had de sigaret nog in zijn hand. Ze werden naar binnen gestuurd, naar de rector. Gaan ze nu Monike van school trappen?

Dan hoef ik ook niet meer.

4 febr.

Het is toch nog goed afgelopen. Ze kregen een uitbrander en werden teruggestuurd naar de klas. Monike vertelde me later dat de rector had geprobeerd haar moeder op te bellen waar zij bij stond, maar die was natuurlijk niet thuis.

‘Waarom moest hij opbellen? ’ vroeg ik verbaasd. ‘Hij had je toch al je vet gegeven? ’

‘En niet zuinig ook. Ik had de schoolregels overtreden en zo . . . Je weet hoe die lui dat doen, of je met bommen hebt gegooid. Misschien hoopte hij dat mams me ook nog eens zou straffen . . . nou, dan kent hij mams niet. Die neemt het altijd voor me op.’

Dat klonk goed, dat klonk eigenlijk geweldig. Een moeder die het door dik en dun voor je opneemt en zich niet door zo’n hooghartige schoolfrik laat intimideren! Die de heren lik op stuk geeft, als ze menen zich over haar dochter te moeten beklagen. Tjee, als er bij mij thuis een klacht van school kwam, zou je eens wat zien. Voor mijn moeder is de school heilig, daar moet je je voorbereiden op je toekomst en dat moet je verdraaid goed doen ook, anders val ik haar weer tegen. Ik geloof dat ik haar dikwijls tegenval. Ze is trots op de achten voor Nederlands, maar de rest stelt niet veel voor.

5 febr.

Ja hoor, de rector had toch nog Monikes moeder opgebeld. Ze vertelde het me vanmorgen.

Maar Monikes moeder had hem netjes afgescheept. Ze luisterde eerst heel stil naar zijn verhaal en zei toen: ‘Ach meneer Greu-bels, ik kan er niet veel kwaad in zien. Kinderen doen toch altijd wat ze streng wordt verboden. Juist omdat het verboden is.’ En Monike kreeg ook helemaal niet op haar kop van haar moeder. Die vroeg alleen maar: ‘Vond je het lekker, die sigaret? ’ en toen Monike zei: ‘Nee, eigenlijk niet,’ zei zij weer: ‘Doe het dan maar niet meer.’ En dat was al. Ik vroeg aan Monike: ‘Was ze dan niet boos omdat je met die grote jongens had aangepapt? Jullie waren toch maar in een stil hoekje gekropen.’

Toen werd Monike woedend. ‘Wat nou, stil hoekje! Gewoon achter het fietsenhok en dat is niet wegkruipen. Van de straat af kan iedereen je zien, alleen niet van de school uit.’

‘Maar je hebt je moeder toch moeten beloven dat je het niet meer zou doen,’ zei ik, en dat was ook weer verkeerd, want Monike vloog op: ‘Ik heb niks beloofd. Ik hoef nooit iets te beloven.’

Misschien heeft mijn moeder wel gelijk als ze zegt, dat onechte kinderen verkeerd worden opgevoed, want hoe vaak ik heb moeten horen: ‘Albert-Jan, beloof me dat je dat nóóit meer zult doen,’ dat weet ik niet.

En met nooit bedoelen ze dan een paar jaar. Later mag het wél natuurlijk. Roken, of te laat thuiskomen of je moeder in angst laten zitten en zo. Maar Monike hoeft niks te beloven. Zou ze daarom altijd zo eerlijk en ronduit zijn? Zij hoeft dan ook nooit te liegen als ze haar beloften meteen, in plaats van een paar jaar later verbreekt.

8 febr.

Moeder liep vanmorgen weer te huilen en scheen zich helemaal niet goed te voelen. Ik had verwacht dat pa de dokter zou bellen, maar dat deed hij niet. Hij zei: ‘Kom Louise, het is geen ramp, we kunnen het ons veroorloven,’ en toen knikte moeder en ging nog een uurtje liggen. Maar waar ze het eigenlijk over hadden mag Joost weten. Ik weet wel dat mijn moeder de laatste tijd een paar keer naar de dokter is geweest. Zou ze iets mankeren? Toen ik vorige week vroeg: ‘Bent u ziek, u ziet zo bleek? ’ zei ze snel: ‘O nee, jongen, ik voel me prima.’ Maar ze is opgehouden met roken. Dan moet er toch wel iets aan de hand zijn?

Ik weet nu hoe je Monike spelt, op zijn Frans met een q. Maar ik vind dat onzin en ik blijf het op zijn Hollands schrijven. Zo doet niemand het en dan is het net of het iets helemaal van mij is.

9 febr.

Vanmorgen stelde ik Monike voor dat ik zondagmiddag naar haar huis zou komen. ‘Waarvoor,’ zei ze, ‘ik kom liever bij jou, dan kunnen we met de trein spelen.’

‘Met mijn vader er bij, dan is er niets aan. Ik zal mijn postzegelalbum meebrengen, dan kunnen we vergelijken en ruilen.’ Ik hoopte dat ze, net als de eerste keer voor die postzegels zou bezwijken. Maar ik had verkeerd gegokt.

‘Ik heb toch niks,’ zei ze spijtig. ‘Dat van die brieven uit Zuid-Amerika was niet waar, we krijgen nooit post van mijn vader. Ik heb alleen die paar zegels van Kees en de serie die jij me gegeven hebt.’

‘Ik kom toch,’ zei ik koppig, want meisjes moet je overdonderen als je je zin wilt hebben.

Ze vond het goed. Ik ben nieuwsgierig hoe die moeder van haar er uit ziet.

15 febr.

Het regende die zondagmiddag. Ik nam, om een smoesje te hebben tegenover moeder, mijn album mee en vertelde haar dat ik ging ruilen. Ze vond het best want de Beverwijken zouden komen en dan heeft ze toch geen tijd voor me. De Beverwijken komen altijd met een strijkijzer van een auto voor de deur en ze hebben ook een zweefvliegtuig. Daarvan is moeder nogal onder de indruk. Ik heb haar vorige keer drie keer horen zeggen dat ‘wij’ van plan zijn een boot te kopen, maar als ik er naar vraag, zegt ze: ‘Ik denk het niet.’ Of: ‘Misschien, we zien nog wel.’

Bij Monike hadden ze ook visite en daar had ik niet op gerekend. Dat flatje is maar klein, één kamer en twee kleintjes en een miserabel keukentje, maar het rook er lekker. Op de bank in de kamer zat een hippe man, met een sikje en lang krullend haar en Monike zat verrukt naast hem en noemde hem oom. Toen ik binnenkwam, kwam haar moeder net uit het keukentje met een schaal boterkoek. Dat rook natuurlijk zo lekker. Intussen zat Monike maar tegen die oom te kletsen en ze scheen me nauwelijks te zien. Ik zag dat hij een trouwring droeg.

Ik zou het niemand durven zeggen, maar ik kwam eigenlijk om Monikes moeder te zien, die zo dol is op Monike dat ze haar tegenover de hele wereld verdedigt. Ze was niet half zo mooi als ik had verwacht, maar wel erg aardig en ze heeft hetzelfde haar als Monike en ook van die grijze ogen, die dwars door je heen kijken. Voor de buitendeur stond een snelle sportwagen, een echte M.G.

Monike noemde die vent oom André en ze zei: ‘Dit is Albert-Jan, mijn vriendje.’ Ze stompte hem speels tegen de schouder alsof hij haar vader was.

‘Ik heb mijn album meegebracht,’ zei ik stumperig. Oom André en Monike keken er even in. Toen vroeg die kerel: ‘Wat moet je daar eigenlijk mee, Albert-Jan? Is het een hobby of een geldbelegging? ’ en ik kreeg een kleur want ik moest er opeens aan denken dat pa altijd zegt: ‘Wees zuinig op die dingen, want postzegels zijn net als grond: ze blijven in waarde stijgen.’ Mannen praten altijd over geld alsof er niets anders bestaat. Ik zei stug: ‘Het is een hobby.’

‘Gelukkig maar,’ zei oom André en hij knuffelde Monike en zei toen: ‘Dit is mijn hobby’ en dat scheen ze fijn te vinden. Ik vond hem vervelend, maar wou het niet laten merken.

Na een poosjes zei hij: ‘Het spijt me ontzettend, kinderen, maar ik moet er vandoor.’ Hij keek op zijn horloge. ‘Ik zou om half negen in Brussel zijn.’

‘Vanavond nog? 'vroeg Monikes moeder.

‘Ja. Kijken naar dat nieuwe pop-idool: Jean Vervier. Misschien kan ik hem gebruiken voor het zomerprogramma.’

‘Is het een protestzanger? ’ vroeg Monikes moeder geïnteresseerd.

‘Ach nee, die zijn helemaal uit de gratie. Hij maakt gewoon liedjes: half Frans, half Nederlands. Over de liefde natuurlijk.’ Hij knipoogde tegen Monike. ‘Maar er zitten wel een paar aardige dingen bij, zoals dat liedje over een Waals meisje dat verliefd wordt op een Vlaming, maar allebei zijn ze te trots om elkaars taal te spreken terwijl ze elkaar toch drommels goed verstaan. Wel een vondst, moet ik zeggen.’

‘Gaat hij plaatjes maken, die Jean Vervier? ’ vroeg Monike.

‘Dat zit er wel in. Nou lui, ik ga. Neem nog een stuk koek, jongen, dat is goed voor je stem.’

‘U moet altijd weer zo gauw weg,’ klaagde Monike.

‘Zo is het leven, kindje. Werken, dag en nacht. Vooral ’s nachts. Irene, hou je taai.’

Hij gaf haar een zoen en Monike ook en toen vertrok hij. Ze heet dus Irene. Net als de prinses.

Toen hij weg was, werd de kamer leeg en stil. Buiten brulde de uitlaat van de sportwagen. Oom André is beslist niet de eerste de beste.

‘Kom mee,’ zei Monike. Ze had eindelijk tijd voor mij. ‘Ik zal je mijn kamertje laten zien.’

16 febr.

We moesten eten en toen kon ik het verhaal over die zondagmiddag niet afmaken. Monikes kamertje was klein, maar ze heeft een opklapbed en dat stond omhoog. We gingen op de grond zitten.

‘Is dat een echte oom van je? ’ vroeg ik.

‘Welnee, oom André is mijn voogd,’ lachte ze.

‘Je watte? ’

‘Mijn toeziend voogd. Ik heb immers alleen maar een moeder, en dat is niet genoeg. Hij werkt bij de televisie. O, je ziet hem nooit op het scherm, hij maakt programma’s met anderen.’

‘Is hij dan zo’n beetje je vader? ’

‘Oom André moet toezicht houden op mijn opvoeding,’ zei Monike. ‘Soms zien we hem maandenlang niet, dan heeft hij het te druk. En dan komt hij weer onverwachts binnenvallen, meestal op zondag omdat mams dan thuis is. Mams en oom André zijn oude vrienden, ze kennen elkaar al van de school.’ ‘Waarom zijn ze dan niet getrouwd? ’ vroeg ik knullig.

‘Gekkie! Oom André heeft toch een vrouw, tante Alida. Een leuk mens, hoor.’

Monike haalde een paar stripboeken uit de kast en toen gingen we zitten lezen. Ze heeft vier Astérixboeken. Ik wou dat ik ze ook had, maar moeder zegt dat dat geen echte boeken zijn en wil niet dat ik ze lees. Maar ik vind het mieterse dingen.

Na een tijdje vroeg ik aan Monike:

‘Hoe moet dat, als jij eens erg ziek wordt? Wie zorgt er dan voor je? ’ Want ik ben ook eens jaren geleden doodziek geweest en moest maanden op bed liggen. Mijn moeder verpleegde me zelf en ze deed het heel goed. Ik was wel een jaar achterop geraakt en daarom ben ik nu de oudste uit de klas. Kees is een jaar jonger dan ik en toch langer. Omdat ik toen zo ziek ben geweest, groei ik niet zo hard. Ik vertelde dat aan Monike. ‘Als ik ziek ben,’ zei ze, ‘neemt mams een paar dagen vakantie. En als dat niet kan, komt oma.’

‘Heb je dan wel een grootmoeder? ’ vroeg ik verbaasd. ‘Natuurlijk! Jij dan niet? ’

Ik had weer eens iets stoms gezegd.

‘Maar als je nu net als ik heel lang ziek wordt,’ hield ik vol, ‘dan kan jouw moeder je niet eens verzorgen, of ze zou haar werk moeten opgeven.’

‘Dat heeft ze wel eens gedaan,’ antwoordde Monike, ‘en dat was helemaal niet leuk. We moesten zo zuinig zijn. En de sociale werkster liep de deur plat. Ik was toen nog klein, hoor.’ ‘Je doet net of je bang bent voor sociale werksters,’ zei ik. ‘Die mensen doen toch goed werk. Ik denk dat ik later ook zoiets word.’

Monike gaf geen antwoord.

‘Ze zijn er echt niet op uit om moeders hun kinderen af te nemen,’ hield ik vol.

‘Wel waar! ’ Ze werd opeens weer heftig. ‘Mams heeft me verteld, dat toen ik nog geboren moest worden, zo’n vrouw probeerde haar afstand te laten doen.’

‘Van jou? ’

‘Ja, en ik was er nog niet eens! Maar die dame zei: ‘Het is beter voor het kind, als het opgroeit in een normaal gezin.’ Mams wilde er niet van horen, want dan was ik een adoptiefje geworden en zou ik mijn eigen moeder nooit gekend hebben. Ze pakken je al af als je nog geen dag oud bent.’

‘Een adoptiefje? ’

‘Zo heet dat. Adoptiefkind. Dan krijg je pleegouders en die doen eerst net of ze je echte vader en moeder zijn. En later moeten ze je vertellen dat je aangenomen bent en ergens op de wereld een echte moeder hebt, die je weggaf. Nou, leuk hoor.’ ‘Jouw moeder heeft je toch niet weggegeven.’

‘Gelukkig niet.’

Ik was er nogal ondersteboven van. Wanneer vertellen ze je zoiets? Als je groot bent natuurlijk. Stel je voor dat mijn moeder me op een dag apart neemt en zegt: ‘Albert-Jan, je bent nu een grote jongen en daarom moet je weten dat papa en ik je echte ouders niet zijn.’ Ik zou natuurlijk willen weten wie dat dan wél waren en ik zou ze willen zien. Misschien zou ik woest worden, omdat mijn eigen moeder me niet wilde hebben. En ik moest er opeens aan denken dat mijn moeder de laatste tijd zo zenuwachtig is en soms loopt te huilen. Zou de tijd gekomen zijn, dat ze mij moet vertellen . . .?

‘Misschien ben ik ook wel een adoptiefje,’ zei ik, maar Monike lachte me uit.

‘Welnee, dat zou je dan allang weten, ze moeten het je vertellen voor je tiende jaar.’

Ik ben er toch niet helemaal gerust op. Mijn moeder tobt ergens mee, dat is duidelijk. Het kan best zijn, dat ze het te lang heeft uitgesteld om te vertellen dat ik haar echte kind niet ben, en dat ze nu niet meer durft. Tjessis, wat erg!

Monikes moeder klopte op de deur. Warempel, ze klopte, alsof ze ons moest waarschuwen dat ze in aantocht was. Ze kwam ons elk een beker chocolademelk brengen. Ik zie mijn moeder al op de deur kloppen voor ze binnenkomt. In haar eigen huis zeker. . .

‘Amuseren jullie je? ’ vroeg ze vrolijk. ‘Willen jullie geen teevee kijken? ’

Ik had er geen zin in, maar Monike wel. Ze is dol op series en op zondagmiddag is er altijd wel zo iets. Sterke mannen die in doodsgevaar verkeren, maar het loopt goed af. Ze zijn onverwoestbaar. Ik keek ook mee en vond het toch wel spannend. Daarna moest ik naar huis.

Ik heb nu Monikes moeder gezien en een hoop geleerd. Ik weet wat een adoptiefje is, en dat de wereld van de grote mensen verschrikkelijk ingewikkeld in elkaar zit. En ook dat ze elkaar voortdurend in de gaten houden.

17 febr.

Waarom is Monike zo dik met Kees? Ze is een paar keer bij hem thuis geweest en Kees weet ook dat Monike een onecht kind is, dat heeft ze aan zijn moeder verteld, zomaar. En ze schijnen zich er niets van aan te trekken. Ik bedoel, Kees’ moeder vindt zoiets heel gewoon. Maar bij Kees thuis zijn ze erg gemakkelijk, het kan zijn moeder ook niets schelen als hun hele huis overhoop ligt en er overal speelgoed rondslingert. Ik krijg altijd op mijn kop als ik niet alles netjes opberg wat ik heb gebruikt. Zal ik mijn moeder vragen of ik een adoptiefje ben? Ik heb haar gisteren tegen pa horen zeggen: ‘We moeten het Albert-Jan toch vertellen, hij is geen klein kind meer.’ En pa zei: ‘Nou, doe dat dan. Zoiets is toch jouw werk.’ Doodeng vind ik het.

Ik verveel me kapot. Waarom gebeurt er nooit iets?

Ik ben weer eens verschrikkelijk voorbarig geweest. Er gebeurt wél iets. We krijgen een baby!

Als ik niet zo’n sufferd was geweest, zou ik het allang gesnapt hebben. Mijn moeder stond elke dag op de weegschaal en ging steeds naar de dokter en soms voelde ze zich erg rot en dat schijnt er allemaal bij te horen. Maar nét toen ik doorkreeg wat er aan de hand was, besloot ze het me te vertellen. Van die reis naar Tunesië deze zomer zal niets terechtkomen, want we krijgen in juli een kindje.

Ik weet niet of ik er wel of niet blij mee ben. Een broer is wel leuk, maar ik ben bijna veertien en wat heb je dan aan zo’n schreeuwend wurm dat nog niet eens kan lopen? Van mijn moeder begrijp ik ook niet veel. Is zij nou blij?

In de boekjes staat dat alle moeders het heerlijk vinden om kinderen te krijgen en dat ze ‘een zoet geheim koesteren onder hun hart’. Mijn moeder heeft me altijd verteld dat ik zo welkom was en dat ze zo gelukkig met me was. Dat vond ik fijn om te horen. Maar waarom loopt ze dan nu niet zingend door het huis?

De laatste dagen is ze gelukkig niet zo zenuwachtig meer, ze schijnt het toch wel fijn te vinden. Over de boot wordt helemaal niet meer gepraat, die schijnt van de baan te zijn. Jammer. Als ik eerlijk moet zijn, had ik liever een boot gehad dan een broertje.

Een ding is zeker, mijn ouders kunnen wel kinderen krijgen en ik zal dus wel geen adoptiefje zijn. Eigenlijk heb ik dat ook niet werkelijk geloofd. Ik dacht het alleen maar omdat moeder zo van streek leek. Maar dat kwam, omdat ze weer een kind gaat krijgen.

Ik heb ontdekt waarom Monike zo graag met Kees mee naar huis gaat. Ze is dol op die kleintjes daar. Kees heeft massa’s broertjes en zusjes, een stuk of vier. Vorig jaar hebben ze er nog een bij gekregen, die leert nu lopen. Monike is er niet vandaan te slaan. En Kees’ zusje Ankie, die nog niet eens op de kleuterschool gaat, vindt ze ook al zo lief. Ze is nog gekker op die kinderen dan op mijn trein. Maar nu krijgen wij ook een baby en zal Monike wel meer bij ons komen om met dat wurm te spelen.

21 febr.

Ik heb lekker onnozel gedaan bij wiskunde, net of ik er helemaal niets van snapte en bijna zat te huilen van ellende. Ik vond het ook wel moeilijk, maar Monike trapte er in en ging met me mee om me te helpen bij het huiswerk. Toen we de sommen klaar hadden, vertelde ik haar van het kindje dat we van de zomer zouden krijgen. Ze vond het geweldig.

Ik denk dat ik later met Monike trouw. En ik zal nooit bij haar weglopen, ik ben een heer.

Maar dan moet ik natuurlijk goeie rapportcijfers halen en overgaan en later veel verdienen, net als pa. Zou hij dan toch gelijk hebben?

Maar Monikes vader zal ook wel veel verdienen en om ingenieur te worden, moet je je de zenuwen studeren. Van haar en haar moeder trekt hij zich niets aan. En zijn ouders waren vroeger misschien maar wat trots op hun knappe zoon. Nee, helemaal kloppen doet het toch niet. Bij Monike thuis hebben ze niet eens een platenspeler.

1 maart

Nu het soms mooi weer wordt, wil moeder dat we zondags gaan rijden. Ik vind er niet veel aan. Op de weg is het druk en in het bos kom je ook altijd wandelaars tegen, ik moet een nette broek aantrekken en daarmee uit de modder blijven. Want na de wandeling rijden we dan meestal nog even naar oma en opa om iets te drinken. Dat is nog erger, want oma heeft altijd een fles ranja voor mij in huis. Verder lust natuurlijk niemand die troep, maar kinderen drinken ranja, zegt zij en dan denkt ze dat ik het een traktatie vind. Als ik de kans krijg, gooi ik het glas leeg in de bloembakken. Ze hebben wel een grote tuin en daar staan alle planten keurig in het gelid. Nou ja, opa is vroeger officier geweest. Zo gauw de Keukenhof opengaat gaat hij er zeker drie keer in de week naar toe. Hij vindt het geweldig, al die tulpen als regimenten, kleur bij kleur, nauwkeurig naast en achter elkaar. ‘De mens is sterker dan de natuur,’ zegt hij dan tevreden. Ik moet in opa’s tuin altijd denken aan dat verwilderde zooitje achter Kees’ huis. Op mooie dagen wónen ze daar gewoon en wat er groeit mag groeien zoals het zelf wil. Toen we nog op de basisschool zaten, hebben Kees en ik er dikwijls rovertje gespeeld.

Pa zegt dat hij een stacaravan wil kopen, als een soort tweede huis. Voor de weekeinden en de vakantie, omdat we nu toch niet naar Tunesië kunnen gaan. Dat lijkt me wel mieters.

5 maart

Omdat Monike me helpt met wiskunde gaat het nu een stuk beter. Afgelopen zondag wilde ik niet mee gaan rijden. Maar moeder vond het niet goed dat ik alleen thuisbleef. Toen zei ik: ‘Ik blijf niet thuis, ik ga fietsen met Monike’ en dat vonden ze wel goed. Ik had gelogen, want Monike heeft geen fiets. Ik ben gewoon naar haar huis gegaan en toen zag ik die M.G. weer staan en dus was oom André er. Ik hoopte dat hij net zoveel haast zou hebben als de vorige keer, maar hij bleef de hele middag plakken, maakte geintjes met Monike en haar moeder en ik had net zo goed mee kunnen gaan naar de Veluwe om een beetje door het bos te hollen.

Een ramp! Moeder heeft het ontdekt van Monikes vader en ze was woedend. Hoe ze er achter is gekomen weet ik niet. Ze wist het plotseling. Ik zat in de serre te lezen en dan denkt moeder altijd dat' ik niets hoor of zie. Ze zei tegen pa: ‘Zeg, dat is me ook wat! Dat hele verhaal over Monikes vader, die ingenieur in Zuid-Amerika, is door dat kind uit haar duim gezogen. Ze heeft niet eens een vader. Haar moeder is nooit getrouwd geweest.’

Ik hoorde pa met de krant ritselen en zoiets mompelen van: ‘O nee? ’

‘Dat kind heeft hier gewoon een beetje zitten opscheppen,’ zei moeder met afkeer.

Ik was me lam geschrokken en maakte me zo klein mogelijk. ‘Ach wat,’ zei pa, ‘een kind in zo’n situatie fantaseert natuurlijk graag over de vader die ze zou willen hebben. Dat is toch begrijpelijk.’

Toen begon moeder te roepen ‘Albert-Jan! ’, hoewel ik vlak in de buurt was en elk woord had kunnen verstaan. Ik stond op en slofte naar de zithoek.

‘Wist jij dat die vader van Monike maar een sprookje is? ’ vroeg moeder streng. ‘De man bestaat niet eens.’

‘Hij bestaat wel en hij woont echt in Brazilië,’ antwoordde ik stug.

‘Moet je daar nou tegen die jongen over zeuren, Louise,’ riep pa. ‘Wat kan hem dat schelen? Monike is een schatje en een bijdehand geval, laat die maar schuiven.’

Ik was erg blij dat pa dat zei, maar moeder bleef verontwaardigd. Ik probeerde haar uit te leggen dat Monike die ingenieur niet had verzonnen, maar ze geloofde het niet meer. Ze voelde zich bedrogen, dat was duidelijk. Ze was altijd aardig voor Monike geweest en ze vond het fijn dat ze me hielp met wiskunde, maar nu dacht ze dat mijn vriendinnetje een gemene leugenaarster was en dat vond ze vreselijk. Moeder is erg op eerlijkheid gesteld.

‘Natuurlijk heeft ze maar iets verzonnen,’ hield ze vol. ‘Het lijkt me beter, Albert-Jan, dat jij niet meer bij dat meisje thuiskomt. Wie weet wat voor mensen je daar aantreft.’

‘Wat voor mensen? ’ vroeg ik verbaasd.

‘Ja,’ zei moeder. ‘Monike liegt waarschijnlijk zo omdat ze zich schaamt. Maar waarvoor schaamt ze zich? Ik vind het doodeng.’ ‘Je overdrijft, Louise,’ zei pa ongeduldig. ‘De wereld staat bol van de ongehuwde moeders, dat is tegenwoordig toch geen schande meer.’

‘Daar gaat het nu juist om! Waarom durft Monike er dan niet rond voor uit te komen? Waarom hangt ze dan van die fantastische verhalen op? Als je het mij vraagt, zit daar bij haar thuis iets goed scheef.’

‘Onzin,’ zei Pa. ‘Wanneer een vaderloos kind zich een vader dróómt, ligt het voor de hand, dat het een interessante man is.’ ‘Ik denk,’ zei moeder ernstig, ‘dat de echte vader van Monike een getrouwde man was. Dat soort vrouwen is er altijd op uit om andermans huwelijk kapot te maken.’

Ik schrok. Ik moest opeens weer denken aan die aardige werkster van ons, die meteen haar congé kreeg toen moeder ontdekte dat ze gescheiden was. Moeder is niet op haar gemak in de buurt van in de steek gelaten vrouwen.

15 maart

Ik moest Monike natuurlijk vertellen dat mijn moeder kwaad op haar is en liever niet heeft, dat ze nog bij ons komt. Ze schrok er wel van. Maar zo langzamerhand weet toch de hele klas het al en ze vinden het allemaal heel gewoon. Alleen Sofie doet minachtend, maar dat is nu eenmaal een mispunt. Marianne is dikke vriendinnen met Monike, maar ze woont een ontiegelijk eind weg, ze komt op de fiets naar school en Monike is nog nooit bij haar thuis geweest. Aan zo’n vriendin heeft ze ook niet veel. Kees brengt nog steeds postzegels voor Monike mee. Ze verzamelt ze nu ook. Maar ze heeft mijn serie uit Lichtenstein met hem geruild voor een handvol Zwitserse en dat vind ik gemeen.

Gisteren liep Monike op een dikke chocoladereep te knabbelen, die had ze gekregen van die jongens uit 3b. ‘Jij ook wat? ’ vroeg ze, maar ik zei nee. Ik kan het niet uitstaan dat die jongens haar zo nalopen. En nog minder dat zij dat leuk schijnt te vinden. Eigenlijk snap ik het wel. Monike is eenzaam. Geen broertjes, geen zusjes, haar moeder overdag nooit thuis, dan wil ze natuurlijk veel vrienden hebben.

Op de vrije middagen loopt ze met haar ziel onder haar arm. Dan is ze de hele middag alleen in de flat en dat vindt ze niet leuk. Vroeger ging ze dan met mij mee, of met Kees. Bij mij kon ze met de trein spelen en we maakten huiswerk tot pa thuiskwam. Dat kan nu niet meer. Moeder gelooft nog steeds geen woord van die vader in Brazilië, die zo’n interessante baan heeft en soms twijfel ik er ook aan.

Pa kan het niets schelen of Monike nu wel of niet gelogen heeft.

20 maart

Dit is dan de laatste keer dat ik in mijn dagboek schrijf. Moeder vond het gisteren bij het opruimen van mijn kamer en ze schijnt het helemaal gelezen te hebben. Toen wilde ze met me praten.

‘Waarom denk je zulke lelijke dingen van ons? ’ vroeg ze. Ik zei, dat ik geen lelijke dingen over haar en pa had geschreven. Wat dan?

‘Te denken dat ik jaloers ben op zo’n ... op juffrouw Waardenburg,’ mopperde ze. ‘Hoe kom je op het idee! En dat je een aangenomen kind zou zijn, jij, mijn bloedeigen zoon. Schaam je-’

Ze was niet echt kwaad, meer verdrietig, geloof ik.

Ik heb nu geen zin meer om op te schrijven wat ik denk. Je krijgt er toch maar narigheid door.

uit het dagboek van Monique

De ene ramp na de andere! Eerst komt Albert-Jans moeder er achter dat ik een onecht kind ben en verbiedt ze mijn vriendje bij ons thuis te komen. En nu is oma plotseling ziek geworden en moesten mams en ik halsoverkop naar Amsterdam, want oma ligt in het ziekenhuis.

Met Kees kreeg ik ruzie over een paar postzegels, ofschoon die dingen me helemaal niet interesseren. Ik spaarde ze alleen maar omdat hij er zo gek mee is. En ook om Albert-Jan een plezier te doen. Die postzegelalbums waren een mooie reden om telkens bij elkaar thuis te komen. Maar er kwam narigheid van, want Kees heeft aan Albert-Jan verteld dat ik de Lichtenstein-serie bij hem had ingeruild voor een stuk of tien Zwitserse, en dat is helemaal niet waar! Kees zei dat alleen maar, omdat hij hoopte dat ik dan ruzie zou krijgen met Albert-Jan. Kees is jaloers, hij is verliefd op mij. Nou ik vind hem aardig, maar hij hoeft toch niet te stoken! Nu heb ik ruzie met Kees en ga niet meer naar zijn huis en zal ik me op vrije middagen een aap vervelen, want met de trein van Albert-Jan mag ik ook al niet meer spelen. Ze zijn weer eens allemaal tegen ons. Mams zei: ‘Niets van aantrekken Monique, die jongens zijn nog zulke kinderen. Zoek liever een aardige vriendin.’ Maar ik heb nooit goed met meisjes kunnen opschieten. Ik speel liever met jongens. Alleen Marianne vind ik aardig, op school zitten we altijd bij elkaar. Maar ze woont zo’n eind weg, ze komt op de fiets en na schooltijd zien we elkaar bijna nooit. Ik wou dat ik een fiets had.

18 maart

Bij Albert-Jan krijgen ze ook een baby, net nou ik er niet meer mag komen. Ze moeten me wel hebben, hoor. Zijn moeder denkt, dat ik die hele vader van me maar heb verzonnen om bij haar in een goed blaadje te komen. Poeh, ik heb haar niet nodig, hoor. Bovendien is het waar, mijn vader is echt ingenieur en hij woont in Brazilië. Dat hij zich van mij en mams niets aantrekt kan ik toch niet helpen? Ik heb hem nooit gezien. Toen ik pas geboren was, schreef hij mams wel eens een brief en een keer stuurde hij zelfs geld. Daarna niet meer. Mams denkt dat hij intussen is getrouwd en ons is vergeten. Ze zegt, dat het haar niets kan schelen.

‘Wij kunnen onze eigen boontjes doppen, nietwaar Monique,’ zegt ze dan. Dat is wel waar, maar ik zou toch best een vader willen hebben, net als Albert-Jan. Zo eentje die ’s avonds thuiskomt en dan de krant leest en met wie je uit kunt gaan. Ik ben altijd erg nieuwsgierig geweest naar mijn vader, hoe hij eruit ziet en zo. Maar mams praat niet graag over hem. Als ik er naar vraag, krijg ik wel antwoord, en toen ik veel kleiner was dan nu vroeg ik honderd uit, maar later ontdekte ik dat ze het niet leuk vond. Misschien probeert ze hem te vergeten, zoals hij ons vergeten is.

19 maart

Mams was vandaag erg opgelucht. Oma’s operatie is goed verlopen en ze was al weer bij kennis. Maar ze maakte zich erg ongerust over Miepie, haar kat, want die was al dagen helemaal alleen. Mams en ik zijn het dier gaan ophalen, hij was zo blij toen hij ons zag. We mogen hem eigenlijk niet hebben, want in deze flats zijn huisdieren verboden.

Mams zegt: ‘Ik zou wel eens willen zien, wie mij kan verbieden de kat van mijn zieke moeder te verzorgen. Moet ik het dier soms laten verhongeren? Miepie blijft bij ons voorlopig en daarmee uit.’

Mams is een schat.

Ze heeft ook gezegd: ‘Als oma uit het ziekenhuis komt, moet ze maar een poosje bij ons komen logeren.’ We hebben niet veel ruimte, maar oma kan mijn kamertje krijgen, dan ga ik zolang bij mams in het andere zijkamertje op het veldbed slapen. Dat lijkt me best fijn. Oma is een lieverd, ik hoop dat ze gauw opknapt.

Die Albert-Jan! Hij kan soms echt ridderlijk zijn. Hij vindt het zo erg dat ik niet meer bij hem thuis mag komen. En toen we de vorige week ‘vrij opstel’ kregen, schreef hij over Discriminatie. Maar niks over negers of Surinamers en zo; hij had een opstel gemaakt over de discriminatie van ongehuwde moeders! Frankenstein las het voor en natuurlijk zat de hele klas naar mij te kijken . . . Albert-Jan had er echt zijn best op gedaan, en er stonden mooie woorden in: betutteling, paternalisme, en ook iets over: aan de ongehuwde vaders denkt niemand. Waar hij het allemaal vandaan haalde is me een raadsel, vooral dat laatste vond ik goed. Want misschien vond mijn vader het wel verdrietig dat hij niet meteen met mams kon trouwen toen ik moest komen en loopt hij nu rond met de gedachte, hoe zou mijn dochter er uit zien. Misschien heeft hij nooit de kans gekregen terug te komen naar Nederland en gaat hij half dood van heimwee. Ik vond het lief van Albert-Jan en ook wel dapper om zo’n opstel te schrijven, al had ik dat beter kunnen doen, want ik weet er meer van dan hij. Het was net of hij het opnam voor mams. Albert-Jan is ook helemaal niet stom, hij zit alleen te hannesen met wiskunde, want bij hem thuis snappen ze daar ook niets van. Zijn vader zegt dat ze vroeger andere vraagstukken kregen en een andere benadering hadden, wat dat ook zijn mag! Daarom kan hij Albert-Jan niet helpen, maar ik wel. Omdat het toch lente is, hebben we afgesproken dat we ’s middags in het plantsoentje bij elkaar komen als het niet regent. Daar kunnen we dan samen huiswerk leren. Als je elkaar overhoort kun je het veel beter onthouden.

Hij wilde ook eerst in een voetbalclub gaan, dan hoeft-ie zondags niet steeds met zijn ouders mee te rijden. Maar die junior-elftallen spelen op zaterdag, dus daar heeft hij niet veel aan. Ik begrijp het niet goed. Ik zou het zalig vinden als mams een auto had en zondags met me ging rondtoeren.

Met Kees heb ik het weer goedgemaakt. Je kunt toch niet kwaad blijven om een paar postzegels? Hij vond het zelf ook rot. En ik wil niet dat Kees en Albert-Jan ruzie maken over mij. Ze zijn al jaren vrienden want ze zaten ook samen op de basisschool. En we hadden juist altijd zo’n schik met zijn drieën.

31 maart

Oma is gekomen! Ze is nog zwak en mams zegt, dat ik de eerste week niet te veel herrie moet maken, maar dat was ik ook niet van plan. Oma moet veel rusten, daarom heeft ze mijn kamertje gekregen. Het bed laten we neergeklapt, zodat ze kan gaan slapen als ze maar wil. Miepie was ook erg blij haar weer te zien. Ze gaf wel honderd kopjes. Oma kreeg er tranen van in de ogen. ‘Zo’n beest toch,’ mompelde ze.

Moeder en oom André waren samen in de sportwagen oma gaan halen, en voor een keertje reed oom André voorzichtig, zei mams. Ik kon niet mee, ik had twee rips: voor Duits en voor aardrijkskunde. Het werden twee achten, daar was ik blij om. Albert-Jan had het er ook niet slecht afgebracht, al waren mijn cijfers beter. Kees heeft nooit ergens moeite mee, die krijgt het aangewaaid.

Sommige mensen schijnen te vinden dat jongens op school knapper horen te zijn dan meisjes, en niet andersom. Nou, in onze klas is het meestal andersom, Kees uitgezonderd. Toen ik dat aan mams vertelde, lachte ze en zei: ‘Toch krijgen de jongens later de beste baantjes, let maar eens op, Monique.’

4 april

Ik was gisteravond naar het verjaarsfeestje van Willy geweest en ik kwam om negen uur thuis. Oma was al naar bed en mams stond in de keuken te huilen. Ik schrok me lam. ‘Ben je ontslagen? ’ vroeg ik angstig.

Mams boende snel haar gezicht schoon en mompelde: ‘Gossie, ben je er al? ’ want ik had niet gebeld, maar gewoon mijn sleutel gebruikt. Ze had me blijkbaar niet horen thuiskomen. Ik wilde natuurlijk weten wat er aan de hand was. Iets met oma? ‘Niets, Monique, helemaal niets.’

Je huilt niet in je eentje om helemaal niks, dus liep ik haar na naar de kamer en wilde het weten.

‘Ik ben alleen maar moe,’ zei ze en plofte op de bank. ‘Hondsmoe. Het was een rotdag, alles zat tegen. De kas klopte niet. Er was een vak met dure b.h.’s leeggestolen en de baas was woest en zei, dat ik niet goed had opgelet, alsof op zaterdag mijn hoofd toch al niet omloopt! Er was een klant die deining maakte over handdoeken die ze vorige week had gekocht en die tegenvielen en . . . Nou ja, allemaal kleinigheden, strubbe-lingetjes . . .’ Ze schudde het hoofd en glimlachte alweer. ‘Niks bijzonders, er is altijd wel wat in zo'n winkel. Maar als het allemaal tegelijk over je heen dondert, op één dag, terwijl de winkel vol staat met mensen, en je dan nog op je kop krijgt . . .’ Ze snoof.

Ik was er kapot van. Mams huilt niet gauw. Ze moest wel erg moe zijn dat ze zich zo liet gaan. En ik had bij Willy juist zo’n lol gehad. Met allemaal spelletjes en een groot stuk taart. Om Kees, die er ook was, hadden we ons een ongeluk gelachen. Hij probeerde op zijn hoofd te gaan staan, yoga noemt hij dat en toen rolde hij om en sleurde een schemerlamp mee en hij wist niet, waar hij kijken moest . . .

‘Waarom zoek je geen andere baan, mams? ’ vroeg ik, maar ze zei: ‘Ik zal nooit een betere vinden dan deze. Wat kan ik nou helemaal? ’ Mams heeft vroeger alleen maar een paar jaar Mulo gehad. Het is geweldig dat ze het tot cheffin heeft gebracht en ik dacht, dat dat een makkelijk baantje was, met alleen maar de andere verkoopsters vertellen wat ze moeten doen, maar dat schijnt niet zo te zijn. Mams moet blijkbaar hard werken en dan krijgt ze soms nog op haar kop ook.

‘Ik dacht dat je dit fijn werk vond,’ zei ik en ze knikte.

‘Dat is het ook. Geloof me, Monique, ik werk graag. En niet alle dagen zijn zo moeilijk. Meestal gaat het prima. Ik heb wel beroerdere baantjes moeten aannemen om mijn hoofd boven water te houden. Dat was niet erg, niets is erg als je de moed er in houdt. Maar ik mag toch wel eens bekaf zijn en afknappen? Geloof me, kindje, dat overkomt alle mensen van tijd tot tijd.’ Ik was blij dat er niet werkelijk iets aan de hand was.

We gingen gauw naar bed en vanmiddag kwam oom André. Mams was weer helemaal de oude, we hadden ook lang uitgeslapen. Mams werd zelfs een beetje boos op oom André, toen hij haar een flinke meid noemde. Ze zei dat werken heel normaal was en een mens gezond houdt.

5 april

Vanmorgen was alles weer gewoon. Mams was net zo opgewekt als altijd. Niet zielig en ook niet uitbundig, precies zoals ik haar het liefste heb, met één oog op de klok om de bus niet te missen en mopperend op haar nylons die weer ladderden en lief voor oma, die haar pantoffels niet kon vinden. Miepie had een plant van de vensterbank gegooid, ze probeert altijd in de aarde te graven en dan stoot ze de potten om. Ze was zich doodgeschrokken en kroop met een dikke staart onder de kast. Ik lachte me slap, maar ik moest het opruimen, want mams had geen tijd meer.

7 april

Oma knapt lekker op, ze hoeft niet meer zoveel te rusten en zit meestal te lezen of te handwerken op de bank. Als ik nu ’s middags uit school kom, heeft zij de thee al klaar en kunnen we kletsen. Dat is fijn. Voor mams is het ook gezellig, want oma kookt nu.

Gisteren kregen we de paasrapporten. Het mijne zag er goed uit en mams was er blij mee. Maar ze zei; ‘Al had je drie vieren gehad, schatje, dan zou ik toch evenveel van je houden.’ Ik had trouwens een onvoldoende, voor handwerken. Dat gepriegel met een haaknaald leer ik nooit, ik lees liever. Oma heeft me wel een nieuwe breisteek geleerd, maar ik houd niet van breien. Over vier dagen is het Pasen, dan heeft mams twee dagen vrij. Leuk.

12 april

Mams is veel te wantrouwig. Eerste Paasdag was het mooi weer en oma deed een middagdutje. Toen gingen mams en ik naar het park. Alle bomen waren groen en alle tuinen bloeiden en de vogels zongen. We liepen net elk een ijsje te eten, het eerste dit jaar, toen we Albert-Jan met zijn vader tegenkwamen. Ik zwaaide en Albert-Jan zwaaide ook en zei iets tegen zijn vader en die kwam meteen naar ons toe en zei: ‘Mevrouw Waardenburg? Ik ben Van Zanten, de vader van Albert-Jan. Ik heb u al zolang eens willen ontmoeten. Waarom zie ik u nooit op de ouderavonden? ’ Mams en ik stonden paf. Hij was heel vriendelijk en beleefd en Albert-Jan stond er bij te glunderen. Ik vroeg meteen: ‘Mag ik weer op zolder komen spelen, met de trein? ’ Maar toen keek hij opeens ernstig en streek me over mijn haar, of ik nog een kleuter was en hij zei: ‘Mijn lieve kind, als het aan mij lag kwam je elke dag . . .’ Dat betekende dus: ‘nee.’ Albert-Jan zei niets meer, voor hem vond ik het ook zielig. Meneer Van Zanten zei tegen mams: ‘Ik kan u niet zeggen hoezeer het mij spijt, die houding van mijn vrouw. Maar ze verwacht over een paar maanden een baby en u weet hoe vrouwen dan zijn, geen land mee te bezeilen.’

Mams knikte maar wat.

‘Toen ik een kind moest krijgen was ik ook wel eens onredelijk,’ zei ze helder, en haar ogen stonden zoals ze altijd staan als mannen lief tegen haar doen: afwerend. Albert-Jans vader stond nog een poosje te kletsen en hij gaf mams een hand en zei: ‘Ik hoop u heel gauw weer eens te zien.’ Toen liepen ze weer verder. Albert-Jan zwaaide nog eens uitbundig, hij scheen heel blij met die ontmoeting. Ik vond het ook leuk, maar mams niet. Ze stond doodstil op het pad en keek hen na en haar mondhoeken trokken helemaal naar beneden.

Ik vroeg: ‘Waarom ben je boos, mams? ’ maar ze wou het niet zeggen.

Eigenlijk begrijp ik het wel. Mams wordt altijd zo wantrouwig als mannen aardig tegen haar doen.

21 april

Op school noemen ze me de jongensgek, omdat ik altijd optrek met Kees en Albert-Jan of met die jongens uit de derde. Ik weet ook niet hoe dat komt. Ik vind jongens nu eenmaal leuker dan meisjes. En aan Marianne heb ik niet veel, die heeft nooit tijd. Haar moeder is al een eeuwigheid ziek en zij moet thuis veel doen, veel meer dan ik, want ze is de oudste van de kinderen en alles draait om haar. Albert-Jan moet niets van haar hebben. Hij vindt haar belachelijk, omdat ze zulke vooruitstekende tanden heeft en ook nog een bril draagt. Maar wat doet dat er toe? Ze is heel geschikt en zal nooit iemand verraden in de klas. Ik wou dat ze wat dichterbij woonde.

22 april

Mams heeft het toch wel naar haar zin in haar nieuwe baan. Met Pasen heeft ze opslag gehad en in de zomervakantie kunnen we fijn twee weken naar Friesland. Oom André heeft daar een boerderijtje en dat mogen wij veertien dagen lang gebruiken. Oom André zei: ‘Als ik tijd heb, breng ik jullie wel.’ Maar ik weet zeker dat mams liever met de trein gaat, al is dat een heel gesjouw met die koffers. Oom André rijdt altijd zo hard.

Oma vindt het fijn bij ons, en Miepie ook. Sedert opa is gestorven, twee jaar geleden, heeft oma toch al zo weinig gezelligheid. En oom Gerard, mams broer, schrijft alleen maar brieven, hij komt oma bijna nooit opzoeken. Hij heeft het te druk. Gossie, we hebben het toch allemaal druk? Hoe komt het dan dat mams als ze thuis is, altijd tijd voor mij heeft? Het kan haar niets schelen of er nog een berg wasgoed ligt of dat de vuile vaat er nog staat. Als ik met haar wil praten, laat ze alles in de steek en gaat met me op de bank zitten, al duurt het

uren. En voor oma heeft ze ook tijd, nou ja, na zessen dan, of ’s morgens voor achten.

Oma zei gisteren: ‘Je zou het een stuk gemakkelijker hebben als je wilde trouwen, Irene,’ maar toen lachte mams en zei: ‘Waarvoor? Ik vind dat ik me heel aardig kan redden.’ Ik weet dat ze dat meent. Ze is er trots op dat ze een goede baan heeft en geld verdient en dat we al jaren geen sociale werkster meer hebben gezien. Zolang alles goed gaat, bemoeien ze zich niet met je, zegt mams. Dus moeten wij zorgen dat het goed blijft gaan. Maar ik begin toch te geloven dat het niet altijd zo van een leien dakje is gegaan en dat mams het soms erg moeilijk heeft gehad toen ik nog klein was.

Ik zou erg graag een fiets hebben, maar ik durf er niet goed om te vragen aan mams. Ze zou hem misschien wel meteen voor me gaan kopen, en dan op allerlei dingen moeten bezuinigen, of moeten overwerken en ze doet toch al zoveel voor me. Ik wou dat ik een krantenwijk kon krijgen, maar dat is niet zo gemakkelijk. Kees heeft dat ook een tijdje gedaan, zei hij, maar het is een rotwerk, vooral in de winter, en hij was blij toen hij die krantenwijk kon overdoen aan een buurjongen. Want dat is het gekke, er zijn altijd liefhebbers genoeg voor. En wie zo’n wijkje heeft en er af wil, probeert het eerst te verkopen aan een ander en dat lukt meestal wel. Toen ik het er aan tafel over had, was oma hevig verontwaardigd. Mams vond het best als ik het wilde proberen, maar oma zei: ‘Dat is toch niets voor jou, Monique, zo’n zware tas met papier, dat houd je geen twee weken vol. Als je nu nog een fiets had . . .’ Ik durfde niet eens naar mams te kijken, ik was bang dat ze zou merken hoe graag ik die fiets wilde hebben. Gelukkig merkte ze niets.

23 april

Griezelig hoor, zo’n vreemde vent die zich met je bemoeit en je naloopt! Toen ik vanmorgen de deur uitkwam, stond Albert-Jan op me te wachten en we liepen samen naar school. Achter ons hoorden we een auto starten, die ons langzaam achterop reed en toen passeerde. Toen we het pleintje overstaken, kwam

die auto ons weer tegemoet, hij reed rond en volgde ons, tot bij de school. Ik dacht: dat is iemand die een adres zoekt, en Albert-Jan dacht het ook. Maar om twaalf uur stond die auto bij de school en het was dezelfde, want Albert-Jan kent alle merken uit zijn hoofd en zag het meteen. We liepen er langs en de man achter het stuur had zijn raampje neergedraaid en vroeg:

‘Weten jullie soms waar de Coornhertstraat is? ’

‘Daar woon ik,’ riep ik uit. Maar Albert-Jan vertrouwde het niet en deed gauw een stap naar voren. Hij legde de man uit hoe hij rijden moest. Die knikte maar en bleef mij steeds aankijken en hij lachte tegen me. Toen reed hij eindelijk weg en Albert-Jan zei: ‘Wat gek, die vent stond met zijn auto vanmorgen in de Coornhert en nou vraagt-ie de weg. Dat was een smoesje! Ik dacht: hij wordt al net zo wantrouwig als mams. ‘Kijk maar uit, Monique,’ zei hij ook nog, ‘het was vast een kinderlokker.’

Ik moest er om lachen. Ja, ik ben daar gek, ik ga heus niet met vreemde kerels mee, al zijn ze nog zo verdwaald. Die man vroeg trouwens niet of we wilden instappen. Hij wou alleen maar weten waar de Coomhertstraat is. Nou, dat kan toch? Hij kan vanmorgen het straatbordje wel niet gezien hebben.

’t Is woensdag en dus gingen Albert-Jan en ik naar het plantsoentje en daar zagen we even later die kerel weer. We zaten op het bankje elkaar te overhoren, lekker in de zon en opeens kwam hij aanstappen, ging naast ons zitten en keek over mijn schouder in ons boek.

‘Huiswerk? ’ vroeg hij. ‘O, ik zie het al, het is Duits.’

Ik schoof een eindje van hem af. Albert-Jan werd goed kwaad en vroeg hooghartig: ‘Is het verboden om in het plantsoen Duits te leren? ’ en dat klonk zo mallotig dat ik het uitproestte.

‘Het is zelfs zeer nuttig,’ zei die vent. ‘Hoe heten jullie? ’

Dat ging hem niets aan, vond ik, en ik gaf Albert-Jan een stomp.

‘Ik heet Kobus,’ zei ik snel en Albert-Jan begreep het meteen en riep: ‘Ik heet Janus.’ We stikten van het lachen. Die vent zat zo stom te kijken! ‘Heeft u de Coomhertstraat nog steeds niet gevonden? ’ vroeg ik, om hem goed te laten voelen dat we hem voor geen cent vertrouwden.

‘Ja hoor,’ zei hij, ‘maar ik hoef er vanavond pas te zijn.’ Albert-Jan zat hevig rond te kijken of er geen politieagent in de buurt was. ‘Kom mee, Monique,’ zei hij, ‘laten we een eindje verder gaan. Zo komt er van die werkwoorden niets terecht.’ Hij stond meteen op, maar die vent lachte en riep: ‘Dus Kobus heet in werkelijkheid Monique, dat dacht ik al.’ Ik had er toen ook genoeg van, stak mijn tong tegen hem uit en liep weg.

Hij riep ons nog iets na ook. ‘Dag! Pas maar goed op Monique, Janus! ’ Dat was tegen Albert-Jan, die er een kleur van kreeg en bijna hijgde.

‘Zie je wel,’ zei hij, ‘het is een kinderlokker. Als ik een agent zie geef ik hem aan.’

Maar we zagen geen agent en omdat we toch niet meer in het plantsoentje durfden blijven, is Albert-Jan met me naar huis gegaan. Dat mag hij niet van zijn moeder, maar hij wilde me veilig thuisbrengen, zei hij. Ik vond hem ridderlijk en was heel trots op hem. Over die kerel met zijn auto heb ik niets aan oma verteld, ze maakt zich zo gauw ongerust. Ik vraag me af, of ik het mams moet vertellen.

24 april

Groot nieuws! Ik heb een vader!

En het gekke is, ik kén hem. Het is die man uit het plantsoentje. Als ik dat had geweten . . .

Hij kwam gisteravond, om een uur of zeven. We hadden net gegeten en oma zat naar het eerste journaal te kijken, terwijl mams en ik in de keuken afwasten.

Toen werd er gebeld. Ik ging opendoen en daar stond hij. Ik schrok me lam. Ik begon bijna te gillen. Hij had immers gezegd: ‘Ik moet vanavond pas in de Coomhertstraat zijn’ en daarbij had hij mij zo raar aangekeken. En nu stond hij daar! Het was heel griezelig!

‘Mams,’ riep ik, want ik wist niet wat ik moest doen. Mams kwam uit de keuken en stond toen aan de grond genageld. Zo heet dat in boeken, maar het leek écht of iemand haar aan de vloer had vastgespijkerd. Ze kon geen stap meer doen. Ze kon ook niets zeggen. Ze bleef maar kijken naar die man voor de deur. Het licht van het trappenhuis viel boven op zijn hoofd. Ik stond niet vastgenageld en deed een paar stapjes terug, want je kan nooit weten.

‘Mag ik binnenkomen? ’ vroeg hij. Ik kon mijn oren niet geloven, zo’n brutaliteit! Maar mams kwam weer bij, trok haar voeten los en zei: ‘Fred . . .’ Meer niet.

‘Ik bedoel het goed,’ zei hij. Daar geloofde ik toen nog niets van en ik stond eigenlijk klaar om naar de kamer te hollen en de politie te bellen. Zei hij weer: ‘Ik kom het goedmaken, Irene,’ en zei mams: ‘Na dertien jaar? ’ en ik, sufferd die ik was, snapte het nog altijd niet. Maar hij veegde zijn voeten op de mat, hoewel mams hem niet eens had uitgenodigd om binnen te komen en hij lachte tegen mij en zei: ‘Dus dit is Monique.’

‘Kom dan maar,’ zei mams met een zucht, alsof ze er niet meer tegenop kon. Ik stond te trillen op mijn benen. Ze liet hem binnen! Ze wees op de kamerdeur, deed haar schortje af en liet de vuile borden voor wat ze waren.

Ik was al in de kamer, vlak bij de telefoon, maar mams zei: ‘Moeder, hier is Fred,’ en oma veerde op, keek hem met grote ogen aan en greep naar haar hart.

‘Tjee . . .’ stamelde ze, helemaal van de kaart. ‘Hoe . . . wat . . . hij is niets veranderd! ’

Hij zei snel: ‘Blijf maar zitten, mevrouw Waardenburg. Ik ben blij u in blakende welstand aan te treffen,’ en dat was natuurlijk idioot, want oma is nog niet veel waard na die operatie.

En toen zaten we opeens allemaal: mams en ik op de bank, oma in de fauteuil en die Fred Dinges tegenover ons.

‘Monique,’ zei mams opeens en ze hield stijf mijn hand vast. ‘Dit is je vader.’

Ik rolde bijna ondersteboven. De ingenieur uit Zuid-Amerika! Dus daarom was hij zo mooi bruin gebrand. Ik was zo verbaasd dat ik eerst niets kon zeggen, maar ik begreep nu wel waarom mams zo raar had gedaan in de gang. Ze was net zo geschrokken als ik.

Ik bekeek hem. In het plantsoentje die middag had ik dat niet gedurfd, maar nu nam ik er de tijd voor. Wat ik zag beviel me wel. Hij droeg een mooi grijs pak, maar zonder stropdas en een hele dure bril. Zijn haar was nogal kort en dat stond ouderwets, maar in zo’n warm land kun je natuurlijk geen lange haren hebben. Oma zat hem ook maar aan te gapen en wilde telkens iets zeggen, maar bedacht zich dan. Mams keek niet naar hem. Zij keek naar mij.

‘Je mag me gerust een zoen geven, Monique, ik ben werkelijk je vader,’ zei hij. Het klonk alsof hij echt hoopte dat ik dat zou doen. Maar ik keek wel uit. Ik zoen geen wildvreemde mannen. Oma kreeg eindelijk haar spraak terug.

‘Ik dacht, wij dachten, dat je in Rio zat,’ hakkelde ze.

‘Ja, maar nu heb ik een maand verlof. Een paar dagen geleden ben ik aangekomen. Op het ogenblik logeer ik in Commerce.’ Dat is een hotel in de stad.

‘Aardig van je om ons ook even te bezoeken,’ zei mams stijfjes. ‘Ik kom niet zomaar even,’ zei mijn vader. Ik zag oma’s ogen opeens groter worden. ‘Trouwens,’ ging hij voort, ‘ik heb nog moeite moeten doen om je te vinden. In Amsterdam ging ik regelrecht naar je oude adres en toen je daar niet was, moest ik op het stadhuis je nieuwe adres opvragen. Ik had een auto gehuurd maar . . . om de een of andere reden had ik gisteravond de moed niet meer om . . .’

Hij scheen het moeilijk te hebben. Weer keek hij naar mij en hij glimlachte:

‘Mijn grote dochter.’

‘Monique,’ zei oma haastig, ‘is de beste van haar klas.’

Eigenlijk is Kees dat, ik ben alleen de beste van de meisjes op één na.

Maar ik had geen zin om het misverstand recht te zetten. Mijn vader mag best een beetje hoge dunk van me krijgen. Ik was dolblij. Eindelijk kwam hij dus eens naar mij kijken. Hij was net zo nieuwsgierig hoe ik er uitzag, als ik naar hem was geweest. En hij viel mee. Ik had dikwijls aan hem gedacht en geprobeerd te fantaseren hoe hij moest zijn, maar zoiets had ik niet verwacht. Zoals hij daar zat, vond ik hem een geweldige man. Erg knap, met een bruin gebrand gezicht, en hij zag er piekfijn uit. Echt een vader waarmee je uit wandelen kunt gaan, om er Albert-Jan en zijn vader mee tegen te komen! Wie weet, kan mijn vader wel waterskiën ook!

25 april

Ik moet nog verder vertellen over mijn vader. Eerst zaten we elkaar maar aan te kijken en niemand wist goed wat hij zeggen moest, maar toen vroeg oma: ‘Wil je iets drinken? ’

‘Graag iets fris als dat kan,’ zei hij.

‘Appelsap? ’ vroeg oma aarzelend. Ze dacht natuurlijk kan dat wel bij zo’n wereldreiziger? Maar hij knikte vriendelijk en ze ging het halen in de keuken.

Mams zei niets. Ze zat mijn vader aan te staren alsof ze nog steeds haar ogen niet kon geloven. Ik vroeg me af wat ze voelde. Was ze blij? Of alleen maar verbaasd?

Oma kwam terug met vier glazen op een blad. Hij sprong op, nam het van haar over, want ze trilde helemaal, en hij bediende ons. Dat was een mooi gezicht, net een vlotte ober in een café. Daarna ging hij weer zitten.

‘Je begrijpt, Irene,’ zei hij, ‘dat ik eerst even de moeite heb genomen om naar je te informeren. Als gebleken was, dat je intussen was getrouwd, zou ik je niet lastig gevallen hebben. Ik heb gezien waar je werkt, waar je woont, waar Monique schoolgaat. Ik was blij te ontdekken dat jullie nog altijd met zijn tweetjes zijn en dat het jullie redelijk goed gaat.’

‘Waarom zou het me niet goed gaan? ’ prevelde mams. ‘Ik ben gezond en niet lui, ik weet me aardig te redden.’

Ik grinnikte. Dat was weer echt mams, zo gauw mensen haar een beetje zielig proberen te vinden, ontwaakt haar trots en zet ze zich schrap.

‘Ik heb je vroeger gemeen behandeld, Irene,’ zei mijn vader plotseling. ‘Maar nu ben ik gekomen om alles goed te maken.’ Ik zag een schok door oma heen gaan. Mams sperde haar ogen wijd open. ‘Goedmaken? Wat wil je goedmaken? ’

‘Alle narigheid die ik jullie heb aangedaan.’

Mams sloeg een arm om mij heen, heel stevig.

‘Fred, Monique is het beste wat me ooit in mijn leven is overkomen,’ zei ze trots. ‘Als ik ooit ergens dankbaar voor ben geweest, was het voor haar.’

‘Ik neem aan,’ zei mijn vader, ‘dat je het toch wel eens moeilijk hebt gehad.’

Mams snoof.

‘Wat is moeilijk. Ieder mens krijgt in zijn leven tegenslagen en moeilijkheden te verwerken, dat is normaal. Waarom ik dan niet? ’

‘Dus je koestert geen wrok tegen me? ’ vroeg mijn vader opgelucht.

‘Irene is niet haatdragend, Fred, dat weet je wel,’ antwoordde oma haastig.

‘Ja, dat weet ik. Daarom kon ik eindelijk de moed opbrengen om . . . om te komen en . . . Irene, ik meen het, ik wil alles goedmaken. Maar dan ook alles! Dus, als jij wilt . . .’

‘Wat wilt? ’ vroeg mams gespannen.

‘Voortaan wil ik een echte vader voor mijn kind zijn.’ ‘Trouwen? ’ vroeg mams haperend.

‘Als jij dat wilt, ja.’

Ik zat te springen op de bank. Eindelijk zou ik ook een vader krijgen!

Mams zat helemaal verstijfd, maar oma keek stralend van de een naar de ander, ze was net zo blij als ik.

‘Ja, ik besef dat ik je overval, Irene,’ zei mijn vader. ‘Je hoeft ook niet meteen te antwoorden. Je mag er natuurlijk even over nadenken. Ik kom hier zomaar binnenvallen en . . .’

‘. . . na bijna dertien jaar,’ zei mams.

‘Ja, en dat geeft jou natuurlijk een schok.’

Mams zweeg. Ik begreep het niet goed. Waarom was ze niet opgewonden? Waarom vloog ze mijn vader niet meteen om de nek? Was ze toch nog boos op hem? Gossie, het leek zo’n aardige man, zoals hij daar zat.

Ik besloot hem een handje te helpen.

‘Is het niet idioot? ’ riep ik. ‘Vanmiddag dachten we dat u een kinderlokker was, Albert-Jan en ik. Nu snap ik pas waarom u zo nieuwsgierig naar me was. Maar vanmiddag vonden we het wel eng, hoor.’

‘Waar heb je het over? ’ vroeg mams verbijsterd. Ik vertelde haar hoe mijn vader ons eerst de weg had gevraagd die ochtend, en hoe hij ons later in het plantsoentje had aangesproken en hoe Albert-Jan hem had afgebekt. ‘U moet niet boos zijn op Albert-Jan, want hij kon ook niet weten wie u was.’

‘Ik vond het een flinke jongen en hij had groot gelijk,’ zei mijn vader vriendelijk.

‘Hij is mijn vriendje . . .’ begon ik, maar mams legde een hand op mijn arm en zei: ‘Wacht eens even Monique. Wat vertel je me nou? Heb jij je vader al ontmoet vandaag, zonder dat hij zei wie hij was? ’

Ik kreeg het gevoel dat er iets verkeerd ging lopen en zei gauw: ‘O, hij wist toch ook niet wie ik was.’

‘Jawel,’ grinnikte mijn vader, ‘dat wist ik wel. Toen ik je vanmiddag in het plantsoentje zag, dacht ik: even proberen. Kijken hoe ze reageert op een nieuwsgierige, vreemde man. En ik moet zeggen: je hield je flink.’

Oma zei: ‘Dat was niet aardig van je, Fred, om je eigen dochter aan het schrikken te maken.’

Mams viel haar in de rede.

‘Dus als ik het goed begrijp,’ zei ze ijzig, ‘heb je vandaag eerst je dochter in ogenschouw genomen, voor je het besluit nam hier te komen? ’

‘Wat? ’ gaapte oma. Ik begreep er ook niets meer van.

Mijn vader knikte en keek me lachend aan.

‘Het was kostelijk,’ zei hij vrolijk, ‘zoals Monique duidelijk liet merken dat ze niet gediend was van de belangstelling van een vreemde man.’

‘Maar waarom . . .’ Mams had mij losgelaten, zat rechtop en had een kleur van woede gekregen.

‘En mij? Heb je mij ook eerst bekeken van een afstandje? Stond je ergens op de uitkijk, toen ik om zes uur uit de zaak kwam en naar de bus rende? Heb je misschien door de winkelruit staan gluren, zó dat ik je niet in de gaten had, maar jij mij wel kon zien? ’

‘Irene, toe nou,’ fluisterde oma verschrikt.

Het was net alsof mijn vader ook een kleur had gekregen onder zijn bruine huid. Ik zat paf.

Mams zei heftig: ‘Bijna dertien jaar heb je je van je dochter geen bliksem aangetrokken. Je wist dat ze bestond, maar wat heb je ooit voor haar gedaan? Nu kom je ons plotseling opzoeken. Niet regelrecht, o nee, je gaat eerst op informatie uit, je bestudeert ons in het geniep, vooral het dochtertje. En wat je zag was redelijk. Een pittig ding, leuk om te zien en nog ijverig ook. Want, in plaats van op haar vrije middag met jongens door het park te dollen, zit ze braaf op een bankje in de zon haar huiswerk te leren. Goed zo, met die dochter kan meneer zich vertonen. Zonder zijn gezicht te verliezen kan hij ons komen vertellen over zijn diepe gewetenswroeging. Zou je hier ook zitten als Monique dom of lelijk was geweest, of een mongooltje? ’

‘Irene toch,’ zei oma weer.

Maar mams was nog niet klaar.

‘Ik heb Monique geaccepteerd vóór haar geboorte, toen ik nog niet eens wist of ze een jongetje of een meisje zou zijn. Toen kon ik ook niet weten of ze al haar armen en benen zou hebben. Hoeveel ongelukkige kinderen worden er niet geboren, met misvormde voeten, hersenletsel, blind, doofstom? Dat had mij ook kunnen gebeuren, maar ik was vastbesloten het kind, hoe dan ook, te houden, er voor te werken en er voor te zorgen. En jij? Jij komt haar eerst bezichtigen en als dan blijkt dat ze een goed uitgevallen mensenkind is, zeg je tegen jezelf: ga er maar op af, Fred, daaraan zul je je geen buil vallen.’

Mijn vader liet de storm met gebogen hoofd over zich heen gaan. Oma zat zacht te protesteren en ik kreeg medelijden met hem. Ik vond mams onredelijk, al vond ik het fijn om te horen dat ze me ook zonder armen en benen had willen houden en voor me had willen zorgen, en dat ze me nooit zou hebben weggegeven. En dat mijn vader zich bekend kwam maken, nadat hij me gezien had en aardig had gevonden, was dat nou zo erg? Ik vond het juist machtig. Ik was blijkbaar niks te min voor zo’n mooie, geleerde vader. Daar hoefde mams toch niet kwaad om te worden?

‘Dat Fred je indertijd in de steek liet, was net zo goed jouw schuld als de zijne, Irene,’ zei oma streng.

‘Ja. Maar wat ik wil weten nu, is, of hij hier vanavond gekomen zou zijn als Monique toevallig een ongelukkig of vies of naar kind geweest zou zijn. Ik wil weten of hij dan ook nog met me had willen trouwen en zijn vaderplichten op zich had willen nemen.’

‘O, jawel, jawel,’ antwoordde mijn vader haastig. ‘Allicht. Ik zei je toch al: ik wil alles goedmaken. En dat meen ik. Ik heb je onrecht aangedaan, Irene. En dat probeer ik uit te wissen. Wil je me die kans niet geven? ’

‘Toch ben je eerst je dochter gaan bekijken,’ zei mams koppig. ‘Ik was nieuwsgierig, dat is toch normaal,’ zei mijn vader, nu ook een beetje boos. Hij snapte niet goed, waarover mams zo’n drukte maakte.

‘Nu opeens was je nieuwsgierig, na al die jaren . . .? ’

‘Door allerlei omstandigheden kwam ik er niet eerder toe, om . . .’

‘Ja, dat zal wel.’ Mams was weer gekalmeerd. ‘Toch moet je niet van me verwachten dat ik op dit moment meteen een besluit neem, Fred. Ik moet dit allemaal even verwerken en tijd hebben om er over na te denken.’

‘Dat begrijp ik,’ knikte mijn vader. ‘En dat neem ik je ook helemaal niet kwalijk. Monique zal ook aan me moeten wennen, neem ik aan. Ofschoon,’ hij keek weer naar mij, heel vriendelijk, ‘dat zal wel lukken, denk ik.’

Ik zuchtte van opluchting.

Verder werd het erg gezellig. Oma vroeg honderd uit over Rio de Janeiro, en ik mocht een uurtje later opblijven en toen ik eindelijk naar bed ging, zat mijn vader er nog steeds. Ik wilde wakker blijven tot mams ook zou gaan slapen, maar dat lukte niet en toen ik wakker werd was het al ochtend. Ik kroop snel bij mams in bed en zei:

‘Fijn hè, dat mijn vader gekomen is.’ Ze aaide me over mijn haar, maar ze zei niet veel. Ze had ook geen tijd, want de wekker liep af en ze moest de bus van twintig voor acht halen. Ik liep haar voor de voeten. Ze zei: ‘Nog even geduld, Monique, woensdag komt hij weer, dan zien we verder.’ Het zal dus wel in orde komen.

29 april

Ja hoor, gisterenmiddag kwam mijn vader me halen en hij nam me mee in zijn auto naar een dierentuin. Dat was geweldig. We zagen leeuwen en bizons en olifanten en een otter. Die vooral vond ik erg mooi, maar hij stonk verschrikkelijk. Later gingen we eten, in een echt restaurant. Ik kreeg kip en friten en appelmoes. Mijn vader at biefstuk met rare groente erbij. Ik deed erg mijn best om niet te knoeien en netjes met mes en vork te eten. Ik wil dat mijn vader trots is op zijn dochter. En hij was het ook wel, geloof ik, want hij lachte steeds tegen me met die mooie witte tanden en hij streek me soms over mijn haar. De mensen keken naar ons. Kijk die man eens een leuke dochter hebben, dachten ze misschien. Ik was erg gelukkig. Het is hartstikke fijn om met je vader uit te gaan!

Gepraat hebben we ook veel. Ik droeg mijn gele jurk, die oma gemaakt heeft. Die wordt een beetje te kort maar dat is juist hip. Mijn vader vroeg me van alles, over school en over de tijd dat we nog in Amsterdam woonden en waarom oma bij ons was. Ik vertelde hem over Albert-Jan en Kees en ook over die rel toen op de basisschool en dat ik er bijna afgetrapt werd toen ik de meester was aangevlogen en dat de sociale werkster toen met mams kwam praten. Dat mocht-ie best weten, vond ik. En dat ik daarom geen trammelant meer maakte, omdat ik niet wilde dat ze me afpakten van mijn moeder. Hij streek me weer over mijn haar en zei: ‘Van nu af aan zal alles veranderen, Monique.’

Over zichzelf vertelde hij niet veel. In Rio woont hij in een mooie flat en hij kan werkelijk goed waterskiën, hij is erg sportief. Het idee dat we over een paar weken, mams en ik, met hem mee zullen gaan naar Brazilië en daar altijd zullen blijven, vind ik toch zo machtig.

We kwamen pas tegen negen uur thuis en ik had geen tijd meer voor mijn huiswerk of mijn dagboek. Ik moest meteen naar bed. Maar ik kon niet slapen, ik was zo opgewonden. Mijn vader bleef niet lang meer, ik hoorde de koffiekoppen rinkelen in de kamer en toen ging hij al weer weg.

Ik had Albert-Jan verteld dat mijn vader, na meer dan twaalf

jaar, opeens uit Zuid-Amerika is overgekomen en nu met ons wil trouwen. Albert-Jan vond het ook machtig. ‘Dan word je écht de dochter van een ingenieur en mag je vast weer met mijn trein komen spelen,’ riep hij. Daaraan had ik nog niet eens gedacht. Ik vertelde het ook aan Kees en die vroeg meteen: ‘Ga je dan van school? ’ en dat was ook iets waaraan ik nog niet had gedacht. Ik schrok er even van toen Kees dat vroeg, want ik vind het hier erg fijn op school. Met de meeste kinderen in de klas kan ik goed opschieten en Frankenstein, onze mentor, valt ook wel mee. Al heeft hij mij er een keer bijgelapt. Maar dat dat goed afgelopen is, schijnt ook te komen omdat hij een goed woordje voor me deed.

Hij heeft een fietstocht georganiseerd voor morgen, want dan is het Koninginnedag. Ik heb geen fiets. Ik had toch niet mee kunnen gaan, want mijn vader heeft beloofd dat hij ons met de auto komt halen ’s middags en met ons uitgaat. Nou, dat is veel leuker dan fietsen met de klas. Toen ik het tegen Frankenstein zei dat ik niet mee kon, scheen hem dat echt te spijten en hij vroeg: ‘Je gaat toch zeker wel mee op werkweek, Monique? ’ Dat is eind mei en ik zei: ‘Ja’ maar achteraf weet ik het niet zeker. Tegen die tijd zitten we misschien al in het vliegtuig voor Rio de Janeiro.

Ik ben blij dat ik een dagboek heb, en alles over mijn vader, heet van de naald heb opgeschreven. Dan kan ik het nog eens overlezen en er over nadenken.

1 mei

Het was een leuke dag gisteren. Mams hoefde maar tot 1 uur te werken. Wij hadden natuurlijk geen school, ’s Morgens keek ik met oma naar de t.v. en om twee uur kwam mijn vader met de auto.

‘Nu ga ik jullie eens lekker verwennen,’ zei hij. ‘We maken er een ouderwetse Koninginnedag van. Om half vier is er een grote optocht en daarna gaan we ergens goed eten en vanavond gaan we naar het vuurwerk kijken.’

Oma zei: ‘Ik hoop dat jullie je geweldig amuseren, kinderen,’ maar toen riep mams: ‘Moeder, u gaat mee, hoor, dat kunt u best.’ Mijn vader keek alsof hij dat niet had verwacht. Oma werd er verlegen van. Maar ik wou ook dat ze meeging, ze heeft toch al zo weinig plezier. Dus gingen we met zijn vieren. De optocht was prachtig, allemaal reclamewagens met bloemen en verklede mensen, net carnaval in Rio. We gingen deftig eten in een groot restaurant, het was erg druk en mams zag er snoezig uit in een nieuw broekpak. Mijn vader had een feestmuts voor me gekocht, maar dat ding zakte steeds scheef en ik had er alleen maar last van. Het vuurwerk was schitterend, maar het werd wel erg koud ’s avonds.

Toen we naar de optocht stonden te kijken, ik hand in hand met mijn vader, zagen we aan de overkant van de weg Albert-Jan met zijn ouders staan.

Ik zwaaide en ze zwaaiden terug, ook zijn moeder. Ze is nu natuurlijk niet boos meer op me, omdat ze kon zien dat ik niet gelogen had over mijn vader. Ze wordt al erg dik en ze leunde op Albert-Jans vader. Ik had een beetje medelijden met haar, het was zo’n gedrang. Maar Albert-Jan hield de mensen zoveel mogelijk van haar vandaan en dat vond ik lief van hem.

2 mei

Het is vandaag zondag en mijn vader belde op, dat hij niet kon komen. Oma vond dat erg jammer en ik eigenlijk ook. Mams was moe, zei ze, en had geen zin om uit te gaan, maar tegen mij zei ze: ‘Ga toch naar buiten, Monique, het is mooi weer.’ Ik wist niet goed wat ik in mijn eentje buiten moest doen en daarom ging ik brutaalweg naar Albert-Jan. Daar zouden ze me wel niet meer wegsturen. Maar ze waren er niet. Toen dacht ik: laat ik maar naar Kees gaan, daar zijn ze altijd thuis met al die kleintjes, maar onderweg kwam ik die jongens uit 3b tegen en die namen me mee naar de cafetaria. Daar hebben we verschrikkelijk gelachen. Ik kreeg patat en seven-up, Thijs en Evert dronken cola en vertelden moppen. Ze rookten halfzware shag en ik kreeg er ook een, maar ik vond het niet lekker. Toen werden ze vreselijk lollig en gingen een paar leraren zitten nadoen, tot ik helemaal dubbel lag. Eigenlijk was dit veel geiniger dan met mijn vader in een duur restaurant. Thijs had nog een beetje geld en stopte dat in de juke box en hij is al net zo gek op de Pink Floyd als ik, daar krijg je tranen van in je ogen. De jongens knepen steeds in mijn benen en ze wilden een zoen, maar dat deed ik niet. Ja, ik ben daar gek! Albert-Jan kan me niet schelen en Kees ook niet, maar bij die grote knullen op schoot klimmen doe ik niet. Toch zijn ze best aardig. Evert zit vol pukkeltjes in zijn gezicht, hij zegt, dat komt van het zweten als hij op school een beurt krijgt. Nou, dan zal ik ze ook wel gauw krijgen. Maar ik geloof het niet helemaal, want dan zou Albert-Jan ook vol moeten zitten en die heeft juist zo’n mooi glad velletje.

De mooiste mop die Thijs vertelde vond ik deze: weet je het verschil tussen een stoel en een koeievla? Nee? Ga er dan maar eens in zitten. En Evert zei: ‘wat is de overeenkomst tussen een ruit en een politieagent? Ze kunnen allebei barsten! ’ Ik lachte me slap.

3 mei

Ik had dat natuurlijk niet moeten doen gisteren, met die jongens naar de cafetaria gaan, want een buurvrouw, uit de flat naast ons, had ons gezien en vertelde het ’s avonds aan mams, waar oma bij zat. Mams vond het niet erg, maar oma wel.

‘Zie je nou dat dat kind een vader nodig heeft om haar een beetje in toom te houden,’ riep oma. ‘Je wilt toch zeker niet, dat het met Monique net zo afloopt als met jou? ’

‘Mams is nog niet afgelopen,’ riep ik, want ik kan het niet uitstaan als oma zo praat. Net of mams een klein kind is dat een standje moet hebben.

‘Ach wat,’ lachte mams. ‘Een cafetaria is toch geen nachtclub.’ ‘Monique wordt groter, ze heeft een straffe leiding nodig,’ hield oma vol. Daar moest ik toen weer om lachen. Straffe leiding ... ze lijkt die sociale werkster van vroeger wel. Mams probeerde te sussen.

‘Wat geeft dat nou. Monique mag heus wel in een onschuldige friettent zitten met een paar schooljongens. Ze zullen haar niet op vreten.’

‘Ze is nog geen dertien,’ zei oma koppig. ‘Ze weet van geen toeten of blazen.’

Ik snapte wel wat ze bedoelde en ik keek een beetje angstig naar mams, want die heeft me allang alles verteld, over kindertjes krijgen en zo, en over wat jongens altijd van je willen. Maar mams maakte zich gelukkig niet kwaad en haalde alleen haar schouders op.

‘Als u nu denkt dat ik hals over kop met Fred zal trouwen omdat Monique getapt is bij de jongens van school, dan vergist u zich,’ zei ze koel.

‘Wil je dan niet met mijn vader trouwen, mams? ’ vroeg ik, want ik was me lam geschrokken.

‘Misschien wel,’ zei mams. ‘Ik ben het nog niet helemaal met mezelf eens.’

‘Ik begrijp niet,’ zei oma, ‘dat je ook maar één moment kunt aarzelen. Je hebt toch gezien hoe dol hij op Monique is? Hij heeft spijt als haren op zijn hoofd dat hij jullie zolang alleen heeft laten tobben. Gebruik toch je verstand, Irene, het is misschien je laatste kans.’

‘Laatste kans op wat? ’ vroeg mams verbaasd.

‘Op een normaal bestaan. Fred wil . . .’

‘Maar ik héb een normaal bestaan,’ zei mams fel. ‘U wilt toch niet beweren dat we geen gewone mensen zijn? ’

‘Natuurlijk niet. Maar ik krijg het gevoel dat je te weinig aan Monique denkt.’

‘Te weinig! ’ Mams was werkelijk verontwaardigd. ‘Heb ik ooit één seconde niet aan Monique gedacht? ’

‘O, je doet je best, daar twijfel ik niet aan.’ Oma kan soms net zo vasthoudend zijn als mams en ik vind het wel leuk als ze aan tafel zitten te bekvechten, want echt ruzie krijgen ze toch nooit. ‘Maar . . .’ oma keek naar mij, alsof ze zich afvroeg of ze het zou zeggen waar ik bij zat, en dus knikte ik haar toe, want mams praat ook altijd ronduit met me. ‘Maar,’ zei oma dus, ‘besef je dan niet, hoe belangrijk het voor het kind is om een vader te hebben? ’

Ik knikte weer en ik lachte tegen oma.

‘Ja,’ zei mams. ‘En juist omdat het voor Monique zo belangrijk is, vind ik dat we rustig de tijd moeten nemen om de zaak te overwegen. Het gaat trouwens niet alléén om Monique, maar ook om mij.’

‘Je kind gaat voor,’ meende oma.

‘Ik weet het nog niet,’ zei mams en ze zag er uit alsof ze werkelijk erg onzeker was. ‘Over een jaar of tien is Monique volwassen en dan heeft ze geen vader meer nodig en kan ze mij ook missen . . . Maar dan ben ik met Fred getrouwd en blijf samen met hem achter en als ik daarmee dan niet gelukkig ben? Ik bedoel,’ zei ze snel toen oma weer wat wilde zeggen, ‘dat het tegenover Fred niet eerlijk zou zijn als ik alleen maar met hem trouwde om tijdelijk een vader voor Monique te hebben, en van hem weg te gaan zo gauw Monique het zonder ons kan stellen. Fred is ook een mens en ik wil geen misbruik maken van het feit dat hij berouw heeft gekregen.’

Ik weet niet, of ik het nu allemaal goed opschrijf wat ze zei, het was nogal ingewikkeld en ik snapte het niet eens helemaal. Maar daar kwam het toch op neer, geloof ik. Oma keek nogal verbaasd.

‘Geef je dan niets meer om hem? ’ vroeg ze angstig.

‘Ook daarover ben ik het nog niet met mezelf eens,’ antwoordde mams heel eerlijk. ‘Toen hij twee weken geleden opeens voor mijn neus stond, gaf me dat een geweldige schok. En ik vraag me af . . .’

‘Wat? ’ vroeg ik nieuwsgierig.

Mams keek me recht aan.

‘Jouw vader,’ zei ze langzaam, ‘heeft familie in Nederland. Hij heeft nu de gelegenheid ze allemaal te bezoeken en dat doet hij ook. Zijn moeder is zes jaar geleden gestorven, zijn vader leeft nog. Hij heeft drie getrouwde zusters . . . Zou hij in al die jaren nooit eerder naar Holland zijn overgekomen? Zelfs niet toen zijn moeder stierf? ’ ‘Dat. . . dat zal wel,’ mompelde oma, onzeker geworden.

Ik kon mijn oren niet geloven. Het was nooit eerder bij me opgekomen, dat mijn vader nog familie had hier. En dat ik een grootvader had, die ik nog nooit had gezien. En een oma, die doodging zonder dat ik haar had gekend . . .

‘En daarom vraag ik me af,’ zei mams, ‘waarom hij nu pas naar ons is toegekomen en niet bij een vorige gelegenheid.’

Daar was het weer, dat eeuwige wantrouwen van mams. Ik had opeens geen trek meer in eten, en oma ook niet.

Ik weet wat ik zal doen. Als mijn vader weer komt, vraag ik hem gewoon of hij mij eens meeneemt naar die onbekende opa van me. En als ik daar eenmaal ben, houd ik mijn oren en ogen open en dan hoor ik vanzelf wel, of mijn vader in de afgelopen twaalf jaren nog wel eens in Nederland is geweest.

4 mei

Gisteren was het maandag en mams was thuis. Ik wou eens met haar praten net als vroeger, maar dat gaat niet zo makkelijk nu oma er steeds bij zit. Ik vind oma erg lief, maar zij begrijpt mij niet zo goed als mams.

Toen ik ’s middags uit school kwam, was oma even weggegaan en ik nam de kans waar. Ik vroeg mams of ze gauw met mijn vader zou gaan trouwen.

Ze zuchtte.

‘Ik weet het nog niet, Monique. Hoe vind jij hem? ’

‘Het einde! ’ riep ik uit. ‘zo knap en bruin. En hij zegt dat hij goed kan waterskiën.’

We zaten net als altijd samen op de bank. Ik zei:

‘Ik begrijp heus wel dat je nog even aarzelt, mams, hij heeft je vroeger luizig behandeld. Maar dat is toch voorbij? ’

‘Ja,’ zei ze, ‘dat is voorbij en daar gaat het niet om. Ik ben niet boos op je vader. Eigenlijk ben ik nooit kwaad op hem geweest, ook niet toen hij naar Rio vertrok en mij met jou liet zitten.’

Dat is waar. Ik heb oma en oom Gerard wel eens op mijn vader horen momperen, daar deed mams nooit aan mee. Ze scheldt niet op mensen achter hun rug om.

‘Houd je veel van hem? ’ vroeg ik opgewonden.

‘Nu niet meer.’ Dat viel er zo maar uit. Ik werd helemaal koud van binnen.

‘Vroeger toch wel? ’ Ik kon me nauwelijks voorstellen dat ze nu niets meer in hem zag.

‘O ja, vroeger. Toen was ik nog zo jong, en erg verliefd.’

‘Was hij toen ook al zo’n knappe man? ’

‘Ja-’

Ze staarde voor zich uit.

‘Monique, ik moet je iets vertellen. Oma had gelijk. Het was niet helemaal zijn schuld dat ik toen niet met hem getrouwd ben.’

‘Wat is er dan gebeurd? ’

‘O, geen ruzie of zoiets. Ik raakte zwanger en vertelde het hem. Hij zei: ‘Goed Irene, over twee maanden moet ik de laatste examens doen, daarna kunnen we trouwen. Dan gaan we samen naar Rio de Janeiro.’

‘Tjee, wist hij toen al dat hij daar zou gaan werken? ’

‘Ja, zijn vader had daar een oude vriend, en die had het hem aangeboden. Jouw vader vond dat een mooie kans.’

‘En toen? ’

Ik zei: ‘Fred, ik wil wel met je trouwen, maar ik wil niet naar Brazilië. Je mag kiezen. Of je trouwt met mij en je blijft in Nederland, óf je gaat naar Zuid-Amerika, maar dan zonder mij.’

‘Oef! ’

‘En omdat hij zijn carrière belangrijker vond dan mij of zijn kind, is er van trouwen niets gekomen en ging hij weg.’

Ik kon er niet over uit.

‘Waarom wilde je niet mee? Rio is toch een machtige stad.’

‘Het trok me helemaal niet aan. Alles wat ik van Brazilië wist was, dat er een soort bovenlaag van mensen is, rijke mensen, en verder zijn er miljoenen armen. Niet gewoon arme mensen zoals hier, die het een beetje minder goed hebben dan anderen, maar echte hongerlijders, crepeergevallen, prijsgegeven aan onnoemelijke ellende. Rio de Janeiro is alleen een prachtige stad aan de voorkant, met wolkenkrabbers, een breed strand en mooie boulevards, peperdure winkels, massa’s glanzende auto’s. Maar aan de achterzijde, tegen de bergen aan, ligt de gruwel. Honderdduizenden smerige krotten, gemaakt van stukken karton, drijfhout, benzineblikken, afval. Daarin wonen mannen, vrouwen en kinderen, opeengepakt en ellendig. Ze hebben geen waterleiding, geen licht, bijna geen eten, geen wérk en geen toekomst. Ze kunnen hun kinderen niet naar school sturen en als ze dat toevallig wel kunnen doen, helpt het niet, want als die kinderen groter worden, is er nauwelijks werk voor ze. Eenmaal in het jaar vieren ze carnaval, daar leven ze het hele jaar naar toe en het is een groot feest. Ze worden dronken, slaan elkaar de hersens in. Carnaval in Rio, waar zulke mooie liedjes op worden gemaakt, betekent: een paar honderd doden en duizenden gewonden. De regering doet niets voor de armen. De rijken gebruiken ze om ze uit te buiten en er nog rijker van te worden. Ze betalen lonen die zó laag zijn dat die mensen er niet eens behoorlijk van kunnen leven. Omdat er zoveel werklozen zijn, kunnen die mensen geen eisen stellen, ze moeten tevreden zijn met de afgekloven botten die hun worden toegeworpen. Rio de Janeiro is gebouwd op bloed en ellende, de mooie fagade verbergt een verschrikking die met geen pen te beschrijven is. Ik zou, met jouw knappe vader, natuurlijk niet in die ellende terechtgekomen zijn, want hij is een gestudeerd man en hij heeft daar belangrijke relaties. Zijn toekomst was verzekerd. Maar ik had nooit blind kunnen blijven voor de misdadigheid en ontmenselijking van de achterkant van de stad, ik zou me geschaamd hebben voor mijn mooie flat en dure kleren. En moest ik daar mijn kind grootbrengen? In een omgeving, waarin over die etterbuil aan de achterzijde niet eens gepraat mag worden? ’

‘Mijn vader heeft daar niets over verteld,’ zei ik.

‘De mensen die het goed hebben, praten er liever niet over.’ ‘Kon hij hier in Nederland dan geen werk krijgen? ’ vroeg ik. ‘Zeker. Hij wilde het zelfs niet proberen, hij moest en zou naar Rio de Janeiro, omdat hij wist dat hij daar meer zou kunnen verdienen.’

‘Heb je . . . heb je veel verdriet gehad toen, mams? ’ Gek, dat had ik nooit eerder durven vragen. Even was het stil.

‘Ja,’ zei ze toen, net zo eerlijk als altijd. ‘In het begin wel. Ik miste hem zo. En ik hoopte steeds maar dat hij spijt zou krijgen en terugkomen. Dat hij daar niet zou kunnen wennen . . . Toen kwam er een brief, vlak voor jij geboren werd. Hij had het geweldig naar zijn zin en hij dacht er niet over terug te komen, hij bood me wel aan me alsnog te trouwen en me over te laten komen. Oma zei: ‘Doen Irene,’ maar ik wilde niet. Niet daar. En toen kwam jij, een week later. Een snoezige meisjesbaby. Ik was zo blij met je.’

‘Wist hij het? ’

‘Ik schreef het hem, zo gauw ik weer beter was. We hebben een dochter, Fred! Ik hoorde niets, drie maanden lang niet. Toen kwam er een chèque. Een beetje geld, waarmee hij me afkocht. Daarna nooit meer een woord. Ruim twaalf jaar lang niet. Ik geloof dat hij beledigd was, dat ik hem niet had willen volgen naar Zuid-Amerika.’

‘Toch begrijp ik het niet helemaal, mams. Als jij met hem meegegaan was naar Brazilië, had je niet zo hard hoeven te werken.’

‘O, maar ik heb geen hekel aan werken! Ik vind het zelfs fijn. Ik zorg graag voor mezelf, ik wil niet afhankelijk zijn. Maar dat wist je al.’

‘Als je nu met mijn vader gaat trouwen, blijf je dan toch werken? ’

‘Ik denk het wel.’

‘Waarom? Dan hoeft het toch niet meer.’

‘Monique, ik weet niet of je dat al kan begrijpen, maar ik . . . ik wil niet afwachten wat andere mensen over me beslissen, ik wil mijn eigen baas zijn.’

‘Het is toch gewoon dat de vader het geld verdient voor zijn gezin? ’

‘Zo denken de meeste mensen erover. Maar ik wil niet het aanhangsel worden van iemand met wie ik toevallig getrouwd ben.’

‘Dat is kletskoek, mams.’

‘Luister, ik zal het je uitleggen. De meeste meisjes worden opgevoed met het idee: de hoogste bestemming voor een vrouw is trouwen en kindertjes krijgen. Pas als ze een man hebben, is hun leven compleet. Daarom maken meisjes jacht op mannen. Daar kun je om lachen, kindje, maar het is zo. Van die man hangt het af, hoe goed of slecht je het in je verdere leven zult hebben. Dus proberen meisjes een man te vinden met een goede baan, zodat ze in een mooi huis kunnen wonen en hun kinderen een goede opvoeding kunnen geven. Wie pech heeft en een arme drommel trouwt, blijft zelf ook een arme vrouw, die moeite heeft de eindjes aan elkaar te knopen. En wie nog meer pech heeft en helemaal geen man kan veroveren, wordt door haar medemensen met medelijden en spot bekeken. Die is dan een oude vrijster en eigenlijk een soort mislukking. Zo werden de vrouwen eeuwenlang beschouwd, als een soort verlengstuk van die flinke, belangrijke mannen. En niet als mensen die voor zichzelf kunnen opkomen en die over hun eigen levensloop kunnen beslissen. Maar wij willen niet langer zo gezien worden, we willen niet langer tweederangs mensen zijn. Dat betekent: vechten tegen vooroordelen en tradities.’

‘Maar trouwen is toch fijn? ’ riep ik uit.

‘Zeker, het kan bijzonder fijn zijn. De moeilijkheid is alleen, dat trouwen voor veel meisjes betekent: een ander mens worden. Ik bedoel dit: stel je nu eens voor dat jij onderwijzeres wilt worden. Goed, dan ga je daarvoor studeren en als je na jaren klaar bent met je studie, kom je voor een klas met kinderen te staan en je geeft zelf les. Dat is dan een beroep waarvoor je welbewust hebt gekozen, nietwaar? Mooi. Maar intussen ben je een jaar of drieëntwintig geworden en plotseling word je ver liefd op een banketbakker. Je trouwt met hem, omdat je zoveel van die man houdt dat je altijd samen met hem wilt zijn. Maar wat gebeurt er nu? Die man heeft een zaak, en voor je weet wat je overkomt sta jij niet meer voor de klas, maar achter een toonbank en je verkoopt koekjes en taarten en chocolade, met Sinterklaas verkoop je marsepein en pepernoten, je bent geen onderwijzeres meer, maar winkelierster. Je bent wat je man is, niet wat je zelf was. En denk niet dat je daaraan kunt ontkomen want de hele wereld verwacht van je, dat je je aanpast aan het beroep van je man. Als je een dokter trouwt, word je doktersvrouw, trouw je met een arbeider, dan word je arbeidersvrouw — je man bepaalt voortaan je leven, niet jij zelf.’

‘Maar dat hoeft toch niet? ’

‘Nee, er staat in geen enkele wet dat je jezelf niet mag blijven. Goed, dan zeg je misschien: allemaal goed en wel, ik ben dol op die banketbakker, en ik zal graag zijn vrouw worden, maar wat voor werk ik zal doen maak ik zelf uit. Maar, Monique, er zijn erg veel mannen die dat niet nemen. Die vinden dat hun vrouw zich bij hèn moet aanpassen. Zo ging het ook tussen jouw vader en mij. Hij vond dat ik hem onvoorwaardelijk moest volgen en mijn leven moest inrichten, zoals hij wenste. Ik vond dat ik het recht had over mij zelf te beslissen.’

‘Jij wilde geen ingenieursvrouw worden? ’

‘Ik wilde geen ingenieursvrouw in Brazilië zijn.’

‘Maar mijn vader is toch een aardige man. Zo groot en knap. Hij zou echt niet geprobeerd hebben de baas over je te spelen.’ ‘Lieve Monique, oordeel niet te snel. Je kent hem nog nauwelijks. Daarom gun ik mij zelf, én jou, nog wat tijd voor we samen beslissen wat we nu zullen doen. Toen ik dertien jaar geleden zei: Fred, ik ga niet mee naar Rio de Janeiro, was dat mijn beslissing. Maar nu ben jij oud genoeg om méé te denken, want nu gaat het ook om jouw toekomst. Maar denk er goed over na, Monique. Laat je niet verblinden door mooie beloften en schone schijn. Een vader die goed kan waterskiën is natuurlijk prachtig, maar is hij ook een goede vader? Begrijpt hij iets van jou, héb je iets aan hem? Daar gaat het om.’

‘Hij heeft beloofd dat hij voortaan een echte vader voor me zal zijn, mams. En ik heb altijd al een echte vader willen hebben.’ ‘Dat begrijp ik, schatje. Maar waarom belooft hij dat nu pas? Geloof me, ik heb het hem niet kwalijk genomen dat hij wegging en mij achterliet, toen er een kind moest komen. Maar ik heb hem wél kwalijk genomen dat hij kort nadien nooit meer schreef, nooit naar je informeerde, nooit naar je kwam kijken en zich blijkbaar niet afvroeg hoe het met je ging.’

‘U dacht dat hij ons vergeten was.’

‘Ja.’

‘Maar nu is hij toch gekomen? En hij zegt, dat hij alles wil goedmaken. Dat is toch mooi.’ ‘Het is zo gemakkelijk gezegd, Monique, dertien jaren verwaarlozing goedmaken . .

‘Mams,’ riep ik, ‘je bent weer hartstikke wantrouwig! ’

‘Ja, en dat is misschien helemaal verkeerd van me, maar zo ben ik nu eenmaal.’

Toen kwam oma thuis en we spraken er niet verder over. Ik weet dat oma hoopt dat mams met mijn vader gaat trouwen. Maar oma is natuurlijk nog ouderwets. Ze houdt erg veel van ons, maar dat mams een oude vrijster is, zit haar dwars. In haar ogen is mijn moeder nog steeds niet helemaal compleet, omdat ze geen man heeft.

5 mei

Op school ben ik nogal verstrooid en als ik een beurt krijg bij mondeling, zit ik als een idioot te stotteren. Misschien denken ze nu weer: zie je wel, een kind zonder vader! Mams zegt dat dat het eerste is, wat bij de mensen opkomt als je een slechte beurt maakt. Ze geloven nooit dat ongehuwde moeders en vaderloze kinderen ook maar gewone wezens zijn. Dat is nu juist wat mams altijd zo woest maakt. Maar ik kan er niets aan doen. Het komt juist omdat ik plotseling wél een vader heb.

6 mei

Gisteravond kwam opeens mijn vader weer op visite, zomaar middenin de week. Ik ben blij dat ik nu een vrije middag heb, dan heb ik tijd om alles op te schrijven, want het werd me toch een avond!

Hij kwam binnen met net zoveel zwier als altijd en oma scheen heel blij te zijn. Mams was ook erg vriendelijk en ik dacht al: hoera ze begint weer van hem te houden. Mijn vader zat nauwelijks of hij vroeg, of ik even de kamer wilde uitgaan. Ik had natuurlijk helemaal geen zin en mams zei: ‘Hoor eens, Monique is geen klein kind. Vertel eerst maar eens waarover je me wilt spreken en dan kunnen we altijd nog beslissen of dat iets is, waarvoor Monique te jong is.’

Toen bleek dat mijn vader wilde weten, of mams soms iemand anders had. Zo zei hij het ook. ‘Is er een ander? ’

Nou, daarvoor hoefden ze me niet weg te sturen, dacht ik grinnikend. Natuurlijk zijn er wel eens mannen geweest waarvan ik dacht: gaat die nu mijn vader worden? Vooral toen we nog in Amsterdam woonden scheelde het niet veel of mams had zich verloofd. Maar om de één of andere reden raakte het altijd weer uit. Van één keer weet ik zeker dat mams de vriendschap uitmaakte omdat ik die man niet aardig vond. En een ander kreeg de bons, omdat hij te bazig deed en oma afsnauwde, terwijl oma juist altijd zo lief is en altijd voor ons klaar staat. Geen wonder dat mams toen ruzie met hem kreeg. Toen mijn vader dus vroeg: ‘Is er soms een ander? ’ kon mijn moeder broodeerlijk zeggen: nee.

Mijn vader scheen geweldig opgelucht.

‘Dan is er nog iets. . .’ Hij keek weer naar mij, maar ik zat knus bij mams op de bank en ik dacht er niet over om de kamer uit te gaan. Nog niet. En ik ben achteraf blij dat ik me niet liet wegkijken!

Mijn vader scheen opeens niet meer te weten wat hij moest zeggen, hij zat zijn keel te schrapen, zijn bril op te poetsen en heel duidelijk moed te verzamelen. Dat wordt een huwelijksaanzoek, dacht ik opgewonden. Nu moet mams ja of nee gaan zeggen! Maar het pakte anders uit.

‘Irene,’ zei hij eindelijk, en heel plechtig, ‘voor je definitief een besluit neemt, moet je nog iets over me weten. Ik we ... in Rio . . . Ik . . . Irene, ik heb daar twee, twee zoontjes.’

‘Wat! ’ Mams zat paf. Ik ook. Oma’s mond viel open. Dat was me een onthulling!

‘Ben je getrouwd? ’ stamelde mams. Ik zag haar ogen flitsen en greep snel naar haar hand.

‘Niet meer. Geloof me, Irene, ik kom hier met eerlijke bedoelingen. In Brazilië ... Ik was er zo eenzaam en toen leerde ik een meisje kennen ... Ze was lief en mooi en ik trouwde met haar. We kregen twee zoontjes en drie maanden geleden is ze gestorven.’

‘Ach . . .’ dat was oma. Ze keek zo meewarig naar mijn vader, dat ik bijna medelijden met haar kreeg.

‘Het was een ontzettende slag voor me, Irene. Daar zat ik, met twee kleine kinderen, zonder moeder. Kinderen hebben een moeder nodig, dat weet jij beter dan wie ook.’

Hij veegde onder zijn brilleglazen over zijn ogen en zei toen langzaam: ‘Ik wist dat ik al dat verdriet verdiend had. Het kwam me toe, omdat ik jou en Monique . . . omdat ik vroeger . . . Maar die kinderen? Wat hadden die voor kwaad gedaan dat ze zo vroeg hun moeder moesten verliezen? Waarvoor werden die gestraft? ’

Hij zette zijn bril af en verborg zijn gezicht in de handen. Het was vreselijk. Wij zaten als door de bliksem getroffen. Ik kon het niet goed verwerken. Dus ik had twee broers in Rio? Kleine donkere jochies? Gossie!

Oma’s lip trilde. Mams zat kaarsrecht. Ze had haar schoenen uitgeschopt, dat doet ze altijd ’s avonds als ze moe is, want ze moet er de hele dag op staan, en ze zat met één voet in haar hand, helemaal verbluft. Ik probeerde te geloven wat ik net had gehoord, maar ik vond het wel moeilijk. Zomaar opeens ontdekken dat je broertjes hebt . . .

‘Hoe . . . hoe oud zijn die kinderen? ’ stamelde oma eindelijk. Mijn vaders stem klonk heel anders dan de vorige keren. Niet zo joviaal, niet zo gebiedend ook. Ik snapte opeens dat zijn man-van-de-wereld-houding al die tijd komedie was geweest. Hij was wanhopig!

‘Miguel is zeven. Pepe is bijna drie.’

‘Ach gut, die stakkers,’ fluisterde oma. Ze zag er uit of ze zó naar Rio had willen vliegen om voor die halve weesjes te gaan zorgen. Mams staarde voor zich uit en ik durfde nauwelijks naar haar te kijken. Ik dacht dat ik haar kende, maar nu wist ik beslist niet wat ze zou gaan doen. Boos worden, of verdrietig zijn, of . . . Misschien wist ze het zelf ook nog niet.

‘Nu weet je alles, Irene,’ zei mijn vader zacht. ‘Ik had het je al veel eerder willen vertellen, ik was heus niet van plan je eerst naar Rio te halen en je dan te confronteren met twee stiefkinderen, maar ... Ik begrijp zelf niet goed, waarom ik het maar niet over mijn lippen kon krijgen. Je houding . .

Mams bleef zwijgen. \\

‘Wie zorgt er nu voor de kinderen? ’ vroeg oma zacht.

‘Ik heb ze na de dood van hun moeder moeten onderbrengen in een tehuis,’ antwoordde hij. ‘Tijdelijk natuurlijk. Ze hebben het er goed, maar . . .’ Hij zuchtte.

Mams had er voor gevochten om te voorkomen dat ik in een tehuis moest. Om mij bij zich te kunnen houden, had ze alles getrotseerd: armoede en moeilijkheden . . . Toen ik nog erg klein was, moest ze me dikwijls onderbrengen in een crèche, waar ik vocht met de andere kinderen. En later, toen ik groter werd, werd ik een sleutelkind en schilde de aardappelen en zette thee en wachtte op mams. Of ik ging buiten spelen en moest oppassen voor kinderlokkers. Mams leerde me al zwemmen toen ik nog geen zes jaar was, ze was altijd bang dat ik nog eens in een gracht zou tuimelen. En intussen speelde mijn vader met zijn zoontjes, was trots op ze en dacht niet aan ons. Dacht nooit aan ons. Tot zijn vrouw plotseling stierf en toen kreeg hij berouw. Hij zei dat hij verdriet verdiend had. Kan dat? Word je zó gestraft als je een dochter hebt in een ander land, waarnaar je niet omkijkt en die je helemaal vergeten bent? Want mams had gelijk gehad. Mijn vader was ons vergeten. Tot voor kort . . .

Maar gossie, twee broertjes . . . Dat vond ik toch zo leuk. Pepe was nog geen drie, nog kleiner dan Ankie. Als je zo klein bent, geloof je nog in Sinterklaas en je zet een schoen bij de schoorsteen in december. Of doen ze daar niet aan in Rio?

Mams kwam eindelijk in beweging.

‘Je vergist je, Frcd,’ zei ze, heel vriendelijk. ‘Dat jij vroegtijdig je vrouw verloor was geen straf voor een jeugdzonde. Ik geloof niet in die onzin.’

Vreemd, ze had dus aan hetzelfde zitten denken als ik. Gek hè, dat we dat gedaan hadden, ik bedoel: samen aan precies hetzelfde denken.

Mijn vader schudde het hoofd.

‘Ik weet het niet,’ fluisterde hij zielig. ‘Ik ... ik onderging het allemaal als een straf, als iets dat moest gebeuren, omdat ik . . . Daarom wil ik alles wat ik jou en Monique heb aangedaan weer goed maken.’

‘Alleen daarom? ’ vroeg mams scherp.

O jee, nu ging het weer fout, ik voelde het. Ik stootte mams aan.

‘Stil nou,’ zei ik. Mams streek me over mijn haar.

‘Natuurlijk niet,’ zei mijn vader snel. Hij had zich wat hersteld en zijn bril weer opgezet. ‘Maar ik had wel het gevoel alsof mijn hele leven was doodgelopen en hopeloos in de war was geraakt. Ik hield het niet meer uit in Rio en nam een maand verlof om hier . . . hier in Nederland tot rust te komen en te proberen, te onderzoeken, te . . . te . . . kijken of... Ik had er wel een potje van gemaakt, niet? Hier een kind, daarginds twee kinderen, een levende moeder waarmee ik niet was getrouwd, en de ander dood . . .’

Hij zweeg, helemaal in de war.

‘En nu moet ik de knoop voor je ontwarren? ’ zei mams zacht en o zo kil.

‘Irene, alsjeblieft, doe niet zo vervloekt nuchter,’ riep mijn vader opeens. ‘Ik probeer mijn plicht te doen! ’

Oma schoof heen en weer op haar stoel. Oma, mijn vader en ik keken alle drie naar mams, die smekend haar armen ophief. ‘Toe Fred, kijk niet zo, eis niet zo veel van me. Ik moet tijd hebben, ik moet dit even verwerken. Ik kan niet eens denken op het ogenblik.’

Oma zei: ‘Ja Fred, je kunt nu beter weggaan en haar een paar dagen rust gunnen, want dit was een hele schok voor ons.’ Mams stond op en ging naar de keuken. Waarvoor? Ik wilde haar nalopen en tegelijk in de kamer blijven. Toen boog oma zich naar voren en zei tegen mijn vader: ‘Ik verzeker je, dat alles in orde zal komen, Fred. Irene is niet zo hard als ze lijkt.’ Hij knikte en kort daarop ging hij weg. De hele avond durfden oma en ik niet tegen mams te praten over die zoontjes van mijn vader — mijn broers! Maar we dachten natuurlijk aan niets anders, en mams waarschijnlijk ook niet. Ik vind het een griezelige toestand. Zal mams nu juist wél of juist niet met hem willen trouwen?

Mams ging vandaag naar Bussum, om tante Alie weer eens te zien. Ik had wel mee willen gaan, maar op school hebben de leraren de repetitieziekte en als je zomaar wegblijft, krijg je een hoop geduvel. Nu het schooljaar op zijn eind loopt, willen die lui precies weten of we in al die maanden ook nog iets hebben geleerd, en welke richting nu verder de beste is. Vooral de Gnuif maakt zich druk. Hij geeft wiskunde en de hele klas vindt dat moeilijk. Hij legt ook niet zo goed uit, geloof ik. Net of er niks aan is, zet hij een paar lijntjes en cijfers op het bord en dat moeten wij dan maar meteen snappen. Ja, voor hem is dat natuurlijk gesneden koek, hij doet al dertig jaar niets anders. Maar voor ons is het splinternieuw en erg geheimzinnig.

De enige in de klas met een echt goede wiskundeknobbel is John, die krijgt niets dan tienen voor dat vak. Kees en ik zijn al blij als we er een zeventje uitslepen, maar John, die geen zin zonder fouten kan schrijven, geniet van dat gegoochel met cijfers en symbolen.

Gisteren zei de Gnuif: ‘Ik snap niet dat jullie er zo’n moeite mee hebben. Zelfs John draait er zijn hand niet voor om.’

Zélfs John? Wat bedoelde hij daar mee, dacht ik later. John is een neger, zijn vader is Surinamer, maar ik zou niet weten waarom zwarte jongens geen wiskundehoofd kunnen hebben. Misschien bedoelde de Gnuif het zo ook niet, maar ik vond het toch wel raar klinken. 'John zat te stralen of hij een complimentje had gekregen — en dat was het misschien ook wel. Nee, als ik dat denk doe ik ook aan discriminatie. Jasses, wat is het ingewikkeld. Echt iets voor de Gnuif om zo’n vage opmerking te maken waarmee je toch geen kant uit kunt. Ik heb me voorgenomen voortaan wat beter te luisteren naar wat mensen zo langs hun neus weg zeggen. Want ik geloof, dat ze zich daardoor bloot geven, zonder het zelf te beseffen.

Gisteren wilde oma weten of ik echt veel van mijn vader hield. Dat vond ik een moeilijke vraag. Ik weet het eigenlijk niet.

Ik heb medelijden met hem, en ik bewonder hem erg. Hij is zo’n mooie man, en natuurlijk erg knap en wie weet wat een leuke jongens dat zijn, die broertjes van me. Maar als mijn vader niet komt, mis ik hem helemaal niet. Zo gauw hij weg is, wordt thuis alles weer gewoon. Nou ja, ik ben er ook niet aan gewend om elke avond een vader te zien zoals de meeste kinderen. Soms heb ik het gevoel alsof Sinterklaas langs is geweest en zoveel speelgoed en boeken heeft achtergelaten, dat je niet weet waarmee je het eerst zult beginnen en je je daarom toch verveelt . . . Het komt allemaal tegelijk. Eerst een pa, dan nog twee broers, en misschien gauw een verhuizing naar Brazilië en dat terwijl mams en ik het hier juist zo fijn vonden en het echt naar onze zin hadden. Was hij maar een paar jaar eerder gekomen! O nee, dat kan niet. Toen had hij een vrouw, en kinderen. Toen bestonden mams en ik helemaal niet voor hem. Nu opeens weer wel. Oma zei, toen ik niet kon zeggen of ik iets om mijn vader gaf: Wrok koesteren is verkeerd, Monique. Wat voorbij is, is voorbij. Mensen maken nu eenmaal fouten. Dat moet je ze kunnen vergeven. Voor eerlijk berouw moeten we respect hebben.’ En nog veel meer van die dingen. Ze zal wel gelijk hebben. Miepie is maar een doodgewone poes, en als ik haar een beetje plaag, wordt ze kwaad en slaat haar nagels uit, maar vijf minuten later kruipt ze spinnend op mijn schoot en is allang vergeten dat ze boos op me was. Katten zijn verstandige dieren, die mokken niet. Dan moeten ménsen het zeker niet doen. Dat weet ik allemaal wel. Maar ik denk dat mijn vader mams toch wel veel verdriet heeft gedaan. Ik bedoel niet alleen vroeger, toen hij haar in de steek liet, maar die woensdagavond toen hij vertelde over zijn zoontjes, en zijn overleden vrouw. Mams is niet voor niets de hele dag naar tante Alie gegaan. Misschien wilde ze er eens met oom André over praten. Toen ze ’s avonds thuiskwam, leek ze heel opgewekt. Oom André had ze maar kort gesproken, zei ze. Met tante Alie samen had ze een taart gebakken en ze bracht een groot stuk mee voor oma en mij. Over mijn vader geen woord.

Albert-Jan is al een paar dagen niet op school geweest. Ik dacht: zou hij ziek zijn en ik vroeg het aan Kees, maar die wist het ook niet.

Gisterenmiddag dacht ik: weet je wat? Ik bel gewoon op. Oma was gaan rusten, dus ik had het rijk alleen. Ik draaide zijn nummer en kreeg zijn moeder aan de telefoon. Ik zei neutraal: ‘Hallo, kan ik Albert-Jan even spreken? ’ maar dat ging natuurlijk niet zomaar.

‘Met wie spreek ik,’ vroeg ze en toen moest ik toch iets zeggen, en ik durfde opeens mijn eigen naam niet te noemen en zei toen maar: ‘Met Marianne de Wit.’

‘Albert-Jan heeft een dikke enkel en kan niet lopen,’ zei zijn moeder. ‘Hij is zondagmiddag uit een boom gevallen. Hij wil altijd klimmen en ik zei nog, jongen doe dat nou niet, denk om je goed, maar hij wilde niet luisteren en nu zit hij er mee.’

‘Doe hem de groeten van de klas, mevrouw,’ zei ik en toen legde ik meteen de hoorn neer, want ik was als de dood dat ze mijn stem zou herkennen. Maar nu zit ik er toch een beetje over in. Albert-Jan moet niets van Marianne hebben, hij vindt haar lelijk. Dat is kinderachtig, ze is juist heel aardig. Maar nu denkt hij natuurlijk dat zij heeft opgebeld en dat ze zich ongerust over hem maakt. Wie weet denkt hij, dat ze verliefd op hem is, en gaat hij haar er mee plagen. Ik geloof dat ik het haar maar moet vertellen.

14 mei

Albert-Jan was vandaag weer op school, maar hij hinkt nog wel. Die twee jongens uit 3b zagen me gisteren op het schoolplein en ze probeerden me weer achter het fietsenhok te krijgen, maar ik zag Frankenstein over het plein banjeren, met zijn handen op de rug, dus keek ik wel uit. Frankenstein gaat in de pauze nooit koffie drinken in de leraarskamer, zijn maag kan er niet tegen. Daarom wandelt hij dan zo’n beetje rond en houdt toezicht. Omdat ik zag dat hij op me lette, durfde ik niet met Thijs en Evert mee te gaan. Als-ie ons weer snapt, heb je kans dat de rector me van school trapt en dat wil ik niet.

Dat zei ik ook tegen die jongens en toen namen ze me mee naar het lage muurtje voor de struiken. Daar gingen we zitten kletsen, ik in het midden. Ik zag Frankenstein weer kijken maar hij kon er niets van zeggen, want het is niet verboden op dat muurtje te zitten en met elkaar te lachen. Die jongens maken me altijd aan het lachen, ze kunnen zo gek doen. Thijs spaart voor een gitaar, hij wil in een beatband spelen. Frankenstein denkt zeker dat hij op me moet passen omdat ik geen vader heb. Nou, Sofie heeft wél een vader, altijd gehad, en die zou hij een beetje in de gaten moeten houden, want wat die soms uithaalt!

Evert vertelde dat ze op zaterdagmiddag altijd naar de cafetaria gaan en hij vroeg of ik ook wilde komen, om half drie. Ik zei ja. Want Albert-Jan is in de weekeinden toch altijd weg, nu ze die sta-caravan hebben. Kees mocht een keer mee en hij zei, dat het geweldig was.

Ik ben woest op Marianne. Ze mag niet mee met de werkweek aan het einde van de maand. Het is ook wel duur en mams zuchtte diep toen ik haar vertelde dat het bijna honderd gulden ging kosten, maar ik mag toch. Marianne niet. Niet vanwege het geld, maar ze kan thuis niet gemist worden. Haar moeder is half verlamd en rijdt rond in een wagentje, ze kan bijna niets doen. Erg hè? En Marianne heeft verder enkel een paar broers, zodat zij moet koken en de bedden moet opmaken, na schooltijd. Ik zei: ‘Meid, laat die broers van jou ook eens wat doen! ’ maar toen zei zij: ‘Dan ken jij die knullen niet.’ Nou, al had ik tien broers, allemaal groot en sterk, dan zouden ze me zoiets niet hoeven lappen. Marianne is toch geen dienstmeid! Maar ze durft niet van zich af te bijten thuis en omdat ze maar een meisje is, moet zij voor alles opdraaien. Ik zei: ‘Je moet ze eens goed vertellen dat je niks minder bent dan zij, en ook recht hebt op een weekje Valkenburg.’ Zij zei: ‘Dat durf ik niet. Mijn moeder voelt zich toch al zo schuldig omdat ze zo weinig kan doen. Ik wil niet aan haar hoofd zaniken,’ Gossie, ze schijnen het daar die moeder kwalijk te nemen dat ze invalide is! Dat kan dat mens toch niet helpen?

Ik heb twee broertjes in Zuid-Amerika. Zouden dat ook van die draken zijn? Nee, vast niet. Ik vind het veel fijner om te geloven dat ze net zo iets zijn als die kleintjes bij Kees thuis: lekker druk en vol gekke invallen.

16 mei

Mijn vader was weer gekomen gisteravond. Hij bracht foto’s mee van Pepe en Miguel. Die Pepe is gewoon een schattig kleutertje met krulhaar. Miguel leek me nogal mager en op de foto leek hij een beetje verwaand, vond ik. Hij droeg een spierwit pakje en een hoed in de hand. Hij was zes toen die foto werd genomen, vertelde mijn vader. Voor de verjaardag van zijn moeder, die leefde toen nog. Ik vroeg me af, of die moeder blij was met dat portret. Wie heeft ooit een foto gezien van een kind van zes, met een hoed in de hand? Met zo’n deftig pakje aan kun je ook niet lekker rollebollen, als je je neus snuit zit er al een vlek op. Maar om in te spelen zal hij wel iets anders aankrijgen. Mijn vader had nog meer foto’s. Van zichzelf op waterskies. En van Rosita, zijn vrouw. Zo mooi als een plaatje was ze, met net zo’n gezicht als je wel eens ziet van Spaanse danseressen op de televisie. En nog een van Rosita, als ze paard rijdt. En van de jongetjes in een ponywagen. Echte vakantiefoto’s waren het. Ik kon me niet voorstellen dat die mensen op die kiekjes iets met ons te maken hadden — ze leken zo volslagen vreemd. En toch is die man op het strand, met die vrouw en die twee kleintjes om zich heen, mijn vader. En die jongetjes zijn mijn broers. Naar die foto, die van de picknick op het strand, keek ik het langst. Ik probeerde de mooie Rosita weg te denken en mams er voor in de plaats te zetten en ik ook nog ergens erbij — maar dat wilde niet lukken.

Oma was natuurlijk helemaal vertederd door die jongetjes, mams zei niet veel. Toen ze de kiekjes aan mijn vader teruggaf, zei oma zacht: ‘Zulke lieve kinderen — en ze lijken sprekend op je, Fred.’

‘Ik verlang heel erg naar ze,’ zuchtte mijn vader.

Dat deed me pijn. Had hij, in al die jaren, ooit naar mij verlangd? Ik ben toch ook zijn kind? Mams zou wel gelijk hebben, in die ruim twaalf jaar was hij natuurlijk een paar keer in Holland geweest, misschien wel mét het hele gezin — maar naar mij was hij niet een keer komen kijken. Naar mij had hij niet verlangd.

Ik keek opzij naar mams, want al zei ze niets, ik voelde haar arm om mijn schouder kruipen. We zaten als altijd samen op de bank. Ze keek me niet aan, ze keek naar mijn vader, maar ik wist opeens dat ze opnieuw hetzelfde dacht als ik, en dat het haar net zoveel pijn deed.

Ik kreeg zin om te huilen. Daar kon ik niets aan doen, de tranen sprongen in mijn ogen. Mijn keel zat helemaal dicht en oma scheen het te merken, ze zei: ‘Wat zielig toch voor die kinderen, zo vroeg zonder moeder.’ Ze was erg ontroerd, ach, oma is zo goedhartig, ze heeft gauw medelijden. Ik slikte, ik probeerde het ook zielig te vinden voor Pepe en Miguel en bij Pepe was het niet zo moeilijk. Miguel met zijn verwaande smoeltje en deftige pakje leek me een mispunt. Ik vroeg me af of ik met dat joch wel zou kunnen opschieten.

‘Wat ik niet begrijp,’ zei mams plotseling, ‘is dat je voor je vrouws verjaardag een foto liet maken van die ene jongen, en niet van allebei.’

Mijn vader keek een beetje verbaasd.

‘Miguel is de oudste,’ zei hij, alsof dat alles verklaarde. Mams zweeg.

Mijn vader, die nu dacht dat hij genoeg indruk had gemaakt met die foto’s en misschien ook had gezien dat ik bijna zat te janken, stopte de kiekjes weer in zijn portefeuille en knikte mams hartelijk toe.

‘Jullie komen in een paradijsje, Irene. Jullie zullen alles krijgen waarop jullie recht hebben.’

‘Ja? ’ vroeg mams koud. ‘Waar dan? ’

Het ging als een mes door me heen. Mams voelde nog steeds niets voor Brazilië. Mijn vaders mond viel open.

‘Ik heb alles in orde,’ zei hij snel. ‘Jullie komen in een mooie flat, helemaal ingericht en als je er iets aan wilt veranderen, kun je je gang gaan. Over geld hoef je je geen zorgen te maken, ik verdien genoeg. Binnenkort krijg ik de leiding over dat ingenieursbureau, dan zitten we helemaal op fluweel.’

‘Ik praat niet over geld,’ zei mams. ‘Maar jij wilt Monique en mij overplanten naar een ander werelddeel. We kennen de taal niet, de gewoonten niet, de geschiedenis niet.’

‘O, een beetje Portugees pikken jullie gauw genoeg op,’ meende mijn vader luchtig. ‘Toen ik in Rio arriveerde, de eerste keer, kende ik drie woorden Portugees ... nu spreek ik het of ik in Brazilië geboren ben. Alles is te leren. Monique is pienter genoeg, binnen een half jaar praat ze iedereen van de sokken, en jij ook, Irene.’

‘Ja, maar ik zou er niet mijn eigen brood kunnen verdienen. In geen jaren,’ antwoordde mams.

Mijn vader staarde haar zo verbluft aan, dat ik bijna moest lachen.

‘Als je met me trouwt hoef je toch niet meer te werken! Je hoeft helemaal niets te doen. In Rio is het heel gemakkelijk om huishoudelijk personeel te krijgen. Je kunt je helemaal wijden aan de kinderen.’

‘Hoor eens, Fred,’ zei mams liefjes, ‘Sedert mijn zeventiende jaar heb ik mijn eigen brood verdiend en nadat Monique werd geboren, werkte ik voor ons tweeën. Ik houd er niet van, afhankelijk te zijn.’

‘Je krijgt zo’n vrij leventje als je nog nooit gehad hebt,’ lachte mijn vader zorgeloos. ‘Je zult niet weten wat je overkomt.’ ‘Jawel,’ zei mams onwrikbaar. ‘Dat weet ik precies. Wat mij daar zal overkomen is, dat ik mijn onafhankelijkheid verlies. En mijn vaderland. En het recht over mezelf te beslissen. En dat zijn allemaal zaken die ik niet wens te verliezen.’

‘Ik begrijp je niet, Irene,’ zei oma snel.

‘Moeder, u begrijpt me precies, en Fred ook.’

Oma zweeg. Mijn vader riep mij te hulp.

‘Monique, zou jij niet naar Rio de Janeiro willen? ’ vroeg hij. ‘Misschien,’ zei ik voorzichtig, want ik wilde mams niet afvallen, ze neemt het ook altijd voor mij op. Ik begreep wat ze bedoelde. Reizen, ja, dat is heerlijk, de hele wereld rond, mieters! Maar gaan wonen in een vreemd, ver land, waar je nog niemand kent, achter raakt op school omdat je niet weet waar ze het over hebben, dat is iets anders. Dat weet ik nu, want we zijn een paar maanden geleden ook verhuisd en toen was ik opeens alle vriendjes en vriendinnen uit Amsterdam kwijt. Dat gaf een akelig leeg gevoel. Gelukkig werd ik gauw vriendjes met Albert-Jan en Kees en Marianne, maar in Rio zou dat zo vlot niet gaan, omdat ik de taal nog niet kende. En oma zou ik nooit meer zien.

Oma!

Ook mams zat plotseling naar oma te kijken, want zij was erg stil geworden. Ze had nog wel niet veel gezegd, maar nu was ze toch wel érg stil. Alsof ze luisterde naar iets: de wind, de regen, kaboutertjes die voor niemand zichtbaar waren.

Ze merkte dat.

‘Kinderen,’ zei ze gauw, ‘over mij hoeven jullie je geen zorgen te maken. Ik kan al weer aardig uit de voeten. In Amsterdam heb ik mijn woninkje en kennissen, ik zal heus niet vereenzamen.’ ‘Over u maak ik me juist wel zorgen,’ zei mams ernstig. ‘U bent nog niet half zo flink als u zich houdt. Gerard gelooft het wel, die heeft het te druk met zijn zaak in Groningen. Hoe vaak komt hij over? Alleen op uw verjaardag en die keer dat u in het ziekenhuis lag. Verder zien we hem nooit. Als Monique en ik nu ook nog vertrekken . . .’

‘Jullie zijn toch ook uit Amsterdam weggegaan,’ zei oma zacht. ‘Ja, omdat ik hier een goede baan kon krijgen en het beter was voor Monique. In dit stadje heeft ze de ruimte en meer frisse lucht . . . Maar we hebben u niet verwaarloosd.’

‘Dat is waar,’ gaf oma toe.

Mijn vader, die dat allemaal heel vervelend vond, draaide zich weer naar mij om.

‘Zeg jij eens wat, Monique.’

Wat moest ik zeggen? Laat oma barsten, want ik wil zo graag naar Rio met die mooie nieuwe vader van me?

17 mei

Ik moest gisteren ophouden met die moeilijke avond, want ik kreeg een lam handje van het schrijven. Maar ik wil het allemaal in mijn dagboek zetten, heel precies, zodat ik erover kan nadenken. Want iedereen is het er over eens dat ik moet beslissen, dat het om mijn toekomst gaat. En misschien helpt het dan, als je het eerst opschrijft en daarna vele malen overleest. Ik ben zo bang verkeerd te kiezen.

Mijn vader wilde me horen zeggen dat ik dolgraag naar Rio ging. Mams stond stilzwijgend doodsangsten uit, dat ik dat zou zeggen. Oma stond helemaal aan de kant van mijn vader, of liever aan de kant van zijn moederloze zoontjes.

Ik kreeg het er warm van.

‘Mag ik de foto van Miguel nog eens zien? ’ vroeg ik. En daar lag hij weer voor me, dat verwaande joch, met zijn hoedje in de hand. Nou ja, Brazilië is een warm land, met veel zon, zo’n hoed zal wel nodig zijn, maar zoals hij daar stond, zo parmantig en een beetje hooghartig, als een héér . . . het was te gek. ‘Rosita, mijn vrouw, was zo blij met die foto. Ik had er een zilveren lijst omgekocht en . . .’

Ik luisterde niet naar wat mijn vader zei, en hoorde het toch. Rosita was er blij mee geweest, met dat stijve joch en die deftige foto. Met dat dichtgeknepen mondje en die hooghartige blik. Oma had gelijk, hij leek écht op mijn vader, die nu zo hevig naar dat kind verlangde. De stamhouder. De oudste zoon. Als ik ooit ruzie met die knul kreeg, zou mijn vader partij trekken voor Miguel. En mams zou partij trekken voor mij, zelfs al had ik ongelijk, want dat had ze altijd gedaan. Op mams kon ik onvoorwaardelijk rekenen. Dat beloofde wat . . . Zou ik het zeggen?

Ik gaf de foto terug aan mijn vader en zei het. Waar ze allemaal bij zaten.

‘Die Miguel lijkt me een verwend mormel.’

Oma was diep geschokt. Mams glimlachte. Mijn vader werd kwaad.

‘Het is een beste jongen en keurig opgevoed,’ zei hij verontwaardigd. Ja, dat zal wel. Hij heeft beslist nooit gespeeld met die kindertjes uit de achterbuurten waarover mams me vertelde.

‘Als u het mij vraagt, is-ie een stiekemerd.’

‘Hoe kun je zoiets zeggen over een broertje dat je nooit gezien hebt en helemaal niet kent,’ riep oma logisch.

‘Dat ze haar broer niet kent, was niet Moniques schuld,’ viel mams snel in.

Mijn vader wilde natuurlijk geen kwaad horen over zijn oogappel, en dat vond ik sympathiek van hem. Hij begon Miguels goede eigenschappen breed uit te meten. Het kind was zo intelligent, had goede manieren, was trots en vol waardigheid en jokte nooit. Ik kreeg nu al een hekel aan hem. Dus zei ik zo neutraal mogelijk: ‘Nou, dan kan hij nog wel meevallen,’ en dat was dat.

Mijn vader ging gauw over op een ander onderwerp en begon weer over het leven in Rio en hoe fijn we het daar zouden hebben. Hoe meer hij praatte over de brede winkelstraten, de prachtige gebouwen, de mooie baai, hoe meer ik moest denken aan de onafzienbare krottenwijken achter de stad, tegen de bergen aan. Ik had er in de platenatlas op school een paar afbeeldingen van gezien — en mams had gelijk: het was iets verschrikkelijks. Daarover praatte mijn vader niet. Met geen woord. Zou hij het niet weten?

Oma was helemaal van de kaart door al die prachtige verhalen en luisterde met glanzende ogen. Ik snap het niet. Als mams en ik met mijn vader meegaan, blijft zij achter, moederziel alleen. En ze houdt zoveel van ons. Toch wil ze niets liever, dan dat we weggaan.

Ik kreeg opeens een schitterend idee.

‘Pa,’ riep ik uit. ‘Waarom zoekt u geen baan in Nederland? U kunt hier vast wel werk krijgen en dan die jongens ophalen. Ze zullen het hier ook wel fijn vinden.’

‘Ja,’ zei mams. ‘Daarmee zouden alle bezwaren in één klap van de baan zijn. Monique, je bent een vat vol goede invallen’ Ze knuffelde me even. Maar mijn vader werd al weer kwaad.

‘Dat kan niet,’ zei hij streng. ‘In Rio ben ik helemaal ingebur-gerd, ik heb er mijn vrienden, relaties . . .’ Hij schudde het hoofd.

‘Bedoel je? ’ vroeg mams, ‘dat het je moeilijk zou vallen je weer aan te passen aan het Hollandse leven? ’

‘Allicht,’ riep hij uit. ‘Ik ben het hier helemaal ontwend. Op straat loop ik me dood te ergeren. Als ik de kranten en tijdschriften inkijk, kan ik mijn ogen niet geloven. Ik voel me hier helemaal niet meer thuis en snak er naar, te vertrekken.’

‘Juist,’ zei mams, ‘en dus vind je dat we ons maar moeten aanpassen aan het leven in Brazilië, ofschoon ons dat niet aantrekt en helemaal wezensvreemd is.’

‘Vrouwen passen zich gemakkelijk aan,’ zei oma snel.

‘Dat is onzin,’ antwoordde mams. ‘Van vrouwen wordt verwacht dat ze zich aanpassen, zich in alles schikken en dat ze over zich laten beslissen. Maar ik ben dat allang ontgroeid. Ik heb jarenlang over mezelf moeten beslissen, mijn eigen leven moeten opbouwen, en het beviel me uitstekend.’

‘Je bent nog net zo koppig als vroeger,’ bromde mijn vader ontevreden. ‘Je wilt me gewoon de kans niet geven, tegenover Monique alles goed te maken.’

‘Ik ben bereid je die kans te geven,’ zei mams, ‘omdat Monique er recht op heeft. Maar ik zie niet goed, dat je alleen maar iets goedmaakt door je dochter uit haar omgeving te plukken waarin ze gelukkig is, en haar over te planten naar een land, waaraan ze misschien nooit zal wennen.’

‘Ze zal niets te kort komen,’ verzekerde mijn vader ons. ‘Materieel niet. Maar verder? Zal ze gelukkig zijn in Brazilië? Ik weet het niet, Fred. Ik vind dat we daar nog eens grondig en diep over moeten nadenken.’

Ik grinnikte, want ik had mams wel door. Zij is bang voor dat land. Ze is bang dat wij andere mensen moeten worden, om daar thuis te raken. Dus werd er die avond weer niets beslist. En nou het gekke: ik ben daar blij om. Ik vind het erg spannend. Zullen we gaan of niet? Hoe langer ik er over nadenk, hoe meer ik begin te twijfelen. Het lijkt heel wat: verhuizen naar Rio de Janeiro, de mooiste stad van de wereld — aan de voorkant dan. Elke dag zwemmen en twee broertjes krijgen en een vader, die me zal leren waterskiën. Maar mams zou zich vervelen en ik zou kibbelen met dat verwaande mini-heertje Miguel en ik zou Albert-Jan en Kees nooit meer zien, en oma missen en dat verrukkelijke kleine pestlandje van ons moeten verlaten. Mams en ik zouden heimwee krijgen, vast en zeker. Albert-Jan zei vanmorgen nog tegen me: ‘Nu ga je er op school zeker lekker de kantjes aflopen, want jullie gaan toch gauw weg.’ Maar dat doe ik niet. Ik ben heus niet zo’n uitslover, maar ik vind het gewoon fijn om goeie beurten te maken en ik wil met alle geweld een mooi eindrapport hebben om mee te nemen als we naar Rio gaan. Wie weet hoe lang het duurt eer ik daar naar school kan gaan! Ik moet eerst Portugees leren en dat is moeilijker dan Duits, zegt mams. Ik leer wel gemakkelijk en snel, en ik ben er niet bang voor, maar ik wil toch ook gauw in staat zijn mijn eigen brood te verdienen, net als mams. Het lijkt me niks leuk om later maar af te moeten wachten wat voor soort man je treft en of die wel genoeg voor je kan verdienen. Je moet toch zeker je eigen boontjes kunnen doppen? Mams zegt: ‘Wij zijn geen tweederangsmensen, al zijn we vrouwen,’ en dat vind ik mieters van haar.

22 mei

Wat er nu toch is gebeurd! Ik ben er helemaal van ondersteboven en ik weet gewoon niet waar ik moet beginnen.

Het kwam door Thijs en Evert. Die hadden me gevraagd of ik zaterdags ook naar de cafetaria kwam en eigenlijk durfde ik niet goed. Stel je voor, dat ze er niet zouden zijn, dan stond ik mooi voor gek. Maar toen dacht ik: ik loop er gewoon een keertje langs en dan zie ik het wel. Toen ik de hoek omsloeg, zag ik ze juist aankomen en ze begonnen meteen te roepen en te zwaaien en namen me mee naar binnen. Binnen vijf minuten zaten we te schateren. Ze deden weer zo mallotig en vertelden sterke verhalen over de leraren, en hoe ze de Gnuif in het ootje hadden genomen, want ze hebben net zo’n hekel aan hem als wij. Evert wist weer een hele serie moppen. Maar de zon scheen en ik vond het zonde om steeds maar binnen te zitten. Ik wilde ook een beetje bruin worden, dan zou ik beter bij mijn vader passen. Daarom gingen we een poosje later naar het plantsoentje. Daar staat maar één bank en die was bezet, dus gingen we gewoon op het grasveldje zitten. Thijs had een piepklein bloknootje bij zich en Evert had een ballpoint en toen deden we een gek woordspelletje, hangen noemden ze dat. Je moet een moeilijk woord raden en telkens als je het fout doet komt er een streepje bij, eerst de galg en dan het poppetje, en als het poppetje af is, met armpjes en beentjes en je hebt het woord nog steeds niet gevonden, dan hang je. Ik vond het geinig, maar ze namen wel erg moeilijke woorden en ik hing vier keer. Thijs twee keer en Evert helemaal niet. Thijs zat me te stompen en Evert zat hém te stompen en toen rolden we gewoon om van het lachen en Everts lange haar raakte vast aan een struik en ik moest hem lospeuteren en we dachten dat we er in bléven en toen . . . toen kwam mijn vader net aan. Hij was niet met de auto, zeker vanwege het mooie weer en hij was op weg naar huis. Hij hoorde ons natuurlijk gieren en keek en daar lag ik. Rollend met twee grote jongens in het gras. Ik dacht dat hij een hartaanval kreeg.

‘Monique! ’ schreeuwde hij. ‘Wat betekent dat? ’

‘We amuseren ons, meneer,’ riep Thijs brutaal.

‘Maar dan toch niet met mijn dochter,’ tierde mijn vader en hij greep me bij mijn arm en sleurde me overeind. Ik schaamde me een ongeluk. Zoiets zou mams nooit doen. Ik rukte me los.

‘Dit zijn Thijs en Evert, ze zitten bij me op school. Het zijn heel aardige jongens,’ riep ik. Want in de klas trekken we ook altijd één lijn als iemand het met een leraar aan de stok heeft. We laten elkaar niet vallen. En mijn vader stond te schelden tegen die jongens dat het niet mooi meer was. Toch zijn ze écht aardig, een beetje wild, maar zo zijn jongens nu eenmaal. En we deden niks verkeerds, we hadden alleen lol.

‘Monique, je moest je ogen uit je kop schamen,’ schreeuwde mijn vader woest en dat deed ik ook, maar niet zoals hij het bedoelde.

‘Waarom? ’ gilde ik. ‘Het zijn mijn vrienden.’

‘We zaten gewoon onze woordenschat uit te breiden, meneer,’ zei Thijs grinnikend' en hij zwaaide met het bloknootje. Mijn vader zei toen niets meer, hij keerde ze de rug toe en duwde mij vooruit.

‘Hup, naar huis jij.’ Hij bleef me maar duwen tot ik opzij stapte. ‘Ik wil niet naar huis.’

‘Wis en waarachtig wel, wat zullen we nu hebben? ’ Hij was vreselijk kwaad.

Ik hoorde Thijs en Evert lachen. Ik liep weer door en huilde een beetje. Gaat dat zo als je een vader hebt?

‘Mams vindt het niet erg als ik met jongens speel,’ riep ik. ‘Wacht maar, tot ik haar dit vertel,’ antwoordde hij grimmig. De klikspaan! Ik dacht: nou pa, dat zal je tegenvallen. Dan ken je mams nog niet.

Achteraf vond ik dat een gekke inval. Ja, hij zal mams niet kennen! Hij was bijna met haar getrouwd geweest. Ik zette het opeens op een lopen, vloog het pleintje over en in plaats van de Coornhert in te duiken, sloeg ik ineens rechtsaf, de Admiralenlaan door, regelrecht naar de Merelhof,' waar Albert-Jan woont. Zou hij thuis zijn? Toen ik langs zijn huis draafde, was alles daar stil en leeg. Je kunt het aan een huis zó zien als de bewoners er niet zijn. Ik holde door, de ene straat na de andere. Zo hard zou de ingenieur uit Zuid-Amerika wel niet kunnen lopen. Toen stond ik opeens voor Kees’ deur.

En Kees was er wel. Al zijn broertjes en zusjes, zijn vader en moeder zaten in de tuin, tussen het eeuwige wasgoed dat er te drogen hing. Ik hoefde alleen maar achterom te lopen en er midden tussen te ploffen.

‘Nou, nou,’ lachte Kees’ vader. ‘Wie zit jou achterna? ’ ‘Sinterklaas,’ zei ik. Ik was helemaal buiten adem. Ankie klom meteen op mijn benen.

‘Wou hij je in de zak stoppen? ’ vroeg ze en toen wilde ze alles horen over Sinterklaas, die hartje zomer in de stad was komen opduiken. Ankie is bijna vier, maar zo bijdehand als zes anderen. Bij Kees thuis zijn ze allemaal zo pienter.

Kees gaf me een stomp, hij vond het geweldig dat ik gekomen was, zonder dat we iets hadden afgesproken. Zijn vader stoeide mee. ‘Sinas? ’ vroeg zijn moeder. De ongeluksdag was weer goed. Kees is een fijne jongen en zijn hele familie is mieters. Ze hebben lang niet zoveel geld als bij Albert-Jan, maar ik ben er tenminste welkom.

Ik kwam pas om half zes thuis en mijn vader was er natuurlijk.

Hij had oma in kleuren en geuren verteld, hoe hij mij in het plantsoentje met jongens had ‘gesnapt’ en ze zullen het wel over de straffe leiding hebben gehad. Omdat het nog wel een uur zou duren eer mams kwam, pikte ik een boterham en ging naar het slaapkamertje, want die vader van me wil ik voorlopig niet zien. Wat denkt hij wel? Straks komt mams en dan begint-ie natuurlijk weer van voren af aan te zeuren.

23 mei

O, ik heb zo ontzettend veel te vertellen! Het is voorbij. Mijn vader is weg en zal nooit meer terugkomen. Ik moet het opschrijven. Misschien helpt dat.

Mams kwam tegen zeven uur thuis gisteravond, flink moe en uitgehongerd. Het was zaterdag en het was dus een vreselijk drukke dag voor haar geweest. Oma had pannekoeken gebakken en omdat ik ook zat te klappertanden van de honger, bleven we maar dooreten, mams en ik.

Mijn vader at weinig, oma eet nooit veel en ze waren allang klaar toen wij nog volop zaten te smullen. Ik ben gek op pannekoeken met appelstroop. De laatste deelden mams en ik samen en het was verschrikkelijk gezellig. Maar nauwelijks had ik oma geholpen de tafel af te ruimen, of daar begon het lieve leven. Ik stond nog in de keuken om koffie te zetten, oma ging vast naar de kamer en ik hoorde de stem van mijn vader. Ik kon niet alles verstaan, maar het ging natuurlijk over die jongens. Ik liet de filter in de steek, want ik houd er niet van als ze achter mijn rug roddelen.

‘Wat waren dat voor jongens? ’ vroeg mams juist. Je kon zien dat ze hondsmoe was. Ze had haar schoenen uitgeschopt en zat over haar kuiten te wrijven.

‘Gewoon, jongens van school,’ zei ik, al had ze het niet aan mij gevraagd.

‘Nou en? ’ Mams zag er natuurlijk geen kwaad in. Ik had niet anders verwacht.

‘De manier waarop ze aan Monique zaten te plukken beviel me niets,’ zei mijn vader boos.

‘Misschien beviel het Monique,’ zei mams.

‘Irene toch! ’ riep oma geschokt.

‘Koffie! Ik snak naar een sterke kop koffie,’ zei mams en ik holde terug naar de keuken. Daardoor verstond ik niet wat mijn vader zei. Maar opeens hoorde ik mams stem uitschieten: ‘Schei toch uit! We zijn hier niet in Brazilië waar ze hun dochters opsluiten! ’

Ik schrok me lam. Déden ze dat in Rio? Met de volle koffiepot en bonzend hart ging ik terug naar de kamer. Mams schonk in. Ik nam een flesje prik, dat vind ik lekkerder.

‘Hè heerlijk! Fred, die dochter van ons zet zalige koffie,’ zei mams tevreden.

‘Met een beetje leiding zal ze een uitstekende huisvrouw worden,’ knikte oma.

‘O nee,’ riep ik gauw. ‘Ik ga studeren. Ik word ingenieur of dokter.’

‘Daarom speel je nu zeker doktertje met een stel nozems,’ viel mijn vader uit. Ik kreeg een kleur. Een dokter is een belangrijke man, die zieke mensen beter maakt. Doktertje spelen als je nog een kind bent is iets smerigs. Probeer maar eens wijs te worden uit grote mensen! Mams ontplofte meteen.

‘Fred, hou er over op,’ zei ze woedend. ‘Monique is volkomen op de hoogte en zal niet in zeven sloten tegelijk lopen.’

Zie je wel, hij kwam met zijn verontwaardiging van een koude kermis thuis. Ik had het hem kunnen voorspellen. Mams vertrouwt niemand, maar mij wel!

‘Bovendien,’ zei ze hard, ‘heb jij er niets mee te maken. Ruim twaalf jaar heb je je geen bliksem van je dochter aangetrokken en dan hoef je nu niet opeens op hoge benen aan te komen zetten met opvoedkundige praatjes en morele verontwaardiging-’

Zo, die zat!

‘Ik heb er wel mee te maken,’ brieste mijn vader. ‘Ze is mijn dochter, en dat geeft me het recht me te bemoeien met haar opvoeding.’

‘Over welk recht heb je het nu? ’ snauwde mams. ‘Over het recht om haar midden op straat beschaamd te zetten? Over het recht om haar te verbieden haar eigen vrienden te kiezen? ’ ‘Monique is nog maar een kind, Irene,’ zei oma zacht.

‘Juist,’ riep mijn vader.

Mams snoof. Ze zag wit van vermoeidheid, maar ze gaf geen krimp.

‘Dat Monique nog een kind is, is een reden te meer om haar rechten te respecteren,’ brieste ze. ‘Monique had recht op vaderliefde, net als elk ander kind, en dat heb jij haar onthouden. Ze had recht op vaderlijke bescherming, maar jij zat ver weg en trok je niets van haar aan. Als je je van begin af aan met je kind had beziggehouden, al was het maar uit de verte, en had geholpen haar groot te brengen, dan zou je recht van spreken hebben gehad. Nu niet.’

Mijn vader was duidelijk geschrokken en bond in.

‘Goed, goed,’ mompelde hij, ‘ik ben de Nederlandse toestanden nu eenmaal ontwend. Bij ons in Rio zijn ze strenger. Dat moet ook wel, in zo’n klimaat en . . .’

‘Dat heeft niets met het klimaat te maken, maar met de mensen zelf,’ zei mams. ‘En dat is een van de redenen waarom ik niet naar Rio wil. Mijn dochter moet in vrijheid kunnen opgroeien en niet betutteld worden door volwassenen die zelf niet deugen.’

Ze trok haar benen op en masseerde haar tenen in de dunne nylons.

‘Jullie moeten niet zo bekvechten,’ zei oma zacht. ‘Je dringt Fred steeds in de verdediging, Irene en dat is niet eerlijk. Hij bedoelt het goed. Heb je geen respect voor oprecht berouw? En denk je helemaal niet aan je kind? ’

‘Ik doe niet anders,’ antwoordde mams stug.

‘Kom nou, je denkt alleen aan jezelf, niet aan Monique. Toch is het haar toekomst die op het spel staat. Moet ze ten eeuwigen dage een onecht kind blijven, hunkerend naar een vader, die haar door haar moeder niet gegund wordt? Schaam je, Irene.’

Oef, dat kwam hard aan. Ik zag mams helemaal wegtrekken en ik moest opeens denken aan die avond, dat ik haar huilend van ellende in de keuken had aangetroffen, vóór mijn vader kwam opdagen. Toen was ze ook zo moe geweest. Hoe kon oma zeggen dat mams niet aan mij dacht? Mijn vader praat maar over: alles goedmaken, maar ik geloof niet dat hij een flauw idee heeft van wat er eigenlijk goed te maken valt. Wat mams voor me heeft overgehad zal hij nooit kunnen vergoeden.

‘Mams hoeft zich voor niemand te schamen,’ gilde ik. Ik schonk gauw nog een kop koffie voor haar in, mijn handen trilden. Ik begreep niets meer van oma. Ze zat het maar voor mijn vader op te nemen, terwijl ze vroeger altijd op hem liep te mopperen omdat hij mams in de steek had gelaten. Maar dat hij nu toch was gekomen, na al die tijd, vond ze zo geweldig dat ze hem meteen alles had vergeven. Mams glimlachte beverig tegen me, dronk de kop leeg en trok toen weer een beetje bij. ‘Goed,’ zei ze. ‘Als jullie vinden dat ik Monique te kort doe, dan zullen we haar laten beslissen.’ Ze draaide zich helemaal naar mij toe. ‘Hoe denk je er over, Monique, wil je die meneer als vader hebben? Niet te snel beslissen, eerst nadenken. Je bent een gelukskind, schatje. Jij krijgt een kans uit duizenden, jij mag je vader kiezen.’

‘Monique en ik kunnen uitstekend met elkaar overweg, nietwaar? ’ zei mijn vader gauw. Dat had hij nu juist niet moeten zeggen, want zoals hij in het plantsoentje tegen me had staan schreeuwen, dat was ronduit idioot geweest. Maar toch . . . Met mams heb ik ook wel eens ruzie en dat geeft niks, ik houd toch vreselijk veel van haar. En Albert-Jan ligt ook wel eens met zijn vader overhoop en toch is hij dol op hem. Dat heeft hij me zelf verteld. Vaders zijn soms onrechtvaardig, dat schijnt erbij te horen en dat is helemaal niet zo erg.

Ik deed eerst alsof ik heel diep na zat te denken, terwijl ze me alle drie gespannen aankeken en ineens zat ik ook te piekeren, echt.

Mams zou met hem trouwen als ik mijn toestemming gaf. Als ik nee zei, zou ze hem wegsturen. Voorgoed . . .

Maar. Ik dacht plotseling ook aan alles wat ze me had geleerd over zelfstandigheid. En hoe een mens, ook een vrouw, haar leven zelf moet inrichten.

Natuurlijk wilde ik een vader hebben, daar had ik mijn hele leven naar verlangd. En vooral zo’n vader. Hij was zo groot en knap en sportief. Ik zou trots op hem kunnen zijn.

Tot nu toe was ik alleen trots op mams geweest. Hoe ouder ik word, hoe beter ik begrijp dat ze het niet altijd gemakkelijk had. De een liep haar diep te beklagen, de ander zei steeds: ‘Wat ben je flink! ’ en mams kon dat niet uitstaan. Ze wilde gewoon zijn en gewoon leven. En samen hadden we het heel fijn gehad. Dat mag ik gerust zeggen: we deden allebei wat we konden om bij elkaar te kunnen blijven en er wat van te maken. Ik was niet trots op mams omdat ze knap was en moeilijke dingen deed en zo sportief was, of zo mooi was, of veel geld verdiende, want dat deed ze allemaal niet. Ik was trots op haar omdat ze zich niet klein liet krijgen, niet zeurde, niet klaagde, en zich ook niet beter vond dan andere mensen. En ik voelde hoe bang ze nu was, dat ik zou zeggen: ‘Trouw met die man, want ik wil een vader hebben.’ Ze zou het doen, voor mij. Maar niet omdat ze het zelf wilde. De liefde van vroeger... daarvan was niets meer over.

Ik kwam er maar niet uit. Eigenlijk wilde ik zo graag naar die wonderstad aan de baai, naar die broertjes van me, die ik wel zou temmen, naar die mooie flat en de blauwe luchten en het brede strand . . .

‘Ik weet het niet,’ zei ik ongelukkig. ‘Mams, ik kan toch niet zeggen met wie je wel of niet moet trouwen? Dat kun je toch alleen zelf uitmaken? ’

Ik zag tranen in haar ogen springen. Het was doodstil in de kamer.

‘Het is jouw leven, mams,’ fluisterde ik.

‘Ook het jouwe, Monique.’

‘Eventjes, tot ik groot ben. En dat is gauw genoeg . . .’

Oma was verontwaardigd.

‘Het kind beseft niet wat ze zegt. Ze is boos op Fred omdat ze vanmiddag voor het eerst in haar leven kennis heeft gemaakt met vaderlijke gestrengheid.’

Ach, welnee. Ik schudde het hoofd. Dat was ik al bijna vergeten en het was niet zo belangrijk. Ik mocht niet voor iemand anders beslissen, dat was het. Oma begreep het weer niet.

‘Je moet het zelf uitzoeken, mams.’ zei ik weer.

Mams twijfelde zichtbaar. Ze bleef me aankijken, alsof ze onder mijn haar zocht naar wat ik bedoelde, wat ik wilde. Oma brak de spanning.

‘Denk aan die twee stakkertjes daar, Irene. Die jongetjes zonder moeder, die jou zo hard nodig hebben.’

Mams bevroor.

‘Ben ik verantwoordelijk voor Freds kinderen? Ik vind het zielig voor hen, maar mij gaan ze niets aan. In deze wereld groeien miljoenen kinderen op zonder ouders, en die hummels zijn er dikwijls heel wat slechter aan toe dan Freds zoontjes. Ze verloren hun ouders, gezondheid, alles wat ze bezaten door oorlogsgeweld, bomaanslagen . . . Als iemand mij vroeg om voor een paar van zulke stakkers te zorgen, zou ik onmiddellijk ja zeggen. Maar ik geef mijn zelfstandigheid niet op om Freds geweten te sussen, dat plotseling begon te knellen toen hij zijn vrouw verloor. Ik begrijp nu heel goed, waarom hij hier kwam, na bijna dertien jaar. Hij denkt dat hij zijn verdriet kan afkopen. Dat alles weer in orde zal komen met zijn leven, als hij heeft uitgewist wat hij vroeger verkeerd deed. Fred, wees nu eindelijk eens heel eerlijk! Ben je in die twaalf lange jaren wel eens in Holland geweest? Om je ouders, je zusters, je vrienden te bezoeken? ’

Weer was het stil. Doodstil. Oma zat ineengedoken in haar stoel, want die vraag had ze zien aankomen en ze had gehoopt dat mams hem niet zou stellen. Mijn vader zweeg.

‘Nou? ’

‘Ik ben een keer overgekomen voor de begrafenis van mijn moeder,’ zei hij moeilijk. ‘Dat is zes jaar geleden.’

‘Verder nooit? ’

Hij zweeg.

‘Alleen? ’ vroeg mams. Geen antwoord.

‘Dus niet alleen,’ zei mams. ‘Je bracht je vrouw mee, en de kleine Miguel. Maar naar Monique heb je niet omgekeken. Ook niet die andere keren dat je met verlof was. Je dacht er zelfs niet over! ’

‘Dat kon toch niet,’ barstte mijn vader uit. ‘Rosita wist niets over Monique ... ze zou er niets van begrepen hebben.’

Toen mijn vader dat zei, liepen de rillingen over mijn rug. Rosita had niets geweten van ons, van mij. Mocht het niet weten . . . Waarom niet? Schaamde mijn vader zich voor ons? Voor zijn eigen dochter?

Ik keek angstig naar mams, die eerst op haar lip beet en toen uitbarstte:

‘Maar nu ze dood is, mag ik me met de verdere opvoeding van je zoontjes belasten, nu moet ik opeens alles wat ik hier heb opgebouwd achterlaten om jou te volgen en me bij je aan te passen, alleen omdat het jou zo het beste uitkomt en alle sporen van wat je ooit verkeerd deed er met één klap door zijn uitgewist! ’

Mijn vader stond met een ruk op. Hij was zó kwaad, dat zijn bril scheef zakte.

‘Dit verdraag ik niet,’ schreeuwde hij. ‘Wat is dit voor een land? Wat zijn jullie voor mensen? Jij en je dochter . . . harteloze schepselen zijn jullie, die alleen aan zichzelf kunnen denken. Bah, ik spuw erop! Bestaat er een mooiere taak voor een vrouw dan zich op te offeren? Kun je iets beters doen met je leven dan het wijden aan een paar moederloze jongetjes? Daar zijn jullie toch voor? Waar moet het heen met de wereld als de vrouwen zich aan hun hoogste bestemming onttrekken, alleen nog over hun rechten praten en intussen een man maar laten tobben en tobben . . .’

Hij stikte bijna. Toen rende hij de kamer uit, dreunde de deur achter zich dicht. We hoorden hem ook met de buitendeur slaan.

En daarmee was het voorbij.

Ik kon het eerst niet geloven. Was hij nu voorgoed weggegaan? Oma snikte. Mams beefde. Ik voelde dat, omdat ze een arm om me heen had geslagen en me dicht tegen zich aandrukte. Ze zei niets, maar ik begreep dat ik ook dit keer geen vader zou krijgen. Oma liep de kamer uit en toen zat ik tegen mams schouder te huilen, maar ik was niet eens verdrietig. Ik had alleen maar zin om eens lekker te janken en ik schaamde me er niet voor.

Misschien krijg ik later nog wel eens een vader, een andere. Die

hoeft dan niet zo’n mooie man te zijn als mijn echte vader en ook niet zo rijk. Als hij mams maar begrijpt. En mij . . . want ik geloof dat ik erg veel op mams lijk.

24 mei

Middenin de nacht werd ik wakker en ik hoorde mams in het opklapbed zachtjes snikken. Ze deed haar best het heel stil te doen, maar ik merkte het toch. Huilde ze om mijn vader die nu weer naar Brazilië terug zou gaan? Of om die twee zoontjes van hem, die in een tehuis zaten en hun moeder missen?

Ik moest het weten. Stil klom ik naast haar en drukte me tegen haar aan. Haar wang was nat.

‘Waarom huil je mams? ’

‘Ik weet het niet,’ fluisterde ze, ‘zomaar . . .’

Het bed is nauw en we lagen heel dicht tegen elkaar aan.

‘Heb je spijt? ’ vroeg ik angstig.

‘Nee.’

‘Wat dan? ’

‘Heus Monique, ik kan het niet uitleggen. Ik voelde me opeens ellendig. Heb jij dat nooit? ’

‘Jawel . . .’

‘Nou dan.’

‘Vind je het erg voor . . . voor mijn vader dat hij alleen teruggaat naar Rio? ’

‘Ja, ik heb een beetje medelijden met hem. Hij is ongelukkig. Maar ik ben erg blij dat ik niet mee hoef. Ik kan niet meer van hem houden. Vroeger kon ik dat wel, heel veel zelfs. Maar nu niet meer.’

‘Als ik het had gewild, zou je dan toch met hem getrouwd zijn? ’

Ze aarzelde.

‘Misschien.’

‘Je weet het niet zeker? ’

‘Monique, zal ik heel eerlijk zijn? ’

‘Graag,’ riep ik.

‘St . . . maak oma niet wakker. Welnu, Monique, ik denk dat ik dan toch nee zou hebben gezegd. Van moeders wordt verwacht dat ze zich voor hun kind helemaal wegcijferen, dat ze alles doen in het belang van dat kind ... En oma verwachtte dat van mij ook. Maar ik geloof niet dat ik het zou kunnen opbrengen. Ik bedoel: trouwen met een man waarvan ik niet meer houd, alleen om mijn dochtertje blij te maken. Die . . . die rol kan ik niet spelen.’

‘Rol? Het is toch geen toneelstuk? ’

‘Soms lijkt het er griezelig veel op. Je wordt geboren en de dokter zegt: o, het is een meisje. Nou, dan ligt je rol al vast. Je zult een vrouw worden en dan hoor je te doen wat van vrouwen verwacht wordt. Je moet lief en zacht zijn, van kinderen houden, je voor kinderen opofferen, je aanpassen bij alle omstandigheden die de mannen voor je uitdenken ... Ik wil vrij zijn om mijn rol te kiezen, ik wil niet de rol spelen die anderen voor me hebben bedacht. Kun je dat begrijpen? ’

‘En ik? ’

‘Jij, liefje, jij bent zo’n pienter ding, jij zult er later zeker in slagen om jezelf te blijven. Ik waarschuw je, het is niet altijd even gemakkelijk en andere mensen nemen het je soms erg kwalijk, maar dat is niet zo belangrijk.’

‘Ik begrijp het nog niet helemaal, mams. Jij zegt altijd: we moeten onze eigen boontjes doppen en dat vind ik ook. Maar op school leren we juist, dat alle mensen elkaar nodig hebben. Je kunt toch nooit precies helemaal doen wat je wilt? ’

‘Je hebt gelijk. Mensen moeten samen werken en samen belangrijke dingen tot stand brengen. Niemand kan alles in zijn dooie eentje opknappen. Maar jij haalt twee dingen door elkaar, geloof ik. Kijk, je kunt ontzettend veel van elkaar houden en dolgraag bij elkaar zijn, en toch je eigen leven leiden. Jij bent voor mij het liefste wezentje op de wereld, maar eens word je groot, dan kun je zonder mij leven en ga je van me weg. Maar dan zal je nog steeds van me houden, nietwaar? ’ ‘En of! ’

‘Kleine kinderen kunnen nog niet zelfstandig zijn en weten niet wat goed voor hen is. Ze hebben een moeder nodig, in elk geval iemand die vol liefde voor hen zorgt. Maar dat is tijdelijk, als ze volwassen zijn geworden moeten ze het verder zelf uitzoeken. Dan is het wél geweldig fijn als je weet dat er iemand is, op wie je altijd kunt rekenen, die voor je klaar staat als je het moeilijk krijgt, dat noemen ze solidariteit. En zonder dat kunnen we niet. Maar die solidariteit tast je vrijheid niet aan, doet je je zelfstandigheid niet verliezen.’

‘Da’s waar!’ riep ik uit. ‘Op school nemen we het ook dikwijls voor elkaar op en dat is reusachtig. Maar verder gaan we gewoon allemaal onze eigen gang.’

‘Precies.’

‘Jij en mijn vader pasten niet bij elkaar, hè? Je vond hem toch nog wel aardig — of dat ook al niet? ’

‘Zeker, ik vond hem erg aardig. Ik vind zoveel mensen aardig. Er zijn ook veel goede, aardige mensen op de wereld, al maken ze er met elkaar een rommeltje van. Ze bedoelen het wel goed. Jouw vader bedoelde het ook goed, hij had echt spijt en wilde ons in de toekomst eens flink verwennen. Maar ik ben bang dat al zijn goede voornemens toch op niets zouden zijn uitgelopen. In al die jaren waren we zover uit elkaar gegroeid.’

‘Was hij nog verliefd op jou, mams? ’

‘Weet je, dat heb ik me ook afgevraagd. Hij moet veel van die Rosita gehouden hebben. Hij had verdriet.’

‘Was je jaloers? ’

‘Nee.’

‘En ... hij vond mij wel erg lief, hè? ’

‘Jou vond hij een schatje, Monique.’

Ik vond het fijn dat te horen.

‘Misschien,’ zei ik, ‘ga ik later wel een heleboel geld sparen en dan, als ik vakantie heb, ga ik een keertje naar Rio de Janeiro, mijn vader opzoeken.’

‘Doe dat, lieverd. Hij zal het fijn vinden.’

26 mei

Oma is teruggegaan naar Amsterdam. Ze was niet boos op mams omdat zij niet met mijn vader had willen trouwen. Ze zei dat ze het wel begreep. Maar ze voelde zich weer helemaal goed en ze wilde ons niet langer tot last zijn, zei ze. Dat is natuurlijk onzin. Oma was helemaal geen last. Ik vond het wat fijn dat ze er was. Maar nu kan ik weer in mijn eigen kamertje slapen en huiswerk maken en dat is ook prettig. Dat had ik gemist.

Ik had niet gedacht dat ik Miepie zo zou missen. Toen mijn vader telkens kwam, was ik zo opgewonden dat ik naar die kat nauwelijks omkeek. Maar soms nam ik hem stiekem ’s avonds mee naar bed en praatte tegen hem, of hij mijn zusje was en dat vond ik leuk. Mams beloofde me, dat ze na de vakantie een poesje zou nemen, zo’n heel kleintje, dat dan in de flat kan opgroeien en de buren hoeven er niets van te merken. Want eigenlijk mag het niet. Nou ja, er mag zoveel niet.

Albert-Jan stond wel gek te kijken toen ik hem vertelde dat we mijn vader de bons hadden gegeven. Maar daarna gaf hij me een zoen en zei: ‘Fijn, dan ga je tenminste niet van school.’ Over vijf dagen gaan we op werkweek en daarna gaan Albert-Jan en ik samen hard pezen voor het eindrapport, want ik mag weer bij hem thuis komen. Daar heeft zijn vader voor gezorgd. Die zei tegen zijn moeder: ‘Van een meisje als Monique kan onze zoon alleen maar iets goeds leren. En zij kan hem door de brugklas slepen.’

Albert-Jan was daar eigenlijk woedend over.

‘Het is alleen maar omdat jij knapper bent dan ik,’ zei hij. ‘Bijlessen kosten een smak geld en jij doet het gratis. Je zou moeten weigeren.’

Maar ik ga toch, want Albert-Jan is een lieverd en ik heb zelf ook een paar cijfers op te halen. Met zijn tweeën gaat het veel beter en dan is huiswerk maken geen straf, maar een lolletje. En met zijn moeder zal ik ook wel weer goeie maatjes worden. Toen Albert-Jan haar vertelde dat die interessante vader van me de kous op de kop had gekregen, was ze er kapot van. ‘Liet die vrouw zo’n prachtkans door haar vingers glippen? Tjee . . .’ zei ze. Ze was diep onder de indruk. Albert-Jan zegt: ‘Nu kan mijn moeder zien dat de jouwe helemaal niet probeert elke man te pakken die ze maar krijgen kan.’ Gossie, ik wist niet eens dat ze zó over mams dachten! Grote mensen schijnen allemaal wantrouwig te zijn, niet alleen mijn moeder.

Maar het mooiste van alles is: Marianne gaat ook mee op werkweek! Dat heeft Frankenstein voor elkaar gekregen. Ik vertelde hem waarom Marianne niet kon, en toen is hij ’s avonds naar haar huis gegaan en heeft met haar ouders gepraat en het eind van het liedje was, dat ze Marianne nu laten meegaan en dat haar broers zich die vijf dagen ook maar eens moeten roeren. Net goed! Van Frankenstein vond ik het machtig.

31 mei

Fijn, morgen gaan we om negen uur weg, naar Valkenburg. We gaan onze intrek nemen in een soort kasteeltje daar. Frankenstein en Kneveltje gaan ook mee. Nou, met Kneveltje kun je lachen, dat is een reuze geinig mens al geeft ze Duits. Mams heeft mijn koffertje al gepakt.

Kees zei tegen me: ‘Als je verdwaald raakt in de grotten kom ik je wel redden. Want ik ben er al eens geweest en weet er de weg.’ Maar ik heb helemaal geen zin om daar te verdwalen, veel te eng.

Ruim een maand geleden stond mijn vader plotseling voor onze neus. Wat is er daarna veel gebeurd! Maar nu is alles weer zoals het vroeger was: mams en ik samen. En mijn vader is weer de ingenieur in Zuid-Amerika, die zich niets van ons aantrekt. Nee, dat is niet eerlijk, in die paar weken trok hij zich wél iets van ons aan. Maar hij kwam er veel te laat mee. Dat was jammer, voor hem en ook voor ons. Ik hoop dat hij voor mijn broertjes gauw een lieve moeder vindt. Zodat hij weer gelukkig wordt.

Albert-Jan zei van de week: ‘Ik hoop dat ons nieuwe kindje een zusje wordt en dat ze dan op jou lijkt. Dat zou ik fijn vinden.’

Dat was erg aardig van hem, maar ik hoop dat zijn moeder een zoontje krijgt. Dat zal dan Paul gaan heten, net als zijn vader. En ik zal het, heel in het geheim, als niemand er op let, Pepe noemen, naar mijn kleine broertje.