/span>

: ‘Dat valt tegen, hè? Zo vroeg uit je nest.’

ok. Vooral die keer toen de vader van zijn beste vriend Victor was verongelukt. Er was een gang ingestort en hij was op slag dood geweest.

de mijn. Stef rende met hem mee tot aan het tuinhekje. Daar klampte hij zich aan hem vast. ‘Niet gaan, pap, niet de koel in!’

t was, zei Victor tegen Stef: ‘En tóch word ik koempel. Samen met jou.’ Ze hadden de armen om elkaars schouders geslagen en waren zingend door het dorp getrokken:

en-links" xml:lang="nl">In de verte, tegen het ochtendlicht uit het oosten, doemt de mijn op. Stef moet altijd aan een enorm kasteel denken.

ass="garamond">Dries Pelt werd vorig jaar zwaargewond thuisgebracht, maar vanochtend loopt hij hier weer. Hij is gewoon teruggegaan de mijn in, terwijl na het ongeluk zijn hele been openlag. Er was een enorme brok kolen op gevallen. De buurvrouw moest drie keer per dag het verband verschonen. Ze was de moeder van Stef om hulp komen vragen. ‘Ik kan het niet. Ik word er misselijk van en Dries gaat tekeer als een varken als ik alleen maar naar zijn been wijs.’

:lang="nl">‘Zo buurman,’ zegt Dries, ‘voor het eerst naar beneden? Dan zullen we je moeten dopen.’

urt, jonkie. Ik heb wel wat te eten voor je.’

tting op met hetzelfde nummer en maakt hem los. Langzaam zakt een bundel kleren naar beneden. Het is zijn mijnwerkerspak.

p zijn helm klemt. De accu haakt hij aan zijn broek. Hij doet gauw hetzelfde. ‘Wat is dat ding zwaar,’ mompelt hij.

l:lang="nl">De mannen om hem heen zakken iets door hun knieën. Dries stoot hem aan: ‘Ook zo staan, jonkie, want de lift stopt straks met een klap. Die moet je opvangen met je knieën.’ Stef probeert het, maar zijn benen lijken op twee planken.

> ’

als mijn vriendschap met Mario. Als hij niet verongelukt was in de koel, waren we tot de dag van vandaag vrienden gebleven.’

hrift waarin ze alles opschreven wat voor hun club belangrijk was. Als eerste hadden ze hun Koelpietenlied verzonnen en dat erin gezet.

ijnen-links" xml:lang="nl">Stef en Victor vinden het altijd een grappig gezicht: een hele groep mannen die als een stel kikkers op de bus wachten. Of na hun werk met elkaar een sigaretje roken, op hun hurken voor de ingang van de mijn.

g. Maar daarna went het snel en heb je het mooiste beroep van de wereld.’

ult, en pang! Hij raakt een van de pilaren. Het galmt over het hele plein, alsof er iemand op een klok slaat.

ass="uitlijnen-links" xml:lang="nl">Stef stopt gauw het geheime schrift in zijn tas.

e mijnharmonie wil. ‘Een piano heeft een klankkast,’ legt hij uit. ‘Daardoor klinken de tonen veel harder.’

itlijnen-links" xml:lang="nl">‘Welke club?’ vraagt Victor.

nen-links" xml:lang="nl">‘Stef en ik moeten vergaderen. Kom over tien minuten maar terug.’

xml:lang="nl">‘Net goed,’ zegt Stef, ‘want dat is een klier.’

heeft er ooit een foto van gezien. De koempels stonden keurig in een rijtje elkaars rug af te schrobben. ‘Poekelen’ noemen ze dat. Maar Dries komt altijd naar huis als zwarte Piet.

rdrijft altijd een beetje.

n class="garamond">Even later sleept Stef vanuit hun eigen schuur een lange smalle ladder naar buiten. Ze zetten die tegen de muur van de badkamer van Dries.

duw tegen zijn schouder.

="nl">‘Hij boent zijn rug.’

ks" xml:lang="nl">Van schrik antwoordt Stef braaf: ‘Ja Dries.’

n gegeten uit eigen tuin.

ries. Hij moet zich razendsnel aangekleed hebben.

hem, ‘mijn man zit binnen aan de borrel. En hij heeft een goede sigaar voor je.’

met zijn drieën in de schuur.

g="nl">‘Mijn longen zijn vanbinnen pikzwart,’ zegt opa dikwijls. ‘Door al het koolstof dat ik jarenlang heb gevreten. Net zo zwart als de binnenkant van mijn oren. Die krijg je zelfs met honderd keer poekelen niet meer schoon.’

wij.’

je kolen hakt. Maar ik laat me mijn pijp niet afpakken. Door niemand niet!’ Hij kijkt Wietske even doordringend aan. ‘Van wie ben jij er een?’

en mijn moeder vertelt nooit iets.’

xml:lang="nl">De meeste jongens werkten hier maar voor een paar jaar en gingen daarna terug naar hun eigen land. Daarom huurden twee Itakken soms maar één bed bij iemand om geld over te houden. Als de een ’s nachts in de mijn werkte, sliep de ander in het bed. En overdag ruilden ze. En maar één keer in de maand je bed verschonen. Lekker fris. De smeerlappen! Maar zo verdienden ze wel wat extra centen, dus dat was slim bekeken.’

tro en gaf haar voer en drinken.

/span>

ikken, want dat woord kennen ze.

orden onder de zware stutten en de grote brokken kolen.

ting was de luchttoevoer kapotgegaan. En de telefoonleiding en de buizen van de perslucht, waarmee de afbouwhamers worden aangedreven. Zelf konden we dus niks meer doen en de gang zat potdicht. Het werd steeds warmer en warmer en Lisa kreeg het stinkend benauwd, net als wij. Sommige mannen begonnen te bidden. Ze riepen de heilige Barbara aan, want die helpt mijnwerkers als ze in nood zijn. En anderen vertelden verhalen over vroeger. Er waren er zelfs een paar die nog in Kasper de mijngod geloofden. Die wordt af en toe boos en begint te grommen en te brullen, omdat we kolen stelen uit zijn ondergrondse koninkrijk. Er was ook een koempel die ons lekker maakte door op te noemen wat hij allemaal zou doen als hij er weer uit kwam. Zich volgieten met bier en met zijn meidske feestvieren.

ze een leiding met lucht doorheen staken. Net op tijd, want Lisa had het niet meer. Ze lag echt op apegapen. We hebben de leiding naar haar toe getrokken en langzaam ging het wat beter met haar.

mijn gewerkt. Toen werd ze mijnblind, want dat gebeurde meestal met die paardjes. Altijd onder de grond, nooit eens frisse lucht en geen straaltje daglicht.

:lang="nl">Het is de vader van Stef die binnen is gekomen zonder dat ze het gemerkt hebben. Als je naar hem kijkt, weet je bijna zeker hoe zijn zoon er later uit zal zien. Stef heeft dezelfde zwarte krullen en donkerbruine ogen als zijn vader.

nog steeds: smerige mollen! Maar dát zal niet lang meer duren.’ De scheldpartij van opa gaat over in een korte hoestbui en hij valt uitgeput terug in zijn stoel.

val zijn, dan zou ons hele land hiervan kunnen profiteren. Dat zou ingrijpende gevolgen kunnen hebben voor onze mijnbouw en de werkgelegenheid in Zuid…’

’ zegt Wietske.

span class="garamond">‘Zullen we iets spannends vertellen?’ stelt Stef voor. ‘Dat leidt af.’

uitlijnen-links" xml:lang="nl">Wietske zucht. ‘Ik heb Colla vorige week nog gebeukt en nou begint hij weer.’

:lang="nl">Even later komen Stef en Wietske hijgend terug bij Victor. Die zit rustig onder de boom op hen te wachten.

"garamond">‘Wat stom van die heiden!’ roept Wietske.

="uitlijnen-links" xml:lang="nl">‘Wat een lafbek!’ roept Wietske. ‘Hij was dus net zo erg als die heiden.’

p je ziel.’

gen,’ roept Victor streng. ‘Dat is zonde!’

�En toen?’ vraagt Wietske.

uitlijnen-links" xml:lang="nl">‘En dat allemaal voor een scheet,’ zegt Victor kalm.

wen zich in het zweet te werken om de smerige mijnwerkerspakken van hun mannen schoon te krijgen. Meestal worden al op zondagavond grote ketels op het vuur gezet. Daarin staat de vuile was de hele nacht zachtjes te koken. Als je ’s avonds laat door de koloníé wandelt, ruikt je overal de geur van soda en groene zeep.

et op afbetaling had gekocht, was Dries Pelt met zijn televisie. Die had hij echt gewonnen met Harrie, zijn prijsduif met de zwarte vlek op zijn kop.

Dat is geheim.’

heeft er ook gewerkt. En we gaan altijd sámen naar beneden.’

, jongen, dadelijk is het…’ Verder komt opa niet, want zijn stem gaat over in een zware hoestbui. Het geblaf galmt dreigend door de smalle gang.

l">Stef kijkt versuft om zich heen en mompelt: ‘Ja, ik was in de mijn met de vader van Victor en opa en Kasper. De mijngod was kwaad en toen…’

en luiden al. En pap vindt het vervelend als we te laat komen.’

n-links" xml:lang="nl">‘Ja.’

hem dat hij gezoend heeft met een meisje.

� zegt hij ernstig.

s" xml:lang="nl">‘Een wat?’

class="garamond">Joep is intussen voor de spiegel boven de wastafel druk in de weer met zijn haar. Hij smeert het in met een wit vetachtig spul dat uit een potje komt. ‘Brylcreem’ staat erop. Joep kamt en borstelt net zo lang tot hij een fraaie kuif heeft.

onder. Net twee wandelende lampenkappen, denkt Stef.

ig komen er nog twee andere lampenkappen en suikerspinnen uit de zijstraten.

m dit allemaal op te schrijven. ‘Als ze dat in de hemel lezen,’ zei hij toen, ‘krijgt mijn vader daar last mee.’

oeten zitten. ‘Je komt in de kerk om te bidden,’ zei hij toen. ‘Als mannen en vrouwen door elkaar zouden zitten, zou dat te veel afleiden.’ Maar Stef heeft allang gemerkt dat het weinig helpt.

xml:lang="nl">‘Nee, helemaal niet. Ik zei dat ik een zonde had begaan omdat ik had gevraagd of een scheet zonde was. Toen begon hij te grinniken. Ik hoefde maar één weesgegroetje te bidden en daarna was het goed.’

‘vreselijke gemeenschap?’

el stilletjes een blaadje uit zijn kerkboek scheurt. Hij maakt er een propje van en stopt het in zijn mond.

:lang="nl">Opgewekt stapt iedereen naar buiten. Alsof de kerkgangers blij zijn dat het voorbij is.

uitlijnen-links" xml:lang="nl">Stefs vader haalt zijn portemonnee tevoorschijn en graait er een kwartje uit. ‘Hier en niet alles meteen opmaken, want je moet er de hele week mee doen.’

monie te horen, vooral als ze de Heldenmars spelen. Een treurige mars ter herinnering aan alle mijnwerkers die zijn omgekomen. Dan moet hij altijd aan Victors vader denken. En aan Mario, de eikenhouten vriend van opa. Maar hij heeft vandaag al zoveel mensen gezien dat hij nu graag alleen wil zijn met zijn beste vriend. ‘Laten we naar de hei gaan,’ stelt hij voor.

werk ontdekt. En niemand nam de moeite om de bunker opnieuw af te sluiten.

teentje van de grond, legt aan en schiet tegen de billen van Frans Diederen.

jnen-links" xml:lang="nl">Voor de ingang verschijnt het hoofd van Wietske. ‘Ik ben jullie stiekem gevolgd,’ zegt ze met zware stem. ‘En ik kom jullie beuken.’

d">Victor houdt nog steeds zijn katapult op haar gericht en Stef denkt: die ogen.

‘Vandaag wel,’ antwoordt Stef wanhopig. ‘Het is Harrie, de prijsduif van Dries Pelt.’

in de mijn.’

weer bij de jongens is, mompelt ze: ‘Ik wil wél bij de Jonge Koelpieten. We hebben sámen die duif kapotgeschoten’

wordt straf. Ik ga over de knie bij mijn vader. Dat weet ik zeker.’

ekken op hun kleren.

n-links" xml:lang="nl">‘We pakken hem,’ zegt Wietske.

Stefs vader moppert: ‘Ik wilde samen met moeder meegaan met de ziekenwagen, maar die ziekenbroeders vonden dat niet goed. De rotzakken.’

gt ze een gebedje. Af en toe onderbreekt ze zichzelf en zegt hardop: ‘O lieve Heer, haal mijn Sjeng niet bij me weg. Hij heeft altijd zo hard gewerkt in de mijn. Geef ons nog wat tijd om samen van het leven te genieten. O lieve Heer, ik kan hem niet missen, alstublieft.’

doorgaat, moeten we eens praten over de hogere mijnschool.”’

‘Nee,’ antwoordt Stef fel, ‘die ouwe krijgen ze niet zomaar klein.’

lang="nl">De kinderen schrikken. Dries is de enige in de koloníé met een tv. Op woensdagmiddag zit zijn huiskamer vaak stampvol, want het halve dorp komt dan naar het kinderuurtje kijken.

" xml:lang="nl">‘Maar misschien is het de straf van God dat mijn opa bijna stikte.’

ijn hoofd. ‘Maar zó weet binnenkort de hele koloníé het. Willen jullie dit alsjeblieft voorlopig geheimhouden? De ouders van Femke vinden het prima, maar mijn ouders weten nog niks.’

In het begin probeerde hij Hannes te helpen, maar dat was onbegonnen werk. ‘Die jongen snapt helemaal niks,’ zei Victor na een paar weken tegen Stef, ‘en hij wil de mijn in. Die hakt de stutten eruit in plaats van de kolen.’

meester.’

tegen een grapje, maar Frissen heeft geen humor. Hij is streng en saai. Zijn lessen zijn altijd gortdroog, behalve als hij over zijn duiven vertelt of over de mijn. Volgens Joep was meester Frissen veel liever mijnwerker geworden, maar omdat hij vroeger kinderverlamming heeft gehad, kon dat niet. Daarom loopt hij ook moeilijk. Zijn rechterbeen is korter dan zijn linker en hij draagt een schoen met een opvallend hoge hak.

ef gerust. Meester Hinkepoot is soms aardiger dan je denkt.

g="nl">De bel gaat en ze moeten naar binnen. De jongens mogen meteen doorlopen naar het filmzaaltje, want de meester gaat een film draaien over de mijnen.

itlijnen-links" xml:lang="nl">Meester Frissen staart hem woedend aan. ‘Dit is de tweede keer vandaag dat je zo brutaal bent, jongen. Ga maar op je knieën naast de bank zitten.’

span>

begint te klappen.

zijn ze er weer helemaal bij. De kinderen volgen met open mond de eerste stappen van de OVS’ers als echte koempels. Ze hebben het gevoel alsof ze zelf voor het eerst afdalen in de mijn. En de stem jubelt ondertussen: ‘Op zoek naar het zwarte goud!’

tlijnen-links" xml:lang="nl">Alle jongens steken hun vinger op.

ook. Het is een licht prikkelende geur, die vaag aan gas doet denken.

�Het komt door gisteren,’ gaat Victor verder, ‘toen jij zei dat het misschien een straf van God was dat jouw opa bijna stikte. Vannacht werd ik wakker en toen moest ik steeds aan mijn vader denken. Ik heb een zonde begaan. Een grote zonde, want ik heb een prijsduif kapotgeschoten.’

nd">Stef loopt over het achterpaadje naar zijn eigen huis. Eigenlijk voelt hij zich opgelucht, omdat ze het toch aan iemand zullen vertellen.

lass="garamond">Ze zijn de Jonge Koelpieten, al vanaf de kleuterschool. Victor zal het hem nooit vergeven als hij niet meegaat naar de OVS. En hij wil zijn vriend niet kwijtraken. Nooit!

span>

band staan en stenen tussen de kolen uit halen. “Stenen lezen” noemen ze dat. Mooie woorden voor een kloteklusje.’

Stef denkt: in de koloníé blijft niks geheim. Iedereen let hier op iedereen, met de buurvrouw voorop. Joep mag wel oppassen. En Victor, Wietske en hij trouwens ook, met hun dode duif.

en fluistert grinnikend: ‘Dat is op dit moment een beetje lastig. Ik zal het je van de week uitleggen. Toen ik zo oud was als jij, vond ik het ook vervelend dat iedereen daar zo geheimzinnig over deed.’

een beetje opschiet, want het wordt nu wel heel erg met zijn vriend.

elend, want nou willen we een keer écht biechten en kan het niet.’

een bijzondere plek, waar God naar je luistert. Geloof jij in God, meisje?’

boenwas?’

Wietske kucht even en zegt aarzelend: ‘Wij hebben hem doodgeschoten. Per ongeluk.’ Dan vertelt ze hoe Stef, Victor en zij aan het spelen waren met een katapult en daarmee op een tak wilden schieten. ‘Maar die duif vloog ineens langs en toen hebben we hem geraakt. Echt niet expres, pastoor.’

��

tef wijst naar de hemel en roept: ‘Kijk Vic, alle donkere wolken zijn weg.’ Zijn vriend fleurt een beetje op.

p> de hei. Meestal hebben ze al oorlog voor ze begonnen zijn, want iedereen wil ‘bevrijder’ spelen en niemand wil ‘mof’ zijn.

l, al geloofde hij niks!’

aans te horen. Als je hier zachtjes kapot ligt te gaan, is dat te veel van het goede.’

n in je kop de mijn in, maar als ik na de sjiech weer bovenkwam en er hingen van die smerige donkere wolken, dan had ik meteen de pest in. Zo was het ook met de Pruisen. In twee uur tijd hadden ze heel Zuid-Limburg onder de voet gelopen. We hadden maar drie geweren en een halfgaar kanon, dus terugschieten hielp niet veel. En wij maar denken dat ze ons met rust zouden laten, maar daar had Hitler mooi maling aan.

t mijnkantoor gegaan. Ik kende daar iemand die betrouwbaar was. Die heeft die brief stiekem vermenigvuldigd op zo’n stencilmachine. Dezelfde avond hebben we de brief in de koloníé rondgebracht. We gingen zogenaamd een luchtje scheppen of de hond uitlaten. En als we zeker wisten dat niemand keek, stopten we de brieven bij iedereen in de bus.

ij het niet kon zijn. Ik vertrouwde mijn vriend door dik en dun. Er zat ook een Duitser in onze ploeg, ene Heinrich, en volgens mij was hij het. Ik dacht: ik moet Mario helpen, want anders heeft hij geen leven meer. Én ik moet die Duitser ontmaskeren. Toen heb ik een list bedacht. Een gevaarlijke list, maar het werkte.

Ik waarschuwde de andere koempels en Mario’s eer was gered. Hij heeft er niet veel aan gehad, die arme jongen. Vlak na de oorlog is hij omgekomen bij een gasontploffing. Je moet altijd oppassen voor gas in de mijn. Het zit op plekken waar je het niet verwacht.’

> n: óf de gevangenis in óf de mijn. Zegt zo’n boef tegen mij: “Zit jij hier ook voor straf?” Wat was ik kwaad. Niet eens op die NSB’er. Die wist niet beter. Maar plotseling drong er iets tot me door. De mensen denken dat werken in de mijn een straf is. Terwijl het het mooiste beroep is dat je je kunt voorstellen. Maar vanaf die tijd ging ik twijfelen. En als ik daar beneden door die gangen kroop, dacht ik steeds vaker: Sjeng Bronckers, wat doe je hier eigenlijk? Gelukkig mocht ik zeven jaar geleden stoppen en nam ik vooral mooie herinneringen mee naar boven.’ Opa drukt het maskertje weer tegen zijn gezicht.

s" xml:lang="nl">Stef knikt.

og wel eens.’

gertouw bij het kruidenierswinkeltje.

zegt Victor. ‘Dan is hij af.’

mond van Stef valt open, maar Victor vraagt nuchter: ‘Hoe heb je dat ontdekt?’

rabbel is gegooid.’

ass="uitlijnen-links" xml:lang="nl">Wietske buldert van het lachen en roept: ‘Nee!’

t heeft hij zelf gezegd.

tor.

uitlijnen-links" xml:lang="nl">‘Ik wel,’ zegt Wietske. ‘Jij moet tellen, Stef, dan zoen ik Victor.’

pan>

televisieduif. Ze schrikken als ze bij zijn grafje komen. Er is niets van over. Iemand heeft het uitgegraven en het kruisje is weg. Een stukje verderop liggen een paar veren, een pootje en het elastiek van Victors katapult.

ait naar ze. Dan pakt hij zijn katapult.

nd">Stef ziet tranen in de ogen van zijn vriend. Hij weet niet wat hij moet zeggen.

de keuken binnenstapt, is Joep net uit bed. Hij zit aan tafel een boterham te eten, terwijl hun moeder sokken stopt. Het is behaaglijk warm in de keuken, want de deur naar de huiskamer staat wagenwijd open en daar brandt de kolenkachel. Meestal is die in deze tijd van het jaar al uit, maar omdat het nog best koud is, heeft Stefs moeder hem weer aangemaakt.

e grote kast pakt hij zijn verzamelalbum met suikerzakjes.

heid, maar Joep laat niks merken.

en de meisjes afwassen en Stef gaat verder met zijn suikerzakjes.

kolen halen in de schuur?’ vraagt Stef.

pan>

xml:lang="nl">Joep staat op en begint te ijsberen tussen het bed van Stef en de wastafel in de hoek. Hij vloekt een paar keer flink en ploft weer op het bed. Dan pakt hij Stef bij zijn schouders vast. ‘We zijn elkaars grote broers, hè?’

ass="uitlijnen-links" xml:lang="nl">Het lijkt wel alsof Stef met die opmerking een grote naald in zijn broers billen prikt. Hij springt overeind en zegt vastberaden: ‘Dat nooit! Ik ga naar Femke toe. Én naar haar ouders. Dat kan nog net voor de nachtsjiech. Femke en ik gaan trouwen en we krijgen sámen dat kind.’ Joep geeft een kleine roffel met twee vuisten op zijn borst. ‘Stef, ik word vader!’

t hij niet vaak, maar als hij niet slapen kan, helpt het wel. En er is altijd genoeg om te vragen aan God. Dat Joep en zijn vader weer veilig bovenkomen. Dat Victor altijd zijn vriend zal blijven. Dat opa en oma heel oud mogen worden.

span>

nl">Dries komt naar hem toe en legt een grote zwarte hand op zijn schouder. ‘Stef, het is je vader niet, het is Joep.’

r en rent huilend naar zijn moeder. Die trekt hem bij zich op schoot en zegt met verstikte stem: ‘We weten nog niks, Stef. Laten we met elkaar bidden en God vragen ons niet in de steek te laten.’

k herhaald. Door de telkens terugkerende woorden van het gebed wordt iedereen langzaam wat rustiger.

langs hem de keuken in. Hij wil weg, hij wil dit niet zien, hij wil dit niet horen.

e Heemskerk verloofd was en dat ze vleselijke gemeenschap gehad hebben en dat Femke een baby krijgt.’

f kijkt hem met betraande ogen aan. ‘Ben je niet boos?’

bouwd. Jonkie, ben jij ooit in zo’n groot huis van een mijndirecteur geweest?’

hè?’

Het is niet waar. Hij moet Joep nog zoveel vragen, nog zoveel vertellen.

p> r iemand hebben die ze niet kennen.

Opa priemt met zijn vinger naar Stef. ‘En wil je die jongen ook de dood in jagen?’

> s="garamond">Femke begint zachtjes te snikken.

class="uitlijnen-links" xml:lang="nl">Stef kijkt tevreden om zich heen. Hij is opgekomen voor zijn grote broer. Die zal trots op hem zijn.

n-links" xml:lang="nl">Voorzichtig stoot zijn moeder hem aan; de mis is voorbij.

="nl">Zijn vriend is blij hem te zien.

uitlijnen-links" xml:lang="nl">Maar ik wil het niet meer. Ik weet niet hoe ik dat aan hem moet vertellen, want hij is mijn beste vriend.

t dat hij de mijn in moet, omdat zijn vader hem in de gaten houdt, vanuit die rare hemel van jullie.’

houden we hem heel. En mag ik nou even ons Geheime Mijnboek?’

duikelingen staat hij mooi strak tegen de blauwe lucht.

zitten, mompelt hij: ‘Het is niet meer dezelfde. Onze bank was nog helemaal van hout.’

jnen-links" xml:lang="nl">Stef kijkt even naar een paar mensen die over het pleintje lopen, maar er zijn geen gezichten bij die hij herkent.

="garamond">‘Ach, mijn leven is heel lang een rommeltje geweest. Ik heb braaf mijn middelbare school afgemaakt, maar daarna had ik geen idee wat ik zou gaan doen. Ik wou géén koelpiet worden, maar wat wel, dat wist ik echt niet. Ik ben naar Canada vertrokken en heb daar wat rondgezworven. Ik verdiende wat geld als houthakker en ik heb een tijdje in een hotel gewerkt.’ Stef grinnikt. ‘Dat had ik vroeger ook niet kunnen bedenken: dat ik op een dag suikerzakjes uit Canada zou bemachtigen.

natuurlijk alle verhalen over de mijn verteld.

. En nou moet ik weer naar binnen. Daar heb ik net zo’n apparaat als jouw opa had, Stef. Ik ga even luchthappen. Kom je me nog eens opzoeken? Dan halen we herinneringen aan vroeger op.’ Dries draait zich om en sloft weg.

span>

pan>

Table of Contents

Omslag

Limburgse Steenkoolmijn

Titelpagina

Voor...

Colofon

Diep onder de grond

Een eikenhouten vriendschap

Een leugentje van geluk

Dagelijkse zonden en doodzonden

Allemaal opgedoft

Heldenmars

‘Onze wil is van staal’

Donkere wolken

Een zoen en een vlieger

Glück auf!

Afscheid

Hoe het verderging

Dankwoord

Table of Contents

Omslag

Limburgse Steenkoolmijn

Titelpagina

Voor...

Colofon

Diep onder de grond

Een eikenhouten vriendschap

Een leugentje van geluk

Dagelijkse zonden en doodzonden

Allemaal opgedoft

Heldenmars

‘Onze wil is van staal’

Donkere wolken

Een zoen en een vlieger

Glück auf!

Afscheid

Hoe het verderging

Dankwoord