Floortje Zwigtman

Schijnbewegingen

De Fontein

Opgedragen aan mijn moeder,

die de eerste sterren voor mij aan de hemel schilderde.

Mazelen

Love is like the measles;

We all have to go throught it.

Jerome K. Jerome

I

Het treurige leven van een winkelbediende — De gebeurtenis van de dag — Een bepaalde kleur groen

— Mary Ann maakt haar entree

— Grootse plannen

O... hell!

Ondanks de deken en het kussen waaronder ik mijn hoofd verstopt had, drong de hoge stem van meneer Procopius tot me door en begon de dag zoals alle andere dagen: met het gevoel 'o... Hell!’

Ik haatte dat moment, het moment waarop ik zeker wist dat dit mijn leven niet was en dat er ergens een vergissing gemaakt moest zijn. Alsof het puur toeval was dat ik wakker werd op een muffe zolderkamer boven Victor Procopius' Herenmodepaleis als winkelbediende. Winkelbediende! Wat was er met me gebeurd? Een halfjaar geleden had ik nog zo goed als in m'n eentje een kroeg draaiende gehouden, verdorie. Nu stond ik elke dag van zeven uur 's morgens tot negen uur 's avonds 'ja, meneer' en 'nee, meneer' te zeggen tegen een Griek met een slecht gebit.

Om de ellende van het opstaan maar zo snel mogelijk achter de rug te hebben, schopte ik de deken van me af en zette mijn voeten op het tapijt van vuil ondergoed, moppenblaadjes en kruimels dat zich in de afgelopen maanden rond mijn bed had verzameld. Ik was altijd al een varken geweest en sinds ik een kamer met nog twee van die viespeuken deelde helemaal.

In het bed onder het dakraam was Paddy geeuwend en kont-krabbend bezig wakker te worden. Omdat hij 's morgens altijd op z'n onsmakelijkst was, draaide ik me maar snel om naar Marcel, die al bij de deur stond en springend probeerde zijn nachthemd in zijn broek te proppen. Hij was van ons drieën de enige ochtendmens en naar hem kijken had hetzelfde effect als een guts koud water in je gezicht: je moest eruit,

'Morrege,' zei ik.

'Ah, Adrian, bien dormi? vroeg hij, want hij was Frans en had nooit de moeite genomen fatsoenlijk Cockney-Engels te leren. Niet dat dat in dit deel van Londen iets uitmaakte. In Soho komt bijna iedereen uit het buitenland.

Nadat ook Paddy zich min of meer aangekleed had, renden we langs drie steile trappen naar beneden. Het was intussen al tien over zeven, en tien minuten waren voor meneer Procopius wat een uur voor een normaal mens was. Om negen uur zouden de klanten komen en God verhoede dat ze zijn winkel in wanorde zouden aantreffen!

'Ramen eerst... vreselijke troep... gisteren al die regen,' begon hij, wijzend op twee emmers sop aan zijn voeten. In tegenstelling tot Marcel sprak hij accentloos Engels, maar hij was meestal te gehaast om hele zinnen uit te spreken. Vandaar dat er een soort telegramtaaltje ontstaan was, dat wij achter zijn rug venijnig imiteerden. Want wat Paddy, Marcel en ik met elkaar deelden, was een hartgrondige verachting voor onze werkgever en dat schiep een band.

In Victor Procopius' Herenmodepaleis was de regel 'De klant is koning' verbasterd tot 'Het winkelpersoneel is slaaf'. Meneer Procopius had door vijftien jaar hard en nerveus werken een zaak opgebouwd met een behoorlijke klantenkring, maar verwachtte nog steeds dat elke heer die de winkelbel deed rinkelen, uit was op zijn ondergang. Dus werden klanten ontvangen met meer buigingen dan een Japanse keizer ten deel zouden vallen, werden er met kruiperige gebaren veel te dure sigaren gepresenteerd en werden gestreken plooien tot op de millimeter nagemeten. Alles om te voorkomen dat er ooit maar eens één min, miezerig klachtje zou ontstaan.

En dus stonden we hele dagen te luisteren naar de wensen van halfgeslaagde kunstenaars en kantoorklerken die geen geld hadden om in het betere gedeelte van de stad een pak te laten maken.

Victor Procopius was goedkoop. O ja, dat was hij zeker. Elke

avond ging er weer een lijst met maten en een bundel corduroy, tweed of flanel de deur uit naar een joodse werkplaats in de achterbuurten, waar er met behulp van naald en draad, bloed, zweet en tranen binnen een week een keurig pak van gemaakt werd.

Het was een troost om te weten dat er altijd nog mensen slechter af waren dan wij.

Marcel en ik waren de straat op gegaan om de luiken voor de ramen weg te halen en de 'vreselijke troep' op te ruimen die een regenbuitje van vijf minuten had achtergelaten. Paddy scharrelde intussen in de etalage rond, met zijn mond vol spelden. Hij moest wat verschikken aan de in zomerse vrijetijdspakken gestoken etalagepoppen, die onze haat voor Victor Procopius deelden door zomaar, zonder enige aanleiding, om te vallen of uit de naad te barsten.

Zodra Paddy ons ontdekte, besloot hij er een voorstelling van te maken. Hij drukte zijn dikke lippen tegen het glas, blies zijn wangen rond en liet zijn ogen uitpuilen, zodat hij precies op een kabeljauw leek, of iets anders wat je op de kar van een visventer kunt zien liggen. Het was zo'n levensechte imitatie dat Marcel en ik in de lach schoten. Dat was genoeg om meneer Procopius naar buiten te brengen. Omdat hij het niet aandurfde in de stille straat ce schreeuwen, wierp hij ons enkel een ontstelde blik toe en beloofde nog wat extra werk voor ons te zoeken, omdat we blijkbaar niet genoeg te doen hadden.

Ik wisselde een snelle blik van verstandhouding met Marcel en Paddy, die nog steeds met zijn mond tegen de ruit gekleefd stond. We zouden het hem weleens betaald zetten. God mocht alleen we een wanneer.

Na een haastige wasbeurt, waarbij ik het helaas met Paddy's gore sop moest doen, ontbeten we. Het was brood, boter en sterke thee, zoals elke morgen, en met iets van poëtische wanhoop bedacht ik dat mijn leven even schraal en eentonig was als mijn ontbijt. God, op zulke momenten leek ik wel zo'n verrekte dichter!

Om klokslag negen uur gingen we open, alsof er dan al een hele rij voor de deur stond te wachten. Marcel en ik waren door Procopius bij de toonbank gezet. Paddy stond met zijn zondagse glimlach bij de deur, terwijl de eigenaar zelf de portretten van variétéartiesten en andere plaatselijke beroemdheden die in zijn pakken gekleed gingen, nog eens herschikte. Ik bekeek hem met walging: een kleine man, druk op en neer hippend als een mus en klaar om de meest misselijkmakende uitdrukking van gedienstigheid op zijn gezicht te toveren zodra er een klant over de drempel zou stappen. Voor ik eens word als jij, dacht ik, voor ik toch ooit eens word als jij-

Het was een rustige morgen. Er kwamen wat mannen langs op weg naar hun werk in weet-ik-waar, een paar dienstmeisjes, een jongen op krukken en een Italiaanse ijsverkoper, maar geen van Procopius' zo gevreesde en verafgode klanten. Ik was door de baas aan het spelden tellen gezet. Een volkomen nutteloos karweitje waarbij je ervoor zorgde dat elk speldenkussen exact vijfendertig spelden had en dat geen ander doel had dan je bezig te houden. Ik was net aan speldenkussen nummer vier begonnen, toen ik aan Paddy's adem hoorde dat er iets te gebeuren stond. Hij was een luidruchtig mondademer, wat vooral 's nachts behoorlijk irritant was, en elke keer als er iets gebeurde dat afleiding kon brengen in ons oersaaie winkelbestaan, maakte hij een soort slurpend geluid, waardoor we meteen paraat waren.

Ik keek op en zag de dikste man die ik ooit gezien had, onze zaak binnenkomen. Het was een mirakel dat hij door de deur kon, maar hij deed het en waggelde nu, een en al lillend vlees, naar de toonbank. Voor Marcel of ik ook maar 'goedemorgen' had kunnen zeggen, had Procopius zich al voor hem geworpen, alsof hij verwachtte dat het eerste wat uit onze mond zou komen een grove belediging zou zijn.

De wandelende vleesberg wist door tijdig af te remmen een botsing te voorkomen en keek enigszins verbaasd naar het hoopje Griekse gedienstigheid aan zijn voeten.

'Goedemorgen, meneer. WelkominVictorProcopius'Herenmodepaleis, waarkunnenweumeevandienstzijn?'

Procopius stak zijn gebruikelijke verkooppraatje nog sneller af dan anders. Ik zag hem de man intussen van hoofd tot voeten opnemen, opgewonden uitrekenend hoeveel een kostuum voor deze reus wel niet op zou brengen. Dit was een goeie klant! Dit was een heel goeie klant!

Terwijl Procopius in een aanmoedigende houding klaarstond om op elk verzoek in te gaan, liet de dikke man een nonchalante blik over de toonbank gaan, over de kassa, de speldenkussens, Marcel en mij.

'Als het niet te veel moeite is,' begon hij met een diepe stem, waar ik zowel een Frans accent als enig sarcasme in herkende, 'zou ik graag een pak willen laten maken. Maar is dat hier wel mogelijk?'

Marcel gniffelde. Alles in de zaak, van de paspoppen tot de modeplaten aan de wand, vertelde dat dit geen kruidenierswinkel was. Aan Procopius ging de humor van de opmerking echter voor-bij.

'Natuurlijk is dat hier mogelijk! Zeker, alles is mogelijk: daagse kostuums, vrijetijdspakken, avondkleding. Mantels doen we ook, uitgaansmantels met satijn gevoerd... Dat laatste natuurlijk tegen meerprijs.'

'Ah,' zei de man, die nu het bepleisterde plafond van de winkel aan het bekijken was, 'maar ik zoek iets speciaals.' Procopius begon het op zijn zenuwen te krijgen. Dit was geen gewone klant. Dit was een klant met eisen, een klant die waarschijnlijk heel moeilijk zou kunnen doen! Marcel, Paddy en ik zagen hem met leedvermaak kronkelen. We hadden die vette kerel met zijn achteloze blik wel een hand willen geven, maar de regels van de winkel geboden ons op onze plaats te blijven staan tot meneer Procopius ons met een vingerknip een opdracht gaf.

Ik nam ondertussen de vreemdeling goed in me op. Het moest een Fransoos zijn. Geen Engelsman zou zich in een vest als het zijne op straat durven vertonen. Het spande zich, groen en lichtroze, over zijn enorme buik en had een rij knopen die uit afwisselend rode en blauwe edelstenen bestond. Het was wat je noemt een luidruchtig vest. Het overstemde met al zijn kleur de ernst van het onopvallende zwarte pak, en leek uit te schreeuwen dat zijn eigenaar geen gewone sterveling, maar een kunstenaar of op zijn minst een bohémien was. Ik was benieuwd wat het 'speciaals' was dat deze klant zocht. Specialer dan dit vest kon het toch moeilijk zijn.

'Iets speciaals...' herhaalde Procopius en deed uit ontzag een stap achteruit. 'Dat mag geen enkel probleem zijn. Wat had meneer in gedachten?'

De klant smakte met zijn lippen, alsof hij een smakelijke maaltijd ging beschrijven. 'Wel, het is een kostuum, eenvoudig en smaakvol van snit, zoals dit hier.' Hij wuifde nonchalant naar een foto van een acteur die er met zijn brede schouders en slanke heupen uitzag als de droom van iedere vrouw. 'Misschien iets wijder rond de taille. Goed afkledend, met een mooie plooi. Maar... en nu komt het. Het kostuum moet een bepaalde kleur hebben.'

Procopius, die bij elk woord had staan knikken, bleef nu stokstijf stilstaan. Ik hoorde hem bijna in gedachten nagaan welke kleuren wij in voorraad hadden.

'Groen,' ging de dikke man verder, 'en niet zomaar elke kleur groen. In godsnaam niet dat afzichtelijke grijs-gele groen van die Jaegerpakken waar sommige lui in rondlopen. Die vegetarische salonsocialisten als Bernard Shaw. Mon Dieu! Meneer, ziet u me aan voor zo'n persoon?'

Procopius haastte zich 'nee' te schudden.

'En ook niet dat groen dat je aan die bomen hier in Londen ziet. Platanen. Bah! Banale bomen, vindt u ook niet? Het is trouwens toch zelden dat de natuur iets origineels voortbrengt. Appelgroen. Grasgroen. Mosgroen. Zo voorspelbaar. Nee, ze kan niet tippen aan het genie van de bloemist met zijn verfbaden... Kijkt u eens.

Hij haalde een klein doosje te voorschijn dat het merk van Good Years, een bloemist in de Royal Arcade, droeg. Er zat één enkele bloem in. Een groene bloem.

'Kijk, dat bedoel ik. Een groene bloem, dat zal de natuur niet uit zichzelf bedenken. Haar bloemen zijn rood of geel of roze. Opgetut als een straatmadelief, als u mij die banale uitdrukking wilt vergeven. Een groene bloem, dat gaat haar fantasie te boven. Et voilà: de verven van de bloemist creëren er een! Meneer, dat bedoel ik nu!'

Procopius knikte en schudde tegelijk en begreep er helemaal niets van. Wij trouwens ook niet, maar dat maakte niet uit. Die tonronde, liederlijke buitenlander had ons nu al een leuke ochtend bezorgd.

'Zo'n kleur groen. Precies zo'n kleur groen,’ vervolgde hij, ondertussen verliefd naar de bloem op zijn hand starend. 'Hebt u dat?'

Procopius had al 'ja' geantwoord voor hij over de vraag nagedacht had. 'Ja... dat wil zeggen... niet in voorraad, maar we kunnen het bestellen. We kunnen het zeker bestellen. Precies die kleur. Ja, dat moet zeker lukken. Ja... ja...'

Op het ronde gezicht van de klant verscheen een brede, bijna kinderlijk verraste lach. 'Meent u dat? Ik had nooit gedacht... Hier zomaar in een winkel in Soho... Ik stap hier naar binnen en... U moet een vermaard kleermaker zijn in dit deel van de stad. Een echte meester.'

Procopius groeide zichtbaar door dit compliment. 'Ach, meneer, we doen ons best. We doen ons best, ik en m'n jongens. Misschien dat we in de paskamer verder kunnen praten. We hebben een grote paskamer, heel comfortabel... leunstoelen, sigaren... Marcel zal daar uw maten nemen. Marcel!'

De vingerknip dirigeerde Marcel naar de paskamer. De voorstelling was afgelopen. Procopius sloot met een laatste buiging de deur achter hen en ik ging verder met mijn speldenkussens. Bezoek van een dikke vent. Waarschijnlijk was dat de enige gebeurtenis van vandaag.

Van Marcel kregen we niets meer over die vreemde klant te horen. Hij was de rest van de dag ongelofelijk chagrijnig, ook al was het woensdag en zouden we al om vijf uur dichtgaan. Mijn humeur werd in de loop van de middag steeds beter. Ik had me iets herinnerd wat ik door mijn ochtendhumeur zo goed als vergeten was. Tegen halfvijf begon ik naar de deur te kijken. Omdat het een rustige middag was, gingen we alvast wat opruimen. Paddy slenterde naar achteren om de bezems en de emmers nat zaagsel klaar te zetten, waarmee we straks de vloer schoon zouden vegen. Marcel rommelde met een dik boek vol afschriften en rekeningen, dat hij beurtelings kwaad openklapte en weer dichtsmeet.

'Augustus Trops... ja hoor: Gussie!' hoorde ik hem nijdig mompelen.

Net toen ik hem wilde vragen wie of wat 'Gussie' was, zag ik haar aankomen. Om eerlijk te zijn, had ik haar eerst niet herkend. Ze rende vlak voor een paardentaxi de straat over, wat echt iets voor Mary Ann was, maar haar kleren waren helemaal niet Mary Ann. In plaats van haar kinderachtige schortjurk droeg ze nu een witte middagjapon, vol frutsels en lintjes, en zó lang dat ze er bijna over struikelde. Op haar hoofd had ze een enorme hoed, met een brede rand en niet minder dan vier struisvogelveren. De winkelbel leek extra hard te rinkelen toen ze de deur openduwde, als om de hele wereld te vertellen dat het Mary Ann Mayfield was die hier binnenkwam, de Mary Ann Mayfield van wie Londen nog veel zou horen.

Nog voor Procopius 'Voorzichtig jonge juffrouw, voorzichtig!' had kunnen roepen, hing ze al aan zijn arm en keek hem met haar zonnigste lach aan. 'Dag meneer Procopius. Ik kom mijn kleine broertje ophalen.'

Ik zag aan mijn baas dat hij wilde zeggen dat het nog maar kwart voor vijf was, maar tegen Mary Anns lach had hij geen verweer. Het waren de kuiltjes, had hij mij eens bekend, de kuiltjes in haar wangen. Als hij niet mijn baas was, had ik hem op zijn neus geslagen! Maar een kwartier voor sluitingstijd kwam die kuiltjesobsessie me goed uit.

'Mijn broertje neemt me vanavond mee uit, meneer. Mag hij wat eerder weg?'

Een zeldzame, oprechte lach brak door op Procopius' nerveuze gezicht. 'Ja... wel ja... vooruit... voor deze ene keer.'

'Die ouwe Griek is gek op je,' zei ik tegen Mary Ann, toen we de winkel uit liepen.

'Ach, ga weg!' Ze haakte haar arm aanhankelijk in de mijne. 'Je moet niet zo voor waakhond spelen, Adie. Ik weet van Abraham en de mosterd en van de bloemetjes en de bijtjes.' 'Juist daarom. En de naam is overigens Adrian.' 'Goed hoor. Wees niet zo snel op je teentjes getrapt. We hebben wat te vieren.'

Ik wees naar haar nieuwe kleren. 'Die malle hoed en die soepjurk van jou soms?'

'Ja, maar dat niet alleen. Zullen we daar binnengaan? Dan zal ik je 't allemaal vertellen.' Ze gebaarde naar een klein eethuisje met LAMSKOTELETTEN, SAPPIG EN SPOTGOEDKOOP! Op de ruit.

Ik voelde bezorgd in mijn broekzakken. 'Ik heb m'n weekloon nog niet gehad.'

'En alles in het weekend verbrast natuurlijk. Geen zorgen. Ik heb geld.'

'Ik laat geen meisje voor me betalen!'

Mary Ann bleef op de stoep voor het eethuisje staan. 'Maar dat gebeurr er met je als je een gat in je hand hebt, kleine broer. Geen wonder dat je nog geen meisje gevonden hebt dat met jou uit wil.'

'Leen me dan een paar shilling. Je krijgt het terug, eerlijk waar.'

'Niks ervan. Ik trakteer je. Dat zal je leren.'

Het was de ellende dat ik sinds de kroeg was verkocht geen halfpenny meer kon sparen. Toen ik zelf nog de boekhouding voor The King's Arms deed, kostte het me geen enkele moeite om zuinig te zijn. Maar nu snakte ik in het weekend zo naar afleiding dat ik zonder nadenken mijn laatste cent uitgaf. Alles om te vergeten dat er na dat weekend weer een maandag kwam, net zo dodelijk saai als alle maandagen.

Na wat gekissebis besloten we dat ik met Mary Anns geld zou betalen, zodat het net zou lijken of ik haar trakteerde. Over terugbetalen werd niet gepraat.

Het eethuisje was zo'n onduidelijke bedoening, niet chique en niet sjofel, met groezelige tafelkleedjes, maar een ober in deftig zwart, die meteen naast ons stond om op te noemen wat we konden bestellen: 'Lamskoteletten, geroosterd rundvlees, gekookt rundvlees, ham, zalm met garnalensaus, varkenspastei.'

We kozen een plak ham met aardappelen en pickles en wachtten met een glaasje frambozenlimonade op onze bestelling.

'En nu moet je maar 'es vertellen wat je verrassing is,' zei ik tegen Mary Ann.

Ze schudde met de veren op haar hoed. 'Zie je het niet? De jurk? Het kapsel? De hoed? 'The girl who is naughty but nice! Ik ben een Gaiety Girl!'

Het duurde even voor het tot me doordrong. De Gaiety Girls van het Prince of Wales-theater. Goddelijk lange feeën met rouge-blosjes en olijke knipoogjes, die elke avond zongen en dansten op het toneel en daarna uitgingen met miljonairs. En mijn zus Mary Ann. De combinatie was niet te maken.

'Sorry?' vroeg ik.

'Gai-e-ty Girl,' herhaalde Mary Ann nadrukkelijk, alsof ze het een kleuter moest uitleggen. 'Gaiety Girl hoed. Te koop in elke winkel. De grote mode van vandaag. Jij komt niet veel buiten, hè?'

'Maar hoe ben jij...?'

'Nou, kleine broer, dat gaat tegenwoordig zo: je komt auditie doen. En als je een leuk snoetje hebt en goed zingen en dansen kunt, nemen ze je aan. Ik begin in het korps, maar meneer Edwardes — dat is de baas van het theater, Adrian — zegt dat 'ie me nog weleens verder ziet komen. En daarom krijg ik nu les in acteren en zingen en spreken. Hij vindt dat ik nog een te opvallend Oost-Londens accent heb. En vanmiddag ben ik met 'n kleedster gaan winkelen. Ik heb nog drie jurken gekocht... O ja, en we zijn ook een k-o-r-s-e-t aan wezen meten. M'n taille moet nog wat slanker, zeggen ze.'

Mary Ann was ondertussen zo opgewonden geraakt dat het nu mijn beurt was om haar te plagen. Ze zat als een klein meisje met haar voeten te trappelen en in haar handen te klappen.

'Weet je moeder het al, Assepoester?' vroeg ik.

Onze. ma had vroeger ook in het theater gewerkt, maar had voor haar kinderen altijd een 'beter leven' gewild, zoals ze dat noemde. Dat 'betere leven' hield een keurig burgermansbestaan in, waarbij je in een netjes aangeharkte buitenwijk woonde en op zondag niet je roes uitsliep, maar naar de kerk ging. Het was ma niet gelukt. Maar dat kon zij niet helpen.

Mary Ann kleurde en nam schuldbewust een slokje van haar frambozenlimonade. 'Nog niet. Jij bent de eerste, Adie. Maar ze zal het toch wel goed vinden? Ik ga veel meer verdienen dan ik nu als kleedster doe. Daar krijgt zij natuurlijk ook een deel van. Dan kan ze ook een nieuwe hoed kopen en misschien kunnen we wel gaan verhuizen. Ze loopt altijd te klagen dat onze kamer zo krap is...'

Ik moest grinniken, omdat mijn grote zus zich zo'n zorgen maakte dat ze ma probeerde te paaien met cadeautjes. 'En vertel haar ook maar meteen over de Amerikaanse miljonair die jij aan de haak gaat slaan,' zei ik.

Mary Ann lachte kuiltjes in haar wangen. 'Het is een droom, Adie, een mooie rooie luchtballon. En die laat ik niet meer los nu ik 'm gevangen heb. Ik heb er genoeg van om arm te zijn. Het is stom om arm te zijn. Ik hoef niet arm te zijn.'

Twee borden met vettige, dampende ham werden voor ons op tafel gezet.

'Volgend jaar is het kaviaar,' zei Mary Ann.

II

Ik krijg een dikke vent cadeau — Gussie —

Grenzen aan klantvriendelijkheid — Een filister van

het zuiverste water — Fooi!

Nadat ik die avond met Mary Ann uit geweest was, stond mijn dagelijkse werk me nog meer tegen dan anders. Waarschijnlijk was ik jaloers omdat haar droom was uitgekomen en ik geen uitzicht had op wat voor droom dan ook. Ik was zo chagrijnig dat het zelfs Marcel begon op te vallen, die deze dagen ook niet zijn gewone vrolijke zelf was.

Op een morgen werd ik ongewoon vroeg wakker uit een droom, waarvan alles wat ik me kon herinneren was dat een olifant uit de Zoo een ritje op mijn rug wilde maken. Ik wurmde me boven de dekens uit en bleef een tijdje liggen uitpuffen, terwijl het 'o... hell'-gevoel sterker was dan ooit. In het andere bed hoorde ik Marcel draaien en na een minuutje of wat fluisteren: 'Adrian, ben je wakker?'

Ik gaf een knor. Ik had geen zin om te praten. Niet om zes uur 's morgens.

'Die dikke komt vandaag z'n pak passen.'

Ik draaide geërgerd met m'n kont een kuil in de matras. 'Wat kan mij dat schelen?'

'Nou, ik help 'm niet meer!'

'Hoezo?' vroeg ik. 'Stinkt 'ie onder z'n armen?'

'Onder z'n armen? Bah! 'n Volle driehonderd pond smeerlapperij is het!'

'Dan haal ik straks wel een teiltje en een spons en boen ik 'm af voor 'ie gaat passen. Zo tevreden?' Ik had meer dan genoeg van dit veel te vroege gesprek en dook opnieuw onder de dekens. 'Nou, je mag 'm hebben,' was het laatste wat ik hoorde.

De volgende morgen 'kreeg' ik hem ook. Augustus Trops, zoals de dikke klant bleek te heten, waggelde in een stralend humeur de winkel binnen, als de keizer uit het sprookje, die zijn nieuwe kleren komt bewonderen. Hij liep naar Procopius toe, legde twee enorme handen op zijn schouders en keek hem aan alsof hij zijn beste vriend was. 'Meester,' vroeg hij, 'is het klaar?'

'Het is klaar,' antwoordde Procopius plechtig. 'Goed gesneden, groen, met 'n mooie plooi. Helemaal zoals meneer het wilde.'

'Laat het me zien!' riep Trops, met een dramatisch armgebaar een paspop tegen de vloer meppend.

Terwijl Procopius zich haastte te zeggen dat het niet erg was, begon Marcel met een voor hem ongekende ijver de schade op te ruimen. Omdat hij bezig was, dirigeerde Procopius' vingerknip mij naar de paskamer. Ik haalde meetlint, krijt, spelden en mijn vriendelijkste glimlach te voorschijn en hield de deur voor onze eigenaardige klant open.

De paskamer van Victor Procopius' Herenmodepaleis was een van alle gemakken voorziene ruimte, volgens onze baas het geheim van zijn zakelijke succes. Er stonden twee met leer overtrokken fauteuils, één voor de klant en één voor de sier, want de winkelbediende mocht nooit in het bijzijn van een klant gaan zitten. Verder was er een schouw met de gebruikelijke prullaria: porseleinen herderinnetjes, een klok, wat foto's van vrouw en kinderen Procopius en twee vazen met artistiek bedoelde rietpluimen, zodat het leek of je in een zitkamer was. Naast de haard stond een tafeltje met sigaren, chocolaatjes en een karaf whisky om de klant nog meer 'in de watten te leggen. Op het meer praktische vlak bevonden zich er een grote spiegel, een paspop en verschillende strijkijzers. Op de paspop hing nu het bestelde, bloemgroene kostuum.

Trops bleef op een eerbiedige afstand staan om het van broek-zoom tot kraag in zich op te nemen. 'Volmaakt,' fluisterde hij, 'wat een sublieme kleur! Vakwerk. Magnifiek.

'Bevalt het u?' vroeg ik volkomen overbodig.

'Bevalt het mij? O, jongen...'

Ik zag tot mijn verbazing dat er tranen in zijn ogen stonden.

'Heb je ooit zo'n volmaakte kleur gezien? O, als je zulk groen kunt waarderen, bestaat er geen mooiere kleur! Zeg eens, jongen, houd jij er ook van?'

Omdat het bij Procopius de regel was de klant altijd en in alles gelijk te geven, toverde ik de meest walgelijke blotetandengrijns op mijn gezicht en zei: 'Het is zoals u zegt, een sublieme kleur, meneer.'

'Ja, dat is het, is het niet?' Trops liet zijn vochtige blik nu op mijn doordeweekse pak rusten. 'Blij dat jij dat ook vindt. Heel blij... Hm, ja... Ik zou het graag passen.'

'Dan zal ik het voor meneer van de pop halen.'

Terwijl ik bezig was, perste Trops zijn vette lijf in een van de twee fauteuils. Uit mijn ooghoek zag ik hem met een elegant gebaar een chocoladebonbon in zijn mond stoppen. Daarbij liet hij geen oog af van zijn groene kostuum. Of was het van iets anders? Ik keek door de zware vitrage voor het raam achter de paspop heen, maar zag niets anders dan de sigarenwinkel aan de overkant, die even stil en stoffig was als altijd.

Met het pak over mijn arm liep ik naar de klant toe, op de binnenkant van mijn wangen bijtend bij de gedachte dat ik die enorme berg vlees straks in overhemd en onderbroek zou zien. Er zou beslist een mooi verhaal voor Marcel en Paddy van te maken zijn.

Augustus Trops bleek een lastige klant te zijn. Zo tevreden als hij over de kleur van zijn kostuum was, zoveel opmerkingen had hij over naden, zomen en plooien. Ik was voortdurend in de weer met krijt en spelden en net dacht ik dat ik het goed gedaan had of Trops veranderde weer van gedachten en besloot dat hij toch liever iets wijdere pijpen had. Nadat ik ongeveer elke centimeter van 's mans vette lijf had opgemeten, kostte het me moeite om nog beleefd te blijven. Doe het dan zelf beter, dikke pad, lag op het puntje van mijn tong, maar door aan het weekloon te denken dat zaterdag uitbetaald zou worden, wist ik me te beheersen. Er was één meevaller: mijn klant stonk niet. Hij had zich rijkelijk besprenkeld met reukwater, dat een zware, oosterse geur had. Marcel had zich geen zorgen hoeven maken.

Trops stond zich voor de zoveelste keer kritisch in de spiegel te bekijken. Ik was uit protest op de armleuning van een fauteuil gaan zitten en zag mezelf in de spiegel achter hem. Een lange, bijna uit zijn kleren gegroeide jongen van zestien, met warrig melkboeren-hondenhaar en een ontevreden gezicht. Een kop om van weg te lopen. Toen ik zo naar mezelf zat te kijken, drong het tot me door dat Trops allang niet meer naar zijn broekspijpen stond te staren, maar via de spiegel naar mij keek. Op de een of andere manier gaf me dat een onaangenaam gevoel en ik slingerde mezelf overeind om uit beeld te zijn.

'Is het nu naar wens, meneer?' vroeg ik.

Trops' ogen schoten terug naar zijn eigen spiegelbeeld. 'Mmm... misschien nog wat krap rond de taille. Ik ben wat aangekomen de laatste tijd.'

'We zullen eens kijken of we de taille nog wat uit kunnen leggen, meneer.' Ik begon weer aan zijn broekband te prutsen, maar voelde mijn hand plotseling tegengehouden worden door de zijne. Verdwaasd van verbazing liet ik me langs hem heen trekken tot ik voor hem stond. Sorry? dacht ik, pardon?

Trops keek me met een samenzweerderige blik aan, alsof hij me niets meer uit hoefde te leggen. 'Toe,' zei hij, 'even.

Goed, misschien was ik achterlijk, misschien stonden mijn hersenen even stil, maar ik begreep het niet. Ik keek midden in Trops' ronde, aanmoedigend knikkende gezicht en ik begreep het niet. 'Meneer, zal ik verdergaan met...'

'Lieve jongen, als je nu eens zou willen beginnen met me Gussie te noemen...'

'Pardon?' Ik zei het nu hardop, met een rare piepstem.

'Nee, nee, nu moet je me niet voor de gek houden. Je hebt me al lang genoeg staan plagen met die meetlinten van je, nu moet je me maar eens steviger kietelen.'

En als ik het toen nog niet door gehad had, dan even later wel. Mijn hand verdween in een enorme klauw en werd zonder aarzelen in het kruis van een groen kostuum gedrukt. Dat was duidelijk. Dat was overduidelijk. En dat ging te ver! Zelfs Victor Procopius zou het met me eens zijn dat dit niet onder de service aan klanten viel! Zonder erover na te denken wat dit voor onze goede naam zou betekenen, had ik de ouwe flikker een trap tegen zijn schenen verkocht.

Hij vloekte — in het Frans, geloof ik — en voerde op één been een mooi rondedansje uit dat mij de gelegenheid gaf te ontkomen. Aan de andere kant van de paskamer, met de spiegel tussen hem en mij in, bleef ik staan. Driehonderd pond smeerlapperij, Marcel had gelijk gehad!

Trops had zich ondertussen in een stoel gestort en stamelde, met een pijnlijk gezicht zijn been masserend:' 't — 't Spijt me jongen. Ik dacht dat je het begreep. Ik dacht echt...' Hij was net zo verbaasd als ik.

'Ja zeg, rot nou gauw op!' Daar had die oververhitte vleeshoop me voor een mietje aangezien! Als ik dat Paddy en Marcel vertelde, zouden ze niet meer bijkomen! Maar dat ging ik mooi niet doen.

'Het spijt me,' zei Trops nog een keer. 'Ik had niet zo snel mogen... Zullen we een nieuwe start maken? Ik ben Augustus Trops. En jij bent...’

Hij stak zijn hand naar me uit, die ik met wantrouwen bekeek. Ik zorgde wel dat ik uit de buurt van die grijpklauw zou blijven! Maar antwoord kon ik hem natuurlijk wel geven.

'Adrian Mayfïeld,' zei ik, zo stuurs als ik het maar kon laten klinken.

'Dag Adrian. Vind je het erg als ik zeg dat ik dat een mooie naam vind? Hij lijkt op Dorian. The Picture of Dorian Gray, dat is een roman. Ken je die?'

Ik haalde onverschillig mijn schouders op. Dacht de gek werkelijk dat ik romans las? Wat had die man toch een beroerde mensenkennis!

'O, dat boek moet je toch beslist eens lezen! Het begint ermee dat een schilder een portret maakt van een knappe jongeman. Heb ik trouwens al verteld dat ik zelf kunstschilder ben?'

Ik schudde voorzichtig mijn hoofd. Dit vriendelijke praatje leek me te bedacht. Hij moest nu niet de aardige oom uit gaan hangen.

'En wat schilder je dan?' Blote konten waarschijnlijk!

'Wat ik schilder? Mijn hemel, jongen, hoe leg ik je dat uit? Ben je weleens naar een tentoonstelling van schilderijen geweest?'

'Nee,' zei ik. Ik kon hem natuurlijk vertellen dat ik een paar kunstreproducties onder mijn bed had liggen: De Lady van Shalott van Holman Kunt en Millais' Ophelia, maar wat had hij daarmee te maken? Marcel en Paddy wisten het al niet, omdat ze me zeker uit zouden lachen.

'Heb je weleens gehoord van Beardsley, Moreau, Baudelaire? Nee? Grote goden, hoe moet ik je het dan uitleggen, jongen? Je bent een filister van het zuiverste water! Nou, dan zit er maar één ding op: je zult een keer bij me langs moeten komen!'

Kijk, daar had je het. Om net te doen of ik dat laatste niet gehoord had, vroeg ik: 'Wat is een filister nou weer?'

'Dat is iemand die niets van kunst afweet, sentimentele romans leest, zich bij elk schilderij wat hij ziet afvraagt of het wel netjes is en vindt dat The Last Rosé of Summer het mooiste lied is dat er ooit is gecomponeerd. Kortom, de gemiddelde Engelsman. Maar voor jou is er nog hoop, Adrian. Jij weet in elk geval de juiste kleuren te waarderen.'

Hij rommelde in de binnenzak van zijn zwarte pak en haalde een beurs en een mapje met visitekaartjes te voorschijn. Hij legde zo'n kaartje op het tafeltje met chocolade en sigaren.

'Voel je tot niks verplicht, maar je bent welkom als je eens langs wilt komen. Dan kunnen we samen mijn schilderijen bekijken en als je het goed vindt, zou ik je ook weleens willen schetsen. Niet om het een of ander, maar je hebt een interessant gezicht. Ik woon hier in Soho. Het adres staat op het kaartje.'

Ik knikte. Trops stond op, tot mijn opluchting om naar de deur te gaan. Als laatste haalde hij wat geld uit zijn beurs. Hoeveel het was, kon ik niet zien.

'Dat is je fooi, Adrian. Het is misschien wat royaal, maar ik vind het prettig je ontmoet te hebben.' Hij veegde de krijtstrepen van zijn pantalon. 'En wat het kostuum betreft, zeg je baas maar dat ik zeer tevreden ben en het meteen aanhoud. Het zit me als gegoten.' En daarmee waggelde hij de paskamer uit.

Ik staarde naar het geld dat naast het visitekaartje lag. Het was een hele pond!

In een waas ging ik terug naar de winkel om af te rekenen. Ik snapte nu in welk spelletje ik het afgelopen halfuur een rol had gespeeld, maar ik wilde het niet geloven. Niks had ik doorgehad. Niks! En maar ijverig in de weer met spelden en krijt! God, wat was ik stom! Misselijk van mezelf wenste ik onze gewaardeerde klant een goede dag en stak het geld in mijn zak. Want ondanks alles was dat toch maar mooi meegenomen.

III

Voordelen van het weekend—De Empire — De

pommadeknullen — Harde klappen — Een

gezagsgetrouwe politieagent — Gratis

voorstellingdoor mevrouw Procopius

Waar het precies aan lag, wilde ik niet weten, maar sinds die morgen bleef het 'o... hell'-gevoel de hele dag duren. Niet dat ik me door dat gerommel in de paskamer van m'n stuk had laten brengen. Ik voelde me gewoon niet goed. Misselijk. Hoofdpijn. Schijterij. Een buikgriepje, dat moest het zijn. Ik ging naar de drogist en kocht een doosje pillen, maar die hielpen niets. De ellende was dat we aan de vooravond van het Seizoen stonden, de tijd van het jaar dat heel de wereld in Londen was voor de grote kunstexpositie van de Royal Academy, de Ascot paardenraces en de belangrijke cricketwedstrijd tussen Eton en Harrow. We waren er van vroeg tot laat druk mee acteurs en kunstenaars, die dit jaar hoopten door te breken, van kleren te voorzien die hen meer moesten laten lijken dan ze waren. Hun stemmen zeurden de hele dag door m'n kop, vragend om dit, klagend over dat. Een magere landschapsschilder met een stem als een zingende zaag had ik graag met een stof-schaar doorboord.

's Nachts was het al niet beter. Doordat ik telkens naar het schijthuis op het achterplaatsje moest rennen, sliep ik bijna niet en als ik dan sliep, droomde ik van de olifant uit London Zoo die elke nacht meer op Augustus Trops begon te lijken. Toen het weekend dan eindelijk kwam, was dat een dubbele opluchting. Ten eerste waren er van zaterdagavond tot maandagmorgen geen klanten meer te bedienen. Ten tweede hoefde ik de nacht van zaterdag op zondag niet in bed te liggen woelen, want dit was onze uitgaansnacht.

Marcel, Paddy en ik besloten het dit weekend groots aan te pakken en naar de Empire te gaan.

De Empire was een knots van een variététheater aan de rand van Soho, waar je je op rood pluche apelazarus kon drinken aan champagne. Als je daar het geld voor had, tenminste. Meestal hadden we dat geld niet en moesten we het doen met een houten bank op het schellinkje, wat als voordeel had dat we meer geld overhielden om te zuipen. Bier vooral, en af en toe een fles kruisbessenchampagne, een goedkope imitatie van het echte spul. Maar de Empire was de Empire en je had altijd wel een leuke avond, of je je nu een stuip lachte om de Franse clowns, meebrulde met een variétéklassieker die iedereen kende of je vergaapte aan de meisjes van het ballet.

Deze avond waren we vroeg. We vonden goede plaatsen vooraan op het schellinkje, zodat we het toneel goed konden zien en zodat Paddy over de rand kon hangen om de dure hoeren te zien, die beneden plaatsnamen naast de heren die ze op de promenade van het theater hadden versierd.

'Daar moesten ze eens wat aan doen,' zei hij voldaan, 'het is schandalig,' en hij ging nog wat verder naar voren hangen.

'Kijken, kijken, niet kopen, Pad. Dat kunnen we niet betalen,' zei Marcel, die een zak pinda's op zijn schoot had en begon te delen. Ik pakte een handvol noten aan, terwijl ik tevreden om me heen keek. Dit was precies wat ik nodig had. Alles in de Empire leek ervoor gemaakt te zijn om je op te vrolijken: van de indigoblauwe, rozenrode en goudkleurige versieringen van de zaal tot de heldere elektrische lampen aan toe. Ik bereidde me voor op een lollige avond.

En lollig werd het! We waren al snel door onze eerste consumpties heen. Marcel en ik hadden dorst gekregen en besloten met zijn tweeën wat te gaan drinken aan een van de bars op de promenade. Paddy zou ondertussen onze plaatsen bezet houden. Een weelderige barmeid was gul met glimlachjes, maar niet met korting en dus betaalde ik voor de likeur die ik wilde hebben met het geld dat Trops me gegeven had. Ik zag Marcel met grote ogen naar de munten kijken, maar hij zei niets. Ook niet toen ik een kilo wisselgeld in mijn zak stak. Wat hij dacht, kon ik wel raden.

'Mooi niet,' zei ik, toen we de trap naar het schellinkje beklommen.

Tuurlijk niet,' mompelde hij.

Terug op het schellinkje ontdekten we dat Paddy zijn werk niet goed gedaan had. Er zaten nu drie andere jongens op onze plaatsen en Paddy stond erbij, kwaad gebarend, met z'n rooie Ierse kop nog rooier dan anders. Om het groepje heen had zich nog een stel jongens verzameld, die zich met de discussie bemoeiden.

'Als je een plaats wilt reserveren, moet je maar een kaartje voor de stalles beneden kopen,' zei een jongeman, die er met zijn gladgeschoren gezicht en gepommadeerde haar uitzag als een levende reclame voor een kapperszaak. 'Hier mag iedereen zitten waar hij wil.'

'Nou, en m'n maten en ik zaten hier het eerst!' brulde Paddy, die op zulke momenten nooit zacht kon praten.

Er werd hier en daar 'sst!' gesist en op de hogere rijen bogen zich wat mensen naar voren, hopend op een knokpartij.

'En? Waar zijn die "maten" van je dan?' vroeg een andere jongen, nog onberispelijker uitgedost dan de knul met het pommade-haar. Hij praatte heel keurig, zo'n beetje als een huisknecht die op promotie hoopt, en sprak 'maten' uit alsof het een vies woord was. Ik had meteen een grondige hekel aan hem.

'Wij zijn hier,' zei ik. 'En als jullie niet oppassen, zijn jullie straks daar.' Ik wees naar de parterre, zo'n tien meter lager. 'Dus ik zou m'n boeltje maar pakken.'

'En wie ben jij dan wel dat je hier plaatsen kunt reserveren?' De jongen die op mijn plek zat, begon zich er ook mee te bemoeien. Hij had nogal lef. Hij was zo smal dat hij beslist als eerste over de balustrade zou vliegen.

'Ja, wie ben jij dan wel?' viel de rest hem bij.

Ze leken opvallend veel op elkaar. Allemaal in pakken die veel te netjes waren voor het schellinkje en met haar vers van de kapper. Ik had geen enkele behoefte om hen te vertellen hoe ik heette.

'Lord Rosebery,' zei ik, de eerste naam die in me opkwam gebruikend, toevallig die van de nieuwe premier.

'Ja hoor, en ik ben koningin Victoria!' Het scharminkel op mijn plaats had een grapje gemaakt waar door de rest van het stel om geschaterd werd alsof het de mop van de eeuw was.

Dat was genoeg. Ik liet me niet uitlachen door zo'n plukje opgedofte haantjes! Jij gaat over de rand, makker, dacht ik.

Ik had, toen we de kroeg nog hadden, heel wat dronken lastpakken naar buiten gewerkt. Met dit knulletje had ik dan ook geen moeite. Ik liet hem eens lekker in de diepte kijken, terwijl ik hem aan zijn broekband vasthield. Hij schopte en schold, maar kon in die positie niks doen en ik was bijna in de lach geschoten om de hele ruzie te vergeten, als de pommadeknul zich er niet mee bemoeid had.

'Zeg, neem iemand van je eigen soort,' zei hij op zo'n irritant 'wij-moeten-jou-niet'-toontje en probeerde mij en het spartelende ventje achteruit te trekken. Dat had hij niet moeten doen. Hij had me niet aan moeten raken. Alsof ik een bom was die al dagen op scherp stond, ontplofte ik opeens.

'Hou je handen thuis, melkmuil!' schreeuwde ik. 'Verrekte faygeleh!’

Ik wist niet eens meer dat ik het woord kende. Onze joodse buurkinderen hadden het vroeger gebruikt en alhoewel het een tijdje geduurd had voor ik de betekenis ervan had leren kennen, had ik al snel gemerkt dat het een effectieve belediging was. Het kon de antiekverkoper van de overkant in elk geval tot razernij brengen.

Ook hier kwam hij goed aan. Ik kreeg niet alleen de pommadeknul, maar ook de rest van het groepje op me af en binnen twee of drie tellen hadden Paddy en Marcel zich ook in het gevecht gegooid.

'Knokpartij! Knokpartij!' klonk het overal op het schellinkje en de voorstelling op het toneel werd vergeten. "Wat hier gebeurde was nog beter! De pommadekerel gaf me steviger partij dan ik gedacht had. Ik had hem meteen een bloedneus geslagen, maar had zelf een dicht oog te pakken. Niet dat ik hem met één dicht oog niet kon raken! God, ik had nog nooit zo'n pokkehekel aan iemand gehad als aan dit ventje! Als ik dat keurig gekapte hoofd tot mosterd kon meppen, had ik daar heel wat voor over. Heel Trops z'n fooi zelfs. Ik wist hem in zijn buik en op zijn slapen en op nog wat smerige plekken te raken en vergat alles wat er om me heen gebeurde. Natuurlijk was het gevecht ook beneden niet onopgemerkt gebleven. Er was onmiddellijk een legertje potige obers en barmannen naar boven gestuurd om een eind aan het oproer te maken. Maar dat had ik niet gezien. Toen ik als een vechtende straathond in m'n nekvel werd gegrepen, deelde ik meteen een flinke elleboogstoot uit.

'Zeg, zeg, kalm! Het zijn bijtertjes vanavond! Hou je rustig, snoesje!'

Ik draaide mijn hoofd om en keek in het rode gezicht van een ober die me vasthield als iets wat vieze vlekken op zijn pak kon achterlaten. 'Die lui zaten op onze plek!' stootte ik uit. 'Die verrekte. .. verrekte... Sodemieters!' En ik probeerde me los te rukken om er nog een ronde op los te slaan. Er waren uiteindelijk drie mannen nodig om me naar de uitgang en van de trap naar beneden te krijgen. Ik was bont en blauw, maar zag tot mijn voldoening dat het stel plaatsinpikkers hardere klappen kreeg. Vooral een man met een dikke sigaar tussen zijn lippen, die eruitzag alsof hij de baas van de tent was, mepte er met zichtbaar genoegen op los.

'Is het weer zover? Konden we weer niet van mekaar afblijven? Ik heb je toch al 'es verteld dat je dat ergens anders moet doen. Niet hier. Dat was toch duidelijk? Hè? Hè?'

Al schoppend en slaand kwamen we op straat terecht, waar, zoals het hoort op een dag dat alles tegenzit, net een politieagent langskwam. Natuurlijk kwam die meteen aanrennen, op zijn fluitje om assistentie blazend. Ik wist dat het nu tijd was om me koest te houden, maar de pommadebrigade begon zich nu pas goed te verzetten. Vuisten, knieën, voeten en nagels, alles werd erbij gehaald om los te komen. Het smalle ventje, dat ik over de balustrade gehangen had, lukte het als eerste om te ontsnappen, en in de verwarring die toen volgde, kwam de rest ook weg. Ze verdwenen, handig tussen het uitgaanspubliek door slalommend. Twee agenten die uit een zijstraat kwamen rennen, hadden het nakijken en liepen toen maar naar ons toe.

'Problemen, meneer Ahern?' vroegen ze.

Intelligente lui, politieagenten!

' 't Gebruikelijke met de lichte cavalerie,' antwoordde de vent met de sigaar. 'We wilden ze net van het schellinkje gaan vegen, maar deze lui waren ons voor.'

De politieagenten keken naar ons en wij keken naar de politieagenten. Eén ervan herkende ik. Het was Harry Balcomb, die meestal in onze buurt zijn ronde deed. Ik gaf hem weleens een sigaret. Misschien viel het allemaal nog wel mee.

'Hm, dronken en baldadig zeker,' zei een andere agent. Het soort dat je graag voor een nachtje de cel in slingert.

'Gezonde Engelse jongens met een gezonde dorst en een gezonde geest als je 't mij vraagt,' zei de man die Ahern heette. 'Ik zou maar niet te streng voor ze zijn, agent. We moeten zuinig op onze kerels zijn deze dagen.'

Paddy en Marcel stonden er ijverig bij te knikken, alsof ze elk moment het volkslied konden gaan zingen. Ik voelde me warm, duizelig en misselijk. Ik moest mijn best doen om niet over te geven of tegen het trottoir te slaan. Het ging niet goed met me en ik wist niet zeker of het wel door de schijterij, de drank of de vechtpartij kwam.

'U wilt niet dat ik ze oppak?' vroeg de agent. Hij klonk teleurgesteld.

Ahern zwaaide luchtig met zijn sigaar. 'Nee, dat soort akkefietjes hebben we hier wel vaker, agent. Wat dronken jongelui, als 't erger niet is! Ik heb hun soort liever dan... nou ja, die anderen. Ik geef ze elke avond een flink pak slaag, maar ze blijven terugkomen. Misschien houden ze d'r van, weet ik het.

De agenten grinnikten achter in hun keel.

'Dus u weet het zeker, meneer?'

'Als u zorgt dat ze veilig thuiskomen, vind ik het goed.'

Ik hoorde Paddy een fluitend geluid maken van opluchting.

'Ik breng ze wel weg,' stelde Harry Balcomb voor. 'Ik weet waar ze wonen.'

'Dat is niet nodig...' begon ik snel, want ik wist wat voor drama het op zou leveren als de Procopiussen zagen dat we door een politieagent afgeleverd zouden worden. Victor Procopius' Herenmodepaleis zou geruïneerd zijn, de goede naam voor eeuwig aangetast.

'Nee, ben je gek, Adrian,' zei Harry, ons als een braaf school-klasje wegdirigerend van zijn collega's. 'In zo'n toestand kan ik jullie niet onbegeleid naar huis laten gaan. Als jullie onder een taxi lopen of in de Thames vallen, krijg ik 't van mijn baas op mijn bordje!'

Ik snoof. 'De Thames is hier mijlen vandaan!'

Hij schudde pesterig glimlachend zijn hoofd en zei: 'Nee, nee, Adrian, die is dichterbij dan je denkt. Jongens die niet willen deugen, komen daar altijd terecht, vroeger of later. En bovendien, als jullie niet meewerken, breng ik jullie alsnog naar de cel. Ik ben een erg gezagsgetrouwe politieagent!'

'Je bent een ouwe zwamneus,' zei ik, maar legde me maar neer bij de Griekse tragedie die me te wachten stond. Sommige dingen in het leven schijnen nu eenmaal te moeten gebeuren.

Eenmaal op de stoep voor Victor Procopius' Herenmodepaleis waren we door de koude Londense nachtlucht al aardig ontnuchterd, genoeg om ons ernstig zorgen te maken. Harry Balcomb gaf twee lange, alarmerende rukken aan de bel. Het duurde even voor er een reactie kwam. Ik herinnerde me opeens dat Procopius deze avond naar een neefin Battersea gegaan was. Blijkbaar had hij het, net als wij, laat gemaakt. Niet dat dat een opluchting was overigens... Op de eerste verdieping werd een raam opengeschoven. Mevrouw Procopius, die zich met een omslagdoek en nog wat kledingstukken over haar nachtjapon toonbaar had gemaakt, stak haar hoofd naar buiten. Ze was een mooie Griekse met dramatische donkere ogen, die altijd het ergste leken te verwachten. Toen ze de politieagent beneden op straat zag, sloeg ze met grootse gebaren een kruis. 'God bewaar ons! Wat wilt u?'

'Ik breng drie verloren zonen thuis,' zei Harry, wijzend over zijn schouder. 'Als u ze tenminste nog binnen wilt laten.'

'O.'

Mevrouw Procopius leek ons nu pas op te merken. Ze had wat tijd nodig om over te schakelen van de zekerheid dat haar echtgenoot een vreselijk ongeluk had gehad naar het vermoeden dat wij óns aan een halsmisdaad schuldig hadden gemaakt. 'Wat hebben ze gedaan?'

Ik hoopte nog even dat Harry, alle sigaretten die hij van me gekregen had indachtig, bereid was voor ons te liegen, maar helaas was hij net zo'n gezagsgetrouwe politieagent als hij beweerde, en hij vertelde de waarheid.

'Ze waren betrokken bij een vechtpartij in de Empire. Ze zijn eruit gezet door de zaalmanager. Maar omdat er geen schade was, heeft hij besloten er geen zaak van te maken.'

Voor elk normaal mens zou dat laatste een opluchting geweest zijn, maar niet voor mevrouw Procopius. Ze sloeg haar handen voor haar mond.

'O, wat erg!' hoorde ik haar achter haar vingers mompelen. 'O, wat erg! O, de schande! Mijn man zal niet weten hoe hij het heeft als hij dat hoort.'

Vertel het dan niet, dacht ik, maar ik wist dat deze suggestie hoogstwaarschijnlijk niet aangenomen zou worden. Ik hield mijn mond en probeerde zo berouwvol mogelijk te kijken. Ook Harry stond een moment met zijn mond vol tanden, blijkbaar onder de indruk van zoveel melodrama.

Mevrouw Procopius ging iets verder uit het raam hangen en spiedde links en rechts om te zien of er bij de buren soms nog licht aan was. 'Breng ze snel naar binnen,' siste ze. 'Vlug, voordat iemand 't ziet. Paddy Hannigan heeft de sleutel.'

En dus schoten we achter Paddy aan naar binnen, terwijl Harry fluitend zijn ronde vervolgde. Zijn problemen, als het al problemen waren, zaten erop. De onze begonnen pas.

Mevrouw Procopius gaf een mooie voorstelling, waarin vlugzout en vooral het dreigement dat haar man hiervan zou horen de hoofdrol speelden. Nadat ze voor de laatste keer bijna flauwgevallen was, werden we naar boven gestuurd. We trokken zwijgend onze kleren uit en kropen zonder 'trusten' te zeggen onder de dekens. Morgen stond ons namelijk nog het tweede bedrijf van deze Griekse tragedie te wachten.

IV

'Hetiseengrofschandaal!' — Vrijheid — Liefde en mazelen

— De Italiaanse fietser — Zonnesteek — Een Schots

medicijntje — Richting Thames

Het eerste wat ik de volgende morgen hoorde, waren de driftige voetstappen van meneer Procopius die drie trappen op roffelden. Omdat hij anders nooit naar boven kwam, vermoedde ik dat er iets bijzonders moest zijn. Algauw herinnerde ik me wat. Het 'o... hell'-gevoel spoelde op volle sterkte over me heen. Veel tijd om me in mijn ellende te wentelen, kreeg ik niet. Victor Procopius barstte de zolderkamer binnen, naar mijn idee dwars door de deur heen.

'Zoietshebiknognooitmeegemaakt! Hetiseengrofschandaal!', bracht hij in één adem uit. 'Nooitgedachtdatmijngoedenaamzotegrabbelgegooidzouworden! Schandalig! Schandalig! Uit bed!'

Marcel en Paddy schoten meteen van onder hun dekens, maar ik besloot dat ik deze keer eens niet zou opzitten en pootjes geven. Het was wel genoeg geweest voor deze week. Ik was aangehaald door een geile Fransman, had meer tijd op het schijthuis doorgebracht dan in de hele rest van m'n leven en was een blauw oog gemept door een knul die eruitzag als een slechte matineeacteur. Moest ik me nu ook nog laten uitschelden door een Griekse driftkikker? Ik kwam irritant langzaam overeind en rekte me eens uitgebreid uit.

Het was genoeg om Procopius tot nog grotere razernij te brengen, 'Hebjenietgehoordwatikzei? Jebeduit, luielummel! Eruit!1 En om zijn woorden kracht bij te zetten, rammelde hij me eens stlevig door elkaar.

Ik sloeg zijn handen van me af. 'Blijf uit m'n buurt, man. Je stinkt uit je bek!'

In de stilte die volgde, was alleen het fluitende geluid van Paddy's adem te horen. Ik hoorde hem denken: wat ben je een kerel dat je dit durft, en wat ben je stom!

Procopius was als versteend blijven staan en blies me, schokkerig ademhalend, zijn rottetandenlucht in mijn gezicht. 'Jij... jij...' zei hij, met elke ademstoot.

'Ja?' vroeg ik uitdagend. Ik had het idee dat dit een droom was. Zo'n heerlijke droom waarin ik Victor Procopius straffeloos voor rotte vis uitmaakte en hem zijn eigen winkeldeur uit schopte. Alleen was ik hier degene die de laan uit vloog.

'Je bent ontslagen!' brulde Procopius. 'Iemand als jij wens ik niet in mijn winkel te hebben! Je pakt je spullen! Nu!'

Het kwam niet als een schok, meer als een triomf. Ik voelde de stille bewondering van Marcel en Paddy, toen ik kalm opstond om mijn boeltje bij elkaar te zoeken. Als ze toch zelf op een dag eens dat lef zouden hebben...

Met een koffer vol moppenblaadjes en vuil ondergoed stond ik nog geen kwartier later op straat, zonder goed afscheid te kunnen nemen van Paddy of Marcel. Ik was erin geslaagd me te laten ontslaan. Het was stom. Maar het voelde goed. Het voelde o zo goed. Ik was vrij en voor me lagen alle straten van Londen, waardoor ik kon lopen waarheen ik wilde. Ik besloot me geen zorgen te maken en het ervan te nemen. Ik had wat te vieren: mijn vrijheid!

Omdat het zondagmorgen was, was Soho stiller dan anders. Maar dat deerde me niet. Ik wist dat er later op de dag meer te beleven zou zijn en wist ook waar ik mijn ontbijt vandaan moest halen. Ik ging op weg naar de joodse wijk rond Bedwick Street, lekker hard fluitend, omdat het zo goed klonk in de lege straten. Tussen de kosjere slagerijen, vishandels en bakkerswinkels met luiken voor de ramen, waren enkele eethuisjes al open. Ik ging in een lege zaak aan een leeg tafeltje zitten en bestelde een echt joods ontbijt van bagels en roomkaas. Terwijl ik me volpropte met zachte broodjes en zachte kaas, praatte ik wat met de eigenaar, gebruikmakend van het beetje Jiddisch dat ik van onze buurkinderen geleerd had. Ik mocht de joden, ook al waren het niet je beste klanten als je een kroeg had. Het waren eerlijke, hardwerkende mensen die nooit aanstoot gaven, maar wel altijd het mikpunt waren. Ik had nu eenmaal een zwak voor buitenstaanders.

'Ik ben vanmorgen ontslagen,' zei ik gebarend tegen de patroon. 'Ik. Schlemiel.'

Hij schudde lachend met zijn vinger.

'Nee, nee, niks geen schlemiel. Komt wel terecht. Keurig pak heb je.'

Ja, dat was waar. Ik had nog steeds mijn nette winkelbediendekostuum, dat Procopius als een soort reclame voor zichzelf voor me had laten maken. Een net pak gaf je een voorsprong bij het zoeken van een baan. Maar daar wilde ik nu nog niet aan denken. Ik was nog maar net vrij, verdorie.

'Ik ga eerst 'es de bloemetjes buitenzetten in dit pak,' ging ik verder. 'Kvell: fuiven, snap je?'

'Heb je al gedaan, niet?' vroeg hij grinnikend, wijzend op mijn blauwe oog.

Er klonk gegiechel achter in de zaak. Om de hoek van de deur die het eethuis met het woongedeelte verbond, zag ik twee meisjes in jurken van bedrukt bloemetjeskatoen naar binnen gluren. Ik knipoogde naar hen, achter de rug van hun vader, en ze trokken snel de deur dicht.

Op dat moment kwam er een andere klant binnen. Het was overduidelijk een van Soho's tientallen straatmuzikanten. Hij had een draagbaar draaiorgeltje om zijn nek en had een geslaagde poging gedaan om zich als zeerover te verkleden door een rode zakdoek om zijn hoofd te knopen, een kleurrijk opgelapte jas aan te trekken en twee goudkleurige ringen door zijn oren te slaan, Om het geheel af te maken, zat er een papegaai op zijn schouder. Maar min zijn accent kon ik horen dat hij een rasechte Oost-Londenaar was, net als ik.

'Goeiemorrege,' zei hij, terwijl hij de riem van het draaiorgeltje losmaakte en de papegaai voor het gemak maar even bij mij op I/iifel zette. 'Geen bezwaar als ik er effe bij kom zitten? Mooi.'

En hij zat al. Niet dat ik er bezwaar tegen had. Ik had zin in vrolijk gezelschap. En hij leek me een vrolijke klant.

'Thee en 'n ei,' bestelde hij, het armeluisontbijt. 'En doe d'r maar wat mosterd bij. Ik heb gister 'n meevallertje gehad.'

Ik keek naar zijn papegaai die op tafel de kruimeltjes van mijn bagel bij elkaar scharrelde en besloot gul te zijn. Ik haalde het restant van Trops' pond te voorschijn. Het was nog steeds een koninklijk bedrag. 'En wat bagels en kaas,' vulde ik hem aan. 'Op mijn kosten.'

Hij keek me aan. 'Tjee, dat kan ik toch niet aannemen? Maar bedankt!'

Ik schoot in de lach om de snelheid waarmee hij akkoord ging. Pakken wat je kan, daar gaat het om als je op straat leeft. 'Mooie papegaai heb je,' zei ik.

Hij glunderde. 'Ja. 'n Geleerd beest is het. Kapitein Flint heet ie.

'Naar de papegaai van Long John Silver.' Ik had Treasure Island verslonden, net als She, Alan Quatermain en alle andere avonturen-boeken die ik gelezen had.

'Naar de papegaai van Long John Silver,' herhaalde hij.

'Dan roept 'ie zeker ook "Realen van acht"?' vroeg ik.

'Nee, dat doet 'ie niet. Maar hij kan wel wat anders. Kom 'es hier, Flint.'

De papegaai wandelde op zijn gemak over de tafel zijn arm op. De muzikant haalde een doosje uit een van de zakken van zijn jas. Het was beplakt met kleurrijke chocolade- en sigarettenverpakkingen.

'Zal ik de kapitein 'es uw toekomst laten voorspellen?' vroeg hij de patroon, die net een bord met bagels en kaas voor hem neerzette.

Die schudde lachend met zijn handen. 'Nee, nee, maar mijn dochters zullen het wel leuk vinden.'

Zo goed als onmiddellijk stonden de meisjes bij onze tafel, springend en kakelend van opwinding. Het waren knappe jodinnetjes met zwarte knikkers van ogen en donker kroeshaar. Ik bedacht dat ik Mary Anns raad maar eens op moest volgen en zo'n snoezig zwartkopje uit moest vragen nu ik geld had. Maar ik hield mezelf voor dat hun vader geen toestemming zou geven. Ik was nu eenmaal niet joods. De oudste van het stel wist het door duwen en trekken voor elkaar te krijgen dat zij als eerste mocht.

'Wat denk je, Flint?' vroeg de orgeldraaier. 'Wat staat deze mooie jongedame te wachten? Geld? Liefde? Een rijke vrijer misschien?'

De meisjes draaiden zich giebelend in allerlei bochten, alsof ze het liefst onder tafel wilden kruipen.

De papegaai liet zich daar niet door van de wijs brengen en pikte een opgevouwen wit papiertje uit de doos die zijn baas hem voorhield.

'Die? Weet je het zeker?'

De papegaai knikte ernstig met zijn kop. Net als zijn baas had hij gevoel voor theater.

'Dan is deze voor de jongedame.'

De papegaai wandelde plechtig naar het meisje toe, als een postbode die een brief komt bezorgen. Ze pakte het papiertje met snelle, bange vingers uit zijn bek. Daarna vouwde ze het meteen open, vlak voor haar neus, zodat haar zus het niet kon zien. Ze proestte het uit en sloeg haar handen voor haar gezicht.

'Wat? Wat staat er op?' wilde de ander weten.

Toen ze het briefje na wat geworstel te pakken had gekregen, las ze het hardop voor: 'Het kronkelende pad van rozen en doornen zal het uwe zijn, vol hemelse vreugde en zoete liefdespijn.'

Toen ze uitgeschaterd was, wilde de jongste natuurlijk ook. Haar toekomst was al even romantisch: 'Over stormachtige zeeën komt het schip der hartstocht aan gevaren, maar aan het eind van de reis wachten rustiger baren.'

En daarna was het natuurlijk mijn beurt. Want, zo plaagden de meisjes me, ik kon natuurlijk de struikrover langs hun 'kronkelende pad van rozen en doornen' of de kapitein op hun 'schip der hartstocht' zijn. Na wat stoer gemopper dat het allemaal maar 'vrouwenonzin' was, nam ook ik een papiertje van de papegaai aan. Ik had op hetzelfde zoetige prulgerijmel gerekend, maar zo gauw ik het open had gevouwen, proestte ik het uit.

'O, jij hebt die. Ik was al benieuwd wie die zou krijgen,' zei de orgeldraaier met een kurkdroog lachje.

'Laat zien! Laat zien!' riepen de meisjes.

Ik legde het papiertje op tafel. Daar stond zo nuchter en plompverloren als het maar kon: Liefde is als de mazelen. We moeten er allemaal een keer doorheen.

'Hij is goed, hè?' grinnikte de muzikant. 'Ik heb 'm 'es van iemand gehoord en die had 'm uit een boek of een tijdschrift, ik weet het niet meer.'

'En wat wil het zeggen?' vroeg ik. 'De mazelen heb ik al gehad. Nu nog de liefde van m'n leven?'

Hij keek me gemaakt-ernstig aan. 'Wie weet? Wie weet? De toekomst zit vol geheimen die alleen papegaaien kennen.'

Ik liet Flint mijn arm op lopen. Je toekomst laten bepalen door zo'n bonte schreeuwlelijk van een vogel. Het leek me wel wat.

Omdat we allebei niet echt iets te doen hadden, liepen de orgeldraaier en ik een eindje met elkaar op door de straten van Soho. Hier en daar begon het druk te worden met grote Franse en Italiaanse gezinnen die op hun gemak naar de mis wandelden, maar wij kozen de stillere straten waar het 's nachts heel wat drukker was dan overdag. In de bordelen hingen de hoeren hun beddengoed uit het raam te luchten, of kamden hun haar uit, dat als dun gouddraad naar beneden dwarrelde, terwijl de kerkklokken luidden. Soho kan sprookjesachtig zijn op zulke momenten. "We liepen zo doelloos rond en praatten over niets, tot de kerken weer uitgingen en de orgeldraaier zei dat hij naar Soho Square wilde om nog wat geld te verdienen.

'Er is daar altijd wel wat te doen,' zei hij. 'Vorige week zag ik er een groep Italiaanse obers op de fiets een show weggeven. Nou, dat had je moeten zien!'

Dat had ik inderdaad best gewild. Ik had altijd al een fiets willen hebben en had mezelf als een razende door de straten van Londen zien racen. Om een stel Italiaanse obers met wapperende jaspanden hetzelfde te zien doen, leek een belevenis.

Terwijl de orgeldraaier me vertelde dat ze hem ook op zo'n rijwiel gezet hadden en dat hij het al een hele kunst vond om overeind te blijven, bereikten we Soho Square. Er bleek inderdaad iets te doen te zijn, te oordelen naar de hoeveelheid mensen die er verzameld was. Tot mijn opwinding zag ik achter de dichte haag van toeschouwers snelle, donkere schichten heen en weer schieten. De orgeldraaier pakte me bij mijn arm. 'Ze zijn er!'

We renden snel naar voren en drongen met behulp van ellebogen en een draagbaar draaiorgel naar een plekje helemaal vooraan.

Voor een van die vervallen stadspaleizen die Soho rijk is, reden vijf Italianen als bezetenen rondjes op ratelende fietsen. Ze droegen geen jacquet, zoals ik gehoopt had, maar waren in hemdsmouwen, omdat het zo'n warme voorjaarsdag was, en één reed zelfs in zijn onderhemd. Terwijl ik half luisterde naar een discussie naast me of dit wel gepast was, ontdekte ik dat hij de waaghals van het gezelschap was. Hij had een fles in één hand en de andere hand raakte nooit het stuur. Hij gebruikte hem om het publiek op te jutten. Hij telde met zijn vingers van vijf tot één en op de laatste tel haalde hij steeds een belachelijke stunt uit. Zo liet hij zich een paar keer zomaar op de straat kletteren of schopte zijn benen de lucht in, alsof hij een achterwaartse salto wilde maken. En terwijl wij applaudisseerden, mikte hij een scheut rode wijn in zijn keel. Ik vond hem geweldig. Zijn fonkelende ogen en brutale brede lach vertelden me dat hij zich van niets of niemand iets aantrok. Als we hier wilden staan klappen, was dat best, maar voor hetzelfde geld konden we vertrekken. Als hij met zijn fratsen de held van de dag kon zijn, zei hij geen nee, maar als hij zichzelf het ziekenhuis in reed, zou dat ook wel weer terechtkomen.

Ik wil zijn als jij, dacht ik. God, ik wil net zo zijn als jij. En toen draaide ik plotseling mijn ogen weg, alsof ik te lang in de zon gekeken had. Het beeld van een knappe Italiaan, met blote armen en een opengeknoopt onderhemd, danste treiterig voor me op en neer. Een zonnesteek. Een zonnesteek moest het zijn.

De orgelman naast me had ondertussen een ponskaart met geschikte muziek gevonden. Even later denderde de Tritsch Tratsch Polka van Strauss door mijn hoofd. Geweldig. Alles wat ik nog nodig had. Ik probeerde me te concentreren op de andere fietsers die op het maniakale tempo van de polka hun snelheid nog wat opvoerden. Uit mijn ooghoek zag ik de idioot met de fles wijn een poging doen op zijn zadel te gaan staan om alle aandacht weer naar zich toe te trekken. Verrek, laat dat. Ik draaide me om en besloot maar eens in het publiek naar leuke koppetjes te gaan zoeken. Er waren een hoop venters met hun meisjes, op hun zondagse wandelingetje. De meiden hadden feestelijke bloemenhoedjes opgezet en kirden in het oor van hun vrijers: 'Ach, 'Arry, zullen we 'es 'n dansje maken?'

Algauw was het plein veranderd in een dansvloer vol warrelende klokrokken en halsdoeken in alle kleuren die je maar op de markt kon krijgen. Als je van de muziek nog geen koppijn kreeg, kreeg je het van dat bonte gefladder wel. Ik draaide me om naar de orgelman om te zeggen dat ik ervandoor ging, maar hij had het te druk met het in de gaten houden van zijn centenbakje om mij op te merken. Dan maar niet, dacht ik. Hij was leuk gezelschap geweest voor een ochtendje, maar nu was het mooi geweest. Ik kreeg steeds meer zin om alleen te zijn en me een stuk in m'n kraag te zuipen.

Ik ging de eerste de beste kroeg binnen die open was. Het was een oer-Engelse zuipzaak midden in exotisch Soho, met ginreclames van dertig jaar geleden op de ruit. Ik legde genoeg van Trops' geld op de bar om verzekerd te zijn van een behoorlijke roes en begon whisky in te nemen alsof het een medicijn was.

Eerst werkte het goed. Binnen het uur zat ik te vloeken en te vuilbekken met de meest doorgewinterde stamgasten. Maar aan het eind van de middag was het beproefde Schotse wonderwater uitgewerkt en voelde ik een pracht van een kater opkomen. Als ik niet snel maakte dat ik buiten kwam, kon de barman mij en mijn kots binnenkort opvegen. Ik strompelde door de walm, de sigarenrook en de zweetlucht naar buiten. Daar zag ik opnieuw alle straten van Londen voor me liggen. Maar nu leidden ze maar naar één punt: de onvermijdelijke Thames.

V

De zevende hemel voor zuiplappen — Stanley en

Livingstone — De waarheid over dronkaards — Begin

een eigen café — Ik schop een zielig hondje

Er ligt een brug over de Thames die Westminster Bridge heet. Het is een brede stenen brug waar overdag zonder ophouden paardentaxi's, omnibussen, koetsen en wagens overheen ratelen en vrachtschepen onderdoor varen. Maar 's nachts is hij leeg, een promenade voor de zwervers en hoeren van de zuidoever die er naar de lichtjes aan de andere kant van de rivier staren en soms van de brug in het water springen.

Toen ik er aankwam, aan het begin van de avond, was het nog te vroeg voor hen. De laatste voertuigen van de avondspits reden in de richting van Waterloo. Klerken en winkelmeisjes uit Lambeth wandelden met hun jas over hun arm naar huis. Ik bleef midden op de brug staan en keek naar de hoge gebouwen langs de rivieroever, de Houses of Parliament met de Victoria Toren, de overheidskantoren en de hoge, witte gevel van het Savoy Hotel, een stralend sprookjespaleis met daarachter het feestelijke vuurwerk van de avondhemel. Dat ik me heel wat minder feestelijk voelde, leek de zon gelukkig weinig uit te maken.

Ik bedacht dat ik vannacht wel buiten zou kunnen slapen. Erg koud zou het vast niet worden. Ik had een stille Londense nacht nodig om die Italiaanse fïetsmaniak uit mijn hoofd te zetten, en nog een paar andere dingen. Omdat ik er weinig vertrouwen in had dat dat zou lukken, begon ik terug te denken aan de tijd dat mijn leven heel wat zorgelozer was geweest. Of dat althans had geleken.

Ik was twaalf toen pa de kroeg kocht. Hij had er elke week geld voor opzij gelegd, in de jaren dat hij nog in de variététheaters op de planken stond, als een soort oudedagsvoorziening. Maar toen hij de loterij won, vond hij dat het er nu maar van moest komen.

De kroeg heette The King's Arms, zoals nog zo ongeveer honderd kroegen in Londen en was niet meer dan een schimmig, beschimmeld drankhol. Helemaal verouderd, met van die enorme drankvaten achter de bar, zaagsel op de vloer en een paar banken om op te zitten. Maar pa had er grootse plannen mee. The King's Arms moest het drankpaleis van de buurt worden, een luchtkasteel van spiegels en lampen, een soort zevende hemel voor zuiplappen. Wekenlang kwam er elke dag wel een wagen van Gaskell and Chamber, Leveranciers van tapkasten, tinnen kannen en cafémeu-bilair voorrijden. Toen de kroeg feestelijk geopend werd door de lokale muziekvereniging, mocht het resultaat er dan ook zijn. De bar was een pronkstuk van echt mahoniehout, met een ingebouwde tapkast met ivoren taphendels. Pa had hem voor de opening wel twintig keer opgepoetst, zodat hij duur zou glimmen als de eerste klanten kwamen. Aan de voorgevel hing een gigantische lamp met smeedijzeren krullen en geslepen glas, die zo groot was dat ik er, opgevouwen met mijn hoofd tussen mijn knieën, precies in gepast zou hebben. En als je je dan door die lamp naar binnen had laten lokken, kon je drinken op rood pluche en kon je in de grote spiegels, die aan alle vier de wanden blonken, kijken of je pet wel recht stond of gluren naar de vrouw van je buurman.

We hadden al snel een vaste klantenkring: mannen die op zaterdagavond hun weekloon kwamen opdrinken, vrouwen die op maandag hetzelfde met hun huishoudgeld deden en kinderen die 's avonds de drank voor bij de maaltijd kwamen halen. Mary Ann en ik kenden dan ook al snel alle kinderen uit de buurt en hadden meer vriendjes dan we op ons verjaardagspartijtje konden vragen.

Maar mijn beste vriend was Gloria. Hij heette in werkelijkheid Peter Durmond, maar iedereen noemde hem Gloria, omdat zijn ouders een tijdje achter de halleluja-grietjes van het Leger des Heils hadden aangelopen. Hij was op zijn dertiende al zo'n één meter tachtig lang, met armen even lang en gespierd als die van een orang-oetang, en iedereen verwachtte dat hij profbokser zou worden. Door zijn bijnaam had hij al heel wat straatgevechten moeten leveren, zodat hij een beruchte rechtse en een venijnige linkse had ontwikkeld.

Gloria werkte bij ons als manusje-van-alles, wat inhield dat hij vuile bierpullen ophaalde en afwaste, de vloer veegde, de voorraden drank naar binnen sjouwde en lastige klanten buitenzette. Maar als hij vrij was en ik niet naar school hoefde, trokken we samen Londen in. We waren avonturiers, ontdekkingsreizigers als Stanley en Livingstone. Alleen hadden wij geen donker Afrika nodig voor onze avonturen. Donker Londen was genoeg.

We trokken de sloppenwijken van Oost-Londen in, waar onze ouders voor geen goud 's avonds laat doorheen zouden lopen, en waar ook politieagenten zich niet waagden. We snoven er de geur op van kool en rotte vis en luciferdoosjes, die op de vensterbanken van de huizen van thuiswerkers lagen te drogen. We gluurden in de kelderwoningen, waar vervuilde gezinnen woonden, die in een vorig leven uit Ierland waren komen overzeilen op zoek naar een beter bestaan. We wedden op honden die in bouwvallige achteraf-cafeetjes ratten doodbeten tegen de klok en kochten uit schuldgevoel een bosje waterkers voor onze moeders, van een klein meisje dat daarmee haar geld verdiende. En soms betaalden we een hoer op een straathoek een halfpenny om ons één lijkwitte, verlepte borst te laten zien. En in de schaduw van een roetzwarte paarden-kastanje had Gloria me verteld waar een stijve voor was.

Soms hadden we behoefte aan een ander soort duisternis. Dan gingen we naar de spoortunnel onder de Thames, voor eeuwig bedompt en vochtig, alsof alle tranen van de stad op den duur daarheen lekten. De tunnel ademde een sfeer van onzichtbaar, onverklaarbaar gevaar, wat nog versterkt werd door de bordjes met NIET STILSTAAN om de zoveel meter. Ik verbeeldde me dat als iemand het ooit zou wagen stil te staan in deze tunnel, er zich een ramp zou voltrekken van oudtestamentische omvang: het tunneldak zou instorten en iedereen zou verdrinken of een oeroud Thamesmonster zou door de stenen wanden breken. Wat er ook gebeurt, niet stilstaan!

Maar net zoals in de Afrikaanse jungle, schemerden er soms felle kleuren in de duisternis. Op de grote versmarkt van Covent Garden lagen schreeuwerig gele bananen, ananassen met hun uitbundige hoofdtooi van harde, groene bladeren, sinaasappelen als oranje stuiterballen en bruine kokosnoten die op de harige buit van koppensnellers leken. We hadden graag eens zo'n tropische vrucht onder onze jas meegenomen, maar uit eerbied voor het fruit dat zo'n lange reis gemaakt had en voor de koopman die ons in de gaten hield, deden we het niet. In plaats daarvan slenterden we door naar de afdeling met bloemen en gapten rozen, narcissen en viooltjes mee voor een mooi excuusboeket, voor als we te laat thuiskwamen.

Als we ermee kwamen, had ma het vaak te druk om ze in een vaas te zetten. Mijn ouders moesten hard werken. De kroeg had veel geld gekost, veel meer dan hij ooit op zou brengen. Pa zat voortdurend met z'n kop in de kasboeken en nam daarbij steeds vaker een borrel troost.

Mensen die beweren het heel goed te weten, zeggen dat mannen gaan drinken omdat ze geen zelfbeheersing hebben of omdat ze verkeerde vrienden ontmoeten. Die mensen hebben nog nooit een woord met een dronkelap gewisseld. Mannen gaan drinken omdat ze zorgen hebben.

Het duurde even voor Mary Ann en ik doorkregen dat er iets mis was. Pa dronk 's avonds een glaasje mee met zijn vaste klanten, hij gaf wat meer rondjes dan anders. En als hij flink wat op had, sloeg hij zijn armen om ons heen en werd misselijkmakend sentimenteel. 'M'n flinke zoon en m'n mooie meisje. Prachtige kinderen,' snotterde hij. 'Ik zal ze niet lang kunnen houden, dat voelt 'n vader.'

Mary Ann en ik lachten erom en maakten van de gelegenheid gebruik om hem wat extra zakgeld af te troggelen.

Het was Gloria die doorkreeg dat er echt iets fout zat. Als hij 's avonds het geld van de kas telde, omdat pa er te beroerd voor was, merkte hij dat er minder in zat dan zo'n maand of vijf, zes geleden. 'Je pa heeft wel een hele hoop vriendjes die gratis meedrinken,' zei hij tegen mij, 'en er gaat te veel op aan eigen gebruik.'

Ik haalde mijn schouders op. Kroegzaken waren mijn zaken nog niet.

'Je pa is aan de drank, Adrian,' zei Gloria.

In de maanden die volgden, begon ik te zien wat hij bedoelde. Pa was niet alleen raar of lollig of sentimenteel met een borreltje op, zonder die borrel was hij niets meer. 's Morgens kon hij niet uit zijn bed komen voor ma hem met hete kwast en whisky had opgepept, alhoewel ze de fles liever ver van hem vandaan hield. Maar het werk moest gedaan worden. Gloria, Mary Ann en ik begonnen steeds meer over te nemen. Mary Ann stond achter de tap of ze nooit wat anders gedaan had. Ze maakte een praatje hier, gaf een knipoog daar en lette ondertussen scherp op of iedereen wel betaalde. Ik sprong bij als het 's avonds drukker werd en regelde samen met Gloria al die duizend-en-een dingen die een kroeg draaiende houden. Ik bestelde bierpullen bij, veegde de vloer en boende de spiegels, bakte in de keuken een omelet voor een klant, stak de gaslampen aan, sjouwde met flessen en was na sluitingstijd zo moe dat het me niet eens meer kon schelen of er morgen weer een dag zou zijn. Ondertussen regelde ma de financiën en probeerde de schuldeisers van ons lijf en pa van de fles te houden. In het eerste was ze succesvoller dan in het laatste. Dronkelappen zijn handig. Ze hebben hun eigen manieren om aan hun glaasje te komen. Ze smeken, werken op je gemoed, of gaan dreigen en slaan de boel kort en klein.

Pa was nooit een kwaaie drinker. Hij was gewoon ongrijpbaar. Als hij binnenkwam en zich een glas bier tapte, duwde Mary Ann hem weg en ging hij aan een tafeltje zitten alsof hij een geduldige klant was. Maar als ze even afgeleid was, stond hij er weer en had zijn glas leeg voor je 'Pa, niet doen!' kon roepen. En als hij bij ons niks te pakken kon krijgen, trok hij gewoon zijn jas aan en ging naar een andere kroeg. Het kostte handenvol geld. Geld dat hij uit de kas jatte of leende van louche vriendjes die wij terug moesten betalen.

Maar het was niet alleen dat. We kregen een slechte naam. Toen pa nog zelf achter de tap stond, kwamen de klanten wel. Om 'gekke ouwe Mayfield' te zien snotteren over zijn kinderen of over de toestand in de wereld. Of om van zijn rondjes te profiteren. Maar nu zijn kinderen zelfde zaak runden, was het klaar met dat trakteren. We wisten heel goed dat we elke halfpenny nodig hadden en wie ons kende, wist dat ook. Maar we werden krenterig genoemd, op de centen en ongezellig. Er openden meer drankpaleizen in de buurt met mahoniehouten togen en glimmende spiegels en de mensen gingen liever daarheen. We begonnen te merken dat het minder ging.

We hadden het nooit arm gehad. Pa was dan wel geen grote ster in het variététheater, maar als Mary Ann en ik nieuwe schoenen nodig hadden, kregen we nieuwe schoenen. Nu aten we alleen op zondag nog vlees en droogden we de theeblaadjes om er nog een pot van te kunnen trekken.

Van ons allemaal had ma nog de grootste hekel aan 'de armoei', zoals ze het noemde. Het was een schande. Nog niet zozeer het feit dat we arm tuaren, maar het idee dat de buurt dat wist, van de groenteboer, waar we al weken op de pof kochten, tot de bakker, die ons alleen nog brood gaf als we handje contantje betaalden, aan toe. Als pa aanspreekbaar was, deed ze niet anders dan hem met die schande om zijn oren slaan. Wat moesten de buren wel niet denken? Wat moesten de klanten wel niet denken? Wat moest de familie wel niet denken? Wat moesten zijn kinderen wel niet denken?

Hele dagen kon ze zo met haar woorden tegen hem aanbeuken, in de hoop hem ergens te raken waar het pijn deed. Je ziet weleens menners die een karrenpaard dat van ellende op straat in mekaar is gezakt, met de zweep weer overeind proberen te krijgen. Zo was ma ook bezig. Met hetzelfde effect. Pa zal haar zweep best wel gevoeld hebben, maar opstaan kon hij niet meer. Enkel proberen, een halve dag zonder drank, een avondje op enkel bier, om dan na wat gekrabbel weer op de stenen te flikkeren. En elke keer deed het vallen meer pijn. Er komt een moment dat je het opgeeft. Bij zo'n paard haal je het geweer van de veearts erbij, bij een drank-verslaafde echtgenoot dreig je een paar keer dat je weggaat en op een dag ga je weg.

Het ging met opvallend weinig lawaai bij ons. Geen geschreeuw, geen klappen, geen slaande deuren. Ik denk dat pa ook best begreep dat het zo niet langer kon. Ma ging weg, voor een tijdje, en Mary Ann ging met haar mee, want een wanordelijk huis als het onze 'was geen omgeving voor een jong meisje om op te groeien'. Ze zouden kamers in Soho huren en ma zou gaan werken als kleedster in een van de theaters daar, net als ze vroeger gedaan had. Tot wij hier de boel weer op orde hadden. Tot de schulden afbetaald waren. Tot pa van de drank afwas. Tot de dag dat varkens leren vliegen, dus. Maar het klonk op dat moment allemaal heel redelijk. Ma zou een flink deel van haar loon naar ons opsturen, zodat we de schuldeisers sneller konden betalen. En als Mary Ann ook een baantje zou vinden, zou het nog eens twee keer zo vlug gaan. En ondertussen kon pa eens goed nadenken over waarom hij de helft van zijn gezin was kwijtgeraakt. Je zou zien dat het goed zou komen. Over een halfjaartje zou alles weer op orde zijn.

In het begin lukte het me nog daar in te geloven ook. Gloria en ik hadden nu de vrije hand bij het beheer van de kroeg en ontdekten dat we zakeninstinct hadden. Goed, we moesten het met weinig geld doen, maar het lukte ons met bijna niks om weer mensen naar The King's Arms te lokken. We organiseerden een bokstoernooi voor mannen en vrouwen en wisten de kas te spekken met de aankondiging: 'Vanavond om acht uur: het grote gevecht tussen Bolle Bertha van de hoek en Mary Trepin, de Reuzin van Whitechapel. Toegang: een halve shilling.'

En we hadden meer ideeën. Buurkinderen liepen voor een grote zak snoep als sandwichmannen met reclame voor The King's Arms door de straat. De lokale hengelvereniging vergaderde tegen betaling in wat ooit Mary Anns slaapkamer was geweest, terwijl op zolder een groep Russische bannelingen plannen voor de revolutie maakte. Het bracht allemaal aardige bedragen op, die ik tevreden in het kasboek noteerde.

Het was een goed gevoel baas te zijn over je eigen geld, je eigen tijd, je eigen leven. Welke jongen van veertien zou zo gek zijn nog rjaar school te gaan als hij een eigen kroeg kon hebben? Maar misschien had ik het een stuk minder leuk gevonden als ik echt geweten had wat failliet gaan inhoudt, of op straat komen te staan met een dronken vader, met al je dierbare centen in de handen van je schuldeisers.

We hebben het anderhalf jaar volgehouden, en iedereen die zegt dat dat niet knap is, kan van mij een mep in z'n gezicht krijgen. We werkten met z'n drieën, Gloria en ik en een jongen uit de straat die we een slavenloontje betaalden, van zes uur 's morgens tot twee uur 's nachts, wat we gewoon begonnen te vinden. Pa hielp ook mee, op zijn eigen manier, maar het was beter hem uit de buurt van de tap of de voorraad te houden, waar ik best handig in werd. Maar het geld dat we verdienden was nooit helemaal genoeg. Toen we door bijna alle plannetjes heen waren, bedachten we iets wat we beter niet hadden kunnen bedenken.

Gokken op paarden was al jaren verboden in kroegen. Maar via een vriendje van een vriendje hoorden we wat een geld je ermee kon verdienen. En dan krijg je van die gesprekken van: 'Ja, hoe vaak komt hier nou een politieagent langs?' 'We doen 't gewoon bij het afrekenen, 'n Kruisje hier, 'n kruisje daar, zo gebeurd. Ziet niemand.' 'En als iemand iets van 't geld zegt, zeggen we gewoon dat het een fooi is.'

Je denkt dat je zo slim bent, net als honderden van dezelfde idioten voor je. Natuurlijk werden we gepakt. Het heeft geen twee weken geduurd voor er een agent in burger binnenwandelde en sixpence op 'Heterdaad' zette. Toen ik zei dat 'Heterdaad' geen paard was, zei hij: 'Nee, jij bent het namelijk: op heterdaad betrapt!' Een grapje waar alleen hij om kon lachen.

We hadden pech. Soms komt een kroeg die op gerommel wordt betrapt, er met een waarschuwing van af. Maar The King's Arms had een slechte naam. Een dronkelap als baas, drie jonge gasten van nog geen twintig die de boel draaiende hielden en tien Russische oproerkraaiers op zolder, die, zoals iedereen wist, niks anders deden dan bommen gooien en gekroonde hoofden neerschieten... Het was dus eigenlijk niet meer dan een dienst aan de gemeenschap dat we onze vergunning kwijtraakten.

Nou, ik hoop dat de gemeenschap er blij mee geweest is, wij in elk geval niet. Een kroeg die zijn vergunning kwijt is, moet sluiten. En dan zit er niks anders op dan de boel te verkopen. The King's Arms werd geveild. Zo'n openbare veiling wens je je ergste vijanden nog niet toe. Aan alles wat 'thuis' is, wordt een prijskaartje gehangen, van de gordijnen tot de dekens op je bed aan toe. Alles om de schuldeisers tot op de laatste cent tevreden te stellen. En je hoopt dat ze het hemd dat je draagt niet willen hebben.

Toen The King's Arms met alles erop en eraan verkocht was, hielden we precies vijf pond voor onszelf over. We legden die laatste biljetten op de laatste avond op de laatste tafel in de kroeg. Vijf pond om een nieuw leven mee te beginnen. Vijf pond waarmee we niet wisten wat te doen. Gloria en ik bleven die nacht wakker, kapitein en stuurman, de laatsten die het zinkende schip zouden verlaten. Ik had weinig zin om in de reddingsboot te stappen. Ma had voor mij een baantje geregeld als bediende in een herenmodezaak, waar ik heel dankbaar voor moest zijn. Wie in Londen op straat kwam te staan, moest overal dankbaar voor zijn. 'Een halve penny? O, dank u, meneer. U bent te goed!'

Ik had meer zin om me in de golven te gooien, of met het schip ten onder te gaan, iets onvergeeflijk stoms te doen.

Waarom lieten we ons onze vrijheid afpakken? Waarom gingen we er niet gewoon vandoor? De deur stond open. De straten waren donker. We konden gaan, Stanley en Livingstone op zoek naar de bron van de Nijl. Reisgenoten. Kameraden. Vergeten door de hele wereld in het oerwoud.

Maar ik heb niks gedaan. Niks gevraagd. Niks gezegd. Te laf. Te ziek van mezelf. Te weinig mezelf met al die rare gedachten in m'n kop.

Aan het eind van die laatste wacht, stonden we op en gaven elkaar een hand. Een hand!

'We zien elkaar nog weleens, Livingstone,' zei ik.

'Tuurlijk, Stanley,' zei hij.

'Dan zeg ik "Meneer Livingstone, naar ik aanneem." En dan zeg jij: "Natuurlijk."'

Ik hoorde dat mijn stem niet meer klonk zoals ik hem wilde laten klinken.

Gloria liet mijn hand zachtjes uit de zijne glijden. 'Ga nou niet janken, Stanley,' zei hij.

'Hé, jongeman... jongeman... een paar penny's voor 'n hartversterkinkje? Een paar penny's ?'

Ik richtte mijn hoofd met een ruk op en keek in het gezicht van een zwerver, die een van ouderdom of drank trillende hand voor me ophield.

'Jimmy vraagt niet meer dan een paar penny's, m'neer...'

Ik moest me even herinneren waar ik ook alweer was: Westmin-ster Bridge, zondagavond, een uur of acht. Voor me stond een van de triestere exemplaren van Londens daklozenpopulatie: een grijze man in een derde- of vierdehands jas die door de jaren elke vorm en kleur had verloren. Achter hem stond een al even kleur- en vormloos hondje te bibberen. Zielig. Stumperig. Maar ik was nu niet meer in de stemming om de hele wereld te trakteren.

'Rot op, opa,' zei ik.

'Br... br... br...' begon hij, blijkbaar in een poging 'brutale aap' te zeggen, maar ik liet hem niet uitpraten. Mijn voet schoot uit en raakte niet geheel per ongeluk het hondje, dat er zielig jankend vandoor ging. Zijn baas had blijkbaar ook genoeg schoppen gehad om te weten dat het nu tijd werd om te maken dat hij wegkwam. Ik bleef achter met een even grote hekel aan mezelf als aan de wereld.

Het was geen goed idee geweest aan vroeger te denken. Mijn hoofd was als een doolhof dat me telkens leidde naar de plek waar ik niet wilde zijn. Ik dook in de kraag van mijn jas en probeerde mezelf op een andere manier af te leiden. Praktisch nadenken. Ik kon nog wel een tijdje leven van Trops' pond, maar op een keer zou dat geld op zijn en ik zou er toch geen bezwaar tegen hebben de volgende nacht weer een dak boven mijn hoofd te hebben. Bij ma en Mary Ann zag ik mezelf niet aankloppen. Ik had geen zin in de verwijten over de goede toekomst die ik vergooid had. Ma's verwachtingen van haar kinderen waren zo hooggespannen dat we haar altijd teleurstelden. Het honderd keer herhaalde verwijt dat ik 'een kind van m'n vader was' had me wel afgeleerd haar om hulp te vragen.

En als ik pa nu eens op ging zoeken? Sinds de kroeg verkocht was, stond hij weer op de planken, in elk derderangs theater dat een slechte, pimpelende komiek wilde aannemen. De laatste keer dat ik van hem gehoord had, huurde hij met nog wat acteurs een kamer in Southwark, op de zuidoever van de Thames. Misschien kon ik er morgen eens langsgaan. Veel verwijten zou ik niet te horen krijgen, want pa had ma zelf veel dieper teleurgesteld dan ik haar nu zou teleurstellen. En een drankje zat er altijd wel in...

VI

Mayfield en Zoon — Hoeveel acteurs passen er in éénwachtkamer? — Onaangename ontmoetingen

— Armoei — Een nadeel van slapen

Zuid-Londen stinkt. Er is geen nette manier om het te zeggen. Het is gewoon zo. En als je om halftien 's morgens door de straten loopt met niks meer in je maag dan een bodempje whisky is de stank simpelweg misselijkmakend. In de ene straat staat een jam-fabriek en walmt de weeïg zoete lucht van ingekookte aardbeien in warme vlagen om je heen, in de andere straat is een leerlooierij en streelt een verrukkelijk boeket van urine, uitwerpselen en dierenhuiden je neusgaten. En als je dan snel doorloopt om aan die stank te ontkomen, is het het uitbraaksel van een lijmfabriek dat je de genadeslag geeft.

Ik heb midden op straat staan kotsen. Ik wist niet eens dat je maagzuur op kunt braken. Het is geen lekker gevoel.

Nadat ik me bij een pomp op een achterplaatsje een beetje opgeknapt had, ging ik op zoek naar pa's kamer. Het bleek er zo eentje te zijn in een huis dat tien jaar geleden nog per verdieping verhuurd werd en nu per vierkante meter. Het zat propvol acteurs die, op hun goeie goed na, waarmee ze op audities indruk wilden maken, niets bezaten. Na wat navragen kwam ik bij een deur waar zowaar een naambordje op bevestigd was: J. MAYFIELD, W. GREGORY EN L. WILKINS, ACTEURS. Zo zo, dacht ik, we houden de schijn in elk geval op.

Ik klopte op de deur, en na wat gestommel en 'Ga jij, Jack?'-geroep deed mijn vader open. Aan zijn nette pak en gekamde haren zag ik dat hij zijn toilet aan het maken was. Hij zag er nuchterder uit dan ik hem in tijden gezien had, maar ook magerder.

'Mijn jongen!' riep hij en trok me naar binnen alsof ik de bijbelse verloren zoon was die na jaren de weg naar huis weer gevonden had. 'Waker, Leo, dit is m'n zoon, Adrian, over wie ik jullie verteld heb. 't Is een flinke jongen, zei ik toch?'

Ik werd aangestaard door twee oudere mannen die alleen maar acteurs konden zijn. De ene, Leo, had blijkbaar karakterrollen als specialiteit. Dat kon de enige normale verklaring zijn voor zijn kostuum, dat bestond uit verschillende toneelaccessoires, elk passend bij een eigen rol: een gekleurde halsdoek voor 'oude mannen' en 'venters', een dure, maar veel te krappe overjas voor 'de man van de wereld' en een strohoed met struisvogelveren voor eventuele vrouwenrollen. Zijn collega Waker zag er stijlvoller uit in een avondkostuum met pochet, maar had zo'n theatrale manier van doen dat hij wel een aan lager wal geraakte melodramaheld moest zijn, die in zijn jonge jaren heel wat dames-in-nood uit de klauwen van de dood gered had.

'Ah, de jonge Mayfïeld,' zei hij, 'veel over u gehoord. Vereerd u eens te ontmoeten.'

'Hoi, hoe gaat 'ie?' vroeg Leo.

Ik zei 'insgelijks' en 'goed' en loerde ondertussen uitgehongerd naar het ontbijt dat tussen drie losgewoelde bedden op tafel stond. Waterige pap met een pot thee en een halve kan bier ernaast.

'Val aan. D'r is genoeg voor ons vieren,' zei Leo met ongegrond optimisme.

Ik trok haastig een stoel bij en begon mezelf op te scheppen, terwijl pa met vaderlijke trots naar me keek.

'Een lange kerel is 't geworden, hè, die jongen van mij? Ik durf te wedden dat 'ie al 'n hoofd boven me uitsteekt. Winkelbediende is 'ie, in Soho.'

'Sorry, pa, daar werk ik niet meer,' mompelde ik met een mond vol pap. 'Ik ben ontslagen.'

Pa reageerde zoals ik verwacht had: 'Dat verbaast me niks. Die jongen is een vrijbuiter, net als ik. Kan geen baas boven zich verdragen. Het vrije leven, dat is toch maar het beste, hè Adie?'

Ik knikte en spoelde de pap weg met een flinke slok bier. Er bleef maar een bodempje over. Ik realiseerde me dat ik me als een onbeschofte gast had gedragen. Maar goede manieren gaan pas weer een rol spelen als je maag vol is.

'En hoe is 't nou met jou, pa?' vroeg ik.

Hij ging ook op een stoel zitten en maakte zich meester van het laatste restje bier. Zijn ontbijt.

'Goed. Lang niet beroerd, Adie. Terug op de planken. Bevalt me uitstekend. Ik had me nooit aan de ketting moeten leggen met die kroeg, daar is 't misgegaan. Ik ben geen man van elke dag 't zelfde liedje. Vrijheid moet ik hebben.'

'En wat doe je nu precies?' vroeg ik, want zijn antwoord klonk me te juichend optimistisch om er niets achter te zoeken.

'Op het moment zit ik zo'n beetje tussen twee rollen in. Maar vandaag wou ik net naar m'n impresario gaan en die regelt dan wat voor me.'

'We gaan met z'n drieën,' zei Leo. 'Waker en ik zoeken iets in een historisch drama. Hebben we lang niet meer gedaan.'

'Niet meer sinds we in 't Lyceum stonden,' vulde Waker aan, nonchalant de naam van een van de bekendste theaters in Londen noemend. Ik durfde te wedden dat ze daar figuranten ergens achteraan op het podium waren geweest.

'Hij zou trouwens ook wel 'n acteur kunnen wezen,' zei Leo, terwijl hij met zijn lepel naar mij wees.

'Hij heeft er het goede figuur voor,' vond Waker. 'Als hij zijn haar wat donkerder zou laten verven, zou hij beslist een goede indruk maken.'

'Ga weg,' mompelde ik kwaad. Ik hield er niet van bekeken en gekeurd te worden.

'Hij heeft vroeger ook wel op het toneel gestaan,' zei pa fier, 'en met succes hoor!'

'Pa, dat was een kerstmusical,' herinnerde ik hem. 'Iedereen kan daaraan meedoen als 'ie wil.'

"n Piraat speelde 'ie,' ging pa, die duidelijk niet wilde luisteren, verder. 'Dat was in Drury Lane, ja hoor, en daar weten ze wat 'n goeie kerstmusical is. En het jaar daarna was 'ie een van de veertig rovers uit Ali Baba, met 'n solo en alles.'

'Drie zinnetjes zingen,' verzuchtte ik, wetend dat hij toch niet zou luisteren.

'Ja, hij heeft mijn acteertalent geërfd, net als Mary Ann. Is nu een Gaiety Girl, God zegene d'r.' En ja hoor, daar kwam de zakdoek te voorschijn.

'Verdienen schatten, die Gaiety Girls, heb ik gehoord,' zei Leo, die minder sentimenteel en meer praktisch van aard was.

Walter haalde zijn neus op. Gaiety Girls vielen kennelijk buiten zijn opvattingen over kunst. Maar ik was over Leo's opmerking na gaan denken. Als Mary Ann geld kon verdienen met een brede lach en een goed figuur, zou mij dat ook wel lukken. En dan had ik alvast een van mijn problemen opgelost.

'Hoe gaat het bij zo'n impresario?' vroeg ik langs mijn neus weg. Vroeger had pa altijd werk kunnen krijgen via vrienden en bekenden. Naar een impresario, ging je alleen als beginner, of als je oud en afgedankt was.

'Ga eens mee vandaag,' stelde pa voor. 'Hè ja, laten we dat doen, Adrian, een dagje terug in de theaterwereld. Wat denk je ervan?'

'Ik dacht eigenlijk aan meer dan een dagje...' begon ik voorzichtig, maar dat kon niet voorkomen dat pa zowat explodeerde van vreugde.

'Jongen, dat ik dat nog mee mag maken! Mijn zoon in mijn voetsporen! Mayfield en Zoon, samen op de planken! Het zal geweldig worden, o, dat zul je zien! Kom hier!'

Ik kon een berestevige knuffel niet meer ontwijken en liet het maar grijnslachend over me heen komen. Pa was pa en zou nooit, veranderen. Misschien zou het wel leuk zijn om een tijdje met hem op te trekken. Voor een paar dagen.

Het kantoor van de impresario was in het centrum van Londen, dat deel waar op het gebied van geld, handel en toneel alles gebeurde. We gingen er lopend heen, omdat de heren acteurs geen geld hadden voor de bus.

In een portiek borstelden we het Londense straatvuil van onze kleren, voordat we, vol zorgvuldig ingestudeerd zelfvertrouwen, . de straat overstaken naar het kantoor. Het was er binnen zo druk lat er nauwelijks ruimte was om te staan. Van zitten was al helemaal geen sprake, want alle stoelen en banken waren bezet door aptrices, wier verveelde gezichten verraadden dat ze hier al sinds openingstijd zaten. De hele wachtruimte was gevuld met mensen die tevergeefs probeerden de schijn op te houden dat ze elk moment binnengeroepen konden worden. Ik voelde de moed in mijn schoenen zakken, maar pa, Leo en Walter waren vastbesloten het spelletje met de rest mee te spelen.

'Een rustige morgen,' zei Leo, 'misschien hebben ze wel wat voor ons.'

Klaarblijkelijk bij afspraak verklaarde niemand hem voor gek. We elleboogden ons een weg door de mensenmassa naar een balie waarachter een puisterige jongen zat, die eruitzag alsof hij met de hele wereld in oorlog was. Zo'n beetje als ik.

'O, u bent er weer,' zei hij, met de nadruk op 'weer'.

Pa draaide zich naar mij om en lachte me toe op de manier van 'dit komt allemaal goed'. 'Mayfield, Jack Mayfield,' stelde hij zich volkomen overbodig voor. 'En dit is mijn zoon, Adrian.'

'En?' vroeg de puisterige jongen.

'Hij wil bij het toneel!' riep pa, alsof dat volkomen duidelijk was. 'Zeg even tegen meneer Peacock dat we er zijn, ja?'

"n Afspraak?'

'Pardon?'

"n Afspraak! Heeft u een afspraak?'

Ik zag pa een paar centimeter kleiner worden. 'Een afspraak? Wel, niet echt een afspraak, maar... Maar meneer Peacock kent me! Hij moet zeker.

'U kunt daar wachten,' zei de jongen, vaag wijzend naar het overvolle wachtlokaal. 'Ik verwacht dat meneer Peacock binnen nu en een uur terugkomt.'

Geweldig! Mijn theatercarrière moest nou net beginnen in een hal volgepakt met zwetende acteurs, waar je niet kon ademhalen zonder buik aan buik met iemand te komen staan! Ik begon te vermoeden dat God me niet zo erg mocht en me enkel aan Victor Procopius had laten ontsnappen om me nieuwe kwellingen te laten ondergaan. Na anderhalf uur, waarin ik op elk denkbaar plekje jeuk had gekregen, kwam de heer Peacock binnenzeilen. Althans, ik denk dat hij het was, want hij verdween meteen in een massa acteurs en actrices die 'Heeft u een moment tijd? Ik ben. en 'De vorige keer dat ik u gesproken heb, beloofde u...' riepen.

Pa, Leo en Waker stortten zich ook in het gewoel, maar de heer Peacock was in een hoek gedreven en niet te bereiken. Pa keerde terug van het slagveld met zijn hoed scheef op zijn hoofd. Hij zag eruit als een man die nu echt een borrel kon gebruiken.

'Geen kans hier, vandaag,' zei hij. 'We gaan naar de Bodega.'

'Wat gaan we daar doen? Drinken?' vroeg ik.

Hij zette verontwaardigd een hoge borst op. 'Nee, mijn jongen, werken aan jouw toekomst!'

Ik zuchtte. Drinken zou het worden.

De Bodega was een bar vol werkloze acteurs die een soort rituele dans uitvoerden om de schaaltjes met gratis kaas en crackers en spontane, joviale gesprekken met elkaar voerden die altijd uitdraaiden op één vraag: 'Weet jij werk voor mij?'

Er zaten oude, echt zielige exemplaren bij, zoals pa, Waker en Leo, maar ook acteurs die nog maar aan het begin van hun bedel-tocht stonden, zoals ik. Knappe jongens die nog overtuigd waren van hun talent. Ik zat op een kruk en at crackers, terwijl pa me aan ze voorstelde. Allemaal namen die ik zeker zou vergeten en waar niemand ooit van zou horen. Stuk voor stuk hadden ze verhalen over wat ze al gedaan hadden. Een bijrolletje naast Beerbohm Tree, een bijna-hoofdrol in een stuk dat niemand kende. Ik knikte 'ja', zei 'goh' en 'jemig' en liet ondertussen mijn ogen over de andere bezoekers van de bar gaan. Wat waren ze oninteressant. Wat waren ze vervelend. Even erg als die winkelbediendes die in zaken als Victor Procopius' Herenmodepaleis hun geld verdienden met buigen en glimlachen. Kijk naar me. Kijk naar me. Heb ik geen interessant gezicht? Geen mannelijke, brede schouders? Geen indrukwekkende persoonlijkheid? Barst ik niet van het talent? Alsjeblieft, neem me aan. Ik heb vandaag nog niet gegeten.

Ik stopte pa wat geld toe om te verzuipen en ging op weg naar het urinoir. Bij de pisbakken zou ik waarschijnlijk geen verkooppraatje te horen krijgen. Ik was bijna buiten, toen ik per ongeluk tegen iemand op liep, een ober die met kunst-en-vliegwerk zijn blad met glazen recht wist te houden. Aan dat gegoochel herkende ik hem. Op de fiets in Soho had ik hem ook al zulke acrobatische toeren uit zien halen.

Ik mompelde 'sorry' en vluchtte naar buiten. God, waarom moest dat nu gebeuren? Waarom leek het of de hele wereld tegen me samengespannen had om toch maar te bewijzen dat... Nee. Ik schudde die laatste gedachte uit mijn hoofd en leunde tegen de muur om weer tot mezelf te komen. Gelukkig was er op dit moment niemand in het urinoir. Goed, normaal doen nu. Zoiets overkomt iedereen weleens. Straks gewoon plassen en wegwezen. Niet meer aan denken. Niet over piekeren. Dan is het ook geen probleem meer. Klaar nu.

Toen ik me met behulp van wat koud water weer een beetje opgeknapt had, ging ik terug de bar in, vastbesloten om Italiaanse obers geen blik meer waardig te keuren. Ik was nog geen twee stappen binnen, toen ik hoorde: 'Maar mijn beste Aubrey, je hebt helemaal gelijk! Plato zelf zou gezegd hebben.

Die luide stem kon maar aan één man toebehoren. Ik kromp ineen toen ik Augustus Trops midden in de bar zag staan, even massief als de toog en bijna niet te omzeilen. Hij had een potlood-dunne jongen met ponyhaar bij zich, niet helemaal zijn smaak, zou ik zo zeggen. Ik vroeg me af hoe ik bij pa, Leo en Waker kon komen zonder door Trops gezien te worden. Gelukkig kwam er net een groepje jonge acteurs langs met wie ik onopvallend op wist te lopen. Ik wist veilig pa's tafel te bereiken en trok hem aan zijn arm. 'Kom pa, we gaan weg.'

'Hé, maar...' Hij keek spijtig naar zijn nog halfvolle glas. 'Maar we hebben nog geen betrekking voor je gevonden.'

Ik knikte hem geruststellend toe. 'We gaan wel ergens anders verder drinken.'

Het kostte nog vijf bezoekjes aan meneer Peacocks wachtlokaal voor 'Mayfield en Zoon' ten lange leste een 'betrekking' vonden. Het was niet veel: een nummer met wat stomme liedjes uit variétéshows van lang geleden, Champie Charlie en zo, wat belegen moppen, en het duurde niet lang. Niemand kan lang met dronkaards werken. Ze houden zich niet aan afspraken, verknallen de voorstelling, vergeten hun tekst. Dus vliegen ze eruit. En diegene die bij hen hoort ook. Als pa Mayfïeld niet wil deugen, zal Mayfïeld junior ook wel niet deugen. Zo werkt het.

De baantjes die we gehad hebben in die paar weken! Moppen tappen in de bovenzaaltjes van verwaarloosde kroegen. Rondsluipen als de moordenaar in Maria Martin or The Murder in the Red Barn of een ander bloederig spektakelstuk in een uit doek en planken opgetrokken kermistheatertje. Met gebrande kurk op je gezicht zingen in een koortje 'negerminstrelen':

Ga m'n lieve kind,

datje vreugd' en rijkdom vindt!

Maar onthoud: elk eerlijk man is je broeder.

Laat nooit ijdelheid

't winnen van genegenheid.

Schaam je nimmer voor je moeder.

Waarbij ik banjo speelde en pa tranen over zijn wangen liet rollen met groot effect. En dat allemaal voor twee shillinkjes per avond! Dat was nu ons vrije leven. Om jaloers op te zijn, nietwaar? Er waren avonden dat ik bijna naar Victor Procopius' Herenmodepaleis terug verlangde als we weer eens met ons ontslag op zak door de straten van Londen sjouwden, afgeblaft door een bullebak van een regisseur en zonder geld voor een boterham, laat staan voor de bus.

Trops' pond was al snel opgegaan aan nostalgische bezoekjes aan alle cafés waar pa ooit vaste klant geweest was. Gezelligheid kent geen tijd en ook geen geld. Ik was nu werkelijk platzak.

Goed, ik had wel vaker weinig poen gehad, maar ik was nog nooit zo arm als een kerkrat geweest. Had nog nooit de knopen aan mijn broek moeten verzetten, omdat hij anders op mijn schoenen zakte. Had nog nooit hongerig bij fish 'n chips stalletjes rond-gehangen om alleen maar de geur op te snuiven. Ik ging Mary Ann steeds meer gelijk geven. Het was stom om arm te zijn. Oerstom. Ik moest er wat op zien te vinden.

Als we geen werk hadden, sliep ik meestal een gat in de dag. Slapen heeft drie voordelen. Je merkt niet dat je honger hebt, je verbruikt minder energie en je hoeft niet te denken. Het nadeel is dat je wel droomt. Op een grauwe zaterdagmorgen schrok ik om elf uur wakker met een natte plek in de lakens. Verdorie, dat kwam de laatste tijd wel erg vaak voor. Goed, toen ik nog bij Procopius op de zolder sliep, had ik ook weleens zulke ongelukjes gehad, maar de Ierse wasvrouw die door de Procopiussen ingehuurd werd, lette niet op een vlekje meer of minder. Maar als je met je pa in één bed sliep, dat ongeveer één keer in de maand werd verschoond, werd het een andere zaak. Dan ging het opvallen, en ik wilde niet aangezien worden voor iemand die zich elke nacht lag af te rukken. Ze zeggen dat je rug er krom van groeit, van dat gepruts aan jezelf. Bovendien hield ik er niet van te veel te fantaseren. Voor je het wist, lag je aan dingen te denken waaraan je helemaal niet wilde denken. Maar dat kon niet voorkomen dat ik wel droomde. Meestal was ik de droom meteen vergeten als ik wakker werd, maar deze keer herinnerde ik me hem. Helaas.

Ik had over straat gelopen, langs de Strand, de drukste verkeersader van de City. Ik wilde oversteken. God mag weten waarom, want dat is zo'n beetje zelfmoord daar met al die vlak achter elkaar rollende koetsen. Maar goed, ik keek braaf naar links en naar rechts en achter een brouwerswagen besloot ik het erop te wagen.

In het gewone leven was ik vast veilig aan de overkant gekomen, maar in dromen kunnen voertuigen uit het niets opduiken. Dus toen ik het stuur van een fiets in mijn rug voelde en op straat viel, was ik niet eens verbaasd. Ik klapte achterover op de stenen — vraag me niet hoe dat mogelijk is als je van achteren wordt aangereden — en voelde meteen dat ik niet meer op kon staan. Een mud aardappelen was gemakkelijker te verslepen dan ik. En terwijl ik daar zo lag, zag ik het hoofd van de fietser die me aangereden had boven me verschijnen. Van alle fietsers in Londen kon het er natuurlijk maar één zijn. Hij lachte zijn mooie, witte, Italiaanse tanden bloot. Het lekkerste 'o... hell'-gevoel dat ik ooit gehad had, spoelde over me heen.

'Zal ik je overeind trekken?' vroeg hij tot overmaat van ramp.

Ik maakte een geluid alsof ik me in mijn tong verslikte. Niet afwachtend of ik 'ja' of 'nee' bedoelde, pakte hij mijn handen en begon me overeind te sjorren. Maar ik kon echt niet meer op mijn benen staan. Ik zakte gewoon weer in elkaar en trok hem mee. Hij kwam precies op de verkeerde plek neer. Of op de goeie. Op het moment dat ik voelde dat we even lang waren, om het maar zo te zeggen, hield ik het niet meer. En werd dus wakker met een natte plek in mijn nachthemd.

Ik kon natuurlijk blijven doen of er niks aan de hand was. Het op oververmoeidheid of een verwaarloosd griepje steken, zo eentje dat op je hersenen slaat. Of op dat gedoe met Trops, dat in mijn hoofd was blijven rondspoken. Geschokte zenuwen noemen ze dat in medische kringen, geloof ik. Maar de waarheid was dat ik lang niet zo geschokt geweest was als ik had horen te zijn. Ik had Trops een smerig zwijn moeten vinden, maar eerlijk gezegd vond ik dat het wel meeviel. En aan wat hij gedaan had, had ik ook weleens een keertje gedacht. Het 'knappe Italiaan'-syndroom was heus niet het eerste waar ik mee te kampen had gehad, al was het misschien wel het heftigste. Ik had nog nooit met een pik als een feesttoeter een café uit moeten vluchten. Maar ik had mezelf altijd voorgehouden dat ik geen mietje kon zijn. Ik was normaal: ik hield van boksen, van herrieschoppen op het schellinkje van de Empire, van wedden op paarden, van zuipen. Van alle dingen waar elke gezonde Engelse jongen van hield. Ik stond niet op zaterdagavond uren voor de spiegel zoals dat stelletje flikkertjes dat we het theater uit gemept hadden. Ik kreeg geen weke knieën van een bepaalde kleur groen, zoals Trops. God, wat was er mis met me? Zou ik eens vaker met een meisje uit moeten gaan, zoals Mary Ann voorstelde? Moest ik eens zo'n blonde Rapunzel proberen die in een raam in Soho haar haren kamde? Misschien moest ik maar eens met mijn oudere zus gaan praten, die — dankzij stapels en stapels goedkope romannetjes — een expert in v de liefde moest zijn. Natuurlijk kon ik haar niet vertellen waar het werkelijk om ging, maar misschien kon ze me aan een leuk afspraakje helpen. Een Gaiety Girl. Een goddelijk mooie Gaiety Girl met rooie schmink op haar lippen. Dat moet je gedachten toch afleiden, Mayfield. Ja, denk aan...

Ik stond met een zucht op. Elke Gaiety Girl die ik me voor de geest zou halen, zou de fonkelwitte tanden van de Italiaan hebben.

VII

Ik kom met een driestappenplan — Een theater vol

mooie meiden — Betrapt! — Het suikeroompje

— Tante Mary Ann weet raad

— Een jongen zoals ik

Op maandagavond hing ik rond bij de artiesteningang van het Prince of Wales-theater, aarzelend of ik door die deur naar binnen zou gaan of zou wachten tot de voorstelling afgelopen was. Want geld voor een plekje in de zaal had ik niet.

Na een ochtend en een middag met veel regen was het een mooie avond geworden. Er hing een gelig schemerlicht over de stad en hoog in de lucht zweefden meeuwen. Maar ik had te veel op mijn lever om ervan te kunnen genieten. Als ik nu maar eens met Mary Ann zou kunnen praten. Hoelang duurde die voorstelling nog? Ik keek op mijn horloge, maar dat stond stil. Nu ik als werkloze toch nergens meer op tijd hoefde te komen, vergat ik het meestal op te winden.

In de grijze, langgerekte uren tussen elf uur vanmorgen en nu had ik een driestappenplan bedacht waar ik redelijk tevreden over was. Het mooie ervan was namelijk dat het alle moeilijke beslissingen nog even uitstelde.

Stap één bestond uit het vinden van een baantje. Want zonder een goed gevulde portefeuille kon ik geen veeleisende Gaiety Girl mee uit nemen, toch? Nou dan!

Met de tweede stap kon Mary Ann me waarschijnlijk helpen. Ik wilde weten of de symptomen van het 'knappe Italiaan'-syndroom op een ernstige ziekte duidden of dat ik een van die patiënten was die zich van alles inbeelden. Ik had, zonder er echt in te geloven, mijn hoop gevestigd op het laatste. Stap drie hoefde ik pas te nemen als de eerste twee stappen het gewenste resultaat hadden opgeleverd. Dan zou ik net als nu voor de artiestenuitgang van het Prince of Wales-theater staan en mijn arm trots aan een witkanten schoonheidskoningin aanbieden.

Maar voor ik een van deze stappen uit zou kunnen voeren, moest ik Mary Ann te spreken krijgen. Hoe kon ik hier binnenkomen zonder meteen naar buiten gesmeten te worden? Met de meest nonchalante slenterpas die ik kon verzinnen, liep ik naar de deur van de artiesteningang. Die was open. Mooi. Nee, te mooi natuurlijk. Je kunt niet zomaar een theater vol mooie meiden binnensluipen om in de kleedkamer te gaan staan gluren, tenzij je een adellijke titel hebt, of een envelop met geld neerlegt.

Er werd een harige hand op mijn schouder gelegd, die aanvoelde als een biefstuk van een kilo. 'Nu mag ik toch hopen dat jij verdwaald bent, knul!'

Ik dacht razendsnel na. Als de toneelknecht die me aanhield inderdaad de afmetingen had die zijn hand deed vermoeden, moest ik wel met een heel goed verhaal komen. Maar er wilde me geen gouden smoes te binnen schieten. Die vent was zo breed als een deur. Van de weeromstuit zei ik maar de waarheid. Het bleek een schot in de roos te zijn.

'Ik kom voor m'n zus: Mary Ann Mayfield.'

'Mary Ann? Is dat die leuke nieuwe? Die met die kuiltjes?'

Ik knikte ijverig, als een klein jongetje dat zijn zaakjes voor elkaar krijgt door de naam van zijn grote, sterke broer te noemen. Een grote, knappe zus was ook nooit weg. 'We gaan vanavond op bezoek bij moeder,' loog ik er dapper op los. 'Ik zou haar thuisbrengen. U weet wel... Londen in het donker... een meisje alleen. .. dat gaat niet.'

Hopelijk wist hij niet dat Mary Ann elke avond alleen met de bus naar huis ging. Maar nee hoor, hij knikte vol begrip, alsof hij ook altijd chaperonne voor zijn zussen speelde.

'Nee, da's waar. Veel te gevaarlijk voor een dame. En ze is nogal 'n dame, hè, die zus van je? Iedereen denkt dat ze 't ver gaat schoppen.'

Ik dacht dat dat laatste inderdaad Mary Anns bedoeling was. Maar een dame worden... rodeorijdster of kaperskapitein was waarschijnlijker.

'De voorstelling is nog maar net begonnen, maar je kunt wel wachten in de groene kamer,' ging de toneelknecht verder. 'Alleen, mocht meneer Edwardes d'r naar vragen, dan heb ik dat niet gezegd. Hij is heel streng voor zijn meisjes, onze baas. Geen aanhang, geen vrijers, tenzij hij 't goed vindt.'

'Ik zeg wel dat ik haar brave broertje ben dat volgend jaar in het klooster gaat,' stelde ik hem gerust, 'of anders laat ik me gewoon naar buiten schoppen. In elk geval bedankt.'

Hij maakte een gebaar van 'dat-zit-wel-goed'. 'Ritsel maar een handtekening voor me. Let op m'n woorden, die gaat nog geld waard worden.'

Ik liep verder, even kinderachtig trots als jaloers op mijn grote zus die in alles slaagde waarin ik mislukte. Ze had een baan, geld, waarschijnlijk rijen aanbidders... Ik had geen rooie cent en een lastig probleem met een Italiaanse ober. Maar misschien kon ik vanavond een begin maken met het oplossen van mijn moeilijkheden.

De groene kamer van het Prince of Wales-theater ademde een typisch vrouwelijk sfeertje. In plaats van de sigarettenrook in de wachtruimtes die ik gewend was, dwarrelden er wolkjes parfum plagerig je neusgaten binnen. Rozen, viooltjes en lavendel. Een charmant heksenbrouwseltje, waar ik een paar keer flink van moest niezen. Hier en daar schoten meisjes die nog niet op het toneel hoefden te staan heen en weer, terug naar de kleedkamer voor een laatste laag poeder of naar een grote spiegel om hun decolleté zo aantrekkelijk mogelijk op te schudden. Het waren stuk voor stuk schatjes, zo zoet en snoeperig alsof ze net uit een bonbondoosje waren gesprongen. Paddy had vast gedacht dat hij in het paradijs was aangeland. Ik ging op een sofa tegenover de spiegel zitten en probeerde er uit te zien alsof ik het naar mijn zin had. Jonge, jonge, wat een mooie meiden. Hé, zag ik daar geen zijden petticoat onder een rok uit piepen? Ja, ja, en een enkel. Gut, dat grietje droeg roze kousen. Gewaagd hoor. Daar had ik hier toch maar mooi uitzicht op. Ik had de avond van mijn leven.

Niet dus! Het waren stuk voor stuk stomme grieten, die zodra zé me zagen zitten, in groepjes bij elkaar klitten om te giechelen en te fluisteren. Waarom deden meiden toch altijd zo hun best voor kakelende kippen aangezien te worden? Ik probeerde hen te negeren door stoïcijns voor me uit te staren, naar mijn eigen spiegelbeeld. Het was een tijdje geleden dat ik in een spiegel had ge keken, als je de doffe scherven waarin ik me in een schemerige kleedkamer had geschminkt niet meetelde. Misschien was hel toen met Trops in de paskamer de laatste keer geweest dat ik mezelf echt goed had bekeken.

Ik was er niet op vooruitgegaan. Vijf kilo lichter leek ik nog langer, en mijn haar kon weleens een kappersbeurt gebruiken. Het stak alle kanten op, als een mop stro op de kop van een vogelverschrikker. Eronder priemde een stel kwaaie ogen, die de wereld leken te waarschuwen dat iedereen die in mijn buurt kwam kans maakte op een gratis verbouwd gezicht. Ik was bijna opgestaan om mijn spiegelbeeld een dreun te verkopen, toen ik een onmiskenbaar luide stem bij de deur hoorde zingen:

'Hier komt de dame die 't burgermanshart verleidt,

crème de la crime van de nieuwste variëteit.

Fin de siècle madame!

Nou, en dan krijg ik die vervelende kriebel in m'n keel. Het is de lucht hier, meneer Edwardes, al die gasbranders. Die slaan op m'n stem.' Mary Ann kwam binnen naast een man voor wie het woord 'suikeroompje' uitgevonden leek te zijn. Hij had een bezorgde hand op haar arm gelegd en keek ernstig naar haar kuiltjes.

'Ik zei het toch, liefje. Je past niet op jezelf. Elke avond door de Londense nachtlucht naar huis, boven op een open bus — Ja, ik heb je wel gezien, meisje! — dat is niet goed voor je. Een gezicht en een keeltje als dat van jou moet je niet bederven. Hier, neem wat pillen.' Hij schudde wat witte pilletjes uit een doosje op haar hand en spoedde zich naar een andere actrice die, zodra ze hem gezien had, een onopvallende terugtocht naar de kleedkamer probeerde te maken.

'Nou, nou, jongedame, hoor ik nu dat jij gisteren bent wezen dineren met een legerkorporaal? Je kunt beter krijgen, meisje. Ik zeg altijd; mijn Gaiety Girls gaan niet zomaar met iedereen uit! Nu ken ik toevallig een keurige jongeman met aandelen in...'

Mary Ann had mij in de gaten gekregen. Ze trok een gezicht en fluisterde: 'Getsie!'

'Je baas?' fluisterde ik terug.

Ze knikte, draaide met haar ogen, wees op de klok en de kleedkamer en glipte langs meneer Edwardes binnen om zich te verkleden voor het volgende bedrijf.

Ik maakte me ondertussen zo klein mogelijk, om niet naar buiten gegooid te worden door haar bemoeizuchtige suikeroompje. Maar die had het zo druk met het commanderen van zijn actrices, dat het leek of hij een oorlog met hen moest winnen. Ik bekeek hem met een zekere nieuwsgierigheid. Hij bemoeide zich met alles, of het hem iets aanging of niet. Hun haar, hun vriendjes, of ze wel genoeg aten, of ze hun medeklinkers juist uitspraken. Victor Procopiussen zaten overal. Dat was de lelijke waarheid. En misschien was het maar beter je daarbij neer te leggen. Doen wat ze zeggen, dat was het gemakkelijkste. Het bespaarde je armoei, kou en een lege maag. Daar was ik vrij vlug achtergekomen. Ik was bijna klaar om me aan te passen.

We zaten op het dak van de omnibus naar Paddington, Mary Ann en ik, dicht bij elkaar en arm in arm omdat het koud was. Mary Ann wilde naar de sterren kijken. Wat een onzin. De sterren zijn nooit dichtbij in Londen. Je kunt beter naar de lichtreclames boven op de gebouwen kijken. Sterrenbeelden van elektrische lampjes. VINOLIA SOAP in grote letters boven Piccadilly Circus. Sterren die heel wat dichter bij de aarde stonden.

'En, wat is het?' vroeg mijn zus. 'Waar kan tante Mary Ann je mee helpen?'

Ze was nog schor van het zingen en had de rouge slordig van haar wangen af geveegd, zodat de achtergebleven strepen haar meer op een Indiaan op oorlogspad deden lijken dan op een dame. Mary Ann bleef Mary Ann, ook al zou ze bij de koningin op thee-visite gaan.

'Ik ben weg bij Procopius,' zei ik. Eerst maar het gemakkelijkste. 'Ik heb het ma nog niet verteld, omdat... Nou ja, je weet hoe ze is. Ik woon nu bij pa en we staan in het theater en we hebben geen rooie cent.'

Mary Ann reageerde net als pa op haar eigen manier op slecht nieuws. En haar manier was het nog eens goed inwrijven. 'Je bent goed stom, broertje.'

Ik deed alsof ik kwaad werd: 'Ja, dat weet ik heus wel. Maar daar heb ik niks aan. Geld, dat moet ik hebben.'

'Dan moet je een baantje nemen,' zei Mary Ann met hemeltergende logica.

'Wat voor baantje?' vroeg ik uitdagend.

In het theater was ik duidelijk geen succes. En wie zou een ontslagen winkelbediende van zestien zonder aanbevelingsbrieven aan willen nemen? Te oud. Te duur. Te onbetrouwbaar. Zo ging dat in Londen. Een stad van goede rekenaars.

'Hm, wat voor baantje?'

Ik zag Mary Ann nadenken. Wat raadde je een broertje aan dat niet wilde deugen? Huisknecht? Soldaat? Jongste klerk op een verzekeringskantoor? Allemaal baantjes waar hij het misschien twee weken uit zou houden voor hij het beu was om afgeblaft te worden.

'Je kunt weer in een kroeg gaan werken. Dat heeft Peter Dur-mond ook gedaan.'

'Gloria werkt in een krot van een kroeg in de haven. Tussen allemaal boemelende zeelui uit de koloniën. Als ik dat ging doen, zou ma pas trots op me zijn!'

Ik was nu echt een beetje kwaad op haar. Mary Ann was een van die mensen die vinden dat als het hun zelf voor de wind gaat, ze zich om anderen geen zorgen hoeven te maken. Alsof het geluk vanzelf de juiste mensen opzoekt. Mijn ervaring was dat het net zo moeilijk te vinden was als de erwt bij balletje-balletje. Enkel de medeplichtige in het publiek wist onder welke vingerhoed die lag. Ik had altijd bij de opscheppers gehoord die dachten dat ze het wisten, maar wel mooi hun geld kwijtraakten.

We reden langs de donkere muur van bomen die de omzoming van Hyde Park vormde. Hun takken hingen slap en verveeld over de weg, alsof ze het hier na al die jaren wel gezien hadden. Ik stond op en brak een takje af. Ergens in het park vloog een eend met veel gesnater op. In de massieve stilte van de donkere stad leek het een onheilspellend geluid. Londen leek 's nachts meer geheimen te hebben.

De bus stopte en een jongen in een mooi, maar veel te krap pak van 2wart fluweel klom het trapje naar het dak op. Waarschijnlijk kwam hij net als wij uit het theater, want hij had zich nog niet af-geschminkt. In het licht van de flakkerende straatlantaarns leken zijn ogen opgezet en blauw en zijn lippen zwart. Hij rolde zich op een bank vóór ons op en leek in slaap te vallen. In gedachten wenste ik dat hij een andere plek uitgezocht had om te pitten. Ook al zou hij me niet horen, ik vond het lastiger met Mary Ann te praten met hem in de buurt. Vooral over dat ene, nog niet aangeroerde onderwerp.

Van zijn opgetrokken schouders keek ik weer naar mijn zus die al een tijdje probeerde het takje uit mijn handen te trekken.

'Adie is bang voor z'n mammie! Adie is bang voor z'n mammie!' plaagde ze. 'Hij krijgt met de stok als ze 't hoort! Ontslagen en nu op de planken! Stoute jongen! STOUTE JONGEN!'

Ik mepte de bladeren die nu om mijn oren zwiepten weg. Ik had geen zin in dat soort gekkigheid. Hoe ik het ook haatte, ik had hulp nodig. En ik was net als de acteurs in de Bodega bar best bereid om erom te bedelen.

'Doe even serieus, zus. Ik moet een baantje hebben dat nu direct geld oplevert. Waar ik niet te lang naar moet zoeken. Ik moet wat verdienen om te kunnen eten, Mary Ann.' Ik controleerde even snel of de jongen voor ons nog sliep en fluisterde toen: 'Denk je dat ik een schildersmodel zou kunnen zijn?'

Mary Ann deed geen enkele moeite om het zachtjes te doen. Ze barstte uit in een harde proestlach die me vertelde dat ik geen enkele kans maakte. 'Met dat haar? En met dat hoofd? Adie, wie zou jou willen schilderen?'

Een dikke Fransman met losse handjes, dacht ik, maar ik moet nog wat meer honger krijgen voor ik naar hem toe ga.

'Iemand heeft tegen me gezegd dat ik een interessant gezicht heb,' zei ik tegen Mary Ann, 'en hij wil me graag schilderen.'

Ze keek me aan en lachte kuiltjes in haar wangen. 'O, je bent beledigd, hè? Kom op, Adie. Jij bent m'n kleine broertje, ik moet je een beetje plagen, toch?' Ze pakte me bij mijn oren en draaide mijn gezicht naar zich toe. 'Je hebt een interessant hoofd en interessant haar, Adrian Mayfield, en dat levert samen vast een reuze-interessant schilderij op. En als jij een raar baantje wilt nemen omdat je geld nodig hebt, moet je dat vooral doen. Want een trotse ma is mooi, maar trots kun je niet eten.' Ze trok me nog eens flink aan mijn oorlelletjes en liet me toen los. 'Dat is een mooi nieuw spreekwoord, hè Adie? "Trots kun je niet eten." Die vraagt erom ingelijst te worden!'

Ik lachte nu ook maar mee, omdat Mary Anns kuiltjes nu eenmaal moeilijk te weerstaan waren. Maar een oplossing voor mijn problemen had ik nog niet. Want net als van trots, kon je van grapjes niet eten. Als ik nog kans wilde maken op een serieus antwoord op mijn tweede vraag, moest ik snel zijn, want de bus was de straat in gereden waar Mary Ann en ma sinds hun verhuizing uit Soho woonden. Ze huurden er van Mary Anns geld een klein en keurig appartement boven een groentezaak, niet ver van de ratelende treinen van Paddington Station. Stap één richting een onberispelijke woning in een buitenwijk.

Ik zag het verlichte raam dichterbij komen, waar ma vast klaar zat met een-kopje-chocolademelk-voor-het-slapengaan, en dacht zo hard na over een goede vraag, die niet te veel zou verraden en in elk geval een geruststellend antwoord zou opleveren, dat ik er geen kon verzinnen. Terwijl Mary Ann opstond en de handschoentjes aantrok die ma bij een nette jongedame vond horen, flapte ik er in een lichte paniek uit: 'Hoe weet je of je verliefd op iemand bent?'

De ondeugendste kuiltjes die ik ooit gezien had, verschenen in Mary Anns wangen. 'Da's heel simpel. Dan doe je net zo stom als jij vanavond, Adie.'

Omdat er thuis niemand op me wachtte (pa was met Leo en Walter aan de boemel), bleef ik nog tot de volgende halte zitten. Het zou nog een hele wandeling worden, terug naar Zuid-Londen, maar ik had geen zin om mijn bed op te zoeken en te slapen. Voor mijn part sliep ik nooit meer.

Ik keek naar de sterren en de verlichte huizen en toevallig, per ongeluk, af en toe, naar de jongen op de bank voor me die wakker geworden was en in zijn ogen wreef. Hij haalde een sigaret te voorschijn en stak hem aan. Ik hoorde hem een liedje uit een populaire musical neuriën.

Ik rilde en stak mijn handen in de zakken van mijn jasje. Als je hem zo bekeek, leek hij een gewone jongen. Een jongen zoals ik. Met net genoeg geld voor een sigaret en een liedje in zijn hoofd.

Ik stond op en rende het trapje aan de achterkant van de omnibus af, alhoewel de halte nog lang niet in zicht was. Terwijl ik op straat sprong, zong de plagerige stem van mijn grote zus door m'n kop: 'Trots kun je niet eten. Dat is een mooi nieuw spreekwoord, hè Adie?'

Zonder nog om te kijken, begon ik de andere kant op te lopen. Het leek me onwaarschijnlijk dat er iemand ooit zo letterlijk en hardnekkig achtervolgd was door zijn problemen als ik. Ze zochten me zelfs op in een straat ergens in Paddington.

VIII

Indrukwekkende monoloog door J. Mayfield, acteur

— Meeuwen — Een gevaarlijk huis — De

satansleerling — Een hoop onzin

Als we het toch hebben over lol —

gisteren werd het al te dol;

De huisbaas wilde onze spullen gappen

— en die trucs zouden wij niet snappen?! —

najoeg ze rond in de looppas,

de bezem kwam er zelfs aan te pas,

's Avonds vroeg vader: 'Waar zijn ze dan?

Huisbaas en zijn gabbers?' Ik riep: Ach man!

We hebben ze flink te pakken gehad:

één in de put, zonder broek weliswaar,

'n ander werd afgevoerd op een brancard.

Goeie genade, wat 'n toestand was dat,

zeventien maten — buiten mezelf—

en we deden allemaal wat!'

Zo hard en vals als ik maar kon, zong ik mezelf moed in. Ik was bezig aan de laatste meters van mijn bedeltocht, met het nummer van de deur waar hij zou eindigen op een kaartje in mijn jaszak.

Gisternacht, nadat ik Mary Ann had thuisgebracht, had ik er nog niet over gepiekerd om deze route af te leggen, maar nu was er iets veranderd. Behalve geen eten had ik nu ook geen huis meer.

Toen ik 's morgens vroeg thuiskwam, werd ik getrakteerd op een treurspel drie acteurs waardig. Pa lag met zijn hoofd op tafel, met een troostende fles gin binnen handbereik. Hij was aan een lange jammerklacht bezig, waar Jeremia jaloers op had kunnen zijn: 'O god, hoe moet dat nou? Wat moet ik nou zeggen tegen m'n jongen? M'n arme jongen. Ik kan hem toch niet zomaar op straat zetten? Waar moet 'ie heen? Waar moet 'ie heen? O, het is die verdomde drank. Was ik maar nooit.

De rest van zijn zin verdronk in een stevige slok gin. Leo stond muist hem en klopte hem op zijn schouder, dapper op zijn lip bijtend en zo zijn steentje bijdragend aan het drama met indrukwekkend stil spel. Waker was theatraler. Hij draafde door over de Kunst, die aan alle kanten bedreigd werd door gierige huisjesmelkers, op winst beluste theaterbazen en kruideniers die hun rekening betaald wilden zien. Er was geen respect meer voor kunstenaars. Hoe konden ze nu ooit de Muze dienen als ze elke penny voor de huur bijeen moesten schrapen? Dat was het grote probleem van het Engelse toneel vandaag de dag. Het aardse slijk trok het niveau naar beneden.

Ik had het al een hele tijd aan staan horen voor ze mij in de gaten kregen. Leo gaf pa een waarschuwend kneepje in zijn bovenarm: 'Adrian.'

Pa tilde zijn hoofd op en keek me aan met ogen die wazig heen en weer zwommen in tranen en drank. Aan zijn neus hing een druppel. Ik had hem nog nooit als zo'n meelijwekkende dronkaard gezien. Het maakte me misselijk.

'Adie, m'n jongen...'

Ik zag dat hij probeerde op te staan, op poten die door de gin even dwars en onhandelbaar waren als die van een langpootmug. 'Laat maar pa. Blijf zitten,' zei ik. 'Wat is er aan de hand?'

Ik vroeg het eigenlijk meer aan Walter en Leo, omdat bij hen de kans op een samenhangend antwoord groter was, maar pa nam het woord met de stemverheffing van een Shakespeare-acteur: 'Ze willen ons scheiden, Adrian. Me m'n kind van m'n boezem rukken! M 'n vaderhart breken voor een paar rottige centen! O Adie, dat ik toch zo diep gezonken ben dat ik m'n bloedeigen zoon op straat moet zetten!'

Op toneel was het beslist een imposante monoloog geweest, maar op mij maakte hij minder indruk. Ik wist uit ervaring dat ik nu snel ter zake moest komen, wilde ik niet omhelsd worden door een grienende zatladder met een adem als de walm van een distilleerderij.

'Pa, één zin. Wat is er gebeurd?'

'De huur, m'n kind! Ze willen dat ik extra huur betaal nu je bij me inwoont! En de hemel weet dat ik voor jou 't eten uit m'n mond spaar, Adie, maar dat kan ik niet betalen!'

'De geldwolven!' barstte Leo uit. 'We betalen hier met z'n allen vijf shilling huur per week! Wat maakt het dan uit of we hier met z'n drieën of met z'n vieren wonen? Voor twee man is het al aan de prijs!'

'Ik moet hier dus weg,' concludeerde ik nuchter. Ik houd niet van sentimenteel gedoe en vooral niet op momenten dat er beslissingen genomen moeten worden. Het is net als met een rotte kies, beter een korte pijn in de tandartsstoel dan wekenlang rondlopen met een kloppende wang. Ogen dicht en trekken maar!

Pa had de fles weer vastgegrepen. 'Ja, binnen een week,' mompelde hij.

'Dan ga ik nu,' besliste ik.

'Maar Adie, m'n zoon, m'n jongen.

Ik deed alsof ik hem niet hoorde en begon mijn koffer van onder het bed te trekken. Het was beter om nu niet meer te luisteren, wist ik. De lading sentimenteel gewauwel die ik over me heen zou krijgen, zou me alleen maar kwaad maken.

'Ik weet waar ik terechtkan, pa,' zei ik kalm. 'Ik kan 'n baantje krijgen waar ik wat geld mee kan verdienen. En 'n dak boven m'n hoofd zal ook wel lukken. Maak je niet ongerust. Ik zal me best wel redden.'

Ik weet niet of de boodschap overkwam. Pa had de fles tegen zich aan getrokken alsof het zijn enige echte vriend was en fluisterde zijn klachten in de flessenhals. Ik denk niet dat hij verbaasd zou zijn als er één dezer dagen antwoord op zijn gekerm kwam. 'En als 'ie slecht terechtkomt, dan heeft 'ie het aan mij te danken, m'n jongen. Zo'n waardeloze vader. Zo'n waardeloze zatlap van een vader...'

Toen ik bij de deur Leo een hand gaf en omhelsd werd .door Walter, was hij nog zo bezig. Ik kon het niet opbrengen hem gedag te zeggen. Met meer opluchting dan schuldgevoel liet ik een hopeloos geval achter.

Ik liep in één ruk door naar Westminster Bridge. Ondanks wat ik tegen pa gezegd had, had ik nog geen idee hoe het nu verder moest. Ik had geen baan. Ik had geen huis. Maar daar wilde ik nu nog niet over nadenken. Dat wilde ik op de brug doen. Met de bruine, bedrijvige Thames onder me en de blauwe lucht vol meeuwen boven me. Pas toen ik de stenen rand van de brug stevig in mijn handen had en de wind in mijn oren voelde blazen, stond ik mezelf toe te denken wat ik wilde. Goed, het was heel eenvoudig, zolang je je maar niet af liet leiden door stemmetjes die riepen: 'O nee, Adrian, daar beginnen we niet aan!', 'Daar ga je spijt van krijgen, Adrian!' en 'Schaam je, Adrian!' Ik had geld nodig, en wel snel, anders zou ik verhongeren of in de lik terechtkomen voor diefstal met geweld. Ik hoefde niet op een gewone betrekking te rekenen, aangezien ik er alles aan gedaan had om me uit de. markt te prijzen. Het zou dus een ongewone betrekking moeten worden. Een 'raar baantje' in Mary Anns woorden. Want ook al mocht zij mij als schildersmodel niet zien zitten, ik kende een kunstenaar die mij maar al te graag zou willen schilderen. D'après nature, zoals ze dat schenen te noemen.

Ik keek naar een grote meeuw die zich in een duikvlucht naar beneden liet vallen om de broodkruimels uit te lucht te pikken die twee schoolmeisjes naar hem toe gooiden. Tegen de helblauwe junihemel leek hij haast onmogelijk wit. De meeuwen waren een paar jaar geleden tijdens een bitter koude winter naar Londen gekomen. Sindsdien lieten ze zich voeren door de stadsbevolking, die daar zo'n aardigheid in had dat ze speciaal voor hen zakjes wit brood kocht. Als dank scheten de meeuwen hun standbeelden en hun wasgoed onder. Het waren handige schoften, die niets van hun vrijheid opgaven voor het brood dat ze kregen. Ik zou best zo willen zijn als jullie, dacht ik, maar daar is weinig kans op. Meeuwen zijn nu eenmaal anders dan mensen. Ze hoeven geen huur te betalen.

Ik had Trops' kaartje nog steeds in mijn zak zitten. Ik kende de straat waar hij woonde. Ik kon er zo naartoe lopen. Ik wist zeker dat hij de deur wijd voor me open zou gooien en akkoord zou gaan mpt elke prijs die ik voor een middagje poseren zou vragen. En als hij zijn handen niet thuis kon houden, zou ik hem gewoon dezelfde behandeling geven als de vorige keer. Ik kon toch prima op mezelf passen, zeker? Het was niet dat hij een knappe Italiaan was of zo. Ik moest het maar doen. Er kon weinig misgaan. En aan mijn zeurende maag te merken, werd het hoog tijd dat ik weer eens wat te eten kreeg.

Tegen de tijd dat ik bij Trops' huis aankwam, zeurde mijn maag niet meer, maar brulde hij. Ik liet de klopper met een ongeduldige roffel op het hout neerkomen en bedacht wat straks mijn eerste vraag zou zijn: 'Wat heb je in huis?' Te oordelen naar Trops' buik-omvang moest de voorraadkast wel vol muffins, cakes en jamtaartjes staan. Of misschien had hij nog wat koud vlees over van het diner van gisteren, of niertjes, of kedgeree — hoelang was het geleden dat ik kedgeree gegeten had? — of roereieren met boter. Of misschien wel gebakken ei op bacon. Mmm, bacon... Ik ging zo op in mijn gastronomische dromen dat ik me niet afvroeg waarom het zo lang duurde voor er iemand opendeed. Ik dacht aan bacon. Niet alleen bij een ei, maar ook knapperig gebakken, gefrituurd in een laagje olie of zomaar vers van de slager.

Verdorie, Trops, doe open. Ik wil je voorraadkast plunderen.

En als hij er nou niet is, schoot het opeens door me heen. Stel je voor dat hij nog ladderzat op de stoep voor de Bodega zat? Stel je voor dat hij terug naar Frankrijk was om wat Parijse stoeiknaapjes in hun kruis te knijpen? Stel je voor dat ik hier helemaal voor niets was gekomen? En toen stond ik, geloof het of niet, zowat te janken. Pas op dat moment voelde ik echt dat ik twee dagen op een waterkerssandwich had geleefd, dat ik vannacht niet geslapen had en dat ik me weken had lopen ergeren aan een dronken slapjanus die te lam was om iets van zijn leven te maken. Ik liet me naast de deur op de grond zakken, zo uitgeteld dat niets me meer kon schelen. Ik zou hier blijven zitten tot Trops terugkwam, over een uur of over een jaar. Maar in dat laatste geval zouden de zwarte jassen me waarschijnlijk al weggehaald hebben, omdat mijn stoffelijk overschot de stoep blokkeerde. Ik zag me al als het meisje met de zwavelstokjes met een glimlach om de lippen wegglijden in een paradijselijke droom waarin gebraden ganzen van de tafel sprongen om zo je mond in te waggelen.

Maar nog geen twee minuten later bleek ik iets te voorbarig geweest te zijn met mijn sombere voorspellingen. Geen gebraden gans kwam de hoek om waggelen, maar Augustus Trops zelf, met aan zijn arm een grote rieten mand, waaruit de veelbelovende geur van vers brood ontsnapte. Ik stond meteen weer op mijn benen, klaar om die mand van zijn arm te rukken. Net als toen hij zijn groene kostuum voor het eerst gezien had, bleef Trops op eerbiedige afstand staan.

'Adrian Mayfield,' zei hij, 'als dat Adrian Mayfield niet is!'

Ik maakte een toegeeflijk gebaar: ' 't Is hem.'

Het kon me op dit moment even niet schelen dat hij dacht dat hij gewonnen had en ik klaarstond om in zijn bedje te springen. Eerst eten. De rest zagen we later wel.

'Jongen, weet je dat ik over jou ingezeten heb? Ik heb nog een mooie jas bij Procopius laten maken en hij zei dat je ontslagen was, die Ierse jongen met 't gezicht van een breedbekkikker.

Ik schoot in de lach. Marcel had deze keer Paddy met Trops opgezadeld. Ik durfde te wedden dat dit een zware teleurstelling voor de laatste was geweest.

'Ik zag je al moederziel alleen door Londen zwerven, mon fils, en op het verkeerde pad terechtkomen. En daar zat ik over in, eerlijk waar. Want als de jeugd bedorven moet worden, doet Augustus Trops dat liever zelf.'

Trops grinnikte in zijn baard, die drie vette onderkinnen verborgen moest houden. 'Maar ik moet je niet zo op de stoep laten staan, hè? Wat wij elkaar te vertellen hebben, kunnen we beter binnenshuis doen, denk je ook niet? Juist! Maak de deur maar eens voor me open.'

Hij stak me een sleutel toe, die in onvervalste Augustus-Trops-stijl bezet was met drie robijnen.

Ik stak hem in het sleutelgat en duwde de deur open. Als een archeoloog die een eeuwenoude schatkamer opent, tuurde ik nieuwsgierig in de schemering.

Het was alsof je een specerijenpakhuis langs de Thames binnenging. Er hing een sterke geur van kaneel en kardemom en een ander luchtje, waarvan ik opgewonden bedacht dat het weleens opium zou kunnen zijn. Dit was een gevaarlijk huis. In een donkere nis staarde een goudvis me met uitpuilende ogen aan, vanuit een kom vol troebel water dat al weken geleden ververst had moeten worden. Aan de wanden hingen houten maskers, die eruitzagen alsof ze uit de tombe van een oude farao gestolen waren, en dof geworden spiegels. Ik zocht tevergeefs naar een praktisch meubelstuk als een kapstok.

'Loop maar door naar het atelier,' zei Trops, 'ik heb de rest van het huis nog niet op orde.'

Hij wees naar een ebbenhouten deur die beter op zijn plaats zou zijn geweest in het paleis van een maharadja dan in een Londens rijtjeshuis: een exotisch plaatjesboek met lotusbloemen in zilverbeslag en oosterse prinsessen die zich op brandstapels wierpen. Allemachtig, wat een onzin.

Het atelier van Augustus Trops was een stuk lichter dan de hal, maar had dezelfde waanzinnige, artistieke inrichting: een combinatie van kermistent, freakshow en rariteitenkabinet. De enige concessies aan het gemak van de kunstenaar waren een hoog raam zonder gordijnen en een reusachtige bolvormige lamp, die voor genoeg licht moest zorgen in donker, eeuwig bewolkt Londen. Voor de rest was het atelier een nauwelijks leefbaar vertrek, zo volgepropt met kunst en kitsch dat de hele collectie zich als een bonte lawine op je dreigde te storten als je een vin verroerde. In één oogopslag zag ik een speeldoos met een mechanische nachtegaal, een poster van een cancan-danseres, een dwerg met twee hoofden (op sterk water), een doodshoofd met een waterpijp tussen zijn tanden, een aantal Japanse prenten, een panfluit, een collectie feestneuzen van Gamages warenhuis en een vaas vol wassen bloemen in verschillende schakeringen groen.

Op mijn tenen schoof ik tussen een met Indische shawls bedekt dressoir en een tafel door, die bestrooid lag met gouden messen en suikergoed.

Zo, zo, dacht ik, ben je een Blauwbaard of de heks uit het peperkoekhuisje?

'En?' vroeg Trops, die met een voor zijn omvang verbazingwekkende behendigheid tussen de stukken van zijn verzameling door manoeuvreerde. 'Ik durf te wedden dat je nog nooit in zo'n huis geweest bent!'

'Je wint de weddenschap, Trops!' Ik kon hem alleen maar lachend gelijk geven. Dit huis was even uniek, bizar, kleurrijk en theatraal als Augustus Trops zelf. Je hield ervan. Of je liep ervan weg.

Ik besloot te blijven. Om mezelf een plezier te doen. En Trops. Ook al was dat de bedoeling niet.

Hij stond zich midden in het atelier genoeglijk in zijn handen re wrijven, breed en vet grijnzend omdat ik het zo naar mijn zin luid in zijn speelkamer. 'Kijk gerust eens rond,' zei hij, alsof ik dat ui niet aan het doen was.

De hoeveelheid voorwerpen en kleuren in het vertrek was genoeg om een nerveus iemand hoofdpijn te bezorgen. De hoofdkleur van de wanden was natuurlijk groen, Trops' meest aanbeden kleur, maar ze waren versierd met schilderijen die in hun bonte , ijdelheid met elke goede smaak leken te spotten.

Op een gifgroene heuvel van Golgota dansten heksen met muungele blote billen een uitzinnige heksensabbat rond het kruis vuil Christus. Een naakte jongeman, roze als een baby, lag in het nest van een monsterlijk paarse adelaar. Een uitgemergelde kindkeizer luisterde op een troon van edelstenen, zo kleurrijk als glazen knikkers, naar een sfinx die hem raadsels opgaf.

Stuk voor stuk waren het schilderijen die niemand anders dan een vaste klant van het krankzinnigengesticht aan zijn muur zou willen hangen. Ik vroeg me af of Trops weleens een schilderij verkocht.

Nadat ik over wat met verlepte rozenblaadjes bestrooide kus-iiens was gestapt, kwam ik voor het eigenlijke middelpunt van het atelier te staan: de schildersezel. Er stond een schilderij op dat nog iiiel afwas, maar dat me nu al meer aansprak dan de andere. Vanaf hel canvas keek een jong meisje me aan, in een gewone, alledaagse jongenmeisjesjurk, zonder fratsen of tatsen, zonder ook maar iets wat de aandacht af kon leiden van haar gezicht, dat allesbehalve alledaags was. Ze had een scherpe, elfachtige kin, grote, groene ogen en wijduitstaande oren, waardoor ze eerder op de plaaggeest Puck dan op een gewoon meisje leek. Als bekroning van haar excentrieke uiterlijk had ze ook nog eens rood haar. Ze was iets speciaals, maar leek daar niet erg blij mee te zijn. Haar kattenogen loerden vijandig de wereld in, alsof ze het niet kon verdragen bekeken te worden.

'Dat is een schilderij dat jou wel aan moet spreken,' zei Trops. Hij stond onverwachts vlak naast me en ik deed een stap opzij.

'Hoezo?' vroeg ik.

'Een portret van een onschuldig meiske. Levensecht, alsof ze zelf in de lijst gestapt is. Geen vreemde kleuren. Geen raar onderwerp. Niets wat niet kan. Echte filistersmaak. Ja, hier houden ze wel van.'

Om hem geen plezier te doen, rukte ik me los van het portret van het katmeisje. 'Ik geef niet zoveel om schilderijen,' zei ik.

Trops grinnikte vermaakt en liet zich met een plof op een pimpelpaarse sofa vallen. 'Daar zullen we dan verandering in moeten brengen, mijn beste jongen. Ik vind het onverdraaglijk dat er achter zo'n kunstzinnig uiterlijk zo'n schokkend slechte smaak schuilgaat.'

Hij opende een sigarettenkoker die tussen de kussens rondslingerde en bood me een sigaret aan. 'Ik stel voor dat je mijn leerling wordt. Mon jeune protégé. Een novice in mijn school der zwarte kunsten. Misdienaar van Augustus Polycarpus Trops, hogepriester in de tempel der Decadentie. En? Ben je bereid me je ziel te verkopen?'

Hij was zo pompeus en belachelijk dat ik hem zijn bijbedoelingen vergaf. 'Voor een hamkaas-sandwich kun je 'm krijgen. Ik heb nog niet ontbeten, Trops.'

Hij keek me aan, terwijl ik een haal van de sigaret nam. De wereld draaide om me heen, maar dat wilde ik niet laten merken.

'Je bent mager geworden, Adrian.'

'Dat lijkt maar zo.'

Verdorie, hij hoefde me nog niet zo aan te staren met die bezorgde koeienogen van hem. Ik was hier voor zaken. En een-stevig ontbijt. Het werd tijd dat ik hier de dingen begon te regelen.

'Ik wil 'es met je praten, Trops. Over poseren. Maar ik kan niet praten met 'n lege maag. "Wat heb je in die mand?'

Trops gniffelde, alsof hij met de minuut meer aardigheid in me kreeg. 'Zo, zo, deze jongeman komt binnenvallen en begint meteen eisen te stellen! Gelukkig ben ik in jouw geval genegen ze allemaal in te willigen, Adrian. Ik zal eens kijken wat ik je voor kan zetten.'

Het werd het vreemdste ontbijt dat ik ooit gegeten had. Omdat alle tafels in het atelier vol stonden met allerhande kunstvoorwerpen, had Trops een tafelkleed op de sofa gelegd en daar als bij een picknick de etenswaar op uitgespreid. Er waren warme Franse broodjes, vers uit de bakkersoven, romige brie en brokken chocolade, die, in je mond vermengd, een eigenaardige, zoet-pittige brij opleverden, die ik wegspoelde met slokken zwarte koffie.

Nadat ik zo vier belegde broodjes naar binnen had gewerkt, voelde ik me beter. Een beetje misselijk misschien, maar beter.

'Dat meisje met die groene ogen,' zei ik, wijzend naar het schilderij op de ezel, 'is dat een schildersmodel?'

'Nee, nee,' antwoordde Trops, die met zwierige streken een croissantje smeerde. Zelfs hierbij slaagde hij erin theatraal te zijn. 'Ze is een echte jongedame met een vader met te veel geld en te weinig smaak, die een mooi portretje van zijp. kleine meid wil. Een zakenman. Een nette heer. Ja, zulke goden moet Augustus Trops tevreden zien te stellen, wil hij zijn brood kunnen beleggen, 't Is een treurige wereld, niet, Adrian?'

'Je bent dus portretschilder. Broodschildet,' zei ik om hem op de kast te jagen.

'Alleen tijdens kantooruren.' Hij grijnsde breed. 'Daarna ben ik Nero, Judas, Lodewijk de Veertiende en de keizer van Japan. Ik heb een bijzonder rijk geheim leven, Adrian.'

Ik keek nog eens naar het doodshoofd met de waterpijp — Magere Hein had twee groene stuiterballen als ogen - en bedacht dat Trops' geheime leven inderdaad niet saai moest zijn. Maar het hoefde niet mijn leven te worden. Ik was hier alleen om geld te verdienen. Niet om me binnen te laten lokken in een verdorven Sprookjeswereld voor volwassenen. Dat wilde ik hem eerst en vooral even duidelijk maken.

Ik wil poseren,' zei ik. 'Maar ik waarschuw je, ik ben duur en ik stel wel m'n voorwaarden.'

Trops veegde lachend wat kruimels uit zijn baard. 'Dat had ik wel verwacht! En als ik me niet aan die voorwaarden houd, krijg ik ervanlangs zeker, Adrian?'

Ik grijnsde nu ook, omdat ik het niet laten kon. 'Ik wil ten minste vijf shilling per keer en m'n kleren houd ik aan.'

Trops knikte.

'En ik moet een huis hebben voor de komende paar dagen. Heb je een logeerbed?'

Trops knikte opnieuw. 'Ja, ik heb een logeerbed,' zei hij rustig, 'maar je kunt ook bij mij in bed slapen als je dat wilt.'

Ik schudde even rustig van 'nee', alsof het een heel normaal gesprek was dat we hier voerden. Maar ik was blij dat het gevoerd werd. We wisten nu wat we van elkaar konden verwachten, hoe we de komende dagen met elkaar om zouden gaan. Nu dat duidelijk was, voelde ik me meer op mijn gemak. Er kon nu niets meer mis lopen. Ik had de eerste stap gezet op weg naar een afspraakje met een glamourgodin van het Prince of Wales-theater.

'Goed,' zei Trops en stond op, 'dan gaan we meteen aan het werk. Ik wilde eerst een paar gewone schetsen van je maken, Adrian, om je een beetje beter te leren kennen, als model dan. Maar tijdens ons gesprek kreeg ik een idee dat ik nu meteen uit wil proberen... Als je even op wilt staan...'

Hij waggelde naar een gordijn dat een nis in de achtermuur van het atelier afsloot. Nadat hij het met een brede armzwaai had opengetrokken, zag ik dat de nis een soort klerenkast was, waarin aan een stang allerlei door lakens afgedekte kostuums hingen. Een verkleedkast.

Trops koos een van de bedekte gewaden uit, haalde het laken er-vanaf en liep ermee naar mij. 'Zou je dit eens willen proberen?'

Het was een theaterkostuum dat eens betere tijden gekend had, voor de motten het te pakken hadden gekregen. Het soort kostuum dat Hamlet draagt als hij over zelfmoord denkt. Zwart, met maar hier en daar een draadje zilver. Er hoorde een mantel bij, op de schouders versierd met de haarschilfers van de vorige eigenaar.

Trops hield het me met een kritische blik voor. 'Het zal wel passen. En op het schilderij ziet het er gegarandeerd beter uit. Wat maar weer eens bewijst dat Kunst superieur is aan Werkelijkheid.'

Ik maakte een puffend geluid dat zoveel wilde zeggen als 'Wat kun jij een onzin verkopen, zeg!' Maar eigenlijk vond ik dit spelletje nee zo leuk als hij. Het was net als vroeger met Gloria. We namen een loopje met het leven om het aantrekkelijker te maken dun het was. Londen veranderde in Donker Afrika. Ik zou veranderen in... Wat?

'Ik dacht aan een inwijding. Een novice geknield voor zijn eerste zwarte mis in de satanstempel. Mager, bleek, met evenveel angst als nieuwsgierigheid in zijn ogen. Opkijkend naar de gemaskerde priester die hem alle geheimen zal onthullen. Slangen min zijn voeten... Of moeten het hagedissen zijn? Ja, hagedissen, smaragdgroene hagedissen. Zie je het voor je?'

Ik deed een oprechte poging me deze hele fantastische scène voor te stellen. 'Nou... om eerlijk te zijn... nee.'

Trops schudde lachend zijn vinger voor mijn neus heen en weer. 'Trek eerst die kleren maar eens aan. En luister naar wat ik te zegden heb. Eens kijken of je je dan nog niet in kunt leven.'

'Wat heb je me te vertellen?' vroeg ik.

'Van alles. Te veel. Al mijn geheimen. Alles over zwarte kunst. Mijn zwarte kunst. Het lijkt me sterk dat ik jou daarmee geen grote ogen op kan laten zetten.'

'We gaan het zien,' zei ik en begon het kostuum over mijn kleren aan te trekken.

Ik had gedacht dat ik moeite zou hebben met stilzitten. Dat ik al na een minuutje of vijf vreselijke jeuk op een lastig plekje op mijn rug zou krijgen. Dat ik zou gaan wiebelen en gezichten trekken. Dat dat niet gebeurde, was een verrassing, maar dat het me pas opviel toen we voor de lunch pauzeerden, was een nog grotere verrassing. Het kwam door Trops. Hij had een talent voor wat je 'conversatie' noemt: je gezelschap vermaken met fascinerende, ongebruikelijke gespreksonderwerpen, waarbij het praten, het vormen van schijnbaar nonchalante, originele zinnen bijna tot een kunstvorm wordt verheven. Ik had evenveel plezier in wat hij zei als in boe hij het zei. Trops sprak over kunst. Zijn kunst. Een nieuwe kunst die volgens hem de laatste jaren van onze eeuw zou beheersen, alsof het de definitieve kunstvorm was, de voleinding van alles.

'Deze eeuw is de eeuw der lelijkheid, Adrian, of erger nog, der middelmatigheid. Kijk maar eens om je heen, mijn jongen, iedereen doet zijn best om maar uit te blinken in één ding: middelmatigheid. Dat is de tragiek van het avondland, jouw beschaafde Engeland en mijn goede, oude Continent, met hun parlementen, wetten, beschaving en fabrieken. Onze keurig aangeharkte naties, bestuurd door blozende, breedgeschouderde heren van geld en gezond verstand, theeschenkende, glimlachende gastvrouwen en nette jonge gezinnen in ingedutte buitenwijken. Stuk voor stuk te welopgevoed om te haten of lief te hebben, te beschaafd om enige diepe emotie te voelen. Laat het aan de bourgeois over en wat voor kunst krijg je? De kathedraal van Saint Paul in witte was. Een foto van Hare Koninklijke Hoogheid koningin Victoria. De David van Michelangelo met een vijgenblad. Shakespeare zonder de vieze woorden. Keurig. Beschaafd. Lelijk. Middelmatig. Nee, laat me je dit vertellen, Adrian, als het om kunst gaat kunnen wij heel wat leren van het verleden. Neem nu de oude Romeinse keizers. Weet je iets over de oude Romeinen, Adrian?'

'Die konden aardig knokken, toch?' vroeg ik, schoolkennis uit een ver verleden opdiepend. 'En Julius Caesar trok op een olifant de Alpen over.'

Trops keek me vertederd aan en zei dat ik een ongeslepen diamant was.

'Maar ze deden meer dan dat, mijn heerlijke jongen. Ik heb het niet over de keizers die eropuit trokken om de wereld te veroveren. Dat kun je wel aan barbaren als jullie Britten overlaten. Ik heb het over de kunstenaars, de fijnproevers, de connaisseurs, die na hen kwamen, toen er niets meer te veroveren viel. Toen het Rijk rustte als een leeuwin naast haar prooi, loom en tot barstens toe volgevreten, te vadsig om iets meer te doen dan met haar staart de vliegen weg te slaan. Zich koesterend in de middagzon en wachtend op de avond, wanneer de barbaren haar aan hun speren zouden rijgen. Schoonheid die wacht op de vernietiging. Schoonheid die verlangt naar de vernietiging.'

Trops deed een stap achteruit om zijn werk van een afstandje te bekijken. Het beviel hem en hij ging verder.

'Er komt een punt in elke beschaving, Adrian, dat ze verzadigd is. Verzadigd als die leeuwin. De leeuwin met haar gouden vacht en gistende ingewanden. Schoon vanbuiten en rot vanbinnen. Net als de keizers uit de laatste dagen van het Romeinse Rijk. Mooi als godenzonen waren ze, en verdorven als de bastaards van Satan. Maar ze herkenden schoonheid. Ze aanbaden schoonheid. Aanbaden haar als een stervende geliefde, want ze wisten dat het einde nabij was. Dus verzamelden ze koortsachtig alles wat er aan schoonheid in de wereld bestond om zich heen. Vreemde schoonheid was het soms. Een brandende christenslavin die als een levende fakkel een tuinfeest verlichtte. Myriaden rozenblaadjes die als een geparfumeerde bloemendeken de gasten van een drinkgelag verstikten. Een grootgeschapen Afrikaanse slaaf die als een wrede Amor hun ziel en lichaam doorboorde. Afschuwelijke, afstotende, schandelijke schoonheid. Maar schoonheid! Schoonheid die triomfeerde in een wereld vol oprukkende barbaarse middelmatigheid. Natrilde als een pijl in een bloedende wond. Schoonheid, Adrian, die pijn deed.'

Trops' woorden tuimelden over me heen als 'myriaden rozenblaadjes'. Ik werd verstikt, verdoofd door eindeloze reeksen bijvoeglijke naamwoorden, aaneengeregen als kralen, deinende zinnen en vreemde beelden die door een enkel woord opgeroepen werden. Het kostte me verbazend weinig moeite mijn Londense nuchterheid te vergeten en me mee te laten slepen. Het was gevaarlijk, ik was nog alert genoeg om dat te beseffen, maar het was wat ik wilde. Of Trops' woorden nu wijn of vergif waren, ik wilde ze indrinken. Ze voedden een deel van mezelf dat, zoals ik nu merkte, uitgehongerd om voedsel krijste.

'Ook wij staan aan het einde van een tijdperk, Adrian. Een eeuw waarin alles gedaan en alles ontdekt is. Een eeuw van mannelijke dadendrang, van wetenschap, van stoom en ijzer. Een eeuw waarin de mens ontdekt heeft dat hij de enige ware meester van de natuur, de elementen en zijn wil is. We hebben onze reis naar het middelpunt van het heelal afgelegd, en wat blijft ons nu nog over? Geld, een holle lach, een huis vol verstoffende snuisterijen, filisterij en oppervlakkigheid. Geen schoonheid, geen mysterie, geen extase, geen god, geen duivel. Alleen onze antimakassars, waarmee we de vetvlekken en mottengaten in onze fauteuils bedekken, onze goede manieren waarmee we onze lusten ontkennen, onze stemmen waarmee we de stilte overschreeuwen. Kortom, een wereld, Adrian, vol halfhysterische, schaterlachende zenuwpatiënten, een verloren, gedegenereerde mensheid die niet weet dat ze op haar sterfbed ligt.'

Trops krabde zich met een stukje houtskool achter zijn oor en ging opgeruimd verder.

'Nu zijn er echter verschillende vormen van degeneratie, mijn jongen, de één verfijnder dan de ander. In bepaalde gevallen leiden zulke zwakke, trillende, kwetsbare zenuwen tot het scheppen van schoonheid. Kunst zoals de wereld die nog nooit gezien heeft. De man wiens zintuigen zo scherp afgesteld staan dat de volle, vibrerende stem van een operazangeres hem lijfelijk pijn kan doen, dat de rouge op haar wangen koortsblossen op de zijne doet verschijnen en een aanraking van haar hand hem in zwijm doet vallen, zo'n man kan een groot kunstenaar worden. Een kunstenaar of een krankzinnige, maar hoe dan ook een priester van de Schoonheid. Een ware Decadent.'

Hij pauzeerde even om me de vraag te laten stellen die hij in zijn hoofd had: 'Wat is een Decadent nou weer? In gewoon Engels?'

'Ah! De leerling begint thans ware interesse te tonen! Nu moet de meester zijn vraag beantwoorden. En in gewoon Engels nog wel. Terwijl Frans een zoveel geschiktere taal zou zijn! Ik neem aan dat je geen Frans spreekt, Adrian?'

Frans? Nee, natuurlijk niet. Zo'n beetje het enige Frans dat ik van Marcel geleerd had, was oui en merde. Ik schudde mijn hoofd.

'Dan zal ik trachten mijn satansevangelie te prediken in jouw platvloerse, broodnuchtere Engels. Het zij zo. Wel, een Decadent, mijn oplettende discipel, is een kunstenaar die leeft volgens de volgende geboden.

Ten eerste moet hij het tot zijn levenstaak maken Subliem te zijn. De laatste penseelstreek aan te brengen. De Kunst, welke kunst dan ook, die van het oog, die van het oor, die van de tast, te vervolmaken. En verder is het zijn plicht zo kunstmatig te zijn als maar mogelijk is. Want wat kan hem in een wereld waar alles gedicteerd wordt door de verveling van natuur, wetenschap en gezond verstand nog inspireren? De muzen van hasjiesj, cosmetica en Uranus, met aan hun gordels de sleutels van paradijzen waar C iod, Jahweh en Allah alleen maar van kunnen dromen! En de derde, de hoogste, de nobelste verplichting van de Decadent is het gebod een stem te geven aan alles wat schoonheid heet, alles, wat hut burgermansfatsoen er ook van vindt. Want er is schoonheid in vele zaken waar de bourgeois met opgetrokken neus aan voorbijloopt, In verdronken Ophelia's, in verlepte bloemen, in het bruine, dode water van Brugse grachten, in het wurgende net van haar waarin een woudnimf een ridder vangt, in het witte, kwabbige vlees van heksen die van het bloed van kinderen een jeugd-elixer brouwen, in herfstbruine parken waar de eenzaamheid van de takken druipt, in het met rijstmeel bepoederde masker van een stervende pierrot, in de zeven sluiers van Salome, in het verderf dat door de straten van Sodom strompelt...'

Trops zweeg en glimlachte, alsof hij zich wilde excuseren. 'Ik praat wel erg veel, hè? Vind je het vreemd dat ik zoveel praat? Hinderlijk?'

'Nee, niet hinderlijk...'

Ik probeerde mijn woorden zorgvuldig te kiezen, om net als hij precies aan te geven wat ik bedoelde. Trops' zinnen waren zwaar van versiering, te weelderig, te luxueus. Maar juist daarom fascineerden ze me. Ik maakte kennis met iets heel nieuws, iets wat me tot mijn eigen verbazing aantrok. De potsierlijke schoonheid van zorgvuldig gecultiveerde wansmaak. Alsjeblieft, ik werd er zelf poëtisch van.

Toch besloot ik Trops niets te zeggen. Zijn lofzang op de straten van Sodom had me weer een beetje wakker geschud. Ik was niet achterlijk. Gloria en ik hadden moeders bijbel vroeger nagespeurd op de meer pikante en gewelddadige passages die 'in de kerk werden overgeslagen, en Lots belaging door de mannen van Sodom was daar één van.

'Je bent... erg Frans,' wist ik er uiteindelijk van te maken.

Trops schoot in de lach, een harde bulderlach, die net zo luidruchtig was als zijn vest, als heel Trops zelf. Ik betwijfelde of hij wel zacht kon lachen.

'En Frans staat voor jullie Engelsen voor alles wat God verboden heeft, hè? Maar wees gerust, Adrian. Ik kom niet uit het verdorven Parijs, maar uit Brugge, de stad van bruinen en grijzen en brak water. Het Venetië van het Noorden. En zeg nooit meer tegen een Vlaming dat je denkt dat hij een Fransman is!'

Nog steeds schuddebuikend van het lachen veegde hij zijn roze ballonhanden af aan een lap vol opgedroogde verfvlekken, zorgvuldig het houtskoolpoeder van zijn vingertoppen poetsend. 'Ik kan wel merken dat jij nog niet veel van de wereld gezien hebt, jongeheer Mayfield. Maar dat geeft niet. Hoe onbedorvener je bent, hoe meer er voor mij te bederven valt. Zo. Ben je nu niet nieuwsgierig naar jezelf?'

Ik stond op, mijn stijve benen strekkend, en liep naar de schildersezel. Trops had zijn compositie in grote lijnen op papier gezet. In een enorme, gapend lege zaal zat een nietige, geknielde jongen in het hart van een pentagram dat de hele vloer bedekte. Hij keek met een wantrouwende, maar ook uitdagende blik op naar een figuur van wie alleen de schaduw zichtbaar was. Het gezicht van de jongen was gedetailleerder uitgewerkt dan de rest van de schets. Het had wat weg van het mijne, maar ik herkende mezelf er niet in. Het was mooier. Trops had mij geschetst zoals hij mij zag. Of...

'Het lijkt niet,' zei ik.

Trops sprak me niet tegen, maar aan het arrogante lachje om zijn lippen zag ik dat hij het niet met me eens was.

'Dit ben ik niet,' drong ik aan.

'Wel,' antwoordde Trops kalm, 'ik heb ook nooit gezegd dat ik je portret ging schilderen, Adrian.'

'Nou, wat dan?'

Wat was het kunstje van een schilderij dat niet leek? Iedereen kon een schilderij maken dat niet leek.

'Heb je The Picture of Dorian Gray nog niet gelezen?' vroeg Trops. 'Dat boek waar we het toen bij Procopius over hadden.'

'Waar jij het over had,' verbeterde ik hem.

Ik wist niet waarom hij me op dit moment weer zo ergerde. Misschien omdat ik de indruk kreeg dat hij me wilde veranderen in iemand die ik niet was. Of niet wilde zijn.

'Als je dat boek gelezen zou hebben,' ging hij verder, alsof hij me niet gehoord had, 'zou je weten dat je meer dan alleen het uiterlijk van iemand kunt schilderen. Je kunt ook zijn innerlijk schilderen. Zijn ziel. Zijn ware gezicht. En dat is wat ik doe, Adrian, gezichten schilderen. Geen maskers.'

Ik keek nog een keer naar de jongen op het schildersdoek en daarna weer naar Trops, die op zijn beurt naar mij stond te kijken. Ik begon me weer net zo ongemakkelijk te voelen als toen in de paskamer. Trops stond op meer dan twee meter bij me vandaan, muur hij stond veel te dichtbij. Alsof een duivelse toverlantaarn ecu plaatje in mijn hoofd projecteerde, zag ik hem plotseling de tekening in wandelen, mij opslokkend in zijn grote schaduw. En in een flits van onhoudbaar snelle beelden, zag ik mezelf mijn urmen om zijn tonronde middel heen slaan en mijn hoofd tegen zijn buik leggen.

Ik schrok wakker als uit zo'n droom waarin je opeens in een diepe put valt, met een gevoel alsof mijn hart tegen mijn huig sprong. Het moest toch verdorie niet veel gekker worden. Een knappe Italiaanse fietser, dat was nog tot daar aan toe. Maar Trops... De enige aannemelijke verklaring die ik kon bedenken was dat ik krankzinnig moest zijn.

Het gejaagde, ontevreden gevoel dat ik al weken met me meedroeg, keerde terug en ik had het idee dat ik me hier uit moest bluffen, alsof Trops mijn gedachten kende. Alsof hij werkelijk wist welke hersenspinsels er in mijn hoofd verstoppertje speelden.

Zoals meestal in situaties waarmee ik me geen raad wist, begon ik maar wat te raaskallen: 'Nou ja, wat weet ik dan ook van schilderijen en boeken af? Daar moet je kunstenaar voor zijn, toch? Die snappen dat soort dingen. Ik ben te normaal om dat te begrijpen. Snap je, Trops? Niet gek genoeg. En weet je wat? 't Kan me nog niet verrekken ook!'

Ik weet niet of ik de bedoeling had hem met die laatste opmerking te treffen, maar ik zag aan zijn blik dat ik hem raakte. En misschien zelfs teleurstelde. Hij besloot het echter luchtig op te nemen, zoals hij alles eigenlijk luchtig opnam. 'Ik hoor dat jij je portie kunst voor vandaag wel gehad hebt. Adrian, wat denk je? Zullen we de Schone Kunsten maar even de Schone Kunsten laten en ons op het aardse richten? Wat zullen we doen met de rest van de dag?'

'Vraag je dat aan mij?'

Trops knikte vriendelijk. 'Jazeker. Je bent een voorbeeldig model geweest, Adrian. Dankzij jou heb ik een schets waar ik heel tevreden over ben. Ik wil je graag belonen.'

'Je kunt me geld geven,' zei ik zakelijk. Dat was zo gek nog niet. Met wat geld op zak kon ik de stad in gaan, ergens wat eten en misschien nooit meer terugkomen.

'Dat ga ik ook doen,' zei Trops, 'maar nu nog niet. Ik wil je eerst trakteren. Dus, zeg het maar: wat gaan we doen?'

Hij meende het. Hij wilde me echt trakteren. Als een aardige oom die zijn favoriete neefje mee uit neemt. Ik dacht na. Het was onzeker wat Trops onder een traktatie zou verstaan. Het leek maar het verstandigst om voor een plek te kiezen waar veel mensen waren. En liefst ook eentje waar Trops een pokkenhekel aan zou hebben. Want ik wilde het hem betaald zetten dat hij me weer aan het denken had gezet.

'De Zoo!' besloot ik.

Trops kreunde, waaruit bleek dat ik goed gekozen had.

'En dan wil ik een ritje maken op een olifant,' ging ik door, 'en de beren voeren. En op de foto met een papegaai. En daarna gebakken mosselen eten bij een straatstalletje.'

Trops sputterde nog wat tegen, maar gaf uiteindelijk grootmoedig toe, op voorwaarde dat de mosselen van het straatstalletje oesters bij Willis's Rooms zouden worden.

Toen ik bij de deur mijn hoed opzette en Trops een elegante wandelstok uit een paraplubak viste, zei hij tegen me: 'Je bent een veeleisende jongen, Adrian Mayfield.'

'Als je dat maar onthoudt,' zei ik.

Hij grinnikte. 'Het bevalt me.'

IX

London Zoo - Augustus Trops, je beste vriend — Diner

met blauwe bonen — Een heerlijke familie

— Zweven — De dingen die je

doet voor geld

Hoe Trops volgens eigen zeggen ook op de natuur neer mocht kijken, die middag vermaakten we ons prima. We wandelden in de groene schaduw van London Zoo, allebei met een zak pinda's in onze handen, waarvan ik het meeste aan de bavianen voerde en Trops het grootste gedeelte in zijn eigen mond stopte. We praatten. Niet over belangrijke dingen. Niet over kunst. Niet over de liefde. Gewoon over de dingen die we zagen. De bizarre bokkensprongen van de natuur, zoals de giraf en de neushoorn. Dieren die door hun groteske uiterlijk voor Trops bizar genoeg waren om interessant te zijn. We stonden bijna een halfuur stil bij de luiaards, mosgroene, ongelofelijk langzame, lijzige dieren die volgens Trops de ideale manier van 'zijn' vertegenwoordigden: een staat van decoratieve nutteloosheid die bewonderens-waardig was. We keken toe hoe de boa in het reptielenhuis, dik en opgerold als een scheepstras, met kille achteloosheid levende konijnen verslond, de toeschouwers bijna uitdagend er schande van te spreken. We bewonderden de 'smaragdgroene' hagedissen, waarvan Trops in zijn notitieboekje snel enkele schetsen maakte.

Ook al zat een ritje op een olifant er niet in en kochten we geen broodjes om aan de beren te voeren, ik had het reuze naar mijn zin. Wat je verder ook van Trops mocht vinden, hij was onderhoudend gezelschap. Hij wist je op je gemak te stellen, je te vermaken, je te wijzen op de kleine dingen die het leven leuk maakten, dingen die je doorgaans niet opgemerkt zou hebben. Hij kon in één middag je vriend worden, je beste vriend zelfs. Hij was, kortom, gevaarlijk.

Maar toen we op een bankje bij de muziektent naar een band koperblazers zaten te luisteren, kon dat me niet schelen. Ik keek naar Trops' gezicht, in de schaduw van zijn hoed, en wist dat ik hem mocht, ondanks zijn drie onderkinnen, ondanks alles wat hij was. Ik had opnieuw een maat, een Stanley of een Livingstone, een reisgenoot van wie ik op aan kon. Een naïef excuus om me even rustig en tevreden te voelen.

Na een middagje Zoo gingen we naar Willis's Rooms, een vreselijk chic restaurant, waar ik tot nu toe alleen nog de buitenkant van had gezien. Terwijl ik onhandig met mijn servet en een verwarrende hoeveelheid bestek goochelde, bestelde Trops de gerechten die hij mij beslist eens wilde laten proeven.

We begonnen met de beloofde oesters, gebakken, in de schelp en met een roomsausje. Ze waren lekker, maar zo weg, omdat oesters te duur waren voor grote porties. Nadat ik het voorafje zonder morsen en klungelen tot een goed einde had gebracht, begon ik me wat beter op mijn gemak te voelen. Ik keek zo nonchalant mogelijk het restaurant rond. Het zag er precies uit zoals ik gedacht had dat een restaurant in Parijs er uit zou zien, met witte muren, grote spiegels, kleine, elegante stoeltjes bekleed met scharlaken, en een diensttafel, beladen met fruit en asperges.

Aan de tafels zaten wat vrouwen met hun begeleiders, en een flink aantal mannen, in gedempt pratende en zo nu en dan in gelach uitbarstende vrienden-groepjes. Aan een tafeltje niet ver van ons vandaan zat een jongeman zonder gezelschap, waarschijnlijk wachtend op zijn dame. Niemand leek het vreemd te vinden dat een heer van middelbare leeftijd zoals Trops een jongen van nog geen twintig mee uit eten nam. Misschien was het ook wel heel normaal. Wist ik hoe het er in de mondaine wereld aan toe ging.

Ik liet me een glas madeirawijn inschenken, waar ik met kleine slokjes van dronk. Ik wilde aan het eind van de avond niet te dronken zijn.

In de kamer boven ons begon een strijkorkestje te spelen, zachte, vloeiende muziek die je als vanzelf in een goed humeur en een praatgrage stemming bracht. Niet dat ik zelf trouwens veel hoefde re praten. Dat deed Trops voor me. Hij was niet zuinig met de madeira en nog spraakzamer dan anders. Hij vertelde me over zijn geboortesrad Brugge, 'met zijn grachten vol zoute zelfmoordenaarstranen en huizen als oude graftombes', zijn omzwervingen in Europa en Noord-Afrika, van Noorwegen tot aan Algerije, 'om alles te zien, te horen, te proeven en te voelen wat een kunstenaar in zijn leven gezien, gehoord, geproefd en gevoeld moet hebben', en zijn 'thuiskomst' in Londen, de stad die hij haatte en liefhad als zijn bloedeigen moeder.

Ik at en luisterde, luisterde en at. Te uitgehongerd om alle smaken of woorden van elkaar te onderscheiden. Ragout, verse doperwtjes, lamsvlees in witte saus, amandelpudding, Kopenhagen, Parijs, Algiers, gerechten, woorden, plaatsnamen, ik verslond ze tot ik me overvol en opgeblazen voelde, met een flinke boer klaar achter in m'n keel. Omdat ik het sterke vermoeden had dar zo'n geluid in een duur restaurant als Willis's niet op prijs gesteld zou worden, probeerde ik me achter mijn servet met een serie onopvallende hikjes wat te ontluchten.

Gelukkig gebeurde er juist op dat moment iets wat mijn aandacht van mijn overvolle maag afleidde. Een kleine man met rode bakkebaarden en een paar dikke wenkbrauwen, die zich als harige rupsen boven zijn ogen kromden, stormde de zaak binnen. Ik had genoeg dronken relschoppers The King's Arms binnen zien komen om te weten dat dit heerschap problemen zou veroorzaken. Ik besloot hem vanuit mijn ooghoek goed in de gaten te houden.

Terwijl Trops zijn lepel in ons nagerecht (aardbeien met room, geserveerd op een zilveren schaal) groef, zag ik een ober op de vent met de dikke wenkbrauwen afkomen. Hij gedroeg zich heel hoffelijk, alsof hij met een goede klant van doen had, maar ook een tikje schichtig, of hij, net als ik, vreesde voor gebroken meubilair, en glasschade als het tegenzat. De man leek niet naar hem te luisteren.

'Waar zijn ze? Ik weet dat ze vanavond hier zouden komen. Waar zijn ze?' eiste hij te weten.

Zijn stem deed een paar mensen opkijken, geïrriteerd omdat ze gestoord werden bij hun diner. Wat in The King's Arms een avond kon maken, kon hem hier blijkbaar bederven.

Ook Trops keek op, zijn baard kleverig van de room. Hij wierp een snelle blik op de jongeman die nog steeds alleen aan zijn tafeltje zat. 'Dat kan nog leuk worden,' mompelde hij met volle mond.

De man had de jongen ook ontdekt en schoot op hem af als een jachthond die na een lange, onsuccesvolle jacht eindelijk de vos in het zicht heeft gekregen.

'Dus je bent hier!' baste hij, zo luid dat de hele zaak mee kon genieten. 'En waar is hip. Want hij is hier, is het niet? Of durfde hij vanavond niet te komen? Te laf, hè? Te laf? Hè? Hè?'

Als hij op het oorlogspad was, dan was de jongeman het nu ook. Terwijl de rest van het restaurant zenuwachtige pogingen deed door te gaan met het diner, hield ik hem tussen twee happen aardbeien door goed in de gaten. Hij sprong overeind met twee vuurrode blossen van verontwaardiging op zijn wangen.

'En wat kan het jou schelen met wie ik dineer?' barstte hij uit, op een toon die er geen misverstanden over liet bestaan dat ook hij een groot publiek wilde. 'Wat heb je nog te zeggen over mij? Ik ben meerderjarig. Je hebt al ten minste een dozijn keer gedreigd me te onterven. Wat geeft jou nog het recht te doen of je mijn vader bent?'

'Dat is een goede vraag,' mompelde Trops terzijde. Hij leek het stel te kennen.

'Meer recht dan jij hebt om zo tegen me te praten, zei de ander met een gevaarlijke beheersing. 'Het recht van een man die zijn plichten tegenover zichzelf en zijn medemensen kent. Hoe pijnlijk die plichten ook zijn.'

De jongen vertoonde het interessante kleurenspel van een kameleon in tijden van grote opwinding. Hij verschoot van rood tot een gevaarlijk, giftig geel. Ik zag hoe zijn strakke lippen begonnen te trillen. Hij zag er verschrikkelijk uit. De obers die zenuwachtig om het tweetal heen stonden, aarzelden tussen vlugzout of politie. Vooralsnog haalden ze geen van beide.

'Als je ooit... ooit...' begon de jongen.

Wat hij had willen zeggen, bleef voor mij en de rest van de gasten onduidelijk, maar voor zijn vader was het blijkbaar heel duidelijk.

'Ik heb alle recht om de waarheid te vertellen!' bulderde hij. 'En als je vindt dat ik hem, of jullie allebei, daarbij beledig, dan is dat alleen omdat er geen fatsoenlijke woorden zijn om het te zeggen! Ik zul niet toestaan dat jij ons gezin — onze hele familie, ons geslacht! — te schande maakt omdat je...' Hij zweeg even om het effect van zijn woorden te vergroten.'... gek bent!'

Ik hield inmiddels, net als alle andere gasten trouwens, niet langer de schijn op de ruzie te negeren. Zo'n veertig paar belangstellende ogen waren op junior en senior gericht. We waren allemaal benieuwd naar de volgende zet in dit schaakspel van beledigingen.

De volgende zet bleek een revolver te zijn. Dat was een verrassing, en niet zo'n kleintje!

Ik liet van verbazing een boer ontsnappen, terwijl de obers ach-l eruit deinsden en een vrouw 'O, mijn god!' riep, zoals het hoorde.

'Gek!' krijste de jongen. 'Jij bent de grootste gek in de familie, duur is iedereen het over eens! En iedereen zal het ermee eens zijn als ik jou neerschiet als je Oscar en mij lastig blijft vallen! Niemand zal je missen, zelfs je eigen kinderen niet. We haten je allemaal. Iedereen haat jou!'

Hij hield de revolver in zijn hand, zonder te richten, maar de boodschap was duidelijk genoeg. Zijn lippen trilden van woede, zijn arm niet.

Met een onbevreesdheid die alleen het resultaat kon zijn van bloedlinke, ingehouden razernij, keek zijn vader naar het wapen. 'Ju, dat zou geweldig zijn,' zei hij sarcastisch, 'precies wat al mijn vijanden me zouden toewensen: neergeschoten worden door mijn eigen zoon. Er bestaat nog rechtvaardigheid, zouden ze zeggen. Er is een god.'

Hij wendde zich met een geringschattende blik tot de obers: 'Heren, als u morgen in de kranten geen ongewenste reclame voor uw zaak wilt lezen, zou ik nu ingrijpen. Klanten zijn over het algemeen niet dol op restaurants waar het bloed in de schildpadden-soep spettert. Kunt u dit hinderlijke element verwijderen?' En daarna draaide hij zich om en liep naar de uitgang, zonder zich nog te bekommeren om revolvers of bedienend personeel.

Nadat de deur achter hem dichtgevallen was, liet de jongen de revolver zakken. Het wapen verdween even snel als het te voorschijn was gekomen onder zijn jasje. De jongen wenkte de obers, die nog steeds met servetbleke gezichten toe stonden te kijken en snauwde: 'De rekening! Ja, de rekening! Jullie denken toch niet dat ik in zo'n tent blijf eten? Schiet op! Ik wil betalen!'

Ze kwamen in actie met de verontschuldigende houding van mensen die gewend zijn van alles de schuld te krijgen, zelfs van onverwachts wapengebruik door klanten. De rekening werd gehaald, de tafel geruimd, de schamele fooi zonder mopperen in ontvangst genomen. Het jonge heethoofd verdween door de deur, zonder verontschuldigingen en zonder dat ook maar iemand het gewaagd had de politie te roepen. Gegeneerd ging men verder met het ontleden van, inmiddels koud geworden, kip of kreeft. Hier en daar begon fluisterend geroddel op gang te komen. Ook ik boog me naar mijn tafelgenoot toe.

'Wie waren dat?' vroeg ik.

'Dat waren de Queensberrys,' antwoordde Trops met een vermaakte grijns op zijn gezicht, 'een heerlijke familie.'

'Waar was in godsnaam al die heibel voor nodig? Ik dacht echt dat ze...'

Trops tikte tegen mijn bord. 'Eet eerst je aardbeien maar eens op. Ik leg het je later weleens uit. Ik wil je eetlust nu niet bederven met zulke onverkwikkelijke zaken. Vooral niet omdat ze jou zo zwaar op de maag lijken te liggen.' Hij stal plagerig een aard-bekje. 'Zal ik jou eens vertellen over mijn tijd in Wenen?'

Even later was ik de knul met de revolver zo goed als vergeten. Trops hield me in zijn ban met verhalen over bals en kunsttentoonstellingen en glazen Madeira, waar ik kleine slokjes van dronk. Ik deed geen moeite meer om mijn glimlach te verbergen. Ik mocht Trops en was blij dat ik me niet door mijn eerste indruk van hem had laten misleiden. Ik zou een kapitale vriend misgelopen zijn.

Het was al ver na middernacht toen we, Trops lichtelijk aangeschoten en ik wat ijl in mijn hoofd, door een sterk naar bier en goedkoop parfum ruikende paardentaxi thuisgebracht werden. Trops nam bij de deur van zijn huis afscheid van de koetsier of het een lang verloren familielid was en gaf hem een monsterlijk hoge fooi. Ik wachtte op de stoep, warm van een rozig geluksgevoel dat ik normaal alleen maar kende als voorbode van een fikse griep. Ik had een vriend, een huis en straks een hoop geld. Ik was niet dronken geworden. Ik had Trops geen aanleiding gegeven om ook muur iets met me te proberen. Ik was een verstandige jongen. Ik feliciteerde mezelf.

In de donkere hal trokken we op de tast onze jassen uit en mikte Trops zijn wandelstok naast de paraplubak. In het duister leek de zware geur van specerijen nog overweldigender, alsof hij als een zwart vangnet over ons heen hing. Maar hij was me nu al bijna vertrouwd. Ik stak gissend mijn hand uit in de richting van de massieve schaduw die Trops was. 'Bedankt voor een fijne avond,' zei ik.

'Ja? Heb je het naar je zin gehad, Adrian?'

'Heel erg.'

Waarom zou ik niet eerlijk zijn? Ik had me in tijden niet meer zo goed gevoeld. Op mijn gemak. Op mijn plaats. Eindelijk weer eens prettig gezelschap voor mezelf.

Trops grinnikte en gaf met zijn dikke ballonhand een kneepje in de mijne. 'Dat doet me genoegen. Maar nu hebben we nog iets af te handelen, hè? Iets zakelijks.'

'Vijf shilling,' zei ik.

Trops stak een gaslamp aan en begon in zijn beurs te zoeken. Het leek even te duren voor hij het over het juiste bedrag eens was. Hij legde zeven shillingen neer, nam er vijf in zijn hand, pakte er nog twee bij en legde er weer één terug. Uiteindelijk stopte hij zes shilling in mijn handen.

'Inclusief fooi,' zei ik grijnzend.

'Inclusief fooi,' echode hij.

Er viel een stilte, terwijl ik het geld in mijn zak stopte. Toen ik weer opkeek, zag ik dat Trops met zijn handen in zijn zakken van het ene been op het andere stond te waggelen, als een schooljongen die zich geen houding weet te geven. Ik keek hem vragend aan, langer dan ik waarschijnlijk had moeten doen.

'J-je weet dat het meer had kunnen zijn, niet?'

Ik had nog nooit gehoord dat Trops neiging tot stotteren had.

Ik had hem nog nooit uit zijn rol van zelfverzekerde man-van-de-wereld zien vallen. Onzeker hoe ik hiermee om moest gaan, haalde ik mijn schouders op en zei niets. Een paar ellendige seconden lang zeiden we allebei niets.

Toen trok Trops met een bruuske beweging zijn beurs opnieuw te voorschijn en haalde er een sovereign uit, ruim drie keer zo veel als ik nu in handen had. Hij hield me de munt voor als een handje noten voor een baviaan.

'Voor jou. Als je mee naar boven gaat...'

Ik keek naar zijn gezicht, naar het geld en weer naar zijn gezicht en liet zijn woorden tot me doordringen. Het was zo plat, zo ordinair, alsof hij een vrouw van de straat aansprak. Maar als ik zijn gezicht zag, wist ik dat zijn woorden enkel ongelukkig gekozen waren. Het was wit van spanning en gaf me het gevoel dat mijn 'ja' of 'nee' hem werkelijk iets uitmaakte. Alsof hij echt alleen mij wilde. Niet Marcel. Niet Paddy. Mij.

Nog nooit waren er in zo'n korte tijd zoveel gedachten door m'n kop geschoten als nu. Het was zo'n hoop geld! Ik kon het aannemen en morgenvroeg het huis uit wandelen om nooit meer terug te komen. Ik kon ervan leven tot ik een echt baantje gevonden had. Niets hield me tegen om vanaf morgen een normaal leven te gaan leiden. Ik zou er toch zeker niets aan overhouden als ik bij hem zou slapen? Ik zou niet veranderen. Ik deed het enkel en alleen voor het geld. En omdat ik hem een beetje aardig vond. Niet omdat ik het wilde. Niet omdat ik een flikker was.

Ik schrok van het gemak waarmee ik deze afwegingen maakte. Het was niet waar dat ik niet veranderen zou. Ik was al veranderd. Het feit dat ik deze gedachten in mijn hoofd toeliet, bewees dat. Eén dag in Trops' gezelschap was genoeg geweest om me week te maken. Terwijl ik gedacht had de situatie zo volmaakt onder controle te hebben, was ik de controle over mezelf kwijtgeraakt. En het venijnige daarvan was dat het me in feite geen lor kon schelen. Het warme, rozige gevoel was bij me gebleven, ondanks Trops' woorden en mijn eigen gedachten. Goed, ik wist heus wel dat ik er spijt van zou hebben als ik nu 'ja' zou zeggen, want ik zou mezelf daarmee voor eens en altijd bewijzen wie en wat ik was. Maar ik had zin om iets stoms te doen. Iets onvergeeflijkst stoms wat ik vaak genoeg had nagelaten om er nu niet naar te verlangen.

Net als aan de vooravond van een griepje, wanneer ik hetzelfde gevoel had, wilde ik verwend en gekoesterd worden. Maar ik wilde nog meer. Ik wilde het gevaar en het onbekende. En bovenal wilde ik mezelf eens een flinke schop voor m'n poten verkopen.

'Het zal mij een rotzorg zijn,' zei ik tegen Trops en griste het geld uit zijn hand.

De slaapkamer was genadig donker. Trops stak geen licht aan terwijl we ons uitkleedden, waarschijnlijk omdat hij zijn witte vetrollen niet aan me wilde laten zien. Ik was hem dankbaar voor de duisternis. Als ik niet zag wat er gebeurde, zou het gemakkelijker zijn te doen of alles wat er gebeurde maar een droom was. Zo'n droom als ik over die Italiaanse fietser had gehad. Iets wat zich voltrok terwijl je in werkelijkheid alleen in je bed lag.

Ik trok mijn sokken uit op de rand van Trops' twijfelaar: een bed dat te breed was voor één normaal persoon en te smal voor twee, maar precies goed voor iemand als Trops. Alleen aan zijn ademhaling en het ritselen van zijn kleding kon ik horen dat hij er was. Ik probeerde er niet te veel naar te luisteren, maar ik hoorde dat hij haastig en opgewonden was. Ik voelde me op dat moment alleen maar zenuwachtig. Het waren de kriebels die je op het laatste moment in de tandartsstoel krijgt, als je weet dat die kies echt getrokken gaat worden, al ben je tot dan toe ijzig kalm geweest. Ik voelde aan dat ik meegesleept zou worden in Trops' opwinding en was bang voor het moment waarop ik me daaraan zou overgeven.

Behalve in mijn dromen had ik mijn lichaam en gedachten altijd scherp in de gaten gehouden, als een strenge schoolmeester klaar om ze bij de minste of geringste overtreding op het matje te roepen. Ik wist zeker dat ik dingen zou doen waar ik me later dood voor zou schamen, niet in het minst omdat Trops er getuige van was geweest.

Ik deed lang over het uitkleden, deed het rustig en zorgvuldig, alsof ik het werkelijk belangrijk vond mijn broek morgen kreukloos over een stoel terug te vinden. Ik zette mijn schoenen onder het bed, sloeg mijn jasje uit, legde het boordje van mijn overhemd netjes op het nachtkastje en wist daarna niets meer te doen. Met mijn onderbroek nog aan, schoof ik onder de dekens. Als Trops vond dat die uit moest, moest hij dat zelf maar doen.

Trops lag aan de linkerkant van het bed, ik aan de rechter, met de breedte van één hand tussen ons. Ik merkte aan zijn ademhaling dat hij zich probeerde te beheersen, wat vriendelijk en geruststellend was. Omdat ik het idee had dat ik iets moest zeggen, fluisterde ik: 'Hé.'

'Hé,' fluisterde hij terug, een beetje beverig, alsof hij zachtjes moest lachen. Trops kon dus toch zachtjes lachen.

Daarna legde hij een voorzichtige hand op mijn zij. Ik voelde een spier in mijn buik samentrekken. De aanraking was zo zacht, zo zonder duidelijke bedoelingen. De hand die daar lag, lag daar alleen maar, zonder me vast te pakken, zonder me te strelen. Maar het was een aanraking van blote huid op blote huid. Een begin.

'Wat ben je toch mager, Adie.'

Ik schudde mijn hoofd. Die naam mocht hij niet gebruiken. 'Adie' was van pa en ma en Mary Ann. Adie was niet de jongen die hier lag.

'Niet Adie, Trops.'

'Niet Trops, Adrian. Augustus. Gussie. Noem me Gussie.'

'Gussie,' zei ik, 'Gussie. Gussie. Gussie.'

Net zolang tot het klonk zoals het op dat moment hoorde te klinken.

Trops' vingers drukten op mijn vlees. Ik voelde het weerstand bieden en meegeven. Ik schoof haastig naar hem toe, voor ik mezelf gelegenheid zou geven na te denken. Trops' buik en benen waren bedekt met fijne haartjes, als van een dunne vacht. Dat was onverwacht en ongewoon, maar voor mij eerder ontwapenend dan afstotend. Het leek nu minder opvallend dat hij wel helemaal naakt was.

Trops' andere hand schoof onder me door, zodat hij op mijn onderrug kwam te liggen. Hij hield me nu werkelijk vast.

'Adie,' mompelde hij, 'ik wil je toch Adie noemen.'

Zijn vingers spreidden zich en haakten zich in mijn onderbroek, die ze met een handige, slinkse beweging naar beneden trokken.

'Adie, Adie, Adie.'

Zijn woorden, kleine pufjes adem, kriebelden op mijn lippen.

'Mijn mooie jongen. Mijn lieve, mooie jongen.'

Ik liet zijn mond dichterbij komen en de woorden werden kussen, lange, naar wijn en tabak smakende kussen, tongkussen. Mijn eerste kussen.

Ik bleef liggen, zonder iets te zeggen, zonder iets te doen. Ik zou niet geweten hebben wat. Het leek Trops niet uit te maken. Alsof ik een nieuw stuk speelgoed, een kerstcadeautje was, waar hij na het uitpakken meteen mee wilde gaan spelen, begon hij me te betasten. Dan hier, dan daar, zonder zijn handen ergens langer clan een paar seconden te laten rusten.

Ze volgden mijn ruggengraat, streelden het haar aan de achterkant van mijn nek, gleden om mijn schouders heen en speelden even met mijn tepels, frivool alsof het de tepels van vrouwenborsten waren, daarna vervolgden ze hun weg, rib na rib naar beneden, en bleven even stilliggen op mijn holle buik.

Ik hoorde Trops iets fluisteren, schor alsof hij zich diep ellendig van genot voelde, maar ik wilde niet meer luisteren. Ik wilde niets meer doen waar denken aan te pas kwam. Hersenloos wilde ik zijn, alleen nog lichaam, zonder schaamte, schuldgevoel of spijt. Ik gaf hem toestemming om door te gaan, zonder daar een echte beslissing over genomen te hebben. Sommige dingen moesten nu eenmaal gebeuren, of je het wilde of niet.

Ik voelde hóe de spieren van mijn buik en benen zich spanden, terwijl Trops' handen plagend licht over mijn bekkenbeenderen vlinderden en daarna met meer nadruk langs de binnenkant van mijn dijen streken. Ik had een erectie. Zonder erbij na te denken, sloeg ik mijn armen om Trops' middel en trok hem tegen me aan. Afkeer of aarzeling speelde nu geen rol meer. Alles wat telde was dat ik bij een man was die even opgewonden was als ik. En wat de rest betrof... Het zou me een rotzorg zijn.

Camelot

She has heard a whisper say,

A curse is on her if she stay

To look down to Camelot,

Alfred Lord Tennyson

X

Kater — Kleine Trops, groen als gras — Camelot

— Lilian — Palmtree — Een atelier om verliefd

op te worden — Roddel —

Een geslaagde inbraak

We zaten opnieuw in een taxi, Trops en ik. Hij praatte, ik deed alsof ik niet luisterde. Allebei hadden we reden om te doen alsof wat er vannacht gebeurd was niet veel te betekenen had.

Die morgen hadden we ruzie gehad. Als je tenminste van ruzie kunt spreken als de ene partij raast en tiert en de andere partij het welwillend glimlachend aanhoort. Volgens Trops was het 'o... hell'-gevoel dat me bij het wakker worden knock-out had geslagen, onvermijdelijk en van voorbijgaande aard. Net zoiets als puistjes: als je maar geduld hebt en ze niet te vaak uitknijpt, verdwijnen ze vanzelf.

'Na de wijn komt de kater, Adrian. En na l'amour l'ennui.'

Wat dat ook mag betekenen.

Bij de scheldnamen waarmee de strenge schoolmeester in m'n kop me uitkafferde, zat geen woord Frans: 'Uilskuiken! Imbeciel! Puddingkop! Miet!' Na maanden van uitvluchten, schijnbewegingen, zwerftochten en schuilplekken had ik mezelf dan toch vastgezet. In het peperkoekhuisje van een Vlaamse Blauwbaard die jongens zoals ik met huid en haar verslond. En het leek erop dat ik het zelf gewild had. Er was niet eens een Italiaanse fietser voor nodig geweest om me uit de kleren te krijgen. Een behaarde vent met het gewicht van een olifant was al genoeg geweest. Blijkbaar was ik niet alleen een nicht, maar ook nog eens een weinig kieskeurige nicht.

Terwijl ik zo tekeerging tegen Trops, maar vooral tegen mezelf, kwam hij als een verpleger uit een krankzinnigengesticht aanzetten met sussende woordjes, kalmerende drankjes en zacht gevoerde dwangbuisjes. Echt, het zou overgaan. Ik moest hem geloven, morgen zou ik me al beter voelen. Hij, Augustus Trops, wist het uit eigen ervaring: als ik straks gekalmeerd zou zijn, zou ik het allemaal anders zien. Alsof ik hem was! Alsof ik ooit hem zou willen zijn: een vette flikker in een belachelijk groen pak die duizend vleiende woorden, een diner in een duur restaurant en een hele sovereign nodig had om een jongen in zijn bed te krijgen.

Maar ik liet me tegenhouden bij de deur, me met zijn hand op mijn schouder terugbrengen naar het atelier en me net zo'n bizar ontbijt voorzetten als gistermorgen. Ik had niks meer om van weg te lopen. Ik kon niet weglopen van mezelf.

Terwijl ik zonder te proeven brie, chocolade en brood vermaalde, vertelde Trops me het een en ander over zichzelf, dingen die ik enkel op mezelf hoefde te betrekken om van al mijn problemen verlost te zijn.

Er had ooit, in een ver verleden en niet zo heel ver hier vandaan, een Augustus Trops bestaan die zo groen was als gras. Een frisse, onschuldige kleur groen die in niets leek op het ziekelijke groen van de bloem die op zijn hand gelegen had. Moeilijk voor te stellen, niet? Volgens Trops was het de waarheid.

Kleine Augustje had een vader die altaarstukken schilderde en een moeder die in haar enige zoon een toekomstige priester of bisschop zag. Ze nam hem mee om blauwe klokjes voor Onze Lieve Vrouwe Maria te kopen en vertelde hem dat, toen ze de Heilige Maagd op een dag om een lief zoontje had gebeden, de engelen hem uit de hemel gebracht hadden in een mandje met lavendelblauwe linten.

In zijn vaders atelier tekende de kleine Trops de figuren die hij van zijn bidprentjes kende: het kindje Jezus met zijn vader en moeder, de Heilige Cecilia spelend op haar orgel, Sint Christoffel die het Christuskind op zijn schouders de rivier over droeg. Maar toen werd er in dat zoete, liefelijke kinderparadijs een slang binnengelaten: een kennis van de familie die geen maagdelijke Maria's, maar mooie 'madammekes' schilderde en dankzij zijn talent en geldgebrek Augustjes leraar werd. Elke maandag- en donderdagmorgen kwam hij naar hun huis om het penseel van zijn pupil over het doek te leiden, hem te leren hartstochtelijke roden en schandaleuze gelen te mengen en achter hem te staan met zijn hand op zijn schouder. De kleine Augustus lette niet op die hand. Hij mocht zijn leraar en noemde hem zijn vriend, bij gebrek aan vriendjes van zijn eigen leeftijd. Hij luisterde naar zijn verhalen over een andere wereld met andere heiligen en leerde dat een goed geknoopte das beter was dan een zuiver geweten. Ook wende hij eraan niet met woorden geprezen te worden, maar met een aai over zijn bol of een zachte kus op zijn wang. Hij lachte en bloosde, omdat hij vereerd was, en omdat het kriebelde.

Het was dezelfde val als hij voor mij gezet had. Hetzelfde geniepige, schijnbaar onbedoelde verraad. Er was iets gebeurd waar de jonge Trops geen woorden voor had, omdat niemand hem er ooit over verteld had. Pas nadien had hij begrepen dat het iets verkeerds moest zijn geweest, toen de handen van zijn leraar in zijn schouders hadden geknepen en hij gesist had: 'Je vertelt het niemand... Nooit!'

Ik had medelijden kunnen hebben met de jongen die in zijn bed onder het wijwaterbakje roze en boze dromen droomde over de handen die hem tintelend warm van zaligheid streelden en de mond die hem op leek te willen eten. Maar ik vertikte het. In tegenstelling tot Trops zelf wist ik precies wat zijn woorden waard waren. Hij papegaaide ze al sinds zijn jongenstijd na, toen zijn leraar hem dezelfde onzin verkocht had. Over hoe mooi het was als een oudere man een jongen onder zijn hoede nam om hem alles te leren over de kunst, het leven en de liefde. Dat in het oude Griekenland die vorm van herenliefde in hoog aanzien had gestaan. Dat geen vermogende, invloedrijke man er toen op aangekeken werd als hij zijn kennis, zijn tijd en zijn bed deelde met een mooie jongeman die hem dankbaar moest zijn om zijn uitverkiezing. En nis je dan moest kiezen tussen zo'n volmaakte, klassiek marmeren atleet en een giechelend, chocolaatjes snoepend winkelmeisje met een opzichtig hoedje op haar lege hoofdje, was de keus dan moeilijk?

Nee, dacht ik, pakt u dan het winkelmeisje maar in.

Als Trops met mooie woorden als 'kameraadschap' en 'gezamenlijke eredienst aan de schoonheid' van twee in de modder rondspetterende kikkers zo nodig Griekse prinsen wilde maken, had ik wel door waar zijn verheven verhaaltje op uit moest lopen: nog een nachtje onder zijn dak.

Terwijl Trops doorzanikte over de dingen waar hij nu al de hele dag over zanikte, keek ik door het smoezelige taxiraampje naar buiten. De straten veranderden. De dolle kermis van de Londense hoofdwegen maakte plaats voor de statige, groene stilte van Kensington.

Ik zag grote huizen en villa's, sommige afstandelijk glurend over muren of hagen, andere vol zelfbewuste pronkzucht vlak aan de weg gebouwd. Op het tuinpad voor een villa speelde een meisje met een hoepel onder toezicht van haar gouvernante. Bij een ander huis draaide een open koets met twee vrouwen de oprijlaan op. Voor ons rolde de bestelwagen van een poelier over de weg. We waren het leven van welvarend Londen binnengereden.

Om een eind aan Trops' geraaskal te maken, besloot ik maar te doen alsof het me iets interesseerde waar we heen gingen. Een rijke familie met de vaag bekende naam Fariey, waar Trops een portret af te maken had. Hij had gedacht dat ik het 'wel leuk' zou vinden om mee te gaan. Een mooi huis. Rijke mensen. De zoveelste traktatie. Waarschijnlijk was hij bang geweest dat ik hem gesmeerd zou zijn als hij thuiskwam.

'Die Farleys, waar wonen ze?' vroeg ik.

'Ah.' Trops legde zijn vinger langs zijn neus alsof hij een olijke mop ging vertellen. 'In Camelot.'

Ja hoor. In Camelot. 'Ga een ander voor de gek houden, Trops.'

'Nee, nee, ik ben serieus! Camelot House, mijn beste jongen, ze wonen in Camelot House. Koning Arthur, koningin Guinevere, ridder Lancelot en hun hofhouding. Al zullen ze in het dagelijks leven liever aangesproken worden als Stuart Farley, Lilian Farley-Van Zandten en Vincent Farley. En ze verdienen hun naam en faam niet met het zoeken naar de Heilige Graal, maar met verzekeringen.'

'Farley Verzekeringen,' mompelde ik.

Nu wist ik waar ik de naam van kende. Ik had hem vaak genoeg gezien op de zijkant van omnibussen of boven op de kantoorgebouwen in de City. Naast de grote, rode letters stond een ridder, van top tot teen in het harnas. FARLEY VERZEKERINGEN, UW WAPENRUSTING TEGEN ONGERIEF stond er op zijn strijdbanier te lezen. Hem kon niks gebeuren.

'Zeg, maar dan zijn ze echt heel rijk, hè?' zei ik tegen Trops.

'Erger dan rijk: nieuwe rijken,' antwoordde hij met een gezicht alsof dat geen aanbeveling was, 'en ze gedragen zich ernaar. Te veel geld om er iets zinnigs mee te doen. Steken het in feesten waarop ze iedereen uitnodigen met wie ze bevriend zouden willen zijn — Oud geld en Echte Adel dus, Adrian. Gaan met graven en markiezen gemzen schieten in Griekenland. Bezoeken elke theatervoorstelling waar ze gezien willen worden. Pater familias trouwde vier jaar geleden met een Amerikaanse erfgename met een echtscheidingsverleden. Bescheiden schandaal. Net genoeg om de roddelbladen te halen, niet genoeg om uit de herensociëteit gegooid te worden, 't Zwarte schaap van de familie heeft besloten kunstenaar te worden. Verkoopt al op naam, nu nog op talent. Kortom, Adrian, een groep rechtgeaarde fïlisters die zich ontzettend inspant om interessanter te lijken dan ze zijn. Erg slaapverwekkend.'

'Mij lijken ze best interessant,' zei ik, half om Trops dwars te zitten en half omdat ik dat ook werkelijk vond. Zonder als een arme sloeber over te willen komen, ik had altijd al willen weten hoe het rijke deel van Londen leefde.

Trops keek me meewarig aan en zei dat ik niet gewend was aan echt interessante mensen.

Voor we de kans kregen elkaar weer in de haren te vliegen, draaide de taxi een oprijlaan op en zag ik voor het eerst in mijn leven de muren en torens van Camelot.

Camelot House zag eruit als een sprookje en zo was het ook bedoeld. Het was een van die dromen die enkel met zakelijk inzicht, de juiste investeringen en verstandig beleggen verwezenlijkt konden worden. Een paleis gebouwd van spoorwegaandelen. Maar ik wilde in het sprookje geloven, van 'Er was eens...' tot 'Ze leefden nog lang en gelukkig', in koning Arthur, in koningin Guinevere en in ridder Lancelot.

Camelot House was een kasteel dat teruggebracht was tot huiselijke proporties: er was een ophaalbrug en er waren torens, maar de ophaalbrug bleek bij nader inzien een brede voordeur te zijn en de torens waren niet hoog genoeg om er duizelig van te worden. De muren van rood baksteen hadden niets grimmigs. Om dit kasteel werden geen oorlogen gevoerd. Er werden hooguit jonkvrouwen veroverd.

Ik stapte uit de taxi op het witte grind van de oprijlaan en voelde me tegelijkertijd thuis en niet op mijn plaats. Alsof ik het podium op moest voor een moeilijke solo, kreeg ik een vreselijke aanval van plankenkoorts. Ik wist zeker dat ik uit mijn rol zou vallen.

Terwijl Trops de koetsier de gebruikelijke vorstelijke fooi betaalde, vroeg ik me nerveus af wat voor rol ik eigenlijk moest spelen. Een jongen die bij Augustus Trops hoorde. Zonder dat het verdacht was. Zonder dat iemand zich vragen zou stellen. Allemachtig, een meesterstuk. Shakespeare waardig.

Ik was nog koortsachtig over mijn openingszin aan het nadenken toen ik de kasteelvrouwe van Camelot ontdekte. Ze stond midden in een kleurige border met viooltjes, stokrozen en vingerhoedskruid en probeerde er zelf uit te zien als een lelie, in een vloeiende theejapon van stengelgroen en bloemblaadjeswit. Haar figuur had echter meer weg van een pioenroos: vol en uitbundig. Om haar gebrek aan natuurlijke gratie te compenseren, had ze een sierlijke houding aangenomen, met een lange bloemstengel in haar ene en een gevlochten mand in haar andere hand. Ze zag eruit als iemand die poseerde voor een schilderij.

Trops, die naast me was komen staan met zijn schilderskist en een ingepakt doek in zijn armen, liet een vermoeide zucht aan zijn lippen ontsnappen. 'God behoede je voor dat soort vrouwen,' zei hij tegen me.

De kasteelvrouwe zwaaide echter naar hem of hij een langverloren jeugdliefde was, of in elk geval een heel goede huisvriend. 'Augustus! Vertel me, zul je het vandaag voltooien? O nee, ik wil van geen uitvluchten meer horen! Ik heb er nachten niet van geslapen, mijn liefste Augustus. Ik wil het zien! Lady Elcho beweert achter mijn rug dat we een amateur in dienst hebben genomen, omdat we Singer Sargent niet kunnen betalen en je wilt niet weten hoeveel mensen zulke lelijke roddelpraat geloven! Maar ik zal ze allemaal verbaasd laten staan! Bij het volgende diner hangt jouw portret boven het dressoir en ik wed dat ze dan de hele avond over niets anders praten!'

Ze sprak luid, nadrukkelijk en beschaafd, alsof er een spraak-leraar naast haar stond op wie ze indruk wilde maken, maar haar Engels bleef het Engels van een buitenlander. Ik nam aan dat dit de Amerikaanse Erfgename met het Echtscheidingsverleden was.

Trops zette de schilderkist en het doek neer en drukte haar uitgestoken hand met een bijna overtuigende eerbied in zijn baard.

'Vrouwe Lilian, ik zal u niet langer in spanning houden,’ verklaarde hij plechtig.

Ik hoorde hoe ze allebei hun rol speelden en nooit eerlijk tegen elkaar zouden zijn, omdat er tijdens één ruzie genoeg harde waarheden gezegd zouden worden om nooit meer met elkaar te spreken. Ik voelde me al iets gemakkelijker over mijn eigen rol. Acteren werd pas moeilijk als je de enige acteur op het podium was.

Beleefd glimlachend liet ik me aan vrouwe Lilian voorstellen, die me verrukt aankeek, alsof ik een poedel of een andere aaibare accessoire was die Trops had meegenomen.

'O, wat een enige jongen! Poseert hij voor jou, Augustus? O, ik weet zeker dat ik hem al eens op een schilderij gezien heb. Op een schilderij van Alma Tadema, bij de opening van de Royal Academy-tentoonstelling. Een Griekse slaaf, is het niet? Imogen en ik hebben er uren naar staan kijken! Heb ik gelijk? Is hij het?'

Trops zei met een venijnig glimlachje dat dat best zou kunnen.

'Dan moet je hem aan Vincent laten zien! Je weet dat hij nog een David zoekt. En met een zwarte pruik op,.. O, zullen we naar hem toe gaan? Dan kan ik hem vertellen dat ik een geschikt model voor hem gevonden heb! Wat zal hij dat heerlijk vinden! Hij zoekt al eeuwen! Ja, Augustus, laten we dat doen!' En ze was al met bloemenmand en al naar de voordeur gedanst.

Trops pakte zijn schiiderspullen weer op en keek me aan met een gezicht dat één overduidelijke vraag was.

'Grote genade,' zei ik. Er waren geen andere woorden voor.

Lilian Farley leefde in het tempo van een kolibrie die op een bloemen-tentoonstelling is losgelaten. Ze fladderde van bloem tot bloem, van onderwerp tot onderwerp, met een snelheid die voor haar toehoorders dodelijk vermoeiend was. Wat het nog erger maakte, was dat ze haar vlinderlichte manier van converseren combineerde met de neiging van alles voor je te regelen, zodat ze, op haar manier, even overdonderend was als Trops. Ze was het soort vrouw met wie je, als je niet oppaste, binnen vierentwintig uur was getrouwd.

Toen wij Camelot House binnenstapten, had ze haar bloemen al afgegeven aan een dienstmeisje, gescheld om verfrissingen en een huisknecht met een haviksneus, die eruitzag alsof hij zijn dagen in een doodskist doorbracht, in positie gezet om onze jassen aan te pakken. Hij nam ons met een uitdrukking van beleefde afkeer op zijn gezicht op en ik kreeg het onaangename gevoel dat hij niet door toneelspel te misleiden was, om de simpele reden dat hij niet van acteurs hield. De man had een ongezonde, fantasieloze alledaagsheid over zich, even zwart en verstikkend als het roet op de vensterbanken van Londen. Maar waarschijnlijk was ik nu aan het doordraven, net als Trops als het om Kunstenaars en fïlisters ging. Misschien was dat soort artiestenachterdocht besmettelijk.

Lilian leek in elk geval net zo gecharmeerd van haar huisknecht te zijn als van Trops en mij. 'O Palmtree, zou je zo goed willen zijn om juffrouw Imogen te halen? Ze zal wel in de serre zitten te schrijven. Ze is tegenwoordig altijd aan het schrijven, Augustus, die malle meid. Kun je haar zeggen dat de portretschilder in het atelier op haar wacht, Palmtree? En o ja, wil je ervoor zorgen dat de kokkin echt genoeg van die verrukkelijke vruchtencakejes naar boven stuurt? Ik ben er dol op en meneer Trops hier ook. Heerlijk! Dankjewel.'

Ik voelde een lach aan mijn lippen trekken. Het was niet mijn bedoeling me door dit uitje op te laten vrolijken, dat plezier zou ik Trops niet gunnen, maar het werd me wel erg moeilijk gemaakt. Goed beschouwd was het allemaal een kolossale grap: Trops en ik hadden in dit huis en bij deze mensen even weinig te zoeken als een stel inbrekers, maar we werden ontvangen als welkome gasten. Omdat de gastvrouw te stom was om onze vermomming te doorzien en haar huisknecht moest doen wat ze hem opdroeg. Als het overal zo ging, dan zou ik niet bang hoeven te zijn voor ontmaskering.

Wat meer op mijn gemak liep ik achter Trops en Lilian Farley aan de gang door, die, volgens wat in Lilians ogen de nieuwste artistieke smaak moest zijn, was ingericht met Chinees porselein, pauwenveren en varens. In de hoge glas-in-loodramen zat de Farley-reclameridder fier te paard, te midden van een guirlande van bij elkaar gefantaseerde familiewapens die moesten verhullen dat de naam Farley slechts enkele tientallen jaren bekend was in Londen.

Nieuwe rijken. Het zou mij een rotzorg zijn.

Lilian opende de deur naar het atelier. Na Trops' chaotische rariteitenkabinet was ik op alles voorbereid, maar deze werkruimte was werkelijk ingericht om er te werken. In het plafond was een groot raam, zodat er zelfs op donkere winterse dagen genoeg daglicht naar binnen zou vallen om te kunnen schilderen. Nu, op een nevelige voorjaarsmiddag, was het er binnen zelfs helderder dan buiten. Het licht weerkaatste tegen de witte muren, speelde met dansende stofjes en verblindde voor een paar seconden iedereen die vanuit de schemerige hal naar binnen kwam. Pas als je gewend was aan die overweldigende hoeveelheid licht, kon je de planken tegen de muren onderscheiden, met de goudkleurige oliën, de regenboog van pigmenten in kleine flesjes, de penselen, keurig geordend naar dikte, en de kwasten met ronde, platte of waaiervormige koppen. En dan zag je ook de drie schildersezels, twee meer dan manshoge atelierezels voor grote doeken en een kleine voor buiten, die voor een laag podium stonden als toeschouwers die niet konden wachten tot de voorstelling begon. En ten slotte was er de werktafel, bedekt met vijzels en stampers, branders en kolven gekleurde vloeistof als in het laboratorium van een geleerde. Ik keek het atelier rond met een eigenaardig, fladderend gevoel in mijn maag, alsof ik verliefd was geworden op deze ruimte. Hier was iemand aan het werk die wist wat hij deed. Iemand die deed wat hij wilde. Geen lamme nietsnut, zoals pa, geen opgeblazen praatjesmaker, zoals Trops, geen twaalf-ambachten-dertien-ongelukken schlemiel zoals ik. Iemand die zijn leven indeelde zoals hij zijn atelier indeelde: praktisch, overzichtelijk en slechts op één ding gericht: schilderen. Het moest zo'n kunstenaar zijn over wie je in de feuilletons in damesbladen las: zo'n wereldvreemde maestro in een wijd schildershemd, met een wilde baard en een onaardse blik in zijn ogen. Een kunstenaar zoals een kunstenaar hoorde te zijn.

Ik werd door Lilian uit de droom geholpen. Ze nam me bij de hand als een gast op een kinderpartijtje en trok me met vriendelijke, besliste dwang mee naar een man die net met zijn armen vol flessen en potjes uit een voorraadkast te voorschijn kwam.

'Vince. Vince, wat vind je van hem? Adrian Mayfield. Augustus heeft hem meegebracht. Ik zei tegen hem dat hij best jouw David zou kunnen zijn. Wat zeg je?'

De man zette zijn voorraad potten en flessen op de werktafel neer en keek me aan. Ook in zijn ogen zag ik niet die blik van 'O la la, maar ik weet wel hoe het zit!' die ik bij iedereen had verwacht te zien.

Hij stak een stevige, met blauwe verfspatten bevlekte hand naar me uit. 'Hoe maak je het? Adrian, is het niet?'

Ik merkte dat hij me bekeek en beoordeelde, maar het was de blik van een schilder, een kritische vakman. Ik keek zonder schaamte terug.

Hij was nog jong, al deed zijn gezicht hem misschien jonger lijken dan hij in werkelijkheid was. Het was rond, bruin, blozend en bijna kinderlijk. Eerder het gezicht van een boertje van buiten dan van een schathemelrijke Farley in een huis van honderdduizenden ponden. Maar zijn kleine, blauwe ogen waren scherp en helder, ook al zagen ze niet alles wat ze hadden kunnen zien. Ze waren vriendelijk, maar ze zouden hem feilloos vertellen wie hij als kunstenaar wel en niet kon gebruiken. En hij zou zakelijk zijn in zijn keuze.

Het was nou nooit mijn droom geweest om schildersmodel te worden. Als iemand het me een jaar geleden had voorgesteld, had ik hem keihard in zijn gezicht uitgelachen. Maar nu dacht ik: en waarom niet? Als een Vlaamse flikker een prins in me zag en een Amerikaanse miljonaire een klassieke Griek, kon ik toch zo lelijk niet zijn? En als je zelfs met een kop als de mijne zittend je geld kon verdienen, zou je gek zijn als je nog een baantje aannam waarbij je je benen vanonder je gat moest rennen.

'Best een interessante schedel,' mompelde Vincent Farley ondertussen, alsof ik een archeologische opgraving was. 'Duidelijke jukbeenderen, tamelijk grote ogen. Wat uitgeteerd, niet meer helemaal de mode. Goede houding... Ik zou hem weleens willen zien poseren. Augustus?'

'Hij poseert als een engel,' verzekerde Trops.

Lilian knikte ijverig, alsof ze daarvan was overtuigd. 'Je moet hem nemen, Vince. Op de tentoonstelling van de Academy wilden ze hem allemaal zien!'

Vincent liet zijn blik over de tafel vol potten, glazen en branders gaan. Hij keek moeilijk. 'Ik was oorspronkelijk van plan vanmiddag verf te maken. Als ik aan de olieverfstudies voor Saul en David wil beginnen, heb ik veel blauwen en okers nodig en...'

'Maar eerst en vooral heb je een model nodig,' zei Trops.

Vincent knikte zuinig, alsof zelfs de vondst van een geschikt model een verstoorde planning niet goed kon maken. 'Goed, goed, ik maak wat snelle schetsen. Daarna kan ik een beslissing nemen. En Aubrey zal ook wel zijn mening willen geven, denk ik. Gevraagd of ongevraagd,' voegde hij er met een klein lachje aan toe.

'Is Aubrey hier?' vroeg Trops, zo gretig dat het leek of hem een onverwachte traktatie werd aangeboden.

'Hij is in de tuin. Hij zei dat ik hem verveelde,' antwoordde Vincent met een bredere lach. Hij scheen het niet erg te vinden om als vervelend te worden bestempeld. Of hij was eraan gewend. Ik dacht bij mezelf dat het geen schande was om door Trops en zijn kompanen 'vervelend' genoemd te worden. Het woord stond gelijk aan normaal.

'Wel, je was ook erg vervelend,' zei een stem achter ons.

Tegen de tuindeuren leunde een jongen die zo dun en bleek was dat je bijna door hem heen kon kijken. Hij droeg een onberispelijk grijs pak en had een allerafschuwelijkst ponykapsel. Onder zijn liniaalrecht geknipte haren grijnsde een bijna doodskopachtig gezicht. Ik wist dat ik hem eerder gezien had. Op die ongelukkige avond in de Bodega.

'Vincent heeft de meest slaapverwekkende problemen,' zei hij tegen Trops. 'Triest eigenlijk. Al zijn problemen zijn slaapverwekkend. Deze keer is het Stuart. Probeert hem te strikken voor bals en partijtjes nu het Seizoen weer in volle gang is. En we weten allemaal dat Vincent Farley daar helemaal geen tijd voor heeft! Is het leven niet droevig, Augustus?'

Hij draaide met zijn ogen en slingerde zijn lange lijf met een spookachtige gratie in een stoel. Het viel me op dat hij er allesbehalve gezond uitzag, wat zijn schooljongensachtige levenslust een beetje morbide maakte. Hij nam een hap van de cake die een dienstmeisje voor hem had neergezet, smakte nadenkend en schoot daarna overeind alsof hij zich net iets geweldig opwindends had herinnerd. 'Je moet me bijpraten, Augustus! Ik ben al een paar avonden niet meer uit geweest en dan net gebeurt er iets wat de moeite waard is! Bosie en een revolver! Zelfs Vincent heeft al geruchten opgevangen. Breng me op de hoogte, Gussie, ik voel me net eenprovinciaaltje!'

Trops, die zijn schildermaterialen aan het uitpakken was, grijnsde breed. 'Reken maar dat ik je een uitgebreid ooggetuigeverslag zal geven, jongeheer Beardsley!'

'O Aubrey, jij vreselijke jongen, over wie ben je nu weer kwaad aan het spreken?' riep Lilian, die nergens buiten gehouden wilde worden, uit.

Ik keek naar Vincent en hij keek naar mij. "We waren vergeten. 'Zo doen ze altijd,' zei Vincent, alsof hij zich moest excuseren.

'Ik vind het niet erg,' zei ik. Net als deze kamer vond ik dit gezelschap ideaal: een bombastische Trops, een vermakelijk flaterende Lilian, een venijnig geestige Aubrey en een stille, ernstige Vincent. Allemaal boden ze op hun eigen manier genoeg afleiding om niet meer te denken aan dat waaraan ik niet meer wilde denken.

'Zou je daar willen gaan zitten?' vroeg Vincent zacht, terwijl Trops losbarstte met zijn verhaal over de twee heethoofdige Queensberry's.

'Ik trek m'n kleren niet uit,' zei ik.

'Dat hoeft ook niet,' zei hij.

Ik stapte op het podium bij de schildersezels. Op dat moment ging de deur open en kwam een spichtig, roodharig meisje de kamer binnen. Ik herkende haar meteen als het meisje van Trops' schilderij. Ze hield een groene schrijfmap tegen zich aan geklemd, alsof hij staatsgeheimen bevatte, en keek met een blik van diepe afkeer de kamer rond. Ze was het meest nukkige en onaantrekkelijke welopgevoede meisje dat ik ooit gezien had,

Pas toen ze Vincent ontdekte, gleed er een dun glimlachje over haar norse gezicht. 'Dag oom Vincent. Ik moet weer poseren.'

'Vandaag voor de laatste keer,' antwoordde hij.

Ze begrepen elkaar.

Het meisje knikte alsof dat nog wel te verdragen zou zijn. Daarna keek ze naar mij. 'Wie is hij?' vroeg ze aan Vincent.

'Dat is Adrian Mayfield,' zei hij, terwijl zijn stevige, bruine vingers in een la naar geschikte krijtjes zochten. 'Hij gaat misschien voor mij poseren. Saul en David, dat schilderij.'

'Oi,' zei ik.

Ze keek geïnteresseerd. 'Zeg, jij komt uit Oost-Londen, hè?'

Ik dacht: barst. Je accent is niet het eerste wat je wilt dat een welopgevoede jongedame opvalt. Ik had geen zin om in dit huis ais een Cockney te kijk te staan. 'Ik heb er een tijdje gewoond...' zei ik vaag.

Het leek of ze nog meer wilde vragen, maar Lilian had haar nu ontdekt en maakte haar, zeer tegen haar zin vermoedde ik, tot het middelpunt van het partijtje. 'O Imogen, treuzelaartje, ben je er eindelijk? We hebben op je zitten wachten, kindje!' Dat was niet bepaald waar. 'Heb je het grote nieuws al gehoord? Augustus maakt vandaag jouw portret af!'

Het meisje toverde weer een dun, maar dit keer volledig vals glimlachje op haar gezicht. 'Dat is heerlijk, mama,' zei ze met een zelfde stem als haar moeder. Alleen ontbrak hier het ware enthousiasme. Ze klonk als een slechte imitator.

Maar Lilian was gemakkelijk te bedriegen, ook met beroerd toneelspel. Ze klapte verrukt in haar handen. 'Ja, en als het droog is, laten we Palmtree het boven het dressoir in de eetkamer hangen en dan schikken we er een boeket bloemen bij. Ik heb vanmorgen lelies geplukt, ze zullen zo mooi uitkomen in die nieuwe vaas van Liberty 's.'

Imogen was ondertussen, zonder op haar moeder te letten, op het podium gestapt en was op een rechte stoel gaan zitten, met de schrijfmap veilig aan haar voeten. Ik gluurde naar haar vanuit mijn ooghoeken, omdat ik haar niet aan wilde gapen en omdat ik van Vincent, die me met behulp van wat gebaren in een interessante pose had gezet, niet meer mocht bewegen. Ze was in precies dezelfde houding bevroren als op het schilderij, gezeglijk, om maar zo snel mogelijk verder te kunnen gaan met wat ze werkelijk wilde doen. Ik zag aan haar ogen dat ze allang geen aandacht meer aan ons besteedde. We hadden net zo goed niet kunnen bestaan. Misschien had ze, net als Trops, een 'bijzonder rijk geheim leven'.

Ik vond haar net zo fascinerend als de andere mensen om me heen. Ik hield van ze, zoals ik van het atelier hield, als een gast, een buitenstaander, op veilige afstand.

Ondertussen ging buiten ons om het gesprek verder. De familie Queensberry en haar aanhang schenen Londen nogal bezig te houden.

'Maar je moet toegeven dat de markies van Queensberry het ook niet gemakkelijk heeft met zijn zoon,' zei Lilian tegen Trops, die net een levendige beschrijving had gegeven van 'de oude baviaan', zoals hij hem noemde. 'Ik heb met lady Queensberry gesproken en ze is bijna radeloos van verdriet en zorgen om die jongen. Die arme vrouw...'

'... ziet eruit alsof ze verwacht dat de hemel op haar hoofd zal vallen,' vulde Aubrey aan. 'Ze is een wandelende zenuwinzinking. Maar het is haar eigen schuld: ze heeft hem misdadig verwend.'

'Laat het maar aan ouders over om hun kinderen te bederven,' zei Trops. 'Een wonder dat er nog wat van die jongen geworden is.'

'Wat?' Lilian keek hem vermaakt-geschokt aan. 'Augustus, dat meen je niet! Zijn moeder zegt dat sinds hij zijn studie in Oxford heeft opgegeven, hij niks anders doet dan rondhangen en andermans geld verspillen. En dan zijn vrienden... Lady Sybil heeft reden om bezorgd te zijn, weet je.'

'Wel, hij hangt wel bijzonder decoratief rond,' antwoordde Trops, die met een paar ongecontroleerde penseelstreken zijn ergernis verraadde. Ik vermoedde dat hij een van die vrienden was over wie Lilian Farley het had. 'Die jongen is mooi, Lily. En zeg nou zelf: ledigheid adelt.'

'Ais dat een nieuw spreekwoord van je is, denk ik niet dat ik het deze keer met je eens kan zijn,' merkte Vincent, die zich voor het eerst in het gesprek mengde, op.

'O, houd je mond, Vince. Je lijkt verdorie wel een socialist,' zei Trops luchtig.

Vincent grijnsde en ging verder met zijn werk.

'De markies is gewoon bezorgd.' Lilian keerde terug naar het oorspronkelijke gespreksonderwerp. 'Stuart is vorig najaar met hem wezen jagen en toen was hij reuze opgelucht dat ze de jongen voor een tijdje naar vrienden in Caïro konden sturen. Andere omgeving. Ander gezelschap...'

'Oscar heeft geen slechte invloed op hem,' onderbrak Trops haar. 'Als je kwaad wilt spreken, zou je zelfs kunnen zeggen dat het andersom is.'

'O Augustus, wat heb je toch een vreemde kijk op de mensen!'

Lilian schonk charmant lachend een straal kokend water in een pot gunpowder-thee. Een wolk geurige damp steeg op en deed haar op een bijzonder goed geklede heks lijken. 'Lady Sybil heeft Alfred, of Bosie zoals jullie hem noemen, vroeger een paar keer meegenomen op theevisite, voor die akelige scheiding tussen haar en de markies, en het was een uitzonderlijk charmante, welgemanierde jongen. Als er iemand is van wie hij zijn vreemde opvattingen en excentriciteit heeft geleerd, is het meneer Oscar "Wilde wel. Lady Sybil zegt het trouwens zelf.' Ze reikte Aubrey een eischaal-dun theekopje aan. 'Ik moet er overigens niet aan denken wat die arme vrouw zal doormaken als ze hoort wat er gisteravond is voorgevallen. Het zal in tranen eindigen, dat voorspel ik.'

'Op dit moment lijkt het echter meer op een komedie,' gniffelde Aubrey over de rand van zijn kopje. 'Vertel me, Augustus, maakt de politie er een zaak van? Een revolver in Willis's: tut-tut, dat kan toch niet?'

'Mmm,' zei Trops en fronste, wat ik hem nog niet vaak had zien doen, 'dat niet. Maar ik heb wel gehoord dat er advocaten in de arm zijn genomen, al in mei overigens, en een komedie met advocaten is zelden erg grappig.'

'Veel mensen vonden Trial by Jury toch buitengewoon amusant,' wierp Aubrey tegen.

'Het zou me verbazen als de rechter bij dit proces in gezang zal uitbarsten,' antwoordde Trops. 'Het leven is geen Gilbert en Sultivan-musical, Aubrey.'

'Mijn god, ben je een moralist, Augustus?'

Trops schudde met een voor hem ongebruikelijke ernst zijn hoofd. 'Nee, ik ben alleen bang dat dit verkeerd gaat aflopen. Het is mis — en ik bedoel werkelijk mis — sinds Bosie terug is uit Caïro.'

'Het aprilgekken-incident,' herinnerde Aubrey zich.

Trops pakte een kleiner penseel om de vlammetjes in juffrouw Imogens vuurrode haar te accentueren. 'Dat onder andere. Daar is het mee begonnen.'

'Wat is het aprilgekken-incident?' wilde Lilian weten.

'In een notendop het volgende,' legde Aubrey uit. 'Bosie had zijn grote vriend Oscar op één april meegenomen om te lunchen in het Café Royal. Enfin, 't toeval wil dat op dat moment papa de zaak binnenkomt en hen samen aan tafel ziet zitten. Je kunt je het effect op de oude baviaan waarschijnlijk wel voorstellen,' voegde hij er voor Trops aan toe.

'De explosie kostte vijf bezoekers het leven en eiste nog eens twaalf gewonden,' vulde die droog aan.

'Nou ja, iets in die geest. Maar goed, de stofwolken trekken op, het puin wordt geruimd en Oscar besluit de situatie te redden door Queensberry uit te nodigen aan hun tafel. Vraag me niet waarom, maar hij accepteert, laat zich een uur lang onderdompelen in charmante epigrammen en paradoxen en ze nemen als de beste vrienden afscheid. Thuis denkt hij er echter nog eens over na, ontsteekt in de gebruikelijke woede en schrijft zijn zoon een brief met de even gebruikelijke bedreigingen: een goed pak slaag, onterving en publiek schandaal. Zoonlief ontvangt en leest hem en reageert met een telegram met de historische woorden... Augustus?'

"Wat een raar klein kereltje ben jij", als ik het me goed herinner, Aubrey.'

'Precies. En toen brak de hel los.'

'O gunst,' zei Lilian.

Vincent legde zijn krijtje even neer.

'Ik weet er iets meer van...' begon hij voorzichtig, alsof hij niet wist of zijn bijdrage aan het gesprek wel gewaardeerd zou worden. Het verbaasde me dat hij toch geluisterd had. 'Stuart heeft niet zo lang na dat... hm... incident in de herensociëteit met Queensberry gesproken. Hij was nog steeds witheet en zei dat als er een schandaal van moest komen, er maar een schandaal van moest komen en dat hij daar desnoods persoonlijk voor zou zorgen. Hij wil een open gevecht, volgens Stuart, zoals een eerlijke Engelse sportman betaamt. Maar ik denk niet dat hij meent wat hij zegt. Hij heeft George Lewis in de arm genomen en Lewis is een advocaat die de meest delicate zaken buiten de rechtszaal weet te regelen.'

'Nou, als de markies de zaak buiten de rechtbank wil regelen, hoeft meneer Wilde zich toch geen zorgen te maken?' vroeg Lilian.

'Dan heb je buiten je "uitzonderlijk charmante jongen" gerekend,' zei Trops. 'Als er iets is wat hij wil, is het een publieke rel tussen Oscar en zijn vader, waarbij hij buiten schot blijft. Dus struint hij met Oscar alle restaurants en bars van Londen af, op de hielen gezeten door een withete markies.'

'Je moet toegeven dat het lachwekkend is,' gnuifde Aubrey. 'Het klinkt als een nieuwe sport: de jacht op de...'

Hij werd onderbroken door een waarschuwende hoestbui van Trops die ook wel wat weg had van een bulderlach.

' 't Zal snel genoeg een nationale sport zijn als dit voor de rechter komt,' vervolgde hij. 'Oscar is in de hoek gedreven, al zal hij dat in alle toonaarden ontkennen als je hem spreekt. Ik voorspel een rechtszaak binnen een halfjaar.'

'Geweldig!' riep Aubrey. 'We zetten er op in! Queensberry versus Wilde, Old Bailey, begin volgend jaar. Als je wint, zul je het geld goed kunnen gebruiken, Augustus. Voor een enkeltje Frankrijk bijvoorbeeld.'

Trops glimlachte vaag. 'Dan zal het wel druk worden op de kanaalboten, denk ik.'

'O, ben je mal!' suste Lilian, die al een hele tijd klaar had gezeten om zich in het gesprek te mengen. 'Mij krijg je in het vroege voorjaar niet het Kanaal op: niks dan storm en ijzel en ellende!'

Aubrey beet snel in een vruchtencakeje om een opkomende giechelaanval te smoren en het onderwerp werd plotseling met rust gelaten, alsof er al veel te veel over was gezegd.

Ik merkte dat mijn been sliep, mijn stuitje zeer deed en ik begon te zweten. Ik hield mijn ogen gericht op de open tuindeuren en onderdrukte de neiging om erdoor naar buiten te rennen. Er bleek een wereld te bestaan waar ik niets van afwist en die me totaal niet aanstond. Maar ik was er al deel van. Het was te laat om er nog aan te ontsnappen.

Vincent was ondertussen rustig door blijven schetsen. Af en toe glimlachte hij bemoedigend naar Imogen, die als een beeld uit Madame Tussaud op haar stoel zat, maar zijn krijtje bleef altijd op het papier. Hij maakte zijn schetsen zoals wij bij Procopius pakken aanmaten: hals, borstkas, middel, benen, van alles werd de maat genomen. Vincent schetste mijn gezicht en face ('Dat is van voren, Adrian.') en de profil ('Dat is van de zijkant.'), mijn handen en mijn lichaam van boven tot onder. En net als bij het passen, moest het soms een keer over. Na een uur werken lagen er vier schetsen op de werktafel. Vincent stond eroverheen gebogen met zijn handen op het hout. Hij vroeg me niet te komen kijken. Als ik zijn gezicht zo zag, was hij niet erg tevreden.

Trops had net een paar stappen achteruit gedaan om een totaalindruk van zijn eigen werk te krijgen. Hij draaide zich om naar Vincent. 'Kan het ermee door?'

Vincent zoog op zijn wangen. 'Het is... verbazingwekkend goed.' Maar het klonk niet alsof hij er bijzonder blij mee was.

'Laat eens kijken,' zei Aubrey en stond op van de stoel.

Even later stonden Aubrey, Trops, Lilian en Imogen over de Ni'hetsen gebogen en ik besloot er ook maar bij te komen. Het ging hier tenslotte om mij.

Terwijl Trops en Aubrey mijn kaaklijn bespraken, pakte ik een van de portretten en bekeek mezelf.

Ik heb weleens met Mary Ann een portretfoto laten maken in zo'n stoffige studio met bordkartonnen parkdecors en wiebelige tafeltjes om nonchalant tegenaan te leunen. Het is altijd gek om jezelf op zo'n foto terug te zien, met je zondagse gezicht keurig in de plooi gestreken. Maar nog gekker was het met deze schetsen. Ik zag mezelf zoals ik was. Niet een beetje mooier zoals Trops gedaan zou hebben, maar alsof ik in de spiegel keek. Ik had het akelige gevoel mezelf verraden te hebben. Vincent Farley had me getekend en nu kende Vincent Farley me. Hij kende me en hij had me door. Geen wonder dat het resultaat hem niet aanstond.

'Je kunt 't eigenlijk geen schetsen meer noemen,' merkte Aubrey op, 'daarvoor werk je ze te ver uit. Ben je nu nog niet genezen van je opleiding aan de Royal Academy, Vincent?'

Vincent keek effen.

'Hij is een ambachtsman,' zei Trops. 'Je houdt van monnikenwerk, hè Vince?'

'Neem je hem aan?' vroeg Lilian.

Ik kruiste mijn vingers in mijn broekzakken, maar verwachtte er niet veel van. Iemand als ik nodigde je niet uit in je nette, smetteloze atelier. Tegen iemand als ik wilde je niet urenlang aankijken. Iemand als ik hoorde niet in Camelot.

'Ik geef je drie shilling per keer. Voorlopig woensdag- en vrijdagmorgen. Is dat in orde?'

Het antwoord kwam even onverwacht als de revolver gisteravond. Ik gaapte Vincent Farley even uilig aan en zei toen: 'Ja, da's best,' alsof het me om het even was.

Maar het was in orde. Zwaar in orde. Drie shilling was wel minder dan ik van Trops kon krijgen, maar dit was vast werk, voor een langere tijd en bij iemand die ik vertrouwen kon. Wat donderde het dan of Vincent Farley me niet mocht?

'Goed,' zei hij en stak zijn hand uit. Die botste onhandig tegen die van Trops en toen tegen de mijne. 'Dan zie ik je overmorgen.'

Adrian Mayfïeld was aan een nieuwe carrière begonnen. Schildersmodel, het was toch om je dood te lachen.

De rest van de middag werd doorgebracht met theedrinken en modieus rondhangen. Lilian kon de hele dag wel theedrinken. Het leek de bezigheid waar ze het meest geschikt voor was. Ze stopte zich vol met kleine hapjes: chocoladebiscuits, amandelkoekjes en verrukkelijke ruitvormige sandwiches, reikte theekopjes aan, roddelde met Aubrey, hield Vincent van zijn werk en bekeek met Imogen elk detail van het portret waar Trops net de laatste hand aan gelegd had door er zijn zwierige handtekening onder te zetten. De schilder ontving lof die zelfs Leonardo da Vinci na het voltooien van de Mona Lisa niet te beurt gevallen zal zijn. Imogen knikte bij elk woord van haar moeder, maar zei zelf niet meer dan dat het 'mooi' was. Zodra Lilian zich weer aan het theeschenken wijdde, ging ze er onopvallend vandoor.

Ik zat op een stoel bij het podium en knabbelde aan een vruchtentaartje, dankbaar dat er niemand op her idee kwam mij aan te spreken. Vincent was inmiddels begonnen met het bereiden van de verf en ik keek toe hoe hij pigmentpoeder op een glasplaat strooide en er wat olie bij schonk, om het er daarna met een palet-mes doorheen te spatelen. Hij luisterde half naar de gesprekken en glimlachte om Lilians vragen, maar haalde zijn ogen niet van zijn werk. Niet alleen schilderen, maar ook verf maken bleek bij hem een werk van liefde en concentratie te zijn. Je moest het zorgvuldig doen, en goed. Ik volgde zijn hand die nu een ronde glazen stamper over de plaat deed dansen om van poeder en olie een egaal mengsel te maken. Zijn vingers kwamen onder de blauwe verf te zitten. Terwijl hij afwezig een lastige lok haar uit zijn ogen veegde, trok hij een lange blauwe streep over zijn voorhoofd. Ik glimlachte. Hij kreeg het in de gaten en lachte ook.

'Oorlogskleuren,' zei hij onbeholpen.

Nadat hij de streep zo goed en zo kwaad als het ging met een doek weggepoetst had, begon hij de verf in een potje te scheppen. Ik bleef kijken.

'Vind je het interessant?' vroeg hij.

Ik knikte. 'Ja, ik heb nog nooit verf zien maken.'

'Het is niet moeilijk,' zei hij, als om te voorkomen dat ik zou denken dat hij met iets bijzonders en interessants bezig was.

'O,’ zei ik, omdat ik niets beters wist te zeggen. Op dat moment zag ik Trops uit zijn stoel overeind komen. Het leek erop dat we gingen vertrekken. Ik stond haastig op, met het vage gevoel dut ik Vincent Farley niet langer moest storen. In een warreling vim haastige lunch- en dinerafspraken namen we afscheid en al snel stonden we weer in de hal, waar Palmtree ons in onze jassen hielp en de deur met een nadrukkelijke klik achter ons dichttrok.

Terwijl we op de stoep een taxi aanriepen, kneep Trops' hand even in mijn bovenarm. 'Gefeliciteerd!' fluisterde hij.

Ik keek naar Camelot House achter me. Een geslaagde inbraak.

XI

Verbanning — Een echte filisterkamer — Een hoop

somberheid —Maanziekte — De oplossing

voor elk probleem

Die nacht sliep ik in de logeerkamer. Trops had er niet moeilijk over gedaan. Waarschijnlijk rekende hij dit tot de normale bijverschijnselen die na een paar dagen zouden verdwijnen. Ik had hem maar in die waan gelaten. Met een goede leugen bereikte je bij Augustus Trops nu eenmaal meer dan met de waarheid.

Dus had ik mijn zin gekregen. Ik zat nu op een hard bed met strakgetrokken dekens tegen een kale muur aan te kijken. Trops' logeerkamer miste die onmiskenbare Trops-toets. In feite zag hij eruit alsof Trops er nog nooit binnen geweest was. Het licht van een straatlantaarn viel door de dunne gordijnen naar binnen op een stoel en een mat die door de vorige bewoner, een volbloed filister zo te zien, waren achtergelaten. Waarschijnlijk hoopte Trops dat ik snel genoeg van mijn verbanningsoord zou krijgen en op zijn deurtje zou kloppen. Hij kon nog lang op me blijven wachten.

Ik had mijn nachthemd over mijn opgetrokken benen getrokken. Het werd kil, maar ik had nog geen zin om onder de dekens te kruipen. Voor het eerst vandaag was het stil om me heen. De stemmen die me de hele dag afgeleid hadden, waren uitgekletst. Van buiten klonken ver weg de geluiden van nachtelijk Londen: een late trein, een paardentaxi op weg naar een van de restaurants van Soho, de hoge hakken van een straatmadelief die nog geen klant gevonden had. Ik vroeg me af hoeveel mensen nog wakker waren, hoeveel mensen er wel niet in Londen woonden en hoeveel van die mensen Adrian Mayfield kenden. Pa, ma, Mary Ann,

Paddy, Marcel, de Procopiussen, Gloria, Walter, Leo... Maar geen van allen wisten ze wat voor een jongen ik geworden was.

Vandaag had ik er niet op gelet dat er onder mijn kleren armen en benen zaten, een pik en bloot vel. Vel waarop ik Trops' handen en kussen nu weer bijna kon voelen. Was je verdomme maar een meid, dacht ik, dan was ik nu in de zevende hemel geweest.

Ik schoof onderuit tot ik op mijn rug op het bed lag. Het maakte niet meer uit. Ik hoefde het niet nog eens te laten gebeuren. Binnenkort had ik die vent en zijn geld niet meer nodig, toch?

Dank je wel, Vincent Farley.

De volgende morgen verdween Trops al vroeg naar een veeleisende klant in Brompton. Hij had een drukker leven dan hij voor wilde laten komen en ontbeet haastig, als een zakenman die zijn trein niet mag missen. Nadat hij de deur achter zich had dichtgeslagen, bleef ik achter in een huis dat vreemd leeg aanvoelde zonder Trops om het te vullen. Na een tijdje lusteloos op de bovenste tree van de trap te hebben gezeten, zei ik tegen mezelf: je zult jezelf moeten vermaken, Adrian Mayfield.

Om mezelf geen kans te geven weer aan her piekeren te slaan, liep ik meteen door naar de salon op de eerste verdieping. Behalve de hal, het atelier, de slaapkamer en de logeerkamer had ik nog niet veel van Trops' huis gezien. Misschien herbergde het wel een echte Blauwbaardskamer en dan was het nu het moment om die te ontdekken en er snel vandoor te gaan.

Natuurlijk was dat allemaal maar onzin en dat wist ik ook best, maar toch was wat ik zag toen ik de deur opendeed genoeg om me te doen fluiten van verbazing.

Het was precies, maar dan ook precies, de zitkamer van mijn moeder. Dezelfde groen pluche leunstoelen stonden bij de haard, dezelfde kleedjes lagen op de armleuningen, dezelfde varens stonden in de erker, dezelfde vazen, beeldjes, vakantiesouvenirs en fotolijstjes bedekten de schouw. Dit was een filisterkamer, een pure, onvervalste fïlisterkamer! Ik tilde een opgezette meeuw op die een prentbriefkaart met GROETEN uit MARGATE in zijn bek hield en schoot in de lach bij het zien van een ingekleurde foto van koningin Victoria, liefdevol boven de haard gehangen. Nu begreep ik wat Trops bedoeld had toen hij gezegd had dat hij het huis nog niet op orde had. Hij had het waarschijnlijk met meubilair en al gehuurd en bracht zijn avonden nu in verplichte burgerlijkheid door tussen de verstoffende erfenis van de vorige bewoner. Er zat een zekere rechtvaardigheid in.

Ik besloot te doen alsof ik thuis was (niet zo moeilijk overigens), plunderde de boekenkast en een doos bonbons en ging in een van de stoelen bij de haard zitten. Het was zo'n stoel waar je meteen lekker in wegzakte, waarin je je ogenblikkelijk lui als een varken voelde. Ik hoopte maar dat Trops' bibliotheek iets spannends te bieden had. Niets beter dan een bloedstollend moordmysterie als je in een luie stoel bonbons zit te eten.

Maar je kon erop rekenen dat Trops een andere smaak had. Het eerste boek dat ik pakte was een Franse dichtbundel met de titel Les Fleurs du Mal en het was dusdanig beduimeld dat ik vreesde dat het een favoriet van Trops was. Tussen de pagina's vond ik wat vodjes papier waarop in Trops' krullerige handschrift aantekeningen waren gemaakt. Als ik het niet mis had, waren het Engelse vertalingen van de gedichten uit de bundel. Ik besloot er eens eentje te proberen, voorzichtig als een snoepje waarvan ik nog niet wist of het zou smaken.

Sombere geest die voorheen met vreugde toogt ten strijde, De hoop wiens spoor uw gloed heeft aangevuurd weleer, Berijdt uw rug niet meer. Strek u schaamteloos neer, Oud paard dat struikelt en geen enkele steen kan mijden.

Lig neer mijn hart. Laat u in dierenslaap verglijden.

Ik trok mijn wenkbrauwen op en stopte snel een zoete bonbon in mijn mond. Dit gedicht was een snoepje om maagzuur van te krijgen. Als alle dichters aan dit soort somberheid leden, was het geen wonder dat ze zich bij bosjes met arsenicum, absint of de kogel van kant maakten. Ik had Gloria's ma weleens horen zeggen dat het lezen van gedichten en romans even gevaarlijk was als drank, gokken en slechte vrouwen. Ik moest haar nu bijna gelijk geven. Een gezonde Engelse jongen schoof dergelijk geijl ferm terzijde. Maar was ik wel een gezonde Engelse jongen? In de ogen van meneer Ahern van de Empire zou ik in elk geval niet meer aan die kwalificatie voldoen.

Ik haatte het om eerlijk te zijn, maar omdat Trops er niet bij was, wilde ik nu wel aan mezelf toegeven dat ik dit gedicht toch wel mooi vond. Mooi somber. Alsof je op een miezerige herfstdag door Hyde Park liep, met afgevallen bladeren en verregende kranten die om je voeten dwarrelden, en een treurig liedje over veel te vroeg gestorven weeskindertjes in je kop. Je denkt erover om jezelf in de Serpentine te verdrinken, maar in plaats daarvan voer je de eendjes. Somberen kan best een prettig tijdverdrijf zijn als je niet precies weet waarover je sombert. Ik had het vroeger vaak genoeg gedaan.

Nu ik wel een duidelijke reden had om me neerslachtig te voelen, was die troosteloosheid op een andere manier welkom. Ik kon mezelf er voor straf mee om de oren slaan. Ik besloot verder te lezen.

En gelijk de sneeuw een lijf dat koudvroor zou verzwinden, Verslindt de tijd mij stuk voor stuk en stond voor stond. Van uit de hoogte schouw 'k neer op 't wereldrond, En zoek niet meer om mij een toevluchtshut te vinden.

Lawine, wilt gij in uw stormval mij verslinden?

Ik probeerde mezelf voor te stellen, klein, dwaas en heldhaftig op een berghelling, te misselijk van mezelf en het leven om te vluchten voor die reusachtige sneeuwmassa die me straks, armen, benen, hoofd en handen, zou begraven in koude witheid. Sneeuw als matras, sneeuw als deken, sneeuw als kussen. Een bed waarin nooit gedroomd of gevreeën zou worden, alleen stil, heel stil geslapen. Het leek aantrekkelijk. In theorie. In werkelijkheid zou Adrian Mayfield zich omdraaien en rennen voor zijn leven.

Ik besloot dat ik genoeg had gehad. Alhoewel ik geen ervaring had met slechte vrouwen, wist ik genoeg van drank en gokken af om te weten dat ik een poëziekater tegen elke prijs wilde voorkomen. Dus ging ik op zoek naar een boek dat a geen gedichten bevatte en b niet in het Frans was. Ik vond een in blauw linnen ingebonden boekje dat ik doorbladerde zoals je een tijdschrift bij een kiosk doorbladert, op zoek naar plaatjes of interessante passages. Aan de bladspiegel zag ik dat het een toneelstuk was, zoals ik er de afgelopen weken al meer dan genoeg uit mijn hoofd geleerd had. Ik hield er niet van toneelstukken te lezen. Het leek te veel op werken. Ik had het boekje beslist weer opzij gelegd als de illustraties hun tentakels niet om me heen hadden geslagen.

Op het eerste gezicht waren ze mooi. Net zo mooi als de zwartwit reproducties van Ophelia en De Lady van Shalott die ik nog steeds tussen karton en vloeipapier in mijn koffer bewaarde. En net als bij die kunstwerken kon ik niet precies uitleggen waarom ik ze mooi vond. Het had iets met het lijnenspel te maken, met de lijnen die dik en dun, recht en sierlijk gekromd op papier gezet waren door een hand die nooit trilde, nooit aarzelde. De hand van een kunstenaar die nog meer dan Vincent Farley de baas was over zijn kunst en zijn leven. Misschien was het dat, en enkel dat, wat me aansprak. Want als ik de figuren op het dure, witte papier bekeek, bekroop me een gevoel van onbehagen.

Voor zulke zorgvuldig en sierlijk getekende personages hadden ze opvallend lelijke gezichten, knokige knieën en lange spinnen-vingers. Ik zag een vrouw in een wijd uitwaaierende mantel, met pauwenveren in haar haren, zich opzij buigen naar een gestalte in de geplooide kleding en heupwiegende pose van een danseres. Maar ik had nog nooit een danseres met zulke knobbelknieën gezien.

Hij (goed, het was een hij) keek zonder angst naar het gezicht van de vrouw, vlak bij het zijne, dat sneerde en dreigde alsof ze hem wilde bijten. Wat wilde ze hem in het oor fluisteren? En waarom leek hij geen reden te zien om bang voor haar te zijn?

Ik zocht tevergeefs naar aanwijzingen in de tekst. Ik herkende het verhaal als een van de bijbelse favorieten van Gloria en mij, dat van de danseres Salome, de hoerige prinses die het hoofd van Jo-hannes de Doper eiste en kreeg. Het had de sensatie van een penny dreadful, de pikanterie van een stoute ansichtkaart en de duimen-dikke moraal van een traktaatje. Maar het combineerde dat alles met de prettige zekerheid dat de danseres in de sluiers en parelsnoeren Salome was, de geile ouwe bok Herodes en de man met de kameelharen mantel Johannes. Hier was het niet te zeggen wie wie was, of wat voor spelletje ze speelden. In feite leken de illustraties een heel ander verhaal te vertellen. Ik bladerde koortsachtig van voor naar achter en van achter naar voor, zonder dat de voor de hand liggende gedachte het boek weg te smijten bij me opkwam. Ik moest erin blijven bladeren met de stompzinnige volharding van een hond in een tredmolen. Van voor naar achter — hup — van achter naar voor.

Een jongen en een meisje stonden alleen en onbeschermd in het licht van een pafferig opgeblazen maan die naar hen keek met een schuine, loom-geïnteresseerde blik, zijn haren versierd met Trops' onmogelijke bloem.

Schuil voor de maan, liefste, verberg je voor de maan.

Het meisje had nog een mantel om zich in te verstoppen, al liet die haar jongensachtig platte borst bloot vallen. De jongen had niets waarmee hij zich tegen de blik van de maan kon beschermen. Zijn gladde, uitgemergelde lichaam was zo naakt en kwetsbaar als een lijk op een snijtafel. Wat kon er wel niet met hem gebeuren als de maan zijn groene bloem aan zijn voeten liet vallen?

Schuil maar bij mij. Ik geef je mijn mantel. Schuil maar bij mij voor de       maan.

Krankzinnigheid. Maanziekte. Kon je het zo noemen? Waren er fatsoenlijke woorden voor?

Paddy had het bij cacaoreclames gedaan. Van die advertenties met standaard een schaars geklede juffrouw met een kop dampende chocolademelk in haar hand. Hij had een map met favorieten onder zijn bed liggen: in korset, in négligé, in nachtjapon. Allemaal handig binnen handbereik als hij dacht dat Marcel en ik sliepen.

Goed, dat is een vreemde afwijking. Maar ik vond mezelf vreemder. Het was nou heus niet zo dat ik heet werd van de ongezonde fantasieën van zo'n absint drinkende kunstenaar. Het was alleen... Ik had dit allemaal gemist. Dromen over meisjes. Kijken naar borsten, billen en slanke tailles. Zachte, verborgen schatten onder zijde, kant en stijve korsetbaleinen. Je aftrekken terwijl je fantaseerde dat zo'n mierzoete chocoladefee je kale kippenborst kuste alsof je Don Juan zelf was.

Mijn chocoladefeeën hadden altijd de neiging gehad er anders uit te zien dan in de reclame, wat van mij een keurige, beheerste jongen gemaakt had. Je wilt nu eenmaal niet elke avond met een rooie kop van schaamte onder je kussen kruipen.

Ook deze keer bleef het bij wat dagdromen, fantaseren, een hand op mijn dij: tot daar en niet verder. Je zou iets steviger moeten zijn, dacht ik, iets sterker, dan zou ik je aan willen raken als je niet van papier was.

Laat mij je mantel zijn. Je beschermen, je bedekken, over je huid glijden, je omwikkelen, je vastbinden met stevige knopen, je warmte en zweet opzuigen, de woorden uit je lachende, schreeuwende mond dempen, zodat ik alleen ze kan horen, je schande verbergen tussen mijn plooien.

Genoeg! Stop ermee! Ik klapte het boek dicht en wurmde mijn warme, weggedroomde lijf overeind. Ik had het al veel te ver laten komen. Als Trops hier geweest was, was het allemaal opnieuw gebeurd, recht onder de neuzen van koningin Victoria en een meeuw uit Margate. Tussen het haardscherm en het wassen fruit op tafel. Op precies zo'n oosters tapijt als mijn moeder ook had.

Ik telde tot honderd, met mijn ogen op het GROETEN UIT MARGATE-kaartje gevestigd. Er bestond geen twijfel over dat de meeuw me uitlachte. Ik zou nooit zijn zoals hij geweest was, zwevend en duikend boven de zee bij Margate. Vrij. Ik had een probleem dat me mijn leven lang aan de grond zou houden. Ik hield van mannen.

Trops kwam te onverwachts binnen om alle boeken op tijd op te kunnen ruimen. Of misschien was ik te ver weg geweest om hem te horen. Het enige waar ik nog tijd voor had, was het Salome-boek onder de stoel schoppen en een ander van de stapel grissen. Ik boog me er met een zogenaamd geïnteresseerde blik overheen. Trops' hoofd verscheen om de deur, samen met de onvermijdelijke grijns.

'Betrapt!' zei hij.

'Betrapt op wat?' vroeg ik vijandig.

Hij wees naar het boek dat ik in handen had. Ik keek naar de eicel. Barst. Het zou toch niet waar zijn.

THE PICTURE OF DORIAN GRAY - OSCAR WILDE.

Het had er niet duidelijker kunnen staan.

'Ik dacht wel dat je er nieuwsgierig naar geworden zou zijn,' zei Trops, 'na alles wat je gisteren gehoord hebt.'

Ik bedacht dat dat nou net een reden was om absoluut niet meer te willen weten, maar had niet genoeg vechtlust over om hem nog tegen te spreken. Vanuit mijn maag kroop een akelig gevoel omhoog dat daar de afgelopen dagen had liggen wachten en nu niet meer teruggeslikt kon worden: paniek. Sinds ik dat vervloekte boek ingekeken had, leek licht op donker, links op rechts en boven op onder. Als iemand me verteld had dat de aarde toch plat bleek te zijn en Gladstone de antichrist was, had ik hem op zijn woord geloofd.

Nu kan ik nooit meer ergens zeker van zijn, dacht ik en voelde me ellendig genoeg om mezelf serieus te nemen. Het kon me niet eens meer schelen dat ik begon te janken, alhoewel ik anders liever doodga dan jank.

Trops stond even geschrokken naar me te kijken, alsof hij dit helemaal niet verwacht had. Daarna zakte hij moeilijk puffend door zijn knieën en legde zijn handen om de mijne. 'Het spijt me,' zei hij. 'Ik dacht dat het gemakkelijker was... voor jongens zoals jij. Ik heb me vergist.'

'Waarom zou het gemakkelijker zijn?' vroeg ik.

Hij haalde zijn schouders op. 'Ik weet het niet. Het lijkt nu eenmaal zo.'

Ik vroeg me af wat 'jongens zoals ik' waren. En hoeveel 'jongens zoals ik' er waren geweest.

Trops' worstvingers veegden wat pieken haar uit mijn ogen. Hij keek me medelijdend aan, alsof ik een zielig hondje was dat hij op straat gevonden had.

'Het spijt me,' herhaalde hij. 'Ik dacht dat je het wel leuk zou vinden: uit eten, naar de Zoo, op bezoek bij rijke mensen... En dat we gisternacht best plezier gehad hebben samen... of dat het je niet kon schelen.

Hij glimlachte en bleef nog even aan mijn gezicht prutsen. Daar had ik hem met mijn gejank natuurlijk een mooi excuus voor gegeven. Maar zo erg was het niet. Op Trops' geheel eigen, tactloze wijze was het goed bedoeld.

Ik zuchtte, iets minder moe en ellendig. Waarom ben je nou toch geen gewone schurk, dacht ik. Waarom ben je niet van top tot teen walgelijk? Ik haat je.

Maar ik haatte hem niet genoeg om hem te zeggen dat hij van me af moest blijven.

Trops' stompe vingers streken de rimpel tussen mijn wenkbrauwen glad, volgden een traan over mijn wang en streelden af en toe, alsof het per ongeluk ging, mijn lippen en wimpers. Het is goed. Stil maar. Jongen toch.

Tot mijn verbazing hielp het. Op een sluwe manier verdreven zijn vingers al die vragen waarmee ik het hem moeilijk had kunnen maken.

Waarom moest je nou toch zo nodig mij uitkiezen, ouwe nicht?

Weg.

Waarom doe je zoveel moeite voor me?

Weg.

Wil je me ah model?

Weg.

Wil je mijn vriendschap?

Weg.

Of wil je gewoon nog een keer met me naar bed?

Ook weg.

Het had toch geen zin. Trops zou elke vraag of elk protest zoals altijd negeren. Er zat maar één ding op: doen zoals hij deed. Het leven voortaan accepteren zoals het was en nergens over piekeren. Adrian Mayfield hield van mannen. Het zou Adrian Mayfield een rotzorg zijn.

'Ik heb je ook veel te veel gelegenheid gegeven om in je eentje te zitten broeden,' zei Trops. 'Jonge mensen moeten vermaakt worden. Het zal toch geen teken van ouderdom zijn dat ik dat vergeet?'

Ik glimlachte waterig, omdat hij precies zei wat ik verwacht had. Vermaak was Trops' oplossing voor elk probleem.

'Ik heb vanavond afgesproken met vrienden. Ze zullen het niet erg vinden als je er ook bij bent. Ik denk zelfs dat ze het leuk zullen vinden. We gaan ons gewoon amuseren. Niks moeilijks. Geen kunst. Gewoon de Empire en daarna een glaasje drinken. Wat denk je?'

Hm. Wat ik eerlijk gezegd dacht, was: vrienden van Trops. Die het 'leuk' zouden vinden als ik erbij was. En ons dan samen 'amuseren'. Nee bedankt.

Maar meteen daar achteraan dacht ik: negeren!

De nieuwe Adrian Mayfield had geen zin om te piekeren over dingen die wel of niet konden gebeuren en mensen die wel of niet te vertrouwen waren. Die wilde zich gewoon 'amuseren'.

'Klinkt lollig,' loog ik dapper.

Trops kneep even genoeglijk in mijn wang. 'Dat dacht ik wel! Maar we zullen je wel wat op moeten knappen, Adrian. Want mijn hemel, jongen, wat zie je eruit! Procopius levert uitstekende kostuums, maar mijn beste Adie, hadden ze nu echt niks in jouw maat?'

Ik schoot in de lach en mompelde iets over 'groeistuipen'.

Trops zei dat het dat inderdaad weleens zou kunnen zijn. 'We gaan je eens in fatsoenlijke kleren steken,' vervolgde hij. 'Als man van de wereld heb je meer dan alleen een net pak nodig. Een jongen met enkel een net pak valt al snel door de mand als een derderangs acteur of nog erger.

'Bedankt,' zei ik beledigd.

'Je hebt iets passends nodig voor elke gelegenheid. Lunch, diner, theater, sport.

'Ja hoor! Alsof ik naar de tennisbaan ga. Of m'n eigen stal paarden heb zeker!'

'Die hoef je niet te hebben,' legde Trops uit, ' 't is de kunst die indruk te wekken. Stijl, Adrian, daar gaat het om. Al zijn zelfs je sokophouders geleend, als je strak in het pak zit en je gedraagt of je een drinkmaat van de prins van Wales bent, kom je overal binnen. Hoe gaat het oude spreekwoord ook al weer? Mundus vult decipi, ergo decipiatur. De wereld wil bedrogen worden. Bedrieg haar dus.'

'Kortom, als ze nu toch belazerd willen worden, waarom zou je d'r dan je voordeel niet mee doen?' vertaalde ik.

'Zo zou je het ook kunnen zeggen,' stelde Trops.

XII

Trops vraagt erom — Een soort vrijmetselaars

— De pommadeknullen weer — Heldhaftig

gedrag van Adrian Mayfield, alias

Champie Charlie — Een klein briefje

Die middag belazerden we de wereld op grootse wijze. Trops liet een taxi naar een groot warenhuis in de City rijden en stelde me aan het verkopend personeel voor als zijn neefje uit Brussel. Ik diende, zo legde hij uit, met grote spoed in fatsoenlijke Engelse kleren gestoken te worden, aangezien ik mijn veelbelovende carrière als klerk op de Belgische ambassade niet kon beginnen in de excentrieke garderobe van een buitenlander. (Broeken die de enkels van de drager vrijlieten, waren volgens Trops de grote mode in Brusselse diplomatenkringen.) Ze slikten het, waarschijnlijk overtuigd door mijn Franse accent — een goede imitatie van dat van Marcel - of door Trops' royale fooien.

Ik liet me schaamteloos bedienen. Voor iemand die maanden achter een toonbank had geknipt en gebogen, was het een goed gevoel eens aan de andere kant van zo'n toonbank te staan. Ik besloot de kritische klant te spelen en Het, op een gedienstig neergezette stoel gezeten, vrijwel de hele collectie herenconfectie aan me voorbijtrekken. Uiteindelijk koos ik drie daagse pakken, twee nette avondjasjes, vier broeken met ingestreken plooi, een half dozijn overhemden, een flanellen vrijetijdspak en een overjas uit om te passen en selecteerde, na rijp overleg met Trops, waarbij ik me niks van zijn advies aantrok, het duurste. Het avondjasje, de broek met plooi, het mooiste overhemd en de overjas hield ik meteen aan, de rest ging naar de verstelafdeling, waar alles nog wat ingenomen zou worden.

Terwijl ik mezelf nog een keer in de spiegel bekeek, nam een winkelbediende Trops discreet mee naar een hoekje waar op een 'geld-speelt-geen-rol'-manier over de betaling gepraat werd. Trops mompelde 'zet maar op de rekening' en keek ietwat zorgelijk.

Je hebt erom gevraagd, vader, dacht ik zonder medelijden.

Nadat ik op de herenmodeafdeling nog een hoed en een zijden das van Trops los had weten te peuteren, sleepte ik hem mee naar de sportafdeling, waar hij, slecht op zijn plaats tussen de tennis-rackets, rugbyballen en cricketbats, wachtte tot ik me los kon scheuren van een glimmend zwart gelakte fiets die volgens de verkoper bij de wereldkampioenschappen wielrennen in Chicago was gebruikt. Pas toen ik ervan overtuigd was dat Trops hem echt niet voor me zou kopen, kon ik me ertoe brengen 'Ik wil er nog even over nadenken' tegen de verkoper te mompelen, om me door mijn ongeduldige weldoener naar de dichtstbijzijnde kapperszaak te laten dirigeren om me eens fatsoenlijk te laten knippen en scheren. Ik liet mijn haar tot zijn grote ergernis millimeteren, onder het motto dat, als hij nu toch krenterig ging doen, dit veel voordeliger zou zijn.

'Je lijkt wel een rat,' zei hij toen we de zaak uit liepen.

'Mooi,' zei ik, 'dat ben ik ook.'

Trops keek me donker aan. 'Jij leert veel te snel, jongen.'

De laatste winkel die we bezochten, was een bloemist in de Royal Arcade, waar Trops twee groene corsages bestelde. Hij speldde er één op mijn revers en leek het nogal een mop te vinden.

'Wil je me vertellen wat er zo leuk is aan zo'n stom stuk groen?' vroeg ik.

Hij schraapte zijn keel. 'Weleens gehoord van de vrijmetselaars?'

'Ja...' zei ik aarzelend.

'Met al hun geheime samenkomsten, herkenningstekens en symbolen?'

'Ja, maar wat heeft dat met ons te maken?'

'Zie ons maar als een soort vrijmetselaars,' zei Trops.

Ik zuchtte en vroeg niet verder.

Het was een mooie zomeravond. Bewolkt maar warm, met een jolig briesje dat de hoed van je hoofd probeerde te blazen. We liepen via Piccadilly Circus naar Leicester Square, het plein waaraan de Empire lag. Om de lelijke, aluminium fontein van Eros zaten nog wat bloemenverkoopsters die op een zoele avond als deze goede zaken hoopten te doen. Ze staken hun oude, schrale handen vol viooltjes hoopvol op naar elke heer die met een mooi, jong ding aan zijn arm passeerde. 'Geef de dame 'n bloem. Geef de dame 'n bloem.'

Trops liet zijn hand, verborgen onder de mantel die over zijn arm hing, op mijn rug rusten. 'Geef de dame een bloem. Geef de dame een bloem.' Hij lachte en ik lachte met hem mee.

Piccadilly Circus was de gewoonlijke draaimolen van bedrijvigheid, op dit uur dat de forensen van de avondspits plaatsmaakten voor de nachtpopulatie. Dit was de beste plek in Londen voor vrouwen die niet alleen bloemen verkochten. Ze hadden zijden rozen op hun hoed en rozenrood op hun lippen. Maar omdat ik vanavond niet met Paddy en Marcel op pad was, keek ik niet alleen naar de vrouwen.

De kunst was goed te kijken. De tekens te lezen, zoals Trops zei. En je moest willen kijken. Maak er een spelletje van en doe alsof je het leuk vindt.

Soms was het moeilijk. Dan moest je beoordelen wie het stevigst op de hoge hakken stond of de smalste taille had. Soms was het een eitje. Rouge en een Norfolk-pak gaan niet samen.

'Geverfd tuig,' zei Trops, 'negeren.'

Ik plantte mijn elleboog in zijn buik. 'Bang dat ik het verkeerde pad op ga?'

Trops vond het niet om te lachen.

Op de stoep voor de Empire stond Vincent Farley op ons te wachten. Zodra ik gehoord had dat hij van de partij zou zijn, had ik mijn laatste bedenkingen over dit uitje laten varen. Met Vincent Farley erbij kon je in elk geval geen orgie verwachten.

Hij stond tussen het uitgaanspubliek als iemand die net de bus gemist heeft.

'Vincent heeft er zin in,' grapte Trops voor we binnen gehoorsafstand kwamen. 'Vince! Vince! Hallo! Hier. Hier!'

We schudden handen voor de ingang. Vincent Farley zag er ondanks zijn avondkleding vrij verfomfaaid uit: hij was er niet in geslaagd alle verfspetters van zijn handen te krijgen en had zijn das op een manier geknoopt die Trops deed uitroepen: 'Vince, ik kan ook nergens met je naartoe zonder dat je me in verlegenheid brengt! Wat is dat? Een vissersknoop?'

'Palmtree heeft een vrije avond,' legde Vincent uit, alsof het een ernstige zaak betrof. 'Hij strikt mijn dassen normaliter... Is er wat?'

Trops stond te schuddebuiken van het lachen. 'Mijn hemel, Farley! Het leven is bij jou even serieus als de beursberichten! Laat die das! We doen gewoon wel of je niet bij ons hoort.'

'Dag Adrian, in elk geval leuk om jou weer te zien,' lachte Vincent.

'Is Aubrey er nog niet?' vroeg Trops.

'Waarom zou Aubrey er al zijn? Hij is altijd te laat. Zelfs nog later dan jij, Augustus.'

'Het geheim van een goede entree schuilt in de kunst van het te laat komen, Vincent. Weet je dat nu nog niet? Je zou onze jonge Aubrey daarom moeten bewonderen!'

'Vind je? Ik ben in elk geval blij dat het weer beter met hem lijkt te gaan. Hij is die inzinking van afgelopen najaar weer te boven.'

Ik was alweer buiten het gesprek gesloten. Niet dat het me veel kon schelen, Trops' vrienden waren tenslotte de vrienden van Trops en niet mijn vrienden. Maar het probleem was dat ik op dit moment geen echte vrienden had, met Gloria te ver weg en Marcel en Paddy ergens in een ander leven. En ik wilde er wel. Trops was te veel een minnaar en een suikeroompje gebleken om een vriend te zijn.

'Ik vraag me weleens af hoe dat nu moet zijn,' peinsde Vincent, nu weer ernstig, 'als je net als hij weet dat je nog maar een paar jaar hebt om alles te doen wat je nog wilt doen. Je maakt plannen. Je ontwerpt. Je schetst. Maar ondertussen vraag je je voortdurend af: heb ik genoeg tijd? Want er zal een dag komen dat je plannen alleen nog maar dromen zullen zijn. Dat er eenvoudig geen tijd meer is.'

Hij leek het koud te krijgen bij de gedachte.

'Tuberculose is niet de ergste ziekte om aan te sterven,' zei Trops nuchter. 'Het is in elk geval modieuzer dan een maagaandoening. Stel je voor te moeten sterven aan een maagaandoening!'

Vincents frons verried dat beide alternatieven hem niet erg aanlokkelijk leken.

'Hoe dan ook,' ging Trops verder, 'in het tempo waarin Aubrey leeft, is het maar goed dat hij niet ouder zal worden dan dertig. Sint Petrus zal anders niet weten wat hij ziet als hij zijn lijst met zonden gepresenteerd krijgt. Bovendien: is het niet romantisch om jong te sterven?'

'Dat is een opmerking die je het meest hoort van kerngezonde mannen van middelbare leeftijd,' antwoordde Vincent.

Trops zei dat dat ongewoon scherp van hem was.

Ondertussen was er een paardentaxi voorgereden en was het onderwerp van de conversatie uitgestapt. Aubrey zag er bepaald niet uit alsof hij vanavond van plan was te sterven. Hij liep met zijn dansende, springerige stap op ons af, met een grote, in verguld leer uitgevoerde portfolio in zijn ene hand en een elegante wandelstok in zijn andere.

'Hallo. Goedenavond. Vincent, ben je er ook? Ga je ons chaperonneren vanavond? Waar hebben we het over?'

'Over de meest romantische manier van sterven,' zei Trops.

'Op je tweeënnegentigste tussen de dijen van een Franse hoer. Kunnen we naar binnen gaan?'

'Altijd een feest om je te ontmoeten, Aubrey.'

We gingen naar binnen.

De Empire was vol en druk, rokerig en lawaaierig, zoals altijd, maar op de promenade had je er minder last van dan op het schellinkje. We namen plaats aan een van de lange togen waar we zowel het podium als onze medebezoekers goed konden zien en bestelden met veel bombarie een fles champagne, de beste en de grootste. Op het podium had de zanger toepasselijk het refrein van Champie Charlie ingezet:

Want Champie Charlie is mijn naam

Champie Charlie is mijn naam

Elke avond, kerels, speel ik hier

Elke avond, kerels, speel ik hier

Want Champie Charlie is mijn naam

Champie Charlie is mijn naam

Elke avond, kerels, speel ik hier

Wie gaat d'r met mij aan de zwier?

De hele zaal brulde het mee, inclusief Trops die zijn glas hief naar elke passant. Aubrey liet ons enkele tekeningen uit zijn portfolio zien, waaronder een van een vrouw die hij enkele weken geleden op de promenade gezien had. Ze was er nu weer en dronk niet ver van ons vandaan likeur op kosten van een oudere heer. Onder de struisvogelveren van haar hoed verborg ze een enorm reukorgaan. Aubrey was weg van haar.

'Voor zulke opgedirkte lelijkheid moet je naar de Empire gaan,' merkte hij tegen Vincent op.

Ik bekeek de tekening die in enkele lijnen volmaakt haar wanstaltigheid weergaf. Ik herkende de stijl onmiddellijk.

Salome. Nu verstopt onder een fauteuil in een knusse zitkamer ergens in Soho.

Er zouden waarschijnlijk niet veel kunstenaars in Engeland zijn met zo n geoefend oog voor verderf. Als ik naar de schets van de struisvogelvrouw keek, begreep ik dat er ook ooit mensen, waarschijnlijk zonder het te weten, model gestaan hadden voor de gezichten in Salome. De Maan, de danser en de vrouw met de pauwenveren zwierven nu door de straten en de kans bestond dat ik ze vanavond zou ontmoeten. Ze waren niet van papier. Je kon ze aanraken. Ze raakten jou aan als ze op het drukke trottoir tegen je schouder stootten. Je zou ze voorbijlopen en niet zien, tenzij je, als Aubrey, hun bizarre lelijkheid kon ontmaskeren. Dan zag je de rouge, de te strak ingesnoerde tailles, de scheve blikken, de betekenisvolle lachjes, de geheime herkenningstekens, die potsierlijke maskerade waar de ingewijden zich om bescheurden.

Ik stak mijn neus in mijn glas champagne en nam een grote slok van het feestelijk bubbelende spul. Goed, zo zat de wereld dus in elkaar. Niet iets om je druk over te maken, niet iets om over te tobben. Niet zolang er champagne was. Veel champagne!

De vrolijkheid was al naar mijn hoofd geborreld voor we aan de tweede fles begonnen. Ik lachte om alles wat er op het podium gebeurde en zelfs om de smakeloze grappen die Trops opdiste. Kortom, er was niks aan de hand tot er een bekend tweetal tussen de tafeltjes door kwam lopen. Twee van de pommadeknullen die we de vorige keer in de Empire van het schellinkje hadden geveegd, met achter hen een jongen met goudblond haar die ik nog niet eerder gezien had. Ook vanavond zagen ze er weer uit als wandelende modeplaten. Ik dook achter Trops weg, zodat ze me niet zouden zien en keek benauwd naar de lege plaatsen naast ons. Niet hier, niet hier, dacht ik, loop door. Verderop nog volop plaats.

Maar zoals gewoonlijk liet mijn geluk me in de steek.

'Hier?' hoorde ik achter me vragen, gevolgd door het gerinkel van munten.

'Drie curagao's voor ons, juffrouw Bessie.'

'Nou, ik zou ook geen nee zeggen tegen een reisje naar Amerika,' vervolgde een van hen een eerder begonnen gesprek. 'De nieuwe wereld. Land van de Onbegrensde Mogelijkheden. Van krantenjongen tot miljonair. Is 't waar wat ze erover vertellen, Alf?'

'Dezelfde stront als overal,' antwoordde de onbekende derde.' 't Maakt niet uit waar je zit, Londen, New York: overal dezelfde rijke hufters, overal dezelfde straatarme sukkels, 'k Weet niet waar ik het meest misselijk van word.'

'Maar toch...' hield de eerste aan, 'ik zou toch ook best weer 'es wat meer van de wereld willen zien dan alleen duf Londen.'

'Hm, Parijs, Charles? Moulin Rouge?'

'Bijvoorbeeld. Maar Monte Carlo zou ook wel leuk zijn. Ik moet alleen nog 'n rijk suikeroompje vinden die het voor me betalen wil.'

'En in de tussentijd?'

'Het oude liedje.'

'Eerst het hotel, daarna de juwelier en ten slotte de pandjeswinkel, hè Charles?'

'Zoals gewoonlijk.' 'Zoals altijd.' 'Triest.' 'Tragisch!'

Ze lachten, terwijl ze hun blik langs de heren op de promenade lieten gaan.

'Wie betaalt het volgende drankje, dat vraag ik me nu af.' 'Wat denk je van die kerel... daar?'

Ik hield op met luisteren. Ze leken het te druk te hebben met hun eigen zaakjes om aandacht te besteden aan wie er naast hen zat. Trops vroeg of ik nog champagne wilde en ik hield hem mijn glas voor.

Op het podium voerde het ballet een komisch nummer op met veel parasolletjes en hier en daar een blote kuit. Vincent vertelde Trops dat hij een van de danseressen eens op een feestje had ontmoet en dat het een 'heel aardig kind' was. Trops deed alsof hij dronken was en klaagde: 'Wie is ze dan? Waar zie je haar dan? Al die vrouwen lijken op elkaar. Alle vrouwen lijken op elkaar. Net als Chinezen. Zeg Vincent, is het je weleens opgevallen dat vrouwen op Chinezen lijken? Dat zou een hoop verklaren, denk je ook niet?'

'Een sovereign. Dat is toch een mooi bedrag, nietwaar? Een hele sovereign!'

'O, ik weet het niet...'

Ik gluurde over mijn schouder. Bij de pommadeknul was een man met een bolhoed komen staan, die op een nerveuze manier aan zijn snor draaide. Hij keek schichtig om zich heen, alsof hij bang was dat iemand hem afluisterde.

'Een sovereign, hoger ga ik nooit,' herhaalde hij fluisterend. 'Je weet best dat dat een heel goede prijs is...'

Ik draaide me weer om en leunde over Aubreys schetsboek, waarin een getekende danseres een nog nooit vertoond experiment met een parasol uithaalde. Maar ik hield mijn oren goed open.

'Ik heb een appartement hier vlakbij in Soho,' ging de man verder, alsof dat een aanbeveling was. 'Erg mooi, met een knusse zitkamer en een fijne, grote sofa. En ik heb een paar flessen goede bordeaux staan die je vast wilt proeven... Kom mee. Het is echt niet ver. We zouden kunnen lopen. Een wandelingetje in het maanlicht...'

'Voor één sovereign ga ik m'n schoenen niet verslijten.'

'Het is een mooie avond...'

'Twee sovereigns en 'n paar nieuwe schoenen. Oxfords. Ik wil 'n paar mooie, zwarte, glimmende oxfords.'

'O verd... best!'

De man leek genoeg te krijgen van het onderhandelen en trok nis een goochelaar een lederen beurs te voorschijn, om hem daarna weer even snel en handig in de zak van zijn wijde overjas te laten verdwijnen. Maar niet snel genoeg om voor mij te verbergen wat ik liever niet had gezien. Aan zijn riem, verstopt onder zijn jas, hing een rubberen politieknuppel.

Barst, zei ik tegen mezelf. Nu zou ik er achteraan moeten. Ik kon natuurlijk doen alsof mijn neus bloedde en een paar dagen geen kranten lezen, maar ik kende mezelf goed genoeg om te weten dat ik elk vies, in de Thames gewaaid vod voor een drijvend lijk zou houden. Ook al kon ik die pommadeknul niet uitstaan, ik wilde geen moord op mijn geweten hebben. Ik moest de hufter zien te waarschuwen.

Ik stond op, mompelde gehaast zoiets als 'Sorry, ik moet even naar het toilet' tegen Trops en wurmde me door de mensenmassa achter het tweetal aan. Het was pech dat de promenade van de Empire juist op dat moment op zijn drukst was. Nog voor ik bij de trap aankwam, was ik hen uit het oog verloren. Nou ja, dat was nog geen ramp. Ze moesten naar buiten gegaan zijn. Ik liep met grote stappen naar de uitgang en keek naar links en naar rechts. Het was druk op het plein, met mensen en taxi's. Ik zag een hoop hoge hoeden en petten, maar geen bolhoed.

Ik rende zonder na te denken het plein over. Pas toen ik drie straatjochies omvergelopen had en zelf bijna onder een omnibus was gekomen, drong het tot me door dat ik stom bezig was. Nu ik ze uit het oog verloren had, was zoeken zo goed als zinloos. Ze konden elk donker achterafstraatje van Soho ingeslagen zijn. Het was onbegonnen werk erachter te komen welk.

Ik vloekte, omdat ik wist dat ik het verprutst had. Je moest blijkbaar slimmer zijn dan ik, wilde je de held uithangen.

Met een rotgevoel slenterde ik terug, op goed geluk wat smalle straatjes inslaand. Het was niet ver van de Empire dat ik iets hoorde wat me stil deed staan. Geen moordkreten, overigens. Eerder een opstootje waarbij een paar man betrokken waren. Zonder veel hoop begon ik weer te rennen. Het had er waarschijnlijk niks mee te maken. Zulke relletjes kwamen 20 vaak voor. Elke week was er wel één. Maar...

Ik begon harder te lopen. Voor een rel werd er niet genoeg herrie gemaakt. Net of de vandalen liever niet gehoord wilden worden...

Het was zo'n straatje waaraan iedereen voorbijliep, behalve de ratten en de mensen die hun ouwe rotzooi ergens wilden dumpen. Tussen twee stapels kratten, tegen een blinde muur, lag een zak afval waar drie mannen met enthousiasme de punten van hun schoenen in plantten. Een van hen had een bolhoed op zijn hoofd en een politieknuppel in zijn hand. De zak afval op de grond leek nog te bewegen.

Ik bleef op veilige afstand in de schaduw staan en dacht razendsnel na. Het waren drie stevige kerels, plus een knuppel, en ik was nog niet zat genoeg om mezelf in een heroïsche reddingspoging ook tot stamppot te laten verwerken. Dus deed ik het enige wat me op dat moment logisch leek. Ik haalde diep adem en schreeuwde: 'Politie! Hierheen! Moord! Politie!'

Het had effect. De bolhoed gooide zijn knuppel neer en ging ervandoor alsof hij dacht dat hij zich niet met een redelijke verklaring uit de nor zou kunnen kletsen. De andere twee volgden hem, in een beschaafde doch ferme looppas. Voor ze aan het eind van de steeg uit het zicht verdwenen, viel het licht van een nieuwsgierig opengeklapt bovenraam op de laatste van hen. Tussen zijn hoed en kraag kon ik niet meer dan een neus zien. Maar het was wel een bekende neus. Een verwaande-huisknechtenneus. Palmtrees neus. Ik keek de man na, terwijl hij de hoek om rende. Nee, het was onzin. Wat huisknechten ook in hun vrije tijd mochten doen, het in elkaar schoppen van te goed gekapte jongeheren hoorde er vast niet bij.

Ik zette de gedachte van me af en rende naar de hoop afval die tussen de kratten binnensmonds lag te vloeken. Het had erger met hem kunnen zijn. Zijn armen en benen leken nog heel te zijn en hij deed zelfs pogingen om overeind te komen. Zijn kostuum had ilc* grootste schade opgelopen. Waar ze hem geschopt hadden, zat zijn overhemd vol moddervlekken. De mouw van zijn jasje was gescheurd.

Hij schoof langzaam overeind tegen de muur, met zijn hand in zijn kruis. Ik vermoedde dat ze hem daar het gemeenst geraakt luidden.

'Verdomme,' zei hij.

Ik hielp hem voorzichtig op de been en zette hem op een stapel kratten. Omdat 'Alles in orde?' me zo'n domme vraag leek, zei ik niets en wachtte tot hij weer op adem was gekomen.

Hij sloot zijn ogen, vloekte nog een paar keer geluidloos en zei toen hardop: 'Stom!'

'Wat?' vroeg ik. Het leek niet het eerste wat je zou zeggen als je net door drie kerels afgetuigd was. 'Stom.'

'Stom dat ik erin getrapt ben. Ik had beter moeten weten. Stom. Stom. Stom!'

'Wie waren die kerels?'

'Geen idee. Heb ze nog nooit gezien. Maar ik weet wel één ding, ze houden d'r van hard te slaan...'

Hij opende zijn ogen en keek me aan. Ik zag meteen dat hij me herkende. En dat zijn blik van mijn gezicht naar de bloem op mijn revers schoot. Ik verwenste dat stomme stuk groen, vooral nu ik me herinnerde dat ik Aubrey en Vincent er ook al naar had zien kijken. Voor het eind van de avond zou ik het ergens in een goot .smijten. Nu moest ik maar doen of het niks te betekenen had.

'Als er iemand in mekaar geramd moet worden, doe ik dat liever zelf,' zei ik in de trant van Trops.

Hij wist zowaar te grijnzen. 'Je hebt bij deze je excuses aangeboden. Goede zet, wat je deed. Verdomd fideel van je.'

Ik schoot in de lach. De zin klonk raar uit zijn mond. ' "Verdomd fideel." Waar heb jij zo leren praten?'

Hij haalde verontschuldigend zijn schouders op. 'Sorry. Je voegt je naar je gezelschap. Charles Parker: pretentieuze kwal. Aangenaam.' Hij stak zijn hand naar me uit.

'En jij? Heet jij echt Rosebery?'

Ik had me de hele naam niet meer herinnerd, maar nu ik zo voor hem stond met die stomme bloem op mijn borst, leek het me beter het leugentje vol te houden. 'Eh... ja. Waarom?'

'Laat maar. En 'n voornaam? Heb je nog 'n voornaam toevallig?'

God, een voornaam.

Want Champie Charlie is mijn naam,

'Charlie.'

'Hé, kijk 'es aan. We zijn nog naamgenoten ook. Nou, als ik ooit eens wat voor jou kan doen, Charlie...'

'Bedankt,' zei ik. God verhoedde dat dat ooit nodig zou zijn! 'Laten we nou maar gaan voor de politie echt komt.'

Hij knikte. 'Ja, op hen ben ik nu ook niet bepaald dol. Terug naar het theater maar, Charlie?'

'Zou je niet beter naar huis gaan?' vroeg ik voorzichtig. Ik had geen zin om Trops uit te moeten leggen waarom ik juist met deze jongeman terugkwam.

'Mnee. Het is nog te vroeg op de avond. Ik knap me wat op en dan zal het wel weer gaan. Kom mee.'

Hij hinkte de steeg uit en slaagde er zowaar in op Leicester Square weer normaal te lopen. Voor we de Empire binnengingen, hield ik hem nog even staande.

'Ehm... Ik hoop niet dat je me een hufter vindt, maar... Ik ben met 'n paar mensen uit die vragen zouden stellen als... Nou ja, als ze zouden zien dat wij mekaar kennen...'

'Augustus Trops,' zei hij.

'Wat? Ken je 'm?'

'Wie niet? Maar maak je niet druk. Hij mag ons niet meer zo. Denkt dat we problemen veroorzaken. Nou ja, daar heeft 'ie natuurlijk ook wel reden toe.

Ik begon het benauwd te krijgen in mijn nette pak, alsof het een toneelkostuum was dat me niet paste. Wat deed ik hier? Wat moest ik bij deze mensen? Wat wist ik van ze? Van hun wereld? Niet meer dan een boerenpummel uit Yorkshire die voor het eerst in Londen uit de trein stapt. Deed ik niet 'stom' en zou ik niet 'beter moeten weten'?

'Bedankt,' zei hij nog een keer. 'En nogmaals, als ik je ooit ergens mee kan helpen...'

Ik kreeg opeens haast om weg te komen. 'Ja hoor. In orde. Tot ziens. Dag.' Ik hoorde niet wat hij terugzei.

Aan de bar was de stemming ondertussen nog lolliger geworden. Aubrey rookte een sigaret, even lang en dun als zijn vingers, en rolde bijna omver van het lachen elke keer als er iemand een opmerking maakte. Trops was nu werkelijk dronken. 'Wat ben je lang weggebleven! Iemand ontmoet?' riep hij zodra hij me in het oog kreeg.

Aubrey ontplofte in een luidruchtige lachbui.

'Kop dicht,' zei ik en smeet zes penny's op de toog voor nog een glas sterke drank. Wat een avond.

Na een minuut of tien keerde ook Charles Parker terug aan de bar. Hij had zijn jasje dichtgeknoopt, zodat zijn besmeurde overhemd niet te zien was, maar was er niet in geslaagd zijn mouw te repareren. Hij werd dan ook begroet met een spervuur van vragen, dat al snel overging in een samenzweerderig gefluister. Ik vroeg me af of de naam Charlie Rosebery ook weleens genoemd werd. Er werden in elk geval stiekeme blikken in mijn richting geworpen. Ik probeerde die te negeren, maar voelde ze bijna langs mijn rug glijden. Gelukkig vertrokken ze toen hun derde glas leeg was.

Ook Vincent leek het tijd te vinden ergens anders naartoe te gaan. Ik denk dat hij zich geneerde. Dus trokken we gezamenlijk Trops overeind en stuurden hem richting uitgang.

'Waar nu?' vroeg Vincent.

'Er is maar één plaats, maar één plaats, beste Vince,' antwoordde Trops hartstochtelijk, 'maar één plaats.

'God sta me bij,' verzuchtte Vincent, maar ook hij kon er nu niet meer onderuit om te lachen.

'Zijn vrienden niet geweldig?' vroeg Trops, terwijl hij een zware arm om mijn schouders en die van Aubrey legde.

'Ja, geweldig,' mompelde ik en stak mijn handen in de zak van mijn overjas.

Dat briefje had er beslist niet ingezeten. Het was niet van het warenhuis. En zeker niet van mij.

Ik ging een eindje achter Trops, Aubrey en Vincent lopen om het onbe-spioneerd te kunnen lezen. Er stonden maar vier woorden op: LITTLE COLLEGE STREET 13. Wat was verdomme Little College Street 13? En wie had dat verrekte stuk papier in mijn zak gestopt?

Alsof ik dat niet wist...

XIII

Bosie de sprookjesprins — De purperen hofhouding

— Sigaretten — Een goede leugenaar

— We klinken op Parijs

Helderder dan de sterren en de maan lag Londen onder de nacht-hemel. Langs de straten dansten ontelbare groene gloeiwormpjes in de glazen bollen van de straatlantaarns, terwijl de helverlichte winkeletalages van Regent Street hun geheimzinnige spel van licht en schaduw verstoorden. Achter de hoge ruiten van de modewinkels leken de fluwelen mantels, de kunstig gedrapeerde lappen zijde, het kant en het voile, de onbetaalbare spielereien en hebbedingetjes nog aantrekkelijker dan overdag. Alles het beste van het beste en het duurste van het duurste. Koop me! Koop me! Zorg dat je het geld bij mekaar graait en koop me! Alles is te koop!

Met een zwalkende Trops in de achterhoede waren we inmiddels bij onze bestemming aangekomen: een café-restaurant met een etalage die minstens even aantrekkelijk was als die van de modewinkels: vol porseleinen schalen op hoge voetstukken, bedekt met kleurige salades die eruitzagen als eetbare boeketten. Op het glas stonden in sierlijke, witte letters de Spécialités de la Maison geadverteerd en boven de ingang prijkte in het licht van twee grote, ronde lampen een plaquette met de woorden CAFÉ ROYAL. Trops stond er met een vochtige blik naar te kijken, alsof hij na jaren van ballingschap weer terugkeerde in zijn geboorteland.

'O, heilige grond,' mompelde hij, 'o, goddelijke wijnen. O, hemelse spijskaart in het land der culinaire barbarij. O, Olympus van het Londense godenpantheon.'

Ik keek naar Aubrey en Vincent om te zien of ik hierom kon lachen. Bij Trops kon je het nooit weten. Ze lachten.

'Ik heb hem weleens in betere vorm gehoord,' fluisterde Aubrey duidelijk hoorbaar.

Trops draaide zich om en maakte een buiging. 'Wacht tot het eind van de avond, jongeheer Beardsley, wacht tot het eind van de avond!'

Binnen was het warm en rokerig, vol pratende en gebarende mannen met sigaretten tussen hun vingers, die aten, dronken of dominostenen over marmeren tafeltjes schoven. Ik hoorde vlagen Frans, Duits, Italiaans en Cockney-Engels, moppen, gedichten, dagelijkse praatjes over het nieuws en de paardenraces, verontwaardigde discussies over toneel- en boekrecensies. Trops liep van tafel tot tafel, voor een praatje of een korte groet, maar ondertussen zwierven zijn ogen langs de grote spiegels aan de wand, alsof hij op zoek was naar iemand die hij wilde ontmoeten of juist ontlopen. Ik zag mezelf in de spiegels achter hem aan lopen. Een onberispelijk geklede jongen met ogen die verraadden dat hij zich hier tot zijn eigen verbazing wel thuis voelde.

We namen net een wijde, zwabberende bocht om een tafeltje met vier vrije plaatsen te bereiken, toen een stem achter ons riep: 'O nee, dat zul je laten!'

Uit de wolk van sigarettenrook en goudstof die het hele Café vulde, was een blonde jongeman opgestaan. Hij keek half boos, half lachend naar Trops, die eruitzag alsof hij ergens op betrapt was.

'Je hebt me in Willis's al genegeerd, dat zul je niet nog eens doen. Als je er voortaan een gewoonte van gaat maken me te ontlopen, eis ik een verklaring, Augustus!'

Het duurde even voor ik in hem de driftkop met de revolver herkende. Nu zijn gezicht niet wit en vertrokken van woede was, bleek het erg knap te zijn. Meer dan knap eigenlijk. Het was 'god-sta-me-bij, ben-jij-werkelijk-zo-prachtig?' knap. Hij was de prins uit elk sprookje, met lippen die je uit de diepste slaap wakker zouden kussen, ogen van blauw spiegelglas die scherven in je hart achterlieten en haren om goud van te spinnen.

Ik keek, keek snel weg, vertelde mezelf normaal te doen en keek weer. Gelukkig zag hij er nu wat minder hemels uit, een beetje chagrijnig zelfs. Alsof hij toch wel iets meende van wat hij daarnet gezegd had.

'Wel, een verklaring, Augustus!'

Trops grijnsde scheef en legde een zware, onwelkome hand op mijn schouder. 'Oneerlijke concurrentie, mijn beste Bosie. Da's alles. Vrees voor oneerlijke concurrentie.'

De poezieplaatjesblauwe ogen namen me op met wat akelig veel op een kennersblik leek. Terwijl mijn gezicht een kleur kreeg die mooi bij het rode pluche van de banken in het Café paste, controleerde ik of de groene bloem veilig onder mijn overjas verborgen zat. Ik zou hem straks wel onder de tafel moffelen.

De jongeman had ondertussen besloten om Trops' opmerking te lachen. 'Grote goden, Gussie, jij bent echt dronken, hè?'

Nog voor Trops had kunnen antwoorden, drong Vincent Farley zich echter naar voren om een eind te maken aan wat hij ongetwijfeld een gênante scène vond.

'Hoe maakt u het, Lord Alfred?' vroeg hij.

'Beter dan ooit en klaar om de Niagara-watervallen over te steken, Vincent! Vraag er maar niet naar! Hij is doodvermoeiend.'

Een volle, muzikale stem, waarin zowel een aanstekelijke lach als enkele karaffen wijn doorklonken, kringelde tussen de sigarettenrook door. De eigenaar ervan stond ietwat onvast op en stak een witte, beringde hand naar ons uit.

Ik weet niet wat het is met bekende mensen. Ze slagen er altijd weer in tegen te vallen als je ze in levenden lijve ontmoet.

Mary Ann en ik hebben eens een middag bij de artiestenuitgang van het Lyceumtheater rondgehangen om Henry Irving in een koets te zien stappen, om tot de conclusie te komen dat we onze tijd beter hadden kunnen besteden.

Je verwacht dat beroemdheden iets bijzonders zullen doen, zoals spontaan op je afstappen om te zeggen hoe fantastisch ze het vinden dat je ze aan staat te gapen, of op een witte wolk ten hemel stijgen. Maar in plaats daarvan lopen ze je voorbij alsof je niet bestaat, snuiten hun neus of doen iets anders teleurstellend menselijks.

Nu stond ik tegenover de man die heel Londen kende van zijn boeken en toneelstukken, van zijn lezingen en de ontelbare diners waarbij hij de hoofdgast geweest was, van de artikelen in de kranten en tijdschriften, en ik kon alleen maar denken: God, ben jij even lelijk!

Terwijl ik zijn hand schudde en mijn naam mompelde, keek ik naar zijn gezicht dat de vorm en de kleur van een cheshire-kaas had en zijn bruine haar, dor van het krulijzer. Maan! schoot het door me heen, Maan!

Ik was snel goed geworden in het ontmaskeren van mensen en dat maakte de wereld er niet mooier op. Hij viel tegen. Maar manen zijn manen en ze willen schijnen, of ze nu van kaas of van goudstof gemaakt zijn. En ze laten de sterren om hen heen twinkelen. Althans, dat is wat manen denken dat ze doen. Want er zijn sterren die zo fel branden dat het lijkt of ze het maanlicht willen laten verbleken. Kometen die als vuurpijlen langs de hemel schieten.

Terwijl ik hard nadacht over een vraag die intelligenter was dan 'Meneer Wilde, mag ik uw handtekening voor het album van mijn zusje?', had de gouden sprookjesprins Trops bij de arm genomen en informeerde ietwat verongelijkt of hij hem weleens vermoeiend had gevonden. 'Nee? Dat dacht ik wel! Oscar is zo snel vermoeid de laatste tijd. Ik zeg hem dat hij oud wordt, maar dan kijkt hij me aan of ik hem beledig en praat een hele middag niet meer tegen me! Zeg, is dat kinderachtig of niet?'

Trops mompelde, hulpeloos glimlachend, een onsamenhangend antwoord. Hij leek net zo overdonderd als ik. Blijkbaar was ook hij niet bestand tegen zoveel onbeschaamde schoonheid.

De Maan fronste zijn wenkbrauwen en ik probeerde ondertussen alles wat ik over hem en deze blonde komeet gehoord had te vergeten. 'Het heeft niet zozeer met kinderachtigheid te maken, Bosie,' zei hij, alsof hij zich moest verdedigen (wat me van hem tegenviel), 'alswel met het voor de zoveelste maal vertellen van hetzelfde verhaal.'

'Wel, dat doe jij ook!' antwoordde de jongen. 'Oscar, jij vertelt de verhalen die jij het interessantst vindt ook altijd opnieuw en opnieuw.'

'O ja, maar die worden dan ook werkelijk elke keer interessanter!' De Maan lachte een klein, zelfingenomen lachje en de komeet schoot langs zonder schade aan te richten.

'Wel, Augustus weet vast nog niet alles,' zei de jongeman, 'en ik ben van plan hem geen moment te vervelen!'

En de arme Trops werd zonder pardon afgevoerd naar een marmeren tafel waaromheen zich een kring mannen in avondkleding verzameld had.

Vincent volgde hen, zich uitputtend in ongemakkelijke algemeenheden waar de Maan nauwelijks notie van nam.

Aubrey porde me in mijn ribben. 'Vooruit, heb je 't niet gehoord? We zijn op audiëntie uitgenodigd bij de purperen keizer. Voorwaar een te grote eer om aan ons voorbij te laten gaan! Laten we ons knixje nog even oefenen!'

Ik dwong mezelf met hem mee te gniffelen. Op de een of andere manier bleef ik mensen ontmoeten met wie ik niks te maken wilde hebben. Maar goed, kon dat deze Adrian nog iets schelen? Ik mikte de groene bloem in een leeg champagneglas en liep Aubrey achterna. 'Het zal me een rotzorg zijn,' mompelde ik tegen mezelf.

Het was mijn bedoeling geweest een onopvallend plaatsje net buiten de kring te zoeken, me voor het eerst in mijn leven als een muurbloempje te gedragen. Maar in de stoelendans die volgde, zorgde het toeval ervoor dat ik precies voor de wijnkoeler kwam te zitten, tussen de Maan en Aubrey in, en dus tussen de drie gangmakers van die avond.

In de ronde van vluchtige en luidruchtige begroetingen die volgde, werd ik als naamloze nieuwkomer haast terloops aan iedereen voorgesteld.

Om te beginnen was er Max. Een vreemde, slaperig uitziende jongeman met het gezicht van een baby en de ogen van een oude man. Hij had een prille, maar glanzende carrière als schrijver, cartoonist en feestganger en een tot de verbeelding sprekende naam, die hij deelde met een van Londens bekendste acteurs: Herbett Beerbohm Tree. Tot mijn opwinding waren ze inderdaad familie, halfbroers.

Naast hem zat de kleinste man die ik ooit gezien had, zelfverzekerd gekleed in een donker kostuum dat hem op een jongen deed lijken die de klerenkast van zijn oudere broer geplunderd had. Hij droeg een bril met ronde glazen, waarin elke lamp in het restaurant weerspiegeld leek te worden en had steil, ravenzwart haar, dat nonchalant over zijn voorhoofd zwiepte. Zijn naam was William Rothenstein, hij was tweeëntwintig jaar oud, kunstschilder en wereldberoemd in Parijs, waar hij iedereen kende, van Whistler tot Degas.

Max en Will bleken goede vrienden van Aubrey te zijn en al snel waren ze in een druk gesprek verwikkeld, waarbij de woorden met de snelheid van kogels heen en weer schoten.

Aan de andere kant van de tafel zat Frank Harris, volgens meneer Wilde de enige hoofdredacteur in de Londense krantenwereld die zijn kolommen met werkelijk interessante leugens vulde. Hij was een reusachtige dwerg van een man, met een stem die op de grote vaart ongetwijfeld uitstekende diensten verricht zou hebben als misthoorn. Hij had een grote, agressief opgedraaide snor, waar met angstaanjagende nonchalance grote hoeveelheden whisky onder verdwenen. Hij was net bezig een gedetailleerde anekdote aan zijn buurman te vertellen, waarin een Engelse lady, een doos sigaren en een schip vol Braziliaanse matrozen die twee maanden op zee waren geweest, een hoofdrol speelden. Hij onderbrak zijn luidruchtige vertelkunst even om me de hand te drukken en trakteerde daarna het hele restaurant op de pointe.

'Frank, werkelijk!' De buurman, voor wie de anekdote eigenlijk bedoeld was, schudde afkeurend zijn hoofd, terwijl zijn mondhoeken vermaakt omhoog krulden. 'Is dat nu een manier om een nieuwe gast aan tafel te begroeten? Dat de jongen de zaak nog niet uit gerend is!' Hij stak zijn hand uit over de tafel om zich voor te stellen. 'Robbie. Ik hoop niet dat we je afgeschrikt hebben.'

Ik zei dat ik niet zo snel bang was en nam dit laatste lid van de purperen hofhouding in me op, een levendige, leeftijdsloze Puck met ondeugende, maar vriendelijke ogen. Het verbaasde me niet dat Vincent naast hem ging zitten.

'We hebben je hier nog nooit gezien. Nu moet je natuurlijk wat over jezelf vertellen,' zei hij.

Ik keek naar Trops die geheel in beslag genomen werd door de sprookjesprins, die een notitieboek onder zijn neus geduwd had, waarin hij met zo'n nieuwe, peperdure vulpen zinnen aantikte als mi driftige schoolmeester met een aanwijsstok.

Ik vroeg me af wat ik zou vertellen. Ik had het vermoeden dat de waarheid hier aan tafel wel uitgesproken zou kunnen worden, maar ik had geen zin om mezelf meer in de schijnwerpers te plaatsen dan nodig was. En zeker niet op die manier.

'Hij poseert voor Augustus en mij,' kwam Vincent me te hulp. 'Hij zal David zijn op mijn nieuwste schilderij.'

'Ah, Saul en David, ben je daar nu werkelijk nog steeds aan bezig, mijn beste Vincent?' De Maan schonk zichzelf een whisky in en vulde het glas bij met sodawater.

Vincent volgde zijn handen en antwoordde vlak, alsof hij zich ervoor schaamde dat hij eigenlijk nog niet begonnen was.

'Maar wat heb je dan met je tijd gedaan? Gegokt in Monte Carlo? Gedronken in Parijs? Gezeild op de Middellandse Zee? Geleefd? Vertel me dat het niet waar is, Vincent. Ik zou uitermate teleurgesteld in je zijn!'

Vincent lachte zuinig. 'Ik kan je helaas niet teleurstellen, Oscar, ik heb gewerkt.'

'Maar waaraan? Mijn beste jongen, wat heb je dan gedaan?'

'Wat hij gedaan heeft,' antwoordde Aubrey, die blijkbaar twee gesprekken tegelijk kon volgen, 'is het volgende: hij heeft zo ongeveer elk boek in het British Museum over het historische Palestina gelezen, iedere deskundige professor van Oxford lastiggevallen met vragen, complete maquettes van Sauls troonzaal nagebouwd en een oude lier uit Griekenland over laten komen. En nog steeds lukt het hem je te vervelen met twijfels over de historische juistheid van Davids sandalen. Kortom, Oscar, hij hangt nu al maanden de kamergeleerde uit.'

De Maan nam een slok whisky en bleef daarna een moment bedachtzaam in zijn glas staren. 'Dit is ernstig, Vincent! Toen je terugkwam uit Parijs had ik alle hoop dat je voorgoed van die Britse obsessie voor historisch detail genezen was, maar het Londense klimaat heeft je blijkbaar geen goed gedaan! Ik vraag me af wat we kunnen doen om je er weer bovenop te helpen, mijn beste!'

'Sigaretten,' zei de sprookjesprins die even van zijn notitieboek opkeek, 'geef hem gewoon een van die sigaretten die je vanmiddag hebt laten halen.'

Vincent maakte protesterende geluiden, maar werd volledig genegeerd.

'Geef er eens één door, Oscar. Nee, doe er maar twee, ik wil er zelf ook wel één.'

'Ik vraag me af,' merkte Aubrey terloops op, 'welk geneesmiddel ervoor nodig zou zijn om jou te genezen van die vervelende gewoonte van iedereen te lenen zonder ooit iets terug te betalen.'

'O, houd toch je mond, Aubrey. We moeten Vincent oplappen,' zei de sprookjesprins.

Vincent betoogde, gesteund door Frank Harris, dat een flink glas whisky al voldoende zou zijn. Hij zocht tevergeefs naar meer medestanders.

'Wel, misschien is het wat je nodig hebt,' zei Max.

'Ik ben bang dat hij gelijk heeft, Vince,' zei Robbie met een uitgestreken gezicht.

Trops mompelde onduidelijke aanmoedigende zinnen, terwijl Will uit de toon viel door lichtelijk afkeurend te kijken.

Ik gluurde naar de sprookjesprins, die lachend een sigaret tussen zijn vingers ronddraaide en vond hem volledig onweerstaanbaar. Hij had me rattenkruid kunnen laten roken, ik zou het niet geweigerd hebben.

Maar Vincent sloeg in een poging dapper te wezen zijn armen over elkaar en zei: 'En leg me maar eens uit wat er zo bijzonder is aan die verrekte dingen.'

Ik schoot in de lach, net als de rest van de tafel, maar waarschijnlijk niet om dezelfde reden. Ik behoorde niet tot het selecte clubje dat ingewijd was in de geheimen van deze magische sigaretten. Maar ik wist wel dat Vincent in dit groepje het jochie was dat graag bij de grote jongens wilde horen, maar zelfs met de grofste brutaliteiten en de gevaarlijkste waagstukken nooit aan hun eisen zou kunnen voldoen. Als ze de kans zouden krijgen, zouden ze niks van hem heel laten. Blijkbaar ging het in de dure restaurants van Londen net zo als op het schoolplein, zij het met meer elegantie. En meer onderhuids venijn.

De sprookjesprins leunde achterover in zijn stoel en stak een van de sigaretten op. Hij zoog irritant genietend de rook naar binnen. Ik hield met hem mijn adem in.

'Jij moet het vertellen,' zei hij met een zwaai van zijn hand in de richting van de Maan. 'Jij bent de beste spreker. Als iemand hem kan overtuigen, ben jij het. Jij kunt iedereen overtuigen.'

'Dat is alle vleierij die er nodig is,' hoorde ik Aubrey tegen Max fluisteren. En het leek erop dat hij gelijk had.

De Maan kuchte achter een witkanten zakdoek, als iemand die op het punt staat een speech af te steken, en ik bereidde me voor op minstens een kwartier verveling. Maar dat kwam er niet.

In The King's Arms hadden we onze eigen kroegorakels gehad. Kerels die met een paar borrels op de hele klandizie aan hun lippen hadden hangen met verhalen over Shanghai of Calcutta, exotische oorden die ze enkel in hun dromen of in de kolommen van kranten hadden bezocht.

'Die praat als 'n plaatjesboek,' was dan het oordeel en dat was een compliment.

Deze man praatte als een schilderij. Een schilderij zo groot als een huis, vol dingen die nooit bestaan hadden en nooit zouden bestaan, maar waar je meteen in wilde geloven omdat ze zo mooi waren. Sprookjes die uit Duizend-en-een-nacht en de verhalen van Andersen waren weggelaten omdat niemand ze zo mooi kon vertellen als hij. En ik was nog net zo gek op sprookjes als vroeger, toen ma ze aan Mary Ann en mij voorlas.

Ik luisterde gretig, alhoewel ik nog diezelfde avond de precieze woorden vergeten zou en me vooral de magie zou herinneren.

In dit sprookje schilderden twee kunstenaars dezelfde vrouw: een luciferverkoopster, achttien jaar en eeuwenoud, en zo gewoontjes als een maandagmorgen.

De ene kunstenaar, een van de moderne soort die schilderde in de bruinen en grijzen van de Londense modder en mist, zette haar neer aan een wankele cafétafel en drukte haar een glas gevaarlijk groene drank in de hand. Daarna besteedde hij uren aan het mengen van de juiste kleur verf voor het verschoten leer van haar schoenen, brak hij zich het hoofd over de lichtval die de wallen onder haar ogen het best uit zou laten komen en maakte hij een uitgebreide studie van haar dunne, doffe haar.

Toen het schilderij klaar was, stuurde hij het in voor de tentoonstelling van de Royal Academy, waarvoor het op grond van zedenbederf geweigerd werd, en voor de tentoonstelling in de New Gallery, waar het een schandaal veroorzaakte. Zijn naam als kunstenaar was gevestigd: oudere kunstcritici donderden over de verderfelijkheid ervan, studenten schaften reproducties aan en Bernard Shaw schreef een vlammend artikel over het verband tussen armoede en drankmisbruik onder de lagere standen. Liefdadige dames bezochten vervolgens onder escorte cafés in Oost-Londen om de vrouwen aldaar te wijzen op de voordelen van ongevaarlijke dranken als warme chocolademelk en thee en leverden commentaar op de grove gezichten van die beschonken, reddeloos verloren zondaressen die door de schilder zo treffend op het doek waren vastgelegd.

Terwijl dit allemaal gaande was, ontmoette de luciferverkoopster op straat de andere kunstenaar. Nu, dit was een man, zo vertelde de Maan, die graag rookte. Een man met louter goede eigenschappen, waarvan verreweg de beste was dat hij een uitstekend leugenaar was. Hij schilderde nooit naar het leven zoals het was, maar naar het leven zoals hij wilde dat het was, of zoals het niet was.

Want nooit trof hij in Londen een vrouw met de lange hals van zijn Madonna's of de gevaarlijke lippen van zijn Lamia's. Zulke halzen en lippen zijn in Engeland al jaren uit de mode en daarom dragen de vrouwen ze niet meer.

Welnu, onze luciferverkoopster had geen geld voor frisse, rode wangen, mollige armen, blonde krullen of andere modegrillen en ging dus door het leven met een paar onyxzwarte ogen, zo oud als die van Cleopatra. Maar wat kan een kunstenaar wel niet zien in een spiegel van onyx? Hij nam haar mee naar zijn atelier, spreidde haar als een kostbaar weefsel over de sofa en staarde uren, in de schemer van kaarslicht, in haar zwarte ogen.

Wat hij zag, was niet veel bijzonders: de lege, door te veel schraal bier afgestompte geest van een vrouw uit de arbeidersklasse, met hier en daar een dwaze droom en het spook van een teleurstellende romance. Maar omdat hij een echte kunstenaar was, en dus een meesterlijk leugenaar, zag hij veel meer.

In de schemering groeiden papavers, met hartjes zo zwart als haar ogen, honderden papavers, tot een rood-met-zwarte japon geweven, zo wijd als een bloemenveld, zo zacht als de armen van een slapende minnaar. Een japon die haar lichaam overwoekerde met de bloemenpracht van een woestijn na een zeldzame regenbui. En om haar heen fladderden vlinders, vlinders met vleugels van zwart email en zilver filigrein, dronken van de zoet-bittere honing, diep uit de kelken van de papavers. Vlinders die een dunne zijden sluier over haar gezicht uitspreiden, waaronder haar lege ogen blonken als caleidoscoopglazen vol glitters en sterren.

Natuurlijk werd ook dit schilderij geweigerd voor de Academy en bekritiseerd in de New Gallery, want Waarheid en Leugen zijn voor de filister beide even afkeurenswaardig. Maar onder enkele vrouwelijke bezoekers van de tentoonstelling deed zich een vreemd verschijnsel voor. Een ware vogue voor onyxzwarte sterrenogen verspreidde zich langs de meer artistieke huizen van Brompton en Mayfair. Elke schilder die zich voor een portret in de salon aandiende, vond daar dezelfde donkere spiegels die alleen leken te weerkaatsen wat in zijn dromen bestond. Niet langer drongen parelkettingen, schoothondjes of de nieuwste jurken uit Parijs zich op de voorgrond, maar exotische arm- en enkelbanden, bedrieglijk spinnende panters en gewaden die Griekse priesteressen beslist niet misstaan zouden hebben. Stoelen en sofa's werden vervangen door tronen en offerstenen, opgestoken haren tuimelden in watervallen van losbandige lokken over naakte schouders.

Er was geen twijfel over mogelijk dat de Kunst de aanval op de stad had geopend. Sinds de dagen van de Grote Brand was het aanzien van Londen niet meer zo veranderd. De warenhuizen begonnen geheimzinnige potjes kohlzwart en albastwit te verkopen en modeslavinnen zochten op Piccadilly Circus naar professionele verfsters die hen in konden wijden in de mysteriën van de cosmetica. Dominees hielden voor een gemeente van zwarte ogen en geverfde lippen donderpreken over de vreselijke straffen die de Delila's van deze tijd in de hel te wachten zouden staan. De Prins van Wales zond zijn minnaressen make-updozen met uitgebreide instructies en de rage was een feit. De magie van Verf en Leugens was tot in de hoogste kringen doorgedrongen.

Het schilderij van de luciferverkoopster werd, toen het na enkele jaren als reproductie boven elke Engelse haard had gehangen, aangekocht door de National Gallery en trots tentoongesteld naast de Constables, de Gainsboroughs en de andere pilaren van Engelse trots en traditie.

Ruskin, onze meest befaamde kunstcriticus, schreef er een artikel over en beweerde met stellige zekerheid dat de schilder nooit naar een bestaand model had gewerkt. En natuurlijk, omdat hij de grote, oude man was die hij was, had hij gelijk. Deze vrouw had nooit bestaan. De geest van de kunstenaar had haar geschapen en nu bezocht ze elk societyfeest in een wolk van lotusparfum en papaverdampen. Want het is nu eenmaal een even geheime als eeuwig vaststaande wet dat het leven en de natuur zich naar de kunst voegen en niet andersom.

Het is verbazingwekkend hoeveel je een man kunt vergeven. Ik had Trops al meer vergeven dan ik voor mogelijk had gehouden, omdat hij aardig was, en goed gezelschap. Nu vergaf ik de Maan de Maan te zijn, zonder er een seconde over na te denken. Ik vergaf hem het doffe, geverfde haar, het bleke, pafferige gezicht en de ringen, op het moment dat hij begon te vertellen. Hij had een stem waar je naar luisterde, zonder dat je wist of je wilde of moest luisteren, sprak over dingen waar je morgen met je maten om zou lachen, maar die je nu, zolang je zijn stem hoorde, aannam alsof ze in de bijbel stonden. Hij liet je geloven in dingen waar je nooit in had willen geloven en instemmend knikken bij dingen waarvan je zeker wist dat je het er niet mee eens was.

Ik keek de kring rond, naar de purperen hofhouding die even zijn eigen verhalen vergat en luisterde, en naar mezelf in een van de spiegels. Het plezier in mijn ogen was een schokkende verrassing. Ik was hier niet eens zo slecht op mijn plaats. Ik begreep wat de schilder in de onyxzwarte ogen van de sigarettenverkoopster gezien had, hetzelfde wat Gloria en ik in de duisternis van Londen gezien hadden: de sterren die een goede leugenaar aan de hemel kon schilderen. Ik hoorde hier thuis omdat ik dat begreep.

Vincent deed ondertussen zijn best er niets van te begrijpen, vroeg wat de papavers ermee te maken hadden en werd hartelijk uitgelachen.

'Je snapt er werkelijk niets van, ouwe jongen!' bulderde Frank Harris medelijdend. 'Denk je werkelijk dat iemand geïnteresseerd is in de sandalen van zo'n verstofte Israëliet? Weet je wat de mensen willen? Ik zal je vertellen wat de mensen willen. Sensatie, ophef, schandaal, knokken en kussen, stop dat in je krantenkolommen en je verkoopt! Elke krantenredacteur weet dat! Wat jij zou moeten doen, Vincent, is een doorsnee Londense schooljongen vragen wat hij aan zijn wand zou willen hangen. Als je dat zou schilderen, verkocht je sneller schilderijen dan je ze kon schilderen. Jij knul, wat zou jij willen zien?'

Niet berekend op die vraag, die me het middelpunt van de belangstelling maakte, kreeg ik opnieuw een kop als een tomaat. Maar toen dacht ik: verrek maar. Ik was Vincent niet. Ik was niet bang voor ze, althans, dat zou ik nooit toegeven. Ik was net zo goed als zij.

Ik gaf prompt antwoord, zonder me zorgen te maken over wat ze van dat antwoord zouden vinden: 'Koningin Ayesha uit She van Rider Haggard, en haar paleis in Kôr.'

Het boek was pa's cadeau geweest voor mijn twaalfde verjaardag, ofschoon ma gemeend had dat ik er nog te jong voor was. Ik had het meteen aan mijn collectie favoriete avonturenboeken toegevoegd en het slechts na vele dure beloften er echt — echt — goed op te passen aan Gloria uitgeleend. De avonturen van professor Holly en zijn pleegzoon Leo met kannibalen, negerkrijgers en de eeuwig jonge koningin Ayesha in haar stad van graftombes hadden me maandenlang elke sixpence zakgeld doen sparen voor een overtocht naar Afrika en het Grote Avontuur.

Ik bleek geen slecht antwoord gegeven te hebben.

'Ja,' zei de Maan knikkend. 'Je moet de tombes van Kôr voor hem schilderen, Vincent. Niemand heeft ze ooit gezien en dus zul je er in het British Museum niets over kunnen vinden. Je zult ze zelf moeten ontdekken, Vincent!'

Vincent glimlachte ontwijkend over de rand van zijn glas en nam een slok wijn. In de hoop dat de purperen hofhouding tot een ander gespreksonderwerp zou overgaan, begon hij met Will een gesprek over Japanse prentkunst, waar hij zich maar geen mening over kon vormen. Robbie en Aubrey raakten al snel betrokken bij de discussie en ik verwachtte nu weer genegeerd te worden. Maar daar vergiste ik me in.

Een glas roze champagne en een doos Egyptische sigaretten leken na een vingerknip van de Maan als bij toverslag voor mijn neus te verschijnen. Ik dronk en ik rookte en voor ik het in de gaten had, was ik met hem aan het praten.

Ik vertelde hem over Treasure Island en alle andere boeken die ik eens gelezen had of eens had moeten lezen. Over de schilderijen die altijd onder mijn bed gelegen hadden. Over Tosca, de enige voorstelling van Sarah Bernhardt in Londen die ik ooit gezien had. Dingen waar ik tot nu toe alleen maar met Mary Ann over had kunnen praten en die ik nu zomaar aan een volslagen vreemde vertelde, iemand tegen wie ik eerder die avond alleen nog 'meneer' had durven zeggen. Maar de woorden stroomden als wijn en water. Ik kon ze niet stoppen en ik wilde ze ook niet stoppen. Ik voelde me vrij hem aan te kijken en zag dat hij, bij alles wat hij was, vooral vriendelijk was en me nooit uit zou lachen om de blunders die ik ongetwijfeld voortdurend maakte. Ze leken me zelfs, als ik me niet vergiste, in zijn ogen een zekere charme te verlenen. Hij scheen me te mogen en ik dacht er verder niet over na. Ik was allang blij aardig gevonden te worden, om wat voor reden dan ook.

Ongemerkt gleden de wijzers van de klok voorbij middernacht. De sprekers kwamen op gang. Nieuwe flessen wijn werden besteld, sigaretten gekruid met snufjes opium doorgegeven, verhalen, geheimen en luidruchtige lachbuien zorgeloos met het hele restaurant gedeeld.

Vincent rookte een halve sigaret (niet meer) en begon herinneringen op te halen aan Parijs, vorig voorjaar, toen hij, Trops, Will en Aubrey elkaar voor het eerst ontmoet hadden.

De sigaretten hadden mij vaag en rozig gemaakt. Ik luisterde naar hun gesprekken, muzikaal, maar grotendeels onbegrijpelijk alsof ze gevoerd werden in de taal van een land hier ver vandaan.

'Ik vergeet nooit dat jij me in het Louvre vertelde dat je Ingres een groot schilder vond, Vince. We hebben erover geruzied tot bij de Venus van Milo.'

'Ik dacht dat we het museum uitgezet zouden worden!'

'Vertel me niet dat jullie ruzie gemaakt hebben voor de Venus van Milo, Will! Ze is een dame die in stilte aanbeden moet worden. Als ik in Parijs ben, neem ik altijd een aantal uren de tijd om haar te bewonderen.'

'Hm, Oscar, zou je erg teleurgesteld zijn als ik zeg dat ik in Le Rat Mort een hoer gezien heb met precies hetzelfde profiel? Maar zij was natuurlijk wel fatsoenlijk gekleed.'

'Over fatsoenlijke kledij gesproken, heb ik niet iets gehoord over een incident met enkele Amerikanen in Versailles datzelfde voorjaar...'

'O, Frank, dat verhaal wil je absoluut niet horen!'

'Frank kennende, is dit precies het soort verhaal dat hij horen wil, Vincent. En trouwens, het waren afgrijselijke mensen! Ze spraken Frans uit taalgidsen en hun vrouwen zagen eruit alsof ze elke sculptuur in de beeldentuin met gezonde, zedige jersey wolletjes hadden willen bedekken. Ze vroegen erom!'

'Laat Aubrey het vertellen, Vince. Het is een verhaal dat informatie bevat waar de beschaafde wereld groot belang in stelt. Hoe Schrik Ik Amerikanen Af? Een definitief antwoord op die vraag zou het leven op bals en tuinfeestjes zoveel aangenamer maken!'

'Dank je, Augustus. Wel, zoals ik al zei, we moesten wel iets doen. Wij waren goddelijk, de dag was goddelijk, het uitzicht was goddelijk, we konden hun storende aanwezigheid absoluut niet tolereren. Nu, de oplossing was in ons geval vrij eenvoudig. We zaten aan de oever van een meer dat Monet dolgraag had willen schilderen. Wat zou er vanzelfsprekender zijn dan een zwempar-cij? Dus we begonnen ons uit te kleden.

De mannen rond de tafel barstten in gelach uit, terwijl de rest van het Café opkeek, gretig om te weten wat er gezegd was. De Maan maakte een opmerking over nieuwwereldse journalisten als de enige Amerikanen zonder schaamte, die aan elke tafel gehoord werd.

Aubrey leunde grijnzend over de tafel naar Vincent. Hij zwaaide zijn sigaret rond als een toverstaf. 'We moeten weer eens naar Parijs gaan, Vince.'

'Volgend voorjaar,' stelde die voor. 'Laten we volgend voorjaar gaan.'

Het was de eerste keer dat ik hem ergens enthousiast over had gezien en ik probeerde me hem voor te stellen als een van die Engelse jonge honden, losgelaten in Parijs. Maar ik kreeg het niet voor elkaar.

'We zouden allemaal moeten gaan,' zei Trops met een stem dik van de wijn en de emotie. 'We zouden allemaal naar Parijs moeten gaan om te leven in zonde en gelukzaligheid.'

De sprookjesprins legde een hand op zijn arm en verklaarde dat dat prachtig gesproken was.

Robbie hief zijn glas en toastte op: 'Parijs, Zonde en Elysium.'

Frank Harris sprong overeind om zijn toast te beantwoorden en gooide de wijnkoeler om.

De avond eindigde in chaos. Ik had drie uur op de Olympus doorgebracht.

XIV

Een mooie morgen om zelfmoord te plegen

— Wijze raad (vanTrops!) — Ik blijk een

strafblad te hebben — De Grote Liefde

— Op straat gezet worden door een

vriend, een hele troost!

Sommige Londense ochtenden ruiken naar schoon wasgoed. Dan lijkt het of de wind van zee waait, de straten schoon zijn en de klerken fluitend naar hun werk gaan. Kortom, op bepaalde ochtenden is Londen zichzelf niet.

Op precies zo'n ochtend werd ik wakker met de smaak van te veel wijn en sigaretten in mijn mond en gaf over in een po die ik op goed geluk vanonder een bed trok dat niet het mijne was. Het was dat van Trops.

Terwijl een koortje meerstemmig tsjilpende mussen in de dakgoot mijn opkomende 'o... hell'-gevoel begeleidde, probeerde ik me te herinneren wat er die nacht na onze thuiskomst gebeurd was. Het enige wat er bij me boven wilde komen, was het beeld van mij, poedelnaakt op het bed op en neer springend met een fles champagne in mijn handen (Champie Charlie scheen het begeleidend wijsje bij deze voorstelling te zijn geweest), en Trops die het schuddebuikend aan lag te kijken met een pik waar je de vlag aan kon ophijsen. Maar gezien onze toestand bij het verlaten van het Café Royal waren deze denkbeelden waarschijnlijk enkel en alleen aan de uitwerking van de magische sigaretten toe te schrijven. We waren vast niet tot veel in staat geweest.

Ik graaide onder de dekens naar mijn onderbroek, sloeg een overhemd om mijn schouders en wankelde naar het raam voor wat frisse lucht.

Beneden in de straat deed de melkboer fluitend zijn ronde en klitten wat huisvrouwen bij elkaar, voorzien van melkkannen en roddels. Ze keken op toen ik onhandig het raam opengooide en 'goeiemorwe' mompelde. Eén draaide resoluut haar hoofd om alsof ik de po voor haar neus leeggegooid had en begon een gesprek, waarvan de eerste zin leek op: 'Hij heeft d'r weer één.'

Ik trok mijn hoofd weer naar binnen en bedacht dat dit een dag was om maar in bed te blijven. Maar om halfelf werd ik in Came-lot verwacht. Voor mijn eerste poseersessie.

Ik liet me terug op de matras vallen en boerde de laatste restjes putlucht en frustratie de wereld in. Op dat moment kwam Trops de kamer binnen waggelen in een nachthemd als een bedoeïenentent. Hij zag lichtelijk groen en zijn gewoonlijk onverwoestbare humeur leek hem in de steek gelaten te hebben. Bezoekjes aan de 'Olympus van het Londense godenpantheon' schenen hun prijs te hebben.

Hij ging op de rand van het bed zitten met zijn hoofd in zijn handen. 'Sommige morgens,' verkondigde hij, 'zijn geschapen voor zelfmoord.'

Ik knikte en legde een meelevende hand op zijn heup.

Hij keek op. 'Dus nu heb je iedereen ontmoet,' zei hij.

Ik glimlachte en iets van het plezier van de vorige avond kwam weer terug. 'Ja.'

'Vind je ze aardig?'

'Eh... ja, ik vind ze best aardig.'

'Vind ze maar niet te aardig,' zei Trops.

'Wah? Hoezo?' vroeg ik. Trops die je voor vreemde mannen waarschuwde, dat was iets heel nieuws. 'Moet ik dan beleefd weigeren als ze me een snoepje aanbieden en vragen mee te gaan? Daar had ik eerder aan moeten denken, Trops!'

Hij liet die schimpscheut aan zich voorbijgaan en masseerde zijn voorhoofd. Het hielp niets. De rimpels die er zaten, bleven er gewoon zitten. 'Dat is het niet. De meesten zijn gewoon goede vrienden. Ze zullen je nooit in de problemen willen brengen. Ik zal je nooit in de problemen willen brengen, Adrian.'

'Wat voor problemen?' Ik werd weer een beetje wakker. Wat voor problemen?

'Ik heb een tijdje geleden wat stomme dingen gedaan,' zei Trops. 'Mensen ontmoet die ik beter niet had kunnen ontmoeten. Naar personen geluisterd naar wie ik beter niet had kunnen luisteren. Niet dat er echte schade aangericht is, maar... Ik weet wat er gebeuren kan, Adie.'

'Ga je me nou vertellen waar je het over hebt, Trops?'

Hij gaf de strijd tegen de rimpels op en liet zijn handen in zijn schoot vallen. Hij keek me aan. 'Wat vind jij van Lord Alfred, Adie?’

'Lord Alfred?'

'Bosie, we noemen hem allemaal Bosie. Maakt niet uit. Wat vind je van hem?'

Ik haalde voorzichtig mijn schouders op. Er begon me een licht op te gaan. Ik wist waar dit om draaide. En zonder mijn houten kop en dat dozijn biljartballen in mijn maag had ik er beslist om gelachen.

'Gewoon. Wel aardig, best knap.'

'Je bent verwend, onverantwoordelijk en zo gek als de Maartse Haas vergeten,' vulde Trops aan.

'Je bent jaloers!' zei ik ronduit.

'Jal-jaloers!' Trops deed een poging om te lachen, wat hem slecht bekwam. 'Adie, ik ben nooit jaloers. Ik denk dat het egoïstisch is om iemand van wie je houdt alleen voor jezelf te houden. Dat is het principe van het huwelijk en kijk maar eens wat een ellende daarvan komt! Maar er is een verschil tussen vrije liefde en harteloze liefde...'

'Harteloze liefde?'

'Dat is geen tegenstelling. Of misschien wel en juist daarom niet ver bezijden de waarheid. Mensen gebruiken. Mensen pijn doen. Daar gaat het om.'

Ik begon mijn overhemd dicht te knopen en vroeg me af of Trops dan nog nooit iemand pijn gedaan had. In elk geval niet zonder goede bedoelingen.

'Ik dacht dat jullie vrienden waren,' zei ik. 'Dat je hem zo decoratief vond en zo.'

'Hij is ook mijn vriend. Maar als je vrienden met iemand bent, wil dat nog niet zeggen dat je blind bent voor zijn fouten. Ik zie Bosie graag. Dolgraag. En hij is aardig en getalenteerd en knap... Die jongen is de meest aanbiddelijke halfgod die ooit de Londense salons en restaurants heeft opgesierd. Maar juist daarom is het zo gemakkelijk je in dat engelengezichtje te vergissen. Hij heeft... bepaalde hebbelijkheden en voor je hem nog eens aan gaat staren of hij het achtste wereldwonder is, Adie, moet je eerst een paar dingen over hem weten.'

Ik draaide me op mijn buik, betrapt en beledigd, en van plan maar half te luisteren.

'Om te beginnen, hij is een lord en mocht je het vergeten zijn, hier in Engeland bestaat er een groot verschil tussen lords en gewone stervelingen. Een nederige klerk die bij je in de schuld staat, is een blok aan je been, een lord die je een fortuin schuldig is, een eer. Verwacht niet dat hij je ooit iets terug zal betalen, in geld, liefde of vriendschap. Lord Alfred Douglas staat bij je in het krijt en is dat geen eer genoeg? 't Bewijst dat je hem kent! Maar goed, dat kun je de jongen niet aanrekenen. Gevolgen van een adellijke opvoeding zullen we maar zeggen. Zijn vader...'

'De oude baviaan,' mompelde ik.

'De oude baviaan heeft wat dat betreft zijn steentje bijgedragen. Voornamelijk door altijd van huis te zijn. Druk met de verplichtingen die het leven van een lord zo waardevol maken: de jacht op vrouwen en vossen, in die volgorde. Voor kinderen geen tijd: je verwekt ze, stuurt ze naar kostschool, voorziet ze van geld, hangt af en toe de bullebak uit om te laten merken wie het in de familie voor het zeggen heeft. Iets meer kun je van zo'n drukbezet man toch niet verwachten?'

'Ze haten elkaar,' zei ik.

'Mensen die veel op elkaar lijken, haten elkaar vaak,' zei Trops.

'Lijken ze dan veel op elkaar?'

'Wel, er zijn bepaalde familietrekjes,' vertelde Trops met iets wat een grijns benaderde. 'Je hebt het in Willis's gezien. En als senior in zijn tijd een beetje een rokkenjager was, dan is junior.

Ik weigerde de flauwe grap af te maken.

'Dat wat ik gisteravond tegen hem zei: "oneerlijke concurrentie". Dat was niet serieus bedoeld, niet helemaal serieus, maar... Wel, Bosie heeft de neiging het speelgoed van andere jongens mooier te vinden dan het zijne.'

Ik draaide met mijn ogen. 'Praat normaal, Trops.'

Hij knikte, met de rimpels nog in zijn voorhoofd. 'Goed, goed.

Maar ik denk dat je moet weten... Robbie zou je kunnen vertellen... Vorige zomer is er iets gebeurd. Kostschooljongen uit Brugge. Drie aanbidders. Grote puinhoop. Bijna verkeerd afgelopen. Robbie moest een paar maanden onderduiken in een Zwitsers kuuroord. Bosie werd net niet gerechtelijk vervolgd. Oscar.

'Sorry,' viel ik hem in de rede, 'ik geloof niet dat ik meer wil weten.' Maar direct daarna kon ik het toch niet laten te vragen: 'Die twee, hoe zit dat?'

Trops haalde zijn schouders op. 'Wat kan ik zeggen? Echte liefde: Grote Gelukzaligheid, Diepe Ellende. Rozengeur en maneschijn en regelmatige explosies. Je kunt niet lang met Bosie samen zijn voor er iets ontploft. Vooral als je iets om hem geeft. Wat Oscar doet. Of deed. Ik weet het niet. Nu zijn ze, geloof ik, alleen nog goede vrienden. Tot de volgende ruzie.'

'Liefde is als de mazelen...' citeerde ik afwezig.

'Ja,' zei Trops, 'dat kun je wel zeggen.'

Daarna zwegen we even en luisterden naar de mussen die in de dakgoot nog steeds een vreselijk valse vroege-morgen-symfonie uitvoerden. Trops legde zijn hand op mijn hoofd en streek over mijn gemillimeterde haar.

'Je hebt het slecht met me getroffen vanmorgen,' zei hij. 'Ik gedraag me als een vervelende ouwe zeur.'

'Het komt door de sigaretten,' stelde ik, 'en de wijn. En Bosie de sprookjesprins.'

Hij schudde lachend zijn hoofd. 'Ja, dat moet het zijn. Weet je wat zijn nieuwste stunt zal zijn, Adrian? Een hekeldicht over zijn vader in de Pall Mall Gazette. Hij heeft het me gisteravond laten lezen. En ik verzeker je dat hij het gepubliceerd gaat krijgen ook. Hopelijk blijft de ouwe baviaan erin als hij het leest. Dat zou een hoop ellende besparen.'

Hij stond op, maakte een paar logge bewegingen die bij Trops voor gymnastische oefeningen door moesten gaan en draaide zich weer naar mij toe. 'Heb je al enig idee waar je gaat wonen?'

'Huh?' vroeg ik.

'Wel, je kunt hier niet blijven,' zei hij.

Ik trok wat van Trops' rimpels in mijn voorhoofd. Hier was ik niet op voorbereid. Ik had nog weinig plannen voor de toekomst, maar had wel gerekend op nog een paar weken bed and breakfast in huize Trops. Nu vroeg ik me af of dit hele gesprek soms een opmaat was geweest voor deze vraag. Trops wilde niet dat ik in de problemen kwam. Wilde hij zelf niet in de problemen komen?

'Kan ik hier niet nog even blijven? Een week of zo?'

'Ja, maar niet langer.' Hij probeerde nog maar eens een lachje. 'Ik heb nieuwsgierige buurvrouwen.'

'Dat weet ik,' zei ik. 'Bang dat ze je na gaan wijzen?'

Hij schudde zijn hoofd. 'Roddelaarsters kunnen je twee jaar dwangarbeid bezorgen, Adie.'

'Waarvoor? Illegaal onderverhuren?'

Hij boog zich naar voren en gaf me een kus, voordat ik kans had weg te duiken. 'Hiervoor. En ik ben blij dat je het niet weet. Daarom mag ik je zo graag.'

'Je kunt twee jaar krijgen voor kussen!'

Als geboren en getogen Oost-Londenaar was ik opgegroeid met de overtuiging dat wie er ook van wetten profiteerde, het niet de gewone mensen waren. Er schenen alleen maar wetten tegen van alles te zijn: tegen gokken, tegen drinken na sluitingstijd, tegen het pikken van een appel. Maar dit overtrof werkelijk alles.

'Wel, jij en ik kunnen twee jaar krijgen voor kussen. Nou ja, misschien niet direct voor kussen... Maar wel voor andere dingen die we gedaan hebben.'

'Ga je me vertellen dat dit gedoe ook nog eens strafbaar is?'

Dat was de druppel. Naast al het andere wat er niet deugde aan deze morgen, werd me ook nog eens verteld dat ik een strafbaar feit had begaan. In bed! 'Dat had je weleens eerder mogen vertellen!' zei ik.

'Het spijt me. Maar ik had er een reden voor om dat niet te doen.'

'Dat zal wel! Bang de kans op 'n lekkere wip te missen, zeker?' Ik was nu weer net zo kwaad op hem als een paar dagen geleden. Elke keer als ik er met veel kunst-en-vliegwerk in geslaagd was het leven leuk te vinden, gebeurde er weer iets waardoor het een puinhoop werd. Alles wat ik wilde, was een geweldig leven. Een fantastisch leven. Een sprookjesleven. Een volledig gezeur-, gezanik- en gedoe-loos leven. Zonder 'o...hell'-gevoel. Was dat nu te veel gevraagd?

Trops stond tegen de muur geleund, groen en gekwetst en moe, maar zoals gewoonlijk niet boos. 'De enige reden is,' legde hij met onuitstaanbaar geduld uit, 'dat dit de enige wet in Engeland is die de criminaliteit bevordert. En meer wil ik er niet over zeggen. Ik wil je op dit gebied graag onschuldig houden, Adie.'

Ik aarzelde of ik nu al mijn koffer vanonder het bed zou trekken. Maar deze keer had ik niet de moed zelf de deur achter me dicht te slaan. Hoe meer huizen ik achter me liet, des te minder er overbleven.

'Ik dacht dat je wat om me gaf,' zei ik, mijn toevlucht zoekend in verongelijkte verwijten.

'Dat doe ik ook. Ik mag je graag, Adrian. Erg graag. Maar...' Hij zocht naar woorden. Geen goed teken.

'Maar ik ben een hopeloze romanticus, Adie. Ik geloof in de Liefde. De Grote Liefde. Het is de mooiste manier om zelfmoord ce plegen. Alleen... nu nog niet. Nu nog lang niet.'

En niet ter wille van mij, vulde ik in gedachten aan. Ik was niet teleurgesteld. Het was gewoon zoals het was. Trops en ik, dat was niet de Grote Liefde, het was niet eens mazelen. Hoogstens het warme, zweverige gevoel voorafgaand aan een griepje. Of jeuk op een plekje waar je niet bij kon.

'Ik wil geen problemen, niet voor mij en niet voor jou. Maar als je ergens een kamer kunt vinden... We kunnen elkaar gewoon blijven zien. Je kunt altijd een middagje langskomen, Adie. Ik moet je portret nog afmaken, en we kunnen samen uitgaan. Plezier hebben. Als vrienden. Vrienden hebben het plezier, geliefden de problemen. Lijkt het je wat?'

Ik fronste.

'Toe, Adie.'

'Adrian.'

'Toe, Adrian.'

Ik zuchtte en gaf me voor de allerlaatste keer gewonnen. Ik werd weer op srraat gezet, maar deze keer tenminste door een vriend. Als dat geen troost was...

'Het is in orde, Trops.' Ik stond op om mijn armen om zijn nek te slaan en hem een kus te geven. Als een vriend natuurlijk.

XV

De prijs van een sprookje — Een heel andere Vincent

— David met de blote knieën — De beproevingen

van het poseren — Poëzie

— Een slechte baas

Omdat Trops' beurs na de vorige avond flink afgeslankt was, een uitgebreide zoektocht door het huis niet meer had opgeleverd dan één treurige halfpenny en ik geen zin had mijn eigen geld uit te geven, besloten we dat ik te voet naar Camelot House zou gaan. Het was tenslotte een mooie dag, van een wandelingetje zou ik vast opfrissen, ik had nog tijd zat, blablabla. Was het leven niet leuk?

Maar onderweg knapte mijn humeur op. Het was werkelijk een mooie dag en er stond me een rustige morgen te wachten. Geen wijn, geen sigaretten, geen hoofdpijn veroorzakende sprookjesprinsen. Vincent. Poseren. Twee uur stilzitten en je mond houden. Twee uur gegarandeerde, geruststellende verveling.

Het eerste wat me gebeurde toen ik de oprijlaan van Camelot House op liep, was dat ik bijna omvergereden werd door een bestelwagen met GUNTER’S op de zijkant. De koetsier had het blijkbaar te druk om me op te merken en keek niet om toen ik hem een woord naslingerde dat waarschijnlijk nog nooit in een goede buurt als deze was gehoord.

Toen ik het stof van mijn kleren had geslagen, zag ik dat heel Camelot in rep en roer was. Zeker een half dozijn dienstmeisjes en huisknechten was bezig dozen en schotels naar binnen te dragen, omgeven door het dure aroma van geroosterd lamsvlees, knoflook, salie en munt. Kant-en-klaar-cuisine voor mensen die zo rijk en belangrijk waren dat zelfs hun personeel geen tijd had om te koken. De culinaire processie verdween via de personeelsingang het huis in, gevolgd door twee jongens met dozen chocoladebonbons. Ze waren nauwelijks uit het zicht verdwenen, of een huisknecht barstte naar buiten met een tros opgewonden keffende hondjes, gevolgd door een kerel met een pet die druk gebaarde naar een man op de bok van een bestelwagen. Gezamenlijk begonnen ze bloemstukken naar binnen te dragen die leken op kleine tropische eilanden met varens, palmbladeren en orchideeën in kleuren waar Trops beslist lyrisch van geworden zou zijn.

Ik bleef even kijken, terwijl het sprookje Camelot werd binnengebracht en vroeg me af hoeveel het kostte om Arthur of Guine-vere te zijn. Waarschijnlijk meer dan ik in tien levens met poseren kon verdienen. Maar je moest ergens beginnen...

Ik liep naar de voordeur en liet de klopper op het hout neerkomen. Net als eergisteren was het Palmtree die opendeed. De uitdrukking op zijn gezicht was er nu een van openlijke afkeer.

'Modellen gebruiken altijd de personeelsingang,' zei hij kortaf.

'Bedankt, meneer. Ik zal eraan denken. De volgende keer,' antwoordde ik en stapte langs hem heen de hal in. Wat deden huisknechten in hun vrije tijd?

Binnen leek ik midden in een huishoudelijke crisis beland te zijn. Camelot House was in rep en roer. Meubels werden heen en weer gesjouwd, kleden opgerold, moeilijk bereikbare plekjes afgestoft, kroonluchters en lambrisering versierd met guirlandes.

Lilian stond boven aan de trap als een kapitein op de brug en schreeuwde instructies naar een blonde man die zich met zijn hoed in zijn handen staande wist te houden in het gedrang. Palmtree zal jouw kostuum vanmiddag ophalen, lieveling, samen met de corsages. En mocht je een van de Rothschilds zien op de herensociëteit, zeg dan dat... — Nee, Travers, Beady! Dat dressoir moet daar weg! Ik had jullie toch gezegd waar ik het wilde hebben? — O, goed, ik zie je vanavond, Stuart liefste. Hier komt alles wel in orde. Maak je absoluut geen zorgen. Het zal een groots bal worden, dat weet ik zeker!'

De man, Stuart Farley blijkbaar, leek zich geen zorgen te maken. Hij leek me het soort man dat de dag met dertig ferme kniebuigingen begint en een blinde, kreupele bedelaar zou adviseren zich te vermannen en eens een fatsoenlijk vak te leren.

Ik deed een stap opzij om hem langs te laten. Hij tikte tegen zijn hoed en keek langs me heen. Hij leek op Vincent, met hetzelfde ronde gezicht en dezelfde scherpe, blauwe ogen. In tegenstelling tot Vincent behoorde hij echter niet tot de meelopers, maar tot de leiders van de groep. Maar dan wel een andere groep.

'O, de Mayfield-jongen!' Lilian verliet haar commandopositie boven aan de trap en boog zich met een van haar charmantste glimlachjes over de leuning. 'Vincent is al in het atelier. Gevlucht, denk ik. Ga er maar snel heen. Travers! Beady! Wat zei ik nu over dat dressoir?'

Ik vluchtte langs de arme Travers en Beady met hun ongewenste dressoir de hal uit, Vincent achterna. Zodra ik de deur van het atelier achter me sloot, verdwenen het lawaai en de drukte om plaats te maken voor licht, stilte en de al bijna vertrouwde geur van terpentijn.

'Ah, Adrian, goedemorgen.'

Vincent was bezig een stuk karton op een tafelezel te bevestigen en zag er zo fris uit als een hoentje. Een soort levende reclame voor matigheid in drank, en vooral in verdachte sigaretten. Het Leger des Heils had hem vast willen gebruiken.

Het verbaasde me dat hij me niet ergerde. Maar Vincent zonder Aubrey, Oscar Wilde of Trops was een andere Vincent. Ik zag het aan de manier waarop hij heen en weer liep, dingen regelde, tevreden constateerde dat alles geregeld was. Hij was in zijn element. Een vis die terug in de zee gegooid is.

'Ga maar even zitten. We gaan zo beginnen,' zei hij, terwijl hij een laatste rij verfpotjes op tafel zette: okergeel, nagelroze en een beetje groen. 'Huidskleuren,' legde hij uit.

'Zo groen zie ik toch hopelijk niet?' vroeg ik.

Hij lachte. 'Nee, een beetje groen zit in elke huid. Je voegt het toe voor het juiste effect. Vraag me niet waarom. Augustus Trops zou het je wel uit kunnen leggen.'

Ik grijnsde en ging op een stoel zitten voor de open tuindeuren. Je rook de zomer: de warme geur van droog gras en theerozen en een vlaag Italiaans ijs, die weet-ik-waar vandaan kwam. Vincent had zijn mouwen opgerold en ik zag dat de verfvlekken tot aan zijn ellebogen kwamen. Er kwam een bij binnenvliegen die in zijn donkere, krullende haar op zoek wilde gaan naar honing. Hij sloeg hem niet weg, misschien omdat hij het niet erg vond, maar waarschijnlijk omdat hij het niet in de gaten had. Ik keek naar de bij en zei niets.

'Ik denk dat ik het nu wel ken. Het was een goed idee om het in de tuin te gaan oefenen, oom Vincent. O...' Het roodharige meisje was door de tuindeuren binnengekomen, met een dik, in leer gebonden boek in haar hand. Ze was op de drempel blijven staan en keek me aan of ik een onverwachte en niet erg aangename verrassing was.

Ik vroeg me af of ik voor haar op moest staan, zoals heren dat voor dames doen. Maar ik wist nog niet of ik haar wel onder de categorie 'dames' kon scharen. Niets aan haar leek te kloppen: van haar witte kleine-meisjesjurk tot haar onmogelijke naam aan toe. Ze leek in stil protest uit haar net te kleine kleren te willen barsten. Een koekoeksjong in een eksternest. Ze deed me aan iemand denken die ik redelijk goed kende: mezelf.

We gaven elkaar een koele hand, die we snel weer terugtrokken, en informeerden beleefd hoe de ander het maakte. Ik denk niet dat het haar iets had kunnen schelen als ik de vliegende tering had gehad. Het meisje verschanste zich achter de grote houten werktafel en haalde haar schrijfmap te voorschijn. Ze doopte haar pen in de inktpot en begon met opgetrokken schouders te schrijven, het papier verborgen achter haar arm.

Ik zag Vincent naar haar kijken, aarzelend of hij iets moest zeggen. In plaats daarvan draaide hij zich naar mij toe. 'Ik wil vandaag eerst een houtskoolstudie maken. En daarna een begin maken met een studie in olieverf. Dat zal ongeveer twee uur duren. We nemen wel een pauze natuurlijk. Ik heb van Augustus gehoord dat je nog niet zo heel veel ervaring hebt met poseren. Dan kan het tegenvallen. En ik ben grondig, zoals je wel gehoord zult hebben... Een echte pietlut.'

Hij lachte om zichzelf voor ik het kon doen.

'Ik denk dat we nog twee sessies nodig hebben voor een complete olieverfstudie. En daarna komt het eigenlijke schilderij pas. Meestal werk ik daar een paar maanden aan, alhoewel ik je niet de hele tijd nodig zal hebben... En dan is er ook nog de vakantie. De familie gaat op een cruise over de Ionische Zee en het is de bedoeling dat ik meega... Maar...' Hij wreef nadenkend over zijn kin. 'Ik denk dat ik je in elk geval werk kan garanderen tot eind juli... het eind van het Seizoen... en daarna vanaf september.

Ik knikte en maakte ondertussen mijn berekeningen. Het gesprek met Trops en de pennyjacht van vanmorgen hadden me het geldvraagstuk weer in gedachten gebracht. Ik had één keer met een lege maag en geen cent op zak over straat gezworven en dat was meer dan genoeg. Geld was belangrijk. Met geld kon je misschien geen geluk kopen, maar wel vrijheid. En zoveel wijn en sigaretten als je maar wilde. 'Misschien kan ik in het begin drie keer per week langskomen,' probeerde ik.

'Dat lijkt me niet nodig,' zei Vincent, die er niet aan moest denken van zijn oorspronkelijke plannen afgebracht te worden. 'Ik heb wat kleren voor je klaargelegd in de berging hiernaast. Je kunt je daar omkleden. Er ligt daar ook een pruik en wat schmink, want we mogen aannemen dat David een wat donkerder huidskleur had dan jij. Dus heb ik een pot gekleurde crème gekocht. Als je dat op je gezicht en je armen en benen zou willen smeren

Ik luisterde hoe hij rustig uitlegde wat er gedaan moest worden en probeerde alles zo goed mogelijk te onthouden. Als ik nu een goede indruk maakte, bestond de kans dat ik vaker gevraagd zou worden, voor andere schilderijen.

Met mijn hoofd vol instructies ging ik de berging binnen, een kast zo groot als een kamer, op Vincents ordelijke wijze volgezet met alles wat een kunstenaar ooit nodig zou kunnen hebben. Op planken langs de wand lagen gipsafgietsels van wereldberoemde handen, voeten en armen uit Athene of het Oude Rome, die nu als voorbeeld dienden voor hedendaagse kunstenaars, op zoek naar de volmaakte klassieke vorm. Ik kon het niet laten er een paar op te pakken en ze griezelend op mijn hand te wegen. Ze waren perfect, tot de aders aan toe. Mooie, dode dingen. Daarnaast waren er planken en dozen vol rekwisieten die me aan het theater deden denken: aardewerken vazen en amfora's, Japanse waaiers, een compleet harnas, een opgezette eekhoorn en dito pauw, een buste van Shakespeare en een echt menselijk skelet, geïmporteerd uit India.

Er lag een hele wereld hier, die prachtig was, ook al bestond hij niet alleen in een onyxspiegel.

Verder waren er natuurlijk ook nog de meer alledaagse schildersbenodigd-heden: rollen stevig linnen, bundels papier in verschillende diktes, raamwerken om doek op te spannen, bijenwas en verfkisten voor buitenwerk.

Alles was voorzien van etiketten om het snel terug te kunnen vinden: kleine kaartjes met namen als INGRES PAPIER, plus de prijs en de zaak waar het gekocht was. Ik zag, behalve zaken in Londen, ook de namen van winkels in Parijs, Milaan en Wenen. Vincent Farley had blijkbaar een boeiender leven dan hij wilde laten blijken.

Ik scheurde me los met de gedachte dat ik mijn eerste serieuze werkgever beter niet kon laten wachten. Wat had hij voor me klaargelegd? Het kostuum hing over een stoel. Ik pakte het op en hield het voor me. Wat was dit? Een soort jurk met korte mouwen en wat stroken versiering langs de zomen. Een achterlijk, grof geweven kostuumstuk, waarvan ze de broek vergeten waren. Ja, ik zou gek zijn. Ik stond op het punt naar Vincent te stappen en hem te zeggen dat hij maar iemand anders moest zoeken om voor gek te staan. Maar in plaats daarvan zei ik: 'drie shilling' tegen mezelf en begon me uit te kleden.

Tien minuten later stapte ik, uitgedost als een volslagen idioot, het atelier binnen. Ik had een zwarte krullenpruik op m'n kop, die me in combinatie met mijn grijze ogen en bruin geschminkte huid precies op een theaterneger deed lijken. Mijn voeten (met vuile nagels, zag ik nu) waren in knellende sandalen gestoken en de achterlijke jurk was nog niet eens lang genoeg om mijn knieën Ce bedekken. Ik had te veel been, absoluut en schandalig te veel been. Het had me niet verbaasd als Vincent zijn nichtje met afgewend gezicht de kamer uit geleid had, maar blijkbaar waren ze wel wat gewend. Imogen keek niet op of om en Vincent tokkelde op een vreemdsoortig instrument dat nog het meest op een plat, opengewerkt en met snaren bespannen kistje leek.

'Dit is een lier,' legde hij uit. 'Een van de oudste instrumenten ter wereld. Je houdt hem zo vast; horizontaal voor je borst, of rustend op je armen. Je tokkelt erop met je vingers, of met een stukje bot. En door de klankkast onderaan wordt het geluid versterkt. Probeer het eens.'

Ik pakte het instrument aan, blij dat tenminste niet alle aandacht naar mijn knieën uitging, en plukte aan de snaren. Al snel wist ik er een melodietje uit te toveren.

Vincent schoot in de lach. 'Dat is de eerste keer dat ik What Cheer, Ria op een lier heb horen spelen!'

'Ik ken ook Knocked 'em in the Old Kent Road,' zei ik.

'Als je het maar laat!' Hij hief zijn handen ten hemel. 'Laten we aan de slag gaan.'

Dit was blijkbaar genoeg gekkigheid voor een morgen. Ik gaf hem gelijk. Hij was per slot van rekening de kunstenaar, ik slechts het model. We hoorden in alle ernst te werken en 'meneer' en 'jongeman' tegen elkaar te zeggen.

Ik ging op het podium op een krukje zitten en volgde Vincents aanwijzingen op, die me als de touwtjes van een marionet in de juiste houding trokken.

'Goed. Houd nu die lier vast zoals je daarnet deed. Plaats je been wat naar voren. Ja... Til je hoofd nu iets op, draai het naar rechts... Iets terug... Kijk naar die plank met flessen daar. Juist! En blijf nu zo zitten.'

Hij haalde de kleine ezel en zette hem op zijn knieën. Ik voelde zijn ogen, ook al kon ik ze niet zien, en had meer dan bij Trops het gevoel bekeken te worden. Ik wenste dat er een Lilian of een Aubrey was om me af te leiden. Poseren was voor de eerste keer net zo lastig als ik gedacht had dat het zou zijn. Vincents houtskoolpijpje kraste op een irritante manier over het karton, een spier in mijn gestrekte been begon al na een minuut of twee te zeuren en de lier bleek een veel zwaarder instrument te zijn dan je op het eerste gezicht zou zeggen. Ik probeerde mezelf af te leiden door naar de geluiden in en om het huis te luisteren: een spreeuw die klokkend en fluitend in de dakgoot zat, het gedempte gestommel achter de atelierdeur, de zoveelste bestelwagen die de oprijlaan op ratelde. Het mocht allemaal niet baten. Ik houd dit geen minuut meer vol, dacht ik. Ik moet opstaan. Weg. Dit was een vergissing. Een ramp. Ik deug hier niet voor.

Na enige tijd merkte Vincent het ook. Het gekras van zijn houtskoolpijpje hield op. 'Ik ben nog niet tevreden over het gezicht,' zei hij. 'Nee, niet bewegen! Luister alleen naar me. Het is jammer dat het andere model er niet is, dan zou ik het je beter uit kunnen leggen. Probeer het je voor te stellen. Je zit in de troonzaal tegenover koning Saul. Hij kijkt naar je. Fronsend, afgunstig, maar je merkt het niet. Je concentreert je op de muziek, wat je aan het doen bent. Je bent gelukkig.'

Ik deed een poging mijn gezicht in het gewenste masker te wringen, maar het wilde niet lukken. Hoe keek je als je gelukkig was? Ik zou het bij god niet weten. De grijns of de glimlach kwam altijd vanzelf, zonder dat je kon zeggen hoe.

'Misschien kun je aan iets prettigs denken,' suggereerde Vincent, 'een moment dat je gelukkig was.'

Ik dacht terug aan gisteravond. Was ik toen gelukkig geweest? Het leek erop, maar misschien enkel op de manier dat klatergoud op het echte spul leek.

'Wat is gelukkig zijn?' hoorde ik mezelf vragen, alsof ik een zwaarwichtige filosofische discussie wilde beginnen. Wat niet mijn bedoeling was.

Vincent leek er echter wel blij mee te zijn. Het was een vraag waar hij blijkbaar al eens over nagedacht had.

'Doen wat je graag doet,' zei hij prompt, 'en dat zo goed mogelijk doen.'

'Dus ik moet bedenken wat ik graag doe?' Dat was moeilijker dan het leek. Ik was nergens goed genoeg in om het echt graag te doen. Had geen talent voor schilderen, zoals Vincent, of praten, zoals de Maan, zelfs niet genoeg acteertalent voor een derderangs-theater. Ik kon dan wat meer zuipen dan de gemiddelde jonge Engelsman en had de eigenschap ouwe kerels zoals Trops aan te trekken. Maar dat waren nu geen talenten waarmee je te koop liep.

'Vroeger ging ik weleens met een vriend op pad,' zei ik na enig nadenken. 'Zomaar de stad in. Covent Garden. De parken. De Thames. Dan verzonnen we allerlei avonturen. Daar was ik nogal goed in.'

'Denk daar dan aan. Het klinkt leuk.'

'Dat was het ook.' Ik bedwong de neiging meer te vertellen. Dat waren geen verhalen voor hier. Geen verhalen voor een Farley.

En bovendien, we hoorden te werken. Nu, met mijn hoofd in de wolken, terug in The King's Arms ging het beter. Vincents houtskoolpijpje kraste in de verte. Hij werkte stil, en blijkbaar tevreden, aan wat hij graag deed. Ik benijdde hem, zonder werkelijk jaloers te zijn. Ik zou nooit van mijn leven Vincent Farley kunnen zijn.

Na een halfuur vond Vincent dat hij hard genoeg gewerkt had om zich een praatje te kunnen veroorloven. 'Je kent het hele gedicht nu?' vroeg hij aan Imogen.

Ik hoorde geen antwoord en nam dus aan dat ze knikte.

'Draag het eens voor.'

Er klonk wat geïrriteerd geschuif met papieren en een hoge meisjesstem begon op zielloze opzegtoon:

Op beide oevers van de vliet

akkers met gerst en rogge, ziet...

'Nee, Imogen, dat is niet zoals we het geoefend hebben,' onderbrak Vincent haar, net zo rustig als wanneer hij mij instructies gaf hoe te zitten en hoe te kijken. 'Begin opnieuw.'

'Ik kan het niet als er mensen bij zijn,' zei Imogen koppig, met een half oog op mij, hemdjurk, lier, knieën en al.

'Vanavond zullen er nog veel meer mensen zijn,' redeneerde Vincent. 'Dus heeft het geen zin je nu al zenuwachtig te maken voor één jongen.'

'Vijftig gasten. En allemaal Lilians vrienden!'

'Die je graag willen horen reciteren. Ze zijn stuk voor stuk nieuwsgierig naar je. Ze weten dat je over een paar jaar je debuut in de Londense society zult maken. En dan zullen de jongens in de rij staan om met je te dansen.'

'Feestje hier, bal daar en huwelijksklokken aan het eind. Voor de mooie meisjes, oom Vincent.'

'Of je zou naar Girton kunnen gaan om te studeren, zoals je vader dat wil. En daar zijn een goede stem, een scherp geheugen en een zelfverzekerde houding ook niet weg. Als je denkt dat studentes verlegen muurbloempjes zijn, heb je het mis, Imogen.'

Ik probeerde iets van het gesprek te begrijpen. Blijkbaar hadden rijke mensen hun eigen problemen, die bestonden uit het voordragen van poëzie op heerlijke feesten met volop lekker eten, nachtenlang dansen en zwieren in de armen van de ene na de andere trouwlustige erfgenaam of een opwindend leven ver van pa en ma als een van die verbazingwekkende studentes die met hun prachtige cijfers de kranten haalden. Tja, dat valt dan ook niet mee.

Ik was ondertussen Vincents gebod 'stilzitten' vergeten en keek naar Imogen. Ze fronste haar wenkbrauwen alsof de keuze tussen huwelijksklokken en school niet haar enige en belangrijkste keuze was.

'We proberen het nog een keer,' zei Vincent. 'Luister goed naar mijn stem en neem het dan over, Imogen.'

Hij begon:

Op beide oevers van de vliet

akkers met gerst en rogge, ziet

het graan golvend tot in 't verschiet',

De wegen gaan door dit gebied

naar 't torenslot van Camelot.

De mensen die de wegen gaan

zien in de diepte lelies staan

rond een stil eiland onbegaan,

het eiland van Shalott.

Zijn stem klonk heel anders dan die van Imogen, vol van de melodie van het gedicht, zodat de woorden beelden werden. Camelot. En het eiland, waar mijn vrouwe van Shalott haar toren had. De vrouw die ik kende van de reproductie die ik in mijn koffer bewaarde.

Imogens stem viel in en fluisterde nu op de achtergrond:

Muren, torens, grijs opdoemend,

uitziend op een zee van bloemen.

Daar schuilt, door 't eiland opgenomen,

de Lady van Shalott.

Vincent zweeg en liet zijn nichtje alleen verdergaan, in trance voortdeinend op de cadans van de rivier en de wiegende bladeren. De herinneringen aan Gloria, donker Londen, donker Afrika verdwenen. Baksteenrood Camelot House veranderde in granietgrijs Shalott, de gevangenis van een gevangene die er nooit van gedroomd had vrij te zijn.

Weven doet ze, dag en nacht

een magisch web vol kleurenpracht.

Maar ooit vernam ze, fluisterzacht,

de vloek die dreigend op haar wacht

mocht zij neerzien naar Camelot.

Vincent glimlachte bij zichzelf en pakte zijn houtskool om weer verder te gaan met zijn werk.

ze weet niet wat die vloek vermag

maar 't weefsel neemt haar in beslag,

geen andere zorgen kent haar dag,

de Lady van Shalott.

Bewegend in de spiegel klaar,

die voor haar hangt het hele jaar,

ziet ze een schimmenwereld, maar

ook spiegelt zich de hoofdweg daar,

die voert naar Camelot.

Ik zag de spiegel voor me, zo groot als een raam, van helder geslepen glas, waarin de wereld de kleuren had van een schilderij. Daar, levensecht en levensgroot, reden twee aan twee de ridders van Camelot, hun helmen versierd met de linten van de dames aan wie ze trouw hadden gezworen: maagdelijk wit, zuiver blauw en vurig rood. Kleuren die vaardig in een kleed verweven werden door handen waar nog nooit een ridder zijn lippen op had gedrukt.

Het spiegelbeeld stemt haar zo zoet

dat zij die raadsels weven moet.

Want menig nacht trok daar een stoet

verlicht, gepluimd 't graf tegemoet

de klanken gaan naar Camelot.

Soms in de heldere maneschijn,

zag zij een bruidspaar, jong en blij;

'Ik ben die schimmen moe,' zo zei

de Lady van Shalott.

Ik stelde me de vrouw voor die ik van de reproductie kende, zittend voor haar spiegel in een torenkamer vol geweven dromen, zoekend naar een gezicht tussen de schaduwen, haar handen verward in de draden van haar weefgetouw. Fronsend, ontevreden met wat haar handen maakten. De spiegel loog haar voor. Ze wilde geen leugens meer. Ze wilde werkelijkheid.

Vincent was opgehouden met tekenen en bestudeerde nu in stille concentratie zijn werk. Hij leek elk detail te controleren, maar door de manier waarop hij stil was, wist ik dat hij net zo aandachtig luisterde als ik.

Imogen had zich mee laten slepen door het gedicht en de melodie kwam nu als vanzelf in haar stem. We hoorden allebei dat het nu tijd was voor het Grote Drama, de Grote Liefde.

Een boogschot bij haar raam vandaan

kwam hij gereden door het graan.

Het zonlicht gaf het lover glans

en kopergloed de rusting van

haar held, Sir Lancelot...

Het web, het weefgetouw bleef staan,

drie stappen snelde ze naar het raam.

De waterlelie zag ze staan,

zijn helm, de pluim zag ze daar gaan

omlaag naar Camelot.

Weg vloog het web, het zweefde heen,

de spiegel barstte plots in tweeën;

'Dit is mijn vloek,' zo riep versteend

de Lady van Shalott.

Dit was het moment dat ik van mijn reproductie kende. Het moment dat de draad zich losrukte van het weefgetouw en door de torenkamer danste als spinrag op de wind. Een onontwarbare kluwen die zich om haar rokken wond en die ze woedend en geschrokken probeerde los te trekken. De warboel van het leven dat zich buiten de spiegel afspeelde. Ze was er niet tegen opgewassen. Ze wist dat ze eraan ten onder zou gaan.

Ik zag haar in gedachten haar toren verlaten, midden in een stormachtige nacht. Tastend als een blinde, met een gezicht dat nat was van warme tranen en koude regendruppels zocht ze langs de rivier naar een boot: de doodskist die haar naar Camelot zou brengen. Ze vond hem onder een gebogen wilg en schreef als laatste daad haar naam op de voorsteven.

Gehuld in een sneeuwwitte dracht

die losjes wapp'rend om haar lag —

het blad neerdwarrelend, zo zacht —

dreef, door de klanken van de nacht,

ze weg naar Camelot.

Door velden voerde 't bootje haar,

langs wilgenheuvels ging haar vaart,

toen klonk haar laatste lied vandaar,

de Lady van Shalott,

Vincent zat stil, het houtskoolpijpje in zijn handen, zodat zijn handpalmen mijnwerker-zwart werden. Hij keek niet meer naar zijn schets, maar luisterde alleen nog, met de verre blik van iemand die bij een concert helemaal opgaat in de muziek.

Wie is dit toch? Wat moet dit hier?

En in 't verlichte slot verstierf

weldra het vorstelijk vertier.

Een kruis sloegen ze, ooit zo fier,

de ridders op Camelot,

Lancelot verzonk in gepeins;

hij sprak: 'Zie haar gelaat, zo fijn.

Dat God genadig moge zijn

de Lady van Shalott.'

We luisterden naar de stilte, die vanavond zeker opgevuld zou worden met applaus. Imogen keek naar haar oom, vragend om het commentaar dat niet kwam. Vincent zag er weer uit alsof hij het hele gedicht waardeloos had gevonden, maar ik wist dat dit niet veel te betekenen had. Het wilde waarschijnlijk zeggen dat hij ervan genoten had.

'Dat was uitstekend,' zei hij na een tijdje. 'Je kent het, Imogen.' Hij nam het houtskoolpijpje weer tussen zijn vingers en zette zich min het werk, alsof er geen ridder Lancelot en vrouwe van Shalott door het atelier getrokken waren. 'Je hebt bewogen, Adrian.'

Ik kon het gedicht niet zo snel uit mijn hoofd zetten en herhaalde liet in gedachten tot een dienstmeisje koffie binnenbracht. Ik kende nu het verhaal dat bij mijn reproductie hoorde en wilde de mooie woorden niet vergeten. Misschien kon ik ze opschrijven als ik thuiskwam, als Trops tenminste niet over mijn schouder gluurde.

We pauzeerden met zwarte koffie en karwijcake voor de tuindeuren. Ik had dankbaar een kamerjas van Vincent om me heen geslagen en voelde me weer vrij naar Imogen te kijken, die mopperde op de cake die ze niet lustte, en de koffie die ze niet mocht drinken.

'Koffie is niet goed voor de zenuwen,' legde Vincent uit. 'Artsen zeggen dat als wij moderne mensen niet zoveel koffie zouden drinken, de sanatoria lang niet zo vol zouden zitten.' En hij nam nog een flinke slok.

Imogen trok een gezicht. 'Dat is wat papa zegt!'

'Wel, jouw papa heeft ook weleens gelijk.'

Er werd gefronst en gepruild en het draaide erop uit dat Imogen een bodempje koffie ingeschonken kreeg.

'Ik ben een zenuwpatiënt,' vertelde ze me toen ze de koffie op had, met niets van de trots van zieken die wildvreemden met hun kwalen lastigvallen. Er klonk eerder een uitdaging in haar woorden door. 'Neurasthenie heet mijn ziekte volgens de dokter. Interessant, hè? Het is heel modieus om daaraan te lijden, weet je. De beroemdste mensen laten zich ervoor behandelen.'

Ik probeerde geïnteresseerd en begripvol te kijken, maar dat lukte niet echt, omdat ik het vermoeden had dat ik voor de gek gehouden werd.

'Het is bijna niet te genezen,' voegde Imogen er met voldoening aan toe.

'Immie, zo is het wel genoeg. Ik denk niet dat Adrian erg geïnteresseerd is in jouw problemen,' viel Vincent haar met ongewone scherpte in de rede. 'We gaan het nu over iets anders hebben.'

Imogen keek zuur, maar koos inderdaad een ander onderwerp: 'Je bent op de dag van het grote Farley-bal gekomen, Adrian. Heb je de bestelwagens zien staan? Lilian doet elk Seizoen weer haar best om alle societygastvrouwen van Londen te overtreffen. Dit jaar is het thema 'Het hof van Koning Arthur'. We gaan allemaal in middeleeuws kostuum. Vandaar ook dit gedicht. Maar ik vind Tennyson hopeloos verouderd. Jij ook?'

Ik haalde mijn schouders op. Tennyson, de naam was me niet bekend genoeg om er een mening over te hebben.

'Nee, natuurlijk. Jij kent hem niet. Hij is de beroemdste dichter van de eeuw, maar in Oost-Londen lezen jullie geen poëzie, hè?'

'Imogen, je bent onbeleefd!'

'Maar het is toch zo, oom Vincent? Ze gaan naar variététheaters en zo, maar ze lezen geen Tennyson.'

Ik nam een onbeschaafd grote hap cake en begon daar verbeten op te kauwen. De waarheid kon de waarheid zijn, maar het was niet leuk om haar van een ander te horen. Zeker niet van iemand die over je sprak alsof je een vreemde diersoort was. Ik slikte de cake weg en zei: 'Maar ik vond het gedicht wel mooi. Het deed me denken aan een tekening van Holman Hunt.'

Zo. Daar had ik twee verbaasde blikken te pakken.

'On dat is in mijn ogen bijna even fraai als Millais' voedde ik eraan toe om het af te maken.

'O,' zei Imogen. Ze nam ook een hap karwijcake en trok een vies gezicht.

Ik zag een klein lachje om Vincents lippen spelen, dat eigenlijk verborgen moest blijven. 'Waarschijnlijk wil Adrian weleens vaker wat gedichten lezen, Imogen. Misschien kun je hem je Golden Treasury eens lenen?'

Imogen stond op om het dikke, in leer gebonden boek te halen en stak het me bruusk toe. Tot mijn genoegen had ze een kleur als een biet. 'Kijk er eerst maar eens in of je het wat vindt,' zei ze, niet erg gretig om het me echt uit te lenen. Waarschijnlijk verwachtte ze het terug te krijgen met aardappelschillen en visgraten tussen de pagina's.

Ik bladerde het boek door en las hier en daar een gedicht. Er was Shakespeare (die kende ik), Milton (veel), Burns, Wordsworth en nog een heleboel van die klinkende, maar slechts vaag bekende namen. Dichters. Ze hadden het over de Liefde, de Natuur en de Dood, en meestal over alle drie tegelijk. Maar nergens vond ik de passie en het ritme van het gedicht dat Imogen daarnet voorgedragen had. Ik miste de stem.

'Hij vindt er niks aan,' zei Imogen tegen Vincent, nadat ik het boek na wat lusteloos geblader had dichtgeslagen. Er klonk enige triomf in haar stem. En die gunde ik haar niet.

'Mag ik u wat vragen, juffrouw Imogen?' vroeg ik daarom.

Ze keek verbaasd. 'Ja... goed.'

'Wilt u wat gedichten voorlezen? Ik weet zeker dat ik ze dan veel mooier zal vinden.'

Vincents glimlach liet zich nu niet meer verborgen houden. 'Dat is vleierij, Immie!' plaagde hij haar.

Ze keek hem woedend aan, maar griste toen het boek uit mijn handen om ons poëzie te geven, ladingen poëzie, als we per se poëzie wilden.

Ze las gedichten, de mooiste en de droevigste. Een klaagzang voor een verdronken vriend, een aanklacht tegen de wrede liefde, een ballade over een meisje dat, vergeten door haar hertrouwde vader, opgroeide met haar gedachten als enige gezelschap. Imogens stem klonk anders nu, niet langer deinend als een rivier of warm als een spiegel vol zonlicht, want dit waren andere gedichten, zonder spiegels of rivieren. Het waren gedichten vol bitter verwijt, gemaskeerd door mooie woorden, die ze voorlas met gif op haar lippen.

Terwijl ze las, begon ik haar te mogen. Goed, ze was onbeleefd, nukkig en scherp, maar daarin was ze anders dan andere meisjes, die enkel vervelend waren. Ik mocht haar omdat ze vreemd was. Een lelijk, klein roosje dat iedereen zou prikken die medelijden met haar had.

Ik wilde meer over haar weten, net als over Vincent Farley, die het gelukkigst leek te zijn als hij spiegelbeelden kon schilderen. Ze waren niet de mooi aangeklede poppen die rijke mensen, op hun paard of in hun rijtuig, op een zaterdagmiddag in Rotten Row leken te zijn. Ze hadden gevoelens, gekwetste gevoelens, die ze omwikkelden met poëzie.

Na een stuk of vijf gedichten had Imogen geen zin meer om te lezen. Ze schonk zich een stevige kop koffie in en verdween naar de tafel om te schrijven. Toen Vincent en ik weer aan het werk gingen, pakte ze haar boeltje en liep het atelier uit. Vincent liet haar gaan. Hij had nu alleen nog zijn schets om op te letten, waar hij waarschijnlijk dankbaar voor was.

Aan het eind van wat toch een succesvolle ochtend was geweest, kleedde ik me weer aan en ging naar Vincent om betaald te worden. Hij leunde tegen de tafel, een sigaret in.zijn hand. Niet, zoals bij Trops of de Maan, een onmisbare accessoire, maar een beloning voor een morgen hard werken. Hij was in een uitstekend humeur.

'Dat ging behoorlijk goed, dacht ik.'

Ik zei dat ik dat ook dacht.

'Ik hoop niet dat je Imogen erg vreemd vond.'

'Ik heb toch weleens vreemdere mensen ontmoet?' vroeg ik, hem herinnerend aan gisteravond.

Hij lachte en nam een trekje van zijn sigaret. Vincent was in een praatgrage stemming, niet van plan de ochtend af te sluiten met een kort, zakelijk gesprekje tussen werkgever en werknemer.

Als ik vanmorgen één ding over hem geleerd had, was het dat hij tra slechte baas was. Te aardig. Te weinig uit de hoogte. Een socialist, zoals Trops hem al genoemd had. Ik wist nooit goed wat ik mee zulke mensen aan moest.

'Ze heeft de neiging mensen af te schrikken, Imogen. Maar ze is eerder verlegen dan brutaal. En we hebben veel geduld met haar.'

Ik luisterde nieuwsgierig, maar ongemakkelijk. Hij hoefde dit niet te vertellen. Waarom wilde hij dit vertellen? Aan mij?

'Ze is erg ziek geweest, vorig jaar, toen ik terugkwam uit Parijs. We hadden geen idee wat het kon zijn... Rare dingen. Geen koorts of zo... Moe, niet meer uit bed te krijgen, hysterisch om de kleinste dingen, niks binnen kunnen houden, of niet meer willen eten. Mager... elke week magerder... We dachten dat ze dood zou gaan. Lilian heeft alles voor haar gedaan. Nachten bij haar opgezeten. Haar pap gevoerd. Maar Imogen en Lilian.

Hij zweeg, alsof hij plotseling het vreemde van de situatie inzag. Er was geen enkele reden waarom hij me dit zou vertellen.

'Lilian is niet haar echte moeder, hè?' vroeg ik om hem aan de praat te houden.

'Stiefmoeder,' zei Vincent. 'Goedbedoelende Boze Stiefmoeder. Ze liggen elkaar gewoon niet, Imogen en Lilian. Lilian met al haar Amerikaanse lawaai en Imogen... Wel, ze lijkt meer op mij, hè? We kunnen het wel met elkaar vinden. Althans, dat denk ik. Ze komt graag naar het atelier om te schrijven. Stuart heeft het liever niet. Al dat gefantaseer, niet goed voor een labiele geest... Maar ze doet het zo graag en daarom laat hij het toe. Ze schrijft hele dagen. Ik weet niet waarover. Ze vertelt me niet veel. Misschien gaat het over...' Hij krabde achter zijn oor. 'Je vindt het leven van een ander vaak interessanter dan her jouwe, Adrian.'

'Ja, dat zal best,' mompelde ik en krabde ook maar eens achter een oor. Je moest toch wat als je een gesprek niet meer volgen kon. Geld, dacht ik. Geef me nou gewoon mijn geld en laat me gaan.

'In elk geval,' ging Vincent verder, 'ze zal hier wel vaker zijn als je komt poseren. Trek je niets aan van wat ze zegt. Als je een boek wik lezen en het staat in onze bibliotheek... ik wil het je gerust lenen.'

Aha! Nu had ik het door. Het ging hier om liefdadigheid. Rijke heer stimuleert minder bedeelde jongen zich te ontwikkelen. Miljonair laat zien hoe soepeitjes hij met de lagere klasse om kan gaan. Praatjes-liefdadigheid. Boeken-liefdadigheid. Nee, bedankt.

Ik schudde mezelf wakker. Het waren die verrekte gedichten weer geweest. Ik zou zo zachtjes aan beter moeten weten. Adrian Mayfield en gedichten, dat ging niet samen. Daar kwam gegarandeerd ellende van.

'Ik moet de bus zo halen,' begon ik om de gewenste financiële transactie wat te bespoedigen.

Vincent pakte zijn beurs en gaf me de afgesproken drie shilling, met excuses voor het oponthoud. Ik had vast een dringende afspraak waar ik nu naartoe moest. Een andere poseersessie soms?

Was het maar waar! Ik stopte het geld in mijn zak en vroeg me af hoeveel het waard was. Genoeg voor een huis waar de deur niet achter me dichtgetrokken zou worden? Nee, nooit en te nimmer. Maar meer dan voldoende voor een plekje op het dak van de omnibus.

'Tot volgende week,' zei ik. 'Veel plezier op het feest vanavond.'

Vincent fronste donker. 'Ik haat feesten.'

XVI

Ik ga op huizenjacht — Een zolderkamer met uitzicht

— Huisregels — Duizend-en-één dingen waar je

niet zonder kunt — Little College Street 13

— Rita, één avond gratis

— Gelaatskunde

Met één sovereign en veertien shilling in mijn zak en de betrouwbare uitdrukking van iemand met een regelmatig inkomen op mijn gezicht, ging ik de volgende dag op huizenjacht. De mogelijkheden waren beperkt. Het moest een kamer in Soho worden, want oud en vertrouwd Oost-Londen was dan wel goedkoper, het lag niet binnen loopafstand van huize Trops en Huize Farley. En dan zou ik door de dagelijkse buskosten waarschijnlijk toch nog duurder uit zijn. Ik had mezelf voorgerekend dat ik als ik het slim aanpakte, niet alleen een kamer, maar ook meubels zou kunnen betalen. Al zou ik dan misschien wel wat van mijn nieuwe kleren moeten verpanden.

Van Trops had ik de verzekering gekregen dat hij nieuwe werkgevers voor me zou zoeken en Vincent zou aanmoedigen dat ook te doen. 'Mond-tot-mondreclame, zo gaat dat in de kunstenaarswereld, Adrian.'

Maar ik was vast van plan geen geld uit te geven dat ik nog niet verdiend had. Vanaf vandaag was Adrian weer de Adrian Mayfield die The King's Arms anderhalfjaar draaiend had gehouden op nog geen pond winst in de week. De Adrian met verstand van geld.

Op huizenjacht gaan in Soho heeft iets spookachtigs. Ik zwierf langs kasten van huizen die in Soho's vrolijke tijd, zo'n eeuw geleden, paleizen van prinsen en hertogen waren geweest, maar die nu, met hulp van de tijd en inhalige huisbazen, veranderd waren in grimmige, grijze skeletten, krioelend van het ongedierte dat zich door de balken en muren vrat als muizen door een kaas. Op de lege, donkere ramen hing soms een aanplakbiljet: KAMER TE HUUR of, vaker nog, DEEL VAN EEN KAMER TE HUUR. Maar meestal zaten ze vol, vol met mensen die met koppige volharding vasthielden aan het enige plekje ter wereld dat van hen was, zolang ze de huur konden betalen.

Ik had die morgen geen succes. Twee kamers waarvoor ik aanklopte, bleken al verhuurd te zijn; één — redelijk geprijsde — lag vlak bij een Italiaanse kruidenier, zodat alles er, van bed tot gordijnen, naar salami en parmezaanse kaas rook. Een andere had dichtgespijkerde ramen en de aardige anekdote dat de vorige bewoner er vermoord was, terwijl hij een karbonaadje at. (De boven-buurvrouw bleek de voornaamste verdachte te zijn, maar de politie had niets kunnen bewijzen.)

Ik besloot even te pauzeren en kocht een zak broodjes die ik op een bankje op Soho Square opat. Er waren deze morgen geen Italiaanse fietsers, maar er was een stel kinderen dat een spel speelde dat op cricket leek en waarbij de ballen in elke willekeurige richting gemept werden. Ik ving een verdwaalde bal op, speelde een spelletje mee en wist hun bewondering te winnen door een voorbijganger te raken. Na een paar broodjes rondgedeeld te hebben, was ik zulke goede maatjes met ze dat ik wel om een wederdienst kon vragen. Wisten ze misschien een kamer voor niet meer dan zeven shilling per week?

'Ik weet nog wel een kamer te 'uur,' zei een ventje dat Marcels Franse accent had. "Elemaal 'oog op zolder in de straat van mijn grand-père.'

'Goedkoop?'

' 'Eel goedkoop. En uit 'et dakraam kun je 'eel Londen zien.'

Er was dus een raam. Zo, zo. Je eigen raam in Soho! Wat een luxe! 'Waar is dat huis?'

Hij mompelde met volle mond een adres.

Ik zocht een papiertje om het te noteren en vond er een in mijn jaszak. Er stond al een adres op, in Charles Parkers hanepoterige handschrift: LITTLE COLLEGE STREET 13. Het was vreemd de letters in helder daglicht te zien, alsof ze een herinnering waren aan iets waarvan je dacht dat het maar een droom geweest was. Een droom waaruit je met opluchting wakker werd. Ik kraste het adres door met potlood en schreef het nieuwe eronder.

Het huis lag niet zo ver van Soho Square, in een straat die nog niet helemaal opgekocht was door bordeelhouders, zoals dat in veel andere buurten in Soho gebeurd was, en de huren zouden er dus redelijk zijn. Wie weet was het wat.

Het huis was van het ergste soort dat er in Soho te vinden was: een massief, door roet zwartgekleurd blok natuursteen, bedekt met afzichtelijke puisten waarin je, als je heel goed keek, nog de feestelijke cupido's en guirlandes kon herkennen uit de tijd dat mensen nog pruiken droegen. Een spookhuis waar vampiers met poeder en mouches op hun doodskoppen je opwachtten om in het holst van de nacht een menuet om je bed te dansen. Maar goed, zolang het Little College Street 13 niet was...

Ik trok aan de bel. Die galmde indrukwekkend door de holle ruimte, alsof hij nog werkelijk belangrijke gasten aan te kondigen had. Na enige tijd deed een van de geesten die het huis bewoonden open: een volledig kale, bijna vierkante man, die in zijn linkerhand een kippenpoot hield en met de wijsvinger van zijn rechterhand in zijn oor porde.

'Wah wil-u?' vroeg hij nasaal.

Ik was door zijn onverwachte verschijning even vergeten waar ik ook alweer voor kwam, maar wist na enig nadenken uit te brengen dat ik naar een kamer wilde kijken.

'Wah? Je zult harder moeten spreken, knaap.'

Het werd me duidelijk dat hij zo doof was als een kwartel.

'Kamer! Zolderkamer! Ik wil kijken!' schreeuwde ik.

Er leek hem een licht op te gaan. Hij trok met een plop zijn vinger uit zijn oor en deelde me mee dat ik geluk had. 'Nog niet verhuurd! Vraag me niet hoe 't mogelijk is, jongeheer! Mooie kamer. Mooie kamer! Je ziet heel Londen als je door 't dakraam kijkt!'

'Ja, dat had ik al gehoord,' zei ik. 'Mag ik 'm zien?'

'WAH?'

'De kamer! Mag ik 'm zien?'

Hij staarde even peinzend naar het oorsmeer op zijn vinger. 'Nou, m'neer Carrington is er niet vandaag. Komt altijd op maandag voor de huur. Regelt dat soort dingen, m'neer Carrington. Maar...' Zijn gezicht klaarde op. 'Maar laat ik u nou verder kunnen helpen! M'neer Carringtons conciërge, dat ben ik! Zorg d'r voor dat 't hier loopt als 'ie d'r niet is, dat ze de boel niet afbreken, geen aardappelschillen op de overloop...'

Hij fronste. Aardappelschillen op de overloop schenen een heikel punt te zijn. Ik nam daar alvast nota van.

'Ik kan u rondleiden! Momentje, dan haal ik de sleutel.'

Ik stapte binnen, de schemerige hal in, die sterk naar gekookte kool en schraal sop rook, en keek naar boven, naar het plafond dat verdween in een grauwe schemering van vuil, spinnenwebben en roet. Dat, samen met de vochtvlekken en de tocht, die zelfs nu in de zomer onaangenaam kil was, beloofde weinig goeds. Voor me slingerde een brede trap zich omhoog, bedekt door een kale, paarse loper. Twee kinderen hielden er een wedstrijd wie er het snelst op z'n kont naar beneden kon stuiteren.

De dove conciërge kwam met een bos sleutels uit een zijkamertje. Hij zwaaide er triomfantelijk mee, alsof hij de sleutel van een schatkist gevonden had. 'Hier zijn we weer, jongeheer! 'n Mooie kamer! Loop maar gewoon achter me aan.'

We beklommen vijf trappen, variërend van breed en indrukwekkend tot smal en krakend. De trap naar de zolderverdieping was zo steil en gammel dat het me verbaasde dat er nergens een bordje NIET STILSTAAN! hing. Wie het zou wagen even op een tree te blijven staan, bracht onherroepelijk zijn leven in gevaar: wat er ook gebeurt, niet stilstaan!

Na die laatste hindernis kwamen we in een smalle, onverlichte' gang, betimmerd met dik, donker hout, glimmend van ouderdom. Aan elke kant waren er vier deuren die toegang gaven tot wat ooit de kamers van dienstmeiden en huisknechten waren geweest.

Een van de deuren stond open en om de hoek gluurden twee kleuters, die samen een spartelend katje in hun armen hielden. In de kamer, nauwelijks groter dan een kast, zat hun moeder, ingeklemd tussen bed en tafel, te naaien. Op het bed lag een baby vrolijk met zijn tenen te spelen. Het was te hopen dat de kleine familie niet te snel zou groeien, of ze zouden met zijn allen uit de kamer barsten.

De conciërge had ondertussen de deur van mijn hok opengemaakt. Hij boog me naar binnen als Victor Procopius die een klant iets bijzonder fijns te laten zien had.

De kamer leek niet kleiner dan die met de open deur. Maar dat kwam waarschijnlijk doordat er, op een potkacheltje en een wankele tafel na, geen meubilair in stond. Het was een kale, met dikke lagen behang beplakte ruimte, verlicht door een klein dakraam, hoog in het schuine plafond. Voor mijn panorama van Londen zou ik op de tafel moeten gaan staan. Ik stapte over de afgesleten drempel en joeg wat stofnesten en een kakkerlak op. Het kon erger, hield ik mezelf voor, maar die leugen was niet lang vol te houden. Deze kamer was een nachtmerrie, een krot! Maar waarschijnlijk het enige krot dat ik zou kunnen betalen.

'Hoeveel?' schreeuwde ik naar de conciërge, die voor een muizengat was gaan staan.

'Zes shilling per week, m'neer. Ik zeg altijd: die m'neer Carrington hep 'n hart dat te goed is voor deze wereld!'

Ik knikte nadenkend. Dat was nog te doen. Ik had een kamer gezocht voor niet meer dan zeven shilling per week en dit was zo'n kamer. Maar ik moest nog wel meubels kopen...

'D'r is 'n toilet vlak bij de achterdeur. Dus u hoeft nooit ver door de kou. Luxe, m'neer: ik leeg het twee keer per dag! En in de winter zult u 't hierboven nooit koud hebben, zoals op de lagere verdiepingen. Kleine ruimte, laag plafond, dat stookt u zo warm. En op de muren...' Hij klopte met zijn afgekloven kippenpoot tegen de wand. Er klonk een verdacht geritsel. 'Minstens vier lagen behang! Houdt de warmte vast, m'neer, de warmte! En nergens 'n stenen wand!'

Er scheen geen eind te komen aan de praktische voordelen van deze kamer, maar ik hoefde niet meer overtuigd te worden. Iets beters dan dit zat er niet in. Het was alles wat ik op dit moment kon betalen. Ik luisterde niet meer naar zijn verkooppraatje en schoof de tafel tegen de wand om door het dakraam te kijken. Ik zette mijn knie op het tafelblad, duwde mezelf omhoog, hoorde nog net de waarschuwing 'M'neer, niet doen, voorzichtig!' en klapte met tafel en al om. De conciërge snelde toe met de belangrijke, maar overbodige mededeling dat de tafel wiebelde. Terwijl hij me gedienstig overeind hielp en afstofte, vertelde hij me dat de jongejuffrouw die hier voor mij woonde dit probleem oploste door een boek onder een van de poten te leggen.

'Praktische jongedame was dat, m'neer. Leuk koppetje ook. Jammer dat we 'r d'r uit moesten zetten, m'neer Carrington en ik.'

'Hoezo?' vroeg ik.

Hij plukte een draadje kippenvlees van tussen zijn tanden. 'Ging 't leven in, m'neer. Nam heren mee naar boven. En daar zijn we zeer streng op, m'neer Carrington en ik: geen gerommel! Enfin, u zult 't wel in de huisregels lezen: geen bezoek van de andere sekse, tenzij moeders, zussen, tantes, nichten... We trekken de grens bij achternichten. En geen kleinvee: kippen, geiten, konijnen, vult u maar aan. Gegarandeerd dat de buren dan gaan klagen, en we willen toch allemaal de lieve vrede bewaren, m'neer? En, o ja, wilt u eraan denken niet in bed te roken? De gevolgen die dat kan hebben in oude huizen als deze!'

'Ik zal het allemaal onthouden,' beloofde ik, terwijl ik mezelf streng toe moest spreken om niet te lachen.

'Dus u doet het, m'neer?'

'Ja, ik moest het maar doen.'

Hij drukte me plechtig de hand. 'Zeer goed, m'neer. Mag ik u welkom heten? Ik weet zeker dat u 'n goede buur zult zijn.'

Dat is wel de bedoeling, dacht ik. Maar als ik in de toekomst keek, kon ik niks beloven.

De rest van de dag bracht ik door in de volgepakte winkels van pandjesbazen, op zoek naar huisraad en meubilair. Alhoewel ik van plan was weinig uit te geven, was de lijst van dingen waar je niet zonder kunt langer dan verwacht.

Eerst en vooral natuurlijk een bed. Ik wist voor weinig geld een stevig opklapbed op de kop te tikken, dat, eenmaal opgeklapt, overdag een verborgen leven kon leiden als boekenkast. Maar bij een bed, hoe goedkoop ook, hoort beddengoed: lakens, dekens, een matras, kussens, kussenslopen. En daar moer je zeker drie keer zoveel geld voor neertellen als ze waard zijn, wil je de garantie hebben dat ze niet vol neten zitten of van een sterfbed zijn gehaald. Ik kocht uiteindelijk een set die volgens de pandjesbaas van een buitenlandse gravin was geweest en betaalde een overeenkomstig adellijke prijs. Bij de rest van mijn inkopen moest ik veel zuiniger zijn. Het waren er nog zorgelijk veel: een po (voor onder het opklapbed), pannen, een bord, een beker en bestek, een zinken teil voor was en afwas, een nieuwe scheerspiegel (ik had er tot nu toe altijd een van Marcel, pa of Trops geleend), een olielamp, een muizenval en een bezem om de stofnesten mee te lijf te gaan. En daarnaast moest ik nog een stoel kopen, en een vloerkleedje als er wat geld overbleef.

Tussen een grote hoeveelheid eetkamerstoelen, opgesteld in rotten van drie als een legercompagnie, vond ik een exemplaar dat er niet alleen mooi glimmend uitzag, maar ook de ultieme test doorstond: er kon op gezeten worden. Na mijn nieuwe overjas verpand te hebben om de stoel te kunnen betalen, besloot ik het kleedje maar te vergeten.

Omdat ik de hele boel niet op mijn rug mee kon sjouwen, sprak ik af alles op kosten van Trops te laten bezorgen. Na me een hele dag verstandig te hebben gedragen, vond ik dat zoiets wel kon. Bovendien had ik hem me gisteravond nog uitgebreid goedenacht laten kussen.

Ik had nu geen zin om naar hem terug te gaan. Trops was zijn aanval van moralisme weer te boven, maar aan zijn geldnood was nog geen eind gekomen. Er was een cheque van de Farleys onderweg, maar zolang die er nog niet was, was Trops een Trops zonder geld en die was aanzienlijk minder leuk. We ontbeten nu met oud brood en ons avondeten bestond uit een culinair experiment dat Trops potage noemde, vergezeld van een fles niet al te beste wijn. Waarschijnlijk was het een beter idee in het centrum een zakje pudding te kopen en dat op Westminster Bridge op te eten.

Het liep tegen sluitingstijd. De kleinere winkels hingen hun luiken op. Vrouwen met pakjes en tassen schuifelden tussen de hoge gebouwen van Victoria Street. Honden, vastgebonden bij de Army and Navy Stores, begroetten enthousiast kwispelend hun baasjes. Politici spoedden zich van de Houses of Parliament naar de herensociëteit.

Ik liet de hoofdstraten achter me en sloeg een van de zij straatjes in, die leidden naar het deel van Westminster dat vroeger net zo'n slechte naam had als de sloppenwijken van Oost-Londen. Nu was het grootste gedeelte opgeknapt, maar je kon er nog steeds een lekkere, warme pudding met pruimen en rozijnen kopen voor bijna geen geld. Het was druk op straat. Vaders kwamen thuis, kinderen haalden bier en uit elk raam walmde de geur van avondeten: aardappelen, pickles en worstjes. Hier en daar gingen deuren open en vertrokken meisjes in jurken van tweedehands kant en satijn naar hun werk in theaters of bars, of op straat.

Ik bedacht net dat ik Mary Ann weer eens een bezoekje moest brengen, toen ik me omdraaide en naar een straatnaambordje keek, waar ik net zonder het echt te zien aan voorbijgelopen was. Maar de letters waren een paar stappen verder in mijn hoofd opgesprongen en vormden samen drie woorden die ik maar al te goed kende, omdat ik zo mijn best gedaan had ze te vergeten.

Dit was dus Little College Street.

Ik bleef staan met een gevoel alsof ik nodig naar de plee moest. Dit was eng, ofschoon de straat op zich best normaal leek. Ook hier rook het naar aardappelen, pickles en worstjes en de meisjes droegen dezelfde opgesierde jurken als overal in Westminster. Maar toch, er was iets griezeligs aan een straat die zo plotseling opdook en vervolgens hardnekkig probeerde normaal te lijken. Er liep zelfs een politieagent over het trottoir. Voor een vervallen huis bleef hij even staan en keek omhoog, om daarna weer verder te lopen. Ik wist nu waar ik moest zijn. Als ik erheen wilde.

Zo nonchalant en onopvallend als ik maar kon, begon ik te lopen. Gewoon stevig doorstappen, niet links en niet rechts kijken en niet met vreemde mensen meegaan, dan kan je niks gebeuren, kind.

Ik passeerde de politieagent, die me, ondanks mijn onschuldige gefluit, opnam alsof hij mijn signalement wilde opstellen. Ik vestigde mijn blik op de stenen van het trottoir en keek pas weer op toen ik een flink eind de straat in was.

Nummer negen. Twee huizen verder. Ik kon gerust even kijken. Alleen maar kijken. Er was geen enkele reden om aan te bellen. Nog niet. En als er iemand naar buiten kwam die ik niet wilde ontmoeten, was ik snel genoeg verdwenen.

Ik ging op de stoep aan de overkant staan. Net als de straat zag her huis er op het eerste gezicht doodgewoon uit. Een oude bakkerij, met daarboven een verdieping die blijkbaar als woonruimte verhuurd werd. Zo onschuldig als een fuik als je geen vis was. Maar als je iets langer keek dan de gemiddelde voorbijganger zag je wat er vreemd was. Op de eerste verdieping waren de gordijnen gesloten, alhoewel er nog volop daglicht was. Binnen in de kamer danste een bleekgroen gasvlammetje, maar er was geen mens te zien.

Ik bleef een tijdje staan kijken, wachtend op een teken van leven, een bekende schaduw, een aanwijzing wat er binnen gebeurde. Maar er gebeurde niets.

Teleurgesteld gaf ik mezelf nog een paar minuten. Ik kon niet weggaan zonder iets te weten gekomen te zijn. Dat was net zo erg als voor de ontknoping van het toneelstuk het theater uit lopen. Of de spreekkamer van de dokter voor je wist wat je mankeerde. Is het erg, dokter? Valt ermee te leven? Vertel me de waarheid, dokter.

Nog even wachten. Nog even kijken. Als de klok acht uur slaat, ben ik vertrokken. Nog die paar minuten...

'Wat doet een aardige jongen als jij in een buurt als deze, Adrian Mayfield?'

Ik geloof dat ik nooit erger geschrokken ben als toen bij het horen van mijn eigen naam in die straat. Met een hart dat klopte in mijn keel, draaide ik me om om een zo goed mogelijk excuus te geven. Achter me stond een van de opgedirkte toverheksen van Little College Street. Ze lachte een mond vol verkleurde tanden bloot. Ik kende die lach.

'Sta niet zo sloom te kijken, Adie. Ik zag meteen dat jij het was. Rita! RitaGoodenough!'

Rita! Duizelig dook ik terug in de jaren. Rita, dat was nog in The King's Arms. De populairste meid van de buurt, een van die lelijke grieten die het met make-up, een grote bek en een lading lef altijd wonnen van de werkelijk mooie meisjes. Rita was 'een van de jongens'. Een maatje dat kon zuipen als een zeeman, na sluitingstijd altijd nog even bleef nakletsen en zonder blozen de ster was in een door Gloria en mij georganiseerde 'Win-een-kus-van-Rita'-competitie. Ik had, zoals nog een tiental andere knullen uit de straat, met het vaste voornemen rondgelopen met haar te trouwen. Nu kon ik zien dat Rita nog steeds vrijgezel was, en haar geld verdiende als kleine zelfstandige. Haar brede mond was nog roder dan vroeger en haar dikke wenkbrauwen waren netjes geplukt. Ze hield een wit hondje in haar armen dat nog het meest leek op een kruising tussen een mopsje en een kleine buldog. Het was verbazend veel op zijn baasje gaan lijken. Om het een wat aaibaarder uiterlijk te geven, had Rita een roze strik om zijn hals geknoopt.

'Rita, allemachtig. Jij bent ver van huis!'

Ze trok een gezicht. 'Ik laat de hond uit. Ik laat de laatste tijd nogal veel de hond uit. Maar jij... Jij loopt ook niet achter mammies rokken aan. Vertel me asjeblieft dat je verdwaald bent, Adie.'

Ik legde uit dat ik vandaag meubelen was wezen kopen en nu op zoek was naar rozijnenpudding.

'Nou, hier verkopen ze die niet,' zei Rita met een vuile blik naar boven. 'Weet je wat dit voor 'n huis is, Adie?'

Ik schudde mijn hoofd, want ik wilde het weleens van een ander horen.

'Slecht voor de zaken zijn ze,' mopperde Rita. 'Ze hebben al de opsmuk, die mormels: de kleren, de mooie kamers, de knappe gezichtjes. Ze krijgen de heren wel binnen — zij wel —, kan die 't wat verrekken. Allemachtig, ik weet niet wat 't met die kerels is vandaag de dag!'

Ze zette haar hondje op de grond en schikte haar hoedje wat rechter op haar hoofd. 'Maar hoe dan ook, mij krijgen ze niet weg. Ik heb m'n plekje en daar blijf Ik.. Zie me d'r maar 'es weg te krijgen! We zullen weleens zien wie er het eerst afdruipt! Stelletje smeerlappen!'

'Maar vooruit,' ging ze verder en toverde bij wijze van traktatie weer die brede lach op haar gezicht, 'ik moet niet zo lopen brommen. Straks raak ik m'n reputatie nog kwijt. Good Time Rita Goodenough, zo noemen ze me. Geen slechte handelsnaam, hè? Heb ik niet zelf verzonnen, verdiend! En omdat ik m'n beste maatje heb teruggevonden, krijg jij vanavond één avond Rita voor helemaal nop! Nou ja, 'n glaasje likeur zou er wel in gaan, natuurlijk!'

Ik had het lef niet om te weigeren en had het eerlijk gezegd ook een lompe rotstreek gevonden. Rita en ik waren beste maatjes geweest, al zouden we het waarschijnlijk niet meer lang zijn als ze de waarheid zou kennen. Ik vergat de rozijnenpudding, en bewaarde mijn allerlaatste pennies voor Rita's likeur. Ik gaf haar een arm en samen wandelden we Little College Street uit.

Al na een paar straten streken we neer in een kroeg waar tot Rita's verrukking een vogelzangwedstrijd gehouden werd. Ze verdrong zich met een paar van haar collega's (beschilderde hyena's) voor de kooien met kanaries en goudvinken, maakte geluidjes als 'tuk-wizzie' en 'tollik-tollik-is-tie-geen-schatje?' en zette geld in op de vermoedelijke winnaar. Daarna kwam ze bij mij zitten om haar zoete likeur op te drinken. Omdat we vanwege de wedstrijd stil moesten zijn, schoof ze gezellig tegen me aan om me in mijn oor te kunnen fluisteren.

'Nu moet je me alles vertellen, Adie. Hoe is 't met jou? En met Gloria? En met Mary Ann? Hoe is 't met die meid? Vertel me alles!'

Ik vertelde het, het meeste, regelmatig onderbroken door een 'crrt-wiew!'of een 'tit-twiet-twiet' uit een van de kooien. Ik eindigde ermee voorzichtig te onthullen dat ik weleens modellenwerk deed, niet zeker of Rita dit wel mannelijk genoeg zou vinden.

Ik had me geen zorgen hoeven maken. Ze keek me aan met een warme likeurglans in haar ogen en knuffelde het hondje dat tegen haar aan zat. Het loerde vals naar de vogels en wachtte volgens mij op het juiste moment om te gaan blaffen.

'O, maar Adie, wat mooi is dat! Ik heb altijd al gevonden dat je een nobel gezicht had! Wat geweldig dat daar nu een schilderij van gemaakt wordt! En wordt 't ook opgehangen in een museum? En komen d'r dan een hoop mensen naar kijken?'

Eerlijk gezegd had ik daar nog nooit over nagedacht. Stel dat Vincent zijn schilderij voor veel geld zou verkopen en mijn kop beroemd zou worden? Dat zou toch te belachelijk voor woorden zijn?

'Ik heb nooit geweten dat ik een nobel gezicht had!' lachte ik.

Rita kroop nog wat dichter tegen me aan, zodat ze zowat bij me op schoot zat. Ze was warm en rook zoals alle vrouwen van haar soort roken, naar parfum, drank en okselzweet.

'Ja, dat heb je, Adrian Mayfield, een nobel gezicht. En ik zal je vertellen waarom, 't Is allemaal wetenschap. Hier.'

Ze frommelde een beduimeld, vergeeld boekje tussen haar kleren uit dat eruitzag alsof Rita het van de vuilnisbelt had gered. DE NOBELE WETENSCHAP DER FYSIONOMIE - DOCTOR C. BLUNDIE, EYSI-ONOOM EN HYPNOTISEUR stond erop.

'Hier staat 't allemaal in. Geschreven door 'n dokter en al. Fiesi-omonie... gelaatskunde.' Ze liet een stilte vallen om me de gelegenheid te geven onder de indruk te raken.

'Gelaatskunde?'

'Ja, juist, gelaatskunde. Dat is als je aan iemand z'n gezicht z'n karakter kan aflezen. Heb je daar nog niet van gehoord? 't Is een vreselijk geleerde bezigheid, anders.'

'Dus... je kunt aan mijn gezicht zien hoe ik ben?' Ik wist niet of ik moest lachen of me ongemakkelijk voelen.

'Ja hoor, zo waar als ik hier zit! En nu zul je wel zeggen, wat moet je met al die boekenwijsheid, juffrouw Goodenough? Nou, dat zal ik je vertellen. Rita is 'n slimme meid, hè? Ze weet wat d'r in Londen rondloopt. Drek uit de smerigste beerputten van de hel, geloof dat maar. Dokter Palmer en Jack the Ripper en dan nog tien keer erger! En dan is 'n meisje alleen maar een meisje alleen. Dus kijk ik altijd goed naar het smoelwerk voor ik met 'n kerel meega. Oren, ogen, breedte van 't voorhoofd. Ik ben ondertussen 'n hele specialist geworden. En daarom durf ik met zekerheid te zeggen dat jij een nobel gezicht hebt, Adrian.'

Ik grinnikte, omdat het net bij me was opgekomen dat juffrouw Goodenough zelf niet veel klanten over zou houden als die haar gelaatstrekken even zorgvuldig zouden bestuderen als zij de hunne.

Rita riep me met een scherp nageltje langs mijn kin tot de orde. 'Je hebt een klassieke neus, Adie, en 'n krachtige kaaklijn. Dat is een goed teken. En je ogen... Ik val op je ogen. Je hebt prachtige ogen als je lacht, weet je dat? Heel helder. Das 'n teken van een snelle geest. Grote hersenen. En je mond.

Rita wrong haar vettige vingers tussen de mijne en legde mijn hand knus op haar schoot. Ze kneep haar ogen tot spleetjes voor een kritisch onderzoek. 'De mond is altijd belangrijk. Lippen vertellen je zo veel... Mannen met dikke lippen, dat zijn je klanten niet. Maar jouw lippen zijn in orde, Adie. Wilskrachtig, dat noem ik ze. Je bent 'n goeie kerel, Adie. Dat heb ik altijd al geweten.'

Ik maakte mijn hand los uit de hare om de hond een worstje te geven van een schaal die de cafébaas voor ons had neergezet. Dit gesprek ging hoe langer hoe minder lijken op een gesprek dat je met je beste maatje voerde. Rita en ik hadden nooit over ogen en lippen gepraat. Net zo min als Gloria en ik dat gedaan hadden, behalve als een lolletje. Maar dat was alweer twee jaar geleden, toen het leven nog niet zo'n warboel leek. Op je zestiende bestond misschien de hele wereld uit ogen en lippen. Rita zou er vast een theorie over hebben.

Ze had nu ook een worstje in haar mond gepropt en dat maakte haar er niet mooier op. 'Dit land gaat naar de knoppen zonder kerels als jij, Mayfield. 't Gaat mis en niemand weet het nog. Maar Rita houdt d'r ogen en oren open. De gezichten die je ziet in Little College Street... Ik herken ze al van ver. Die belladonna-ogen, die schattige lange kapperskrullen, die roze meisjeslippen... En die vette ouwe klanten van ze... ik weet hoeveel d'r zijn. Ik zie ze gaan en ik zie ze komen. De fraaie heren!' Rita zoog haar adem sissend naar binnen. Het geluid van een cobra die je zijn gif in je gezicht wilde spugen. 'Ik zou je verhalen kunnen vertellen! Namen kunnen noemen! Ik weet wie er komen. Ik herken gezichten. Ik lees de kranten. Ik zou zo naar de politie kunnen gaan. Maar wat zit er dan in voor arme Rita? Geen cent en als ze 'n beetje pech heeft de cel. Want wat deed arme Rita zelf daar? Nee, Rita houdt d'r mond. Maar ze ziet alles. En Rita krijgt d'r kans nog wel 'es 'n keer. En dan zullen ze opkijken!'

Ze slurpte de laatste druppels likeur uit haar glaasje en slikte een hap worst door. 't Is al die Fain-de-Sjèkle, Adie, en die Franse romans. Al die rotzooi uit Parijs. Kunst noemen ze 't. L’aart. Pff! Sodemieterse vuiligheid, dat is het! En je ziet wat d'r van komt: 'n eerlijk meisje verdient 't beleg op d'r brood niet meer.'

Ik had ondertussen ook een aanval op de worstjes gedaan. Gelaatskunde bleek geen erg betrouwbare wetenschap te zijn. Maar ik zou niet graag degene zijn die dat aan Rita vertelde.

De vogelzangwedstrijd was inmiddels afgelopen. De eigenaar van de winnende kanariepiet bewoog zich voor aan een feestelijke polonaise richting bar, omgeven door maten die allemaal op een gratis pintje rekenden. Ik had zin om me aan te sluiten, in die zwetende, bier slobberende massa te verdwijnen als iemand die erbij hoorde. Een van de jongens. Adie Mayfield van The King's Arms.

Ik vroeg me af of het zin zou hebben om hulp te roepen, of Rita's geklets te smoren in nog een schotel worstjes. Wat vaststond was dat ik nog een halfuur van dit gesnater niet zou kunnen aanhoren. Het ging daarbij nog niet eens zozeer om wat ze zei. Dat had ik gerust wel vaker gehoord, ook uit mijn eigen mond. Het was hoe ze het zei. Ik had nog nooit gehoord hoe het klonk. Want ik had het me nog nooit aan hoeven trekken.

En wat het ook nog was, ik wist niet dat je je beste maatjes zo gemakkelijk kwijt kon raken als je ze een tijdje uit het oog verloor. Je sloeg een verkeerde straat in, raakte verzeild in het bed van een Vlaamse schilder en liep elkaar weer tegen het lijf als vreemden. Vage kennissen die elkaar in een ver verleden eens gemogen hadden. Ik vroeg me af hoeveel tijd, hoeveel kerels, hoeveel nachten op straat ervoor nodig waren geweest om van Rita te maken wat ze nu was: een giftig oud wijf van zeventien, met een mormel van een hond en een slangentong. Iemand die kon haten. Waar had die griet zo leren haten?

Ik probeerde het gesprek over een andere boeg te gooien. Een 'weet-je-nog-toen...'- of 'herinner-je-je-nog?'-praatje te beginnen. Maar het wilde niet lukken. "We waren door Little College Sfreet gelopen en het verleden daar kwijtgeraakt. Waarschijnlijk lag het er nu te zieltogen onder een lantaarnpaal.

Gelukkig stommelde er om even na halfnegen redding binnen in de vorm van een groep Duitse straatmuzikanten. Nu moet je om een Duitse koperblazersband met vreugde te verwelkomen ofwel stomdronken of ten einde raad zijn, maar in ons geval voldeden alle stamgasten aan één van die twee eisen en werden de muzikanten met enthousiast gebrul binnengehaald. Aangemoedigd door dit warm onthaal begonnen ze meteen te spelen, een dansbaar hoempadeuntje, dat door Rita's hondje met bijpassend gejank werd begeleid. Haar hyenavriendinnen hadden ondertussen het dichtstbijzijnde manspersoon bij de lurven gegrepen en dansten de polka tussen tafeltjes, klanten en brekend aardewerk.

Ik keek Rita aan. Alle twee zagen we nog één mogelijkheid om deze avond te redden. 'Zullen we ook gaan dansen?' vroegen we tegelijk.

We sprongen op en stortten ons in de hossende menigte als kinderen op een kermis, midden in een lauwe plas bier, zweet en lawaai. We gilden, lachten, draaiden in de rondte tot de wereld veranderde in een carrousel van rode gezichten, luide stemmen en struikelende voeten.

'Kijk uit waar je je poten neerzet, jong!'

'Vier bier, Dickie! Vier bier! Hierro!'

' 'n Mooie veer heb je daar op je hoed, kippetje!'

Ik was weer thuis.

Zwetend, botsend, met biervlekken op mijn nieuwe jasje en mijn armen om Rita's harde baleinentaille, had ik mezelf het verleden in gedanst, terug bij de Adrian die ik ooit geweest was.

Het was feest. The King's Arms was overvol. Het bier stroomde uit de tap, het geld in de kas. Rita had me, in pa's schort en met mijn armen vol bierpullen, vanachter de bar getrokken om te dansen. De stamgasten maakten plaats en sloegen ons op de rug: 'Goed zo, jong! Zet 'm op! Polka, horlepiep!' Gloria tapte een pint en riep iets. We dansten en dansten alsof we door een tarantula gebeten waren. Gek, stapelgek en met geen zorg in de wereld.

Dat gevoel was nu terug, tussen al die andere gevoelens, en voor even mocht het koning kraaien. Het leven was geweldig en het was helemaal van ons.

'En wie zegt dat die snotvinken van jou beter zijn dan de mijne?' Een stem als een donderbui wist hoorn, trombone, grote trom en klarinet te overstemmen en bulderde met goddelijke gramschap door de kroeg: 'Zet z'n neef achter het scorebord, dat stuk schimmel! Zo kan ik ook winnen! Pure oplichterij. Geen fatsoenlijke tjielp heb ik uit die kippenkeeltjes gehoord. En die van mij zongen d'r bekkies lam! Hé, hoor je wat ik zeg, etterbak? ETTERBAK!'

Midden tussen de polkadansers stond een reusachtige, roodverontwaardigde berg mens, die door alle feestelijke rondjes behoorlijk oververhit geraakt was.

Zijn klacht bleek niet in goede aarde te vallen. De eigenaar van de winnende vogel maakte zich ervan af met een 'Och vent, krijgt het rimram', maar de rest van de kroeg vloog op in een gezamenlijke vlaag van verontwaardiging.

'Man, ik heb die miserabele kuikens van jou nog nooit 'n kik horen geven!'

'Luister niet naar 'm. 't Is een ruziezoeker! Iedereen weet dat 'ie slecht bekendstaat! Z'n vogels zitten allemaal onder de luizen, 'n Krent en 'n dierenbeul is 'ie!'

'Doet alleen maar aan wedstrijden mee als d'r wat te winnen valt!'

'Ja, en koopt dan de jury om!'

Een van de beschilderde hyena's was voor de reus gaan staan en prikte een beschuldigende vinger in zijn pens. 'Vertel mij wat! Nooit speelt 'ie eerlijk! Speelt zelfs nog vals als 't om z'n vrouw gaat. Ik weet...'

Maar verder kwam ze niet. Een grote, ronde vuist raakte haar kin en ze landde met een plof in de menigte achter haar.

'Zag je dat? Zag je dat? Hij sloeg 'n dame! Zag je 'm die dame slaan?'

Hij had niks stommers kunnen doen. De 'dame', die door twee van haar vriendinnen overeind werd geholpen, schreeuwde moord en brand, de rest van haar collega's begon een fluitconcert en de vechtersbazen van de kroeg elleboogden zich naar voren om de holbewoner zijn verdiende loon te geven.

'Ja, goed zo! Pak 'm! Duw 'm z'n eigen kanariepieten door z'n strot!' schreeuwde Rita naast me.

De roodgloeiende opwinding van een gevecht sloeg door de kroeg. Dit was vroeger het teken geweest voor Gloria en mij om in te grijpen, de aanstichters op straat te zetten en het vuurtje uit te trappen voor het om zich heen kon slaan. Een karweitje van twee minuten, niet spannender dan een muffin jatten bij de bakker of kijken naar een uitslaande brand.

Maar nu ik er niet middenin zat, maar als toeschouwer aan de kant stond, leek zo'n plotselinge woede-uitbarsting opeens veel angstaanjagender. De overgang van peis en vree naar volledige razernij was zo onverwacht en massaal dat het leek of de kroeg al de hele avond op een aanleiding had gewacht. Ze wilden iemand haten. Ze hadden iemand gevonden om te haten. Gezwellen vol woede, etter en pus, die wekenlang hadden kunnen rijpen, barstten open. Ze sloegen erop: op een vent met een grote bek en kanariepieten, alsof hij hun baas was, de kerel die de huur ophaalde, hun wijf dat de aardappels liet aanbranden. Eindelijk, aan het eind van de week, hadden ze iemand gevonden om op te slaan.

Met zijn allen hadden ze hem binnen een paar tellen op de grond liggen en nu kon het schoppen beginnen. De grote vechtersbazen maakten plaats voor de kleine kereltjes die een vent alleen aankunnen als hij al gevloerd is. De hyena's vormden een kring en gooiden krijsend met bierpullen. Het was een helse heksenketel en het kwam in me op dat dit op straat ook niet onopgemerkt kon blijven.

Ik trok Rita aan een arm uit de kluwen. 'Kom op, we smeren 'm. De politie komt zo!'

'En wat dan nog? Ik wil 'm op de grond zien, die etter, die.

Maar ik pakte een pul bier en dreigde het in haar rooie gezicht te gooien. 'Pak dat mormel van 'n hond van je. We gaan!'

Ze zag dat ik het meende, dacht aan haar kapsel en dook de menigte in om haar hondje te zoeken.

We waren net op tijd buiten. Aan het eind van de straat klonken rennende voetstappen en politiefluitjes en in de kroeg ging een gejoel op dat me vertelde dat het nu echt mis was. Waarschijnlijk had er iemand een mes getrokken.

Rillend na de warme, zweterige atmosfeer van het café liepen we zonder een woord te zeggen door de zomernacht. Ik wist waar ik heen wilde. Heen moest. Westminster Bridge. En wel direct.

Tussen de huizen van Westminster hing al iets van die duisternis die voor middernacht over de hele stad gedaald zou zijn. De straten raakten verlaten en de enkele geluiden die je hoorde, versterkten alleen de volledige, nachtelijke stilte die in het verlaten centrum van de stad geduldig wachtte om ook de andere wijken onder zijn betovering te brengen: onze voetstappen, die tussen de huizen echoden, de stem van een kind dat nog lang niet wilde slapen uit een open raam, een haastig langsratelende paardentaxi met een onzichtbare passagier. Als Londen overdag levendiger was dan welke stad ook, dan was ze 's nachts doodser. De weinige geluiden leken klein en onbetekenend in de grootse stilte, alsof het leven 's nachts weinig in te brengen had.

Zelfs de levende, ademende schaduwen die over de leuning van Westminster Bridge in het water stonden te staren, leken versteend te zijn als levenloze ornamenten van de brug. Hun stemmen gingen op in het gemurmel van het water beneden en het verre gestamp van de paar stoomboten die nog op de rivier waren.

'Wat gaan we hier doen?' vroeg Rita toen ik mijn handen op de brugleuning had gelegd en het zwakke nachtbriesje door mijn haren liet waaien. Het water stonk naar modder en algen. Het moest eb zijn.

'Kijken,' zei ik. 'Nadenken.'

Rita kwam naast me staan, met een hand op mijn linkerschouder en een warm, zwaar hoofd op mijn rechter. 'Bah, wat saai,' zei ze.

Ik staarde richting Oost-Londen, dat het daglicht al niet meer kon bereiken. Daar, verborgen achter duizenden en duizenden huizen, lag ergens The King's Arms. Het had net zo goed in Japan kunnen liggen.

'Vind jij ook dat Londen 's nachts veel groter lijkt dan overdag?' vroeg ik aan Rita.

'Het is dezelfde stad,' antwoordde ze en was even stil. 'Maar het lijkt wel een andere,' zei ze toen. 'Als ik 's nachts door de straten loop, heb ik wel 'es het idee dat... Nee, je gaat lachen.'

'Ik ga niet lachen,' beloofde ik.

Rita's hand gleed tussen het kraagje van mijn hemd, op zoek naar warmte en huid. 'Dan denk ik weleens, als ik hier nou blijf staan, dan komt d'r zo een dinosaurus — zo'n joekel van 'n hagedis zoals ze bij Crystal Palace hebben staan - om de hoek, alsof 't heel gewoon is. Alsof ze hier nog gewoon rondbanjeren zonder dat we d'r iets van weten. Dat de stad helemaal niet van ons is, maar van hen. En dat ze alleen maar afwachten tot we weggaan.'

Ze giechelde nerveus, alsof ze er niet helemaal zeker van was dat dit maar een verzinsel was. Ik was er ook niet volledig zeker van. Ik kon me Londen best voorstellen, dood, van alle mensenzielen verlaten, met vleermuisachtige monsters op de koepel van Saint Paul en reusachtige krokodillen in het modderige water van de Thames. Ooit zou Londen weer zo zijn. Alleen nog steen en stilte en levende nachtmerries.

'Ik denk dat je niet zo vaak stil moet staan,' zei ik tegen Rita. 'Dan denk je dat soort dingen niet. Je moet 'n bordje om je nek hangen: NOOIT STILSTAAN!

'Gekkie!' Rita glipte langs me heen om tussen mij en de brug-leuning te gaan staan. Ze wreef zich tegen me aan, zodat ik haar slappe borsten op en neer voelde gaan. Ze voelden aan als lauwe pudding.

'Kom op, we gaan wat lol maken, Adie! Een gratis ritje op Westminster Bridge!'

Ik keek in haar lachende gezicht en zag haar verkleurde tanden. Hier heb ik geen zin in, dacht ik. Ik haalde Rita's handen van mijn rug en legde ze op de stenen leuning van de brug.

Ze trok een pruillip. 'Wat zullen we nou hebben? Heb je al 'n meisje, Adie?'

'Ja, ik heb al een meisje,' zei ik.

Het jachtige gevoel van eerder die avond zakte even weg. Ik hoorde hoe rustig ik kon liegen.

Een laatste veerboot stoomde dampend en dreunend in de richting van Lambeth. Zijn lampen leken op gele ogen en terwijl hij zich log door het water duwde, braakte hij grauwgrijze rook uit.

'Kijk, daar heb je je dinosaurus,' zei ik wijzend. 'Het monster van de Thames.'

Rita draaide zich om en zwaaide. 'Ha! Je kunt ons lekker toch niet opeten!' schreeuwde ze.

XVII

Het recept voor koolsoep — Een geheime minnaar

— Bonny Reilly — Een haatballade — Wat doen

huisknechten in hun vrije tijd?

Ik zat op mijn nieuwe stoel en bekeek mijn nieuwe kamer. Of liever: ik zat op mijn tweedehands stoel en bekeek mijn zoveelste-hands kamer. Vandaag waren mijn meubels bezorgd. Trops had me geholpen met inrichten, had sigaretten gerookt op mijn opklapbed en opgemerkt dat het toch wel iets romantisch had, zo'n zolderkamer. Ik had hem fijntjes herinnerd aan huisregel 22: geen gerommel.

Ondertussen had ik ook al kennisgemaakt met mijn buren. De conciërge bleek Samuel Norris, kortweg Dove Sam, te heten. Hij had jaren op de grote vaart gevaren, in New Orleans een fortuin gewonnen op de speeltafel en was, na dat vrolijk verbrast te hebben, teruggekeerd naar Londen om voor zijn oude moeder te zorgen, die behalve stokdoof ook nog eens halfblind was.

De familie aan de overkant heette Gustavson en bleek van Zweedse afkomst. Ze hadden me meteen hun kat geleend om mijn muizenprobleem te bestrijden. Het beest zat nu op tafel en likte ongeïnteresseerd aan zijn poot.

Verder bestond de bewonerspopulatie van de bovenverdieping uit een doorsnee van de kleurrijke bevolking van Soho: twee Oostenrijkse obers, een Poolse variétéartiest, een Russische naaister met haar familie en een gezin volkomen onverstaanbare Indiërs. Een veilige menigte om in op te gaan. Soho heeft het grote voordeel dat een volkomen normaal persoon er meteen op zou vallen, terwijl de grootste gek er onopvallend over straat kan lopen.

Ik schraapte de laatste happen van mijn avondmaal uit de pan.

Het bestond uit een interessante combinatie van juist voor sluitingstijd gekochte ingrediënten: een witte kool, een appel en een aardappel, tot soep gekookt en op smaak gebracht met worcestersaus. Het was best te eten. Al had ik wat zuiniger kunnen zijn met de worcestersaus.

Terwijl ik met de hete soep in mijn buik achteroverleunde, probeerde ik me een tevreden huiseigenaar te voelen. Ik had alles wat ik nodig had, zou nooit meer om zeven uur uit bed gecommandeerd worden door een Griekse kleermaker en hoefde mijn plekje met niemand te delen: geen kontkrabbende Paddy, geen straalbezopen pa, geen om kusjes bedelende Trops. Maar het tevreden gevoel wilde maar niet komen.

Afgelopen zaterdag had ik met Rita definitief afscheid genomen van mijn oude leven. Het was het mijne niet langer. Het moest me niet meer en had de deur van de kroeg in mijn gezicht dichtgegooid. The King's Arms, Gloria, Rita, beste maatjes, dat was allemaal verleden tijd. Nu was het Trops, het Café Royal, de Farleys, Little College Street. Misschien.

Ik had geen idee hoe mijn leven vanaf nu zou verlopen, al kon ik wel enkele mogelijkheden zien. Het sprookje of de nachtmerrie. De sterren of de goot. Of, maar dat zou het veel te ingewikkeld maken, een combinatie van dat alles.

Voorlopig hoefde ik me echter nog geen zorgen te maken. Morgen zou ik opnieuw naar Camelot gaan en weer drie shilling ontvangen. Genoeg voor een halve week huur. En het tweede deel van de week was de toekomst, de verre toekomst.

De nabije toekomst was morgen en morgen was niet meer dan twee uur poseren, en een boek kopen om onder de tafelpoot te leggen. Dat vooral niet vergeten.

Die avond kroop ik voor het eerst tussen mijn adellijke lakens, sloot mijn ogen en probeerde niet te letten op de muizen die achter de betimmering aan het trippelen gingen. Het was vreemd na nachten weer helemaal alleen te zijn, zonder iemand die een veelbetekenende arm om je heen sloeg of in een andere kamer op je lag te wachten.

Ik wil niet zeggen dat ik Trops miste, maar ik had hetzelfde gevoel als toen ik op mijn zesde bij opoe in Whitechapel ging logeren: ziek, zeurend heimwee. Ik was alleen. Het was donker. Er was niemand. Helemaal niemand. Moeder!

Ik sloeg twee troostende armen om mezelf heen en draaide me op mijn buik om me te warmen aan mijn eigen lichaam. Ik liet de gebeurtenissen van de afgelopen dagen door mijn hoofd zweven: het uitstapje naar de Zoo met Trops, het bezoek aan het Café Royal, het afscheid van Rita op Westminster Bridge. De mooie en de lelijke gezichten, de lippen die gelachen hadden, en gepraat, en gekust, de ogen waar ik de mijne niet van af had kunnen houden. Ogen en lippen, was dat toch waar alles om draaide? Ogen, lippen, billen en dat ding dat tussen je benen lastig hing te wezen.

Ik trok mijn nachthemd omhoog en liet voor het eerst de minnaar toe in mijn dagdromen. Zijn handen gleden om mijn heupen, zijn ongeduldige lichaam drong tegen het mijne aan, zijn lippen kusten mijn nek. Ik draaide me niet om om hem aan te kijken. Wilde geen sprookjesblauwe ogen zien, of mooie, witte tanden. Ik wilde niet weten wie hij was. Het moest een geheim blijven, dan kwamen er geen problemen van, niet voor mij en niet voor hem. Ik wilde nu even helemaal alleen van hem genieten.

Alleen de maan zag het. Die zou het altijd zien.

De volgende morgen liep ik van Soho naar Camelot. Ik besloot Palmtree te ontwijken door via de tuindeuren naar binnen te gaan. Toen ik de hoek van het huis omsloeg, zag ik Vincent in de tuin staan. Hij leunde tegen een bloembak en keek toe hoe Imogen onhandig een bal door een poortje mepte. Ze speelden cro-quet. Zodra ze me zagen, staken ze hun hand op en zwaaiden. Ik was welkom. Ik was nog nooit zo blij geweest ergens welkom te zijn.

Vincent en Imogen waren het enige wat me werkelijk beviel aan mijn nieuwe leven: ze brachten geen complicaties met zich mee.

Ik slaagde erin rustig te blijven lopen en niet te rennen, maar kon niet voorkomen dat mijn begroeting veel te familiair was: 'Hoe was het feest?'

'Leuk!' riep Imogen terug. 'Oom Vincent heeft goocheltrucs gedaan.'

Vincent grijnsde verlegen. 'Op koninklijk verzoek: Stuart was Arthur.'

'Hij is er goed in,' vertelde Imogen. 'Hij zegt wel dat hij het haat, maar hij is er echt goed in. Papa vertelde dat alle gasten het geweldig vonden.'

'En jij?' vroeg ik, het 'u' en 'juffrouw Imogen' maar even vergetend.

Vincent sloeg een arm om haar schouders. 'Ze waren allemaal dol op haar. Je hebt zeker zes huwelijksaanzoeken gehad, hè Imogen?'

Ze duwde hem weg, boos, maar niet echt boos. 'Dat is niet waar, oom Vincent. Niet één. Maar ik was niet zenuwachtig. En ik heb gedanst.'

Ik keek naar twee mensen die het er goed van af hadden gebracht en blij waren dat het weer voorbij was. Nu konden ze weer terugkeren naar het leven waar ze werkelijk van hielden.

'Zullen we naar binnen gaan?' stelde Vincent voor.

In het atelier stond alles al klaar, zoals ik wei verwacht had, en de houten werktafel was zelfs nog voller dan de vorige keer. Daarop stond het model van de troonzaal waar Aubrey het over had gehad, een soort kartonnen miniatuurtheater, waarin alles, van de troon van koning Saul tot aan de lier van David, in het klein was nagemaakt. Het was waar, Vincent was gek op monnikenwerk. Naast het model lagen de olieverfstudies van koning Saul. Hij zat onderuitgezakt op zijn troon, met een duistere blik in zijn ogen en twee dikke, beringde worstvingers tegen zijn wang. Ik herkende hem meteen.

'Is Trops Saul?'

Vincent keek op van de tafelezel die hij aan het verstellen was. 'Ja. Had ik je dat nog niet verteld? Is het een probleem?'

Het had ongetwijfeld geklonken alsof het een probleem was. Trops en ik samen op een schilderij. Op dit schilderij. Dat verraadde veel te veel. Aan iedereen die het schilderij zag. Maar vooral aan Vincent.

Ik dacht paniekerig na over een antwoord. Als ik 'ja' zou zeggen, zou dat verdacht zijn, maar als ik 'nee' zou zeggen, zou het schilderij er komen en zou Vincent, nog voor hij het voltooid had, met zijn scherpe ogen en trefzekere penseel achter de waarheid gekomen zijn. En dat wilde ik voorkomen, als ik kon. Omdat hij Vincent was, en de allernormaalste van Trops' vrienden.

'Het is geen probleem,' zei ik langzaam, 'maar ik dacht dat koning Saul mager en pezig was. Omdat 'ie gek was en zo. Volgens mij zijn gekken altijd vel over been.'

Ik zag aan Vincents blik naar Imogen dat ik iets verkeerd gezegd had. Er viel een stilte waarin we haar allebei met onze ogen volgden, terwijl ze naar de tafel liep en haar schrijfmap haalde. Daarna draaide ze zich om en keek ons uitdagend aan. 'Ik vind meneer Trops een vreemde man,' zei ze. 'Hij praat altijd alsof hij een volle zaal moet toespreken. Waarom vindt u hem eigenlijk aardig, oom Vincent?'

Nu was het Vincents beurt een moeilijke vraag te beantwoorden. Hij nam de tijd om de juiste woorden te zoeken. Woorden voor een jong meisje in een veel te kinderachtige witte jurk. Uiteindelijk herhaalde hij de woorden die hij de vorige keer tegen mij had gezegd: 'Soms vinden we het leven van een ander interessanter dan ons eigen leven, Imogen. Als toeschouwer dan,' voegde hij eraan toe.

Ik begreep Vincents fascinatie wel. Het spel rond de tafel in het Café Royal was net zo magisch, hypnotiserend en gevaarlijk als poker. En hij wilde het volgen zonder zijn geld, zijn reputatie of zichzelf te verliezen. Heel verstandig, maar Vincent zou waarschijnlijk toch nooit iets doen wat onverstandig was. Nog een reden om hem te mogen.

'Zullen we maar aan de slag gaan?' vroeg hij, in zijn handen klappend. 'Adrian, je vodden liggen klaar. Ik ga vandaag een olieverfstudie maken. Komen we waarschijnlijk een heel eind mee. Om halftwaalf pauze. In orde?

'In orde,' zei ik en verdween in de berging om me om te kleden. Alles was in orde.

Het uur poseren ging snel voorbij, met Vincent tevreden achter zijn ezel en Imogen tevreden boven haar papieren. Tegen halftwaalf arriveerde de koffie. We gingen op ons al bijna vertrouwde plekje bij de tuindeuren zitten en Imogen nam haar schrijfmap mee. Ze knabbelde kruimeltjes cake.

'Zou jij ook niet eens naar een groot bal willen?' vroeg ze plotseling aan mij. 'Een echt mooi feest.'

'Wat? Zoals Assepoes?'

'Zoals Bonny Reilly.'

'Wie is Bonny Reilly?'

Imogen legde haar handen op haar map. 'Dat is een meisje over wie ik schrijf. Ze woont in het oosten van Londen en is heel arm. Ze danst in het theater om haar geld te verdienen. Maar dan wordt er een rijke man verliefd op haar. En hij vraagt haar mee naar een bal.'

Ik zag Vincent zijn wenkbrauwen optrekken. Dit had ze nog nooit verteld. Ook niet aan hem.

'En nu vraag ik me af,' ging Imogen verder, dapper, maar met een rood gezicht, 'hoe ze dat vindt. Is ze zenuwachtig? Is ze niet bang voor al die rijke mensen? Of om een flater te slaan? Weet ze wel hoe het gaat op zo'n bal?'

'En dat vraag je aan mij?'

'Ja.'

Omdat ik net zo'n armoedzaaier ben, wilde ik eraan toevoegen, maar ik deed het niet. Want ik hoorde Vincent bijna denken: wees aardig voor haar.

'Mijn zus staat ook in het theater,' begon ik, 'en als zij naar een bal zou gaan, zou ze de allermooiste jurk naaien die je je voor kunt stellen, nog mooier dan die van de rijke dames. En ze zou zo geweldig dansen dat haar balboekje de hele avond vol zou zijn.'

'O,' zei Imogen, die voelde dat ze op een beleefde manier op haar plaats gezet was. Ik had er trouwens geen woord van gelogen: dit was precies zoals Mary Ann zoiets zou aanpakken.

Imogen verwerkte haar kleine nederlaag met een kopje koffie. Net als alle jonge, lelijke meisjes die wisten dat ze jong en lelijk waren, was ze snel in haar eer gekrenkt. Maar de verboden vrucht deed haar al vlug weer opknappen.

'Dus jouw zus staat echt op de planken!'

'Ja, ze is een Gaiety Girl,' zei ik niet zonder trots.

'Maar dan zou je me kunnen helpen met schrijven! Ik ben nog nooit in Oost-Londen geweest. Papa en Lilian zouden het niet goed vinden. Maar jij kunt me alles vertellen! Over het theater, over de mensen, over de straten!'

Vincent schudde zijn hoofd, met pretlichtjes in zijn ogen: dat was dus het plan. Dat was dus jouw plannetje, Imogen!

'Zou je dat willen?' vroeg ze.

Ik keek naar Vincent. "Was dit een goed idee? Was ik een geschikt medicijn voor deze patiënt?

'Het lijkt me dat Adrian je daar uitstekend mee kan helpen. Maar je moet natuurlijk wel zijn naam in je boek vermelden als het uitgegeven wordt, Immie!'

'Je plaagt me, oom Vincent!'

'Een beetje. Maar ik meen het wel. Het lijkt me een goed idee om Adrian om advies te vragen. Voor de nodige couleur locale, zoals ze dat noemen.'

Ze keken allebei naar mij. 'Doe je het?' vroeg Imogen nog eens.

Ik kon natuurlijk geen 'nee' zeggen. Waarom zou ik ook? Ik kon Imogen en Vincent een plezier doen en dat was een mooie manier om 'dank jullie wel' te zeggen voor het welkom dat ik had gekregen toen ik het nodig had.

Twee koppen koffie lang vertelde ik over het theater waar Mary Ann en ik als kinderen zo'n beetje gewoond hadden. Over de lichttechnici en de grote kerels die met decorstukken sjouwden en ons altijd in de coulissen naar de voorstelling lieten kijken. Over de sterren van de shows die ons handtekeningen en chocolaatjes gaven. En over de rekwisiteur die zijn werkkamer hoog boven het podium had en ons altijd in zijn magische laboratorium vol gasbranders en borrelende potten lijmwater liet spelen. We schoten toneelpistolen af, smeerden ons in met nepbloed, dronken whisky van verbrande toast met water, achtervolgden elkaar met duivels-maskers en hadden de tijd van ons leven.

Ik zag het plezier op Imogens gezicht. Dit was wat ze ook had willen doen, vermoedde ik, en stiekem nog steeds wilde: piraatje, rovertje spelen. Gillen, schreeuwen en jezelf misdragen. Het leven van een ander leek inderdaad leuker dan het jouwe. Vooral als je alleen de prettige herinneringen hoorde.

Maar ik vond het leuk om haar op te vrolijken. Het vrolijkte ook mezelf op. Ik wilde haar net het verhaal vertellen van die avond dat pa ons meegenomen had voor een etentje met Dan Leno, toen Stuart Farley het atelier binnenkwam.

Hij was gekleed in een rijbroek, rijlaarzen en een sportief Nor-folk-jasje. Zijn gezicht had zo'n gezonde kleur dat ik me afvroeg of hij net van een verfrissende morgenrit was teruggekeerd of pas uit bed was gesprongen. Hij liep op ons af met de verende passen van iemand die van ondernemingslust bijna uit elkaar spat.

'Weet je zeker dat je niet meegaat?' vroeg hij aan Vincent.

'Ik ben aan het werk,' antwoordde die beslist.

'Man! Het is een prachtige dag om te gaan rijden! Kunnen die schilderijen van je niet even wachten?'

'Schilderijen wel. Modellen niet.' Hij stelde me met een hoofdknik aan hem voor. 'Adrian Mayfield.'

'Aangenaam.'

Hij keek langs me heen, net als de vorige keer. Stuarts aandacht was alleen voor werkelijk belangrijke mensen gereserveerd.

'Dus het is "nee", Vince? Thompson heeft je paard zo gezadeld.'

'Nee, bedankt. Ik weet al hoe het zal gaan. Jij en John gaan elkaar opjutten en het loopt erop uit dat jullie wedraces gaan houden en over heggen gaan springen en ik mijn nek breek.'

Ze lachten allebei en ik vergeleek hun gezichten. Er waren weinig verschillen, maar de verschillen die er waren, vielen op. Het gezicht van Vincent was iets ronder, flink jonger en minder fel. Bovendien waren zijn haren donker en krullend, terwijl die van Stuart vlasblond strak tegen zijn schedel lagen. Ik vroeg me af wat deze gezichten me konden vertellen. Waarschijnlijk niet veel, zoals de ervaring met Rita's gelaatskunde me geleerd had. Trouwens, wat zou ik ervan af willen lezen?

'Waar gaan jullie heen?' wilde Imogen weten.

Stuart draaide zich welwillend naar haar toe, alsof zij iemand was die zijn aandacht zeker verdiende.

'Hampstead Heath. Waar wij altijd gingen fietsen, kiddo. Weet je nog? We moeten dat toch weer eens gaan doen. Zodra de dokter zegt dat het goed is.'

Imogen knikte met haar lippen op elkaar, alsof 'eens' nog de verre toekomst was en 'kiddo' niet haar favoriete koosnaampje. In het gezelschap van haar luidruchtige ouders deed ze er al snel het zwijgen toe.

Op dat moment klonk er in de hal nog meer lawaai. Er stommelde een paar rijlaarzen naar binnen en een stem die ik al na een paar seconden herkende, donderde: 'Nee, laat maar! Ik laat mezelf wel binnen! Je bent een goeie kerel, Palmtree, maar hier heb ik je niet bij nodig. Ja, ja. Best. Goed zo!'

De deur van het atelier werd opengegooid en de markies van Queensberry maakte een indrukwekkende entree, inclusief rijzweep.

'Zo, John, jij bent op tijd!' riep Stuart. 'Een goede morgen!'

'Is het dat?' vroeg de markies zuur. 'Is het dat werkelijk?' Hij keek met de grootst mogelijke walging naar Vincents ezel met de halfvoltooide olieverfstudie, om daarna met grote stappen richting tuindeuren te benen. Ik vroeg me af of ik me uit de voeten moest maken.

'Iets mis?' vroeg Stuart vrolijk.

'Iets mis? Dit is er mis!' Hij smeet een verfrommelde krant op de theetafel. De kopjes rinkelden. 'Lees dat maar eens!'

Stuart pakte de krant rustig op en vroeg naar de pagina.

'Daar! Daar! Nee, daar! Lees dat. Wat staat er? Wat staat er, hè?'

Stuart sloeg de krant open en begon halfluid, half voor zichzelf, half voor ons, te lezen:

Kort zal hij leven, de man die ik haat!

(Geen doodskist met 'n deksel erop.)

Wacht maar af, kijk hoe dat gaat,

Hij zal er van lusten, de maat is vol

Nu of straks, of vroeg aflaat,

(Staal of lood of hennepstrop

En zijn ziel voor de duvel, als tol)

Zwart zijn de nachten en grijs is het pad,

(Geen doodskist met 'n deksel erop.)

Maar zo'n maanbleke kop, dat is me wat!

Een val is een val voor een man of een mol,

Zo'n dood heerschap is stijf en plat.

(Staal of lood of hennepstrop

En zijn ziel voor de duvel, als tol.)

Voor hem geen vergeving of zang in de kerk.

(Geen doodskist met 'n deksel erop.)

De doodsklok zal luiden voor die gek.

Man naar z'n graf en beest naar z'n hol,

Stof tot stof en drek tot drek!

(Staal of lood of hennepstrop

En zijn ziel voor de duvel, als tol).

'Hey ho, en een fles rum! Wel, is hij geen genie, die zoon van me? Vind je het niet schitterend? Bewonderenswaardig blijk van liefde van een zoon voor zijn vader! Wat zeg je? Ben je het met me eens?'

Imogen en ik zaten met stomheid geslagen op onze stoelen, als mensen die net een bom hadden zien ontploffen, maar Stuart bleef onbewogen. 'Het is een gedicht, en naar mijn mening een niet al te best gedicht,' zei hij, 'maar ik begrijp niet dat je je er zo druk over maakt. Het is toch niet aan jou opgedragen of zo?'

'Niet? AAN MIJN vader, dat staat er in koeienletters boven!'

'Maar niet in drukletters. Je zou hooguit kunnen zeggen dat als je tussen de regels leest...'

'En dat doen ze! Dat is precies de bedoeling! Ze zullen zich nu wel bescheuren van het lachen, die onderkruipsels! Halen de duivel erbij om hun zaakjes te regelen. Ha, ja, dat zal wel gebeuren! Ze zullen wel een hogere macht nodig hebben als ik klaar met ze ben!' Hij tikte met zijn rijzweep op de krant. 'Openbare belediging, dat is het! Laster! Maar dat spelletje kan ik ook spelen!'

'Ja,' zei Stuart langzaam, alsof hij over iets nadacht. 'Dat is een mogelijkheid.'

'Prachtig!' De markies veerde op. 'Laten we dan een eindje gaan rijden, jij en ik! Naar Tite Street om te beginnen. Om de buurt wakker te schudden!'

'Dat heb je al eens gedaan,' zei Stuart, 'en heeft het je iets goeds opgeleverd?'

'Nou, ik kan je wel vertellen...'

'Laten we naar de bibliotheek gaan. Dan laat ik Palmtree iets stevigs voor je inschenken en praten we erover.'

'Farley, dat...' De markies deed zijn mond een paar keer open en dicht, alsof er nog een hoop woorden op het puntje van zijn tong lagen die elkaar verdrongen om naar buiten te mogen.

Stuart maakte gebruik van de stilte om hem resoluut bij de arm te nemen en hem het atelier uit te leiden. Pas achter de gesloten deur barstte de withete woordenstroom weer los, gelukkig voor ons grotendeels onverstaanbaar.

'Ik mag die man ook niet,' zei Imogen na een tijdje. 'Waarom zijn papa en hij vrienden?'

'Dat zijn ze niet,' antwoordde Vincent, die naar de deur bleef kijken, alsof hij dankbaar was dat die gesloten kon worden. 'Ze zijn het op bepaalde gebieden niet oneens, dat is alles.' Hij woelde eens door zijn haar en stond op, van plan om maar weer snel aan het werk te gaan.

'Waarover?' vroeg Imogen liefjes, als een kind dat een onderwerp ontdekt heeft waar het nog te klein voor is. Bovendien wist ze waarschijnlijk dat haar oom haar altijd een soort antwoord zou geven, al moest hij er nog zo lang over nadenken. Vincent had het probleem iedereen serieus te nemen, ook nieuwsgierige kleine meisjes.

'Nou, ze houden allebei van paardrijden. En ze zijn zeer modern op het gebied van godsdienst. Op de manier dat ze niet in God geloven. Daar praten ze veel over... En verder... zijn ze allebei niet zo dol op de mensen met wie ik omga.'

'Zoals meneer Trops?' Imogen leek erover na te denken.

'Zoals meneer Trops.'

'Waar was hij nu zo kwaad over?'

'Een gedicht dat zijn zoon naar de Pall Mall Gazette heeft gestuurd. Ze hebben ruzie over... dingen.'

'En daarom schrijft hij een gedicht.'

'Hij is een dichter.'

'Dus als dichters ruzie maken, schrijven ze poëzie?'

Imogen keek alsof haar een groot licht opgegaan was.

'Ja, dat kan.'

Ik zag Imogens oog naar haar schrijfmap gaan, alsof ze dat ook weleens wilde proberen. Aan wie zou zij haar haatballade opdragen?

Ik raapte de verkreukelde krant op, die op tafel was blijven liggen. Vragen. Puzzels. Raadsels. Dat waren alle mensen die ik in dit nieuwe leven ontmoette. Wie was die jongen die zo mooi en zo haatdragend was dat iedereen een waarschuwing op hem scheen te moeten plakken? Wie was dat bitterzoete jonge meisje dat met knellende witte jurken in bedwang gehouden moest worden? Wie was die onverstoorbare schilder in zijn toren van Shalott? Wie waren de schurken? Wie waren de vrienden? Welke rol speelden Stuart, Palmtree, de markies van Queensberry? Ik moest er meer over te weten zien te komen voor ik definitief over de drempel van hun wereld zou stappen, als gast, inbreker of minnaar. Als er problemen van zouden komen, wat voor problemen zouden dat dan zijn?

'Adrian, wat denk je? We moesten maar eens aan de slag.'

De klok in de hal sloeg twaalf uur. Vincent keek me bijna verwijtend aan. 'Leg die krant maar neer. De markies wil hem misschien nog ophalen.'

Het was de eerste keer dat ik ongeduld in zijn stem hoorde. Ik vroeg me af waardoor dat kwam. Door het gedicht? Of door het feit dat ik het las? Ik haalde mijn schouders op en legde de krant terug op de theetafel. De raadsels moesten maar even wachten. Eerst moest ik maar eens bedenken hoe Bonny Reilly haar eerste bal zou overleven.

Na de poseersessie bespraken Imogen en ik, onder toeziend oog van mijn zowat voltooide olieverfportret de details van het bal. Vaststond dat juffrouw Reilly een adembenemende entree zou maken in een jurk van Chinese zijde. Daarnaast stond Imogen erop een Amerikaanse rivale te introduceren die haar zinnen uit jaloezie op Bonnies aanbidder had gezet. Ik vermoedde dat we haar nog vaak in een schurkenrol zouden tegenkomen.

Vincent hield zich bij dit alles op de achtergrond en ruimde met meer dan gebruikelijke zorgvuldigheid zijn atelier op. Hij leek chagrijnig, maar hem kennende ging ik er maar van uit dat hij het waarschijnlijk reuze naar zijn zin had. Hij betaalde me in elk geval zonder mopperen en stak een beloningssigaret op.

Het was al ver voorbij lunchtijd toen ik vertrok, net als ik gekomen was, door de tuindeuren. Ik wandelde op mijn gemak over het gazon, als iemand die het recht had zich hier thuis te voelen, en keek door de ramen, die me zicht verschaften op een wondere wereld van levensgrote poppenhuismeubeltjes: tafels, schoorsteenmantels vol ditjes en datjes, tafeltjes met Chinees porselein, rookfauteuils, met chintz beklede sofa's waarvan de kussentjes alleen al meer waard waren dan mijn hele inboedel samen. Achter een van die ramen, in wat blijkbaar de bibliotheek was, zaten Stuart en de markies nog steeds te praten, met een halflege karaf whisky tussen hen in. Op de achtergrond stond Palmtree, niet alleen in zijn functie van whiskyschenker, maar tot mijn verbazing ook als gesprekspartner. Ik zag hem iets naar voren buigen, een paar woorden tegen de markies zeggen en toen opkijken. Hij zag me, of misschien ook niet. Maar ik kreeg meteen het gevoel dat ik hier niet hoorde te zijn. Geen enkel recht op het gazon had.

Wat deden huisknechten in hun vrije tijd? Ik maakte dat ik van het gazon afkwam.

XVIII

Een boek met louter praktische waarde

— Drie welwillende onderwijzers —

Vriendschap te koop — Schimmen en panters —

Mary Ann valt tegen — Mijn

laatste strohalm

Boek kopen voor onder wankele tafel. Ik was het niet vergeten.

Nadat ik in de stad wat gegeten had, ging ik op zoek naar een tweedehands boekhandel. Ik slenterde door de Strand, sloeg een paar zijstraten in en kwam toen, alsof het helemaal mijn bedoeling niet geweest was, uit in Holywell Street. Dit smalle straatje vol kleine boekhandeltjes en drukkerijen was in de tijd van The King's Arms voor Gloria en mij het doel geweest van onze meest geheime expedities. We spaarden enkele weken ons zakgeld en namen dan, na lang zenuwachtig uitstellen, het besluit: we gaan!

Dan struinden we een middag langs de stoffige etalages, waar op felgekleurde prenten dames in ouderwetse japonnen worstelden met opwaaiende hoepelrokken of soldaten op meer dan één manier in de houding stonden. Na de straat een keer of vier op en neer te zijn gelopen, hadden we meestal genoeg moed verzameld om een winkel binnen te gaan, ons zakgeld op de toonbank te leggen en te vragen om 'een foto van een dame, astublieft'. We kregen dan een album voorgelegd vol 'kunstzinnige' opnames van ontklede dames die hun gezicht verborgen achter lange, loshangende haarlokken.

Vandaag negeerde ik de etalages en zocht in de twee en vier pennykasten die op de stoep de smalle steeg blokkeerden naar een boek van de juiste dikte, dat niet te duur was. Een boek met louter praktische waarde. Trops zou het niet moeten horen!

Ik vond na wat zoeken een oud exemplaar van Mrs Beeton's Book of Household Management dat aan alle eisen voldeed en enkele aantrekkelijke alternatieven voor koolsoep bevatte, zoals macaroni met kalfsvlees en gebakken paddenstoelen. Moest ik zeker eens proberen. Zodra ik het me kon veroorloven.

Ik wilde net met het boek naar binnen gaan om af te rekenen, toen er drie bekenden naar buiten kwamen. Het waren Aubrey, William en Max. De eersten hadden een dikke stapel in bruin papier verpakte boeken onder hun arm, de laatste volgde hen met een enigszins verveelde uitdrukking op zijn gezicht die veranderde toen hij mij zag. Hij stootte Aubrey aan en fluisterde hem iets in het oor.

Ik knikte hen toe, niet zeker of het zo leuk zou zijn hen terug te zien als ik had gedacht. William stak me echter resoluut en lachend zijn hand toe, alsof dit werkelijk een onverwachts prettige ontmoeting was.

'Zeg! De jonge David! Wat doet die hier?'

Max trok een wenkbrauw op, voorwendend me nu pas op te merken.

'Hoe passen de sandalen?' vroeg Aubrey geïnteresseerd.

'Niet,' zei ik en bedacht ondertussen een antwoord op de eerste vraag dat minder gênant was dan: 'Ik koop een boek om onder een wiebelende tafelpoot te leggen.'

'Ik wil mijn bibliotheek nog eens wat aanvullen.'

Aubrey griste Mrs Beeton uit mijn handen en bekeek het kritisch. 'Met kookboeken?'

Mijn gezicht kreeg automatisch de kleur van een gerecht met veel tomaten. 'Nee, niet alleen kookboeken.

Aubrey, William en Max keken naar elkaar. Ze trokken nu alle drie een wenkbrauw, op.

'Denken jullie wat ik denk?'

'Ja, ingrijpen!'

'Volg ons, jongeman.'

William en Aubrey namen me bij de arm en duwden me met lichte dwang de boekhandel in. Binnen hing een bijna bedwelmende lucht van inkt, schimmel en vergeeld papier. In het labyrint van boekenkasten zat de eigenaar van de zaak op een stapel oude tijdschriften een potje schaak tegen zichzelf te spelen.

'Alweer terug, heren?'

'Ja,' zei Aubrey. 'Noodgeval. Deze jongeman heeft een ernstig gebrek aan boeken.'

'Zo...' mompelde de man, die zichzelf met een geniale zet schaakmat zette. 'Dan denk ik dat jullie heren hem uitstekend kunnen helpen.'

Hij begon de schaakstukken terug op hun plaats te zetten voor een volgende partij en liet ons vrij te doen of laten wat we wilden. Het verkopen van boeken scheen een van zijn minste zorgen te zijn.

'Zo, wat heb je nodig?' vroeg William, alsof het om een stel nieuwe kleren ging.

'Hmm...' begon ik.

'Als jullie hem per se op willen leiden, begin dan met de klassieken,' stelde Max voor. 'Plato? Petronius?'

'Gunst, nee, denk je dat hij van Eton komt of zo? Iets moderns, da's beter. Huysmans' À Rebours?'

'Wie?' vroeg ik hulpeloos.

'Kent hij niet,' zei Max, die plaats had genomen op de delen A tot en met K van een encyclopedie die als een torentje op de grond waren gestapeld. 'Beste Wil, ik begrijp je goede bedoelingen, maar bedenk wel, als je hem À Rebours wilt laten lezen, zul je hem eerst Frans moeten leren. Want ondanks Augustus' ongetwijfeld grote inspanningen, zou het me toch verbazen als hij zijn talen al voldoende beheerst.' Hij wendde zich tot mij en zei: 'À l'impossible nul n'est tenu.'

Ik fronste mijn wenkbrauwen en probeerde te bedenken of het nu Frans of Italiaans was geweest wat ik had gehoord.

'Zie je wel,' zei Max tegen William en stak een sigaret op met de voldoening van iemand die een discussie in zijn voordeel heeft beslist.

'Wel, dan ben ik van mening dat wij hem Frans moeten leren,' betoogde William. 'Verreweg de meeste grote werken van deze eeuw zijn in het Frans geschreven.'

Aubrey had ondertussen de planken afgestroopt en legde een indrukwekkende stapel boeken in mijn armen, die naar schimmel en verdroogd leer rook. Ik wankelde onder het gewicht.

'Zo,' zei hij, 'dit is wat ik denk dat je moet lezen.'

Ik keek naar het bovenste boek, oud, maar onbetaalbaar, ingebonden in antieke zijde, zo roze als de lingerie van een dame van lichte zeden. Ik wist meteen dat ik me dit boek, noch een van de andere boeken, ooit zou kunnen veroorloven. Van de zijden omslag ging mijn oog naar mijn drie metgezellen, die me opnamen als welwillende onderwijzers die een aandoenlijke, maar hopeloos domme leerling proberen klaar te stomen voor zijn examens.

Ze waren al net zo erg als Trops en Vincent. Het scheen in de mode te zijn Adrian Mayfield onder de boeken te bedelven. Wie dachten ze dat ik was? Assepoesje? En wat was daar dan de grap van? 'Waarom? Waarom doen jullie dit?'

Aubrey, die zijn zoektocht tussen de dure lederen ruggen weer had hervat, draaide zich naar me om. 'Je bent toch een vriend van Augustus?'

'En elke vriend van Augustus kan wel wat hulp gebruiken,' vulde Max aan.

'Kookboeken!'

'We willen je op het rechte pad houden,' legde William met gespeelde ernst uit. 'Niet het goede pad, maar het pad dat niet zo krom is als sommige andere.'

'Weg van de acbterweggetjes,' verduidelijkte Aubrey.

Ik vroeg me af of dit gesprek weer een reden was om een rooie kop te krijgen. Waarschijnlijk wel.

'Wij zijn toeschouwers,' vertelde Max, terwijl hij een pluisje van zijn manchet tikte. 'Zien het allemaal aan door een toneelkijker. En geloof me, wij hebben meer plezier.'

'En minder kosten!' Ze keken elkaar aan en proestten het uit om een grap waar ik deze keer helemaal niets van snapte.

Ik wist ondertussen bijna niet meer waar ik het zoeken moest. De eigenaar van de boekwinkel had zijn schaakpartij onderbroken en luisterde belangstellend. Ik hoopte van harte dat hij me zich niet herinnerde als het knulletje dat vroeger vieze plaatjes bij hem kwam kopen.

William zag dat ik me ongemakkelijk voelde en pakte met het ernstige gezicht van een dokter mijn pols. 'Luister naar ons. Je gaat vanmiddag een paar goede boeken kopen. Het is voor je eigen bestwil. Als je dat gedaan hebt, zul je je veel beter voelen.'

'Het doet geen pijn,' verzekerde Aubrey. 'En als je elke avond een pagina of tien tot je neemt, zul je over een maand zo goed als genezen zijn.'

Ik kon uiteindelijk niet anders dan met hen meelachen. Ze hadden lol. In mij en om mij. Misschien omdat ik de Assepoester was die nooit in een prinses zou veranderen, misschien omdat ze me, net als Trops, als leerling wilden, een novice groener dan gras. Het kon me niet schelen. Hier was een gelegenheid om een middag in hun exclusieve gezelschap door te brengen en die wilde ik niet aan me voorbij laten gaan, zelfs niet als ik de hele tijd het vermoeden zou hebben het mikpunt van een grap te zijn die ik niet begreep.

Ik pakte het boek met de omslag van roze zijde en hield het voor hen open. 'Vertel me er meer over,' zei ik.

Dat deden ze, alle drie, in de uren dat we samen door het labyrint van boekenkasten joegen, op zoek naar schatten verborgen tussen boeken als Moody's Analyse van Spoorweginvesteringen en McHenry's Spaanse Grammatica. Zelfs Max, die beweerde 'nooit' iets te lezen, kwam met een klein stapeltje boeken te voorschijn die hij eerst zelf zacht grinnikend doornam om ze daarna aan mij voor te leggen.

Ik leerde zo hun literaire smaak kennen en verwonderde me erover hoe ze in hun modieuze leven dat geheel uit praten en uitgaan leek te bestaan de tijd konden vinden al die boeken te lezen. Vooral voor Aubrey leek er geen boek te zijn dat hij niet kende. Hij had een smaak die volledig aansloot bij de bizarre fantasieën die hij zelf op papier zette. Hij liet me boeken zien uit een tijd van gepoederde pruiken, potsierlijke negerpages en even vrolijk als wreed overspel. William legde me boeken van hedendaagse Franse auteurs voor die, schrijvend over de zonden van het moderne Parijs, hoeren tot hun hoofdpersonen maakten. Aubrey en hij bespraken de personages alsof ze hen persoonlijk kenden en bij mij kwam de wens op hen ook te leren kennen. Om Frans te leren, zodat ik met hen mee zou kunnen praten over die papieren vrienden die zo fascinerend leken omdat ze echt hadden kunnen bestaan. Misschien kon ik Trops vragen me les te geven... als ik ooit het geduld zou hebben al die vreemde woorden uit mijn hoofd te leren.

Ik kreeg die middag zo veel boeken onder mijn neus geduwd dat hun geur me bijna net zo duizelig maakte als de sigaretten van de Maan.

M'n kop zat vol woorden. Geniepige, verleidelijke woorden die zich verscholen tussen oude, stukgelezen kaften, klaar om je te overvallen zodra je het boek durfde te openen. Ze konden je betoveren, vleien, angst aanjagen, in de problemen brengen en gek maken, net als mensen. Maar anders dan bij mensen, nam je hen dat niet kwalijk. Zelfs als ze je aan het huilen maakten, deden ze dat op zo'n mooie manier dat je hun er dankbaar voor was.

Max' belangrijkste bijdrage bestond uit een dun boekje, vergezeld van de mededeling: 'Lees het. Je zult er vast dol op zijn.' Het heette The Book of Nonsense en stond vol idiote limericks als:

Een oudere heer uit 'Peru

Keek altijd bij het broodbakken toe,

Maar zijn vrouw (per abuis) stak hem eens in 't fornuis

En bakte die heer uit Peru.

Ik was er inderdaad dol op, omdat ze leken op de malle liedjes die pa vroeger zong voor zijn thuispubliek, bestaande uit Mary Ann en mij, en omdat het boekje voor mij betaalbaar was.

Ik moest een keuze maken uit de stapels en stapels romans die om me heen lagen en daarbij kon ik me alleen laten lelden door het oordeel van mijn portemonnee. Ik vergeleek de prijzen op de schutbladen, onder het voorwendsel de kwaliteit van het papier te controleren, met de ogen van mijn drie onderwijzers op mij gericht. Dat mijn keuze hen teleur zou stellen, stond voor mij vast. Na een lange hoofdrekensom hakte ik de knoop door. Ik legde The Book of Nonsense op mijn kookboek en haalde een wat gehavend exemplaar van Treasure Island, waar ik daarnet al mijn oog op had laten vallen, van een hoge plank. Max, Aubrey en William wisselden een veelzeggende blik met elkaar, die ze niet voor mij trachtten te verbergen.

'Zoals ik al zei, niemand kan verplicht worden tot het onmogelijke,' zei Max.

Toen we weer buiten stonden, ik nu net als William en Aubrey met een stapeltje in bruin papier verpakte boeken onder mijn arm, voelde ik me voor het eerst sinds we elkaar tegen het lijf gelopen waren buitengesloten. Max haalde zijn horloge te voorschijn, waarschijnlijk omdat hij het nu de hoogste tijd vond ergens anders naartoe te gaan, terwijl William Aubrey enthousiast probeerde te maken voor een Frans restaurantje dat hij in Soho had ontdekt. Ik stond er wat verloren bij, plotseling overbodig nu het spel uitgespeeld leek te zijn. Dit was waarschijnlijk het moment om beleefd afscheid te nemen, zodat ze de rest van de middag in eikaars gezelschap konden doorbrengen, niet afgeleid door hopeloze filisters zoals ik.

'Zeg, bedankt voor alles...' begon ik, 'maar ik moet nu...'

'Wat? Je wilt toch niet zeggen dat je weggaat?' vroeg William, zo verbaasd dat het bijna overtuigend klonk. 'De les is nog niet afgelopen, jongeman! Niet zolang je ons niet een fatsoenlijk au revoir kunt wensen! Ik zeg net tegen Aubrey hier dat je het Frans waarschijnlijk sneller in de natuurlijke omgeving van een café zult oppikken.'

'O, Will, lieg niet tegen die jongen!' Max stopte lachend zijn horloge terug in zijn vestzak en wendde zich tot mij: 'Wat hij eigenlijk bedoelt, is dat hij zich schuldig voelt dat we je vanmiddag zoveel geld hebben laten uitgeven en dat hij het zijn plicht vindt jou nu eens te trakteren.'

'O...' Ik wist niet wat ik moest zeggen. Dit rook naar liefdadigheid en ik had daar bij Vincent Farley al mijn portie van gehad.

'Kijk niet zo bedenkelijk. Je kunt zijn uitnodiging gerust aannemen,' zei Aubrey toen hij mijn gezicht zag. 'Will kennende, zullen we wel in zo'n spotgoedkoop Frans restaurantje uitkomen, waar hij er ons op zal wijzen dat er absint op de kaart staat, om het vervolgens niet te bestellen. Je zult er niet arm worden, en waarschijnlijk ook niet dronken.'

'O, maar ik wil me niet opdringen. Nee, eerlijk, het is nu de hoogste tijd voor mij om...' Ik sputterde voor de vorm nog wat tegen, met leugens over afspraken in de stad die ik niet mocht missen, maar ik wist dat het eind van het liedje zou zijn dat ik volmondig 'ja' zou zeggen. Natuurlijk wilde ik met hen meegaan, zelfs als dat betekende dat ik me zou moeten schikken in de rol die ze me toebedeeld hadden: die van de clown die met zijn vermakelijke blunders voor zijn maaltijd betaalde. Het was precies zoals Mary Ann gezegd had. Trots was mooi, maar het stilde je honger niet en maakte geen eind aan je eenzaamheid. Ik had die honger en eenzaamheid de afgelopen maanden vaak genoeg voelen knagen om er nu geen bezwaar meer tegen te hebben mijn vrienden te kopen. Of, als dat zo uitkwam, door hen gekocht te worden.

Het restaurantje bleek absoluut Frans te zijn: nauwelijks groter dan een woonkamer, met gordijntjes van wit mousseline voor de ramen, zand op de houten vloer en stoeltjes met zittingen van pitriet. En om het geheel af te maken, stond er inderdaad absint op de kaart.

'En? Lijkt dit op Parijs?' vroeg ik aan William, die de menukaart bestudeerde.

'Zoveel als Londen maar op Parijs kan lijken!' antwoordde hij lachend. Hij wenkte de ober en deed een bestelling die klonk als een gedicht, maar na vertaling door Aubrey gewoon uit rundvlees in wijnsaus, groenten en Franse kaas bleek te bestaan. In afwachting van ons diner werd er alvast een fles wijn op tafel gezet.

Aubrey pakte een Franse krant van een tafeltje en begon te lezen. Ik dacht weer terug aan de bijdrage die Bosie aan de Pall Mall Gazette had geleverd. Misschien was dit het juiste moment om iets meer te weten te komen over hem en de problemen die hij met zich mee scheen te brengen.

'Ik hoorde dat lord Alfred een gedicht heeft gepubliceerd...' begon ik nonchalant,

Max verslikte zich in een slokje wijn en grinnikte: 'Ja, dat weten we.'

'Zijn vader was woedend,' ging ik verder. 'Ik heb hem bij Vincent ontmoet.'

'Arme jongen! Gaat het nu weer een beetje?'

'Ik had m'n kostuum aan. Rokje en blote knieën. Ik geloof niet dat hem dat beviel.'

'God nee! Is hij je niet aangevlogen?'

'Pas dan maar op. Hondsdolheid is besmettelijk.'

Ze leunden over de tafel heen. Ik had hun belangstelling gewekt. Nu was het een kwestie van doorvragen, als ik het durfde.

'Ik heb het er levend van af gebracht. Maar hij zei wel dat hij naar Tite Street wilde, of zoiets. Om de buurt wakker te schudden.'

'Oscars adres. Heeft hij al eens gedaan, begin deze maand. Oscar zegt dat hij hem op straat heeft gezet. De markies beweert dat het andersom was.'

'Waarom is het eigenlijk zo'n enorme rel?'

'Omdat dit Parijs niet is,' zei William eenvoudig.

'Is dat alles?'

'Ja, als je even vergeet dat het allemaal tien keer zo ingewikkeld is.'

'Waarom? Ik begrijp het niet. Vertel me meer.'

'Wat wil je horen?' vroeg Aubrey. 'Het hele verhaal? De verkorte versie? De ongekuiste versie? Bosies versie? Oscars versie? Queensberry's versie?'

'Is er ook een ware versie?'

'Nee,' zei Aubrey, 'natuurlijk niet.'

'Vertel me dan jullie versie maar.'

Aubrey grijnsde en wilde net enthousiast van wal steken, toen Max zijn hand opstak. 'Ik denk niet dat je hem iets moet vertellen,' zei hij.

Aubrey keek verbaasd op. 'Waarom niet? Het zijn maar een paar roddels.' Hij haalde een sigaret te voorschijn, stak hem op, inhaleerde en hoestte akelig. 'Wel ware roddels natuurlijk.

'Juist daarom,' verklaarde Max. 'Het spijt me dat we wantrouwig lijken, Adrian, maar we weten nog niet veel van je. Bijvoorbeeld of je nog bijverdient naast je modellenwerk. Verzend je we-leens brieven naar mensen? "Bedelbrieven", als je me goed begrijpt.'

'Ik begrijp je niet,' zei ik.

'Afpersing. Chantage. Akelige woorden.'

Er begon me iets te dagen. Natuurlijk. Voor het bewaren van bepaalde geheimen zou soms flink betaald moeten worden.

'Is dat een van de dingen die het zo ingewikkeld maken?'

Max knikte. 'Slimme jongen!'

'Maar wie doet er zoiets? Zeker niet een van ons... jullie.'

De purperen hofhouding had me tot nu toe een magische kring van klatergoud geleken, maar nu begon ik de schimmen aan de rand te zien. Schaduwen die ik nog geen gezicht wilde geven, maar waarvan ik bijna zeker wist dat ze me bekend waren. Ik durfde hun naam alleen nog niet uit te spreken, omdat ik bang was te veel van het gevaar te begrijpen.

'Wie doet er zoiets?' herhaalde Aubrey met een boosaardig lachje. 'Panters. Laten we hen panters noemen. Oscar noemt hen in eik geval zo. Exotische, maar veeleisende huisdieren. Je schijnt ze niet aan te kunnen halen zonder ze eerst met gouden halsbanden en hertenbiefstuk te paaien. En ook dan hebben ze nog de reputatie gemeen te kunnen bijten...'

Ik schonk mezelf een glas wijn in en combineerde de informatie die ik gehoord had in gedachten met een gesprek dat ik een paar dagen geleden had opgevangen. Geld. Het ging om geld.

Zoals gewoonlijk. Zoals altijd...

Ik nam een slok wijn, die brandde als azijnzuur. 'Dit is ernstig, hè?'

'In elk geval behoorlijk lastig,' gaf Aubrey toe.

'Maar waarom zijn ze dan nog niet verraden? Ik bedoel, als iemand naar de markies zou gaan...' Het leek een akelig realistische optie.

'Nee, dat doen ze niet. Tenminste, dat denk ik niet. Deze mensen hebben hun eigen belangen. En bovendien heeft Oscar de beste garantie tegen schandaal die er bestaat.'

'Welke?' vroeg ik.

'Het huwelijk,' zei William. 'Hij heeft een vrouw. Een erg aardige vrouw. En twee leuke kinderen. Jongens: Cyril en Vyvyan. Hij is dol op ze. Alleen...'

'Heeft hij het de laatste jaren druk gehad,' vulde Aubrey hem aan. 'Is ze vergeten, zogezegd.'

De kring om de hofhouding breidde zich uit. Aan de buitenste rand zag ik de buitenstaanders. De mensen die van niks wisten of het enkel met vage vermoedens moesten doen. Mensen die gekwetst konden worden. Hun ontdekking was even onaangenaam als die van de panters.

'Dan moet hij tegen ze liegen.

Aubrey tikte grinnikend met zijn wandelstok op tafel. 'Heel goed! Hij is intelligent, dat vermoeden hadden we al, nietwaar, heren?'

'Het hoort erbij,' legde Max uit. 'Een goede leugen is vaak heel wat aantrekkelijker dan de waarheid. Elke actrice die vaardig is met poederdons en rougekwast zal je dat kunnen bevestigen. En bovendien, het is best aardig om af en toe nog eens met vuur te spelen. Wij zullen de eersten zijn om dat toe te geven. Het is alleen zaak je vingers niet te vaak te branden.'

'Alhoewel dat ook aantrekkelijk kan zijn,' merkte Aubrey op. 'Vraag het maar aan Bosie. Die geeft nergens iets om.' Hij grijnsde sarcastisch. 'Een echte Dorian, vind je niet, Max?'

'Mogen jullie hem?' vroeg ik.

Het beeld dat bij mij ontstaan was, was dat van een jongen met volop vrienden, die hem geen van allen echt aardig vonden. Eigenaardig voor iemand op wie je na één blik al verliefd moest worden.

Er viel een korte stilte, waarin ik wenste dat ik minder direct geweest was. Maar ik wilde nu weleens weten of Trops' waarschuwingen op waarheid of op louter jaloezie berustten.

'Ja,' zei William toen, 'ik denk dat ik hem wel mag. Ik heb in Oxford enkele pasteltekeningen van hem gemaakt en ik moet toegeven dat hij me een boeiende persoonlijkheid leek. Gul, excentriek, volkomen onbeschaamd. Een goede hardloper, al op de universiteit een goede dichter...'

'Geen goede student,' vulde Max aan.

'Iemand die je graag wilt kennen. Maar niet te goed.'

'En jij?' vroeg ik aan Max. 'Wat vind jij van hem?'

'O, mag hem ook wel,' antwoordde hij luchtig, 'maar ik kan niet zeggen dat ik bijzonder gefascineerd door hem ben. Hij is knap en slim en aardig, natuurlijk. Een mooi spiegelbeeld van Oscar, zou je kunnen zeggen. Maar hij is overduidelijk gestoord. Net als zijn hele familie, naar ik meen.'

'Ik kan hem niet uitstaan,' zei Aubrey, 'maar datzelfde heb ik met Oscar. Die twee zijn eigenlijk vrij afschuwelijke mensen. Je moet jezelf gelukkig prijzen dat wij je onder onze hoede hebben genomen, en niet zij.'

Het gesprek stokte een ogenblik, alsof we door Aubreys snibbige opmerkingen weer op gevaarlijk terrein waren beland. Max maakte een opmerking over de wijn en daarna werd er niet meer over Bosie Douglas of Oscar Wilde gepraat. Ik moest het doen mee de informatie die ze me gegund hadden en was er blij mee, hoe onvolledig en verontrustend ze ook was. Dankzij de verhalen van William, Max en Aubrey voelde ik me iets meer deel van de groep. Ik kon hen in het geheim mijn vrienden noemen, want ik kende een deel van hun geschiedenis. Als ik zou durven, zou ik mijn leven met wat mooie leugens over hen glans kunnen geven.

Weet je wie ik ontmoet heb, Mary Ann? Weet je met wie ik gedronken heb, pa? Weet je welke beroemde mensen mij op straat groeten, ma? Weten jullie wie mijn beste vrienden zijn?

De rest van de middag stond ik mezelf toe te geloven in de leugen. We aten en dronken als goede vrienden. We praatten over dingen die ons allemaal aangingen, waar we alle vier van hielden. Ik blufte mezelf er knap doorheen. Het Salome-boek dat ik bij Trops had bekeken, kwam ter sprake. Het bleek door Aubrey geïllustreerd te zijn en toen ik zei dat ik het kende, wilden ze mijn oordeel weten. Dat was gemakkelijk. Ik had een mening over de illustraties (die ik voor Aubrey iets aanpaste) en verzon er een over de tekst. Ik kon zelfs meepraten over de scène waarin de prinses haar aanbidder een groene bloem, 'een kleine groene bloem', belooft. Er was geen Trops voor nodig om me uit te leggen wat dat te betekenen had. Ik had het raadsel zelf al opgelost.

Ik kijk naar jou. Jij naar mijn bloem. We begrijpen elkaar.

De wijn en de gesprekken hadden me genoeg moed gegeven om mijn drie weldoeners na het diner naar buiten te volgen als een vriend die meer was dan alleen een grootmoedig getolereerde meeloper. Ik wilde nog geen afscheid nemen. Ik had geen zin om terug naar mijn zolderkamer te gaan, om daar de avond door te brengen met gedachten aan Max, William en Aubrey, lachend in een theaterloge of goddelijk dronken aan een van de tafels in het Café Royal. Er moest een excuus te bedenken zijn om nog geen 'bedankt en tot ziens' te hoeven zeggen. Maar welk excuus zou geloofwaardig genoeg zijn om hen nog een pleziertje voor me te laten betalen? Ik kon er maar één bedenken.

'Weten jullie,' begon ik snel, voordat iemand een ander voorstel zou doen, 'ik zou vanavond best eens naar het Prince of Wales-theatet willen gaan. Om m'n zus te zien.'

Als ik iets had om trots op te zijn, was het Mary Ann. Ik kon het niet laten haar aan William, Max en Aubrey te beschrijven, niet als mijn zus, maar als een mooi meisje, en slaagde daar blijkbaar goed in. Ze wilden haar graag zien. Net zo graag als ik haar wilde laten zien.

Voor het eerst in jaren zat ik weer op een pluchen stoel in een goede rij. Ik ademde de prettige geur in van haarolie en geparfumeerde programmaboekjes, die heel anders was dan de zware lucht van bier, zweet en gasbranders die op het schellinkje hing. Hier praatte men gedempt, stond voor elkaar op en knikte de ander beleefd toe. Geflankeerd door William en Max, hier net zo op hun plaats als in een klein restaurantje in Soho, ging ik gemakkelijk en onopvallend in deze wereld op. Het was zoals Trops zei: als je maar goed gekleed ging en je gedroeg alsof je er thuishoorde, kwam je overal binnen.

De voorstelling begon. Ik was opgewonden, want ik had Mary Ann nog niet op zien treden. Mijn budget had me niet toegestaan een kaartje te kopen, en op de dagen dat ik wel geld had gehad, waren er duizend-en-één andere dingen geweest die me verhinderd hadden te gaan. Nu zou ik eindelijk getuige zijn van haar triomf.

Gedurende de hele voorstelling werd het toneel bevolkt door meiden. Meiden, meiden en nog eens meiden. Een witte wolk kant, tule en veren, waar hier en daar een in avondkostuum geklede jongeman doorheen kruiste, die de onmisbare, maar niet erg dankbare rol van Huwbare Partij speelde.

Tussen al die meiden was het soms moeilijk Mary Ann te ontdekken. Ze was lang en weelderig, maar alle meiden die op het podium stonden, waren lang en weelderig. Zelfs haar stem leek tussen alle muziek en zang niet op te vallen. Na haar eerste solo kon ik er zelfs niet onderuit te erkennen dat haar stem minder vol en zuiver klonk dan die van de andere meisjes. Mary Ann leek minder aanwezig dan anders. Het spel waar ze altijd zo van genoot, het vangen van blikken alsof het vlinders waren, kon ze vanavond niet spelen. Het leek haar niet te kunnen schelen hoeveel ogen er, verborgen achter de voetlichten, naar haar keken.

Aubrey, William en Max waren genadig in hun oordeel. Ze bespraken elk meisje op het podium, beginnend met wilde huwelijksplannen en eindigend met het harde oordeel dat haar voeten Ce groot waren. Bij Mary Ann bleef het bij een bloemrijke verhandeling over haar kin en ogen en vooral haar kuiltjes.

'Ze is een uiterst bekoorlijk meisje,' zei Max. 'Jullie lijken wel wat op elkaar.'

'Nee,' antwoordde ik kort. 'Mary Ann lijkt op onze moeder. Ik lijk op m'n vader.' Ik wilde opstaan en weglopen, of doen alsof ze er niet waren. Ik schaamde me voor Mary Ann, hoewel daar eigenlijk geen reden voor was. Ze was niet slecht. Maar ze was niet de Mary Ann die ik kende, die de wereld zou veroveren en de maan er nog eventjes bij. En het deed lijken of dat gemakkelijk was. Blijkbaar was het dat niet. Barst.

Ik besloot me op het verhaal en de muziek te concentreren en niet meer alleen op mijn zus. Het verhaal was zo luchtig als poedersuiker: Assepoesje, Bonny Reilly op het bal. Een groep frivole actrices slaat aan de Rivièra rijke vriendjes aan de haak en wordt dwarsgezeten door boze stiefzusters in de vorm van rijke societydames met opgetrokken neuzen. Het zou net iets zijn voor Imo-gen. Ik besloot de scène waarin een van de dames Gaiety Girl Alma de diefstal van een dure haarkam in de schoenen probeert te schuiven voor haar te onthouden.

Aan het eind van de voorstelling klapten we onze handen blauw en neurieden de aanstekelijkste liedjes tot we weer op straat stonden.

'Laten we naar de artiestenuitgang gaan,' stelde William voor, 'om handtekeningen te vragen.'

Aubrey en Max leken dat wel een mop te vinden en dus gingen we. Aubrey kwam met het idee om te doen of hij de sultan van Zanzibar was, op zoek naar een aanvulling voor zijn harem. Hij zou een exotisch klinkend taaltje brabbelen dat wij, als dienaren, zouden vertalen. Het plan was echter nog niet ten uitvoer gebracht toen Mary Ann naar buiten kwam. Ze droeg een dure mantel en een vosje om haar hals, maar zodra ze mij in het oog kreeg, floot ze als een straatmeid op haar vingers.

'Adie! Ben je komen kijken! Wat zie je er knap uit in dat pak! Zijn dit vrienden van je? Aangenaam. Wat vonden jullie van de voorstelling? O, Adie, weet je dat ma... O nee, te laat.'

Ik zag haar met grote ogen over mijn schouder kijken en wist meteen wie er achter me stond. Ik had alleen niet het lef me om te draaien.

'Ik heb veel zin om je een draai om je oren te geven, kereltje!'

Het was zeker zes maanden geleden dat ik die stem voor het laatst gehoord had, maar even geloofde ik dat de eigenaar ervan alles wist wat ik in dat halfjaar had uitgevreten.

Terwijl Aubrey, William en Max me vragend aan stonden te grijnzen, zette ik me schrap om in de storm die ongetwijfeld zou volgen, overeind te blijven.

'Sinds Kerstmis! Sinds Kerstmis ben je niet meer langs geweest! Ik moet van meneer Procopius horen dat je ontslagen bent! En vervolgens vertelt pa dat hij geen idee heeft waar je uithangt! Gek van zorgen heb je ons gemaakt! En kijk naar me als ik tegen je praat!'

Ik gluurde over mijn schouder naar het gezicht van mijn knappe, boze moeder. Het was waar dat Mary Ann haar uiterlijk had geërfd, maar ik had haar lengte. We waren nu even lang. Maar in mijn ogen was ze nog steeds reusachtig. Ze had een hoedje op met een fazantenveer, die vervaarlijk trilde.

'Je kunt me maar beter een hele goeie verklaring geven, Adie!'

'Ma,' probeerde Mary Ann, maar ze kwam er niet tussen.

'Zomaar een goede baan opgeven! Als je eens wist wat ik heb moeten doen om je die betrekking bij Procopius te bezorgen! Neem een voorbeeld aan je zuster! Ze werkt zicht kapot, het arme kind! Spraaklessen, danslessen, repetities! Het schaap kan niet meer op haar benen staan als ze 's avonds thuiskomt! En wat doe jij? Jij haalt je neus op voor fatsoenlijk werk, alsof in Londen 't goud op straat ligt. Nou, laat me je wel vertellen, ventje: dat is niet zo! Hoe kom je aan dat pak?'

Het gehinnik van Aubrey op de achtergrond negerend, begon ik een verklaring te stamelen. 'Gekocht. Heb een baan... Verdient wel goed. Ik werk ook hard, ma.'

'Zo? En aan wat dan wel?'

Ma is haar roeping misgelopen door kleedster te worden. Scotland Yard had haar uitstekend kunnen gebruiken als geheim wapen. Ze zou de meest geharde criminelen onder tranen hebben laten bekennen. Ze heeft zo'n 'ik-weet-dat-je-wilt-gaan-liegen-maar-ik-geloof-er-toch-geen-woord-van-dus-probeer-het-maar-niet'-blik in haar ogen die alle goede smoezen als bij toverslag uit je hoofd doet verdwijnen. Zo gemakkelijk als liegen was bij Rita, zo godsonmogelijk was het bij ma.

'Modellenwerk. Ik poseer voor schilderijen,' mompelde ik.

'Modellenwerk! En dat noem jij een goede baan? Wel ja! Waarom ga je geen drijfhout sprokkelen langs de Thames of bedelen in Victoria Park? Daar zijn al heel wat nietsnutten sneller rijk van geworden! Fatsoenlijke mensen als wij... O, Mary Ann, hou me tegen of ik bega een ongeluk!'

Mary Ann was naast haar komen staan en keek ongerust naar de trillende fazantenveer. 'Adie verdient echt wel geld, ma. Hij heeft me verteld dat er iemand was die hem heel graag wilde schilderen.'

Ma snoof. 'Zo? En wie is dat dan wel? Een schatrijke weldoener? Met modellenwerk valt geen droge boterham te verdienen, Mary Ann. Ik zal je vertellen wie modellenwerk doen: straatvegers, sinaasappelverkoopsters, dronken lapzwansen die verder nergens voor deugen, 't Laagste van het laagste! En dan alleen nog om hun inkomen aan te vullen. Je kunt niet leven van modellenwerk! Nooit!'

Ik sloeg mijn ogen neer. Hier werd uitgesproken waar ik al bang voor was geweest. Mijn laatste strohalm bleek zo bros als een gedroogd grasje. Je kon niet leven van modellenwerk.

Op dat moment kwam Max me te hulp. Hij gaf ma een beleefde hand. 'Mevrouw Mayfield? Ik ben Max Beerbohm. Een kennis van Adrian. Mag ik even opmerken dat wij, meneer Rothenstein, meneer Beardsley en ik, een bijzonder hoge dunk hebben van uw zoon en de mening zijn toegedaan dat hij het nog ver zal schoppen op het een of andere gebied. Hij is een jongeman met vele talenten.'

Ma was even onder de indruk van zoveel welsprekendheid en ik zag haar zichzelf afvragen of de naam Beerbohm inderdaad de naam Beerbohm was. Ma's enige zwakte was dat ze nog steeds niet fatsoenlijk genoeg was om haar neus op te halen voor acteurs. Ze was dol op toneel.

'Ja, maar, modellenwerk!' sputterde ze nog tegen.

'Is onmisbaar voor de kunsten,' antwoordde Max. 'U weet toch wel dat het model de muze van de kunstenaar is? Mijn vriend Will hier kan dat bevestigen. Welnu, Adrian poseert voor Vincent Farley, van Farley Verzekeringen,' voegde hij er achteloos aan toe.

'Ja maar...' Ma aarzelde een moment, maar zag toen Aubrey, die zich op zijn lip stond te bijten om niet te lachen. Ze stak haar neus in de lucht en gaf hem haar minachtendste blik. 'Het is niet fatsoenlijk! Leer mij kunstenaars kennen, meneer! 't Zijn net veehandelaars, ze zien alleen maar vlees! En geen kind van mij gaat met zulke lui om, of ze nu rijk zijn of arm. En jij, jongetje...' Ze prikte een scherpe vinger in mijn borst. 'Jij gaat maken dat je een net baantje krijgt, of ik zal je zo'n aframmeling geven dat je van voren niet weet dat je van achteren nog leeft! En je komt de zevenentwintigste naar ons toe om je verjaardag te vieren. Er is taart. Kom mee, Mary Ann.'

Ze sloeg haar arm om de schouders van mijn zus en voerde haar mee naar de straat, waar de bus richting Paddington net aankwam. Ze hield een bezorgde hand tegen Mary Anns wang.

Ik bleef achter met het gevoel of ik door een brouwerswagen was overreden. Alles wat ik kon denken, was: volgende week is het mijn verjaardag. Dan word ik zeventien jaar, en ik weet nog niet eens of ik het wel worden wil.

Ik moet er zo sip uitgezien hebben dat William medelijden met me kreeg. Hij klopte me op mijn schouder. 'Je hoeft je niet te schamen. Je zou het misschien niet zeggen, maar wij hebben ook moeders.'

'Al zullen we tegenover alle anderen volhouden dat we geboren zijn uit het schuim van de ziedende zee of het hoofd van Zeus,' zei Aubrey.

Ik kon liet niet opbrengen te lachen. Ik keek naar ma en Mary Ann, die net op de treeplank van de omnibus stapten. Op hun eigen manier hadden ze me laten zien wat grote dromen, mooie rooie luchtballonnen, waard waren. Ik had een middag gezweefd, maar stond nu weer op de grond, stevig verankerd, met loodzware zorgen in mijn schoenen en zo goed als geen cent op zak.

Ik hoorde Aubrey hoesten en dat maakte me bang. Ook ziektes hielden geen rekening met dromen. Ik keek de omnibus na. Waarom zou ma Mary Ann vanavond opgehaald hebben?

Max pakte me bij mijn arm. 'Kom, het is tijd om te gaan. Je hebt je moeder gehoord. Voor brave jongens als jij is het allang bedtijd.'

XIX

De problemen van Vincent Farley — De problemen

van Adrian Mayfield— Een kus met gevolgen

— Ik neem een besluit — ' 't Leven is hard

voor mensen als wij'

In de maanden juni en juli draaide het Londense Seizoen op volle toeren. Bals, diners, tuinfeestjes, bloemenshows, soirees en lunches vulden elk beschikbaar ogenblik van de rijken in Kensington, Mayfair en Park Lane. Stuart en Lilian Farley vertrokken in steeds weer andere kostuums naar steeds weer andere feesten, met in hun kielzog een machteloos protesterende Vincent, die geen andere keus had dan zijn werk te laten liggen en zich te vermaken. Via hem hoorde ik de verhalen over de gemaskerde bals die wel tot vijf uur in de morgen konden duren, de stiekeme of door koppelende moeders gearrangeerde tête-a-têtes in de serre en de geruchten over een bruiloft volgend jaar mei. Al met al leek het Seizoen één grote wedren te zijn, met het doel aan het eind van de zomer een verlovingsring te dragen.

Vincent droeg voorlopig alleen maar verfvlekken, al was er sprake van boottochtjes met de dochter van een spoorwegmagnaat en een onderonsje met een erfgename uit Chicago tijdens een groot galadiner. Lilian plaagde hem met zijn status van begeerde vrijgezel en wist hem daarmee op den duur zelfs aan het lachen te krijgen. 'Hij is zo'n geweldige danser! De jongedames staan voor hem in de rij! Ik vertel je, als ik niet eerst met Stuart gedanst had, waren we beslist getrouwd geweest!'

Ik volgde dit hele gebeuren als een buitenstaander, een echte Londenaar die zich aan de etalages vergaapt, zonder ooit de winkel binnen te gaan. Toch leefde ik in die dagen in hetzelfde duizelingwekkende tempo als de bewoners van Camelot House.

Ik had last van het hardnekkige waanidee dat ik een week, de tijd tot mijn zeventiende verjaardag, had om mijn leven op orde te krijgen, of ik zou het voorgoed verknallen. Vincent en Trops hadden allebei beloofd nieuwe werkgevers voor me te zoeken, maar hadden daar nog niet veel succes mee gehad. Vincent had wel enige toezeggingen gekregen van vrienden, maar deze kunstenaars verlieten begin augustus met de rest van de society Londen om inspiratie op te doen in Parijs of Rome.

Trops leek niet veel haast te maken met zijn zoektocht. Sinds ik zijn huis verlaten had, scheen zijn belangstelling voor mij en mijn welzijn wat bekoeld te zijn. De poseersessies verliepen nog gemoedelijk genoeg, maar er werd niet langer nagebabbeld of nagekust en aan de hand van een rondslingerend overhemd dat beslist niet van Trops was, concludeerde ik dat hij ook ander bezoek ontving. Blijkbaar ging het zo. Ik probeerde me niet te gekwetst te voelen.

Toch knaagde de nonchalance waarmee mijn vrienden met mijn leven omgingen aan me. Ze schenen te vergeten welke lange, doodse zomermaand er voor de deur stond, een maand die in Londen nog schraler was dan januari, en verwachtten me vrolijk te leven van wind en zonneschijn. Het kon hen niets schelen. Of ze wisten het niet.

Maar ik wist het wel. Het was de eerste gedachte waarmee ik 's ochtends wakker werd. De gedachte die ik niet uit mijn hoofd kon zetten als ik op tafel klom om door het dakraam over Londen uit te kijken. Uiteindelijk altijd richting Westminster. Richting Little College Street.

Ik was onrustig die dagen, koortsachtig. Als ik niet naar Trops of Vincent moest om te poseren, liep ik door de stad. Door eindeloze straten vol mensen, onbekenden die ik nooit meer zou zien en die mij waarschijnlijk ook nooit meer zouden zien. Ik liep om te lopen, zonder ergens heen te willen. De ene dag naar Primrose Hill, de andere dag naar een buitenwijk die ik nooit had willen bezoeken. Ik keek naar de kinderen die langs Commercial Road de spelletjes speelden die Mary Ann en ik vroeger ook gespeeld hadden: tikkertje, verstoppertje, volg-de-leider. Ik keek naar de poppenkastspelers die 's morgens hun kast bij Holburn Bridge opzetin haar bekje hield, gemaakt van gouddraad en piepkleine saffiertjes.

'Prachtig! O, is dat niet snoezig? Is dat niet lief?' De rest van het romantische rendez-vous werd gevuld met hetzelfde gebabbel, gekoer en gespin. Ondraaglijk voor de ongemakkelijke toehoorder, maar uitstekend geschikt om een buik vol vlinders in beroering te brengen. Het was verbazingwekkend wat een hoop onzin je aan kon horen als je last had van de liefde. Misschien moest ik dat onthouden. Niet dat ik overigens verwachtte erg goed te zijn in mierzoet gevlei.

Toen het voor ons tijd werd om terug te gaan naar ma, maakte Mary Ann een abrupt en zakelijk einde aan de tête-a-tête. Ze nam afwezig de handkus in ontvangst en zodra haar bewonderaar uit het zicht verdwenen was, bonden we onze rolschaatsen weer onder. Terwijl Mary Ann op mijn schouder leunde, proestte ze het opeens uit: 'O god, Adie, en dat allemaal voor een broche!'

Ik keek naar haar rode gezicht en haar bijgekleurde lippen en voor ik het wist, was ik ook aan het lachen. We lachten de hele weg terug, allebei nogal over onze toeren.

De rest van de middag werd doorgebracht met het verder legen van de picknickmanden, praten en de malle spelletjes die bij een verjaardag hoorden, zoals charades. Ma beeldde Mary, Queen of Scots uit en het kostte ons een kwartier om dat te raden.

De tijd verstreek zo snel en zorgeloos dat het een onaangename verrassing was dat ma zei dat we moesten vertrekken, omdat anders de kleine poorten van het park, die het dichtstbij waren, gesloten zouden zijn. We pakten onze spullen, het picknickkleed, de lege manden, de zware tas met rolschaatsen die ik aanbood te dragen, en wandelden door de vlammend rode juli-avond naar de uitgang. Het park was nog niet verlaten, ofschoon het chique publiek allang naar huis was, waar het diner of een laatste feestje wachtte. De weiden en bankjes waren nu van de plakkers, de bezoekers die geen andere plek hadden om heen te gaan en vannacht, zoals elke nacht, in het park zouden slapen. Een meisje dat jaren jonger was dan Mary Ann, speelde onder een boom met een peugens pen kraste en we door de noodlottige lotgevallen van Bonny Reilly vergaten dat die deux elk moment opengegooid kon worden door Lilian met de nieuwste roddel of Palmtree met de zoveelste uitnodiging. Imogens boek werd iets van ons alle drie. Ik verschafte de nodige achtergrondinformatie, Imogen de dramatische invallen en Vincent het kritische commentaar. Tijdens de koffiepauzes ervoer ik het zeldzame genoegen te spreken voor een aandachtig publiek. In tegenstelling tot Trops bezaten Vincent en Imogen de gave echt te luisteren naar wat je vertelde. Omdat ze allebei geen praters waren, waren ze uitstekende luisteraars. Ik was de spiegel die de beelden weerkaatste, zij weefden de verhalen.

Ik liep in gedachten als een soort journalist door de straten waar ik opgegroeid was en pikte op wat ik gebruiken kon, volgens de selectiecriteria van meneer Harris, de krantenredacteur uit het Café Royal: het moest iets met knokken of kussen te maken hebben.

Dus zadelden Imogen en ik Bonny Reilly op met een verloofde die bokser was en zodra hij lucht kreeg van haar affaire met de rijke heer moorddadige neigingen begon te vertonen. In de beste jongensboektraditie kwam het tot een gevecht tussen de beide aanbidders, waarbij de nobele miljonair zegevierend, maar zwaargewond uit de strijd kwam.

'We zouden hem eigenlijk moeten laten sterven,' zei Imogen. 'Dat zou het mooiste zijn. Maar dan is het verhaal al afgelopen. En dat zou zonde zijn.'

Ik was het op beide punten met haar eens. Zodoende rekten we Bonny's lijdensweg door een waarzegger uit Soho te introduceren die haar 'stormen op de Zee der Hartstocht' en veel 'bitterzoete liefdespijn' voorspelde. De voorspellingen werden vervuld door Bonny's Amerikaanse rivale die zich ontpopte als een ware intrigante. Geïnspireerd door de voorstelling van de Gaiety Girls liet ik haar een parelsnoer in Bonny's tasje verstoppen, waarvan de ontdekking het arme meisje in het gevang deed belanden.

Imogen zag eindeloze mogelijkheden voor drama in deze plotwending. 'O, dat is afschuwelijk! Ik heb weleens in een krant van papa een artikel gelezen over de New Gate gevangenis. Dat was echt eng! Net een spookhuis: een enorm blok steen, zonder ramen, helemaal grauw en vies. Het ergste zijn de dodencellen. Weet je hoe die eruitzien? Helemaal van steen, zelfs de slaapbank. En je hebt maar een heel klein raampje, met tralies ervoor, om door naar buiten te kijken. Treurig, hè? Dat je maar zo'n klein stukje van de wereld kunt zien op de dag dat je doodgaat. En horen doe je ook al niets. Het is zo stil in zo'n cel, Adrian, zo stil dat je jezelf kunt horen denken.' Ze keek of dat het gruwelijkste ter wereld was. Misschien wat het dat ook wel. Dat hing van je gedachten af.

'Zo is het wel genoeg,' zei Vincent. 'Papa had je dat artikel nooit mogen laten lezen.'

Imogen trok zich niets van hem aan en stortte zich vol wrede geestdrift op de verschrikkingen waar onze heldin in de gevangenis aan werd blootgesteld. We lieten haar beschimmeld brood eten, belaagd worden door ratten en slapeloze nachten doorbrengen op een sleetse strozak. Imogen had er zoveel plezier in dat ik begon te denken dat zelfs het gevangenisleven haar aantrekkelijker leek dan haar eigen leven. Daar was ellende, rauwe, pure ellende, geen ellende die elke morgen als lauwe thee over je uitgegoten werd: ontevredenheid, verveling. Als je zo rijk was als een Farley, was ellende blijkbaar een luxeartikel, iets zeldzaams en eigenaardigs waar je een liefhebbersprijsje voor wilde betalen. Maar ook ik, die mijn ellende van de straat kon oprapen, gaf de voorkeur aan Bonny Reiily's ellende boven de mijne. Dit was papieren ellende, waar je met een paar pennenstreken een einde aan kon maken. Ze leefden nog lang en gelukkig. Einde. Klaar.

Ik verstopte me in het verhaal, met Vincents kamerjas om me heen en een kop zwarte koffie in mijn handen. Ik wachtte met Bonny op mijn geliefde, die me zou bevrijden om me, gewikkeld in zijn mantel, naar een met oranjebloesem bestrooid altaar te dragen. Hij zou me vinden, in de gevangenis, in de diepste ellende. Daar kon je van op aan. Het probleem was dat hij niet bestond.

Ik droomde, dagdromen die me heel wat rustiger wakker deden worden dan mijn nachtelijke dromen. Maar wakker worden moest ik, elke keer als ik Camelot House achter me liet om te gaan lopen, zinloos te gaan lopen, om iets te doen te hebben, me af te matten tot ik te moe was om te denken. Erger dan dat wakker worden was echter de zekerheid dat er een tijd zou komen dat ik niet eens in slaap zou kunnen vallen. Omdat er elke avond iemand naast me zou liggen die zou betalen voor mijn kussen.

Maar stop. Niet aan denken. Gewoon doorlopen. Niet stilstaan. Nooit stilstaan. Wat er ook gebeurt, nooit stilstaan.

Op de morgen van mijn zeventiende verjaardag werd ik wakker met een ernstig 'o.. Hell'-gevoel en een ochtenderectie. Ik staarde door het dakraam naar de blauwe lucht boven me en wachtte tot ze beide zouden verdwijnen. Er vlogen meeuwen over.

Na een kwartier was ik mezelf zo beu dat ik opstond, mijn bed opklapte, Mrs. Beeton onder de tafelpoot schoof en ging ontbijten.

Dit was mijn verjaardag. Een dag om alle lol uit te wringen die eruit te wringen viel. Vandaag zou ik voorlopig voor het laatst bij Vincent gaan poseren en vanmiddag werd ik in mijn beste pak bij ma en Mary Ann verwacht. Ik kon maar beter voortmaken.

Fris gewassen, met mijn jasje over mijn schouder, liep ik later die morgen naar Kensington. Hier begon je te zien dat het Seizoen op zijn einde liep. Elke dag kwamen er meer villa's bij waarvan de luiken gesloten waren, de bewoners vertrokken naar Dieppe, Monte Carlo of Rome. De landerigheid van juli daalde over de stad. In verlaten tuinen stonden rozen te bloeien zonder dat iemand het zag en merels hipten over lege gazons. De enige mensen die je ontmoette, hadden geen haast en geen doel. Een achtergebleven koetsier leidde een sloffend paard naar de stal, een dienstmeisje leunde met een uitdrukking van onzeglijke verveling over de balustrade van een balkon, twee oude kokkinnen waren in de schaduw op een bankje neergestreken en wuifden elkaar koelte toe met in ouderwets lavendelwater gedrenkte zakdoekjes.

Morgen zouden de Farleys vertrekken voor hun cruise over de Ionische Zee. Ook de meeste ramen van Camelot House waren afgesloten met luiken, wat Vincents atelier des te lichter deed lijken. Ik keek vanuit de tuin naar de bekende witte muren en de dansende goudstofjes en durfde er bijna niet binnen te gaan. De gedachte het ook weer te moeten verlaten, was bijna te pijnlijk. Maar Imogen was daar, en zwaaide, en Vincent stond op de achtergrond, bezig met iets wat ongetwijfeld belangrijker was dan wat dan ook. Ik kon mezelf niet beheersen en rende de laatste meters, zwalkend over het gras. We hadden nog een morgen. Twee hele uren om te praten, te lachen, te schrijven, te luisteren. We mochten er geen minuut van verspillen.

Die morgen dronken Vincent en ik koffie op kleine gietijzeren stoeltjes in de tuin. Imogen had een comfortabele rieten ligstoel voor zichzelf gereserveerd en lag nu onder een zomerparasolletje te schrijven, wiebelend met haar hoge laarsjes, die dwars als bokken-pootjes onder haar witkanten zomerjurk uitstaken. Ze neuriede. We bedachten een spannend slot voor ons voorlopig laatste hoofdstuk, dat ons een zomer lang bezig zou houden, piekerend hoe we onze Bonny uit deze netelige situatie zouden bevrijden.

'Er kan brand uitbreken,' zei Imogen met haar pen tegen haar lippen. 'Brand in de gevangenis, precies in de vleugel waar Bonny zit. En de deur is op slot.'

Ik dacht erover na. Het idee was aantrekkelijk. Alleen zou er niet veel willen branden in het stenen labyrint van onze gevangenis. Ik zou niet weten hoe het leven van Bonny Reilly daar ellendiger zou kunnen worden dan het was. Het leek op het mijne. Aan alle kanten klemgezet. Met slechts één manier om je vrij te kopen.

'Een van de gevangenbewaarders,' mompelde ik, meer tegen mezelf dan tegen Imogen of Vincent. 'Een van de gevangenbewaarders wil haar helpen. Maar hij stelt voorwaarden... Hij is een slechte man.'

Er viel een stilte, waaruit bleek dat ze me allebei verstaan hadden. Vincent roerde in zijn koffie. 'Nee,' zei hij, 'dat vind ik geen goed idee.'

Hij keurde de richting die het verhaal nam en de mogelijkheden die het opende duidelijk af, wat me niet verbaasde, maar wat ik hem toch kwalijk nam. Ik had deze bemoeienis graag op mijn eigen leven betrokken gezien. Wat er met papieren Bonny Reilly gebeurde, was blijkbaar belangrijker dan wat er met Adrian Mayfield aan de hand was.

Maar hoe kon ik hem die onverschilligheid aanrekenen? Hij kende me niet, net zomin als ik hem kende. Enigszins verbaasd dacht ik hierover na. Vincent was me in de afgelopen weken zo vertrouwd geworden dat het me slechts af en toe inviel dat ik zo goed als niks van hem wist. Het was elke keer weer een verbazende conclusie. Vincents persoonlijkheid zweefde als een sliert mist door het atelier: zichtbaar, maar ongrijpbaar. Enkel tastbaar in de vorm van de geordende planken en kasten, de witte muren en de klok aan de wand die keurig de juiste tijd aangaf. Maar al die voorwerpen waren slechts aanwijzingen, zoals de roddels van Trops en Aubrey over Bosie de sprookjesprins. Ze hoefden niets te betekenen te hebben. Ze konden iets heel anders betekenen.

En dan was er natuurlijk ook nog altijd de mogelijkheid dat ze precies betekenden wat ze leken te betekenen.

Ik keek naar Vincent, terwijl hij een slok koffie nam en daarna fronste. Iets wat hij vaak deed, zo was me opgevallen. Het idee kwam bij me op te vragen hoe het verhaal volgens hem verder moest gaan. Maar ik kreeg de kans niet. De massieve gestalte van Augustus Trops kwam over het grindpad de hoek van het huis om waggelen, bekroond met een frivole en allerbelachelijkste strohoed. Hij was de laatste persoon die ik op dit moment wilde zien.

Trops' humeur was helaas even zonnig als zijn hoed. Hij begroette ons met 'Bonjour, mes enfants’ en vervolgde dat hij ons graag zo zag: zonnig, zomers en volstrekt nutteloos rondhangend.

Irnogen zuchtte en begon haar schrijfspullen op te bergen. Ik knoopte kwaad mijn kamerjas dicht, in de hoop dat dit iets duidelijk zou maken. Natuurlijk deed het dat niet. Trops' olifantshuid was ongevoelig voor alle subtiele en minder subtiele hints. Hij zeeg gezellig grinnikend neer op een van de gietijzeren stoeltjes, dat zich heroïsch staande wist te houden.

'Zo,' zei hij, 'zomerseizoen. Tijd voor de grote ledigheid, nietwaar Vincent?'

'Dat hangt er maar van af,' zei die. 'Ik hoop veel in de open lucht te werken. De Griekse eilanden. Ben je weleens op Korfoe geweest, Augustus?'

'Mmm,' antwoordde Trops, die zich aan een schoteltje karwijcake had geholpen, 'ben er eens wezen vissen. Aardige jongens, die vissers van Korfoe.' Hij propte een plak cake in zijn mond. 'Ik neem aan dat jij niet gaat vissen, Vince?'

Vincent zei maar niets en ik hoopte even dat hij zich net zo ergerde als ik en uit protest weer aan het werk zou gaan. Ik snapte niet dat ik Trops ooit voor een middag als mijn beste vriend had beschouwd. Nu kon ik hem alleen maar zien als een lastige indringer.

'k Heb net een verrassend leuk telegram gehad,' ging hij kneuterig verder. 'Kunstvrienden uit Brussel. Willen dat ik de zomer met hen doorbreng. Het nachtleven schijnt er aldaar de laatste jaren op vooruitgegaan te zijn. Petit Paris, de kenners zeggen het.'

Dus ook Augustus Trops ontvluchtte Londen voor de zomermaanden. Ik hoefde me niet af te vragen wat dit voor mijn inkomsten zou betekenen.

Terwijl Trops en Vincent de charmes bespraken van de kleinere continentale hoofdsteden, gleed ik weg in een lawine van berekeningen die eindigde in een dal van negatieve getallen. Er was geen enkele mogelijkheid dat ik de komende maand kon leven van de paar armzalige shillingen die ik in mijn zak had. Ik kreeg het benauwd en knoopte de kamerjas weer open.

'Aha! Nog steeds Saul en David!' zei Trops, wiens blik was afgedwaald en nu ter hoogte van mijn knieën rustte. 'Oscar zou het niet moeten horen, Vince.'

'Ik ben klaar met de studies,' reageerde Vincent gereserveerd, 'en het schilderij staat in grote lijnen op het doek. Na de vakantie werk ik er verder aan. Als je dan nog eens langs zou willen komen om te poseren, Augustus?'

'Met plezier! Wel, wie had dat gedacht, hè Adie? Jij en ik samen op een schilderij.'

Ik voelde me witheet worden. Waar dacht hij dat hij mee bezig was? Ik had dit deel van mijn leven altijd zorgvuldig buiten de muren van Camelot weten te houden, nu toverde hij het vrolijk als een goochelaar uit zijn strohoed, met koosnaampje en al.

'Adrian!' beet ik hem toe. 'De naam is nog steeds Adrian!'

Trops trok een gezicht en lachte, een beetje onzeker. Hoe Vincent keek, durfde ik me niet af te vragen.

'De zon heeft jou weinig goed gedaan, Adrian. Misschien zouden we maar beter even in de schaduw gaan zitten?'

'Ga je gang,' mompelde ik en bleef zitten waar ik zat.

Er viel een onaangename stilte, die Vincent meende te moeten opvullen met een opmerking over Den Haag, een kleine, maar toch zeer charmante stad in Holland.

Imogen en ik waren tijdens de rest van het gesprek zwijgende, broeierige toeschouwers. De schrijfmap lag dicht op Imogens schoot, met Bonny's avonturen tot een abrupt en onbevredigend einde gekomen.

Om kwart over twaalf vond Vincent het de hoogste tijd om weer aan het werk gaan. Hij en Imogen liepen naar het atelier en ik stond op het punt hen te volgen. Niet geheel onverwacht hield een roze ballonhand me tegen.

'Er is iets mis.'

Ik draaide me om en keek Trops aan, lang en meewarig. 'Dat je dat geraden hebt!'

'Wat is het?'

'Als je dat niet zelf kunt bedenken, ga ik het je niet vertellen,' zei ik koel.

Trops stond even moeilijk te fronsen, maar toen deed een brede, bijna verrukte grijns zijn gezicht opklaren: 'Je vraagt je af hoe je de zomer door gaat brengen zonder je vrienden!'

Bravo, Trops! Bijna goed! Het precieze antwoord is: zonder het geld van mijn vrienden.

'Jullie gaan allemaal weg. Jullie denken niet aan mij.' Ik slaagde erin het precies zo te laten klinken als ik het bedoelde. Niet verdrietig, niet verongelijkt: kwaad.

'Ik zal heus aan je denken, Adie... Adrian. Vaak. En ik beloof dat ik je zal schrijven.' Trops begon met stroop te smeren. 'Zal ik wat Belgisch kant voor je meenemen? Voor aan je beddengoed? Ik zal het mooiste voor je uitzoeken. Die Vlaamse kantklossters.

'Ik wil geen kant! Ik wil...' Ik zweeg abrupt, geschrokken van wat ik had willen zeggen, had willen doen. Ik had hem willen dwingen me geld te geven.

'Adrian...'

Ik knikte, mijn onderlip stuurs vooruitgestoken.

'Je bent de aardigste jongen die ik in Londen ontmoet heb,' zei hij. 'Blijf dat alsjeblieft.' Zijn hand gleed langs mijn rug en streelde even over mijn billen. Hij gaf me een kleine kus.

Ik deed een stap achteruit en draaide me om, met de onverklaarbare zekerheid dat we bekeken werden.

Dat was ook zo. In het atelier zag ik Vincent naast zijn ezel staan, roerloos als een van de poppen uit Procopius' winkeletalage. De verbijstering op zijn gezicht om wat hij best had kunnen vermoeden, was een verrassing, de onomwonden afkeer een schok. Ik voelde zijn blik in mijn maag steken. Het deed pijn. Ik had heel goed geweten dat Vincents betrokkenheid bij de purperen hofhouding slechts een flirt was, maar niet dat het zo'n naïeve flirt was. Eentje die er niet tegen kon de waarheid te zien: een man die een jongen kuste.

Trops keek nu ook in de richting van het huis, zette zijn hoed recht en toverde een grijns op zijn gezicht die zowel schaapachtig als uitdagend was.

Woedend beende ik van hem weg, langs Vincent heen naar het modellenpodium. Het was verpest. Voorgoed verpest. Als Vincent me na de vakantie nog terug zou vragen, zouden we nooit meer zo vrij en ontspannen met elkaar kunnen praten als de afgelopen weken. Dan zou hij Imogen bij me vandaan houden en zou Bonny Reilly nooit meer uit de gevangenis bevrijd worden. Dan zouden er geen bruidsklokken zijn, geen oranjebloesem, geen redder op het witte paard. Alle dromen zouden slechts lege bladzijden blijven. En wat hadden we hier tussen deze lichte, witte wanden graag gedroomd.

Ik pakte de lier op, veel te ruw naar het bleek, en brak een snaar.

'Die zullen we moeten vervangen,' was Vincents zakelijke commentaar. Het was zo'n beetje het enige wat hij die morgen nog tegen me zou zeggen.

Ik was niet bepaald in de stemming om mijn verjaardag te vieren toen ik 's middags van mijn laatstverdiende loon de bus naar Paddington nam. Maar ik was door ma uitgenodigd en de uitnodigingen van ma hadden de geldigheid van koninklijke bevelen: weigeren was niet mogelijk. Bovendien kon ik wel een feestje gebruiken na het weinig feestelijke afscheid van Camelot House. Vincent had me kort, en deze keer werkelijk chagrijnig, de hand gedrukt en Imogen wendde voor misselijk te zijn en had zich, na een kwade blik op Trops geworpen te hebben, achter een boek teruggetrokken. Trops zelf bleef nog even plakken, waarschijnlijk om Vincent te vertellen wat een aardige jongen ik was. Nog aardiger dun de vissers van Korfoe.

Ik probeerde maar niet aan het mogelijke verloop van dat gesprek te denken, stapte bij de juiste halte uit, trok mijn das recht en belde aan bij de deur met MEVROUW E. MAYFIELD erop. Aan de raffelende voetstappen op de trap hoorde ik dar het Mary Ann was die open zou doen. Even later stond ze voor me, buiten adem, in een mooie poederroze jurk, waarvan ik bijna zeker wist dat hij speciaal voor deze gelegenheid aangeschaft was. Mary Ann vond dat je de dingen groots moest aanpakken, ook het vieren van verjaardagen.

Ik werd naar binnen getrokken en kreeg twee nagloeiende klapzoenen op elke wang. 'Gefeliciteerd, broertje van me! Je wordt groot!'

Ik keek op haar bruin-met-gouden krullen neer en moest glimlachen. Ik was al jaren langer dan zij.

'Kom mee,' zei Mary Ann. Ze pakte mijn hand om me de trap op te trekken. 'Ma zit te wachten.'

We stommelden achter elkaar naar boven, net als vroeger thuis, als we uit school kwamen. Blij met de vrije middag die voor ons lag, bang om over onze cijfers te vertellen. Mary Ann deed de deur naar de zitkamer open en ik bleef op de drempel staan.

Het was vreemd, bijna storend om onze oude meubels, de meubels die ma meegenomen had en die niet bij de veiling van The King's Arms verkocht waren, in een vreemde kamer terug re zien. Het was thuis en tegelijkertijd niet thuis. De tafelklok tikte nog altijd even driftig, maar stond op de verkeerde plaats. De sofa en de leunstoel waren veel te dicht tegen elkaar aan geschoven. Het schilderij van de zeeslag bij kaap Trafalger, dat pa voor een prikje bij een pandjesbaas had gekocht, hing tegen onbekend behang. En de schemerlampjes hadden andere kappen gekregen.

Tussen al die bekende-onbekende herinneringen stond ma, slank en rijzig, als de kroonprinses, net als Mary Ann in een nieuwe jurk, die ze vast zelf op haar Singer-naaimachine in elkaar had gezet. Als je niet wist dat ma op de planken van het Court theater was begonnen, jarenlang als kleedster had gewerkt en twee jaar achter de tap had gestaan, zou je zweren dat ze een dame was. Ze had er de houding voor, de blik en de kin. Ze praatte net zo gemakkelijk met een advocaat of een dominee als met de melkboer. Al sinds Mary Ann en ik kinderen waren, had ze geprobeerd ons dezelfde houding bij te brengen; door ons op onze mond te slaan als we als echte Cockneys vergaten de 'h' uit te spreken en door ons dure woorden uit het woordenboek te leren, die voor onze vriendjes even onverstaanbaar waren als Frans. Buiten dat we nog steeds woorden kenden als 'affronteus' en 'gecultiveerd' had het niet veel geholpen. We aardden naar onze pa, Mary Ann en ik. De clown op het podium, de tragikomische dronkaard aan de tap. Alleen mijn pas ontdekte vermogen me aan te kunnen passen aan elk gezelschap, had ik van ma geërfd.

Ik liet me nu, in het volle daglicht, door haar kritische blik inspecteren. Ik zag er goed uit, ook al ging het misschien niet goed met me. Mijn pak had de kwaliteit waarvoor betaald was en mijn haar was zo kort dat het niet in de war kon zitten. Ik probeerde haar rustig aan te kijken.

'Dag ma,' zei ik.

Het duurde even voor ze glimlachte, maar de glimlach kwam en dat was het belangrijkste. Ik had de test doorstaan.

'Dag Adie. Fijne verjaardag.'

Ze liep op me af en gaf me een kleine, koele kus. Ze rook schoon en fris, naar zeep en een drup je rozenwater, naar ma. 'Je bent nu zeventien jaar,' zei ze. 'Voor mij is dat volwassen.'

Ik knikte. We stonden tegenover elkaar alsof dit een plechtig moment was. Ik wenste dat het maar voorbij was. Ma's preken maakten gelegenheden als deze altijd belangwekkender dan ze voor mij hoefden te zijn. Ik werd zeventien. Het getal alleen was al onheilspellend genoeg. In de straten rond The King's Arms sjouwden zeventienjarigen rond met baby's en hokten, getrouwd of ongetrouwd, samen in te kleine kamers met een te hoge huur. Op je zeventiende begon de ellende.

Ma stak haar kin in de lucht en priemde haar grijze ogen in de mijne. 'Ik weet dat je me van nu af aan trots op je gaat maken, Adie.'

Ik knikte maar weer, omdat ik niets anders kon. Ik loog dat ik barstte. In de maand die voor me lag, zou ik niets, maar dan ook niets doen waar ma trots op zou kunnen zijn.

Het leek of ma nog meer op haar lever had, maar Mary Ann kwam, ongeduldig op haar tenen wippend, tussenbeide. 'We gaan naar het park, Adie, een picknick!'

'Een picknick?' vroeg ik verrast, blij om van onderwerp te kunnen veranderen.

'Het was Mary Anns voorstel,' zei ma. 'We gaan naar Hyde Park. Vind je dat leuk?'

Waarom zou ik het niet leuk vinden? Alles was beter dan deze kamer waarin elk meubelstuk me aanstaarde of ik na een jarenlange afwezigheid uit de koloniën was teruggekeerd.

'Klinkt als een prima idee.'

Mary Ann glunderde en begon meteen met proviand te slepen: twee manden vol sandwiches en broodjes, een fles citroenlimonade en een zware gladstonetas met een onduidelijke inhoud.

'We moeten nu gaan,' herinnerde ze ma. 'De bus komt zo.'

Ma fronste haar wenkbrauwen om deze haast, maar scheen Mary Ann niet tegen te kunnen houden. Ze sjouwde met een rood hoofd manden en tassen en stond al onder aan de trap te hijgen toen ma haar hoed nog op moest zetten. Ik droeg de manden naar de bushalte, terwijl ma en Mary Ann volgden, de laatste nog steeds buiten adem, met haar hand op een goedkoop kettinkje van blauwglazen kraaltjes, iets wat ik de meisjes in onze oude buurt vaak had zien dragen. Het had iets te betekenen, maar ik was vergeten wat.

In de omnibus was het vol, bedompt en zweterig, maar ma wilde niet op het dak gaan zitten, omdat dat volgens haar niet erg damesachtig was. Dus hielden we onze adem in tot de toegangspoort van Hyde Park, waar we, net als de meeste andere passagiers, haastig uitstapten. Half Londen scheen op het idee gekomen te zijn naar het park te gaan: kindermeisjes met een baby op de arm, schooljongens met zelfgemaakte hengels, advocaten en beurshandelaars met hun hoed in de nek. Het was een prettige, onbezorgde drukte, een spontane feestelijke bijeenkomst van mensen met de zomer in hun hoofd. Eén groot verjaardagsfeest.

Ik wenste dat ik mezelf ook maar wat feestelijker kon voelen.

We liepen over een weide, bedekt met picknickkleden en madeliefjes, langs een groep paardekastanjes, dik, stoer en knoestig van wortel tot kroon, tot aan een grote vijver, waarop roeibootjes loom heen en weer gepeddeld werden door jongemannen voorzien van strohoed, gestreepte blazer en verloofde.

'Dit is een goede plek,' oordeelde ma.

Mary Ann en ik spreidden her kleed uit en begonnen de manden uit te pakken. De gladstonetas bleef voorlopig dicht. Ik begon me af te vragen of hij soms mijn verjaardagscadeau bevatte. Als het iets van waarde was, zou ik het mooi kunnen verpanden en mezelf een paar weken uitstel van executie gunnen. Maar omdat noch ma, noch Mary Ann aanstalten maakte de tas te openen, besloot ik mezelf maar niet blij te maken met wat ik nog niet in handen had. Ik kon me in elk geval verheugen op het eerste fatsoenlijke maal in dagen. Ma was tot haar schande nooit een goede kokkin geweest en onze maaltijden hadden vroeger meestal bestaan uit kant-en-klaar gekochte pasteien en stamppotten. Ook nu weer kwam het meeste van bakker, groenteman en kruidenier, maar erg was dat niet.

Er waren muffins, verpakt in schone theedoeken, kleine sandwiches, belegd met ham en tong, biscuits (een koekblik vol), kwarktaartjes, potten ingemaakte aardbeien en flesjes muntsaus. Genoeg voor een feestelijke smulpartij. Ik dronk lauwe citroenlimonade, propte mijn mond vol en genoot van de zon die in mijn nek prikte, terwijl ik luisterde naar Mary Ann, die zoals altijd vol nieuwtjes zat. Ik hoorde alle details van haar geweldige nieuwe leven en probeerde niet afgunstig te zijn. Mary Anns magie was niet meer de hocus-pocus die het een paar maanden geleden nog geleken had. Ik wist nu ook wat mooie kleren en een uitnodigende lach je konden opleveren. Geld, bloemen van bewonderaars, diners met beroemdheden, dat alles lag binnen handbereik als je het lef had het spelletje te spelen. Mary Ann praatte tot ze schor was en haar droge keel moest smeren met limonade. Ma zei dat ze haar stem moest sparen en nam zelf het woord. Het was het moment waar ik bang voor geweest was, het vervolg van een gesprek dat nog lang niet afgerond was.

'Zo, Adie, we moeten het maar eens over je toekomst hebben.'

Ik knikte en verslikte me tegelijkertijd in een mondvol kwarktaart. Mijn toekomst. Natuurlijk. Daar moest je het af en toe over hebben. Net als over je sterfdag. Of het einde van de wereld.

'Je hebt zeker nog geen nieuw baantje kunnen vinden?' stelde ma met een zekerheid die een antwoord overbodig maakte. Ik antwoordde dus maar niet.

'Dat dacht ik wel. En daarom heb ik nog één keer - hoor je dat goed, Adie? — nog één keer mijn uiterste best voor je gedaan. Mary Ann, maak de tas eens open.'

Nieuwsgierig en tegelijkertijd gespannen zag ik Mary Ann in de mysterieuze gladstonetas graaien. Ze haalde er een envelop uit, die ze aan ma gaf.

'Beschouw dit maar als je verjaardagscadeau,' zei deze, terwijl ze de envelop in mijn hand drukte. Met een hart dat oversloeg van opwinding nam ik hem aan. Geld! Ze had me geld gegeven!

'Mag... mag ik 'm openmaken?' vroeg ik voorzichtig. Ik kon het simpelweg niet opbrengen daar beleefd mee te wachten tot de busreis terug naar Soho.

'Van mij mag je hem openmaken,' zei ma.

Met een veel te grote gretigheid scheurde ik de envelop open. Ik keek erin en daar... was nog een envelop. Nog voor ik het adres dat erop stond had gelezen, maakte een bittere teleurstelling zich van me meester. Geen geld. Wat had ik me ook in mijn hoofd gehaald? Ma was niet iemand voor liefdadigheid. Hard werken, voor niemand je hand ophouden, dat was haar motto. Een motto dat wat haar betrof ook voor de rest van de wereld gold. Ma had nog nooit een cent aan de armen of het Heilsleger gegeven.

Niet in staat mijn gezicht in de plooi te houden, las ik met walging het adres op de envelop: JAY’S ROUWWARENHUIS, REGENT STREET 247-9.

'Ze zoeken een jongste klerk,' verduidelijkte ma. 'Dit zijn je aanbevelingsbrieven.'

'Ik ga niet werken bij een stelletje begrafenisondernemers!'

Het was eruit voor ik erover nagedacht had. Ik kende Jay's: een geheel in zwart crêpe en paars fluweel uitgevoerd warenhuis dat alles verkocht wat je je als dodelijk zieke of treurend familielid maar kon wensen: koperen herdenkingsplaten, doodskisten, obelisken, urnen, japonnen voor zware of lichte rouw en dikke, zwarte gordijnen waarmee je elk straaltje licht uit je in rouw gedompelde huis kon houden. Ik was er één keer binnen geweest en had de sterke neiging gevoeld keihard We deden allemaal wat te gaan zingen om de beschaafde, meelevende stilte te doorbreken die er tussen de muren hing. Als ik één ding zeker wist, was het dat ik me niet levend zou laten begraven op de kantoorafdeling van Jay's.

'Adrian Mayfield! Je gaat me niet tegenspreken!' Ma's woorden schoten op me af alsof ze door een kanon afgevuurd werden. 'Hemel en aarde heb ik bewogen om je nog een laatste kans te bezorgen! Denk maar niet dat er één werkgever met een greintje verstand op een ontslagen winkelbediende zit te wachten. Voor jou tien anderen! Elke andere jongen zou dolblij zijn met een betrekking als deze. Een goede baan. Bij een betrouwbare firma. Maar nee, deze jongeheer voelt zich er te goed voor! Wat had je dan gewild, Adrian? Wat voor baan had ik je dan moeten bezorgen? Bankdirecteur? Spoorwegmagnaat? Vertel me dat eens, jongetje!'

Ik mompelde iets opstandigs, waarbij ik ervoor zorgde dat ma het niet kon verstaan.

'Wat? Verdorie, praat niet met je mond vol. De hemel sta me bij, heb ik je dan voor niets opgevoed? Nee, laat maar. Ik wil het niet eens horen! Een ondankbare zoon, dat is wat ik heb! Als je eens wist wat ik alleen al heb moeten doen om je goede aanbevelingsbrieven te bezorgen! Ik heb zelfs je oude meester Wren zover gekregen om er een te schrijven.'

Nu begreep ik dat ma inderdaad haar best gedaan had. Meester Wren was nooit bepaald dol op me geweest. Mijn gedrag in zijn klas was nooit aanleiding geweest om me aan iemand aan te bevelen, behalve misschien aan de directeur van het tuchthuis. En nu beval hij me aan voor 'een goede baan' bij een 'betrouwbare firma'. Jongste klerk. Ik zag mezelf al van tien tot vijf op een hoge stoel zitten en eindeloze rijen cijfers in dikke boeken krassen. Ik wist met afschuwelijke zekerheid dat ik mijn dagen niet als klerk kon slijten, zelfs al was het mijn laatste kans. Terwijl ik naar een eend keek die langs ons heen het modderige water in waggelde, nam ik een besluit. Het enige besluit dat ik nemen kon.

Ik stopte de envelop met geveinsde berusting in mijn zak. 'Goed, ik zal er eens langsgaan.'

'Vier augustus. Je hebt een gesprek op vier augustus. Halfelf precies. En als je aangenomen wordt, kun je eind augustus beginnen, Je verdient vijftig pond per jaar. Wat helemaal niet slecht is.'

Ik grijnsde scheef. Vijftig pond! Dat was waarschijnlijk minder dan wat Trops en zijn vrienden er in een gemiddelde week doorheen joegen. Ik was niet van plan te leven van vijftig pond in het jaar.

Maar ik liet ma genieten van haar schijnbare overwinning en luisterde beleefd naar haar verhalen over jongste klerken die het door jarenlange slavenarbeid en misselijkmakend geslijm tot secretaris hadden geschopt. Het was Mary Ann die er het eerst genoeg van begon te krijgen. Ze schoof onrustig heen en weer op het picknickkleed, verschikte iets aan de kantjes en bandjes van haar jurk en vroeg me een paar keer om de tijd. Uiteindelijk maakte ze van een korte pauze in ma's relaas gebruik om beleefd-verveeld te gapen en te vragen of zij en ik niet even een rondje door het park mochten maken.

Het was tekenend voor ons dat we allebei naar ma keken voor toestemming.

'Ik zie niet in waarom niet,' zei ze.

Mary Ann lachte en begon weer in de gladstonetas te grabbelen. Toen ik zag wat ze eruit haalde, begreep ik waarom de tas zo zwaar was geweest: het waren onze oude rolschaatsen. Een felbegeerd, prijzig kerstcadeau van zes winters geleden, dat voor veel plezier en blauwe plekken had gezorgd. Mary Ann en ik hadden ons wekenlang enkel op wieltjes verplaatst.

'O nee, Mary Ann,' zei ma meteen. 'O nee, dat doen we niet.'

'O ma...' Mary Ann trok haar smekendste gezicht. 'Nog één keertje, net als vroeger.

Ik zag ma aarzelen, mijn onverwachtse lijdzaamheid had haar in een milde stemming gebracht. 'Daar zijn jullie toch te oud voor... En bovendien, het geeft toch geen pas voor een jongedame als jij, Mary Ann...'

'Asjeblieft, ma? Asjeblieft? Asjeblieft?'

Ma's mondhoeken begonnen te krullen, iets wat ze nog even verborgen probeerde te houden, maar wat haar niet lukte.

'Vooruit dan. Ga maar. Maar ik verwacht jullie hier over een uur terug, en geen minuut later!'

Dat was een belofte die gemakkelijk gemaakt was. Ik rende achter Mary Ann aan naar het voetpad, waar we onze rolschaatsen onderbonden. Dit was de manier om je verjaardag te vieren! Toen ik zes jaar geleden, na een groot aantal lelijke smakken, het rolschaatsen onder de knie had gekregen, had ik het gevoel gehad dat ik kon vliegen. Dat gevoel had ik nu opnieuw. Het zorgeloze, overmoedige gevoel dat je hebt als je elf bent, en nog lang geen zeventien. Na een paar onzekere slagen, waarbij we ons stevig aan elkaar vasthielden, schaatsten we ervandoor alsof we vleugels hadden. Ergens in mijn lichaam, niet in mijn hersenen, maar in mijn armen, mijn benen, mijn longen, had ik de herinnering aan deze vrijheid bewaard. De snelheid. De beweging. De wind in je haren. Het moest zoiets als fietsen zijn. Meerijden op het dak van een trein. Paardrijden. Vliegen in een luchtballon. We reden wedstrijdjes en schaatsten figuren en Mary Ann liet zich met een luid 'Adiééé!' van een heuvel afrollen, waarbij ik haar onderaan moest opvangen.

Laat het alsjeblieft nog even zo blijven, dacht ik. Laat ons alsjeblieft nog even blijven wie we zijn.

Maar na een kwartiertje kwamen we toch terug op de drukkere paden, waar we ons moesten gedragen, en leidde Mary Ann me, klagend over steken in haar zij, naar het terras van het restaurant van Hyde Park, waar we even konden uitrusten. Ik kocht een glas limonade voor haar en keek naar haar rode wangen en de blauwe kraaltjes. Er was iets wat Mary Ann me niet verteld had. Er was een reden dat we hier nu zaten, in de schaduw, zodat haar wangen konden afkoelen, met mijn horloge tussen ons in.

'Ik zou bijna denken dat je een afspraakje had,' grapte ik om haar aan het praten te krijgen.

Mary Ann lachte nerveus en wierp een blik over mijn schouder.

'Nee! Je hebt een afspraakje, hè?'

Ze boog zich waarschuwend sissend voorover. 'Kop dicht, Adie! Daar komt 'ie.'

Ik draaide me om en zag een jongeman in een gestreepte blazer zoekend om zich heen kijken. Hij had een klein pakje in zijn hand en zag eruit alsof hij ten minste honderdduizend pond waard was. Mary Ann had een vette vis aan de haak geslagen. Ze begon aanstellerig wat aan haar hoed te verschikken om zijn aandacht te trekken.

'Groot Geld? Amerikaanse miljonair? Liefde op het eerste gezicht?' fluisterde ik om haar op stang te jagen. 'Geheime ontmoetingen in Hyde Park? Erfgenaam ontmoet variétémeisje?'

'Adie, KOP DICHT! Hij is gewoon aardig. Hij koopt cadeautjes voor me. Meer is het niet.'

Ze hief haar hand op om te wenken en te wuiven, maar bedacht zich nog even en siste in mijn oor: 'En als je het aan ma verrek, vermoord ik je!'

Ik had geen dreigementen nodig. Mary Ann en ik zouden elkaar nooit verraden, nog voor geen honderd pond, zo contant in het handje. Maar ik hield mijn zus die middag wel goed in de gaten. Niet omdat ik haar niet vertrouwde. Het was een flirt, niks meer, dat kon je zien. Het liep af met een handkus en ik wist zeker dat Mary Ann ervoor zou zorgen dat het daar in de toekomst ook bij zou blijven. Wat ik bestudeerde was de verleidkunst, toegepast op hoog niveau.

'Every little gesture had a meaning of its own.' Een liedje van Marie Lloyd. Elk gebaartje heeft zijn eigen betekenis. Dat was iets wat Mary Ann dondersgoed begrepen had. Ze wond de arme jongen volledig om d'r vinger, drie keer, met 'n strikje d'r in. Hij was niks bijzonders. Rijk, dat wel, niet al te slim als je het mij vroeg, met een zwak voor het theater. Zoals ik-weet-niet-hoeveel rijkeluiszoontjes met te veel vrije tijd en niks nuttigs te doen. Hij genoot van de voorstelling die speciaal voor hem opgevoerd werd. Mary Ann speelde met haar handschoen. Trok hem half uit, en dan weer aan, zodat de zijde fluisterde, haar vingers elkaar streelden. Het leek onschuldig, maar zo was het niet bedoeld. Het was een zoete, gevaarlijke kunst, zoals die van gifmengsters en vogelvangers. De jongen staarde Mary Ann met verliefde puppyogen aan, terwijl ze vingervlug de linten en ritselpapiertjes van zijn kleine pakje scheurde, het doosje opende en haar ogen dichtkneep van verrukking om zijn minuscule, onbetaalbare cadeautje: een broche in de vorm van een duif van wit email, die een bosje vergeet-me-nietjes in haar bekje hield, gemaakt van gouddraad en piepkleine saffiertjes.

'Prachtig! O, is dat niet snoezig? Is dat niet lief?' De rest van het romantische rendez-vous werd gevuld met hetzelfde gebabbel, gekoer en gespin. Ondraaglijk voor de ongemakkelijke toehoorder, maar uitstekend geschikt om een buik vol vlinders in beroering te brengen. Het was verbazingwekkend wat een hoop onzin je aan kon horen als je last had van de liefde. Misschien moest ik dat onthouden. Niet dat ik overigens verwachtte erg goed te zijn in mierzoet gevlei.

Toen het voor ons tijd werd om terug te gaan naar ma, maakte Mary Ann een abrupt en zakelijk einde aan de tête-a-tête. Ze nam afwezig de handkus in ontvangst en zodra haar bewonderaar uit het zicht verdwenen was, bonden we onze rolschaatsen weer onder. Terwijl Mary Ann op mijn schouder leunde, proestte ze het opeens uit: 'O god, Adie, en dat allemaal voor een broche!

Ik keek naar haar rode gezicht en haar bijgekleurde lippen en voor ik het wist, was ik ook aan het lachen. We lachten de hele weg terug, allebei nogal over onze toeren.

De rest van de middag werd doorgebracht met het verder legen van de picknickmanden, praten en de malle spelletjes die bij een verjaardag hoorden, zoals charades. Ma beeldde Mary, Queen of Scotts uit en het kostte ons een kwartier om dat te raden.

De tijd verstreek zo snel en zorgeloos dat het een onaangename verrassing was dat ma zei dat we moesten vertrekken, omdat anders de kleine poorten van het park, die het dichtstbij waren, gesloten zouden zijn. We pakten onze spullen, het picknickkleed, de lege manden, de zware tas met rolschaatsen die ik aanbood te dragen, en wandelden door de vlammend rode juli-avond naar de uitgang. Het park was nog niet verlaten, ofschoon het chique publiek allang naar huis was, waar het diner of een laatste feestje wachtte. De weiden en bankjes waren nu van de plakkers, de bezoekers die geen andere plek hadden om heen te gaan en vannacht, zoals elke nacht, in het park zouden slapen. Een meisje dat jaren jonger was dan Mary Ann, speelde onder een boom met een peuter. Ze rolde blokjes hout over de grond die het als een hondje terugbracht. Een oude man, die er met zijn witte baard en wijde kleren uitzag als een oudtestamentische profeet, schudde zijn vuist naar een stel zwervertjes dat hem met bessen bekogelde. Ik girinnikte en liep door, met de zelfgenoegzaamheid van iemand die tenminste nog een dak boven zijn hoofd heeft. Ik was misschien wel diep gezonken, maar ik had nog niet de bodem van de put bereikt. Wat was er daar, op de bodem van die put? Ik keek naar een zwerver die midden op een van de verlaten weiden lag te slapen, zijn strogele haar aangestipt door het rood van de ondergaande zon. Hij was gespierd, maar broodmager. Waarschijnlijk een havenarbeider die al een paar weken geen werk en dus ook geen eten had gehad. Verhongeren ging snel, ook als je een boom van een vent was.

Ik liet mijn blik even vasthouden door het bruine, slapende gezicht van de man, zijn borstkas die rustig en regelmatig op en neer ging. Wat was er op de bodem van de put? Niets. Onverschilligheid. Zorgeloosheid. Als je zo laag gezonken was als hij, kon je niks ergers meer overkomen. Goed, je kon doodgaan. Maar dit was al als dood zijn. En als ik hem zo zag, was het zo slecht nog niet.

Waarom scheet ik dan toch in m'n broek als ik eraan dacht?

Op de weg naar huis overviel me de somberheid, die altijd als een soort non-alcoholische kater op een volmaakte dag schijnt te moeten volgen. De straten van Soho leken me leeg, enkel bevolkt door ontsnapte gekken uit Bedlam, brabbelend in een onverstaanbaar taaltje dat in werkelijkheid wel Frans of Hebreeuws zal zijn geweest.

Bij mijn binnenkomst zat Dove Sam in zijn hok links van de deur, waar hij als een menselijke waakhond zijn oude moeder en de binnenkomende bewoners in de gaten hield. Hij stond op met sen 'M'neer, momentje, wacht even' en ik was bang dat hij een praatje wilde. Maar hij had een zwaar, in bruin papier verpakt pakje voor me, dat hij me hartelijk in de handen duwde.

'Vanmiddag afgegeven, m'neer. Gezet heer in een duur kostuum. Ik moest het persoonlijk aan u overhandigen, zei hij. Aardige heer.'

Ik knikte vaag. Er viel niet aan te twijfelen wie deze heer geweest was. 'Zei hij nog iets meer?' vroeg ik voorzichtig. Trops' loslippigheid had vandaag al van één goede kennis een vreemde gemaakt, ik hoopte van harte dat hij het hierbij gelaten had.

'Nee... nou... O ja! Hij vroeg me u de hartelijke groeten over te brengen en...' Hij dacht even na om zich de exacte woorden te herinneren. Mijn ingewanden draaiden zich in een knoop.

'... u te vragen nog eens aan hem te denken als u door uw dakraam naar de sterren kijkt.'

Ik schoot in de lach, een harde, vreugdeloze lach die zelfs in Sams door oorsmeer verstopte oren vreemd geklonken moest hebben.

'Als je hem nog eens ziet,' zei ik, 'zeg hem dan maar dat ik hem nooit vergeten zal.'

Op het pakje was een envelop geplakt (groen natuurlijk), waarop met flamboyant krullende letters mijn naam geschreven stond. Ik opende hem op de trappen naar boven, minder gretig dan ik vanmiddag ma's envelop had geopend. Ik hoopte nu niet meer op potten goud aan het andere eind van de regenboog. De envelop bevatte dan ook niet meer dan twee velletjes schrijfpapier (ook groen), die in Trops' grootse stijl gedecoreerd waren met letters van zulke afmetingen dat zelfs Sams halfblinde moeder ze had kunnen lezen.

'Beste jongen,' stond er, 'omdat je vanmorgen zo snel vertrokken was, hadden wij (dat wil zeggen: Vince, juffrouw Imogen en ik) het idee dat we nog niet fatsoenlijk afscheid van je hebben genomen. Hier onze poging om het goed te maken: drie boeken om de zomer mee door te komen. The Picture ofDorian Gray (van mij), Tales ofMystery and Imagination van Edgar Allan Poe (Vincents keus, wat bewijst dat hij toch enige smaak heeft) en een afschuwelijke dichtbundel waarvan Imogen beweerde dat je ervan hield. Wel, mijn beste jongen, ik hoop dat je deze glorieuze zomermaand goed zult gebruiken. Werk niet te hard, geniet, lees! Ik zal je schrijven. Tot ziens in september, Gussie.'

Ik was inmiddels bij mijn deur aangekomen en las de brief nog een keer, alsof ik niet kon geloven wat er stond. Boeken! Ze dachten dat ik boeken nodig had!

Ik zonk neer op de drempel, dubbelgeklapt van het lachen. Tenminste, dat leek zo. Na een tijdje merkte ik tot mijn eigen verbazing dat ik aan het huilen was, met harde, gierende, droge uithalen, alsof ik de tranen van meters diep moest oppompen. Het was zo'n eigenaardig geluid dat ik er zelf met afstandelijk medelijden naar luisterde.

Moet je die jongen eens horen huilen. Ik vraag me af wat er met hem aan de hand is.

De deur aan de overkant van de gang kraakte open en het gezicht van mevrouw Gustavson gluurde om de hoek, verbaasd, met een dampende mok melk aan haar lippen. Ze nam me op met grote, ronde, blauwe ogen, die haar nogal dom deden lijken, een beetje als een koe, maar ook wel moederlijk. Zodra ze zag dat ik huilde, kwam ze naar me toe en hurkte naast me. Ze vroeg me niets, waarschijnlijk omdat haar Engels niet goed genoeg was, maar bood me haar kop melk aan. Het was eind juli en bloedheet en alleen chronisch slapelozen dronken nu warme melk, maar de stevige, hete mok in mijn handen had iets troostends. Ik zette hem aan mijn lippen en nam een slok: slechte poedermelk met een vleugje honing, net niet genoeg.

' 't Leven is hard voor mensen als wij,' zei mevrouw Gustavson, die iets bedacht had om te zeggen.

Ik zweeg. Dit zinnetje had ik al zo vaak gehoord. In The King's Arms werd het gebruikt als goedbedoelde stoplap bij ontslag, arrestatie of gang naar het armenhuis. Arm om de schouder. Klap op de rug. ' 't Leven is hard voor mensen als wij, knul.' Het maakte me kotsmisselijk.

'Dat kan wel wezen,' zei ik tegen mevrouw Gustavson, 'maar ik ben harder.'

De goot

The gutter and the things that live in it,

had begun to fascinate you.

Oscar Wilde

XX

'Aan de deur wordt niet gekocht' — Een vreemd

sollicitatiegesprek — Een theekransje — Hoe

verdien je twee pond in

twintig minuten?

Ik wachtte tot het geld zo goed als op was. Toen er op een morgen nog één oude boterham op de plank lag en de bodem van de jam-pot in zicht kwam, klapte ik mijn bed op en schoof het tegen de muur zodat het weer aan zijn tweede leven als boekenkast kon beginnen, en ging naar het badhuis.

Bij de kassa was het niet druk. Er stonden wat kinderen in de rij, opgewonden kwetterend als op een vakantieuitje, en een paar meisjes, voorzien van sponzen, toiletwatertjes en geparfumeerde zeep. Ik betaalde voor een tweedeklas bad (daar ging mijn allerlaatste penny) en wachtte op een houten bank op mijn beurt, terwijl ik naar mijn voeten staarde en naar niets en niemand anders. Ik was opgehouden met denken. Ik wist wat ik vandaag moest doen en ik zou het doen, met de mechanische precisie van een speelgoedautomaat. Negertje dat op een trommeltje slaat. Trr, trr. Aapje dat over het slappe koord fietst. Ting, ting. Ratel, ratel. Parasolletje in de lucht.

Toen het mijn beurt was, Het ik me in het badhok in het net iets te koude water zakken en schrobde me schoon met een vierkant blok zeep dat langs mijn ribbenkast schraapte als langs een wasbord. Ik keek naar mezelf, belachelijk roze in het te koude water, en vond mezelf lelijk. Botten en vel en hier en daar een moedervlek. Te mager om soep van te trekken.' Te onsmakelijk ook. Maar dit was Londen en ook slechte koopwaar kon daar aan de man gebracht worden: bedorven vis met een kwastje runderbloed op de kieuwen, brood dat met een handje kalk mooi wit gemaakt was, poedermelk aangelengd met veel water. De wereld wil bedrogen worden.,.

Dus trok ik mijn beste pak aan, kamde mijn haren en jatte een flesje geurwater van een grietje dat zo onverstandig geweest was het buiten haar badhokje te laten staan. De spiegel vertelde me dat ik mijn best gedaan had. Meer zat er niet in. Het moest maar genoeg zijn.

Little College Street lag er op een rustige augustusmorgen net zo landerig bij als de rest van Londen. Op een paar zich kapot vervelende kinderen na was er geen mens op straat. Rita was tot mijn opluchting in geen velden of wegen te bekennen. Ik liep naar het huis waarvan elk detail zich met vangarmen en klauwen in mijn geheugen had vastgezet. Ik had het met mijn ogen dicht kunnen vinden.

Toen ik naar boven keek, zag ik dat de gordijnen nu op een kier geschoven waren. Ik vroeg me af of dat betekende dat er nu iemand thuis was. Of juist niet.

Nou ja, er was maar één manier om daar achter te komen: flink zijn en aanbellen. En dat was wat ik deed.

Het duurde even voor er binnen een reactie kwam. Roffelende voetstappen op de trap. Een sleutel die in een slot omgedraaid werd. Een deur die, toch nog onverwachts, opengetrokken werd.

‘Ja?'

De jongeman die voor me stond, had ik nog nooit gezien: noch de eerste, noch de tweede keer in de Empire. Ik hield het er maar op dat het dat was wat me, alle goede voornemens ten spijt, van mijn stuk bracht. Maar om eerlijk te zijn was het zijn gezicht, eigenlijk zijn hele voorkomen. Al bij de eerste blik werd het me duidelijk dat hij iets katachtigs had, iets ongetemds en onbetrouwbaars, als een circustijger die jarenlang braaf zijn kunstjes doet, maar op een dag de dompteur de strot afbijt. Hij stond me koel en onbeweeglijk aan te kijken, maar een onrustig gevoel achter in mijn hoofd waarschuwde me dat hij elk moment naar voren kon schieten om me een dreun te verkopen.

Ik zocht zenuwachtig naar de zin die ik zo zorgvuldig ingestudeerd had: 'Ik heb gehoord dat ik hier werk kan vinden.'

Er brak een brede grijns door op zijn gezicht, zo plotseling dat hij me eerder de kriebels bezorgde dan geruststelde. 'Sorry, aan de deur wordt niet gekocht.'

En hij maakte aanstalten om die deur weer te sluiten, maar wel zo langzaam dat ik me afvroeg of hij het meende. Nu al had ik door dat deze knul zijn geheel eigen wijze had om mensen op de zenuwen te werken. Ik had me ondertussen voldoende hersteld om me daar niks van aan te trekken.

'Ik kreeg dit adres van Charles Parker.'

'O,' reageerde hij, alsof dat de zaak veranderde, 'dan kun je beter binnenkomen, lijkt me.' Hij deed een stap opzij om me langs te laten. Geruisloos als een lakei draaide hij daarna achter me de sleutel weer om.

De hal was donker en kaal, bedrieglijk onpersoonlijk, zoals de gevel van het huis ook was, zoals de hele straat zich voordeed. Het rook er als in een huis dat lang niet bewoond is: muf, niet naar mensen, maar naar dingen. Oude kasten. Bestofte vloerplanken. Een fles parfum waarin de vloeistof is verdroogd, maar de geest van een geur is blijven hangen.

Ik keek naar de hoge, steile trap, bedekt met een afgesleten loper, en probeerde me voor te stellen wat er boven zou zijn. Het lukte me niet. Niet erg overigens, ik zou het snel genoeg weten.

'Zo,' zei de jongen onverwachts luid in de fluisterstille ruimte, 'en wat is je naam?'

Zonder aarzelen antwoordde ik dat ik Charlie Rosebery heette. Krik-krak. De automaat werkte perfect.

'O, dan heeft Charles het over je gehad. Je hebt zo goed als z'n leven gered, als ik het goed begrijp?'

Hij was voor me komen staan en ondanks dat zijn stem neutraal klonk, zag ik dat hij me aankeek met een kritisch wantrouwen. Straatkatten vertrouwen niet iedereen, zoveel was duidelijk.

'Ik heb 'm een dienst bewezen,' zei ik even koeltjes. Als ik mezelf nu op de borst zou gaan kloppen, zou hij me helemaal niet geloven.

'Dienst en wederdienst.' Hij knikte. 'Dat mag ik wel. Jij hebt me jouw naam gegeven, nu geef ik jou de mijne. Robert Cliburn. Je mag me Bob noemen. Als je wilt. Ik ben niet zo kieskeurig wat namen betreft.'

Hij drukte me even kort de hand en rende daarna met lenige sprongen de trap op. Ik keek hem even na, voor ik hem volgde. Hij was zo anders dan ik verwacht had dat een jongen als hij zou zijn, dat ik me even afvroeg of ik me niet vergist had in dit huis. Maar uit het weinige dat hij gezegd had, was wel gebleken dat dit niet zo was. 'Aan de deur wordt niet gekocht.' Ergens anders blijkbaar wel.

Ik liep de trap op en hoorde hem 'Alf, 'n knul voor je!' roepen, gevolgd door het open- en dichtslaan van deuren en een gemompelde conversatie die ik niet kon verstaan.

Toen ik boven aan de trap kwam, zag ik Bob Cliburn naast een andere man staan, klein van stuk, begin dertig, smaakvol, maar vrij nonchalant gekleed in een zijden ochtendjas. Hij had een smal, gladgeschoren gezicht en steil, naar achteren gekamd haar. 2e keken beiden naar me alsof ze verwachtten dat ik er met de kas vandoor zou gaan. Ik keek terug zonder met mijn ogen te knipperen.

Nadat we elkaar zo een paar minutenlange seconden aan hadden staan staren, stapte de man stijfjes naar voren en stak zijn hand uit. 'Hoe maak je het?' vroeg hij. 'Ik ben Alfred Taylor. Bob vertelde me dat jouw naam Charlie Rosebery is.'

'Dat is zo,' zei ik.

Hij keek me weer even aan, alsof hij verwachtte dat ik me met een frons of zenuwtrek zou verraden. Maar ik had mezelf weer volledig onder controle. De sleutel in mijn rug draaide het mechaniek af. Het negertje lachte.

Ik keek naar zijn ogen, helder en attent als die van een ekster.

'Het is nog vroeg,' merkte hij op, alsof ik hem bij nacht en ontij uit zijn bed gesleept had, 'maar ik neem aan dat je me wilt spreken.'

Ik knikte.

'Dan zullen we naar de zitkamer gaan.'

Ik volgde hem, enigszins verbaasd over hoe snel en zakelijk het allemaal ging. Een sollicitatiegesprek bij Jay's had niet afstandelijker kunnen verlopen.

De zitkamer was de kamer met de gesloten gordijnen, waar ik op de avond dat ik Rita ontmoet had naar had staan kijken. Het was er donker, op een lange streep fel zonlicht na, die door een kier naar binnen viel. Hij sneed langs een sofa met kussens, van stoffig dik fluweel, een tafeltje met karaffen, gevuld met snoepkleurige likeur en een prachtige piano waarop een collectie foto's in zilveren lijstjes gerangschikt stond, foto's van jongens. De rest van de kamer was gevuld met de vage schimmen van meubelstukken en artistieke ditjes-en-datjes, zoals waaiers en papieren bloemen die in de paarse schemering een pikante, kunstmatige indruk maakten. Er waren veel stoelen, die in groepjes van drie of vier samenzweerderige zitjes vormden en twee plantenhouders met varens die achter het web van vitrages en gordijnen een kwijnend bestaan leidden. De hele ruimte was gevuld met een vreemde, prikkelende geur, een combinatie van het bittere van wierook en het zoete van tropische bloemen. Ik wist eerst niet waar die geur vandaan kwam, maar ontdekte al snel een walmende pastillebrander in de hoek van de kamer.

De kamer deed enigszins denken aan Trops' atelier, maar er was een belangrijk verschil. Trops' huis was een vrolijke freakshow, waar je naar believen in en uit kon lopen, meneer Taylors zitkamer had meer weg van een benauwde serre, waarin zeldzame bloemen zorgvuldig werden beschermd tegen zon, wind en bezoekers die er niets te zoeken hadden. Alleen de genodigden en ingewijden werden er toegelaten om in veilige afzondering van de buitenwereld de collectie te bewonderen.

Toen de deur gesloten werd, voelde ik de meubels om me heen dringen, als een nieuwsgierige menigte die niet kon wachten kennis met me te maken. Ik kreeg het benauwd en wond in gedachten de sleutel in mijn rug op.

Meneer Taylor liep naar een schrijfkabinet, waaruit hij pen en papier nam. Hij gebaarde me een stoel bij te schuiven. Bob was op de sofa neergeploft en begon op de zitting een spelletje solitaire uit te leggen. Ik vermoedde dat hij tijdens het hele gesprek een aandachtige toehoorder zou zijn.

'Zo,' zei meneer Taylor, die zijn pen in de inkt gedoopt had, 'jij wilt dus geld verdienen?'

'Ja,' antwoordde ik. Daar kwam het wel op neer. Ik was hier niet voor het uitleven van de een of andere bizarre hobby.

'Natuurlijk, alles wat jullie jongens willen is geld. Je weet dat ik je daarmee kan helpen? Vanzelfsprekend, je bent slim genoeg. Nu is het wel de vraag...' Hij hield zijn hoofd wat schuin. '... ben je ook knap genoeg? Je bent wel een gratenpakhuis, hè?'

'Dat kan snel veranderen,' zei ik.

'Zeker, zeker, dat kan. Een paar diners aan een goede tafel doen wonderen, nietwaar? Nee, ik geloof niet dat we ons daarover zorgen hoeven maken. Je hebt een uitstekende houding. Ben je ooit in 't leger geweest, als ik het vragen mag?'

Ik schoot in de lach. Nee, alleen maandenlang in de houding gestaan in Victor Procopius' Herenmodepaleis.

'Blijkbaar niet dus! Maar vertel me eens wat meer over jezelf. Praat met me. Blijf geen mysterieuze vreemdeling. Waar heb je hiervoor zoal gewerkt?'

Ik zette me schrap voor een vriendelijk kruisverhoor. Om de een of andere reden vertrouwde hij me voor geen cent. Maar ook ik was op mijn hoede. Ik vertelde hem over mijn baantjes, bij Procopius, in het theater, als model, maar vermeed namen te noemen. Als er één manier was om iemand in de problemen te brengen, zo vermoedde ik, dan was het door in deze kamer de verkeerde naam te laten vallen. Op de achtergrond hoorde ik Bob Cliburn achteloos met de kaarten schuiven. Ik was er zeker van dat hij elk woord opving.

Ik dacht dat ik het er aardig goed van afgebracht had toen meneer Taylor zijn pen weer van het papier haalde. 'Hm, een paard dat de leidsels slecht verdraagt, hè?' vroeg hij vertrouwelijk.

'Misschien,' zei ik.

'Misschien...' Hij boog zich naar voren en raakte me voor het eerst aan door zijn hand op mijn pols te leggen, iets waarvan ik verwacht had dat hij al eerder zou doen. 'Jij bent wel erg voorzichtig in je antwoorden, Charlie.'

'Hij kent Augustus Trops,' zei Bob volkomen onverwachts. 'Charles, Alfie en Fred zeggen dat ze 'm met hem hebben zien drinken in de Empire.'

Meneer Taylor trok zijn wenkbrauwen op in wat ongetwijfeld geveinsde verbazing was. Ik wist dat mijn snelle polsslag mijn schrik verraadde. Bob kon inderdaad toeslaan als een kat.

'Onze Gussie? Weet je dat zeker, Bob? Hij had jou toch laten weten dat hij zijn leven gebeterd had?'

'Ik denk dat onze Gussie minder veeleisend gezelschap heeft opgezocht,' antwoordde Bob met een grijns op zijn gezicht die van alles kon betekenen. 'Voel je niet beledigd, trouwens,' voegde hij er voor mij aan toe.

'God, nee!' riep meneer Taylor uit. 'Bij ons kun je geld verdienen, niet Bob? Niets is goedkoop hier. Laat me je dat vertellen, Charlie, wat hier binnenloopt is Geld. Groot Geld. En mijn jongens weten het aan het rollen te krijgen, neem dat maar van mij aan. Zeg eens, hoe maakt onze Gussie het tegenwoordig? Nog even gul als altijd?'

Ik was blij te kunnen zeggen dat hij platzak was. Het was meer dan waarschijnlijk dat hij in Brussel nu al het hele bedrag van de Farley-cheque had uitgegeven.

'Jammer voor hem,' zei Bob en ging verder met zijn kaarten. 'Hij heeft namelijk nog een paar rekeningen bij mij openstaan en ik heb de naam streng te zijn voor wanbetalers, hè Alf?'

Ze lachten en even voelde ik de behoefte echt bij hen te horen. Niet alleen hun geld, maar ook hun vriendschap te delen. Als er zoiets als vriendschap bestond in hun wereld.

'Welnu!' zei meneer Taylor op een andere toon. 'We moeten niet vergeten zaken te doen, Charles.'

Hij had zijn hand van mijn pols gehaald. Ik voelde nog steeds zijn vingers op mijn huid. Nonchalant, benig, nogal koud. Hij zocht in zijn schrijfkabinet naar sigaretten.

'Wat doe je zoal?'

Ik deed alsof ik hem niet begreep en hij herhaalde zijn vraag, zo rustig alsof hij me naar mijn aanbevelingsbrieven vroeg. Ik had geen zin om hem te antwoorden.

'Wat ik doe? Nou, ik zing, ik dans, ik kan niet onaardig op mijn handen lopen...'

Plotseling geïrriteerd graaide hij een doosje lucifers van tussen zijn papieren. 'Probeer niet de clown uit te hangen, Rosebery. Je maakt mij niet wijs dat je zo onschuldig bent dat je niet weet wat ik bedoel.'

Zo, je kunt dus voor bullebak spelen, dacht ik, en het is de bedoeling dat ik dat onthoud.

Dus vertelde ik hem wat ik 'deed', wat niet veel spectaculairs was, aangezien wat er zich tussen Trops en mij had afgespeeld, zich beperkt had tot eerlijk handwerk. Er waren wel andere dingen ter sprake gekomen, maar Trops had me nooit ergens toe gedwongen.

Ik zag meneer Taylor iets opschrijven. 'Hm, in orde. Maar houd er rekening mee: een klant die het naar zijn zin gehad heeft, is bereid je meer te betalen.'

Ik haalde mijn schouders op. Dat was ook wel bij me opgekomen. Maar ik zou er later wel over nadenken. Nu nog niet. Later. Als de flappen voor me op tafel lagen.

'Ik zal je vertellen hoe het meestal gaat,' zei meneer Taylor, die inmiddels een sigaret had opgestoken. 'Er zijn twee mogelijkheden. Een klant benadert mij. Ik zoek een geschikte jongen en we spreken af op een bepaalde plaats, meestal een bar, een restaurant, een hotel of zo. Grote etablissementen, waar we een privé-zaaltje kunnen huren. Ik ga gewoonlijk mee de eerste keer. Regel wat dingen, voel hem aan de tand als ik het niet vertrouw. Als jullie alleen willen zijn, ga ik weg. Maar het kan ook zijn dat de klant hiernaartoe komt. We drinken thee vanaf vijf uur 's middags. De vaste clientèle weet dat. Ze lopen binnen, of ontvangen een invitatie. We drinken thee, kletsen wat en komt er wat van, dan komt er wat van. Je bent vrij om weg te gaan, en er is een slaapkamer. Zoals je ziet, het is allemaal heel gemakkelijk, heel veilig.'

'Tenzij je zelf problemen maakt,' voegde Bob er op de achtergrond onheilspellend aan toe.

'Natuurlijk is het allemaal illegaal,' zei meneer Taylor nuchter. 'Dat hoef je mij niet te vertellen. Ik ken de wet. Maar het is erg winstgevend. Mannen veel intelligenter, rijker en beter dan jij, Charlie, willen goed geld voor dit soort dingen betalen. En wat voor dwazen zouden we dan zijn, jij en ik, om dat geld te weigeren? De wereld wil bedrogen worden...'

'... bedrieg haar dus,' vulde ik aan.

'Zo? Een intellectueel?' lachte hij.

'Ik dacht het niet!' zei ik.

'Bewaar dat soort slimmigheden maar voor klanten die ervan houden. En ik waarschuw je, niet iedereen houdt ervan. De meesten houden van eenvoud. Daarom komen ze naar jullie, begrijp je.

Volksjongens... Los in de mond, los in de moraal. Maakt hen aan het lachen...'

Trr, trr. Negertje tilt zijn hoedje op. Doet zijn kunstje. Rode lippen. Witte tanden. Domme grijns. Maakt ze aan het lachen.

Meneer Taylor tikte de as van zijn sigaret. 'Maar: zoveel mensen, zoveel wensen. Ik weet zeker dat we een aantal geschikte patronen voor je zullen vinden.' En hij noteerde mijn adres en de uren dat ik daar te bereiken was.

'Goed, als ik een afspraak voor je heb, laat ik je dat weten. Meestal via een brief of een telegram. Of ik stuur een van mijn jongens langs. Kom in elk geval morgenmiddag rond vijven naar hier. Het is niet buitengewoon druk om deze tijd van het jaar, maar je kunt geluk hebben.'

Hij wachtte een moment tot de inkt droog was en borg toen zijn papieren op.

'Is dat het?' vroeg ik ongelovig.

'Wat had je dan verwacht?' vroeg hij op zijn beurt.

Ik haalde mijn schouders op. Geen idee. Iets anders. 'Dit gaat echt alleen maat om geld, hè?'

Hij leunde achterover, lachte, rookte, 'Ja, dat zou ik jou toch niet moeten vertellen, zeg!'

Maar toen leek hij zich te bedenken, kwam overeind en legde zijn hand langs mijn gezicht. 'Welkom, mijn groene bloem. Mijn zeldzame groene bloem.'

Ik keek hem aan zonder iets te zeggen, stond toen op en liep naar de deur.

De volgende middag, tegen vijven, had mijn mechanische kalmte me in de steek gelaten. Ik was meer dan een beetje zenuwachtig toen ik de straat overstak naar Little College Street 13. Bob Cliburn had me gisteren uitgeleide gedaan en me in opdracht van meneer Taylor wat geld in mijn handen gedrukt. Hiervan had ik mezelf getrakteerd op Italiaans ijs en een grote portie gebakken aardappelen, die me een hevige aanval van schijterij hadden bezorgd. Vannacht had ik nauwelijks geslapen, maar in mijn muffe, zweterige zolderkamer op de lakens gelegen, naakt en mager en maanwit, met boven me de nachthemel waarin steeds nieuwe sterren opdoken, vaag en ver weg in het eindeloze blauw. Ik had dood willen zijn en had mijn scheermes in mijn handen gehouden.

Toen ik 's morgens na een hazenslaapje wakker was geworden, had ik gelachen. De gedachte aan zelfmoord was te absurd. Ik zou nooit zelfmoord plegen. Te veel rotzooi. Te veel gedoe. Het was gemakkelijker door te blijven leven, met je kop tussen je schouders, geduldig als een steen, wachtend op betere tijden.

Nu belde ik aan, na een laatste blik op de straat geworpen te hebben (Geen Rita? Nee, geen Rita.), me er ongemakkelijk van bewust dat mijn geurwater de zweetlucht onder mijn armen maar net kon verhullen. Er werd nu meer haast gemaakt met opendoen. Al spoedig hoorde ik snelle, lichte voetstappen op de trap. Het was deze keer niet Bob Cliburn die naar de deur kwam.

'O, jij bent het. Ze zeiden al dat je zou komen.'

Voor me stond het ventje dat ik in de Empire over de balustrade had gehangen. Hij keek me aan met een blik die niet veel verschilde van die waarmee Palmtree me gewoonlijk begroette.

'Kom maar naar boven,' zei hij en liep voor me de trap op. Halverwege bleef hij echter staan en draaide zich om. 'Ze kunnen allemaal niet wachten om je te ontmoeten,' verklaarde hij met een grijns die weinig goeds beloofde. 'Ze denken allemaal dat Charles 't maar verzint.'

Ik zei niks terug, maar dacht wel: dat kan dus leuk worden. Ik had mezelf in een leeuwenkooi gelaten. En de leeuwen mochten me niet.

De zitkamer was even schemerig als de vorige keer, alhoewel hier en daar een paar kaarsen brandden. Met hun zachte, trillende licht gaven ze de kamer het aanzien van een fata morgana: een koortsachtige, bedrieglijk broze droom van oosterse kleden, kussens en draperieën die zomaar kon verdwijnen als je met je ogen knipperde. De sofa en de stoelen waren echter bezet door jongens die wel erg echt waren. Ze keken allemaal naar mij. Zes paar fel glimmende, donkere ogen. Zes bleke gezichten. Een nest hongerige, jonge wezels.

Meneer Taylor zat op een sofa, geflankeerd door Bob Cliburn en een jongen die ik nier kende, terwijl de Amerikaganger uit de Empire (Al? Alf?) over de rugleuning leunde, blijkbaar in het midden van een geanimeerd verhaal. Taylor was deze keer gekleed in een smetteloos zwart pak, dat hem zo bedrieglijk veel op een doodgewone zakenman deed lijken, dat de gratie waarmee hij opstond en naar me toe kwam bijna schokkend was. Hij pakte me bij mijn bovenarmen en zei dat het goed was dat ik was gekomen. Ik dacht even dat hij me zou kussen, maar hij deed het niet. Charles Parker, die eveneens naar voren was gekomen om me re begroeten, deed het wel. Drie snelle kussen die langs mijn wang streelden als een briesje wind. Ik vroeg me af of dit een demonstratief gebaar was, iets om de rest van de groep re overtuigen. Een openbaar vredesaanbod.

Ik keek hem aan. Hij leek hier, in het diffuse licht van de kaarsen, nog knapper dan anders, en tegelijkertijd eigenaardig meisjesachtig. Er hing een vage geur van likeur en sigaretten om hem heen, vermengd met een zoet damesparfum.. Hij pakte mijn hand. 'Kom, ik zal je aan de rest voorstellen.'

Er volgde een verward kennismakingsrondje, waarbij de informatie over wie wie was en hoe iedereen genoemd werd me van wel zes kanten werd toegevoegd.

De jongen die naar Amerika geweest was, heette Alfred Wood en ik kon hem 'Alf' of 'Fred' noemen, naar believen. Er was nog een andere 'Fred', Freddy Atkins, de knul die het derde lid van het clubje in de Empire had gevormd op die avond dar ik Charles uit de klauwen van Palmtree & Co had gered. Hij had een brutaal gezicht dat altijd leek te lachen en een verzameling rode puistjes op zijn voorhoofd die zijn marktwaarde ongetwijfeld iets verlaagde. Volgens zijn eigen zeggen was hij 'komisch acteur'. War daar ook waar van was, hij gedroeg zich in elk geval zo. Hij noemde me 'onze held' en beloofde een medaille voor beroonde moed voor me te regelen, de volgende keer dat hij een hoge militair aan de haak sloeg. Ik mocht hem, maar net als bij Bob zou ik er wel drie keer over nadenken voor ik hem mijn spaargeld toevertrouwde.

Vervolgens werd ik voorgesteld aan William Allen, een jongeman die gekleed was als een lord. Hij bekeek mijn warenhuiskostuum met een geringschattende blik, die zoveel leek te zeggen als

'Tss, kun je het nu werkelijk niet beter doen dan dat?' Ik merkte dat hij nogal dik was met Bob Cliburn, wat voor mij geen uitnodiging tot een nadere kennismaking was.

De onbekende jongen die de sofa met meneer Taylor deelde, leek veiliger gezelschap. Zijn naam was Sidney Mavor. Hij scheen een uitzondering te vormen op meneer Taylors principe dat volks-jongens de beste handelswaar vormden: hij sprak met een accent dat alleen op een goede kostschool aangeleerd kon worden.

De laatste wie ik de hand schudde, was het schriele ventje uit de Empire, dat door iedereen 'Nettles' werd genoemd vanwege zijn prikkelbare karakter. Ik kreeg meteen een voorproefje van zijn gebruikelijke zure humeur.

'Zo,' zei hij toen we tegenover elkaar stonden, 'het licht gezien? Overgelopen naar de verkeerde kant? Gepijpt door een heilsoldaat? Ik vraag me af wat d'r gebeurd moet zijn voor zo'n wonderbaarlijke bekering.'

'Laat 'm met rust, Nettles,' zei Charles. 'Hij is in orde, daar sta ik garant voor.'

'Jullie,' verklaarde Nettles, met een blik op Charles, Alfred Wood en Freddy Atkins, 'hadden zo jullie eigen redenen om 'm d'r bij te willen.'

Alfred Wood vertelde hem zijn bek dicht te houden. Meneer Taylor, die het voor deed komen of hij druk in de weer was met glazen en karaffen, draaide zich om en vroeg of ik wat wilde drinken. Er was thee, maar ook likeur natuurlijk. Ik koos likeur.

Even later zat ik met een glaasje stroperig zoete drank op een stoel, naast Freddy en Charles. William en Nettles zaten tegenover elkaar en speelden kaart aan een klein tafeltje. Ik volgde hun handen met de kaarten, luisterde naar de zoemende stemmen van de anderen. Het was rustig. Ik was bang geweest voor het geluid van de bel. Maar het leek er niet op dat die vanmiddag nog zou klinken.

'Het was Augustus Trops bij jou, hè?' vroeg Nettles plotseling. 'Je eerste vieze ouwe man.' Hij had zijn ogen op mij gevestigd met een harde, uitdagende blik. Hij was duidelijk niet van plan me met rust te laten.

'Ja,' zei ik ijskoud.

'Ik ben ook 'n keer met Augustus Trops mee geweest. God, dat was 'n vergissing!'

Ik wist dat hij verwachtte dat ik 'waarom' zou vragen, dus deed ik dat niet.

'Hij heeft dit pak voor me gekocht, de volgende dag,' ging Nettles verder, 'Om het goed te maken of zo. Je weet wat 'n sentimentele ouwe gek 'ie is.' Hij wees op het grijze driedelige kostuum dat hij aanhad. Het was een mooi kostuum, van ongeveer dezelfde kwaliteit als het pak dat ik droeg, alleen was het overduidelijk een paar maten te klein.

Nettles zag me kijken. 'Dat vroeg hij ook,' zei hij. ' "Waarom wil je per se dat pak als het je toch niet past?" Weet je wat ik zei?'

Hij draaide zich naar me toe, schoof onderuit op zijn stoel en spreidde zijn benen, zodat zijn broek om zijn heupen spande. 'Ik zei: "Ik ben klein, ik moet toch laten zien dat ik heus wel wat in huis heb." Hij ontplofte bijna van het lachen!'

Ik lachte ook, al was het als een boer met kiespijn. Dat was precies wat Trops zou doen. Net als het kopen van een mooi kostuum om bij een jonge knul in het gevlei te komen. Ik vroeg me af voor hoeveel jongens in Londen Trops al kleding had aangeschaft. Het scheen een gewoonte te zijn. En hoogstwaarschijnlijk was het vertrouwelijke 'Je bent de aardigste jongen die ik in Londen heb ontmoet' net zoiets. Ik ergerde me eraan dat ik er ooit iets van geloofd had.

Freddy zag mijn gezicht en zei dat ik me niets van Nettles aan moest trekken. 'We weten allemaal dat 'ie te veel kwik heeft moeten slikken. Zeg eens,' ging hij kameraadschappelijk verder, 'Alf vertelt dat jij in het theater hebt gestaan. Waar? Ik ken aardig wat lui in 't variété.'

Opgelucht dat ik aan het gesprek met Nettles een eind kon maken, begon ik enthousiast te vertellen over de theaters waar pa en ik opgetreden hadden, om er te laat achter te komen dat ik misschien te veel verteld had. Niemand gaf me de garantie dat Freddy me niet op een vriendelijke manier aan het uithoren was. Misschien probeerden ze nog steeds mijn gangen na te gaan. Er was echter niets meer aan te doen en voor ik de gelegenheid kreeg me zorgen te maken, ging de bel.

Bob sprong op, gluurde even tussen de gordijnen en ging toen naar beneden om open te doen.

Het waren twee mannen, twee klanten, waarvan ik de één eind dertig, de ander halverwege de veertig schatte. Allebei keurig nette heren, die ongetwijfeld met de nodige schichtige blikken uit hun taxi gestapt waren. Maar hier binnen voelden ze zich thuis, knoopten hun jasjes open en lieten zich nonchalant, alsof ze nog studenten waren, op de stoelen vallen. Ze leken de jongens goed te kennen en waren al snel in een geanimeerd gesprek verwikkeld met Sidney, Alf en Charles. Ik was vooral luisteraar. Eén van hen was even bij me komen zitten, omdat ik nieuw was, maar ik was blijkbaar zijn smaak niet en hij keerde terug naar Charles, die hij glazen likeur inschonk met een gul vertoon alsof hij er zelf voor betaalde. De gespreksonderwerpen verbaasden me. Ze varieerden van de paardenraces tot satijnen beddengoed en van het theater tot de vraag of Freddy zijn haar weer zou moeten laten krullen. Langzaam, na nog wat likeur en gebak, dreef de conversatie richting concreter zaken. Charles was de eerste die beet had. De jongste van het stel had hem onopvallend meegenomen naar een lege stoel bij het raam en toen ik opkeek, zag ik Charles bij hem op schoot zitten. Hij had zijn ogen gesloten en schurkte zich tegen hem aan, draaiend met zijn heupen in een tergend langzame dans, terwijl de man zijn hals kuste. Ik kon het niet laten hen aan te staren. Ze schenen zich alleen te wanen, of trokken zich gewoon niets aan van ongemakkelijke toeschouwers zoals ik. De man tilde zijn hoofd op en ik zag een rode, gekneusde plek in Charles' nek. Zonder zijn ogen te openen, bracht Charles zijn hand naar de lippen van zijn klant en ik zag dat hij iets fluisterde wat alleen maar 'lieveling' kon zijn.

Ik was geschokt. Niet dat ik opeens, zoals Vincent, een aanval van preutsheid had, maar omdat ik deze trance alleen maar kende na een avond doorzakken, gevolgd door een stevige portie serieuze handtastelijkheden. Charles kon hem blijkbaar zo, zonder moeite, oproepen. Hij had niet overdreven veel gedronken en had me een paar minuten geleden nog zo nuchter als een glaasje water geleken. Ik vroeg me af of hij zo'n goede toneelspeler was of dat hij hier werkelijk van genoot. In beide gevallen was het verontrustend.

Freddy had ondertussen de andere klant aan de haak geslagen en hun spelletje verliep gelukkig aanzienlijk minder klef, met de nodige schuine moppen en kameraadschappelijke stoeipartijen. Toch was ik blij dat ook zij, na Charles en zijn klant, besloten 'ergens anders' heen te gaan.

De rest bleef achter in de zitkamer en Nettles en William vervolgden hun partijtje kaart. Sidney gluurde verveeld tussen een kier van de gordijnen door naar buiten. Het leek of er niets gebeurd was. Niets abnormaals in elk geval. "We waren een club van jongemannen die zich verveelden en geld wilden verdienen, een sociëteit, een vrijmetselaarsloge. Dit was zoals het elke middag ging,

Charles kwam na zo'n twintig minuten terug. Hij ging naast meneer Taylor op de sofa zitten en legde zijn hoofd op zijn schouder. Hij had rode blossen op zijn wangen. Meneer Taylor sloeg een arm om hem heen en trok hem tegen zich aan.

'Alles in orde, Charlie, schat?'

Charles grijnsde en haalde een gouden sovereign uit zijn binnenzak. 'Natuurlijk alles in orde.'

De rest van de middag kwam er niemand meer langs. Meneer Taylor zei dat augustus een lauwe maand was, maar dat er morgen een feesr was in Fitzroy Square en dat ik, als ik dat wilde, mee kon gaan. 'Charles gaat in elk geval. En ik zal er ook zijn.'

'Wat voor feest is het?'

'Een leuk feest. Zie het maar als een soort gemaskerd bal.'

'Hm. Houdt dat in dat ik verkleed moet komen?'

Hij bekeek me kritisch. 'Nee. Trek maar iets nets aan, iets zwarts, dat zal je het best staan. Kom morgenavond om een uur of tien naar hier. We nemen een taxi.'

'Kan ik er iets verdienen?'

'Het zou me erg verbazen als dat niet zo was.'

'Dan kan ik niet wachten!'

Hij observeerde me met een vreemde mengeling van vermaak en irritatie op zijn gezicht. 'Zeg, jij bent een snelle leerling, hè?'

Laat Trops dat maar niet horen, dacht ik.

XXI

Advies van Charles Parker — Historische grond

— Een feestje — Ik heb sjans — Smerissen!

— Een samenzweringstheorie

Het was verbazingwekkend welk deel van mijn nieuwe, ondergrondse bestaan bestond uit pure verveling. Op de morgen voor het grote feest in Fitzroy Square had ik om tien uur mijn avondjasje al uitgehangen en afgeborsteld en vroeg me af hoe ik in 's hemelsnaam de rest van de tijd kon doorbrengen. Ik zat een tijdje voor mijn boekenkast, niet in staat om een keus te maken. Uiteindelijk pakte ik Vincents Taks of Mystery and Imagination eruit en las een verhaal over een man die vastgebonden op de bodem van een put lag, met boven hem een scherpe metalen slinger die steeds dichterbij kwam. Het kostte me onrustbarend weinig moeite me in zijn situatie in te leven.

Daarna vroeg ik me af waarom Vincent me zo'n boek gegeven had. Het leek me niet iets wat hij zou lezen. Ik kon hem in de leeszaal van het British Museum zien, verdiept in een stoffig werk over het oude Palestina, of verstopt achter Strand Magazine, gegrepen door een avontuur van Sherlock Holmes. Maar ik kon me niet voorstellen dat hij kon genieten van een macaber gruwelverhaal als dat wat ik net gelezen had. Het speet me nu dat ik hem niet beter had leren kennen. Net als Trops' andere vrienden, was hij me een raadsel. Maar wel eentje, zo leek me, dat je op kon lossen zonder voor al te onaangename verrassingen komen te staan. Verlegen, wereldvreemde schilder heeft een zwak voor griezelverhaaltjes, meer zou het wel niet zijn. Ik benijdde hem.

Ik vond Charles Parker die avond in de slaapkamer van Little College Street 13, waar hij voor de spiegel zijn das strikte met de concentratie van een boeddhistische monnik. Ik had mezelf al piekfijn aangekleed en ging op een krukje zitten naast een dikke matras die gewoon op de vloer lag, trots op de plooi in mijn broek die ik erin geperst had door hem onder een lading boeken te leggen.

'Zin in het feest?' vroeg ik Charles.

Hij trok een zuinig mondje. 'Niet bijzonder. Jij?'

Ik zag hem een ring aan zijn vinger schuiven. Nogal een dure.

'Ik weet het niet,' zei ik in antwoord op zijn vraag. 'Ik ken dit soort feestjes niet. Zijn ze leuk?'

'Hangt ervan af. 't Draait erom wie de gasten zijn. En wat ze uit te geven hebben.'

'Wie komen er?'

Hij keek via de spiegel naar mij. 'Genodigden. Kerels die van een verkleedpartijtje houden.'

Er brak een onzeker lachje op zijn gezicht door, alsof hij zich iets herinnerd had waarvan hij niet zeker wist of ik het grappig zou vinden. 'Zal ik je eens wat laten zien?'

'Wat?'

Hij liep naar de slaapkamerkast en wenkte me. Toen ik bij hem stond, opende hij de deur. 'Kijk,' fluisterde hij, 'is dat niet mooi?'

Hij strekte zijn arm uit en liet er een waterval van blauwe zijde en gouden pailletjes overheen vallen. Het was een kostuum. Een prachtig Oosters duizend-en-één-nacht-kostuum. Het was te mooi om iets anders dan bewondering te voelen. Zelfs ik had het willen dragen.

'Van wie is het?' vroeg ik, nu ook fluisterend, mijn vingers op de stof.

'Meneer Taylor. Ik heb het 'm 'n paar keer zien dragen, als we naar feestjes gingen en zo. Hij heeft ook 'n pruik en zijden kousen. Duur!'

Ik was even stil. Meneer Taylor in een kostuum als dit had iets belachelijks. Maar aan de andere kant...

'Heb je met hem geslapen?' vroeg ik voor ik mezelf tegen kon houden.

'Ja,' antwoordde Charles zacht, maar rustig, 'ik denk dat ieder van ons weleens met 'm geslapen heeft.'

Er viel een stilte, waarin ik over mijn schouder naar de matras keek, naar de lakens, de kussens...

'Houd je ervan om met mannen te slapen?' vroeg ik.

Hij beet op zijn lip; 'Weet je, ik zou het je werkelijk niet kunnen zeggen. Maareh...' Zijn gezicht klaarde op. 'Zolang ze me betalen, hoor je mij niet klagen!'

Ik liet de stof los en de japon gleed terug de kast in, waar in het donker hier en daar nog een pailletje blonk als een kleine ster.

'Het geld is geweldig,' ging Charles verder. 'Soms denk ik weleens: ik wil wat anders doen. Bij het toneel of zo. Maar daar achteraan denk ik dan altijd: later... later... Zolang er kerels zijn die me grof geld betalen omdat ze me 'n knappe knul vinden, zou ik toch zeker gek zijn als ik 'n ander baantje ging zoeken? Charlie, ik hou van het geld. Ik ben er dol op het geld uit te geven.'

Hij hield me de ring voor. 'Een paar dagen geleden kreeg ik dertig pond van... iemand. Ik heb er deze ring van gekocht en nog 'n paar dingen. En nu is het geld op en ga ik dus naar een feestje...'

Hij wierp een laatste blik in de spiegel en pakte zijn jas. Bij de deur haakte hij zijn arm in de mijne. 'En? Zenuwachtig?' vroeg hij plagend.

'Niks niet!' antwoordde ik, maar mijn gezicht sprak waarschijnlijk boekdelen.

'Trek het je niet aan,' zei Charles. 'Ik stierf ook van de zenuwen de eerste keer. Alleen één tip, Charlie: laat 't niet merken. We doen dit omdat we het leuk vinden. Het is belangrijk dat de klanten dat weten, 't Stelt hen op hun gemak, 't Geeft hun de gelegenheid een leuke tijd te hebben. We hebben lol.'

'Dus wij gaan vanavond lol hebben?'

'We gaan hopen en hopen lol hebben.'

'We naderen historische grond,' zei meneer Taylor toen de taxi Oxford Street verliet en Newman Street insloeg.

'Hm. Hoezo?' vroeg ik. Ik had tot nu toe in een waas van zenuwen de zuigzoen in Charles' nek zitten bestuderen, net zichtbaar hoven zijn boordje, en versluierd door een laagje poeder, maar werd nu opgeschrikt door de stem van onze begeleider die zich blijkbaar de rol van gids had aangemeten. En aan uw rechterzijde ziet u...

'Newman Street loopt uit op Cleveland Street. Nu, je hebt toch zeker weleens van Cleveland Street gehoord?'

Dat kon ik niet ontkennen. Maar niet in verband met iets bijzonders. Wat was er gebeurd? Moord? Een spectaculaire diamantroof?

'Het Cleveland Street Schandaal. Nooit van gehoord? O, Charlie!'

'Het stond vijf jaar geleden in alle kranten,' vertelde Charles. 'Zelfs ik herinner 't me nog en toen poetste ik nog enkel schoenen voor meneer-van-boven.'

' 't Is een verhaal met een moraal,' zei meneer Taylor. 'Luister dus goed en doe er je voordeel mee, jongeheer Rosebery.'

Ik trok een gezicht. 'Jakkes, moet ik?'

Tot mijn verbazing reageerde hij serieus. 'Denk niet dat ik je dit enkel als aardige anekdote vertel. Eigenlijk is het behoorlijk serieus. En ik voel me tenslotte verantwoordelijk voor je welzijn.'

Ik haalde mijn neus op. Wat een bezorgdheid, papa pooier!

'Het begon allemaal met een ongelukkig toevalletje. De politie deed onderzoek naar diefstal op het Centrale Telegraaf Kantoor. Daar werd een telegrambezorger aangehouden met zo'n achttien shilling op zak, een aantal keer zijn weekloon. Vanzelfsprekend wilden de inspecteurs wéten hoe hij daaraan kwam en ze ondervroegen hem. De jongen, bang gemaakt natuurlijk, vertelde de waarheid: dat hij het geld verdiend had door in een huis in Cleveland Street met heren naar bed te gaan. Wel, de politie verloor weinig tijd en viel dat huis binnen. Ze verrichtten verschillende arrestaties en gedurende de daaropvolgende ondervragingen werden er namen genoemd. Namen met een prijskaartje eraan, Charlie. Adellijke namen. Koninklijke namen zelfs.'

'Lord Somerset. Prins Eddy, de zoon van de prins van Wales,' vulde Charles aan.

'Onder anderen. Natuurlijk moest dit zo snel mogelijk in de doofpot gestopt worden. Want voor wie werkt onze politie anders dan voor Hare Majesteit de Koningin? De affaire leek dan ook snel weer vergeten te worden tot een van die vermaledijde persjongens zich erop wierp.'

'Het was de North London Press, daar stond het het eerst in,' wist Charles zich te herinneren.

'Het waren van die sensatieberichten: verdenkingen, verdachtmakingen, suggesties. Niks concreets. Er werden vragen gesteld als: waarom hebben de arrestanten slechts zulke lage straffen gekregen? Waarom heeft de politie niet meer arrestaties verricht? Is hier soms sprake van een samenzwering? Al snel zat de pers op een spoor. Er werd melding gemaakt van de betrokkenheid van 'de erfgenaam van een graaf en de jongste zoon van een graaf' en zelfs van 'een persoon van nog hogere rang'. Wel, de lezers vulden zelf de namen in en de zaak explodeerde: voorpagina-artikelen, rechtszaken, vragen in het parlement. Een zeker parlementslid maakte amok: had de premier hiervan geweten en zekere personen de hand boven het hoofd gehouden? Gelukkig was de zaak te netelig om een vervolgonderzoek in te stellen en na een maand of wat keerde men terug naar de gewone gang van zaken. Met slechts een gering verlies aan inkomsten.'

Ik vroeg me af waar de moraal van dit verhaal bleef en zei dat ook.

'De moraal is,' legde meneer Taylor rustig uit, 'dat er drie groepen mensen niet te vertrouwen zijn: politieagenten, journalisten en politici. Dus blijf uit de buurt van de eerste twee en zorg dat je de derde in je klauwen krijgt.' Hij keek uit het raampje van de taxi. 'We zijn er.'

We stapten uit bij een groot huis met gesloten gordijnen. Alleen de ramen van het souterrain water verlicht. Binnen klonk pianomuziek. Terwijl meneer Taylor de taxi betaalde, ging ik naast Charles staan.

'Wat is er gebeurd met die lui die ze in Cleveland Street gearresteerd hebben?' vroeg ik hem.

'Die kregen vier tot negen maanden dwangarbeid,' antwoordde hij. 'Ze hadden mazzel.'

'Mazzel!' Ik keek naar zijn gezicht om te zien of hij het meende. Hij meende het.

"We kwamen aan op een feestje dat al aardig op gang was. Het was precies Bonny Reilly's eerste bal in het klein. Prinsen en koningen in chique, slank afkledende avondkostuums, soms uitgevoerd in traditioneel zwart, maar ook in zachte witte of crèmekleurige tinten, verkleedkleren die van de drager een ijle sprookjesverschijning maakten. Ik kon mijn ogen niet geloven en volgde Charles door het souterrain met de verdwaasde uitdrukking op mijn gezicht van een debutante die aan het hof wordt gepresenteerd. Ik wist dat ik er behoorlijk stom uit moest zien, maar kon mijn mond gewoon niet dichtklappen. Ik liep met een wijde bocht om twee oudere mannen heen die met hun lippen tegen elkaar gelijmd midden in de kamer stonden. Een gast in een narcisgele jurk met meer kant en linten dan ik een vrouw ooit had zien dragen, stootte per ongeluk tegen mijn arm. Hij mompelde een verontschuldiging, maar ik deed alsof ik het niet hoorde en staarde hem na, terwijl hij op hoge hakken tussen de gasten door manoeuvreerde, twee volle glazen wijn in zijn handen. Meneer Taylor liep naar een groepje mannen dat rond de piano stond. Een jongeman had er net een wals ingezet. Een stelletje begon te dansen. Charles pakte me bij mijn arm en sleepte me naar een tafel waarop een uitgebreid buffet klaarstond.

'Eerst eten,' zei hij. 'Je weet niet wanneer je vanavond nog de kans krijgt.'

Hij schepte drie bolletjes vanille-ijs in een glas en stapelde wat biscuits, cakejes en geleipuddinkjes op zijn bord. Ik kon niets eten en liet het verleidelijke buffet links liggen. Bij de piano zag ik meneer Taylor met een man praten die over zijn schouder naar ons keek. Hij had een belachelijk opgedraaid snorretje. Ik besloot uit hun blikveld te verdwijnen door me onder de gasten te mengen. Vlak bij het buffet stond een kleine tweezitsbank die nog maar door één persoon bezet was. Het was een blonde, pezige man van onbestemde leeftijd in een zwart kostuum. Hij zag er redelijk normaal uit, op zijn golvende haar na, dat lang genoeg was om het als een achttiende-eeuwse edelman in een staart te kunnen binden. Ik besloot het er met hem op te wagen.

'Hallo,' zei ik, 'bezwaar als ik erbij kom zitten?'

Hij nam me op met lichte blauwe ogen die uitstekend bij zijn blonde haar pasten. 'Ik zou geen bezwaar kunnen bedenken,' zei hij. 'Verrekte pianomuziek,' voegde hij eraan toe.

'Houdt u niet van pianomuziek, meneer?' vroeg ik vrij overbodig.

'Mijn zuster speelt piano,' antwoordde hij somber. 'Elk-uur-van-de-dag, godbetert.' Hij verzonk even in een humeurige stilte, maar herinnerde zich toen dat hij hier, net als ik, was om lol te maken.

'Ik zal me voorstellen. Mijn naam is Thomas Coombes.' En hij hield me zijn hand voor alsof het de hand van een dame was die ik moest kussen. Dat deed ik dan ook maar. Daarna schoot ik in de lach, omdat het zoiets vreemds leek om te doen, en hij gelukkig ook.

'Ik ben Charlie Rosebery,' zei ik. 'Champie Charlie.' Die naam leek me voor een avond als deze wel geschikt.

'Maar je hebt nog geen champagne!' riep hij bijna geschokt uit.

'Helaas niet nee. Maar misschien wilt u wat voor me halen?'

'Natuurlijk, dat doe ik! Weet je wat, ik haal een hele fles!'

Ik lachte terwijl hij overeind sprong om de daad bij het woord te voegen. Allemachtig, ik heb sjans, dacht ik.

Thomas was snel terug, met een fles en een glas om te delen. Hij schonk me in en observeerde hoe ik het glas naar mijn lippen bracht en dronk, terwijl ik met mijn ogen de mannen op de dansvloer volgde. Charles was door Taylor aan de kerel met het snorretje gekoppeld. Ze dansten nu samen rond, heel dicht bij elkaar, zoals dat hoorde bij een wals.

'Ik ben niet zo dol op deze feestjes,' zei Thomas. 'De muziek is haast altijd banaal. Polka's en dergelijke. Net of je in een of ander vreselijk variététheater zit. En bovendien, ik ben niet zo'n danser.

Jij?'

Ik dacht terug aan de vrije zaterdagmiddagen, door ma verpest met dans-lessen die volgens haar bij onze 'opvoeding' hoorden. Ik zag me nog met Mary Ann rondzwieren, met de stem van ma in mijn oren: 'Een, twee, sluit! Goed. En draai!' Ik was geen slechte leerling geweest, wel een bijzonder onwillige.

'Als u niet wilt dansen, hoef ik ook niet te dansen,' zei ik.

Thomas glimlachte en dronk nu zelf uit het glas. Ik aarzelde of ik nu iets moest doen. Zijn hand pakken of zo.

'Ik durf te wedden dat je een uitstekende danser bent en dat je lil heel wat dames in je armen hebt gehad.'

Ik vroeg me af wat hij met 'dames' bedoelde: het echte artikel of de imitatie. Maar in beide gevallen was het antwoord: nee.

'Niet? O, echt, Charlie?'

Bij de piano had ondertussen een wisseling van de wacht plaatsgevonden. Meneer Taylor had plaatsgenomen achter de piano en kondigde een quadrille aan.

'O, god, dit hoef ik niet mee te maken,' kreunde Thomas. 'Zullen we ergens anders heen gaan, Charlie?'

'Dat is goed,' zei ik en stond op met een raar gevoel in mijn maag. Hij leek geheel gevuld te zijn met Charles' geleipuddinkjes.

Terwijl we tussen de dansers door naar de deur manoeuvreerden, sloeg Thomas een arm om mijn middel. Ik voelde zijn heup tegen de mijne, zijn spieren, vlees en botten, vreemd, maar niet onaangenaam. Er bewoog een lichaam naast me. Niet in de eerste plaats een man, een persoonlijkheid, maar vooral een lichaam. Een lichaam waarvan de bouw en de bewegingen me bekend waren, omdat het gelijk was aan het mijne. Ik wist dat ik nooit van een ander soort lichaam zou kunnen houden.

Het viel me op hoe trots en zelfverzekerd Thomas zich tussen de feestvierders bewoog. Als hij even stil bleef staan om met een kennis te praten, bleef zijn hand waar die was en soms trok hij me nog dichter tegen zich aan. Het drong tot me door dat hij zich niet schaamde, niet hoefde te schamen ook. Hier hoefde een hand of arm niet onder een overjas verborgen te worden en werden kussen niet in het donker gestolen.

Ik ben Thomas Coombes en dit is mijn jongen. Is hij niet prachtig?

Ik liep in een koortsachtige droom naast hem, keek mensen in de ogen. Te geforceerd en te brutaal misschien, maar het was de eerste keer dat ik dit meemaakte. De eerste keer dat ik me nergens voor hoefde te schamen.

We gingen twee trappen op en Thomas probeerde een paar deuren. De derde was open. Hij gaf toegang tot een slaapkamer, 20 zag ik. Er stond een bed, veel mooier en luxueuzer dan de matras in Little College Street. Het was bedekt met een rode sprei.

Thomas stond vlak bij me. Ik merkte dat hij oogcontact probeerde te krijgen. Ik keek naar de sprei, die de kleur had van een koningsmantel.

'Ik wil je beminnen,' zei hij met prachtig ouderwetse woorden.

'Twee pond,' antwoordde ik automatisch.

'Dat is in orde,' zei hij. 'Ik zal je zeker twee pond geven.'

Hij stapte over de drempel en nodigde me met een uitgestrekte hand uit ook binnen te komen. Ik gaf lachend aan hem toe, liet me naat hem toe trekken voor een lange kus. Thomas sloot de deur achter ons.

Ik had mijn jasje uitgetrokken voor ik op bed was gaan liggen, en had mijn das losgemaakt. Over mijn sokken had ik geaarzeld. Sokken in bed waren nu niet bepaald opwindend te noemen, maar een lange broek en blote voeten was ook geen gezicht. Dus had ik ze maar aangehouden en lag nu met opgetrokken benen op Thomas te wachten. Mijn hart ging tekeer als een op hol geslagen repeteeruurwerk. Ik was doodzenuwachtig. De vorige keren met Trops was ik altijd beneveld geweest, hetzij door drank, hetzij door opium. Nu had ik veel te weinig gedronken. Nog geen glas champagne. Alles wat er zou gebeuren, zou scherp en echt zijn en zou ik van mijn levensdagen niet meer vergeten.

Thomas kwam op het bed zitten. Hij had zijn overhemd open geknoopt. Ik zag een mooie, gladde borst met harde tepels. Hij droeg geen onderhemd.

Ik zuchtte.

'Ja,' zei Thomas alleen maar.

Toen boog hij zich voorover en kuste me stevig. Ik kuste hem terug, pakte hem vast en schoof mijn handen onder zijn overhemd. Ik moest nu in het diepe springen, later zou ik me er wel zorgen over maken of ik kon zwemmen.

Thomas was een goede kusser. Dat maakte het er in ieder geval niet moeilijker op en ik liet hem zoveel kussen van me stelen als hij maar wilde. Ondertussen stond ik toe dat ook zijn hand onder mijn overhemd sloop, tot er een vinger onder mijn broekband verdween. Ik schoof overeind en keek hem halfzittend in de kussens mm. Mijn gezicht moest het spiegelbeeld van het zijne zijn, wist ik, Vlekkerig, rood, met gezwollen lippen.

Hij dacht dat ik hem uitdaagde, leunde naar voren en legde zijn hand in mijn kruis. Ik voelde zijn vingers tastend, keurend om mijn geslachtsdeel sluiten.

Hij begon hikkend te lachen. 'O, hemel, Charlie, jij hebt je zaakjes goed voor elkaar, hè?'

Het flauwe grapje bezorgde hem een lachstuip en ook ik voelde de lach in mijn buik kriebelen. Hij vermengde zich met dat andere gevoel daar beneden en voor ik mezelf kon tegenhouden, lag ik te schudden van plezier en opwinding.

'Trek maar uit,' zei ik tegen Thomas met een hoofdknik naar mijn broek. 'Trek dat verrekte ding maar uit.'

Even later lagen we tegen elkaar aan, zijn warme, kloppende penis tussen mijn dijen geklemd, onze enkels verstrikt in broeken en onderbroeken.

Thomas' adem stootte warm tegen mijn trommelvlies: 'Charlie, Charlie. Charlie.' En zo maar door. Ik was zijn naam vergeten en kreunde enkel in het ritme van zijn woorden. Dit was fijn. Dit was werkelijk misselijkmakend heerlijk.

Ik graaide naar een punt van de rode sprei en probeerde die over ons heen te trekken.

Laat mij je mantel zijn. Je bedekken, over je huid glijden, je omwikkelen...

Op dat moment drongen er geluiden van beneden tot me door. Er werd geschreeuwd en tussen de kreten was er één die ik verstond: 'Smerissen!'

Ik voelde Thomas' hart een slag overslaan. Hij was in één sprong overeind, lag bij de volgende sprong op zijn gezicht, trok zijn broek op en wist met nog een sprong de deur te bereiken. Hij draaide de sleutel om en leunde tegen het hout, zijn hand tegen zijn keel gedrukt.

'Jezus, Maria en Jozef,' fluisterde hij.

'Wat is er?' schreeuwde ik, wat beddengoed voor mijn kruis proppend.

Hij kon even niet praten.

'Politie?'

Hij knikte woordeloos en rende toen naar het raam. Hij gooide het open, leunde naar buiten en deed een duizelige stap achteruit.

Ik hoorde iemand de trap op komen stommelen. Ik had net genoeg tijd om mijn broek op te hijsen en mijn schoenen van de grond te graaien.

Het slaapkamerraam was op de eerste verdieping aan de achterkant van het huis. Het was een sprong van vier meter, landing in een geraniumbed. Beneden ons hoorde ik iemand aan de achterdeur morrelen. Van die deur naar de schutting en een mogelijke ontsnapping was het nog een meter of tien.

Iemand rukte aan de kruk van de slaapkamerdeur.

'Openen! Opendoen!'

Ik sprong, nog voor ik mezelf de tijd gunde aan gebroken botten te denken. De landing was hard, maar bracht meer schade toe aan de geraniums dan aan mij. Op het moment dat ik overeind krabbelde, barstte echter de achterdeur open.

'Hier! Hier is d'r nog één! Grijp 'm, hij wil 'm smeren!'

Ik was nog geen twee stappen weg, toen ik een hand in mijn nek voelde die me als een straathond achteruitsleepte. Ik zag een donker politie-uniform en vocht om los te komen. Het beeld van Leicester Square, net buiten de Empire, drie maanden geleden, danste voor mijn ogen. Ze hadden ons stevig partij gegeven toen, Charles, Nettles en de rest. Geen kans dat ik er net als zij toen vandoor zou gaan... Eén avond in het Leven zou me waarschijnlijk al twee jaar opleveren.

Maar toen gebeurde er iets. Thomas Coombes had besloten alsnog te springen. Hij landde precies op de rug van de agent die mij in de kraag had gevat. "We kwamen met z'n drieën in het geraniumbed terecht. Ik maakte gebruik van de twee, drie seconden verwarring om me los te rukken. Daarna was het niet moeilijk. Ik kan hard lopen, lange benen. Ik kon een ouwe, puffende stoomlocomotief van een politieagent wel voorblijven. Ik gooide mezelf over de schutting, deelde nog een trap uit in zijn richting en was vrij. Zonder nog om te kijken, rende ik door tot ik niet meer kon.

Toen ik me de trappen naar mijn zolderkamer op sleepte, was het til na middernacht. Ik was er beroerd aan toe, met steken in mijn zij en de schrik nog in mijn knieën, zonder mijn beloofde twee pond en zonder mijn mooie avondjasje dat op de rode sprei in Fitzroy Square was blijven liggen. De avond was goed beschouwd een fiasco geweest. Niet alleen had ik me gedragen als een slet, ik had er ook nog eens geen cent voor gekregen en was waarschijnlijk mijn enige bron van inkomsten voor de zomer kwijtgeraakt. Het leek me sterk dat Charles en meneer Taylor evenveel geluk gehad hadden als ik.

Terug op mijn zolderkamer liet ik me met mijn kleren nog aan op het opklapbed vallen. Ik vroeg me af of Thomas nu in de cel zat. Hij zou ongetwijfeld van mening zijn dat ik dit niet waard geweest was.

De volgende dag werd ik uit een diepe, doffe slaap gewekt door een gebonk dat me deed vermoeden dat een van mijn buren met een pikhouweel door de muur wilde breken.

'Rosebery!'

'Loop naar de hel!' schreeuwde ik, mijn gezicht nog in het kussen.

'Als je die deur niet opendoet, Rosebery, dan breek ik 'm open!'

Er begon me iets te dagen. Gisteravond. Fitzroy Square. Thomas. Politie.

Politie?

Politie!!

Maar terwijl ik nog bezig was te schrikken, herkende ik de stem.

'Bob!'

'Doe open, Rosebery! Ik ga niet weg voor je opendoet!'

Ik wankelde naar de deur, gehinderd door schoenen, po's en pannen die zich vanuit een hinderlaag opeens voor mijn voeten schenen te werpen. Ik deed open en Bob Cliburn gleed naar binnen, witheet, katachtig en blijkbaar uit op bloed.

'Bob! Wat doe jij hier? Hoe laat is het?'

'Why, 't is half an Hour past Hanging-time and time to hang again,' snauwde hij. 'Hang niet de vermoorde onschuld uit, Rosebery. Ik heb je door. Ik had je door vanaf't eerste moment!'

'Wat?' vroeg ik. Mijn hersenen werkten langzaam. Ik kon geen enkele reden bedenken waarom hij daar nu ziedend voor me stond, klaar om me naar de keel te vliegen.

'Maar Bob... Ik begrijp het niet.'

'O!' Hij keerde zich van me af alsof hij het niet kon verdragen m'n kop te zien.

'Moet ik het je vertellen, Rosebery? Wil het per se horen? Goed, hier komt het: je hoort bij hen. Dat wist ik al de hele tijd. Je deed wel of je Charles te hulp schoot, maar je was net zo goed 'n onderdeel van hun kleine plannetje! Als ze geen informatie kunnen krijgen door d'r op los te slaan, dan wel op 'n andere manier. Zo! Dacht je nu echt dat we zo stom waren?'

Ik staarde hem met open mond aan. De hele samenzweringstheorie die me hier voor de voeten geworpen werd, was te ongelofelijk.

Bob loerde broeierig over zijn schouder. 'En nu heb je 't voor elkaar, hè? Alf en Charles zitten in de cel. Het balletje zal nu wel gaan rollen, zeker? Je bazen zullen tevreden zijn. Hoeveel hebben ze je betaald, vuile grote-heren-hoer?'

In een vlaag van woede schopte hij Mrs Beeton onder de tafelpoot vandaan. Een bord en Vincents Tales of Mystery and lmagination donderden op de vloer.

'Ik heb veel zin om je in mekaar te rammen, zoals ze dat met Charles gedaan hebben! Verdomme, weet je wel wat je gedaan hebt? Weet je hoeveel geld...' Hij zweeg abrupt. 'Nee, misschien weet je dat niet. Dat ga ik je niet ook nog eens verraden. Je bent waarschijnlijk al tevreden met wat je ons in de schoenen kunt schuiven. Je walgt van ons, hè? Kontneukers. Bruinwerkers. Stop ze in de gevangenis voor 'n paar jaar. Dat zal ze leren, 't Maakt misschien nog eens echte "mannen" van ze.'

Hij deed twee grote, onverwachtse stappen in mijn richting. 'Maar ik ben nog steeds "man" genoeg om je 't ziekenhuis in te slaan als ik wil.'

Hij had me klem gezet tussen de muur en het bed, stond dreigend dichtbij, zodat ik zijn zure ochtendadem kon ruiken en de stoppels op zijn kin kon zien. Ik deelde de eerste klap uit. Het was een kaakslag, mooi geplaatst, die goed aankwam. Maar hij was snel. De peut in mijn maagstreek deed me dubbel klappen van de pijn. Daarna zakten we allebei in elkaar, hij op het bed en ik op de vloer.

'Je hebt verdomme m'n kaak gebroken,' zei hij.

Ik feliciteerde hem met het feit dat hij waarschijnlijk mijn milt gespleten had.

'Mooi,' zei hij, 'daar ben ik blij om.'

Nu we ons allebei in een weerloze positie bevonden, kreeg ik de kans hem wat vragen te stellen. Ik begon te begrijpen waar dit allemaal om ging.

'Dus jij denkt dat ik jullie gisteravond verraden heb?'

‘Ja'

'Dat ik naar de politie gegaan ben?'

'Juist.'

'Voor spion gespeeld heb?'

'Uitstekend!'

'Waarom zou ik dat doen?'

'De vraag is eerder: voor wie?'

Voor wie inderdaad. In gedachten combineerde ik een paar dingen. Het steegje in Soho, Palmtree, de vent met de politieknuppel, Stuart Farleys gesprek met de markies van Queensberry, Palmtree weer. 'Hier wordt een vuil spelletje gespeeld, hè?'

'O, had je dat nog niet door, lieverd?'

Bob deed een poging sarcastisch te grijnzen en greep met een pijnlijk gezicht naar zijn kaak. 'Een van Queensberry's bende, niet? Altijd boksers. Hij schijnt bij voorkeur boksers in te huren.'

'Ik heb nog nooit van m'n leven gebokst!' riep ik radeloos uit, omdat ik wist dat niets wat ik zou zeggen, hem zou overtuigen.

'Luister, ik weet wel iets,' ging ik verder, 'maar alleen via-via, ik zweer het je. Stuart Farley, die van Farley Verzekeringen, is erbij betrokken. En z'n huisknecht Palmtree. Ik heb ze met de markies zien spreken. Palmtree was erbij de avond dat ze Charles.

Ik zag dat Bob me aankeek met een geïnteresseerde blik die hij tevergeefs probeerde te verbergen. Blijkbaar wist ik iets wat hij niet wist. Ik hield van verbazing mijn mond.

'Ga door,' zei hij.

'Meer weet ik niet. Behalve dat de markies kwaad was over iets wat zijn zoon in de Pall Mall Gazette had geschreven. Publieke belediging, laster, noemde 'ie het en hij verkondigde dat hij dat spelletje ook kon spelen. En toen zei Stuart dat dat 'n mogelijkheid was.'

'Hmm,' zei Bob.

Hij trok zijn vinger langs zijn kaak, waar een behoorlijke blauwe zwelling begon te verschijnen. Onverwachts als altijd stond hij weer op zijn voeten en gooide de matras van het bed. Hij keek eronder, liet zijn handen over de tijk gaan, trok de lakens los en klopte op mijn kussen. Daarna bukte hij en pakte mijn boeken op. Hij begon ze één voor één uit te schudden.

'Hé, waar ben jij mee bezig?'

Hij liet de boeken liggen en liep naar de stang waaraan ik mijn kleren opgehangen had. Met de zorgvuldigheid van een detective ging hij de zakken na.

'Les één als je handig geld wilt verdienen, Rosebery: kijk altijd in de zakken. Kussenslopen, matrassen en leesboeken, ook altijd de moeite waard. En...' Hij draaide zich om naar de tafel en tastte met zijn hand onder het tafelblad. '... andere bekende verstopplaatsen.'

Daarna klopte hij nog op de vloer en de muren en keek hij in de potkachel. Toen het duidelijk werd dat wat hij ook zocht onvindbaar was, ging hij weer op het bed tegenover me zitten. 'Ik krijg het idee dat jij echt niet weet waar het over gaat, hè?'

'Ik weet niet eens waar je naar op zoek was!' Ik probeerde overeind te komen, mijn hand op de pijnlijke plek in mijn maagstreek, die ongezond warm aanvoelde en begon te kloppen.

'Papieren bewijs,' antwoordde Bob, 'dat zocht ik. Ik dacht dat als Queensberry jou ingehuurd had, daar wel ergens 'n bewijs van te vinden zou zijn. Geen brieven misschien, maar in elk geval geld. Maar jij hebt echt geen rooie cent, hè?'

'Ik had gisteren twee pond kunnen verdienen,' antwoordde ik zuur, 'maar toen kwamen de smerissen.'

Ik vertelde hem hoe ik ontsnapt was. Hij lachte en het leek erop dat hij me geloofde,

'Ik heb m'n pols eens gebroken bij zo'n sprong,' zei hij. 'Het was nogal 'n chic huis. Hoog. Slaapkamer op de tweede etage. Plantenbakken op het terras...'

Hij grinnikte, beet op het topje van zijn duim, iets wat hij vaker deed en wat hem hondsbrutaal deed lijken. Ik vermoedde dat dit de troef was die hij bij het verleiden gebruikte. Toch vond ik hem geen moment zo aantrekkelijk als Charles, Bosie de sprookjesprins of zelfs Thomas.

'Je gaat met mij mee,' besliste hij op een toon die duidelijk maakte dat hij hier nu de dingen ging regelen. 'Ik denk niet dat je ons belazerd hebt, maar ik wil je graag in de gaten houden. En bovendien, als Charles of Alfred instort en namen gaat noemen, kun je d'r donder op zeggen dat ze 't eerst naar Soho komen, die smerissen, 't Sodom en Gomorra van Londen, weet je wel.'

'Waar gaan we dan heen?' vroeg ik, met mijn gedachten bij Dove Sam: 'Gaat u weg, m'neer? Maar waar moeren we uw post clan heen sturen?'

'Ik heb 'n adresje aan de Oostkant, 'n kamer op naam van ene meneer Carew. Onder die naam kennen ze me daar, Rosebery. Daar zullen ze niet zo snel zoeken. We kunnen d'r 'n paar dagen onderduiken. En misschien wat geld verdienen. Ik heb hier 'n lijst met adressen van kennissen die we weleens 'n bezoekje kunnen brengen.'

Hij haalde een bundeltje slordig dubbelgevouwen papieren uit zijn binnenzak. 'Taratataa! Kijk 'es aan, Rosebery, allemaal rijke weldoeners. We zullen eens kijken wie er thuis is, hè?'

Ik begon te vermoeden dat sodomie niet de enige misdaad was waarvoor Robert Cliburn gearresteerd kon worden.

Panters. Oscar noemt hen panters.

De kans bestond dat ik hier met de meest sluwe en doortrapte panter van het hele stel te maken had. Ik vroeg me af waarvoor hij die adressenlijst nog meer gebruikte.

'We gaan,' besliste Bob. 'Hoe eerder we weg zijn, hoe beter. En neem wat kleren mee. We zullen gerust wel 'n paar dagen wegblijven.'

Automatisch gehoorzamend haalde ik mijn koffer te voorschijn. Die bleef nooit lang op één plek staan. Ik had geen zin om weer te verhuizen, al was het maar voor een tijdje. Maar ik had nog minder zin om in een politiecel terecht te komen.

Vijf minuten later sloot ik de deur achter me. Als ik Dove Sam tegenkwam, moest ik hem maar zeggen dat ik een paar daagjes op vakantie ging. Pootjebaden aan de Oostkant. Ha!

XXII

Onderduiken aan de Oostkant — Een krantenarchief — Zakendoen — De edele kunst der chantage

— Bob Cliburn, meesterbrein

Bobs kamer was op de zolderverdieping van een groot, vervallen huis, waarvan de stenen bij elkaar werden gehouden door vochtige mortel en spinnenwebben. Het werd bewoond door mensen die wel met elkaar in één gebouw hokten, maar elkaar niet kenden en niet groetten, en was daardoor de ideale plek om onder te duiken. Je kon opgaan in een grijze mensenmassa die zich niet voor je interesseerde en waarvoor je zo onzichtbaar als een spook was.

Het zolderkamertje was nog kleiner dan het mijne en bevatte bijna geen meubilair: enkel een bed en een extra matras op de grond ernaast. Dat het er toch vol leek, kwam door een ontelbaar aantal krantenknipsels die als aaneensluitend behang alle muren van de kamer bedekten.

Toen Bob opendeed, ritselden en knisperden ze in de luchtstroom, fluisterend als ouwe roddeltantes. De geur van zware drukinkt prikte in mijn neus.

Ik nieste en snelde wat koppen, terwijl ik naar mijn zakdoek zocht: Minister Buitenlandse Zaken verleent Natal Zelfbestuur, Prins van Wales aanwezig bij A Woman of no Importance, Tweetal gearresteerd in Burlington Arcade tri Jong Talent bij Opening New Gallery. Het waren vooral artikelen over politiek, politiezaken en kunst, op het oog lukraak door elkaar opgeplakt.

'Ik vind dat soort dingen gewoon interessant,' zei Bob nadrukkelijk, alsof ik iets gezegd had waar hij zich tegen moest verdedigen.

Ik gooide mijn koffer op de matras, naast een stapel verknipte kranten en een schaar en vertelde hem dat het me worst zou wezen waar hij in geïnteresseerd was. Ik was moe, voelde een knoepert van een 'o.. .hell'-gevoel opkomen en voelde er niks voor om de komende dagen hier met hem opgesloten te zitten.

'Ontbijt?' vroeg hij en haalde een witbrood te voorschijn, dat hij onder zijn arm klemde om er boterhammen van te snijden. Ik nam een sneetje van hem aan. Het smaakte naar krijtjes.

Bob ging in kleermakerszit op het bed zitten en prikte hompjes brood aan zijn mes. We hadden elkaar absoluut niks te zeggen.

Ik begon de krantenknipsels weer te bestuderen. Alhoewel ze op het eerste gezicht willekeurig op de muur geplakt waren, zat er toch een bepaald systeem in. Op ooghoogte waren de bekendste namen te vinden: lords, politici, kunstenaars, Groot Geld. Meestal waren de artikelen lovend: een triomf in het Lagerhuis of op de planken. De namen van de beroemdheden over wie geschreven werd, waren in grote letters afgedrukt en hier en daar stond er een portretje bij. Iets hoger waren vooral artikelen uit roddelbladen te vinden. De namen beperkten zich hier tot cryptische omschrijvingen als 'lord E.' of 'zekere personen in de kring rond...' De onderste laag was gereserveerd voor kleine berichtjes, weggestopt in de smalste kolommen van de krant. Hier geen namen, zelfs geen suggesties van namen. Enkel korte mededelingen: 'In Hyde Park is afgelopen zondag een zesentwintigjarige jongeman aangehouden die...' De begane misdaden bleven meestal raadselachtig, alsof de verslaggever er niet graag over schreef.

Het leek of er hier een compleet archief aangelegd was over... Ja, over wat? Ik dacht dat ik de verbindende factor wel kon ontdekken. Verschillende namen die ik gelezen had, kwamen me bekend voor. Enkele mensen kende ik zelfs persoonlijk. Maar weer anderen kon ik totaal niet met hen in verband brengen.

Mijn oog viel weer op het artikel met de titel Jong Talent bij Opening New Gallery. De naam Farley leek als een vlo in mijn oog te springen: '... onder deze nieuwkomers bevindt zich ook Vincent Farley, zoon van Spencer Farley die in 1861 zijn succesvolle verzekeringsmaatschappij oprichtte. Deze zevenentwintigjarige kunstenaar, die een deel van zijn opleiding in Frankrijk heeft genoten, heeft aan de tentoonstelling van dit jaar enkele opmerkelijke schilderijen bijgedragen..,'

Ik zag dat het fragment vaag .met potlood was omcirkeld, alsof het belangrijk was. Een snelle blik op de knipsels rond dit artikel maakte duidelijk dat ze ook over Vincent gingen, voornamelijk over zijn schilderijen, maar er was ook een verslag van zijn aanwezigheid op een galadiner: '... en naast deze dame ontwaarden wij Vincent Farley, mi van de jonge kunstenaars van onze stad die we meestal aan de tafels van geliefde artiestenetablissementen als het Café Royal aantreffen...'

'Je kunt er maar niet genoeg van krijgen, hè?' Bob zat nog steeds op het bed. Hij pikte broodkruimels van de lakens met een natte vinger.

'Waarom bewaar je knipsels over deze mensen?'

'Dat zei ik je al: ze interesseren me. Ik wil ze in de gaten houden.'

'Je chanteert ze, hè?'

Hij vertrok geen spier. 'Dat zeg jij. Ik zeg dat ik ze uit de problemen houd.'

'Waarom Vincent Farley? Ik ken hem. Hij gaat je geen cent opleveren. Die man is een monnik.' Ik zei het met iets meer overtuiging dan ik voelde. Alhoewel ik zeker wist dat Vincent geen schokkende geheimen te verbergen had, was het toch een onaangename verrassing geweest zijn naam hier in Bobs krantenarchief aan te treffen.

'Weet ik. Hij is enorm saai. Maar hij gaat om met mensen die ik goed ken. En daarom houd ik hem toch maar in de gaten.'

Mijn blik dwaalde langs de krantenknipsels. Wat vertelden ze dat een geoefende lezer als Bob er wel uit kon halen en ik niet? Welke geheimen bevatten ze?

Ik las de artikelen over Vincent nog een keer, met de honger van iemand die al dagen niet gegeten heeft en telkens weer in de voorraadkast kijkt, ook al weet hij dat de planken leeg zijn. Ik miste hem. Miste de rust van zijn atelier, de rust die van hem zelf uitging. De kalme zekerheid bij een vriend te zijn die zich nooit op zou dringen als minnaar. Ik vroeg me af of Vincent weleens met iemand geslapen had. Ik durfde er heel wat op in te zetten dat hij nog steeds maagd was.

',.. een van Farleys schilderijen dat het oog van de critici trok, was De Put en de Pendule, gebaseerd op het bekende verhaal van Edgar Allan Poe. De opmerkelijke compositie — de grote, wild zwaaiende slinger boven het kleine slachtoffer in de diepte — vormt een uitzondering op de klassieke composities die Farley meestal gebruikt, Ook het kleurgebruik is voor hem ongewoon: een nachtmerrieachtig clair-obscur, met de slinger en zijn slachtoffer uitgevoerd in bleke, haast oplichtende tinten, en de put slechts gesuggereerd door enkele aanzetten in zwart, bruin en donkerpaars. Het geheel maakt werkelijk een benauwende indruk. Als schilderij kon het niet iedereen bekoren, maar als nieuwe ontwikkeling binnen het genre van een jonge kunstenaar is het zeker interessant. De liefhebbers van het toegankelijker werk van Farley konden genieten van werken als De Mandenvlechtster, een genrestuk gebaseerd op zijn reizen door het Franse platteland.'

Ik vroeg me af of dit een aanwijzing was. Het was in elk geval opvallend dat Vincent dit macabere verhaal voor een schilderij gebruikt had. Blijkbaar betekende het iets voor hem. Had hij zelf ergens een diepe, donkere put in zijn geest?

Maar andere artikelen leken dat tegen te spreken. Het waren zogenaamde 'At Homes', kijkjes in het huis van de kunstenaar, geschreven in een ontspannen babbeltaaltje.

'De kunstenaar heeft plaatsgenomen op een eenvoudige houten stoel, Een meubelstuk dat zeker past in dit atelier dat de soberheid van een Frans boerenhuis of zo u wilt, een klooster ademt. Meneer Farley informeert of wij iets te roken willen. Hij is een gewetensvol gastheer en presenteert ons de beste sigaren. Het gesprek komt op zijn recente reis over het Continent. Aantrekkelijk om te zien is het jeugdige enthousiasme dat de kunstenaar tentoonspreidt als hij over zijn ervaringen in Frankrijk vertelt: "Parijs was natuurlijk prachtig, maar de beste modellen met wie ik ooit heb gewerkt, vond ik in de Provence. Die boerenmeisjes zijn volledig vrij van de kunstmatige maniertjes die men bij professionele modellen uit Londen en Parijs aantreft. En men merkt dan dat de eigen composities ook losser worden. " Hij staat op en haalt, zonder te zoeken, een schetsmap uit een van de genummerde laden van een kast.'

Ik betrapte me erop te glimlachen. De schrijver van dit artikel had Vincents persoonlijkheid goed gevangen. Ik zag hem al zitten op zijn houten stoel, zenuwachtig correct, maar alle spanning vergetend zodra hij over zijn kunst kon praten.

En ik kon Vincent voor me zien op het erf van een Franse boerderij, in hemdsmouwen en bruinverbrand, kostschoolfrans hakkelend tegen een groepje giechelende boerenmeisjes dat hij als de drie gratiën wilde laten poseren. Ik zag hem lachen en stiekem de tijd van zijn leven hebben.

Ik voelde een steek in mijn maagsteek, waarvan ik me eerst wijsmaakte dat die nog een gevolg was van de stomp van vanmorgen. Maar deze keer kon ik mezelf niet voor de gek houden. Ik miste Vincent en dat deed pijn. Zelfs het missen van een gewone vriend kon pijn doen.

De dagen die volgden, leefden Bob Cliburn en ik in een soort gewapende vrede met elkaar, elk op onze eigen matras en elk met onze eigen gedachten. Ik was eerst bang geweest dat hij wat met me zou willen proberen, maar ook al was Bob zo grillig in zijn bewegingen dat je er zenuwachtig van werd, als hij me aanraakte, was die aanraking nooit zo stiekem en betekenisvol als bij Trops. Bobs handen waren koud en droog. Handen waarmee hij stenen had kunnen leggen of in de fabriek had kunnen werken. Ik vroeg me zelfs af of hij wel echt van mannen hield. Als hij me vertelde over zijn avontuurtjes, was zijn toon zakelijk en leek de liefdesdaad net zo aantrekkelijk als het naar de bok brengen van de geit, met als hoogtepunt niet de zaadlozing, maar de betaling.

Wat zijn lichaam betreft, was hij schaamteloos. Hij waste zich 's morgens met een kan water in de kamer, zodat ik alle gelegenheid kreeg zijn anatomie te bestuderen. Behalve de keren dat ik met Gloria in de Thames had gezwommen, had ik nog nooit een naakt mannenlichaam, anders dan het mijne, bij daglicht gezien. Ik bekeek het met een bijna wetenschappelijke belangstelling: de spieren onder de huid, de moedervlekken, normaal voor iedereen verborgen onder ondergoed, het kroezende haar onder zijn armen en op zijn onderbuik, zijn penis die op zijn eigen, bijna komische manier de bewegingen van zijn lichaam volgde. Ik stelde me voor hoe hij eruit moest zien als hij met een man in bed lag en probeerde me een voorstelling te maken van mezelf, Adrian Mayfield, Charlie Rosebery, Champie Charlie, in de armen van Trops of Thomas. Midden op de dag had het iets lachwekkends, 's avonds op de matras iets pijnlijk opwindends.

Na een paar dagen gingen we uit, op zoek naar klanten. Bob bracht een paar bezoekjes aan St. James's bar, verstuurde een telegram of wat en we konden zakendoen.

We hadden het nadeel van een beperkte keus. In augustus verlaten zelfs de nichten Londen om gezonde dingen te doen aan zee of ongezonde dingen in het buitenland. Wie was overgebleven, had niet de poen of de leeftijd voor uitspattingen. Ik sliep in kleine hotelletjes of in de slaapkamers van huizen die door vrouw en kinderen voor de vakantie verlaten waren. De meeste klanten waren stiekeme burgermansflikkers met een goede baan en een kennissenkring die hun nachtmerries bezorgde. Ik bracht heel wat nerveuze avonden door, wegduikend in stegen of portieken om de echte of gewaande bekenden van mijn klant te ontwijken. Ik merkte ook dat de meeste van deze klanten hun eigen gedrag als afkeurenswaardig, abnormaal of in elk geval zondig beschouwden. De vrijpartijen verliepen haastig en onbehouwen, alsof ze zich in een zo kort mogelijke tijd van een gedurende weken opgebouwde spanning en begeerte moesten ontdoen. Het maakte mijzelf ook schichtig en als ik weer op straat stond, leek het of elke kerktoren in de buurt een vermanende vinger ophief. Ik had nooit het gevoel gehad dat God zich bijzonder veel met Adrian Mayfield bemoeide, maar nu kreeg ik toch het vermoeden dat Hij Zijn wenkbrauwen fronste en overleg pleegde met hem-van-beneden over een passende straf.

Bij Trops en ook bij Thomas had ik dit gevoel niet gehad. Zij genoten onbeschaamd van iets wat ze als vanzelfsprekend beschouwden en waar ze zich voor geen enkele van hun vrienden voor hoefden te schamen. Ik was blij dat ik eerst met hun uitgelaten, onbezorgde wereld had kennisgemaakt voor ik me in dit schichtige schemergebied had gewaagd.

Achter gesloten gordijnen kneedde ik slappe billen en kuste ik monden gevuld met valse tanden. Tussen lakens die nog naar de eau de cologne van moeder-de-vrouw roken, legde ik mijn hand om penissen die eerder die avond, nog gevangen in de broek van een driedelig pak, al zeker twee keer stijf geworden waren in afwachting van wat er nog zou komen.

Ze vonden me mooi. Een jongen van nog geen twintig die zonder kleren op hun bed lag, en lachte als ze in zijn navel beten. Ze waren weinig gewend, snel tevreden. Noemden me engel, puppy, lammetje, wolfje. Stopten mijn mond vol zoete cake en duwden dan hun tong er achteraan. Lieten me klaarkomen in zijden zakdoeken of servetten om vlekken in de lakens te voorkomen.

Ik had geen moeite te doen wat ze van me verlangden, maar kon er nooit met geest, lijf en leden van genieten zoals ik dat in mijn dromen, bij Thomas of zelfs bij Trops gedaan had. Terwijl het deel van mijn lijf dat zich onder de gordel bevond lag te schokken van opwinding, kon het deel daarboven volkomen rustig zijn, bezig met boodschappenlijstjes of schoenen die verzoold moesten worden. Want het grootste deel van de tijd was het saai. Ja, gewoon saai, ja. De kerels met wie we afspraken kon je geen van allen sprankelende persoonlijkheden noemen. Ze hadden geen gave voor conversatie, zoals de Maan, geen talent voor vermaak, zoals Trops. Onze gesprekken beperkten zich tot het uitwisselen van algemeenheden, afgewisseld met glimlachjes. 'Je bent op tijd', 'Wat denk je, blijft het regenen?', 'Ik vind je mooi.' En daarna gingen we met elkaar naar bed.

Ik trok hen af tegen mijn vaste tarief en deed de andere dingen voor een mooie fooi, zodra ik eraan gewend was. (Ik had ontdekt hoe verrekte moeilijk het was uit te leggen wat je wel en niet deed met iemands tong in je mond.)

Zodoende verschilde ik in minder dan twee weken in niets van de anderen en deelde zelfs hun verveling en hun sluimerende woede met hen.

We verachtten die mannen die ons niets meer dan een paar pond te bieden hadden, die ons niet van de goot naar de sterren meenamen, maar naar het zoveelste krakende echtelijke bed.

'Meneer Wilde heeft 'n ster op 't plafond van zijn slaapkamer laten schilderen,' vertelde Alfred Wood. 'Nou, dat is 'n kamer die ik mooi vind.'

Charles en meneer Taylor waren al de volgende dag op borgtocht vrijgelaten, omdat er niets tegen hen bewezen kon worden. Via Bob hoorde ik dat ze een min of meer geloofwaardig verhaal hadden opgehangen over een liefdadigheidsconcert, waar meneer Taylor gevraagd was piano te spelen. Ze moesten over een week opnieuw voorkomen, maar Alfred Taylor leek niet al te bezorgd.

'Wat kunnen ze bewijzen?' zei hij tegen mij, de eerste keer dat ik Little College Street weer bezocht. 'Sinds wanneer is het verboden een feestje te houden of een flatteus kostuum aan te trekken voor een gemaskerd bal? Er is geen wet tegen die dingen!'

'Kent u de wet dan zo goed?' vroeg ik.

'Goed genoeg om me er niet aan te houden,' antwoordde hij zonder zelfs maar met zijn ogen te knipperen.

De inval in Fitzroy Square had wel een aanslag op Charles' zenuwen gepleegd. Hij rookte zo ongeveer twintig sigaretten per dag en ratelde aan één stuk door over van alles, behalve over wat er die avond gebeurd was.

Op een regenachtige middag besloten Bob en ik de natte, bedompte straten van Londen te ontvluchten en Charles te bezoeken, die in Chelsea een kamer deelde met Alfred Wood.

Terwijl we zwarte koffie dronken op krakkemikkige keukenstoelen, praatten we over geld, een favoriet gespreksonderwerp van vrijwel de hele Little College Street 13 club.

'En? Hoeveel geld heb jij verdiend in je eerste week?' vroeg Charles aan mij.

Ik haalde mijn beurs te voorschijn en liet hem de inhoud ervan zien, een verzameling van acht gouden munten, die nog steeds door een goede fee uit het niets getoverd leken te zijn. Simsalabim: geld!

'Niet slecht, hè?'

'Niet slecht,' gaf hij toe, 'maar je kunt het beter doen, weet je.' Hij gaf een sigaret aan me door, die we deelden met Alf en Bob. 'Zullen we het hem vertellen?' vroeg hij aan de laatste.

'Voor mijn part,' zei Bob met bestudeerde onverschilligheid. 'Charlie hier is niet doof, blind en achterlijk. Hij was d'r heus zelf wel achtergekomen. Kijk 'es hier, Rosebery, je wordt niet rijk door je hand in de broek van 'n rijke vent te steken, ook al lijkt dat nu wel zo. Je moet in z'n beurs zien te komen. Hier, geef dat saffie 'es aan mij.'

Ik nam nog een paar trekjes van de sigaret en gaf hem toen door. Er zou hasj door de tabak zitten, maar daar had ik nog niks van gemerkt.

Bob keek naar de sigaret, die inmiddels niet meer dan een peuk was. 'Die rook ik maar op, als jullie 't niet erg vinden. Moet je horen, Charlie. Er bestaat in ons mooie Engeland een prachtige wet met een zeer interessante clausule, de enige wetsclausule die ik echt woordelijk uit mijn hoofd ken. En die luidt aldus: Elke man die, publiekelijk of privé, een daad van grof onfatsoen met een andere man begaat, is schuldig aan een misdrijf, en zal, indien zijn schuld wordt bewezen, veroordeeld worden tot een gevangenisstraf van twee jaar, met of zonder dwangarbeid. Wel, dat opent mogelijkheden, Charlie. Want als je goed opgelet hebt, is het woord "privé" je vast opgevallen. Bij een "daad van grof onfatsoen" begaan achter gesloten gordijnen, hoeven geen getuigen aanwezig te zijn om je veroordeeld te krijgen. Een brief met zekere suggesties kan al voldoende zijn. Nou, Alf, William en ik hebben eens 'n mooie truc uitgehaald, 't Begon in feite met 'n schattig toevalletje. Weet je, mensen geven ons dingen. Als ze ons graag mogen, bedoel ik. Sigarettenkokers, ringen, manchetknopen, dat soort spul. Soms ook kostuums. Nou, Alf had 'n mooi exemplaar gekregen van iemand die ik gerust 'n goeie kennis mag noemen. Tweedehands, dat wel, maar dat donderde niet. 't Rook nog naar 'm en hij ruikt nogal lekker...'

'Noem namen, Bob,' zei Alf. 'Charlie moet toch weten wie onze gulste vrienden zijn, hè?'

'Goed dan. Lord Alfred Douglas. Ken je 'm? Ik wed van wel. Als je Augustus Trops kent, moet je ook de rest van het stel kennen.'

'Ik-ik heb hem één keer ontmoet,' zei ik ontwijkend en voegde er, in de hoop dat niemand op m'n rode kop zou letten, snel aan toe: 'Vertel maar verder.' O, ik wilde dit helemaal niet weten, maar ik moest het weten.

'Goed, hij — Lord Alfred Douglas dus - had Alfie dat mooie pak gegeven, maar onze jonge lord is tamelijk slordig. Nou ja, wat heet: hij gaat door 't leven alsof ze daarboven 'n speciaal bataljon beschermengelen voor 'm gereserveerd hebben zodat 'm niks kan gebeuren. In de zakken van dat pak vonden we brieven waarvan je als schrijver niet wilt dat iemand ze vindt. Ik had nog nooit zulke prachtige brieven in handen gehad! En zal ik jou eens vertellen van wie ze afkomstig waren?' Hij boog zich naar voren en fluisterde hees, alsof hij me iets sensationeels te vertellen had: 'Meneer Oscar Wilde!'

Ik keek hem aan zonder zelfs maar met mijn ogen te knipperen. Je verzint het, wilde ik hem tegenwerpen, maar ik wist dat dat niet waar was.

Bob lachte zelfingenomen. 'Ja, geloof het maar, Charlie! Zoveel geluk kun je 'n keer hebben. Oké, dacht ik, klets je hier maar eens uit, ouwe zwetser.'

'Wat voor brieven waren het?' vroeg ik. Verdomme, Mayfield, houd je klep! Stop je oren dicht! Je wilt dit niet weten. Bosie is je sprookjesprins. Hij doet dit soort dingen niet. Denk aan zijn gezicht. Hij is een jongen, gewoon een onschuldige jongen. Hij heeft hier niks mee te maken.

Ik wist niet waarom ik dat dacht, terwijl ik toch heus wel beter wist. Misschien wilde ik nog één droom overhouden.

'Liefdesbrieven natuurlijk,' zei Alfred Wood alsof hij het tegen een dom kind had. 'Brieven die gemakkelijk honderden ponden waard konden zijn. Logisch dat we eens even bij de afzender langsgingen. We hadden een dramatisch verhaal in elkaar gedraaid - een goed verhaal volgens ons — over hoe ik die brieven gevonden had en ze terug wilde geven, ware het niet dat ze door stoute William hier gestolen waren en ik — kosten noch moeite sparend, natuurlijk — 'n detective in had moeten huren om ze terug te krijgen. Nou, hij leek niet echt onder de indruk, dus moest ik d'r 'n schepje bovenop doen. Ik zoog een of ander zielig verhaal uit m'n duim over hoe William me nu bedreigde en ik naar Amerika wilde om aan 'm te ontkomen, 'n nieuw leven te beginnen en 'n beter mens te worden, blablabla, enzovoort, traantje d'r bij. 'k Geloof niet dat 'ie d'r 'n woord van geloofde, maar als Oscar ergens van houdt, is 't wel van 'n goed kletsverhaal. Gaf me vijfendertig pond. 'n Beetje veel voor pure liefdadigheid, niet? Wij wisten dat d'r meer in zat. Hij kneep 'm als 'n ouwe dief.'

'Dat doen ze allemaal.' Bob drukte zijn sigaret uit op de vloer.

' 't Is 'n kwestie van geduld, de duimschroeven wat aandraaien, ze 'n tijdje laten zweten. Op den duur gaan ze door de knieën. Allemaal, altijd. Nou, in 't geval van Oscar hadden we nog 'n brief over. De beste van de serie. De jackpot, zogezegd. En deze keer lieten we merken dat we 't meenden. Hadden we d'r voor gezorgd dat d'r 'n kopie bij Beerbohm-Tree terechtkwam. Je weet wel, de acteur. Repeteerde op dat moment net 'n stuk van onze Oscar. A Woman of no Importance was het, dacht ik. Een net briefje d'r bij: OVERHANDIG DEZE BRIEF ALSTUBLIEFT AAN MENEER OSCAR WILDE. Lijkt me geen prettige gedachte, hè? Dat je kennissenkring op de hoogte wordt gehouden van je intiemste privé-correspondentie. Wel, dat vond onze Oscar blijkbaar ook. Toen we bij 'm langsgingen, bleek 'ie z'n maatregelen genomen te hebben. Had die brief zogenaamd laten bewerken tot 'n Frans gedicht voor een of ander kunstenaarsblad. Kunst is geen vuiligheid, zo'n gedachte zat d'r achter. Slim, moet ik toegeven. Beste uitvlucht die ik tot nu toe tegengekomen ben. Enfin, hij wou ons niet meer geven dan tien shilling voor onze moeite. Nogal 'n lef, hè? Maar ik hou van lef. "Oké," zei ik tegen Will, "hij kan het origineel terugkrijgen. Maar wij houden de kopieën wel, voor het geval dat." Dus ik ga naar 'm toe en overhandig 'm het ding met de complimenten van de zaak. "Jij bent blijkbaar niet te koop, dus je kunt 'm net zo goed terugkrijgen," zei ik tegen 'm. Daar moest 'ie om lachen. Kijk, dat mag ik aan Oscar, je kunt 'm de laatste penny uit z'n zak kloppen, als je 't met 'n leuke dubbelzinnigheid doet, zal 'ie je d'r voor bedanken. We hadden nog 'n leuk gesprekje achteraf. Hij zei: "Ik vind dat jullie een verrukkelijk verdorven leven leiden." Ik antwoordde dat d'r goed en kwaad in ieder van ons zit en hij noemde me 'n hele filosoof, 'k Weet niet of 'ie dat als 'n compliment bedoelde, maar ergens heeft 'ie wel gelijk. Het is waar ik m'n geld mee verdien: mensenkennis. En 't was diezelfde mensenkennis die me vertelde: jij gaat 't volle pond heus nog wel 'es betalen, als 't niet aan ons is, dan wel aan 'n ander.'

Bob haalde tevreden een nieuwe sigaret uit zijn jaszak.

'En in zekere zin heb ik al gelijk gekregen. Alfie heeft naar Amerika kunnen gaan. En met 'n aardig zakcentje. Kreeg leuke cadeautjes over de post. Want we blijven contact houden natuurlijk. Goede kennissen doen dat. Dus Charlie...'

Ik stak zijn sigaret voor hem aan. 't Is nooit weg 'n paar goeie kennissen te hebben. Wat me eraan doet denken... we hebben het nog niet over jouw kennissen gehad.'

Iets in de klank van zijn stem stond me niet aan. 'Ik ken niet zoveel mensen.'

' 't Hoeven ook geen kennissen te zijn. Familie is ook goed. De naam Rosebery bijvoorbeeld... Dat is een interessante naam. Waar doet 'ie me aan denken? O ja, onze nieuwe premier! Zeg, familie? Oom? Verre achterneef soms?'

'N-nee, hé zeg, wat... ?'

'Jammer, 'n suikeroompje dat je af en toe wat toestopt is nooit weg.'

Ik zei niets meer, voelde me onder zijn blik opeens als een muis die zijn kop uit zijn holletje steekt om recht in de bek van een kat te kijken. Alf en Charles zaten erbij alsof ze nu volledig snapten waar dit over ging. Ik vreesde dat ik het ook wist.

'Luister, Bob, ik ken die vent niet eens!'

'Nee, maar wie je zeker wel kent, zijn de Farleys. En die kennen zowel de Roseberys als die andere familie... Hoe heten ze ook alweer? De Queensberrys?'

Bob sloot loom zijn ogen, alsof de hasj dan toch zijn uitwerking begon te krijgen. 'Wat 'n aardige familie moeten ze zijn, die Farleys,' ging hij dromerig verder. 'Vrienden met iedereen. Vincent met Oscar, Stuart met de markies van Queensberry. Ik vraag me af of ze elkaar ook schrijven. En wat er dan in hun brieven zou staan. O, als ik toch 'es even als 'n heel klein muisje in hun bureau zou kunnen snuffelen...'

Hij legde de hand met de sigaret op zijn knie en liet een wolkje rook aan zijn mond ontsnappen. 'Charlie, jij moet Camelot House goed kennen,' zei hij.

Een soort elektrische schok zinderde door mijn ruggengraat. Dit was het, wist ik. De reden waarom ze me erbij gevraagd hadden. Waarom ze de afgelopen dagen aardig tegen me waren geweest.

Als dit gaat waarover ik denk dat het gaat, kun je het mooi vergeten, makker, dacht ik. Maar ik hield nog even mijn mond. Ik wilde het hem zelf horen zeggen.

'Ik wil het huis eens bekijken. Volgens mij staat het op dit moment leeg. Ik ben d'r al 'n paar keer langs geweest. Maar ik ken de indeling niet, en als we er willen vinden wat we zoeken, zullen we moeten weten waar we moeten zoeken. Nu, zei jij niet dat je er 'n aantal keer geposeerd hebt?'

Ik weigerde lachend de sigaret die hij me voorhield. O nee. Mooi niet. En dat vertelde ik hem ook.

Hij bracht de sigaret weer naar zijn eigen mond. Zijn ogen keken me uitdrukkingsloos aan. Hij zorgde ervoor dat ik niet aan zijn blik kon ontsnappen.

'Ik sta erop, Charlie. Volgens mij moeten er in dat huis brieven te vinden zijn die heel belangrijk zijn voor ons. Niet omdat ze ons geld op kunnen leveren — alhoewel, misschien... — maar omdat ze ons uit de gevangenis kunnen houden. Weet je wel, Charlie, welke plannen er gesmeed worden? Welk geld en welke invloed er aangewend worden om

'Vergeet het maar, Bob. Ik doe het niet.'

'Luister eens hier, Rosebery.

'Nee! Als er één zekere manier is om in de gevangenis te komen, is het inbreken in een groot huis in Kensington! Vergeet het, Bob!'

Hij bleef me aankijken, zoog aan de sigaret, blies een mondvol rook in mijn gezicht. 'Ik denk niet dat je beseft hoe ellendig we het leven voor je kunnen maken, Rosebery,' zei hij langzaam. 'Er is niet veel voor nodig — 'n anonieme tip, 'n politie-inval op het juiste moment — om 'n jongen zoals jij voor twee jaar achter de tralies te laten verdwijnen. En je zou toch niet willen dat dat zou gebeuren, niet?'

Ik staarde hem aan, met tranende ogen van de rook. 'Dat-dat zouden jullie niet doen, toch?'

'Dat zouden we zeer zeker wel doen,' zei hij.

Ik hoorde de koele ernst in Bobs stem. Waarschijnlijk had hij dit hele plan al ruim van tevoren in elkaar gedraaid. Kat-en~muis. Panter-en-prooi. Dat was het soort spelletjes waar hij goed in was.

Hij wist dat ik geen andere keus had dan mee te werken.

'Nu, dat huis,1 ging hij zakelijk verder. "Waakhonden zeker?'

‘Ja’.

'Veel? Grote?'

'Nee, 'n paar. Spaniëls, niet erg waaks, denk ik. En ze kennen me.'

'Mooi, jij kunt dus de honden bezighouden, terwijl wij binnenkomen. Goed, hoe komen we binnen?'

'Er zijn luiken voor alle ramen en de voordeur is behoorlijk stevig. ..' begon ik, in een poging hem te ontmoedigen.

'Vergeet het maar, we gaan niet met veel lawaai 'n deur staan forceren. William weet wel hoe je zo'n klusje stilletjes klaart. Als 't slot niet al te ingewikkeld is, komen we zo binnen. In orde, nu de bedienden. Weet je hoeveel d'r op vakantie zijn?'

Daarop moest ik hem het antwoord schuldig blijven. Vermoedelijk zouden er wel 'n paar dienstmeiden en huisknechten overgebleven zijn om op het huis te passen. Maar hoeveel dat er waren en waar ze sliepen?

'Goed,' zei Bob, 'dat is dus een risico dat we moeten nemen.'

Een aardig risico! dacht ik. Ik kon me de blik op Palmtree's gezicht al voorstellen als hij me met 'n koevoet in mijn hand midden in de nacht in de keuken van Camelot House zou aantreffen. De sheriff van Nottingham die Robin Hood op heterdaad betrapte, zou niet verheugder kunnen kijken.

'Dan nu de indeling van het huis. Weet je bijvoorbeeld Stuart Farleys studeerkamer te vinden, Charlie?'

Ik vertelde hem wat ik wist. Mijn kennis van de indeling van Camelot House beperkte zich tot de benedenverdieping, maar ik wist er redelijk goed de weg, vanwege mijn neiging nieuwsgierig door halfopen deuren te gluren, blij met een glimp van wat niet mijn wereld was. Het leek alweer langgeleden dat ik in de droom van Camelot had geloofd.

Terwijl Bob en ik praatten, zaten Charles en Alf er onbewogen bij. Ze leken zich neergelegd te hebben bij het plan van een meesterbrein en rookten onbezorgd hun eigen sigaretten. De kameraadschap van de zitkamer in Little College Street was maar schijn, besefte ik. Als het eropaan kwam, was het ieder voor zich.

'We doen het morgennacht,' vertelde Bob. ' 't Weerbericht in de krant voorspelt bewolking. Niet dat we daar op straat met al die lantaarns veel profijt van zullen hebben, maar bij het huis zullen ze ons minder snel ontdekken. We ontmoeten mekaar in de Bodega. William, Alf en ik hebben eerst nog een afspraak in de City, maar om halfelf zijn we er. Kunnen we op je rekenen, Charlie?'

'Daar hebben jullie net zelf voor gezorgd,' zei ik.

XXIII

Een avond om nooit te vergeten — 'Acht whisky's

en 'n scheermes' — Inbrekers — Ik steel een

dagboek — Bloedlinke brieven

Die avond in de Bodega was ik er beroerd aan toe. Schijterij, Koppijn en 'O...hell'-gevoel hadden samengespannen om dit tot een onvergetelijke nacht te maken. Het zou misgaan, daar was ik van overtuigd. Ik wist zeker dat ik de volgende nacht in een politiecel door zou brengen, zonder dekens en op water en brood. Bewaakt door een smeris die me om de haverklap zou toebijten: 'In de bajes weten ze wel raad met knulletjes als jij, jochie.'

Ik keek naar de acteurs die nog steeds als kippen om een voederbak om de tafeltjes met kaas en crackers draaiden. Wat hadden ze een gelukkig en onbezorgd leven! Wat leidden ze een benijdenswaardig bestaan! Wat moest het heerlijk zijn om zomaar naar de Bodega te lopen en je avondmaal op een bord te laden. Met als enige zorgen de huur, je volgende betrekking, het feit dat geen regisseur je zag zitten...

'Wilt u bestellen, meneer?'

Ik keek op. Recht in een bruin gezicht met regelmatige, witte tanden.

'O, jij bent het. Natuurlijk.'

Wie anders kon je tegenkomen op een avond als deze dan de mensen die je absoluut niet wilde ontmoeten? De Italiaanse fietser stond bij mijn tafeltje met een wit schort voor en een opschrijf-blokje in zijn hand.

'Wilt u bestellen, meneer?' herhaalde hij.

'Ach, wel ja, waarom niet? Doe maar acht whisky's en 'n scheermes. Maak 't maar lekker scherp.'

Hij fronste zijn wenkbrauwen. 'Bent u in orde, meneer?' vroeg hij op een toon van klantvriendelijke bezorgdheid.

Ik had nu lef genoeg om hem in de ogen te kijken. Zijn gezicht was nog steeds crimineel aantrekkelijk, maar het was nu naar de achtergrond verdrongen door een ander gezicht, zo blank als het zijne bruin was.

'Wat is het tegengestelde van in orde?' vroeg ik. 'In de put? Aan de grond? Nou, dat slaat op mij.'

'Dat is beroerd, meneer.' Hij keek even om zich heen of hij een praatje kon maken. Dat kon hij. Het was niet druk. 'Kan ik u ergens mee helpen?'

Ik denk niet dat hij het meende. Hij leek me niet het type dat zich al te bezorgd maakte om anderen. Maar hij had zin om even te kletsen en zag mij meteen voor een interessante gesprekspartner aan. Mesjoche dronken jongen. Dat kon leuk worden.

'Ja, in feite kun je me helpen,' zei ik met het nodige sarcasme in mijn stem. 'Als je me.hier en nu een baan kunt bezorgen waarmee ik meer dan vijftig pond per jaar verdien.'

'Nou, ik zou u niet mijn baantje aanraden, meneer!' Hij grinnikte en zijn tanden fonkelden tussen zijn wijnkleurige lippen. (Ai! Toch maar niet doen!) 'Wat voor baan zoekt u? Wat doet u nu?'

Ik vroeg me af of ik het hem zou vertellen, gewoon om de uitdrukking op zijn gezicht te zien. Maar ik deed het niet. 'Modellenwerk. Ik poseer voor schilderijen.'

'Dat hoeft nog niet zo slecht te zijn,' zei hij.

'Nou, ik kan er niet van leven.'

'Luister.' Hij trok een stoel bij en ging zitten, wat hem ongetwijfeld op een reprimande van zijn baas zou komen te staan. Ik wist dat hem dat niks kon schelen.

'Ik kom uit Italië, ja? En daar is poseren 'n echt vak. Modellen verdienen goed in Rome en Florence, en als 't ons in Italië niet lukt, gaan we naar Parijs. Ze hebben graag Italiaanse modellen daar. 't Zal wel iets met het Oude Rome te maken hebben. En ze weten dat we professioneel zijn. 't Is een ambacht, weet je, poseren. In Italië heb je hele families die 't doen, al generaties. Al m'n broers zijn model.'

Waarom verbaast me dat niet? dacht ik.

'Twee van hen zijn naar Londen gekomen, een paar jaar terug. En ze hebben succes. Worden veel gevraagd. Bij Watts en Alma Tadema, noem 't maar op! Maar weet je wat ons geheim is? Wij Italianen helpen elkaar. Geven de goede adressen door, leren elkaar de kneepjes van het vak. Weet je dat we zelfs een vakbond voor modellen hebben opgericht? We kunnen binnenkort zelfs looneisen stellen!' Hij gooide zijn hoofd in zijn nek en lachte luid, zonnig, zuidelijk, om niets.

'En jij? Waarom ben jij eigenlijk geen model?' kon ik niet nalaten te vragen.

'Ik? Niks voor mij. Ik kan niet zo lang stilzitten.' En om dat te demonstreren tikte hij ritmisch met zijn vingers op het tafelblad. 'Ik scharrel m'n kostje wel bij elkaar hier. Leef van m'n fooien. Maar ik zal jou eens 'n tip geven: probeer het bij de kunstacademies. De Royal Academy, de Slade School. Die nemen wel Engelse jongens zoals jij aan, misschien wel eerder dan de kunstschilders. Je kunt 'n aardig vast inkomen verdienen op de kunstacademies.'

Ik bedankte hem voor zijn tip, die me heel nuttig leek. Het verbaasde me dat ik hier zelf nog niet aan gedacht had. 'Geweldig! Ik ga er morgen langs.'

'Kun je doen. Maar dan kom je wel voor dichte deuren te staan. Vakantie, snap je wel? Ook voor kunststudenten.' Hij grinnikte alsof hij me erin had laten lopen. 'Probeer 't maar in september.'

Knip! Terug in de werkelijkheid. Wie dacht ik ook dat hij was? Mijn redder? Mijn ridder op het stalen ros? Hij gaf geen donder om mij, om niemand niet. Dat was ook precies wat me in hem aangetrokken had.

'Goed, het zal mij ook 'n rotzorg zijn,' zei ik. 'Breng je me die whisky's nog?'

Mijn toon stond hem ongetwijfeld niet aan en met een stem die duidelijk maakte dat hij het niet pikte door klanten gecommandeerd te worden, zei hij dat als ik me dood wilde zuipen, ik dat maar ergens anders moest doen.

Maar toen hij naar de toog liep, bedacht hij zich en haalde een hele fles Schotse whisky voor me. Hij zette hem zonder glas op tafel. 'Succes, meneer.'

Ik zag zijn wrede lach en besloot bijna de uitdaging aan te gaan. Je doodzuipen was een gemakkelijke, schone manier van zelfmoord plegen. Geen bloed. Geen troep. Geen gedoe. Maar op het moment dat ik de fles pakte, kwamen Alf, Bob en William binnenvallen, met verwarde haren en rode hoofden en meer dan een kwartier te laat.

'Dat is voor later,' zei Bob zonder uitleg over hun late aankomst. 'We moeten nu heldere hoofden houden.'

Hij griste de fles uit mijn handen en gaf hem aan William, die hem onder een wijde overjas deed verdwijnen. De jas hing zwaar en bol om zijn schouders en ik vroeg me af wat er nog meer onder verborgen was. We dronken voor de vorm een glaasje gemberbier en vertrokken.

Het was inderdaad een bewolkte nacht, zoals het weerbericht voorspeld had, en het miezerde. We liepen zonder veel te zeggen richting Kensington. Toen we een eindje de villawijk in waren gelopen, bleef William staan en haalde iets uit zijn binnenzak. Ik had een koevoet of zoiets verwacht en was behoorlijk verbaasd toen het een ketting worstjes bleek te zijn.

'Hier,' zei hij tegen mij. 'Houd jij die maar bij je.'

'Wat moet ik in hemelsnaam met zes pond worsten?'

William zuchtte. 'Voor de honden natuurlijk, imbeciel,' legde hij ongeduldig uit. 'Houd ze bezig terwijl wij naar 't huis gaan.'

'Jullie hebben echt aan alles gedacht, hè?'

'Inderdaad,' zei Bob koel.

We stonden bij het hek dat de oprijlaan van Camelot House afsloot bij afwezigheid van de bewoners. Elk raam was donker en afgetekend tegen de bewolkte hemel leek het huis inderdaad een kasteel: een onneembare vesting. Ik herinnerde me hoe ik hier met Trops voor het eerst gestaan had en me onwelkom gevoeld had, een inbreker. Nu stond ik hier weer, maar deze keer met de bedoeling werkelijk in te breken. Als het niet om mij, maar om een ander gegaan was, had ik het vast een reuzemop gevonden.

'Goed,' fluisterde Bob, die vooruitgegaan was om de politieagent op zijn ronde te zien passeren, 'roep de honden maar. We hebben tien minuten om binnen te komen en ik wil binnen 'n halfuur uit het huis zijn.'

'Boomer, Lucy, Chuckles,' riep ik zacht. 'Kom dan, jongens.'

Ze kwamen, kwispelstaartend en gelukkig zonder te blaffen. Bob maakte een schampere opmerking over rijkelui die toch wel betere waakhonden zouden kunnen betalen, terwijl ik de worstjes aan de honden opvoerde en de rest over het hek klom.

Toen ook Bob en ik over het hek waren, brak er een luidruchtig gevecht uit over het laatste worstje, wat gelukkig onopgemerkt bleef, al doken we uit voorzorg achter een rododendronstruik.

'Niks aan de hand,' siste William in mijn oor. 'Nou, welke deur heeft volgens jou 't eenvoudigste slot? Die gaan we proberen.'

Ik noemde de tuindeuren bij het atelier.

'Prima, daarmee vermijden we meteen de keuken. Je weet nooit of die rijkelui daar 'n huisknechtje laten slapen om 't tafelzilver te bewaken.'

Bob, William en ik gingen naar binnen. Alf bleef in de tuin om een oogje op de weg en de ramen van de personeelskamers te houden. Het slot van de tuindeuren gaf weinig problemen, maar het was spijtig dat de Farleys zich hiervan bewust waren: een stevige ketting verhinderde dat de deur meer dan een handbreedte geopend kon worden.

'Hm,' zei William en begon zijn jas' open te knopen. 'Dit kan wel eventjes duren.'

Ik keek nerveus achterom. De honden waren nog steeds bij het hek, blijkbaar hopend op andere vriendelijke voorbijgangers met worstjes op zak. Ze deden nogal vreemd. Chuckles was door zijn voorpoten gezakt en wreef verzaligd met zijn snoet over de grond, terwijl Lucy gapend op haar rug gerold was.

'Hier, houd jij de lamp vast.' William duwde een klein lantaarntje in mijn handen, waarvan alle vier de zijden zwart geschilderd waren, op een kleine opening ter grootte van een shilling na. Hij haalde een lange tang uit zijn zak die in een ouwe lap gewikkeld was om verraderlijk gerammel te voorkomen. Bijtend op het puntje van zijn tong probeerde hij de schakels van de ketting door te knippen. Het kostte meer tijd dan we ons konden permitteren en bij Bob en mij raakte het geduld op, bij mij niet in het minst omdat het lantaarntje in mijn handen gloeiend heet werd.

Op het moment dat Bob voor de zoveelste keer 'Dat noemt zichzelf een inbreker' wilde zeggen, brak de ketting.

William keek ons alleen maar even aan met de stille triomf van een vakman.

We waren binnen. De geur van terpentijn was in de warme, afgesloten ruimte zo zwaar dat ik me onder mijn neus moest wrijven om niet te niezen. Ik zag de bekende vormen van de ezels, het modellenpodium, de werktafel. Oude vrienden die me vanuit het donker verwijtend aankeken. 'O, Adrian, hoe kun je!'

Ik wist dat als Palmtree straks in de deuropening zou staan, zoals dat de afgelopen dag in mijn verbeelding al tientallen keren was gebeurd, ik het niet zou kunnen verdragen. Vincent en Imogen zouden alles te weten komen en elke spiegel in Camelot House zou barsten.

'Denk je dat d'r hier wat te vinden valt?' vroeg Bob aan mij.

'Niets. Tenzij je 'n winkel in schildersbenodigdheden wilt beginnen,' antwoordde ik.

'Goed, dan blijven we hier niet plakken. We hebben al genoeg tijd verloren. Waar kunnen we bijvoorbeeld Stuarts studeerkamer vinden?'

' 't Atelier uit, de hal in, derde deur links,' wist ik.

Ik had er eens naar binnen gekeken. Ik herinnerde me een kamer vol zware meubelen van donker hout en opgezette koppen van dieren die Stuart in verschillende delen van de wereld naar de eeuwige jachtvelden had geschoten. Er hing een verstikkende sigarenlucht die bedoeld was om ongewenste bezoekers, zoals vrouwvolk, buiten de deur te houden.

De deur tussen het atelier en de hal bleek ook op slot te zijn, maar gelukkig was de sleutel aan de andere kant in het slot blijven zitten, zodat William hem er met wat kunst-en-vliegwerk uit kon halen. Hij toverde een dun metalen staafje en een opgerolde krant vanonder zijn jas, waarmee hij de sleutel uit het slot wist te wippen en op de krant onder de deur door wist te trekken. Ik kreeg het sterke vermoeden dat hij dit meer gedaan had en dat het niet gunstig was in zijn gezelschap gearresteerd te worden.

De hal van Camelot House lag er zo verlaten bij als die van een spookhuis. We slopen op onze tenen over de stenen vloer en William brak in recordtijd de deur van Stuarts studeerkamer open.

'Zooo,' fluisterde Bob, 'en waar gaan we nu eens kijken?'

We verdeelden de taken: kasten, bureau, laden. Wat we zochten waren brieven, telegrammen, dat soort dingen, maar ik zag William een mooie kroontjespen in zijn zak steken, en ook een dure presse-papier, die daarnet nog op het bureau gelegen had, was opeens verdwenen. Ik zocht door mappen vol oninteressante zakelijke correspondentie zonder iets te vinden, maar William had meer succes toen hij eenmaal een bureaulade opengebroken had.

'Hebbes!' hoorde ik hem zeggen, bijna te hard. Bob en ik bogen ons over hem heen.

'Kijk eens.'

We volgden zijn vinger naar de handtekening aan het einde van de brief: QUEENSBBRRY, in een vrijwel onleesbaar handschrift.

'Prachtig!' fluisterde Bob. 'Hoeveel heb je d'r, William?'

'Ik denk wel tien, Bob.'

'Genoeg! We lezen ze straks wel. Laten we nu nog even ergens anders kijken. We hebben nog wat tijd. Waar zijn de slaapkamers, Charlie?'

'Zeg, we gaan toch niet naar boven?'

Nu we zo snel gevonden hadden wat we zochten, was ik ervoor om ons even snel weer uit de voeten te maken.

Tuurlijk gaan we naar boven, 't Is altijd de moeite waard om onder de bedden te gluren. Slaapkamergeheimen, weet je wel...'

'Maar de bedienden.

'Die slapen nog 'n verdieping hoger. Ze zullen heus niks merken. Als ze er al zijn. Ik heb het gevoel dat het hele huis verlaten is.'

Dat gevoel had ik niet. De geest van Palmtree waarde door elk vertrek, klaar om onverwachts om een hoek te stappen of uit de muur te komen. Maar ik volgde hen terwijl ze naar boven slopen. Niet om te voorkomen dat ze nog meer zouden ontvreemden, zoals ik me nobel voorhield, maar omdat ik een te grote schijterd was om alleen beneden te blijven.

De eerste verdieping van Camelot House bestond uit salons, ongebruikte kinderkamers en rookkamers, zodat we nog een verraderlijk krakende trap op moesten om bij de slaapkamers te komen. Ik voelde me meer dan ooit een indringer, terwijl we elke deur probeerden en elke kamer binnengluurden.

De slaapkamer van Imogen was een typische meisjeskamer met een wit gelakt metalen ledikant en een tafeltje vol foto's van Ellen Terry en andere beroemde actrices, die van Lilian een rommelig boudoir vol kussentjes, koektrommels en neergegooide kousen. De slaapkamer van Smart ten slotte was onpersoonlijk en ongebruikt, het teken van een goed huwelijk.

Vincents kamer lag aan het einde van de gang en was verrassend knus en smaakvol ingericht in vergelijking met zijn praktisch ingedeelde atelier. Er was een ruim bed, een kast met lievelingsboeken, een comfortabele sofa naast een hoge stapel tijdschriften en een vitrine met aandoenlijke jeugdherinneringen, zoals een medaille van een tekenwedstrijd. Ondanks de schilderijen van bevriende kunstenaars (waaronder een echte Trops, zag ik), wekte het geheel de indruk van een jongenskamer. Voor het eerst realiseerde ik me dat Vincent nog steeds bij zijn broer in huis woonde. Ik had hem altijd als een zelfstandige, volwassen man gezien. Nu drong het tot me door dat hij, weliswaar niet in jaren, maar wel in ervaring, een stuk jonger was dan ik, Adrian Mayfield, die al sinds zijn veertiende voor zijn eigen kost en onderkomen zorgde. Vincent zou zich het leven dat ik nu leidde waarschijnlijk niet eens voor kunnen stellen.

Op de drempel keek ik toe hoe William en Bob als wezels de kamer in doken om laden en planken te onderzoeken. Wat ze deden, leek heiligschennis en ik verwachtte elk moment een withete Palmtree als een soort wrekende geest uit een kast te zien stuiven. Maar niets van dien aard gebeurde, zodat ik me na een 'Vooruit, Charlie, doe ook eens wat voor de kost' van William over liet halen om mee te zoeken. Ik opende lusteloos het nachtkastje en stak mijn hand tastend naar binnen. Ik voelde de lederen omslag van een klein boekje dat ongeveer de dikte van een bijbel had. Waarom niet? De Heilige Vincent sliep met een bijbel naast zijn bed. Maar toch aarzelde ik en haalde het te voorschijn om het eens te bekijken. In het schaarse licht moest ik de bladzijden tegen mijn neus houden om het te kunnen lezen, maar wat ik zag, was genoeg: pagina's en pagina's volgeschreven in Vincents kleine, nette handschrift. Een dagboek! Ik schrok zo van mijn ontdekking dat ik het boekje bijna uit mijn handen liet vallen en de aandacht van Bob trok.

'Wat heb je daar, Charlie?' vroeg hij.

Hij wilde naar me toe komen en ik realiseerde me dat dit precies iets was wat hij zocht.

'Een bijbel!' zei ik met de vindingrijkheid die de schrik me gaf. Ik slaagde erin er een geringschattend lachje op te laten volgen. Ik wilde tegen elke prijs voorkomen dat dit dagboek in handen van Bob Cliburn kwam.

'Dan is 'ie echt 'n monnik,' zei die en stak zijn neus weer in de kast die hij aan het inspecteren was.

Ik deed alsof ik het boekje weer teruglegde, maar liet het in plaats daarvan in mijn borstzak glijden. Daar bleef het klein en zwaar zitten, als het jonge vogeltje dat ik eens mee naar school genomen had. Een geheim.

Op dat moment klonk er beneden in de tuin kattengejammer. Het teken van Alf dat er iets loos was. Bob stootte zijn hoofd tegen een kastdeur, foeterde en rende zonder geluid te maken naar de deur. William en ik gingen achter hem aan naar de overloop, om tot onze schrik een lichtje te zien bewegen boven aan de trap naar de derde verdieping. Een blote mannenvoet deed een slaperig-onzekere stap naar beneden.

Nu we eenmaal ontdekt waren, had zachtjes doen geen zin meer en stommelden we zo snel als we konden de trappen af. Ik gunde mezelf geen tijd om te luisteren of de kerel met de blote voeten (Palmtrees blote voeten?) achter ons aan kwam. Ik was als eerste weer in de tuin, waar Alf al bij het hek stond, met de honden voor apegapen aan zijn voeten.

'Wat?' hijgde ik.

'Licht, boven,' zei hij wijzend. 'Snel, over 't hek. De smeris is net 'n minuut geleden langsgekomen, in de richting van de spoorbaan. Wij gaan de andere kant op.'

We hielpen elkaar het hek over, renden de straat uit en begonnen daarna weer langzamer te lopen, voor het geval we nog een u^ent tegen zouden komen.

Toen hij weer op adem was gekomen, haalde William de brieven te voorschijn, lachte en danste voor ons uit over de weg. 'We hebben brieven! We hebben prachtige brieven!'

'Rustig maar. Laten we eerst maar 'es lezen wat d'r in staat,' zei Bob nuchter.

We liepen nog een tijdje door tot we bij een leegstaand huis aankwamen, waar we over de schutting klommen. Op het achterplaatsje gingen we met z'n vieren op de grond zitten en trokken de fles whisky open. We waren allemaal, zelfs ik, in een hilarische, balorige stemming, dronken van overmoed. Alf likte de druppels drank van Bobs lippen, wat hem een dreun opleverde. William legde de brieven voor zijn inbrekerslantaarn op de grond.

'Eens zien wat we hebben,' prevelde hij. Hij leunde over de brieven heen, alsof hij de eerste en enige wilde zijn die ze zou lezen, en even later hoorden we hem verzuchten: 'O... prachtig!' Bob duwde hem opzij en graaide de brief onder zijn neus vandaan. Ik boog me over zijn schouder en las mee.

Het was inderdaad een interessante brief, alleen al uit taalkundig oogpunt, geschreven door iemand die zich boven alle regels van de Engelse taal en beleefdheid had gesteld.

'Beste kerel,' begon hij, 'je laatste brief heeft me kapitaal veel goed gedaan, maar volgens mij mis je de kern, de spil zogeheten, waar het allemaal om circuleert. Het is inderdaad zo dat snelle promoties in dit corrupte, hypocriete, christelijke land vaker voorkomen. Praat me niet over dat gekonkel in het Hogerhuis! Maar hier is Meer aan de hand dan politieke handjeklap en ik ga het je Bewijzen. Ik heb al genoeg informatie om die liberale flikker-snob van het premierschap af te houden en het enige wat me nog tegenhoudt, is de Bezorgdheid om mijn Zoon.

Je weet dat ik Francis altijd de beste van het stel heb gevonden. Oudste zoons zijn dat vaak, de geschiedenis bewijst het. Zijn broer Percy doet er alles aan om me te ergeren. Vanuit een sportief oogpunt is het interessant welk een vasthoudendheid hij hierbij tentoonspreidt. (Met als zijn grootste prestatie wel het huwelijk met die Kwezelende domineesdochter.) Over die andere wil ik het niet eens hebben. Als je het mij vraagt, is hij niet eens mijn zoon. (Wat de lady allemaal uitvoerde in de dagen van zijn verwekking is mij onbekend.) en ik zal mijn advocaten dit zeker nog eens uit laten zoeken.

Terzake! Jij zegt me in je brief blij te zijn voor Francis en vraagt me hem te feliciteren met zijn mooie positie. Een mooie positie, welzeker! Maar wat houdt depositie van privé-secretaris van een minister in? In mijn ogen niet meer dan een inhoudsloze erebaan, waarvoor Ik in elk geval zou bedanken. Het is al erg genoeg om één zoon als een parasiet op kosten van anderen te hebben leven, laat staan twee! En tegen wat voor Prijs! O, ik zou willen dat hij me in vertrouwen nam! Ik ben de enige die de Macht en de Mogelijkheden heeft om hem te helpen en toch hebben we al meer dan een jaar niet meer vertrouwelijk met elkaar gesproken.

Hij ziet er Slecht uit, Farley, Ik ken de Symptomen. En ik ben bang dat hij zich buiten zijn schuld te gronde gaat richten. Je weet, Farley, dat ik alles zal doen wat binnen mijn bereik ligt om hem aan die verderfelijke Invloeden te onttrekken. Alles wat een vader kan doen. Maar wat als hij zich net als die andere van me afkeert? Hij wil niet Luisteren. Verdomd-nog-an-toe, hij maakt me Kivaad! Een dezer dagen zal ik stappen ondernemen, dat weetje. Het is goed om je aan mijn kant te hebben, Farley. Het Koninkrijk heeft behoefte aan goeie, verstandige kerels zoals jij.

Ik zie je volgende week op de renbaan. Zet in vredesnaam deze keer niet weer zo'n bekakte hoed op. Queensberry.'

'Interessant, interessant,' mompelde Bob. 'Raadselachtig, maar heel interessant. Lees verder, waarde collega.'

Wïlliam pakte de tweede brief. Die was aanzienlijk minder hartelijk van toon:

'Farley, sla niet zo'n badinerende toon tegen me aan. Voor je me de les gaat lezen over hoe Ik mijn familie moet leiden, moet je eerst maar eens orde op zaken stellen in je eigen huis. Ik weet wel hoe graag je je voor laat staan op je moderne, ruimdenkende opvattingen, maar ook in deze tijden" hoort een man nog altijd Heer en Meester te zijn in zijn eigen Huis. En het gedrag van je jongste broer geeft mij ernstige reden te twijfelen of je dat nog wel bent. Jouw Vincent beweegt zich nu echt in 'Hogere Kringen', hè? Ik heb je al eerder voor die decadente Café Royal-kliek gewaarschuwd, maar je wilde niet Luisteren. Nu zeg ik het je opnieuw; wend je invloed aan, laat je gelden als het hoofd van de familie als je niet wilt dat zijn naam binnen nu en niet onafzienbare tijd in de krant verschijnt in verband met een Onverkwikkelijke Affaire, Begrijp me goed, ik beschuldig hem nergens van, Maar deze dingen verspreiden zich als de Cholera; voor je het weet, heb je het te pakken. En ik ben niet van plan om nog langer te zwijgen. Als je verstandig bent, werkje me niet tegen, Queensberry.'

De andere brieven waren korter en minder interessant en bestonden vooral uit opsommingen van de kwaliteiten van een bepaald racepaard dat dit jaar de Derby had gelopen en verslagen van belangrijke bokswedstrijden. Alleen de laatste brief bevatte nog een raadselachtige passage: 'Als Palmtree beweert dat die kerels goed zijn, wil ik zijn voorstel wel overdenken. Vertel hem alvast maar dat ik bereid ben ze goed te betalen. Dit mag me geld kosten.'

'En?' vroeg William toen we alle brieven gelezen hadden. 'Wat gaan we ermee doen, Bob?'

Bob Cliburn liet zijn kin op zijn gevouwen handen rusten. Hij zag eruit alsof hij serieus aan het nadenken was.

'Bob? Er staan namen in deze brieven. Bruikbare namen!'

Bob hief met een ruk zijn hoofd op. De beweging was zoals gewoonlijk schrikaanjagend snel. 'Gevaarlijke namen. Namen waarvan ik niet zeker, weet of ik m'n vingers d'r aan wil branden.'

'Kom op nou. Jij!'

'Niet alleen ik. "Wij. Wij allemaal. Als hier staat wat ik denk dat er staat, is dit gevaarlijk voor ons allemaal. En voor ons handeltje.'

William schudde zijn hoofd en zette de whiskyfies aan zijn lippen. 'We hebben gevaarlijker stunts uitgehaald, lieverd.'

Ik kon het gesprek niet meer volgen, maar durfde geen vragen te stellen, omdat ik vermoedde dat domme vragen op dit moment niet gewaardeerd zouden worden. Ik wilde niet de gezamenlijke woede van William en Bob over me heen krijgen.

'Waar zouden we bang voor moeten zijn?' ging de eerste verder. 'Wat kunnen ze tegen ons bewijzen? Ze hebben zelfs Charles en Alfred Taylor laten gaan en die waren toch betrapt met hun tengels in de kas, zogezegd. Niemand in Londen luistert naar waar die ouwe Queensberry over bazelt. Iedereen is 't erover eens dat 'ie eigenlijk in een krankzinnigengesticht zou moeten zitten. Wat 'ie ook uitkraamt, niemand kan bewijzen dat 'ie gelijk heeft.'

' 'n Hoop mensen kunnen dat bewijzen, als 'ie ze weet op te sporen en ze zover krijgt dat ze d'r mond opentrekken. Ook wij,' zei Bob. 'En ik vermoed dat 'ie daar nu mee bezig is. Het is een kwestie van tijd, William. En geld. Omkoopgeld. Meer dan d'r tot nu toe geboden is om ons onze mond te laten houden.' Hij leunde naar voren om in Williams afgewende ogen te kijken. 'De waarheid is een kwestie van wie het meest betaalt, snoesje!'.

William zuchtte en begon de brieven te verzamelen om ze in zijn zak te steken, maar Bob legde zijn hand om zijn pols.

'Ik bewaar ze voorlopig. Nee, kop dicht, William. Ik zal er niks mee doen wat jullie benadeelt. Maar ik denk dat ik al weet hoe ik ze gebruiken zal. De waarheid voor wie 't meest betaalt, hè? Denk je. dan eens in wat een waarschuwing als deze op kan leveren!'

Williams mond opende zich als een kleine, ronde o. De o van 'O natuurlijk!' 'Ik hou van je,' zei hij. 'Eerlijk, uit de grond van m'n hart, ik hou van je.'

'Hou dan je kop en laat mij ook eens drinken,' zei Bob.

Van de rest van de avond herinner ik me niet meer zoveel. We dronken de fles whisky leeg en klommen toen met aanzienlijk meer moeite dan op de heenweg over de schutting terug. Daarna zochten we een nachtcafé en verzopen het geld dat Alf, Bob en William eerder die avond hadden opgehaald. We dronken veel te veel en het eind van het liedje was dat we op straat gegooid werden, omdat ik Alf probeerde te kussen. We slingerden daarna vanaf de overkant van de straat nog zo'n kwartier scheldwoorden naar de kroegbaas, om pas naar huis te gaan toen een stel vaste klanten ons dreigde af te rossen. Op de een of andere manier kwamen Bob en ik op ons onderduikadres terecht, waar we sliepen tot de volgende zonsondergang. Toen stonden we op om óns te wassen en aan te kleden voor onze afspraak van die avond.

XXIV

Augustushitte en koude rillingen — Een boek om

de zenuwen van te krijgen — Charles

smeert 'm — Onze 'wilde' jaren

Augustus sleepte zich voort, een schijnbaar eindeloze opeenvolging van lange dagen vol zomerhitte, verveling en zoemende wespen, afgewisseld met donkerpaarse nachten in theaterloges en bedompte slaapkamers.

Zodra de kust weer veilig was, was ik teruggekeerd naar Soho, blij om Bob Cliburn als een humeurige panter in zijn hol van krantenknipsels achter te laten. Ik werd ontvangen door Dove Sam, die vanwege de hitte een zakdoek om zijn kale hoofd geknoopt had en een zweterige hand in de mijne drukte. 'M'neer, gelukkig dat u d'r weer bent. We waren al bang dat u 'n ongeluk had gehad.'

Behalve hem en mevrouw Gustavson, die glazen lauwe limonade, getrokken van citroenschillen, voor me schonk, leek niemand me gemist te hebben. De bewoners van de bovenverdieping leefden in de grote, schemerige hal beneden, of op straat, omdat het onder de schuine dakbalken niet uit te houden was.

Ik was zelf ook weinig thuis. Zodra de hitte van de zomerzon me wekte, gewoonlijk om een uur of negen 's morgens, stond ik op en liep naar het badhuis, een luxe die ik me nu elke dag kon permitteren/Daar nam ik een koud bad, trok vervolgens een flanellen zomerbroek aan en een overhemd, waarvan ik de mouwen oprolde, en ging naar een van de parken in het hart van Londen: Hyde Park, Kensington Gardens, St James Park. Ik zocht dan een koel plekje op een bank of op het gras, at een sandwich die ik onderweg gekocht had en bracht de dag lezend door.

Alhoewel ik The Picture of Dorian Gray nog even liet liggen, voornamelijk omdat Trops er zo op had aangedrongen dat ik het zou lezen, herlas ik met plezier Treasure Island en mijn favoriete gedichten uit The Golden Treasury.

Het boek dat ik echter het vaakst mee naar het park nam, was Taks of Mystery and Imagination, Vincents willig of onwillig gegeven afscheidscadeau. Ik had vroeger als elke Engelse jongen een flink deel van mijn zakgeld uitgegeven aan penny dreadfuls vol vampiers, lustmoordenaars en verminkte lijken en was dus wel wat gewend, maar dit was een heel ander soort angst. In de verhalen in dit boek joegen de spoken je niet de stuipen op het lijf door onder je bed te kruipen. Ze kropen in je hoofd. Er sloop een onzichtbare angst door elk verhaal, die angstaanjagend was doordat hij geen naam had. Hij vergiftigde het bloed van een oude familie die tussen afbrokkelende muren op haar einde wachtte, of verscheen in de gedaante van een oog of een zwarte kat. Maar het allerhuiveringwekkendst was hij wel als hij opdook in je geest, in de vorm van een gedachte. Een indringer die je onmogelijk verjagen kon als hij zich eenmaal in je hoofd genesteld had, tenzij je een pistool tegen je kop zette en de trekker overhaalde. Hij zette je fluisterend aan tot moord en dwong je dan, net op het moment dat je je veilig waande, een bekentenis uit te schreeuwen.

Alhoewel deze angst iets heel anders was dan de prettige rilling over je rug als je je zoveelste penny dreadful onder je matras frommelde en voor de zekerheid nog eens onder je bed keek, vond ik hem niet onaangenaam. Hij was als koude regendruppels die midden op een gaargestoofde augustusmorgen langs je nek omlaag gleden. Het was prettig iets te voelen wat zo scherp was als angst, als je al weken door het leven daasde als een slaapwandelaar.

Op mijn bankje in het park verdween ik voor een paar uurtjes in mijn eigen spookhuis en was Vincent dankbaar dat hij, na Trops' stommiteit in de tuin, in elk geval nog de moeite had genomen me een mooi boek uit zijn boekenkast te geven. Maar er waren ook momenten dat ik aan zijn goedgeefsheid twijfelde. Dan geloofde ik dat Vincent dit boek alleen aan mij gegeven had om ervan af te zijn, omdat hij het ervan op zijn zenuwen kreeg. Als de wereld in zijn hoofd net zo geordend was als zijn atelier, moest de donkere chaos op deze bladzijden hem wel doen gruwen.

Toch kon ik me niet aan de indruk onttrekken dat Vincents exemplaar van Tales of Mystery and Imagination intensief gelezen was. Het viel bijna altijd op dezelfde bladzijden open, alsof die vaker gelezen waren dan andere. Ik ergerde mezelf door ze zelf ook telkens weer voor me te nemen, op zoek naar aanwijzingen voor ik-weet-niet-wat.

Eén fragment herinner ik me beter dan de andere. Er was een vaag potloodlijntje langs getrokken, alsof Vincent het belangrijk had gevonden, belangrijk genoeg om er stiekem over te doen:

'We staan aan de rand van een afgrond. We kijken in de diepte — we worden misselijk en duizelig, Onze eerste impuls is terug te deinzen, weg van het gevaar. Om een onverklaarbare reden blijven westaan. Langzaam vermengen onze misselijkheid, onze duizeligheiden afschutv zich tot een wolk van een niet aan te duiden gevoel.

Het is alleen maar de gedachte aan wat we zouden voelen tijdens een snelle val van een zo grote hoogte. En deze val, dit vernietigende neerstorten, juist omdat dit het akeligste en afschuwelijkste beeld vormt van alle afschuwelijke en akelige beelden van lijden en dood die zich ooit aan onze verbeelding hebben voorgedaan, juist daarom verlangen we er zo heftig naar. En omdat ons verstand ons met geweld terughoudt van de afgrond, daarom gaan we er zo roekeloos op af. Geen passie is zo demonisch ongeduldig als die van hem die huiverend op de rand van een afgrond staat en overdenkt hoe hij zal springen. Eén ogenblik toegeven aan deze gedachte betekent dat men onvermijdelijk verloren is, want nadenken dwingt ons te wachten en daarom, zeg ik kunnen we niet. Als er geen bevriende arm is om ons tegen te houden, of als een schielijke poging ons achteruit en weg van de afgrond te werpen mislukt, storten we neer en zijn we verloren.

Het was vreemd te ontdekken dat het gevoel dat ik zo goed kende - ik had mezelf per slot van rekening al een paar keer in een ravijn gestort, nieuwsgierig naar hoe het zou zijn om te pletter te slaan — klaarblijkelijk ook in Vincent leefde. Ik kon me alleen niet voorstellen waarom de gedachte om te springen zelfs maar bij hem op zou kunnen komen. Hij deed nooit iets onverstandigs. Ik had hem altijd als de enige normale van Trops' vrienden gezien, anders dan Bosie, die alleen al voor de sensatie zou springen, of Aubrey, die een ander zou aanmoedigen de sprong te wagen om de interessante effecten ervan te bestuderen. Ik wist niet waarom hij zou willen vallen, zijn hele volmaakte, geordende, gedoe-loze leven op het spel zou willen zetten. De gedachte beviel me niet. Ik wilde dat hij normaal was of in elk geval was wat hij leek te zijn: onverstoorbaar, gedisciplineerd, hoffelijk als een ridder. Lancelot. Parcifal, beter nog. Kuis en niet te verleiden. Ik zou hem geen toestemming geven iets anders te zijn dan dat. Kwaad op het boek en op Vincents stomme potloodlijntje legde ik Taks of Mystery and Imaginatton dan weg om mezelf een limerick uit The Book of Nonsense voor te lezen:

Er was een oud heertje uit Gretna,

Dat sprong in de krater van Etna;

Toen men vroeg: 'Is het heet?'

Riep hij: 'Niet dat ik weet!'

Zo'n bedrieglijk oud heertje uit Gretna.

Gewoonlijk hielp het.

Op een morgen aan het begin van september had ik me teruggetrokken op een van mijn vaste plekjes in Kensington Gardens, in de schaduw van een stel monumentale paardekastanjes, krom en knoestig als door de jicht getroffen reuzen. Onder hun takken was het koel en vochtig. Het rook er sterk naar aarde en vergane bladeren. Kleine diertjes als kevers, oorwurmen en mieren scharrelden rond in de korrelige, rottende massa. Ik was op een deken gaan liggen die ik van thuis had meegebracht, en liet een kevertje over mijn arm lopen. Ik deed alsof ik dood was, een lijk uit een van de verhalen van Edgar Allan Poe, klaar om als de rottende bladeren uiteen te vallen. Ik had net mijn ogen gesloten toen Charles Parker onverwachts bij me stond.

'Charlie,' riep hij zacht.

Ik gluurde tussen mijn wimpers en zag hem boven me staan, in een pak van donkerblauwe serge dat er nogal gewoontjes uitzag. Hij had een koffer in zijn handen.

'Ga je weg, Charles?' vroeg ik.

'Ja,' zei hij ernstig. 'Ik ga.'

'Waarom?'

Ik kwam overeind, plantte mijn ellebogen in de zachte, krui-melige grond onder de deken.

Hij zette zijn koffer neer. 'Ik denk dat ik er genoeg van heb, Charlie. Ik moet d'r uitstappen nu ik nog de kans heb. Want ik weet niet wat er anders met me gaat gebeuren.'

Ik zag dat hij er beroerd aan toe was: blauwe kringen onder zijn ogen, rode oogleden. Maar het leek er niet op dat hij wilde gaan huilen.

'M'n broer William is er al anderhalf jaar geleden mee uitgescheiden. Dat had ik toen ook moeten doen.'

'Is het vanwege Fitzroy Square?' vroeg ik.

Hij aarzelde.

Ik klopte naast me op de deken. 'Kom erbij zitten.'

Hij deed het.

'Het was veel linker dan jullie verteld hebben, hè? Die keer dat jij en meneer Taylor voor moesten komen.'

Hij knikte, terwijl hij met zijn ogen een vent met een bolhoed volgde die met een fiets aan de hand over het pad in onze richting kuierde. -Charles schoof achteruit, tot hij met zijn rug tegen de stam van de kastanje in de schaduw zat. De vent liep voorbij zonder ons een blik waardig te keuren.

Charles haalde een sigaret te voorschijn, te oordelen naar de schamele inhoud van zijn sigarettenkoker niet zijn eerste vandaag. Hij lachte nerveus. 'Sorry, ik zie de laatste tijd 'n stille op elke straathoek.'

Hij nam een paar trekjes en zei toen: 'Ik weet niet hoe link het werkelijk was, maar het was link genoeg voor mij. Alfred bleef wel telkens zeggen: "Rustig, Charlie. Verlies je hoofd niet. 2e kunnen niks bewijzen. Ze kunnen niks bewijzen." Maar het enige waar ik aan kon denken was: ze kunnen genoeg bewijzen als ze maar willen.'

'Maar het was toch ook zo?' vroeg ik. 'Ze konden niks bewijzen. De politierechter stuurde jullie naar huis omdat er geen bewijzen waren.'

Charles snoof. 'God, jij doet dit ook nog niet lang, hè?' zei hij. 'Heb je echt geen idee hoe het allemaal werkt, Charlie?'

Ik haalde mijn schouders op.

'Neem maar van mij aan, ze kunnen je aan het praten krijgen,' zei Charles. Hij nam een nerveuze, gretige haal van zijn sigaret en vervolgde: 'Als het moet, kunnen ze je alles laten zeggen, die smerissen en die lui in de rechtbank. Dat weten ze. Ze kunnen alles met je doen wat ze maar willen. Je naar de gevangenis sturen. Of op de boot zetten naar Australië of'n andere godvergeten uithoek. Of je tot gort laten meppen als je niet praten wilt...' Hij drukte zijn hakken in de losse grond.

'Toen we voor die politierechter moesten verschijnen, dacht ik dat ik het bestierf, Charlie. Echt waar, ik heb 'm nog nooit zo geknepen. Ik dacht: straks gaat 'ie me ondervragen en dan trekt 'ie de hele waarheid uit me en dan val ik hier ter plekke dood neer van schaamte. God, Charlie, zou jij voor 'n hele zaal vol met van die heren met toga's en pruiken en diploma's van weet ik welke universiteit kunnen vertellen hoe je die en die vent afgetrokken hebt? Ik niet. Echt, Charlie, ik zou me nog liever in de Thames verzuipen dan dat ik daar nog 'n keer zou moeten staan.'

Hij zei het beslist, alsof hij het absoluut meende. Ik bewonderde hem. Hij had genoeg eergevoel om zichzelf van het leven te durven beroven. Ik was er nog niet van overtuigd dat ik zoveel zelfachting had.

'Wat ga je nu doen?' vroeg ik.

'Ik ga mezelf aanmelden bij het leger,' antwoordde hij eenvoudig.

'Het leger? Maar wil je dat dan?'

'Ik heb niet veel keus, hè?' zei hij. 'Bovendien zijn ze niet erg kieskeurig bij de Britse strijdkrachten. Ze nemen iedereen aan.'

Ik wist dat daar een kern van waarheid in zat. Het was al jarenlang publiek geheim dat het leger het laatste toevluchtsoord was voor alle mislukkelingen van het koninkrijk.

'Het zal saai zijn,' betoogde ik, 'en hels zwaar. Brullende sergeant-majoors. Tochtige kazernes. Zweetsokken overal.'

Hij haalde zijn schouders op. 'Dat weet ik heus wel.'

'Blijf, Charles. Je zei toch dat je van het geld hield?' Ik zei het meer voor mezelf dan voor hem. Hij was de enige van het stel die ik werkelijk gemogen had.

'Ik hield van 'n heleboel dingen; de diners, de champagne, de presentjes... Ik denk dat jongens het net zo leuk vinden als meisjes om cadeautjes te krijgen van mannen die gesteld op hen zijn. En sommige klanten waren echt vriendelijk... Ik heb mensen ontmoet die iemand als ik anders nooit van m'n levensdagen zou ontmoeten. Ik ben avonden een keizer geweest, Charlie... Wat kon het mij dan verrekken of ze hun hand in m'n broek wilden steken? Ik kon de sterren van de hemel plukken! Maar...' Hij grijnsde scheef. '... in werkelijkheid was 't natuurlijk gewoon 'n kwestie van vraag en aanbod, Charlie. Ik heb 't uiterlijk, zij de centen. Ik laat hen betalen. Dit is Londen, weet je. Wij verkopen alles. Maar ik heb geen zin om zelf te betalen voor dit leven, Charlie, en daarom stap ik er nu uit.'

Het leek me dat hij zijn beslissing genomen had. We zaten nog een tijdje naast elkaar, keken naar de fietsers in het park en floten voor ons uit. Oude vrienden die nu afscheid nemen en elkaar jaren nier meer zullen zien, zo voelde het. Een nepgevoel.

'Misschien,' zei ik dromerig, 'kijken we als we oud zijn rerug op deze tijd als onze "wilde" jaren.'

Charles snoof. 'Grote genade!' zei hij.

We namen afscheid toen hij zei dat hij zijn trein niet mocht missen. Ik vroeg me af of hij van het bestaan van de brieven op Stuarts bureau afwist en of die voor mij ook genoeg reden zouden zijn om hem te smeren. Maar ik wist dat ik zou blijven, voorlopig althans. Ik had nog niet genoeg van de diners en de sprankelende champagne gehad, die Charles had beschreven. Geen enkele van de kerels die me meegenomen had, had me de sterren kunnen laten aanraken. Ik wilde terug naar de marmeren tafeltjes van het Café Royal, naar de, in Trops' woorden, werkelijk interessante mensen. Ik wilde opgenomen worden in hun magische cirkel, praten, luisteren, lachen, hun geheimen delen, mijn hand nonchalant op hun schouder leggen, mijn sigaret aan hen doorgeven, met hen slapen desnoods. Alles om werkelijk bij hen te horen, een van hen te zijn. Iemand die zelf de sterren op zijn slaapkamerplafond kon schilderen.

XXV

Spionage tussen de lakens — De wereld volgens

Vincent Farley — Heulen met de vijand

— Een welverdiende straf

Naarmate de zomer vorderde, begon ik uit te zien naar de terugkeer van Vincent en zelfs Trops. Alhoewel ik bij geen van beiden wist of ze me nog zouden willen kennen, bracht de gedachte aan hen de herinnering met zich mee aan een vorig, prettiger leven. Trops had me een lange, lyrische brief geschreven over de verlokkingen van het Brusselse nachtleven. Maar het was bij één brief gebleven, die ik tot mijn ergernis keer op keer overlas. Om Vincent bij me te hebben, hoefde ik maar zijn dagboek open te slaan. Ik had het boekje tussen mijn lakens verstopt, alsof ik me ervoor schaamde het in mijn bezit te hebben. Ik kon het echter niet laten het in mijn handen te nemen en erin te lezen met de gretigheid van de eerste de beste ouwe roddeltante. Ik werd een spion, een vlieg op de muur in Camelot House.

Met in mijn oren nog het gelach van Nettles die die nacht een cancan gedanst had op de tafel in de bovenkamer van een restaurant, las ik:

'Geen prettige thuiskomst uit Parijs vandaag. Stuart en Lilian hadden hun best gedaan, natuurlijk, met een welkomstfuif in hun gebruikelijke grootse stijl, maar ik schrok van kleine Immie. Ze is zelfs nog bleke)' en magerder dan toen ik wegging en even was ik bang dat ze aan Aubreys ziekte leed, Stuart verzekert me echter dat haar longen in orde zijn. Het probleem is dat ze niet kan of niet wil eten. Ik maak me zorgen om mijn jonge nichtje en vraag me af of mijn lange afwezigheid aan haar slechte gezondheid heeft bijgedragen. Stuart wijst dit resoluut van de hand. Hij zegt dat hij de beste doktoren in de arm heeft genomen. Zijn geloof in de wetenschap en vooruitgang is onwankelbaar. Ik vraag me echter af of ziekten van de geest met wetenschappelijke middelen te behandelen zijn, want ik geloof dat het een dergelijke ziekte is waar ons kleine meisje aan lijdt. De ziekte van gekooide vogels: gevleugelde geesten die niet uit kunnen vliegen. De geest is een paard zonder teugels, zoals Augustus Trops zegt, en kan alleen bereden worden door de Kunst en de Literatuur.

Ontving trouwens een invitatie van hem om hem te bezoeken in zijn nieuwe huis in Soho. Aarzel of ik dit zal doen.'

Ondanks de augustushitte kroop ik onder de dekens. Ik wilde me verstoppen, me afsluiten voor de wereld om me heen. De wereld die ik hier in dit boekje in mijn handen hield, was veel fascinerender. Het was de wereld door Vincents ogen. Ik wilde vergeten dat het Adrian Mayfield was die deze regels las, soms zachtjes fluisterend, soms hardop. Ik wilde Vincent Farley zijn, met het Geld, het Talent en de Vrienden. Ik wilde mijn ziel verkopen in ruil voor de zijne. Ik bladerde verder.

'Heb vandaag Augustus' nieuwe onderkomen bezocht. Een hele verrassing en zeker geen onaangename, ofschoon zijn atelier niet de omgeving is waar ik zou. kunnen werken. Er waren nog meer kunstenaars uitgenodigden het was een feestje in E ar ij se atelier stijl (veel drank en te weinig stoelen). Ben voorgesteld aan Max Beerbohm en enkele andere kunstvrienden van Augustus. Meneer Oscar Wilde was er ook, zittend op een krat, maar zich blijkbaar toch amuserend. Hij heeft een natuurlijk zwak voor jonge kunstenaars als ik en beloofde me zich in te zetten voor mijn carrière. Ik heb gehoord dat hij ook Aubrey in de Londense kunstkringen geïntroduceerd heeft, dus ik mag wat verwachten. Eveneens ben ik voorgesteld aan een jongeman die ik een aantal jaren geleden op een van Lilians theekransjes heb ontmoet en die nu een goede vriend van Oscar Wilde schijnt te zijn: Lord Alfred Douglas. We hebben even gepraat, terwijl we Augustus' schilderijen bekeken, maar ik weet niet zeker of ik hem mag. Ik voel dezelfde eigenaardige reserve in zijn gezelschap die ik eerst ook in dat van Augustus voelde. Het is moeilijk aan deze nieuwe vrienden te wennen, aangezien hun leven me tegelijkertijd aantrekt en afstoot.

Stuart heeft Augustus nu ook ontmoet en mag hem duidelijk niet, al zegt hij dat niet met zoveel woorden, Ik voel zijn bezorgdheid, net als op E ton, toen hij er als grote broer voor zorgde dat mijn kostschooltijd gemakkelijker verliep dan hij voor mij had kunnen verlopen. Ik ben hem daar nog steeds dankbaar voor, maar in dit geval is zijn bemoeizucht ergerlijk. Ik ben nu een volwassen man en kan mijn eigen beslissingen nemen en mijn eigen vrienden kiezen.'

Zo volgden de bladzijden elkaar op, met bekende en onbekende namen, verslagen van successen en zorgen, de meeste geruststellend klein en alledaags, sommige groter, maar altijd gezien door Vincents rustige, vriendelijke ogen. Hij leek onder Stuarts vleugels altijd een beschermd, zorgeloos leven geleid te hebben, wat hem tot de wat naïeve conclusie had gebracht dat de rest van de wereld ook zo'n leven leidde. Knagende vermoedens dat dit niet het geval was, dienden met korte, besliste zinnen bezworen te worden: 'Ik moet mezelf afleren te piekeren' of 'Ik kan maar beter weer aan het werk gaan'. Slechts hier en daar vond ik passages die een verklaring konden vormen voor De Put en de Pendule, het schilderij waarvan ik me al een eigen, levendig beeld gevormd had, en voor de aangestreepte passage in Tales of Mystery and lmagination.

'Augustus en ik zijn vanavond naar de Alhambra gegaan. Bij de uitgang sprak een jongeman hem aan, die in mijn ogen een ongunstig uiterlijk had. Augustus scheen niet van zijn gezelschap gediend te zijn en gaf hem wat geld om van hem af te zijn. Het leek mij een buitenproportioneel bedrag.

Later zag ik dezelfde jongeman uit het Café Royal komen. Hij deed me schrikken. We zaten aan Oscars tafel en praatten de hele nacht,'

Daaronder stond, in een andere kleur inkt geschreven als een gedachte achteraf:

'De gesprekken gaven me echter aanleiding me weer eens te bezinnen op de keuze van mijn vrienden. Ik hoop bij God dat dit allemaal spel is, een van de poses die ze zo graag aannemen, en geen ernst. Ik weet niet wat ik zou doen als het laatste het geval was.'

In een van de passages speelde ik een rol:

'Augustus bracht vandaag een nieuw model voor me mee, Adrian Mayfield is zijn naam en hij lijkt zeer geschikt, een natuurtalent als het ware. Ik heb hem echter niet zonder de nodige reserves aangenomen. Ofschoon het niet noodzakelijk is om met een model te kunnen werken, hindert het me dat ik me er niet toe kan brengen hem te mogen, Iets aan hem stoot me af Misschien heeft het te maken met het feit dat hij zich in Augustus' gezelschap bevond, al moet ik zeggen dat hij me beschaafder en beter opgevoed lijkt dan de andere jongens met wie ik Augustus gezien heb. Maar ik zal mijn vooroordelen opzijzetten uit naam van de Kunst (deze hoofdletter heb ik van Augustus overgenomen), Aanstaande vrijdag begin ik met de eerste studies,'

Onrustig zocht ik de bladzijden door, op zoek naar mijn naam en een beschrijving van mijn persoontje in wat gunstiger termen. Gelukkig vond ik die:

'Het nieuwe model is vandaag gekomen en bleek een aanwinst op tweeërlei gebied. Ten eerste merk ik dat ik hem met plezier schets. Zijn gezicht is interessant. Het weet me te boeien. Niet op een conventionele wijze, door grote schoonheid, maar door een zekere koppige tegendraadsheid die je telkens weer naar hem doet kijken om te controleren of je de contouren van zijn gezicht toch wel juist neergezet hebt. Hij doet me denken aan de jonge gemzen waar Stuart en ik op Cyprus op gejaagd hebben: brutaal, voor de duivel nog niet bang, vol halsbrekende bokkensprongen. Niet dat zijn gedrag overigens aanleiding geeft tot deze veronderstelling. Hij gedraagt zich zeer beleefd en bescheiden. Imogen droeg een gedicht voor en hij leek het erg mooi te vinden. Een verrassing voor ons allebei! Imogen schijnt hem wel te mogen en hij wist haar door vleierij zelfs zover te krijgen dat ze gedichten aan ons voordroeg uit haar geliefde Golden Treasury. Dat is de andere reden waarom ik hem een aanwinst mag noemen. Ik weet niet of ik de omgang van mijn nichtje met een jongen uit de volksklasse moet stimuleren, maar hij lijkt zeker een gunstige invloed op haar te hebben. Ze praatte met hem, wat ze anders nooit uit zichzelf met een vreemde doet. Ik vermoed dat ze zichzelf ook bij de volgende poseersessie zal uitnodigen.'

Ik dook nog een paar keer op tijdens de dagboeknotities van de julimaand, maar vaak in niet meer dan een terloopse zin. Ik moest tot de laatste pagina wachten voor een uitgebreidere vermelding, al was het een cryptische.

'Deze cruise over de Ionische Zee gaat me steeds meer tegenstaan,' schreef Vincent. 'Imogen wil duidelijk niet mee, ze wil haar verhaal afmaken, en ook mij bevalt deze wekenlange onderbreking van mijn werk niet. Bovendien ben ik vandaag getuige geweest van iets wat me van mijn stuk gebracht heeft. Ik wou dat Augustus zulke dingen niet deed. Soms vermoed ik dat hij het met opzet doet, omdat hij weet dat ik me eraan stoor, Ik mag mijn vrienden graag, maar van sommige aspecten van hun leven zou ik liever niets weten. Wat zij als 'schoonheid' en 'liefde' zien, kan ik alleen maar beschouwen in het licht van wat de bijbel en mijn opvoeding me geleerd hebben. Ik vraag me soms af of ik me aan hun invloed zou moeten onttrekken, zoals Stuart me aanraadt, op die vriendelijke, doch dwingende manier die hem eigen is. Hij heeft al enkele malen hierover met me gepraat, altijd nog geduldig en begripvol, maar ik vrees dat het over dit onderwerp toch eens tot een breuk tussen ons komt. Ik wil geen ruzie met hem. Hij meent het goed, maar ik krijg steeds meer moeite met zijn beschermende houding. Hij is mijn broer en ik houd van hem, maar ik houd ook van mijn vrienden en heb, ondanks alles, misschien meer met hen gemeen dan met Stuart. De vrijheid in hun doen en laten, die ik zo nu en dan verafschuw, trekt me ook aan. Als ik bij hen ben, kom ik onherroepelijk onder hun betovering (als het geen beheksing is!). Dan kan ik niets anders voor hen voelen dan een diepe bewondering en een innige — en dit benadruk ik — kameraadschappelijke liefde, Pas als ik hen enkele dagen niet gezien heb en me aan mijn werk heb gewijd, kan ik hen zien zoals ze werkelijk zijn, met hun talenten en goedheid, maar ook met hun zwakheden, kleinzieligheden en zonden. Mijn werk stelt me in staat helder te denken, mijn gedachten te ordenen. Het heeft me altijd een goede geestelijke gezondheid gegarandeerd. Maar nu vrees ik dat het juist mijn werk is dat me..,'

Hier brak de zin frustrerend abrupt af, omdat de laatste regel van de laatste bladzijde van het dagboek was bereikt. Wat het ook was dat Vincent Farley bij zijn werk hinderde, ik zou het niet te weten komen. Ik wist wat de gebeurtenis was waarvan hij getuige was geweest: Trops' kus in de tuin van Camelot House. Maar ik wist niet dat dit zo'n ontwrichtend effect op hem had gehad.

Ik kon maar niet wennen aan de diepe, schijnbaar instinctieve walging die dit soort dingen bij mensen — Rita, Queensberry, Trops' buurvrouwen en blijkbaar ook Vincent — naar boven bracht. Ik had die walging jarenlang dapper geïmiteerd, maar had hem nooit zo intensief gevoeld als zij. Het was een bijna lichamelijke reactie, die hen bijna deed kokhalzen.

Het viel me bar tegen dat Vincent ook tot hun kliek bleek te behoren, al was hij te welopgevoed om jongens als ik in een achterafstraatje verrot te schoppen, zoals zijn huisknecht dat graag placht te doen. Met zijn bekentenissen op de laatste bladzijde van zijn dagboek had hij zich echter geschaard in wat volgens het drie-mansleger Allen-Cliburn-Wood het vijandelijke kamp was. Zij schenen in een permanente strijd verwikkeld te zijn met de ongewassen meute, die niet gevoerd werd met de subtiele wapens waarmee ze hun fijnbesnaarder slachtoffers chanteerden, maar met verrassend eenvoudige en effectieve middelen. Ze schenen gewoonweg aanwezig te moeten zijn om hen te irriteren, breeduit zittend in een overvolle omnibus, nonchalant fluitend overstekend vlak voor een begrafenisstoet. Ik heb eens een besnorde grijsaard in blinde razernij zien ontsteken over de manier waarop William Allen zijn sigaret rookte.

Wat ik deed onder de dekens op mijn zolderkamer was heulen met de vijand en het was dan ook niet meer dan rechtvaardig dat ik het deksel op mijn neus kreeg. Bam! Vincent Farley vond mij walgelijk.

XXVI

Valse vrienden — Een simpele keuze — Ik verras

mezelf — Een avondje zwieren en zwaaien

— Een onverwachts weerzien

In de weken dat ik Little College Street 13 bezocht, trok ik met Bob, William en de rest op alsof ze mijn maatjes waren. We gingen naar variététheaters, zoals ik vroeger met Marcel en Paddy gedaan had, en bietsten sigaretten van elkaar alsof we eikaars boezemvrienden waren. Maar ze waren mijn vrienden niet. We gingen enkel als maatjes met elkaar om, omdat we er geen voordeel bij hadden om vijanden te zijn. We waren geen familie, geen ondergrondse gemeenschap, geen bende vogelvrije bloedbroeders, niets zo idealistisch als dat. We leefden geen romantisch leven, geen fascinerend bestaan. Die fascinatie lag enkel en alleen bij de toeschouwer.

Niemand wist dat beter dan Alfred Taylor. In de weken dat ik Little College Street bezocht, leerde ik hem kennen als een snelle, heldere denker. Als geen ander wist hij gebruik te maken van de verleiding van een kamer vol draperieën, spiegels, zware, zoete geuren en waaiers en de armoedige romantiek van een kale matras. In die tegenstelling lag half de betovering. De sterren en de goot, dat was het geheim ervan.

Hij was de magiër, de illusionist, de poppenspeler. Hij liet ons, de jongens en de klanten, naar zijn pijpen dansen en wist, na onze weerspannige capriolen, altijd weer ternauwernood de draden te ontwarren.

Ik had al snel door dat hij zijn meeste geld niet als pooier verdiende. Er waren andere inkomsten, nog lucratiever, en nog strafbaarder. Ik vermoedde dat hij van de afperspraktijken van Alf, William en Bob afwist en er vrijwel zeker zijn deel in had. Er ging geen week voorbij of hij kon me wel een nieuwe aanwinst voor zijn zitkamer laten zien. Als ik vroeg was, verzocht hij me vaak hem te helpen zijn pas aangeschafte pronkstukken een plekje te geven. Dan hing ik schilderijen op, sloeg spijkers in de muur en stofte boorden af, waarop een fijn stukje porselein geplaatst moest worden. Werkjes die hij anders zelf verrichtte, omdat er geen personeel in huis was. Hij kookte trouwens ook zelf, en bepaald niet slecht. Zijn maaltijden vormden een welkome aanvulling op mijn koolsoepvariaties en hij kon me altijd overhalen te blijven eten. Maar ik bracht nooit de nacht bij hem door. Ik leek me zijn type jongen niet en hij heeft het me maar één keer gevraagd.

Het was op een druilerige, verloren middag, waarop er niets anders te doen was geweest dan naar Little College Street te gaan. Ik stond op een trapje en had net iets aan een gaslamp versteld. Toen ik naar beneden wilde komen, strekte meneer Taylor lachend zijn armen uit. 'Spring, Charlie!' Hij was in een bui om geintjes te maken en ik ook, dus ik sprong. Hij ving me op, vouwde zijn armen om me heen en kuste me in mijn hals.

'Waarom blijf je hier niet eens slapen, schat?' vroeg hij.

Ik voelde zijn vingers vragend, plagend langs mijn bilspleet vlinderen, terwijl hij op mijn antwoord wachtte. Ja of nee. De keuze was simpel. En zoals altijd was hij eigenlijk al gemaakt.

Maar tot mijn eigen verbazing zag ik mezelf in een van de spiegels aan de muur mijn hoofd schudden. 'Nee.'

'Nee?' vroeg hij, zijn.wenkbrauwen optrekkend.

'Ik heb een kamer in Soho,' zei ik. Het was een slap excuus, maar het enige dat ik kon bedenken.

Hij verkilde en duwde me een armlengte van zich af, alsof ik hem deed walgen. 'Wat een luxe!' zei hij smalend.

Ik weet niet precies waarom ik hem geweigerd heb. Misschien omdat ik niet volledig wilde zijn als de anderen. Misschien omdat ik wist dat ik niet betaald zou worden.

Maar zeker was dat hij een teer punt geraakt had. Nu ik meer geld te besteden had, ging mijn armelijke zolderkamer me steeds meer tegenstaan. Hij was inmiddels volgepropt met alle spullen die ik, in navolging van Charles en de anderen, met zorgeloze verkwisting had aangeschaft en leek nu meer op een grote klerenkast dan iets anders. Over de meubels slingerden mooie overhemden, manchetknopen, haarborstels, flessen geurwater. Ik had een grote passpiegel aangeschaft, waarin ik elke avond mijn smetteloze verschijning controleerde, zo keurig en verzorgd als de oude Adrian onfris en slordig geweest was. Ik was trots op mijn spullen, maar vond dat ze een betere omgeving verdienden dan dit eksternest. Ik ging op zoek naar een nieuwe kamer, zonder dit overigens aan Dove Sam te vertellen. Het zou zijn hart gebroken hebben.

Ondertussen jaagde ik op kerels die dikkere portefeuilles hadden dan de burgermansklanten die de eerste weken van augustus hadden gevuld. Er begonnen wat rijke lui naar Londen terug te keren en dus hadden we een ruimere keus. Op een avond ergens in de eerste weken van september hadden Freddy, Sidney en ik een afspraak met een klant in een danspaleis aan de rand van de City. Het was er druk, overvol eigenlijk, met lui van allerlei slag: vrouwen die in ruil voor een likeurtje met je dansten, buitenlandse oplichters in gelikte pakken en mannen met een groene anjer op hun revers op zoek naar een avontuurtje, maar ook politici, een avond aan de boemel met hun minnares. Onze klant had beredeneerd dat we in dit gedrang minder op zouden vallen. Hij had drie jongens besteld om de luxe van een uitgebreide keus te hebben. We wisten dat we grof aan hem zouden verdienen.

Terwijl we wachtten, dronken we en waagden af en toe een dansje, met elkaar of met een meisje, als we door een lid van het personeel met een grijns en een sneer uit elkaar waren gehaald. Onze klant arriveerde tegen tienen, met rode wangen vanwege de warmte in het overvolle danspaleis, en misschien ook wel vanwege enige gêne. We praatten een minuutje of wat over niks bijzonders, lachten naar hem en gaven hem de gelegenheid zijn keuze te maken door met onze lippen de randen van glazen te kussen en met onze beringde handen over het tafelblad te strelen. Hij bleek een overduidelijke voorkeur voor Freddy te hebben en zat al snel naar hem toegekeerd, met zijn handen op diens heupen en even later in zijn broekzakken. Freddy loenste over zijn schouder naar ons en stak grijnzend zijn tong uit. Ik wist wat er gebeurde. Freddy had gaten in zijn zakken geknipt, zodat ongeduldige klanten zichzelf onder de toonbank konden helpen, zogezegd. Het was een riskant trucje, maar Freddy was er nog altijd mee weggekomen. Hij kon zo stil zitten als een beeld uit Madame Tussaud en maskeerde zijn versnelde ademhaling door telkens 'Jezus, ik heb de hik!' te roepen, tot Sidney en ik het niet meer hadden.

Om niet naar hem te hoeven kijken, liet ik mijn blik over de dansvloer gaan, om te controleren of niemand ons in de gaten hield. Sidney rookte ondertussen een sigaartje en deed alsof niets hem interesseerde. Ik hoorde Freddy gaan verzitten, iets dubbelzinnigs tegen zijn klant zeggen en daarna haast onhoorbaar kreunen. Hij was klaar. Ik staarde naar het restje witte wijn op de bodem van mijn glas, voelde de muziek tegen mijn trommelvliezen dreunen in het ritme van een kloppend hart en had opeens veel zin om mijn vinger in mijn keel te steken en over te geven. De klant trok langzaam en onopvallend zijn hand uit Freddy's broek.

'Zal ik nog wat wijn bestellen?' vroeg hij alsof er niets gebeurd was.

Op dat moment zag ik iets wat me op deed springen en voorstellen; 'Laat mij het maar even halen.' Bij de ingang van het danspaleis bewoog een grote, brede gestalte zich door de mensenmassa richting dansvloer. Het kon alleen maat Trops zijn.

Duizend excuses mompelend elleboogde ik me een weg tussen de dansers door om maar bij hem te zijn voor hij ons tafeltje bereikte. Ik werd uiteindelijk door een rondzwierend paartje zo'n beetje tegen hem aan gesmeten.

'Zeg, kunt u niet...' begon hij, maar toen hij zag wie ik was, werden zijn ogen groot en rond van verbazing en, tot mijn vreugde, ook van plezier. 'Adrian! Mon Dieu, jongen, wat doe jij hier?'

Ik kon hem niet antwoorden. Een onverklaarbaar groot geluksgevoel was vanuit mijn maagstreek naar boven geschoten en drukte nu tegen de achterkant van mijn ogen. Ik lachte en huilde tegelijk. Je bent terug, dacht ik, ouwe, vette, lieve hufter, je bent terug!

'Wat? Wat zullen we nu hebben, Adtian? Je staat te huilen. Je staat te huilen, hè? Wat is er aan de hand?'

'Niks!' Ik haalde lachend de rug van mijn hand langs mijn ogen. 'Ik ben gewoon blij je weer te zien, dat is alles.'

'Ik ben vereerd.' Trops tilde galant zijn hoed op. 'Maar nu moet je me nog steeds vertellen wat je hier doet. Je bent toch niet gevallen voor de verleidingen van het vrouwvolk, hoop ik?'

Ik schudde mijn hoofd terwijl de tranen bleven stromen. Het leek of heel iemand anders dan ik het beheer over de kranen had overgenomen. 'Nee, Trops, ik wil hier weg. Neem me mee naar huis of naar het Café Royal. Het maakt me niet uit. Ik wil met jou mee.'

Hij keek me aan, verbaasd over mijn directheid, die ik voor de vakantie nog niet had bezeten. Maar hij zei geen nee. Het viel Trops niet zwaar zijn eigen belofte van 'louter vriendschap' te verbreken.

Even later liepen we naast elkaar over straat, terwijl de muziek en het lawaai achter ons verstomden. Ik snoot mijn neus in een van Trops' grote zakdoeken, die hij meelevend voor me hield. Het leek erop dat hij weer net zoveel aardigheid in me had als de eerste keer dat we elkaar ontmoetten. Zelf voelde ik mezelf na wat een bewusteloosheid van ruim een maand leek weer tot leven komen. Mijn bloed prikkelde als champagne door mijn aderen en mijn longen leken zich als blaasbalgen open te vouwen. Mijn voeten moest ik streng toespreken om te voorkomen dat ze uit zichzelf zouden gaan dansen. Ik was vergeten wat een goede vriend hij was. Hoe had ik het ooit kunnen vergeten?

'Hoe was Brussel?' vroeg ik, en meteen daarna: 'Weet je of Vincent al thuis is? Gaat Oscar nog steeds naar het Café Royal? Hoe is het met Aubrey?'

'Dat zijn een hoop vragen tegelijk, Adie!'

'Nou, jullie hebben ook zo lang niets van jullie laten horen,' zei ik, alsof ik ze goed genoeg kende om recht te hebben op ellenlange persoonlijke brieven.

'Goed, dan zal ik ze allemaal voor je beantwoorden. Ik heb een heerlijke tijd gehad. Vincent komt volgende week thuis. Oscar is op vakantie in Worthing en probeert daar een rustig leven te leiden met vrouw, kinderen en Bosie. Ik geloof dat hij aan een nieuw toneelstuk werkt. En Aubrey is door zijn artsen enkele weken naar het platteland verbannen voor zijn longen, maar is, als ik het wel heb, nu weer druk bezig met enkele tekeningen waar Londen ongetwijfeld opnieuw schande van zal spreken. Heb ik zo je nieuwsgierigheid bevredigd, Adrian?'

'Alles is in orde, dus?' vroeg ik.

'Natuurlijk. Waarom zou het dat niet zijn?'

Ik wist het niet. Niet precies. Ik was bang geweest dat de een of andere catastrofe mijn magische wereld tijdens mijn afwezigheid weggevaagd zou hebben. Nu was ik gerustgesteld. Voor een avond.

Ik pakte Trops' hand terwijl we richting Soho liepen. 'Vertel me over Brussel.'

Het duurde nog twee weken voor ik iets van Vincent hoorde. Twee lange weken waarin ik schichtige bezoekjes aan Little College Street bracht, het geld in mijn zak propte en naar het park rende om te lezen, te lezen en te lezen. Ik wilde alle verhalen uit Tales of Mystery and Imagination gelezen hebben voor ik Vincent terugzag. Als ik hem ooit terug zou zien.

Op een morgen bracht Dove Sam me een dunne envelop, die hij me overhandigde met het air van een lakei die een koninklijke invitatie overbrengt.

'Duur papier, m'neer,' zei hij in een poging meer te weten te komen.

'Mmm,' zei ik, terwijl ik de keurige adressering bekeek. Die had langs een liniaal geschreven kunnen zijn. Ik maakte de envelop voorzichtig open. Het leek me niet gepast hem slordig open te scheuren. Erin vond ik een kort briefje, zo formeel als de uitnodiging voor een troonsbestijging of iets dergelijks:

'Geachte jongeheer May field,

Ik vraag me af of het mogelijk is voor u om aanstaande woensdag om

halfelf 's morgens naar Camelot House te komen voor een poseersessie

van ongeveer twee uur. Mocht u verhinderd zijn, laat me dat dan zo

snel mogelijk weten.

Met hoogachting,

VS. Farley'

De zes weken op de Ionische Zee waren blijkbaar niet genoeg geweest om Vincent over de schok van Trops' kus heen te laten komen. Maar ik was voorlopig allang blij dat hij me weer vroeg en liet de brief trots aan Sam lezen.

'Dus u kent bekende mensen!' zei hij met een bewondering in zijn stem die ik best graag hoorde. 'Vincent Farley is erg rijk, hè? En respectabel, 'n Echte gentleman. Ik ben zo blij dat u met hem omgaat. Als ik de types zag die van de zomer naar uw kamer kwamen, was ik weleens ongerust.'

Ik nam het papier weer van hem aan, geschrokken dat dit hem opgevallen was. Freddy, Sidney en Bob hadden me alle drie weleens een bezoekje gebracht, maar ik had me nooit zorgen gemaakt, vertrouwend op hun vaardigheid ergens binnen te glippen zonder gezien te worden. De noodzaak te verhuizen drong zich opnieuw, en nu sterker, aan me op. Dove Sam had blijkbaar ogen in zijn achterhoofd en was bepaald niet achterlijk. Bovendien had hij genoeg van de wereld gezien om bekend te zijn met een ambacht als het mijne.

'Ja, ik wil vooruit in het leven, Sam,' zei ik tegen hem. 'Kom je m'n gezicht bekijken als het volgend jaar op de tentoonstelling van de Royal Academy hangt?'

'M'neer,' verklaarde Sam, zijn hand plechtig op zijn hart. 'Ik' kan bijna niet wachten.'

Ja, dacht ik. Wacht tot volgend jaar. Volgend jaar wordt het beter. Volgend jaar moet het beter worden.

Tweespan

De ziel is te vergelijken met een samenvoeging

van een gevleugeld stel paarden en zijn menner.

PLATO

XXVII

Weerzien met Camelot — Iets heel nieuws op

het gebied van journalistiek— Een vernederend

debuut — Tennis — Kalverliefde

Ik zag er zowel naar uit als tegenop om terug te gaan naar Camelot House. Het weerzien met Imogen en Vincent zou een prettig einde kunnen vormen voor een verhaal dat de afgelopen weken bar weinig prettige plotwendingen had gekend. Maar het zou ook het begin kunnen zijn van een nieuw hoofdstuk waarin de held Bonny Reilly zou volgen op haar ongelukkige gang naar het gevang.

Ik wist zo goed als zeker dat Palmtree me die nacht van de inbraak niet herkend had. Het was donker geweest. Het was allemaal te. snel gegaan. Maar als hij me wel herkend had, kon ik er, Palmtree kennende, op rekenen dat hij een uitgebreid signalement van Adrian Mayfield, schildersmodel, klaploper en wat al niet meer, aan de politie verstrekt zou hebben.

Of het een goed idee was om naar Camelot House terug te keren was dus de vraag. Maar toen ik die morgen om kwart voor tien de deur van mijn zolderkamer achter me sloot, wist ik zeker dat ik net zomin als de man aan de rand van de afgrond uit Vincents Tales in staat zou zijn me om te draaien en mezelf in veiligheid te brengen. Alles wat hij wilde, was springen. Alles wat ik wilde, was het witte grind van de oprijlaan weer onder mijn schoenen voelen en naar de tuindeuren rennen, benieuwd welke noodlottige avonturen Imogen nu weer voor onze arme Bonny verzonnen had. Ik wilde thuiskomen in het enige huis waar ik ooit werkelijk van harte welkom was geweest.

De eerste bewoners van Camelot die ik die morgen tegenkwam, waren Lucy en Chuckles, die op het gazon met een bal speelden. Williams gedrogeerde worstjes hadden hen blijkbaar geen kwaad gedaan. Terwijl ik even stopte om Lucy achter haar oren te krabbelen, dacht ik om de hoek van het huis een glimp witte kant te zien verdwijnen. Imogen, die op de uitkijk gestaan had om de eerste te zijn die me aan zag komen. Ik stond op en liep met Lucy dansend om mijn voeten snel door. Het was of iemand 'welkom thuis' tegen me gezegd had.

De deuren van het atelier stonden open en het terras ervoor was bezaaid met tuinstoelen, ligstoelen en tafeltjes met daarop alle ingrediënten voor een prettige, niet al te werkzame morgen, voornamelijk wijn en sigaretten. Vincents koninkrijk was overgenomen door zijn vrienden. Op de stoelen zaten Trops, reeds in bijbels kostuum, een koninklijke diadeem om zijn hoofd, Robert Ross, onberispelijk gekleed en met zijn kin steunend op de knop van zijn wandelstok, Frank Harris, voorzien van heupfles whisky en ten slotte Bosie met een pak kaarten in zijn handen dat hij op verschillende manieren schudde zonder er verder iets mee te doen. Ik wist niet of ik nu wel of niet blij was hen te zien. Vincent was binnen bezig, dapper het gepraat en het gerinkel van glazen negerend, achter een groot opgespannen schildersdoek, waar binnen een raster de contouren van Sauls paleis waren uitgezet. Imogen zat op een krukje aan de rand van de kring en loerde donker van de een naar de ander, als een jonge heks die hen met een stiekeme vervloeking allemaal probeerde te laten verdwijnen. Haar handen hadden zich om de rand van haar groene schrijfmap geklauwd. Om het nog erger te maken, kwam Lilian naar buiten, gekleed in witte draperieën, als een corpulente Griekse muze. Haar vakantie was blijkbaar inspirerend geweest.

Ze streek neer naast meneer Harris en legde haar hand op de zijne, die alweer met heupfles en al op weg naar zijn mond was.

'Tut-tut, Frank. Je moet niet wanhopen. Dit is Londen. Er zijn genoeg mogelijkheden voor een man met talent en doorzettingsvermogen. Dat is wat mijn Stuart altijd zegt.'

Meneer Harris keek haar met vochtige ogen aan. Omdat hij hoeveelheden whisky naar binnen kon werken die een olifant nog zouden vellen, nam ik aan dat dit niet door de drank, maar door een diep, dramatisch verdriet veroorzaakt werd.

'Aanbiddelijke Lilian,' klaagde hij treurig, 'soms zou ik wensen dat er geen Stuart was om zulke dingen te zeggen!'

'O, jij onverbeterlijke vleier! Als je maar weet dat ik een verstandige vrouw ben, Frank!'

Imogen draaide zich om alsof ze het niet meer aan kon horen, en zag mij staan. 'Oom Vincent!' riep ze luid. 'Adrian Mayfield is er.'

Meteen waren alle ogen op mij gericht. Ik had het gevoel dat ik plotseling het podium op geduwd werd en een volle zaal in keek, zonder me een woord van mijn rol te herinneren. Hartelijk bedankt, Imogen.

Er dreigde even een stilte te vallen, maar Robbie stond op en kwam me met uitgestoken hand tegemoet. 'Hallo. We gaan jou dus vandaag als David zien!'

'O ja! Ik ben toch zo benieuwd hoe hij eruit gaat zien!' riep Lilian.

'Het kan moeilijk erger zijn dan Augustus als Saul,' merkte Bosie, met een scheve blik op de laatste, op.

'Dag, mijn beste jongen,' zei Trops.

Meneer Harris snoot zijn neus.

Toen stapte Vincent het terras op. Zijn handen glommen van de groene zeep en zijn gezicht kon tot mijn intense opluchting niet verbergen dat hij blij was me te zien.

'Wel, als Adrian zich dan snel gaat omkleden, kunnen we eindelijk beginnen,' zei hij lachend.

Met een hart dat door mijn borstkas fladderde als een pas gevangen vogel in zijn kooitje, zat ik tegenover Trops, de lier op mijn blote knieën. Zijn donkere poseerblik rustte ergens ter hoogte van mijn neusbrug en was vrij angstaanjagend, alsof hij werkelijk elk moment op kon vliegen om me aan een speer te rijgen, zoals de echte Saul. Er waren echter andere blikken die me meer hinderden.

'Houd toch op met mokken over die krant,' zei Bosie tegen Frank Harris. 'Je krijgt wel weer een baan bij een andere en alles zal goed komen.'

'Het is niet alleen dat, het is de ongehoorde onrechtvaardigheid!' wierp meneer Harris tegen met de koppigheid van iemand die niet getroost wilde worden. Hij was, zo bleek het, ontslagen als hoofdredacteur van de Fortnightly, omdat een van zijn journalisten het in een artikel opgenomen had voor een Franse anarchist die met één bom acht mensen gedood had. Dit ging in een stad als Londen, waar anarchie als een van de voortekenen van het einde van de wereld werd gezien, net iets te ver. Dus was de hoofdredacteur, verantwoordelijk voor dit schandaal, de laan uitgestuurd.

'Het gaat erom dat de waarheid niet geschreven mag worden! Waar in dit vervloekte land mag een eerlijk, openhartig man zijn stem laten horen? Godallemachtig!'

Meneer Harris was opgestaan en zwaaide dramatisch met zijn armen alsof hij een menigte wilde toespreken. 'Dit verdomde, verloren, hypocriete Engeland, dat zijn profeten vermoordt, dat... Nee, naar de hel met die profeten! Zijn dichters, zijn journalisten, zijn kunstenaars, zijn leidsmannen... die worden vermoord!'

Bosie zat op zijn stoel te hikken van het lachen. 'Alsjeblieft, Frank, ga naar Hyde Park en ga daar op een sinaasappelkrat staan. Misschien krijg je een menigte op de been die groot genoeg is om de Houses of Parliament mee te bestormen!'

Meneer Harris deed zijn mond open, ongetwijfeld om die opzwepende redevoering hier af te steken, maar Robbie was hem voor: 'Waarom zouden wij geen krant beginnen? Er zit hier toch zeker genoeg talent om dat te doen?'

'Wat opwindend!' riep Lilian, opverend van haar stoel, uit. 'Wat zou je erin schrijven?'

'Wel, Max en ik zouden beeldende kunst en literatuur voor onze rekening kunnen nemen. Boekrecensies, verslagen van tentoonstellingen, interviews met kunstenaars, af en toe eens een eigen literaire bijdrage...'

'Ik zou een rubriek over tuinieren kunnen bijdragen!' stelde Lilian voor.

'Natuurlijk,' zei Bosie sarcastisch, 'geen enkele zichzelf respecterende krant is compleet zonder een goede tuinrubriek.'

Ik hoorde Trops in zijn baard grinniken. Lilian voelde zich echter aangemoedigd. 'Jij zou poëzie kunnen schrijven,' zei ze tegen Bosie.

Robbie nam het idee over: 'Ja, Bosie, jij zou onze huisdichter kunnen zijn. Met poëtisch commentaar op actuele gebeurtenissen. Je zou iedereen tegen je in het harnas jagen en ons rechtszaken bezorgen!'

'Dat zou verkopen,' zei meneer Harris, die langzaam weer een beetje begon bij te komen.

'En Augustus zou een eigen column kunnen krijgen: De Bizarre Gewoonten en Tradities van de Engelsen, Gezien door Buitenlandse Ogen.'

'Uitstekend, uitstekend, maar waar blijft het wereldnieuws in dit alles?' vroeg Frank Harris.

'O, wie geeft er nu iets om wereldnieuws!' riep Bosie uit. 'Als de lezers het er per se in willen hebben, verzinnen we het wel zelf!'

'Dat zou een uitdaging zijn,' mijmerde Robbie. 'Een alternatieve wereld-geschiedenis, gezien door onze eigen ogen.'

'Met alle politici en wereldleiders zo knap als Alexander de Grote!'

'Atletiekwedstrijden als op de Olympus!'

'Frans als wereldtaal!'

'Of Grieks!'

'Uitgevers die publiceren wat je hen toezendt.'

'En niet eerst alle omstreden passages schrappen.'

'Louter blonde jongens op Piccadilly.'

'Paradijs!'

'Zouden we er geen feuilleton in moeten plaatsen?' peinsde Li-lian, die het afgelopen gesprek gevolgd noch begrepen had.

Meneer Harris nam een flinke slok whisky. Waarschijnlijk werd het beeld dat er hier van zijn toekomstige krant geschetst werd hem even te veel. 'Jullie weten ongeveer net zo veel van het uitgeven van een krant als de Paus van damesondergoed,' was zijn oordeel.

Iedereen lachte en Bosie spreidde de speelkaarten voor zich uit en liet ze dansen als een professionele pokerspeler. 'Je hebt ongelijk, Frank. Wij kunnen alles wat we maar willen. En als we van onze krant een succes willen maken, dan wordt het een succes! Dat is onvermijdelijk.'

'Ik zou het feuilleton kunnen schrijven.'

Een zachte, maar beslist uitdagende stem had opgeklonken. Alle mannen draaiden zich om naar het meisje aan de rand van de kring, sommigen meer geïnteresseerd dan anderen. Imogen zat kaarsrecht op haar krukje, alsof ze door een boze lerares voor straf voor het bord was gezet.

'Ik zou een feuilleton kunnen schrijven,' herhaalde ze.

'Natuurlijk, liefje. Dat zou erg leuk zijn,' zei Lilian vaag.

'Ik kan het. Ik heb het al bijna af.' Imogens hoofd was rood van verlegenheid of verontwaardiging. Ze was aan een waagstuk begonnen. Bonny Reilly zou haar debuut maken in kunstenaarskringen. Ik zag Vincent naar zijn nichtje kijken, bezorgd alsof hij haar dit eigenlijk afwilde raden.

'Jij moet het lezen,' zei Imogen en duwde de schrijfmap in de richting van Bosie. Hij keek het kleine meisje spotlachend aan, zoals hij alle kleine meisjes aan zou kijken. Ik snapte niet dat Imogen het verdragen kon.

'En wie ben jij, kind? De nieuwe George Sand?'

Imogen zweeg.

'Weet je niet wie dat is? Een Franse schrijfster die zich kleedde als een man en meer minnaars had dan knopen aan haar jas. Ze schreef alles wat ze op haar hart had. Ze was een Amazone.'

Hij hield de map vast, terwijl Imogen hem ook nog stevig in haar vingers geklemd hield.

'Ben jij ook zo'n Amazone?'

'O, doe toch niet zo mal, Alfred! Ze is een keurig meisje, onze Imogen.' Lilian schudde lachend haar hoofd. 'Het zijn maar malle meisjeskuren. Stuart en ik moedigen het niet aan, moet ik zeggen.'

'Als er één manier is om onze Bosie iets te laten doen, is te zeggen dat hij het maar beter kan laten,' waarschuwde Robbie haar.

En hij had gelijk. Bosie had de map aan Imogens verkrampte vingers ontfutseld en legde hem nu met gemaakte ernst voor zich. Als ik iets hadden kunnen doen om hem te stoppen, had ik het beslist gedaan, maar ik had van Vincent strenge instructies gekregen beslist niet te bewegen. Het was niet alleen Imogens ziel en zaligheid die daar voor hem lag, ook de mijne. Ongetwijfeld was dit een van Hogerhand georganiseerde manier om me te straffen voor de diefstal van Vincents dagboek. En het allerafschuwelijkste was: ik wist zeker dat Bosie zou lachen.

Robbie en hij bogen zich over de schrijfmap als professoren die een examenwerk bekijken. Ze fronsten hun wenkbrauwen en trokken rimpels in hun neus. Ik zag Trops rood aanlopen van de bulderlach die aan zijn samengeknepen lippen wilde ontsnappen. Af en toe schudden de beide examinatoren hun hoofd en zeiden: 'Tss, Bonny', 'O jee, o jee' of'Dat arme meisje toch!'

Imogen had ondertussen heel goed begrepen dat ze het mikpunt van een grap geworden was. Ze zat op haar kruk of ze in de aarde weg wilde zinken, of hen als een kat met uitgeslagen nagels aan wilde vliegen. Ik wist dat dit het ergste was wat haar kon overkomen: in haar eer gekrenkt te worden. Vincent wierp boze blikken in de richting van Robbie en Bosie, maar die hadden te veel lol om het op te merken.

'Heel aangrijpend,' zei de laatste, terwijl hij de lachtranen van zijn wangen veegde, 'die scène waarin ze gearresteerd wordt voor de diefstal van dat parelsnoer.'

'Ik moest bijna huilen toen ze haar gewonde aanbidder naar het ziekenhuis afvoerden,' verklaarde Robbie met haast geloofwaardige ontroering.

Imogen beet op haar lip en zag eruit alsof zij werkelijk in tranen uit zou kunnen barsten. 'Jullie lachen me uit!'

'O nee, nee!' zei Robbie, terwijl hij zijn wenkbrauwen optrok.

In Trops' mond vond een soort explosie plaats.

Imogen stond op.

'Nee, nee, wacht. Hier is een passage die ik werkelijk goed vind.' Bosie hief zijn hand op en las voor: 'Bonny Reilly liep door de helverlichte straten van Londen, haar hoofd gebogen om de blikken niet te hoeven zien die eerst naar de twee mannen in uniform getrokken werden en daarna naar haar, de misdadigster die de wereld niet in de ogen durfde te kijken, En zo kwam het dat ze, op die laatste avond van vrijheid, Londen niet zag als een parelsnoer van lichtjes, lampen, sommige groen, zoals de flakkerende gaslantaarns, andere fel-wit, zoals de elektrische lampen boven Piccadilly Circus. Ze zag haar eigen weerspiegeling niet in de etalageruiten, die reusachtige, ijdele spiegels, waarin heel Londen zich zou kunnen bewonderen als het dat zou willen. Bonny Reilly wilde het niet. Ze wilde niet zien wat ze geworden was.

Dit is heel behoorlijk,' oordeelde hij. 'Het doet me denken aan een gedicht dat ik over Londen geschreven heb. Er komt een passage in voor waarin de duizenden straatlantaarns van de stad de sterren uitdagen hun schijnsel te doen verbleken met hun gouden licht. Het heeft dezelfde sfeer. Nachtelijk Londen. Lampen. Klatergoud. Loopt u vaak 's nachts door de straten, juffrouw Imogen?'

Imogen zag er nu uit alsof ze klaar was hem te verscheuren. Lilian keek haar glimlachend aan en zag blijkbaar voor spel aan wat bittere ernst was.

'Ik heb dit niet geschreven. Adrian Mayfield heeft het geschreven!'

Ik voelde iets in me knappen, breken, scheuren, terwijl de sprookjesblauwe ogen van Imogen naar mij schoten.

Het was waar. Dit was een van de passages die ik had bijgedragen, de couleur locale van de zelfkant die Imogen onmogelijk kon kennen. En de woorden deden inderdaad denken aan de poëzie waar Bosie het over had. We kenden allebei de straten van nachtelijk Londen, Bosie en ik. We deelden iets. Iets onbeduidends en ontzettend belangrijks. Een paar beelden, een paar woorden, een geheim leven. Ik wist dat hij nu iets tegen me zou gaan zeggen en voelde me alsof ik zou stikken.

Alsjeblieft, dacht ik, negeer me. Zwijg. En tegelijkertijd: kijk naar me, laat me voor één keer eens weten dat je me ziet,

'Van jou?' vroeg hij.

Ik knikte, met een domme open mond, lucht happend als een vis op het droge.

'Schrijf je vaker?'

Ik vond mijn stem terug. 'Niet vaak. Ik schrijf de passages over Londen in Imogens verhaal. Ik houd van Londen. Ik schrijf er graag over.'

Hij glimlachte. Hij was mooi. Veel te mooi.

Ik houd van jou, dacht ik.

'Je zou eens een kort verhaal of een gedicht moeten schrijven, gewoon om het te proberen.'

Ja, Bosie, ik zou jou gedichten willen schrijven. Belabberd slechte gedichten vol rozen en cupido's en gebroken harten. Eindigend met 'liefs' en 'heel veel kussen'.

'Waarom zou je van hem een schrijver of dichter willen maken? Als het nu nog journalist zou zijn... In de journalistiek zou hij tenminste nog zijn geld kunnen verdienen.'

Het was het eerste wat Vincent gezegd had sinds hij aan het schilderij was begonnen. En het klonk dermate zuur dat we er allemaal van opkeken. Ik vergat het gebod stil te zitten en draaide me naar Vincent toe. Hij keek kwaad, chagrijnig, geïrriteerd. Ik was even bang dat ze ruzie zouden gaan maken. Maar waarom? Bosie was degene die met grote regelmaat explodeerde, niet Vincent. Ik kon niet bedenken wat we gedaan konden hebben om hem boos te maken.

'En waarom zou hij zijn geld niet kunnen verdienen als dichter? Jij leeft van je schilderijen. Oscar van zijn toneelstukken.'

Ik raadde het antwoord dat op Vincents tong klaar lag: 'En jij, jongeman, jij leeft op andermans kosten.' Gelukkig zei hij het niet. Maar wat hij wel zei, was op een andere manier akelig: 'Wat ik bedoel is dat hij noch de opleiding, noch de achtergrond heeft om dichter te worden. Hij is een jongen uit de volksbuurten, Al-fred. Hij heeft waarschijnlijk maar een dozijn boeken gelezen en nog nooit een museum bezocht. Hij heeft geen benul van stijl, zinsbouw, woordritme, spelling, cultuur. Dat zou je hem eerst allemaal moeten bijbrengen.'

Als Imogen dacht dat ze daarnet vernederd was, kon ik haar vertellen dat dat nog niks voorstelde. Niets, absoluut niets was erger dan in zulke beschaafde woorden verteld te worden dat je dom en volks was. Ik voelde de woedende schaamte op mijn wangen branden en kon niet begrijpen dat Vincent zoiets gedaan had.

'En waarom zou hij het niet kunnen? Je kent John Gray toch ook? Dat moet haast wel. Oscar nodigde hem vroeger regelmatig aan zijn tafel in het Café Royal. Nou, zijn vader was timmerman. Ik bedoel, nu vraag ik je! Maar ondanks dat heeft Oscar toch een dichter van hem gemaakt.'

'Die jongen was buitengewoon intelligent. Hij studeerde talen, muziek en schilderkunst in zijn vrije tijd. Zulk talent is zeldzaam.'

'Zo bijzonder was hij nu ook weer niet,' mompelde Bosie terzijde en nam het pak kaarten weer op.

Het leek er even op dat hij een einde aan de halve ruzie wilde maken door Vincent te negeren, maar omdat dat niet zijn stijl was, besloot hij nog één opmerking te maken: 'Jij zou nog geen waar talent herkennen als het je op een zilveren schaaltje aangeboden werd, Farley.'

Dat was bijna te veel. Ik dacht even dat Vincent zijn kwast neer zou gooien en het atelier uit zou lopen, maar hij beheerste zich, haalde zijn schouders op en ging weer aan het werk. Maar ik had hem nog nooit zo dicht bij een woede-uitbarsting zien komen als nu.

Het was me een raadsel wat de oorzaak geweest kon zijn. Hun woorden waren geen aanleiding genoeg geweest. Het moest iets zijn wat achter die woorden lag. Een verborgen angel die ik niet kon zien.

Lilian probeerde de vrede te herstellen door gezellig glimlachend rond te kijken, alsof dit een theekransje was.

'Iemand nog wat... wijn?' vroeg ze, na geconcludeerd te hebben dat er op het hele terras geen theepot te bekennen was.

'Geef maar wat aan Vince,' zei Bosie. 'Misschien komt het zijn oordeelsvermogen wel ten goede. Alhoewel, ik weet het niet. Ik heb hem nog nooit dronken gezien.'

Robbie stootte hem aan. 'Vooruit, Bosie, laat hem met rust. Als je het mij vraagt...' Hij boog zich naar hem toe en fluisterde hem iets in het oor.

Bosie deed geen moeite om zijn lachen in te houden. 'O nee, dat verzin je! Ik geloof er geen woord van, Robbie. Meen je het?'

Robbie hield zijn gezicht, op zijn mondhoeken na, in de plooi en knikte ernstig, als een klein aapje.

Bosie gooide de kaarten over zijn schouder, zodat ze als de dienaren van de Rode Koningin uit Alice in Wonderland op de wind dwarrelden, en strekte zijn hand uit naar een glas wijn. 'Prachtig! Ik vind het prachtig!' lachte hij.

Vincent negeerde hem toornig, alsof hij heel goed wist dat er over hem gepraat werd. Ik had geen medelijden met hem. Om de een of andere reden had hij me een lelijke streek geleverd en Bosie de sprookjesprins had het voor me opgenomen. Het was niet moeilijk om partij re kiezen. Ik hoopte dar hij nog een keer mijn kant op zou kijken, maar dat deed hij niet. Tijdens wat er nog over was van de poseersessie, werd ik genegeerd als een stuk meubilair, terwijl de mannen op het terras de glorieuze toekomst van Frank Harris' nog te verwerven krant bespraken, plus alle journalistieke avonturen die ze zouden beleven.

Aan het eind van de ochtend dreef er wat sluierbewolking over, die de zon op een aangename manier temperde, en de actievere leden van het gezelschap kregen zin om iets te gaan doen.

'We zouden in het park kunnen gaan rijden,' stelde Bosie aan Frank Harris voor.

'O... ik weet wat: laten we tennis gaan spelen!' riep Lilian uit.

Trops, die zich weer in zijn daagse kostuum had gehesen, kreunde. 'Alsjeblieft, Lilian, mijn dokter heeft me alle gezonde beweging verboden en me een streng dieet van acht glazen wijn per uur voorgeschreven. Als ik me daar nier aan houd, komt mijn leven in gevaar.'

'Ik span me nooit in, tenzij ik het echt niet kan vermijden,' zei Robbie. 'Het' is een leefregel, een soort religieus principe. En je zou toch niet willen dat ik mijn geloof afval, hè?'

'Maar jullie doen toch wel mee?' vroeg Lilian aan Bosie en Frank Harris. 'Alfred, jij bent een geweldige speler. We zouden kunnen dubbelen: Frank met Vincent, jij met Imogen. Ze heeft nog nooit met een goede partner gespeeld. En ik zou kunnen dubbelen met...'

Ze keek de kring rond, maar Trops en Robbie schudden beslist hun hoofd.

'Heb jij al eens tennis gespeeld?' vroeg ze aan mij.

Tamelijk overdonderd schudde ik ook mijn hoofd. 'Nee, nooit. Ik ben vast goed waardeloos.'

'Nou, dat komt goed uit. Dat ben ik ook. Dus worden we ingemaakt en lacht iedereen ons uit en heeft medelijden met ons. Het wordt reuzeleuk.'

Voor één keer sloeg Lilians enthousiasme aan. De gasten die zich om hun kleren bekommerden, trokken zich een moment terug in het huis om zich in Vincents kleedkamer in geleende ten-niskledij te steken. Daarna begaf iedereen zich naar de tennisbaan, zelfs Trops en Robbie die respectievelijk de rollen van scheids en ballenjongen op zich hadden genomen. De enige valse noot was Imogen, landerig in de achterhoede.

De tennisbaan bij Camelot House was een met gaas afgezet rechthoekig grasveld, waarvan elke grasspriet door de tuinmannen met schaar en liniaal op dezelfde lengte geknipt leek te zijn. Er was een laag net over gespannen en in een klein schuurtje lagen rackets, ballen en smoezelige sportpetjes klaar. Er volgde een run om het beste racket te bemachtigen en tegen de- tijd dat we een van die idiote sportpetjes op onze kop hadden, was de stemming al dermate hilarisch dat de wrijving van daarnet vergeten leek.

Lilian en ik werden ingemaakt, zoals ze al voorspeld had. We speelden onze eerste partij tegen Bosie en Imogen en ik bracht meer tijd door met het springend en duikend ontwijken van ballen die met de snelheid van projectielen aan kwamen suizen dan met pogingen werkelijk raak te slaan. Bosie was een veel te goede speler om met Imogen te dubbelen en zij stond er dan ook werkloos bij te kijken terwijl hij met een 'Voor mij, Immie' of'Opzij, meisje' alle ballen voor haar neus wegmepte. Alleen bij de allereenvoudigste kreeg ze een kans en mikte die slapjes juist over het net, zodat Lilian en ik moesten rennen om ze te halen. De ballen die ik wel raak sloeg, haalden de vreemdste capriolen uit. Eén raakte Trops op de neus, zodat er ijs aangerukt moest worden, en een andere verdween onvindbaar in het struikgewas.

Tegen Vincent en Frank Harris hadden we wat meer kans, omdat ze ons wat meer kansen gunden, maar ook dat kon niet voorkomen dat we een smadelijke nederlaag leden. Zodoende waren Lilian en ik op klapstoeltjes getuige van de finale Douglas-Farley en Farley-Harris, met allebei onze eigen, geheime favorieten. Lilian klapte bij elk punt van Vincent net iets langer en ik volgde slechts de bewegingen van één speler op de baan. Van alle mannen die ik had leren kennen, wist ik dat ik hem het mooist vond, dat ik hem het liefst wilde hebben. Maar hij was zo onbereikbaar als de sterren. Nee, nog onbereikbaarder dan de sterren. Posh, zoals Bob, William en Nettles zijn soort noemden, dure lui. Hemelhoog verheven boven trash zoals wij. Maar, zoals meneer Taylor dat zo mooi zei, soms komen de sterren de goot bezoeken.

Ik zag Bosie de wedstrijd winnen en zijn racket in de lucht gooien, alsof hij net Wimbledon op zijn naam had geschreven. Daarna kwam hij naast me zitten, op een gietijzeren tuinstoeltje, als de vervulling van een onuitgesproken wens. Ik rook zijn zweet en zijn geurwater, een warme, zoete geur die me duizelig maakte. Bob had gelijk gehad. Hij rook lekker. Zelfs plakkend van het zweet.

'Je bent 'n behoorlijk goede speler,' zei ik om wat te zeggen te hebben.

'En jij een behoorlijk beroerde! Hoe was je naam ook alweer?'

'Adrian Mayfield,' antwoordde ik, blij dat het vandaag niet Charlie Rosebery was.

'O ja, Augustus z'n jongen.'

'Niet!' zei ik nogal luid.

'Vincent zal blij zijn dat te horen.'

'Hoezo?'

'Onze Gussie is slecht gezelschap. Heeft een naam. Net als ik overigens.'

'Dat weet ik,' zei ik zonder erbij na te denken.

'O ja, heus?' Hij deed alsof hij verbaasd was en haalde een hand door zijn blonde haren. Zijde en goud tussen slanke, blanke vingers. 'Vertel eens.'

Ik kon hem niet evenaren in brutaliteit door hem een onomwonden antwoord te geven. Niet met hem zo dicht bij me dat ik zijn prachtige jukbeenderen bijna aan kon raken.

'O, je weet wel. Mensen kletsen.'

'Interessant. Wat zeggen ze dan?'

Ik kon hem niet ontsnappen. Zijn ogen volgden de mijne, waar ze ook heen dwaalden. Naar het tennisracket aan zijn voeten, naar de wijnglazen die door Robbie van het terras gehaald werden, naar Imogens vingers, die geërgerd een vlek van haar jurk probeerden te wrijven, naar meneer Harris, die zijn snor opdraaide en Lilian een lang, heroïsch verhaal vertelde dat indruk op haar moest maken. Het was alsof Trops, Thomas en de anderen niet bestaan hadden en ik weer even groen was als op die morgen dat de eerste zijn kostuum was komen passen. Ik voelde mezelf rood worden.

'Kom op, niet terugkrabbelen. Wat zeggen ze? Dat het een schande is met wie ik mijn tijd doorbreng? Dat ik beter zou moeten weten en naar mijn vader zou moeten luisteren? Dat ik mijn jeugd vergooi? Dat ik me zou moeten vermannen en een fatsoenlijke carrière zou moeten kiezen?'

Elk woord was een uitdaging. Hij was één levende, levensgrote uitdaging. Een uitdaging aan alle mensen die hem wilden vertellen hoe hij zijn leven moest leiden.

Ik voelde me gedwongen hem te antwoorden, alsof ik onderworpen werd aan een kruisverhoor en geen andere keus had dan 'de waarheid en niets dan de waarheid' te vertellen.

'Dat zeggen ze allemaal,' zei ik, 'maar het kan me niks schelen.'

Mijn ogen schoten weg naar Vincent, die een fles wijn van Trops aanpakte en bijna op zijn overhemd morste. Bosie keek ook naar hem. Ik weet niet of zijn blik die van Vincent kruiste, of wat de aanleiding was, maar even later voelde ik zijn hand op mijn arm. Een nadrukkelijk aanwezige, zelfverzekerde hand, die op mijn huid drukte. Ik keek naar die hand, aristocratisch blank op mijn gebruinde vel. De prins en de bedelaar. Ik vroeg me af of Vincent ook keek, maar durfde dat niet te controleren. Ik wilde niet nog een keer aan zijn afkeurende blik onderworpen worden.

Je gaat me iets vragen, dacht ik, o God, sta me bij.

'Ben je geïnteresseerd in renpaarden?'

'Wat?' Van alle mogelijke vragen... was dit absoluut de meest onmogelijke. 'Renpaarden?'

'Ja, renpaarden. Een kennis van mij heeft net een nieuwe hengst aangeschaft en heeft gevraagd of ik ernaar wil kijken. En er misschien op rijden. Zou je mee willen?'

Ik deed mijn mond een paar keer open en dicht voor er geluid uit kwam. 'Ja, natuurlijk.' Een afdaling in de krater van de Etna was met hem een prettig uitstapje geweest.

'Afgesproken. Heb je morgen iets te doen?'

'Nee, niets.'

Op het gebruikelijke theekransje in Little College Street na dan. De groeten! Ze dronken maar thee zonder mij.

'Geweldig! Weet je, ik ben gek op de paardenrennen. Maar Oscar zegt dat zulk ordinair volksvermaak mij onwaardig is. Maar hij zegr zoveel, hè? Weet je dat ik erbij was toen.

De rest van de morgen verstreek in hemels, zorgeloos gepraat over paarden, derbywinnaars en bookmakers, waarbij ik mijn nederige afkomst vergeten kon, omdat ik er net zo veel van afwist als hij. We hadden het over Captain Roddy Owen die in 1892 de Grand National won op Father O'Flynn, een overwinning die pa maar liefst negen pond opleverde, over Derby Day, de dag dat heel de natie stil lag voor de paardenraces en lord en fabrieksarbeider samen dronken en gokten alsof de wereld op zijn kop stond. Maar ook over de races die Bosies vader, de markies, in zijn jonge jaren gewonnen had. Een indrukwekkende rij prestaties waar Bosie als een trotse zoon over kon opscheppen, omdat het langgeleden was en alle gebeurtenissen van langgeleden nu eenmaal als vanzelf een gouden glans krijgen en je soms het heden doen vergeten.

Toen Palmtree aankondigde dat de lunch geserveerd was en bleek dat ik niet was uitgenodigd, ging ik naar huis zonder afscheid te nemen van Imogen of Vincent. De eerste had het nog te druk met mokken, de tweede begon snel een gesprek met Frank Harris toen ik zijn kant op keek. Onder andere omstandigheden had ik het ongetwijfeld vreselijk gevonden, maar nu kon ik alleen maar denken 'aan de dag paradijs die me beloofd was, en die alles wat er de afgelopen weken gebeurd was, onbelangrijk maakte, zelfs de onheilspellende blik die Palmtree me had toegeworpen toen ik me bij zijn verschijnen haastig uit de voeten had gemaakt. Het was alsof ik voor de allereerste keer verliefd was, schaapachtig en onschuldig verliefd, zoals meisjes als Imogen dat waren, voor wie een kus het absolute einde was, net zo verrukkelijk, zoet en onweerstaanbaar als een chocoladebonbon. Maar ik wist dat ik meer wilde dan alleen een kus. Ik wilde hem helemaal. Met huid en gouden haar. Wat er ook van zou komen.

XXVIII

Dodelijke verveling en dodelijke ziektes — Pa

bezweert de drankduivel — Dromen op

Westminster Bridge — Een zelf

opgelaten luchtballon

De rest van de middag bracht ik door met op mijn horloge kijken en het tellen van de uren die ik nog moest wachten voor al mijn dromen ten lange leste in vervulling zouden gaan. Ik drentelde door Hyde Park en verveelde me zo intens dat ik me afvroeg of er weleens iemand van verveling doodgevallen was. Zo niet, dan zou ik vast de eerste zijn. Om mezelf wat afleiding te geven, besloot ik dat ik nog weleens bij pa langs kon gaan. Het was tenslotte vier maanden geleden dat ik hem voor het laatst gezien had en er was in die tussentijd veel gebeurd, waarvan ik hem het meeste overigens niet zou vertellen. Maar het zou leuk zijn hem weer eens te zien, samen te drinken en te praten, zonder de verwijten die ik bij ma te horen zou krijgen.

Dus pakte ik de omnibus richting Southwark, in de hoop dat hij daar nog steeds met Waker en Leo in zijn kamertje zou hokken.

Toen ik op de deur met het naambordje geklopt had, was het tot mijn verrassing Mary Ann die opendeed. We stonden elkaar even aan te gapen en ik realiseerde me hoe ik in de afgelopen maanden veranderd moest zijn. Mijn haar was weer gegroeid en deze keer geknipt door een kapper die wist wat hij deed. Ik droeg mijn mooie kleren nu met de air van iemand die wist hoe hij zulke kleren dragen moest.

'Adie!' zei ze, zacht en verbaasd, alsof we elkaar na jaren weer terugzagen.

Ik was me er pijnlijk van bewust hoe onzinnig mijn wens dat alles bij het oude mocht blijven die middag in Hyde Park geweest was. De dingen waren nu al veranderd. Onherstelbaar.

'Is pa er, Mary Ann?' vroeg ik, even zacht als zij. Ik zag haar blauwe kraaltjes glimmen in het donker van de kamer.

'Ja, hij is er. Kom binnen, Adie.'

Ze deed een stap opzij om me binnen te laten, zo stil dat ik meteen wist dat er iets mis was. Had pa het voor elkaar gekregen zich het graf in te zuipen?

Maar nee, hij zat aan tafel, min of meer rechtop, met een fles goede Franse wijn voor zich, ongetwijfeld een cadeautje van Mary Ann. Dat hij in tranen was, verontrustte me niet. Er was niet veel nodig om bij pa de sluizen open te zetten. Zijn waterige ogen dreven langs het jasje van mijn pak en mijn keurig gekapte haar.

'Adie, de hemel zij gedankt dat jij tenminste goed terechtgekomen bent!' jammerde hij.

Ik liep naar de tafel en ging tegenover hem zitten. Ik had het hart niet om hem tegen te spreken. Mary Ann kwam muisstil achter de derde en laatste stoel staan. Het was Leo's stoel, die wiebelde. Ze ging niet zitten. Het viel me op dat zij wel bezorgd keek.

'Is er iets, pa?'

Hij haalde snotterend zijn neus op. 'O, Adie, wat moet ik zeggen? Dat, het m'n straf is, m'n welverdiende straf. Na alles wat ik jullie misdaan heb: jou, je moeder, arme, kleine Mary Ann. Arme, arme kleine Mary Ann!'

En hij jankte als een geschopte hond. Ik keek vragend naar Mary Ann, maar zij schoof alleen ernstig de fles naar hem toe. Hij greep hem vast en dronk met lange, slobberende slokken, terwijl een straaltje rode wijn langs zijn kin en hals onder zijn smoezelige boordje verdween. Hij was er absoluut slechter aan toe dan toen ik hem verlaten had. Ik probeerde medelijden met hem te hebben en me niet alleen te ergeren.

'Wat is er met 'm?' vroeg ik aan Mary Ann, maar ze kreeg niet de kans te antwoorden.

'Het is de drank! Ik heb altijd geweten dat die me te gronde zou richten! Mij, m'n huis, m'n gezin! Wat is een man die niet voor z'n gezin kan zorgen? 'n Lapzwans, 'n slappeling, geen kerel! O, als ik mijn plicht toch maar gedaan had! Vergeef me, Mary Ann!' Hij liet zijn hoofd op de tafel vallen en greep snikkend haar hand. 'Lief kind, vergeef me. Lieve Heer, vergeef me.'

Ik kreeg er genoeg van. 'Pa!' riep ik hem tot de orde. 'Wat-is-er-in-godsnaam-aan-de-hand ?'

'Mijn lieve, mooie meisje, ze is doodziek!'

Ik keek naar Mary Ann. Ze zag er niet ziek uit. Maar ze lachte ook niet weg wat pa gezegd had. 'Is dat waar? Ben je ziek?' vroeg ik aan haar.

Ze haalde haar schouders op. 'Ik weet het niet. Ik voel me de laatste tijd niet goed. Altijd moe. En mijn stem gaat achteruit. Meneer Edwardes heeft me een paar dagen vrij gegeven. Hij zegt dat ik eens naar een dokter moet gaan. Het zouden mijn longen kunnen zijn.'

Ze zei het heel rustig, maar ik kon aan haar ogen zien dat ze zich ongerust maakte, vooral bij die laatste woorden. Ik herinnerde me nu weer waar die blauwe kralen voor waren. Ze werden in Oost-Londen bij honderden verkocht door heksachtige oude vrouwtjes die smalle winkeltjes dreven, vol hoefijzers, versteende haaientanden, kattenvellen, liefdeselixers en andere magische middeltjes. Een blauw kralensnoer zou je beschermen tegen bronchitis en kostte maar één halfpenny. In onze straat had zo'n beetje elk meisje zo'n kralensnoer gedragen. En meer dan een paar waren ermee begraven.

'Is het ernstig?' vroeg ik en dacht aan Aubrey.

'Hoe kan ik dat nu weten? Ik ben geen dokter,' antwoordde Mary Ann, te kribbig om me gerust te stellen.

'Het kan wel tuberculose zijn,' jankte pa tussen twee grote, slobberende slokken wijn door. 'Al die jonge meisjes halen de tering in het theater: de slechte lucht, de tocht, de koude kleedkamers ... Ik wist het. Ik heb ze zien verleppen als blommetjes. Maar toch heb ik m'n eigen meisje laten werken tot ze d'r bij neerviel! O, God helpe me, Adie!' Hij pakte mijn arm en drukte zijn snotneus in de stof van mijn jasje. Ik liet het walgend toe.

'Maar het hoeft toch geen tuberculose te zijn?' vroeg ik, wanhopig in mijn hoofd naar andere, relatief onschuldige longziekten zoekend. Het waren er niet veel. 'Je kunt toch ook gewoon kortademig zijn. Of... of...'

'Gisteren na de voorstelling heb ik bloed opgegeven,' zei Mary Ann vlak. 'Ik moest hoesten en toen kwam er opeens bloed in mijn mond.'

Ik voelde me koud worden bij deze korte, simpele mededeling. Mary Anns droom, haar mooie rooie luchtballon, leek opeens losgeraakt te zijn en boven onze hoofden in de eindeloze hemel te verdwijnen. Ik keek hem na met het gevoel dat niet de ballon, maar ik steeds kleiner werd. O nee, dit kon niet, dit kon niet. Ik kon het niet verdragen nog een droom te zien verdwijnen: Camelot House, Vincent, Imogen, de illusie dat hun huis het mijne was, mijn knappe, grote zus, die zonder twijfel de grootste ster van het Londense variététheater zou worden... Als Mary Ann haar dromen al niet kon verwezenlijken, wie kon het dan wel?

'O, Mary Ann,' zei ik alleen maar.

Ze bleef staan achter de stoel, zo kaarsrecht als ma ook kon staan, maar als ik goed keek, zag ik dat ze van boven tot onder trilde. Ze was bang, maar omdat ze Mary Ann Mayfield was, zou ze daar nooit voor uit willen komen. Mary Ann Mayfield was voor de duvel en z'n ouwe moer nog niet bang.

'Ik ga naar de dokter, overmorgen,' zei ze. 'Zou je met me mee willen gaan, Adie? Ik wil het ma nog niet vertellen.'

Tuurlijk ga ik mee,' zei ik.

Pa haalde luidruchtig zijn neus op. 'Ik zou met haar mee moeten gaan,' hoorde ik hem in de flessenhals mompelen. 'Ik zou mijn kleine meisje terzijde moeten staan, maar.

Hij zette plotseling grote ogen op, alsof hij de wijnfles voor zich voor het eerst in zijn ware gedaante zag. ' 't Is die verdomde drankduivel!' schreeuwde hij. 'Ga weg van mij, Satan!' En hij pakte de fles en smeet hem tegen de muur. Hij spatte in een roze-zwarte explosie van wijn en glas uiteen. Het was een mooi, dramatisch gebaar, een acteur waardig.

Pa strekte een bezwerende vinger naar de scherven uit. 'Nooit, dat zweer ik, nooit zal er nog 'n druppel over m'n lippen komen! God is mijn getuige! Ik heb ingezien hoe zondig mijn leven was en vanaf vandaag zal ik het in dienst stellen van Jezus, onze Heer. Adie...' Hij keek verdwaasd de kamer rond. 'Waar is m'n jas?'

Ik wees naar zijn bed dat bezaaid lag met kledingstukken en lege flessen Brass Ale.

Pa griste zijn jas ertussenuit als een gouvernante haar leerling uit een gezelschap van beroepsgokkers. Nadat hij de jas om zijn schouders had gegooid, smeet hij de bierflessen één voor één het raam uit, wankelde daarna plechtig naar de deur en wendde zich tot Mary Ann.

'Wees gerust, m'n lieve kind, je vader zal voor je zorgen. Ik zal de beste dokters voor je regelen, de beste verpleegsters, de beste medicijnen. Ik zal alles voor je betalen, elke penny sparen. Maak je geen zorgen, lieverd, papa zal het regelen.'

En daarmee stapte hij naar buiten.

'Wacht! Waar ga je heen?' riepen wij.

'Het Leger des Heils,' was het verrassende antwoord.

We keken elkaar aan. 'Hij komt niet verder dan het eerste café,' zei Mary Ann.

Mary Ann en ik leunden over de leuning van Westminster Bridge, hand in hand als twee aapjes in de Zoo. We praatten over van alles, behalve over de dingen waar we ons zorgen over maakten.

'Ik ben verliefd,' vertelde ik haar. 'Ze heeft blond haar, zo blond als de zomer, en als ze voorover buigt, valt het voor haar ogen.'

Mary Ann kneep in mijn hand, terwijl ze afwezig naar een vrachtschuit keek die onder de brug door gleed.

'Kleur ogen?' vroeg ze.

'Blauw natuurlijk, het mooiste blauw dat je ooit gezien hebt. Als ze je aankijkt, doen ze je pijn, die ogen. Ze zijn zo prachtig, en zo scherp. Alsof ze verwacht dat je haar pijn zult doen en zeker weet dat zij jou pijn zal doen.'

Het was een accurate beschrijving van de ogen die ik nu al een paar dagen voor me zag, al behoorden ze aan iemand anders toe dan het meisje dat ik voor Mary Anns bestwil en de mijne verzonnen had.

'Gos, ze moet wel aanbiddelijk zijn,' zei ze.

'Ja,' verzuchtte ik, 'dat is ze.'

'Hoe heet ze, Adie? Wat is haar naam?'

Hier had ik op gerekend. Ik had een antwoord bedacht dat Mary Ann tevreden zou stellen, zonder haar werkelijk iets te vertellen.

'Dat mag ik niet zeggen. Niemand mag het namelijk nog weten van ons, snap je?'

Mary Ann zette grote ogen op. 'Oóó... is ze...'

'Van adel,' vulde ik aan. 'Haar vader is een Schotse markies.'

'En ze houdt van jou? O, Adie, dat lijkt wel iets uit een sprookje! Of een liefdesroman!'

Ik knikte, het betreurend dat wat ik mijn zus vertelde maar een verzinsel was, maar tegelijkertijd blij dat ik het verzonnen had. Het was een nieuwe droom. Een zelf opgelaten luchtballon.

'En spreken jullie ook stiekem met elkaar af? In het park? Of buiten de stad? En ga je haar van huis ontvoeren om te trouwen in Gretna Green?'

Alle plots van alle flutromannetjes die Mary Ann ooit gelezen had, borrelden in haar hoofd op. Ik concludeerde opgelucht dat ze zichzelf nu even vergeten was.

'We hebben morgen een afspraakje,' vertrouwde ik haar toe. 'We gaan paardrijden.'

'O! Dat is romantisch! Maar Adie... jij kunt toch helemaal niet paardrijden?'

Dat was waar. Ik had de mogelijkheid nog niet overwogen dat ik ook op een paard gezet zou worden en een modderfiguur zou slaan. Er bestond geen twijfel over dat ik dan door twee mooie blauwe ogen en een nog mooiere mond genadeloos uitgelachen zou worden.

'Ik heb heus wel 'es op 'n paard gezeten,' zei ik om me niet te laten kennen.

'Op die ouwe knol van de schillenboer! Dit zijn echte rijpaarden, Adie. Peperdure volbloeden. Daar moet je op leren rijden, anders gaan ze d'r met je vandoor.'

'O, dat is leuk.'

Ik dacht aan de paarden die we gingen bekijken. Geen rijpaarden, maar racepaarden. Hopelijk waren ze te kostbaar om door jan-en-alleman bereden te worden.

'Denk je dat ik toch een kans maak?' vroeg ik. 'Ondanks dat ik niet kan paardrijden?'

Mary Ann ging rechtop staan, met haar vuisten gebald op de stenen leuning van de brug, en zoog haar longen vol lucht. Voor het eerst deed ze me echt aan ma denken.

'Als je 'n kans krijgt, moet je 'm altijd pakken, Adie. Grijpen, graaien en stevig vasthouden, dat moet je doen. Voordat iemand anders het doet. Want wachten op 'n tweede kans duurt veel te lang.'

Het was het moment voor huis-, tuin- en keukenwijsheden als deze:' 't Leven is hard voor mensen als wij', 'Help uzelf, zo helpe u God.' Ik wist heel goed wat Mary Ann bedoelde. Voor wie uit Oost-Londen kwam, waren er altijd maar een paar kansen. Een paar kansen om op de bus te springen en er nooit meer terug te komen. Voor Mary Ann was de grote kans het theater geweest. Ze had hem gegrepen, met beide handen, maar ze had hem niet vast kunnen houden.

Ik keek naar mijn grote zus en wilde mijn arm om haar heen slaan, maar ik deed het niet. Ik wist dat ze zou gaan huilen en ze haatte het om te huilen. 'Het komt wel goed, Mary Ann,' zei ik daarom maar.

'Ja, natuurlijk komt het wel goed,' zei ze met net zo weinig overtuiging als ik.

Over onze hoofden vloog een meeuw die een kreet slaakte die over drie mijlen lege oceaan leek te komen.

XXIX

Een ander Engeland — Romantiek en paardenpraat

— Galop! — Een geleend jasje — Een

middag in de hemel

Je kon geen avondjasje dragen als je naar paarden ging kijken, en flanel was ook uit den boze. Het moest iets keks en zwarts zijn, voor bij een rijbroek en leren laarzen, of iets sportiefs als een Norfolk-jasje, dat je ook op de fiets kon dragen.

Na een kritische, maar vrij vruchteloze inspectie van mijn garderobe, had ik iets gevonden wat erop leek: een jasje van grijze t weed dat ik eens van Alfred Wood geleend had en vergeten was terug te geven. Het was een tweedehands exemplaar, uitgelegd waar het maar uitgelegd kon worden, maar het kon ermee door, zodat ik in elk geval niet het risico zou lopen mezelf meteen voor gek te zetten door verkeerd gekleed te zijn. Hoe ik het paardrijd-probleem op zou lossen, zag ik nog wel. Ik kon altijd een blessure voorwenden.

Ik bekeek mezelf in de spiegel en was niet ontevreden. Ik had in de afgelopen maand aan goede tafels gegeten en zag er niet langer uit als de dood van Pierlala. Ik kon ermee door: geen volbloed, maar ook geen schillenpaard.

'Let op, Mary Ann, ik ga m'n droom vangen,' zei ik, alsof her een belofte was die ik aan haar gedaan had. Dat het in werkelijkheid een droom was voor mijzelf alleen, maakte niets uit. Zolang een van ons er maar één had om te bewijzen dat dromen bestonden. Want ik was als de dood dat dat niet zo zou zijn.

Het eerste wat ik moest constateren, was dat Bosie zich niets van de kledingregels voor een gelegenheid als deze had aangetrokken.

Hij droeg een flanellen vrijetijdspak en een strohoed, die hem op een schooljongen tijdens een uitstapje deden lijken — vrij onweerstaanbaar eigenlijk — en fronste zijn wenkbrauwen toen hij mijn uitgelegde tweedjasje zag.

Mijn tweede constatering was dat ik vandaag behandeld zou worden als het sloofje van de eerste de beste kostschool: een soort onbetaalde bediende die beurtelings, en met grote grilligheid, de rollen van maatje en blanke slaaf kreeg toebedeeld. Onderweg werd ik twee keer uit de taxi gezet, één keer om een krant te kopen en de andere keer briefpapier. En toen ik teruggestuurd werd omdat Bosie me niet genoeg geld had meegegeven, werd me gevraagd of ik het niet uit mijn eigen zak had kunnen bijleggen. Maar hij lachte ook naar me en deed me de groeten van Max, die hij in de stad ontmoet had, en ik verdroeg het allemaal, tot mijn eigen grote verbazing. Ik zat naast hem, zo tevreden als een hond aan de voeten van zijn humeurige baas en keek naar buiten, en naar hem.

De stallen lagen in de buitenwijken van Noord-Londen, een ander Londen, dat voor echte Cockneys als ik niet echt bij de stad hoorde: blokken en blokken precies gelijke huizen, gebouwd voor Londenaars met een magere portemonnee die de drukte en de hoge huren van het centrum wilden ontvluchten, afgewisseld met de ingebouwde resten van oud-Engelse dorpjes en de landelijke wildernis van Hampstead Heath. Mary Ann en ik hadden altijd medelijden gehad met de kinderen die in deze buitenwijken op moesten groeien, omdat ze de opwinding misten van de drukke straten van het echte Londen. Er was niets wat ons saaier leek dan het platteland.

Vandaag had ik me echter voorgenomen ervan te genieten, als een romantische idylle, een gedicht uit Imogens Golden Treasury: twee jonge minnaars in de groene velden, omgeven door Klaterende Beekjes, Fluisterende Wilgen en Wollige Witte Schapen. Ik probeerde me ervan te overtuigen dat we daar thuishoorden, hij en ik, niet in de gasverlichte straten van Londen, maar in die nevelige droomwereld, waar de prijs van Liefde de Dood was, en geen twee pond. Als hij langs me heen naar buiten keek, zijn mond een moment stil, zijn ogen een moment ernstig, kon ik er bijna in geloven. Die ogen konden een hart breken, maar een bijna onzichtbaar barstje in het glasharde blauw deed je hopen dat ze dat niet zouden doen.

Als je me nu zou kussen, zou ik doodgaan, dacht ik.

Maar helaas kwam ik levend en wel bij de stallen aan. Bosie stapte uit, betaalde de koetsier en liep in de richting van een jongen die een paard bij de teugel hield, in de veronderstelling dat ik wel zou volgen. Ik bleef staan, hoorde hem de stal jongen aanspreken op dezelfde toon waarmee hij mij om briefpapier had gestuurd en vroeg me af waarom ik het pikte.

Ik wachtte tot de taxi verdwenen was om hem te volgen. Er was nu geen ontsnappingsmogelijkheid meer. Ik was terechtgekomen in een ander Engeland, waar ik nog minder te zoeken had dan in Camelot House.

De stallen hoorden bij een landhuis dat veel groter en ouder was dan de residentie van de Farleys en een tuin had als een park, compleet met theekoepel, vijvers en zwanen. Hier woonde Oud Geld, mensen die geen grote feesten en verre vakanties nodig hadden om indruk te maken, maar wier stamboom al genoeg was om met hun neus in de wind aan je voorbij te lopen.

Bosie scheen zich hier thuis te voelen. Hij gedroeg zich anders dan in de stad, onder zijn vrienden, in het Café Royal. Daar was hij werkelijk onbenaderbaar, een personage uit een boek of toneelstuk, zoals de anderen, zijn rol als een mantel om zich heen geslagen. Hier leek hij terug te keren naar een tijd dat er minder rollen te spelen waren, minder schmink gedragen werd. Toen er maar één voor de hand liggende rol leek te zijn: die van rijkeluiszoon op wie de hele wereld zat te wachten.

Ik vond hem zowel aardiger als nog onuitstaanbaarder in deze gedaante.

Toen ik naast hem kwam lopen, vroeg hij: 'Waarom deed je er zo lang over, Mayfield? Bang voor paarden?'

Ik zag zijn ogen, ogen die me beslist niet toe-, maar uitlachten, en bromde: 'Natuurlijk niet.'

Dat was maar goed ook, want behalve in een koninklijke optocht had ik nog nooit zo veel paarden bij elkaar gezien. Ze stonden in stenen boxen, ongeduldig proestend en stampend tot de staljongens hen mee naar buiten zouden nemen. Er waren mooie vossen met brede witte blessen en zachte ogen, lichtontvlambare kastanjekleurige hengsten en een paar jonge schimmels, gespikkeld als lelijke eendjes die zeker wisten dat ze ooit mooie zwanen zouden worden. Om hen heen hing de onmiskenbare paardengeur van mest, zweet, stro en leer. Een van de hengsten strekte zijn lange hals naar me uit en knabbelde aan mijn mouw. Ik bleef staan en wreef hem over zijn grote, benige hoofd.

'Bevalt hij je?' Bosie haalde zijn vingers door de losse manen van de hengst. 'Hij kan een winnaar worden volgend seizoen. Maar nu is hij nog te jong en te eigenzinnig. Ik zou mijn geld niet op hem inzetten.'

Hij liep door naar een volgende box, waar twee staljongens een hoogbenige vos aan het roskammen waren, onder toezicht van een man in rijkleren. Hij zag eruit alsof hij de scepter zwaaide over de koninklijke stallen. Ik vond het vanzelfsprekend dat ik niet aan hem werd voorgesteld.

Ik leunde tegen de staldeur en voerde de hengst een kleverig zuurtje dat ik in de zak van Alfies jasje gevonden had, terwijl ik toekeek hoe ze de vos aan een kritische inspectie onderwierpen.

Ze bekeken zijn benen, klopten op zijn trillende flanken en wrongen zijn mond open om de tanden te keuren. Flarden van hun conversatie dreven mijn kant op.

'Hij is sterk, maar reageert hij ook snel?'

'Als een pistoolschot. En je zou hem moeten zien finishen.'

'Zijn achterbenen staan me aan. Goede spieren. Wie heeft hem getraind?'

'Ik zal hem eens voor je laten draven.'

Zonder dat ik precies kon zeggen waarom, bezorgde hun gesprek me een onaangenaam gevoel. Het was alsof ik zulke gesprekken al veel vaker had gehoord. Tientallen keren. In fantasieloze variaties. Ik vroeg me af of paarden dit wel leuk vonden, zich gevleid voelden en het nooit beu werden.

In Bosies ogen blonk het enthousiasme van een koper. Hij had de hengst beslist aangeschaft, ah hij het geld gehad had, als zijn vrienden niet gezegd hadden dat de paardensport te ordinair voor hem was en als zijn imago hem niet verplicht had het met hen eens te zijn. Hij draaide de manen tussen zijn vingers in strakke vlechten, terwijl hij luisterde naar de man in rijkleren en de stal-jongens een zadel, bit en hoofdstel haalden.

'Je gaat straks met hem naar de heide,' onderbrak hij zijn kennis, alsof hij zich niet meer in kon houden. 'Laat me hem berijden. Hè ja, Bertie, laten we dat doen. Haal wat oude rijkleren voor me. Ik heb zin om weer eens op een snel paard te rijden.'

Ik wist dat het verzoek niet geweigerd zou worden. Niemand weigerde Bosie Douglas iets. De hele wereld was verliefd op hem, en hij wist het. Het paard werd voor hem gezadeld en een bediende nam hem mee naar het huis, waar hij zich om kon kleden.

Terwijl hij weg was, werd het druk bij de stallen. De paarden werden naar buiten gehaald en gezadeld. Sommige kregen een dek over zich heen tegen de kilte van de septembernevel. Het waren stuk voor stuk Engelse volbloeden, racepaarden — slank, glanzend, ongeduldig en nerveus — die schraapten met hun hoeven en schudden met hun hoofden, terwijl de staljongens zonder vrees onder hen door doken om gespen en bandjes vast te maken. Dit waren de paarden die Bosie wilde berijden. Ik wist wel waarom.

Hij was net zo ongeduldig als zij toen hij terugkwam. Hij zette zijn voet in de stijgbeugel en dacht toen aan mij.

'Geef hem een paard,' zei hij tegen de man die Bertie heette.

'Kan hij rijden?' vroeg die bedenkelijk.

'Goed genoeg. Geef hem een makkelijk paard. Ik wil dat hij meegaat.'

Er werden geen rijkleren voor mij gehaald. Net als de staljongens die de andere paarden zouden berijden, moest ik het met m'n daagse goed doen. Maar dat was wel het laatste waar ik me zorgen over maakte!

Bosie had er niet bij stilgestaan dat ik nog nooit gereden had, of het kon hem gewoon niet schelen. Nu zou ik op zo'n trillende bundel temperament en zenuwen gezet worden en moest maar zien hoe ik me zou redden. Maar net als op die avond in het Café Royal, nam ik de uitdaging aan. Ik was net zo goed als hij en wat dacht hij wel!

Ik lette goed op hoe de staljongens hun paarden bestegen. Het was van belang de juiste voet in de stijgbeugel te zetten, anders kwam je achterstevoren op je paard te zitten en dat was een vergissing die zou verraden dat je nog nooit, geen één keer in je leven, op een paard gezeten had. Ik maakte die fout niet. Met één zwaai zat ik in het zadel, hoog boven de hoofden van de staljongens, en kaarsrecht alsof het maar heel gewoon was. Ik keek Bosie aan. Hij lachte, had misschien gehoopt op een blunder, maar was met dit resultaat ook tevreden.

'We gaan draven,' zei hij, 'en als we eenmaal op open terrein komen, galopperen. We halen de zweep erover. Ben je er klaar voor?'

'Reken maar!' antwoordde ik, zelfverzekerder dan ik me voelde.

We verlieten de stallen in een lange stoet. Ik telde zeker twintig paarden, die allemaal in een kalm tempo, in bedwang gehouden door teugels, de oprijlaan volgden. Terwijl ik Bosies vos volgde, probeerde ik me te herinneren met welke geluiden de melkboer en de voddenkoopman hun paarden ook alweer aanspoorden en keek ik naar de handen en de voeten van de staljongens die via teugels en stijgbeugels op een eigen manier met de paarden communiceerden. Tot mijn voldoening lukte het me hen te volgen zonder de lange keten van paarden te verbreken.

We reden door de straten van een buitenwijk, nagezwaaid door kinderen die naar school gingen, en doorkruisten daarna een stuk bos, betoverd door de ochtendnevel, met druppels dauw aan elk blad. De paarden volgden elkaar over een smal pad, sloffend, zwiepend met hun staarten, in een kalm tempo.

Hé, dit is gemakkelijk! dacht ik.

Ik durfde mijn ogen en oren open te zetten en de omgeving in me op te nemen. Het bos was nog groen, ofschoon er al best wat bladeren op de grond lagen. Er klapwiekten duiven tussen de boomtoppen en één keer vloog er met veel lawaai een fazant op uit het struikgewas. Het was best prettig om in de natuur te zijn, op een gehoorzaam paard en vlak bij de jongen op wie je verliefd was. Eigenlijk was dit het leven, een beetje paardrijden, een beetje jagen in het najaar, een beetje...

'Draaaven!'

Het pad had zich verbreed en de voorste ruiter had zijn paard de sporen gegeven. De rest volgde, niet bepaald op topsnelheid, maar toch veel te hard en ik wist niet anders te doen dan ook mijn hielen in de flanken van mijn hengst te schoppen. Meteen voelde ik wat voor paard dit was. Het was gebouwd voor snelheid, het wilde ook snel, en als het niet in toom gehouden werd zou het zo losbreken in een woeste galop. Ik leunde naar achteren, hield de teugels in en probeerde het dier te laten voelen wie er de baas was.

Bosie keek over zijn schouder om te zien hoe ik het deed en kon deze keer tevreden concluderen dat ik er benauwd uitzag. Het paard rukte aan de teugels. Het wilde de anderen voorbij. Sneller. Sneller. Zoals Mary Ann en ik op rolschaatsen. Toen drong het tot me door dat ik het misschien wel te veel inhield. Het wilde snel? Laat het dan maar gaan. Er dreigde tussen mij en de anderen een aardig gat te vallen en alleen mijn schijterigheid weerhield ons ervan dat gat dicht te rijden. Waar was ik bang voor? Als ik van mijn paard viel en mijn nek brak, zouden Bosies armen er zijn om in te sterven. Welk leven zou ik sparen? Wat voor een leven?

We hadden een grote open vlakte bereikt, de speelvelden naast het bos, en de paarden kregen de vrije teugel. De hoeven denderden over de stevige, droge grond, de wind suisde en ik miste alleen het gejuich van het publiek om me op de Derby te wanen. Maar nu stond ik niet tussen de toeschouwers. Ik bereed een paard dat de wind en de gesmeerde bliksem het nakijken gaf, maar ik zat nog steeds in het zadel. Ook al hotste en botste ik op en neer als een zoutzak, het had me nog niet afgeworpen.

Een luid 'Galop!' was het teken voor de race waar de paarden al een hele tijd op wachtten. De ketting werd verbroken en de snelsten stortten zich naar voren om maar als eerste aan te komen bij de finish, waar dat ook was. De speelvelden lagen weids en leeg voor ons. We konden mijlen en mijlen doorgalopperen.

Ik boog me naar voren en bracht, net als de anderen, mijn gewicht over op de stijgbeugels. Ook al was ik nog steeds bang, toch genoot ik van de snelheid, van het lawaai van wind en paardenhoeven, van het wilde, maar regelmatige ritme van de galop, een ritme dat je lichaam als vanzelf overnam, zodat het leek of je met het paard meerende.

De race werd beëindigd voor de paarden uitgeput raakten. Dit was tenslotte een training en geen wedstrijd en ze moesten wat energie overhouden. Met de bibbers nog in m'n knieën, maar toch tevreden, voegde ik me weer in de rij. De zon brak door, de paarden dampten en Bosie kwam weer voor me rijden.

'En? In het zadel gebleven?' vroeg hij.

'Heb je me niet zien rijden?'

Blijkbaar niet. Ik was teleurgesteld.

'Ik vond dat het behoorlijk goed ging,' zei ik.

Zijn blik bleef aan me hangen. Ik blies mijn verwaaide haren uit mijn gezicht en probeerde hem niet aan te kijken.

'Je rijdt in elk geval beter dan je tennist.'

Ik zweeg.

'De paarden gaan zo terug naar de stal. Maar wij hoeven nog niet terug. Ik kan je nog wat meer van de heide laten zien als je wilt.'

Ik gaf me gewonnen en hief mijn hoofd op. Ik zag alleen zijn blauwe ogen, alsof er niets anders op de wereld bestond. Ze brachten me zo van de wijs dat ik me niet meer kon herinneren hoe zijn stem geklonken had: vol bijbedoelingen of er juist volledig vrij van.

Hij stuurde zijn paard opzij. 'Kom, we gaan er met elkaar vandoor.'

Ik hield in en liet de rest van de paarden passeren. 'We gaan er met elkaar vandoor.' Het klonk fantastisch. Als samen weglopen naar Gretna Green, om te trouwen. Of naar Parijs, om in zonde te leven. O, Mary Ann, dacht ik, als je me nu toch kon zien.

Ik liet hem niet op me wachten. We reden naast elkaar door en ik vroeg maar niet of zijn kennis de paarden niet zou missen. Ik wilde niet eens weten waar we heen gingen.

We passeerden een landgoed en een klein tuindorpje dat gebouwd was voor fabrieksarbeiders. Er werkten vrouwen in de moestuinen, die kool en prei oogstten. Anderen verkochten peren langs de weg. Daarna reden we een park binnen, waarvan ik vermoedde dat het Waterlow Park was. Pa en ma hadden er vijfjaar geleden, toen het park pas geopend was, hun vijfentwintigjarige bruiloft gevierd en op de terugweg had pa een paar mooie oorbellen en een kanten parasol voor ma gekocht. Ze had eruitgezien als een meisje. Mary Ann en ik waren het erover eens geweest dat ze het meest romantische stel uit de buurt waren.

O, Mary Ann, als je eens wist met wie ik hier nu ben...

Tussen de heuvels van Waterlow Park lag een vijver, zo stil als een bosmeertje, met bomen op de oevers. Boven het water zweefde een dikke deken mist en op de kant sliepen de zwanen nog met hun kop onder hun vleugels. Er was niemand, zelfs geen vroege visser, en op het gekras van een reiger na, ergens op de andere oever, klonk er geen geluid.

Het was daar dat ik in navolging van Bosie afsteeg, met mijn hart kloppend in mijn keel, alsof ik niet zeker wist of ik hier levend vandaan zou komen. Er moest iets gebeuren. Deze ademloos stille plek lag al een hele morgen te wachten op wat er nu zou gebeuren. Ik hurkte aan de waterkant, zo nonchalant en kalm als ik maar kon.

'Het is hier rustig, hè?' zei hij, terwijl hij naast me kwam staan. 'Een plek om een gedicht over te schrijven. Als je zo'n natuurdichter bent.'

Ik knikte, terwijl ik mijn ademhaling onder controle probeerde te houden. Ik voelde zijn warmte door de kille mist heen. Hij moest vlak bij me zijn. Vlakbij. Maar ik durfde niet te kijken hoe vlakbij.

O hemel, Mary Ann, wat zou jij doen? Wat zou jij nu doen?

Ik voelde zijn hand in de ruiterhandschoen tegen de achterkant van mijn nek, opende mijn mond om iets te zeggen — ik weet niet wat — en werd opeens, met een straatvechtersgreep, op mijn buik in het gras gedrukt. Hij zette zijn knie in mijn rug en had het tweedjasje van mijn lijf getrokken voor ik de tijd gehad had te schreeuwen. Ik lag met mijn gezicht in het natte gras en dacht voor één krankzinnig ogenblik dat hij me wilde verkrachten. Maar hij liet me los en toen ik overeind krabbelde, met de schrik nog in mijn benen, hoorde ik hem lachen.

'Net wat ik dacht!' zei hij. 'Precies wat ik dacht!'

Hij hield me het jasje voor met de voering naar buiten gekeerd. Ik zag een klein, ingenaaid merkje met een familiewapen met twee gevleugelde paarden en de initialen A.D.

'Alfie heeft het aan je uitgeleend, nietwaar? Nooit te goed om iets van je aan te nemen, Alfie: gegeven of gestolen. Ik vroeg me al af wat hij ermee gedaan zou hebben.'

Ik voelde me alsof Bob Cliburn me opnieuw vol in de maag gestompt had. Hij weet het. Hij weet alles. Hij weet hoe het zit.

Dit was het moment om dood te gaan, ineen te schrompelen en onder een steen te kruipen. Maar natuurlijk gebeurden die dingen niet. Ik bleef in het natte gras zitten en hoopte dat ik een longontsteking opliep.

'Ik dacht al dat ik dat ouwe ding herkende. Alfie heeft het mee naar de kleermaker genomen, hè? Eigenlijk best aardig om je kleren na zo'n liederlijk leven weer terug te zien. Het lijkt nog redelijk schoon. Maar natuurlijk draag je nu ook de broek niet.'

'Houd je mond!' zei ik, maar veel te zacht, want hij keek naar me, met die blauwe ogen, en ik kon alleen maar fluisteren. Houd je bek! Lach me niet uit! Stop ermee!

Maar hij wilde niet stoppen. Niet voordat hij me tot op het bot vernederd had. 'Ik vraag me af wat Vincent zou zeggen als hij zou weten van welke vrienden je je kleren leent.'

'Asjeblieft, vertel het 'm niet! Asjeblieft, vertel het 'm niet.'

'O nee, natuurlijk niet,' zei hij, zo nonchalant dat het wreed was. 'Als ik er geen reden toe zie om het hem te vertellen, zal ik het hem niet vertellen.'

Hij hield me het jasje voor, gehaakt aan een vinger, zodat hij het snel terug kon trekken als ik het wilde pakken. Ik deed daarom geen poging.

'Goed beschouwd kan het niet mooier, hè?' ging hij verder. 'Ik weet iets van jou wat niemand mag weten. Jij zult ongetwijfeld dingen van mij weten die niemand mag weten. Lijkt me een uitstekend uitgangspunt voor een aantal prettige uren in eikaars gezelschap. Maar ik zal je daarvoor moeten betalen, zeker? Je wilt mijn geld, hè? Hoeveel moet ik je betalen?'

Ik kon geen woord uitbrengen, nog niet eens met mijn hoofd schudden. Ik wilde geen geld van hem. Geen halfpenny. Ik wilde niet zijn zoals die andere jongens die hij betaald had. A/die andere jongens...

Hij bracht zijn bedrieglijk onschuldige gezicht vlak bij het mijne, zodat zijn adem langs mijn lippen kriebelde. 'Je wilt mijn geld, toch? Laat eens zien hoe graag je mijn geld wilt.'

Hij had een shilling te voorschijn gehaald en duwde die nu tegen mijn lippen. 'Vooruit laat eens zien...'

Ik deed mijn mond open om dat ene woord te zeggen: nee. Maar hij duwde de munt naar binnen en legde hem op mijn tong. Daarna nam hij mijn hoofd tussen zijn handen om me te kussen. Zijn tong gleed langs de mijne en speelde met het muntstuk. Het was de vreemdste kus die ik ooit gehad had. Hij smaakte naar speeksel, sigaretten en metaal en ik kon er maar half van genieten, omdat ik als de dood was de shilling in te slikken. Tot overmaat van ramp was m'n pik overeind gaan staan en vreesde ik voor vlekken als de kus bleef voortduren. Ik trok me los van zijn zuigende mond en spuugde de munt in het gras. Hij keek omlaag, lachte en liet het jasje in mijn schoot vallen.

'Vanavond, Mayfield. Ik beloof je zijden lakens. Is dat akkoord?' Hij ging staan en stak zijn hand naar me uit. 'Nu had ik je beloofd je de heide te laten zien, toch?'

Ik had het hart niet iets terug te zeggen.

O, Mary Ann, ik heb het goed verpest, dacht ik.

Gelukkig besloot Bosie dat ik nu genoeg vernederd was. Voor de rest van de morgen was hij het prettigste gezelschap dat je je voor kunt stellen, wat op een andere manier onaangenaam was, omdat je je telkens afvroeg wanneer zijn stemming zou omslaan en hij je met zijn woorden in je hart zou steken. Want daar was hij goed in: je raken waar het pijn deed, feilloos, en ik besefte dat het inderdaad onmogelijk was geen ruzie met hem te krijgen. Net zo onmogelijk als het was om niet van hem te houden.

We volgden landweggetjes die mijlen van Londen leken te liggen, begrensd door lage stenen muurtjes, die overgroeid waren met braamranken. We lieten een picknickmand inpakken in The Spaniard's Inn, een herberg die nog door struikrover Dick Turpin bezocht zou zijn, en aten sandwiches op de hoogste heuvel van de heide, terwijl we fantaseerden over onze eigen carrière als struikrovers, gemaskerd, met een koppel van die ouderwetse pistolen binnen handbereik, en op de snelste paarden van het land. Geen sheriff zou ons te pakken krijgen. We stelden zelfde prijzen vast die op ons hoofd gezet zouden worden, tot de bedragen op den duur zo fabelachtig waren dat we in de verleiding kwamen onszelf aan te geven.

Ik vertelde hem slechte grappen uit mijn favoriete moppen-blaadjes en hij schonk me de gunst er om een paar te lachen. Hij kon lachen en ernstig zijn, naar platte grappen luisteren en gedichten voordragen, de sterren vangen en meteen daarna naar de goot afdalen. Ik was dol op die gedaanteverwisselingen, ook al maakten ze me onrustig. Hij kende het allemaal, de marmeren tafels in het Café Royal en de matras in Little College Street. Ik stelde hem onophoudelijk vragen, alsof hij alle antwoorden wist.

'Zijn er veel mannen zoals jullie in Londen?' vroeg ik, doelend op hem en meneer Wilde, maar bang om namen te noemen.

Hij lachte. 'Dat zou jij toch moeten weten!'

'Ze zijn niet als jullie,' zei ik. 'Ze zijn saai.'

'Dan heb je het slecht getroffen.'

Hij vond het tijd om een sigaret op te steken. 'We noemen ons "het zout der aarde" en daar hebben we het recht toe. Ik persoonlijk denk dat sodomieten interessanter en intelligenter zijn dan gewone mannen. Een kwart van de grote mannen uit de geschiedenis was trouwens sodomiet. Dus vertel mij niet dat we gedegenereerd en achterlijk zijn.'

'Wie?' vroeg ik, zijn laatste opmerking negerend. Hij klonk kwaad en ik wilde niet dat hij kwaad was.

'Wie? O, laat ik eens een paar namen noemen: Plato, de filosoof, Alexander de Grote, de krijgsheer, Michelangelo, de beeldhouwer, Shakespeare...'

'Ga weg!' zei ik, terugdenkend aan Imogens respectabele, ingebonden Golden Treasury. 'Ze laten Shakespeare aan meisjes lezen!'

'Omdat niemand hem goed leest. En omdat goedbedoelende schoolmeesters hun eigen selectie uit zijn werk maken. Weet je dat hij zijn mooiste sonnetten voor een man geschreven heeft? Hij had nooit zulke poëzie voor een vrouw kunnen schrijven.'

Ik zweeg en kauwde bedachtzaam op mijn sandwich en probeerde me het sprookje van de kunstenaar en de muze voor te stellen, de muze die geen vrouw was. Het leek inderdaad een sprookje: iets wat te mooi was om te bestaan. Maar was deze hele dag al niet een soort sprookje?

'Schrijf jij weleens over jongens? Gedichten, bedoel ik.'

'Ja, natuurlijk,' zei hij. 'Iedere dichter schrijft toch over schoonheid, zeker?'

'Draag me er eens een voor.'

Hij legde de hand met de sigaret op zijn knie, terwijl hij met zijn andere hand langs zijn voorhoofd streek om zich de woorden te herinneren.

Vlieg weg, licht, dat maar wacht!

Sterf vlug, lelijke zon!

Mijn lief zal komen met de nacht,

ah de sombere dag is om.

Kom snel! Kom snel! Zoete nacht.

Zijn lippen zoet en rood;

maanlicht, sterrenlicht overspoelt

het bruidsbed dat ons noodt,

in 't donkere dal zo diep en koel,

als de dag ten einde loopt.

Ik lag in het gras en luisterde en slikte het allemaal, me geen moment afvragend of het goede of slechte poëzie was en of het voor mij bedoeld was of voor iemand anders was geschreven. Ik wilde de droom en liet mezelf indommelen. Ik zou voor altijd kunnen slapen, met hem hier op de heuveltop, mijn hoofd in zijn schoot als ik dat zou durven.

'Van wat voor jongens houd je het meest?' vroeg ik dromerig, hopend aan zijn ongetwijfeld hoge eisen te voldoen. 'Blonde jongens?'

'Engelse jongens,' zei hij. 'Blond, blank en atletisch.'

Zoals je spiegelbeeld, dacht ik en besefte dat ik met mijn witte piekhaar en mijn bruinverbrande gezicht vol zomersproeten nooit goed genoeg voor hem zou zijn.

'Maar wat zie je dan in Oscar?'

Hij snoof en drukte zijn sigaret uit. Ik wist dat ik te ver gegaan was.

'Dat zijn jouw zaken niet.'

Ik besefte dat ik nu voorzichtig moest zijn. Maar ik was te nieuwsgierig om te stoppen. Hij wist zoveel. Zoveel meer van de liefde dan ik.

'Waarom mag je hem zo graag? Waarom houd je van hem?'

'Waarom wil je dat weten?'

Ik aarzelde even en was toen eerlijk: 'Omdat ik ook van hem houd. Ik houd van jullie allemaal. Meer dan van... Ik weet het niet. Alles!'

Weerloos onder zijn blik, liet ik de stilte over me heen glijden. De wind fluisterde medelijdend in mijn oor: 'Arme jongen, arme jongen', terwijl mijn hart haast onhoorbaar in stukjes brak. Met wat ik hem nu verteld had, kon hij me meer kwetsen dan met wat hij daarnet zelf ontdekt had. Dat was maar een geheim geweest, wat ik hem nu in handen had gegeven was mijn ziel. Alsjeblieft, alsjeblieft, lieve Bosie, maak hem niet stuk.

Maar hij had medelijden, of besefte niet wat ik aan hem uitgeleverd had. 'Goed, als je het dan per se weten wilt: ik houd van hem omdat hij de meest geweldige persoon ter wereld is. Hij is briljant. Ik ben er trots op als we samen een hotel binnenlopen. Dan wil ik dat de mensen zich omdraaien en zeggen: "Daar gaan Oscar Wilde en zijn jongen." En als je bij hem aan tafel zit en hij praat geniale nonsens, dan merk je opeens dat je zelf ook geniaal bent. Alsof je al die tijd vergeten was dat je alles kunt zijn wat je maar wilt, dat je iedere leugen waar kunt maken, dat je alles kunt maken. Dat de wereld prachtig is, een betoverde plek. Ik heb het met iedereen zien gebeuren die met hem aan tafel zat, zelfs met de dufste knullen. Voor je het wist, zaten ze te praten over het toneel, wijn, dat ene boek dat ze ooit gelezen hadden...'

Hij blies zijn haar uit zijn gezicht. 'Zelfs mijn vader mocht hem voor een uur of wat.'

Ik had bewegingloos naar hem zitten luisteren. Alles wat hij zei was waar. Het was het leven waar ik één avond van geproefd had, dat naar wijn, sigaretten en kussen smaakte, en waar ik hongerig meer van wilde: meer, meer en meer!

'Neem me nog een keer mee naar het Café Royal,' eiste ik. 'Als Augustus het niet doet, moet jij het doen.'

'In orde.'

Het klonk te luchtig om een belofte te zijn.

'Zul je dat doen?'

'Waarom niet? Het wordt vast leuk. We slagen er misschien wel in een dichter van je te maken, Oscar en ik. Dat zal Vincent leren!'

Dat bracht me een andere vraag in gedachten: 'Waarom was hij zo kwaad op jou, die morgen?'

Bosie haalde een nieuwe sigaret te voorschijn en dacht er deze keer aan mij er ook een aan te bieden. 'Als je het hem zou vragen,' zei hij met een boosaardige twinkeling in zijn ogen, 'zou hij zeggen dat hij bang is dat ik je bederf. Je kent mijn reputatie hier in Londen, hè? Maar Vince heeft zijn eigen reputatie, al is die hem waarschijnlijk nog nooit ter ore gekomen.'

'En die is?' vroeg ik, niet zeker van wat er zou volgen.

'Oscar heeft hem eens Pygmalion genoemd. Een kunstenaar die alleen verliefd kan worden op wat hij zelf geschapen heeft. Hij heeft bepaalde hoge verwachtingen van ons, omdat we zijn vrienden zijn, omdat we schrijvers, dichters, schilders zijn, en als we niet aan die verwachtingen voldoen, is hij teleurgesteld en bitter. Hij vindt dat we enkel in de geest zouden moeten leven, als engelen in de hemel ons lichaam achter zouden moeten laten. Maar we zijn goden op de Olympus, Mayfield, en we houden van stervelingen. We beminnen hen als Zeus, in de gedaante van zwanen, adelaars en gouden regens. Maar Vincent...'

Hij zette de sigaret aan zijn lippen, ademde in en met een lange zucht weer uit. 'Vincent zal nooit een minnaar zijn. Als zijn kunstwerk tot leven komt, zoals dat bij Pygmalion gebeurde, zal hij het, niet omarmen. Hij zal het in de steek laten en hard weglopen. Dat is zijn reputatie, Mayfield. Onze Vince is geen minnaar en geen vriend.'

Ik vond dat een nogal hard oordeel, maar omdat hij Bosie de sprookjesprins was, zei ik hem dat niet. Vincent leek me een betrouwbaarder vriend dan de meesten van hen, ook al was hij misschien te streng voor zichzelf om zich te verliezen als minnaar.

Maar nu kon hij even barsten. Ik was uit op meer dan vriendschap alleen. 'Draag me nog 'es zo'n gedicht voor,' zei ik tegen Bosie.

We bleven op de heide tot ze ons vonden. Er waren drie stalknechten op uitgestuurd om ons te zoeken en, belangrijker nog, de paarden, die samen een kapitaal waard bleken te zijn.

Bosie besloot dat we genoeg natuur gehad hadden, en we gingen mee terug naar het landhuis, waar hij zich verkleedde en een briefje voor zijn kennis achterliet, met wie we nu gebrouilleerd schenen te zijn:

Beste jongen,

Maak je niet druk. We vonden dat we weleens wat frisse lucht konden

gebruiken. Vergaten de tijd. De paarden trouwens ook. Ik geloof dat ze

onze sandwiches lekker vonden.

Vriendelijke groeten,

Alfred

Ik geloof niet dat de 'beste jongen' ons ooit nog wilde zien.

Op de weg terug was ik misselijk. Ik zat naast Bosie in de taxi en deed er alles aan om het hem niet te laten merken. Hij had me uitgelegd hoe we het zouden doen. Hij zou een kamer in het Savoy-hotel boeken. Ik zou buiten wachten. Hij zou een hotelbediende naar me toe sturen die me op zou halen.

Het was allemaal heel eenvoudig, heel zakelijk, heel concreet. Een kerkklok sloeg vier uur. Over een uur zouden we in eikaars armen liggen.

XXX

Het Savoy — Lust — Het mooiste op aarde

— Kaviaar en champagne — Scherven

— Een goede dokter — Geen

droom meer over

Mijn zenuwen verkeerden niet in een veel betere staat toen ik zo'n drie kwartier later op de binnenplaats van het Savoy-hotel stond. Het was er druk met af- en aanrijdende rijtuigen, waarvan de passagiers eruitzagen of ze op zijn minst beroemd en waarschijnlijk ook rijk waren. Ik voelde me echter te opgelaten om tussen alle struisvogelveren en hoge hoeden naar bekende gezichten te gaan zoeken. In plaats daarvan staarde ik naar boven, naar de hoge, witte gevel van het hotel, waarop nu het licht van de dalende herfstzon speelde. Het glom zachtgeel op de geglazuurde stenen, vlamde fel op in de honderden ramen en spatte in duizend stukjes uiteen in het dansende water van de fontein waarnaast ik post had gevat. Ik vond het moeilijk te geloven dat ik hier voor een van de modernste hotels van Londen stond, met geisers en elektriciteitsgeneratoren in de kelder en twee grote Amerikaanse liften in de torens die als wachters links en rechts van de binnenplaats stonden. Dit was geen hotel, dit was een sprookjeskasteel, een paleis met duizend kamers. En in een van die kamers stond een bed waarin ik straks zou vrijen met de prins door wie ik al uit mijn slaap gekust had willen worden sinds ik hem in het Café Royal voor het eerst goed bekeken had.

Ik wilde net voor de zoveelste keer zenuwachtig mijn keel schrapen, toen ik een hotelbediende op me af zag komen, als een geüniformeerde cupido. Hij knikte me beleefd toe en vroeg: 'Meneer Mayfield?'

Ik knikte, wensend dat mijn hart niet zo luid zou bonzen, zodat ik hem beter zou kunnen verstaan.

'De heer in kamer 203 zegt dat hij klaar is om u te ontvangen. Wilt u mij volgen?'

Ik volgde hem, door lange, brede gangen, mijn blik strak op zijn rug gericht, terwijl ik hoopte en bad dat hij niet zou begrijpen, of in elk geval niet door zou vertellen, waarom die heer in kamer 203 mij wilde ontvangen. En nog vuriger hoopte en bad ik dat het niemand op zou vallen dat ik hier met een halve erectie in m'n broek rondliep.

De klok van de St.Paul's kathedraal sloeg kwart voor vijf toen Bosie me opendeed. Ik gleed zonder begroeting naar binnen en pas toen hij de deur gesloten had, keken we naar elkaar. Hij pakte me bij mijn hand en trok me door de zitkamer mee naar de slaapkamer, zonder iets meer te zeggen dan: 'God, wat heb je daar lang overgedaan!'

De slaapkamer was groot, zonnig, de gordijnen waren open. De namiddagzon speelde met het goud van Bosies haar en het zachte roze-wit van zijn gezicht. Ik rook de verse bloemen die op een bijzettafeltje gezet waren, weelderige roze-gele rozen, dromend in een ivoorwitte vaas, en de geur van zijn parfum. Ik leunde tegen iets wat een sofa of een bed kon zijn en liet hem komen.

De eerste kus was een serieuze, lang, nat, zuigend, veel te lang uitgesteld. Ik voelde zijn handen om mijn gezicht, begerig, alsof ze het zich wilden toe-eigenen. Salome met het hoofd van Johannes de Doper. Eén kus. Eén lange kus en dan niets meer. Ik stierf, blies mijn laatste adem uit en voelde mijn hart toen weer gaan kloppen. Hij lachte, fluisterde me zachte slaapkamerwoordjes in mijn oor. Ik maakte zijn boordje los en kuste zijn hals. Lieveling. Lieveling. We begonnen elkaar uit te kleden. Zijn vingers waren handig, raakten geen moment verstrikt in knopen, zoals de mijne. Alles was een spel, elk knoopje van mijn jas en van mijn overhemd, de stof die langs mijn rug gleed, op het vloerkleed viel en vergeten werd. Alleen mijn broek liet ik hem niet uittrekken, bang dat zijn aanraking iets teweeg zou brengen wat ik nog even uit wilde stellen. Dus maakte ik zelf met lange, voorzichtige vingers mijn gulp open en trok nog voorzichtiger mijn onderbroek naar beneden. Toen stond ik naakt voor hem, de gordijnen nog open, het licht op mijn huid, zonder naar hem te durven kijken, uit vrees dat hij te volmaakt zou zijn. Ik was er zeker van dat hij wel keek. Mijn adem bewoog mijn hele lichaam. De zon plukte aan de blonde haartjes op mijn buik. 'Kom, waar wacht je nog op?' zei hij.

Op de een of andere manier, struikelend, vallend, kwam ik op het bed terecht en meteen was daar zijn lichaam, rank, hard en meer clan volmaakt. Ik betastte het in grote haast, van zijn gezicht tot waar ik eigenlijk wezen wilde: zijn haar, tegelijk zacht en weerbarstig tussen mijn vingers, de hals met de twee kloppende aderen en de knik van de adamsappel, zijn schouderbladen, het kuiltje onder aan zijn rug, waar zachte, korte haartjes groeiden, de prachtige lijn van zijn bekkenbeenderen, zijn stijve, opgerichte penis, even hard als de botjes in zijn pols, zijn hand, zijn strelende, knijpende vingers. Ik begon hem af te trekken, zoals hij dat al bij mij deed. Ik gluurde naar hem door mijn wimpers en zag dat zijn ogen gesloten waren. Hij prevelde woorden die ik niet kon verstaan en kreunde hard. Iemand zal ons horen, dacht ik. Mijn blik ging naar het geopende raam dat uitzicht gaf op een brede balustrade. Iemand zal ons zien. Het kon me niet schelen. Er bestond niets mooiers dan dit. Dit. Deze overgave aan het lichaam, het jouwe en dat van een ander.

Het duurde niet lang voor we tegen elkaar aan lagen, zijn been over het mijne geslagen, onze dijen nat van het sperma. Rustiger, maar nog met snel kloppende harten. Hij lachte. Ik voelde de lach tegen mijn buik.

'Ik zal je moeten betalen, hè? O god, wat zal ik jou moeten betalen!'

Ik kon nog niet praten. Ik houd van je, ik houd van je, o, ik houd van je, dacht ik alleen maar. O, Mary Ann, je mag dit nooit weten, maar als je het zou weten...

Nadat we allebei weer een beetje bijgekomen waren, fristen we ons op en trok Bosie zijn broek en overhemd aan.

'Ik wil wat drinken. Jij ook?' vroeg hij.

Ik gooide de handdoek waarmee ik me drooggedept had, op de grond en strekte mijn arm om mijn kleren te pakken die in een verwarde hoop naast het bed lagen.

'Gaan we naar het restaurant beneden?'

'Zo gekleed? Ik dacht het niet!'

Bosie streek over zijn dure overhemd, dat, net als het mijne, vol kreukels zat. 'Het Savoy heeft roomservice. Ze brengen wat je bestelt gewoon naar boven. Champagne, oesters, zalm, alles! Nog nooit van gehoord? Let op.'

Hij trok, met de zwier van een goochelaar die een knappe toverkunst gaat vertonen, aan een bellenkoord dat naast het bed hing en verdween in de zitkamer, waar ik hem even later instructies aan een hotelbediende hoorde geven. Ik wachtte, tevreden onderuitgezakt in de kussens, met geen enkele behoefte om me aan te kleden, en stak mijn tong uit naar de meeuwen die op hun strooptochten langs de Thames langs het raam vlogen.

Nog geen tien minuten later bracht Bosie een dienblad met een champagnekoeler, glazen en kleine schaaltjes met een grijs-groen prutje in een bokaal vol ijsschaafsel binnen.

'Ik zei het je toch,' zei hij, alsof ik hem niet had willen geloven.

Ik kwam oveteind, pakte een glas aan en liet me inschenken.

'Dagonet 1880,' zei hij. 'De beste champagne die er is. En dit is kaviaar. Heb je dat weleens geproefd? De kaviaar van het Savoy is uitstekend. Probeer het maar eens.'

Hij zette een van de bakjes, die, zoals ik nu zag, gevuld waren met minuscule visseneitjes, naast me op de lakens en nam er met een kleine zilveren lepel een schep van, om mij daarna ook te laten proeven. Het smaakte erg zout, maar wel lekker. Ik nam in navolging van Bosie een slok amberkleurige champagne en liet de zoet-bittere smaak van de wijn de zoute smaak van de kaviaar achtervolgen.

'Lekker?' vroeg hij.

'Lekker,' zei ik en dacht er stiekem achteraan: maar nog lang niet zo lekker als jij.

Ik zag mezelf op bed zitten in de spiegel die op de kaptafel stond: onbeschaamd en zelfs trots naakt, champagne drinkend uit een kristallen glas. Voor het eerst was ik van mening dat Adrian Mayfields besluit de deur van Victor Procopius' Herenmodepaleis achter zich dicht te smijten een meesterzet was geweest. Als ik dat niet gedaan had, had ik hier nu niet gezeten, naast een sprookjesprins die me hapjes kaviaar voerde van een zilveren lepel.

Plotseling schoot me in gedachten wat Mary Ann die middag in Soho boven een bord ham had voorspeld: 'Volgend jaar is het kaviaar.' Moet je mij zien, Mary Ann! Voor mij is het nu al kaviaar!

'Wat zit jij te grijnzen?' vroeg Bosie, die zijn lepel ongeduldig tegen mijn lippen liet tikken.

Ik vertelde hem over mijn zuster. Hij schoot in de lach: 'Mary Ann, Mary Ann. Jij bent mijn Mary Ann.'

Ik vroeg niet wat dat betekende, ik wist het. Ik was zijn mietje, zijn meisje, zijn hoer vannacht. Het kon me niet schelen. Ik had nog nooit zoveel van iemand durven houden.

We dronken de champagne op tot de laatste druppel. Toen de fles leeg was, likten we de laatste restjes zoet en zout van eikaars lippen af. Daarna keken we elkaar lachend aan. We wisten allebei precies wat we nu wilden doen.

'En nu wil ik je neuken,' zei Bosie.

Hij boog zich voorover en ik liet me hulpeloos van genot op de matras zakken. Ik trok mijn benen tegen mijn borst, terwijl hij me een kussen onder mijn billen schoof. Zijn brutale vingers drongen als eerste mijn lichaam binnen, glad en zacht van de zalf waarmee hij zijn penis ingesmeerd had om straks gemakkelijker bij me binnen te komen. Ik sloot mijn ogen, slaakte een hoog kreetje en beet in de rug van mijn hand, als om mezelf er door de pijn aan te herinneren dat ik wakker was en dit alles echt gebeurde. Ik kon niet geloven dat dit geen droom was. Een droom waaruit ik straks wakker zou schrikken, in een losgewoeld bed, met een vlek in de lakens, helemaal alleen. Teleurgesteld als altijd. Dit was hoe ik ervan gedroomd had genomen te worden. Niet op een opklapbed in een kale logeerkamer, omdat het echtelijke bed niet bevuild mocht worden, maar in een heerlijk hotelbed met alles erop en eraan: zijden lakens, een zachte matras en koperen spijlen die straks, als we op gang kwamen, in ons ritme met het hele bed mee zouden schudden.

Ik had niet bang te hoeven te zijn om wakker te schrikken. Ik bleef die hele nacht dromen. We vrijden, neukten en sliepen, kort en onrustig, om door ongeduldige vingers van de ene droom in de andere gestreeld te worden.

De maan was verbleekt, de rode morgenzon sloop door de gordijnen. Ik lag op mijn buik op de lakens, terwijl hij mijn billen streelde. We hadden het voor de laatste keer met elkaar gedaan en nu was er rust. Zijn gestrekte lichaam naast me was nu enkel nog mooi, zacht en teder, het deed me niet langer schreeuwen van verlangen. Hij fluisterde een gedicht in mijn oor, over twee jongelingen, de een vrolijk, de ander droef:

' "...Jongeman

Waarom dwaal je hier triest en lijdzaam

in zo'n fraai oord? Zeg me de waarheid dan.

Hoe heet je?" "Liefde," zei hij, "is mijn naam."

Toen wendde zich de ander bruusk tot mij:

"Hij liegt, zijn naam is Schande," klonk zijn klacht.

"Ik ben de Liefde, ooit dwaalde ik vrij

door dit lustoord, tot hij kwam op een nacht.

Ik, ware Liefde, geef het hartsvuur in

bij man en vrouw, dat wederkerig gloeit."

Toen sprak de ander zuchtend: "Jij je zin,

ik ben de Liefde wier naam wordt verfoeid." '

Ik luisterde dromerig, ver weg in zijn ideale wereld, waar de tranen om wat niet uitgesproken mocht worden naar honing smaakten. In zijn woorden was alles mooi, zacht, zoet, verheven, was Schande Schoonheid en Liefde. Ik kon niet begrijpen dat iemand die zijn woorden zou horen, zich nog van die liefde af zou kunnen keren, zou kunnen kijken als Palmtree of Vincent.

Lees het aan iedereen voor, dacht ik. Lees het aan iedereen voor die het niet horen wil.

Beneden op straat kwam het verkeer op gang. De eerste omnibussen met forenzen ratelden langs. Een krantenjongen riep het nieuws om. Ga weg. Laat ons met rust.

Bosie boog zich voorover, kuste mijn rug en stond toen op. 'Wat zullen we eens doen vandaag?' vroeg hij.

Het duurde even voor het tot me doordrong dat dit betekende dat hij me nog een hele dag bij zich wilde houden. Een warme vreugde wolkte door mijn buik.

'We kunnen weer een paard stelen,' zei ik lachend.

'Nee, geen paarden meer.' Hij rekte zich uit en maakte zich zo lang mogelijk, tot zijn spieren ervan trilden. 'Vandaag wil ik in de stad zijn.'

'Laten we naar het theater gaan,' srelde ik voor. 'Naar het Lyceum, of het St. James of de Prince of Wales... o barst!'

Ik was Mary Ann vergeten, haar doktersafspraak en mijn dure belofte. Buiten sloeg de klok acht uur. Als ik nu wegging, kon ik het nog halen.

'Wat is er "o barst"?' vroeg Bosie, die een kamerjas aantrok.

'M'n zus. Ik zou vanochtend met haar naar de dokter gaan.'

'Laat haar dan alleen gaan,' zei hij.

'Dat kan niet. Ik heb het beloofd...'

'En dan? Ze is toch niet doodziek zeker? Die meiden doen niets liever dan met allerlei kwaaltjes naar de dokter rennen. Denken dat het interessant is. Ik haat dat.'

Ik aarzelde. Na gisteren en vannacht wilde ik niets liever dan bij hem blijven. Ik had mijn droom gevangen en wilde hem niet de kans geven te ontsnappen. Maar dan was er altijd nog Mary Anns losgeraakte luchtballon...

'Sorry, Bosie, het spijt me. Laten we iets afspreken voor een volgende keer.'

'Ik vraag je niet voor een volgende keer. Ik vraag je voor nu.'

Hij haalde een borstel door zijn blonde haren en de geïrriteerde, bruuske bewegingen waarschuwden me. Als zijn ogen dat al niet deden. Er sprongen splinters en scherven van het blauwe glas.

'Asjeblieft, luister. Mary Ann.

'Laat dat stomme wijf toch barsten!'

De borstel miste me op een haar na, maar liet de vaas roze rozen in duigen vallen. Ik sloeg mijn handen voor mijn gezicht, alsof hij me geslagen had. De woede-uitbarsting kwam volkomen onverwachts. Ik had het na vannacht voor onmogelijk gehouden dat hij ooit zo razend op me zou worden. Ik vond het moeilijk te geloven wat mijn oren hoorden.

'Het kan mij geen lor schelen wat voor familie-uitstapjes jullie organiseren, Mayfield. Ik vroeg of je wat geld wilt verdienen, ja of nee. Je bent toch niet zo'n slechte hoer dat je dat weigert?'

'Ik ben geen hoer!'

Waar hij me met de haarborstel gemist had, had hij me met zijn woorden geraakt. Ik was beter dan dat stelletje uit Little College Street, nog steeds beter, en hij was degene geweest die me daar gisteren nog vaster in had doen geloven. En dus riep ik het stomste wat ik kon roepen.

Zijn smalende lach was de druppel.

'O ja? En wat ben je dan wel? Een gezelschapsdame?'

'Hou je kop, je bent geen haar beter dan ik, lord-kus-m'n-kloten!'

Als het om ruziemaken ging, wist ik dat ik niet voor hem onder hoefde te doen. Mary Ann en ik hadden, omdat we nu eenmaal opgegroeid waren in Oost-Londen, leren schelden als ketters. En door mijn eigen razernij was ik de angst voor de zijne vergeten.

Ik kreeg er nu de volle laag van.

Hij greep een scheerkom, die naast de borstel op de toilettafel had gestaan, en smeet die naar mijn hoofd. Deze keer was ik erop voorbereid. De kom vloog me op zeker een meter voorbij, gevolgd door een roodgloeiende scheldkanonnade.

'Stuk stront dat je daar bent! Hoe durf je zo tegen me te spreken? Wat denk je wel dat je voorstelt? Het enige wat je kunt, is je pik overeind krijgen! Je bent nog te stom om goed geld aan te pakken als het voor je neus heen en weer gewapperd wordt! Je bent een hoer! De goedkoopste hoer in Londen!'

'O ja? Zeker weten?' Ik spuugde hem midden in zijn paars aangelopen gezicht. Een mooie, goed gemikte, taaie, slijmerige fluim. 'En jij bent de duurste schoothond van de stad!'

'God-verdomme-nog-an-toe!'

Hij sloeg walgend het slijm van zijn wang, nu niet langer paars, maar wit van woede.

'Ik zal je godverdomme vermoorden! Wat denk je wel dat je kunt zeggen met die gore zwerenmuil van je? Sodemieter op! Voor ik je verdomme neerschiet!'

Hij kwam op me af, één voor één mijn kleren van de grond graaiend om ze me om de oren te smijten.

'Hier, neem mee! Dat vettige overhemd van je. En die gore strontbroek! En die mottige jas van je hoerenvriendje! Neem mee! Verdwijn! Ik betaal je geen cent!'

Ik verzamelde mijn kledingstukken en dook in mijn broek, voor hij me kon bereiken.

'Ik zou nooit meer met je willen slapen!' gilde ik. 'Nog voor geen half miljoen!'

'Fijn! Best! Zaai je neten en je schaamluis maar in een ander bed!'

Met mijn broek op mijn knieën, mijn overhemd in een knoedel in mijn armen en mijn jasje om mijn schouders trok ik de deur mer een dreun achter me dicht. Ik hoorde hem aan de andere kant een woedende trap tegen het hout geven.

'Lord Alfred is een flikker! Lord Alfred is een flikker!' schreeuwde ik door de gang. Een heer met een krant onder zijn arm, die net de hoek om kwam, hield even geschokt zijn pas in. Ik bukte me om mijn broek op te trekken.

'Ik heb net een lord geneukt,' zei ik, terwijl ik hem voorbijliep.

Eenmaal op straat kon ik mijn woede afreageren door een spurt te trekken naar de halte van de omnibus naar Paddington. Onder het rennen zwoer ik een dure eed. Dit was de laatste, absoluut de laatste keer dat ik met een kerel geslapen had voor geld. Al moest ik voortaan mijn kostje als straatveger of strontschepper verdienen, ik zou nog eerder doodgaan dan nog een voet in Little College Street 13 zetten. Ze konden allemaal barsten, Taylor, Bob Cliburn, Alfred Wood, en vooral die gore klanten van ze. Ik was geen hoer, nooit geweest ook, en nooit en te nimmer zouden ze er één van me maken!

Mary Ann wachtte op me op de plek waar we afgesproken hadden, een paar straten van ma's appartement. Sinds ik niet op was komen dagen voor mijn sollicitatiegesprek bij Jay's, kon ik me daar maar beter niet meer vertonen.

Mary Ann stond ongeduldig op haar tenen te wippen. Ze droeg haar vosje, ondanks dat het een mooie dag was.

'Waar bleef je nou?' vroeg ze, terwijl ik op een afstandje van haar bleef staan, bang dat ik te veel zou stinken, naar zweet, geurwater en sperma.

'Asjeblieft, word jij nou ook niet boos op me, Mary Ann.

Ze draaide haar hoofd met een kort rukje de andere kant op. 'We hebben de bus gemist. Maar daar komt juist de volgende aan. Als we die nemen, komen we misschien net op tijd.'

Toen we even later, veel te dicht op elkaar, in een veel te volle omnibus zaten, vroeg ze: 'Hoe was je afspraakje?'

Ik haalde mijn schouders op. 'Welk afspraakje?'

'Dat met je meisje. De freule van dit-en-dat.'

Ik vestigde mijn blik pp de advertentie boven het hoofd van een vent met een pet die tegenover ons zat: een dame die een bepaald merk cacao aanprees.

'Welk meisje? Ze bestaat niet. Ik heb haar verzonnen.'

We zwegen de rest van de reis.

De dokter had zijn praktijk aan een park, waar in een halve cirkel hoge, chique huizen om gebouwd waren, zo streng en deftig dat je er nauwelijks aan durfde te bellen.

'Dit is een goede dokter volgens meneer Edwardes,' vertelde Mary Ann, terwijl we stonden te wachten om binnengelaten te worden. 'Gespecialiseerd in keel- en longziekten, zegt hij.'

'O,' zei ik, omdat ik niks beters wist te zeggen.

Even later zat ik op een rechte, oncomfortabele stoel in een met donker hout betimmerde spreekkamer, die naar boenwas, ouderdom en ontsmettingsalcohol rook. De muren hingen vol getuigschriften en portretten van beroemde artsen, als een eerbetoon aan de wetenschap en vooral de genialiteit van de alhier praktiserende geneesheer. Op een aparte tafel stond een microscoop, een indrukwekkend instrument van glimmend koper. Ik herinnerde me dat meester Wren verteld had dat je er mieren en luizen mee kon vergroten tot het formaat van monsters.

De dokter, een energieke man van begin vijftig die eruitzag alsof hij remedie tegen de dood zelf had, zat achter zijn brede, met groen vilt overtrokken bureau en wachtte geduldig op Mary Ann, die zich achter een kamerscherm uitkleedde.

'Tot aan het middel, het spijt me, juffrouw.'

Zijn handen speelden met een pen, waarmee hij, zo had ik gezien, in zijn vrije minuten droedels tekende op een stapel medische tijdschriften die op de hoek van zijn bureau lag. Het waren vooral dameslaarzen, en kleine konijntjes. Hij negeerde mij.

Mary Ann stapte vanachter het kamerscherm, haar armen voor haar borst gekruist. Haar taille leek mollig en vormloos, zo zonder korset. Haar grote borsten drukte ze plat tegen haar lichaam. Dit was niet de Mary Ann die alles en iedereen uitdaagde. Nu ik haar zo zag, kon ik me beter voorstellen dat ze ziek was. Het leek nu zelfs mogelijk dat ze zou sterven.

De dokter drukte het koude metalen plaatje van zijn stethoscoop tegen haar rug en vroeg haar te zuchten. Ze deed het, diep, maar niet te diep, omdat ze bang was dat ze zou gaan hoesten. Daarna luisterde hij tussen haar borsten en voelde aan haar keel. Mary Ann keek me al die tijd geen moment aan. Ze had haar ogen gevestigd op een prent van een slang die zich om een staf kronkelde, die achter het bureau hing. Ik zat hulpeloos op mijn stoel, met geen droom meer over.

Nadat hij nog een keer in haar keel had gekeken, mocht Mary Ann zich weer aankleden. De dokter ging achter zijn bureau zitten en noteerde wat.

'En?' vroeg ik.

Hij verwaardigde het zich niet te spreken.

Pas toen Mary Ann weer op haar stoel zat en er twee paar ogen op hem gericht waren, nam hij het woord.

'Juffrouw Mayfield,' begon hij, 'uw longen zijn het probleem niet.'

Ik zag de opluchting nog niet op Mary Anns gezicht verschijnen. Ze wachtte net als ik op de 'maar'.

'Maar u bent duidelijk verzwakt door oververmoeidheid en misschien bloedarmoede. En dat heeft ook zijn effect op uw stembanden. U heeft te veel geëist van uzelf en van uw stem.'

Mary Ann knikte en haar ogen vroegen hem verder te gaan. Ze was in haar leven nog nooit een dag ziek geweest en wist niet wat dat betekende: ziek zijn.

'Dus, dokter?'

'Rust,' zei hij. 'Absolute rust voor ten minste veertien dagen. En een goed dieet met versterkend voedsel: melk, biefstuk, dat soort zaken. Ik zal u straks nog wat bloed afnemen en onderzoeken of u bloedarmoede heeft. In dat geval kan ik u ijzerpillen voorschrijven. Maar absoluut geen overmatige inspanning meer: matig met zingen, voorzichtig met dansen. Anders zie ik u hier nog weleens terugkomen met ernstiger klachten.'

'Maar...' Mary Ann bracht in verwarring haar zakdoek naar haar lippen. 'Maar ik leef van zingen en dansen. Het is mijn beroep. Ik ben zangeres en actrice, weet u. Ik sta in het Prince of Wales-theater...'

'Ik vel geen oordeel over de manier waarop u uw geld verdient, juffrouw Mayfield, enkel over uw gezondheid. En ik weet uit persoonlijke ervaring en uit de wetenschappelijke literatuur dat het vrouwelijke lichaam niet geschapen is voor zulke uitzinnige activiteiten. Ik weet niet wat die meisjes zich tegenwoordig in het hoofd halen, zingen, dansen, fietsen, roken... Dat kweekt lichamelijke klachten en leidt tot geestelijke aftakeling. U moet de beperkingen van uw sekse accepteren, juffrouw Mayfield, anders zult u het vroeger of later met uw gezondheid moeten bekopen.'

Ik zag de tranen in Mary Anns ogen springen en haatte hem om elk woord, ook al was hij dokter en stond er in elk medisch tijdschrift dat hij gelijk had. Hij mocht mijn zuster niet haar droom afpakken.

'Maar ze is er dol op om op het toneel te staan!' riep ik. 'Ze wil niets anders!'

Hij haalde verontschuldigend zijn schouders op. 'Wat kan ik anders zeggen dan de waarheid, jongeheer Mayfield?'

'Misschien...' begon Mary Ann flink, maar huilerig, 'misschien vindt meneer Edwardes het goed dat ik niet elke avond optreed. En voor de meisjes die geen goede stem hebben, zijn er zangeressen die achter de schermen hun teksten zingen. Maar dat betekent wel dat ik altijd bij het korps moet blijven en...'

Nooit een ster zal zijn, vulde ik in gedachten aan. Schoft! Je hebt mijn zusje aan het huilen gemaakt.

Ik stond op, had net zo genoeg van hem en deze kamer als van Bosie en het hotelbed. 'Mary Ann, we gaan,' hoorde ik mezelf zeggen. 'Deze kwakzalver kan je niet verder helpen.'

Ik stond er maar niet bij stil aan wie me de toon deed denken. Mary Ann stond op alsof ik het haar bevolen had. Voor het eerst was ik het, en niet zij, die de beslissingen nam.

We lieten de dokter achter in kille, sprakeloze verbazing. Voor ik de deur achter ons sloot, zag ik hem aarzelend zijn pen weer op de stapel tijdschriften zetten. Ik had één slag in mijn strijd met de wereld gewonnen.

Mary Ann en ik stonden op Westminster Bridge en spuugden in het bruine water van de Thames. Ik was ermee begonnen en Mary Ann was mee gaan doen. Ze spuugde alleen als er niemand langskwam en niemand keek.

'Verrekt Londen.'

Een flinke, groene fluim landde op het dek van een kolenschuit.

'Verdomd Londen.'

'Verrekt, verdomd, verneukt Londen.'

Mary Ann keek even op. 'Je moet niet van zulke woorden zeggen.' En daarna spuugde ze weer in het water.

'Belabberd Londen.'

'Belazerd Londen.'

We gingen ermee door tot we door een politieagent weggestuurd werden. Daarna kocht ik een grote fles gin om Mary Anns keel mee te smeren.

XXXI

Eerlijk geld — Griekse souvenirs— Een nieuw

schilderij — De Gifmenger— Hufter Vincent

— Een onheilstelegram

September werd oktober. Een onrustige maand vol rode, opwaaiende bladeren en drukte, 's Morgens, na het ontbijt, ging ik naar Camelot House, of een ander groot huis, waar ik poseerde voor echte kunstenaars. Tussen de middag lunchte ik snel in de City, om de middag of avond door te brengen op de Royal Academy of de Slade Art School.

Schoon, verzorgd, netjes gekapt, goed gevoed, was het gemakkelijker voor me geweest een betrekking te vinden dan voor de zomer. Het enige wat mijn bezoekjes aan Little College Street hadden opgeleverd, was dat ik wist dat ik er redelijk goed uitzag, en dat ik het mensen naar de zin kon maken als ik wilde. De heren die met een kunstenaarsoog naar mijn biceps en beenspieren hadden gekeken, waren tevreden geweest. Dus stond ik nu elke avond in een grote, helverlichte ruimte voor een groep kunststudenten, die hun ezels in een halve cirkel om me heen hadden opgesteld en die het niet leek te deren dat ik op een piepklein lendendoekje na naakt was. Het was stom werk, zo geestdodend als spelden tellen, maar ik kon ervan leven en thuis hoefde ik niet elke ochtend m'n pik te onderzoeken uit vrees dat ik iets opgelopen had.

Het werk voor de echte kunstenaars was leuker, al waren ze geen van allen zo makkelijk in de omgang als Vincent eerst geweest was. De echt geslaagden onder hen zagen het model als een noodzakelijk kwaad en vonden het niet de moeite waard om het woord tot je te richten. De wat mindere goden presenteerden je nog weleens een sigaret, maar dan op de manier waarop ze een orgeldraaier een muntje gaven. Ze leken allemaal te denken dat je, omdat je modellenwerk deed, dom, arm en volks was, niet in staat tot een intelligent gesprek, en zeker niet over kunst. Maar ik hield van hun huizen, die meestal groot en interessant waren, en maakte er net als in Camelot House de gewoonte van door kieren van deuren te gluren.

Geen van die huizen werd echter een Thuis, zoals Camelot House dat wel geweest was, voor Trops alles bedorven had. Vincent volhardde in zijn ijzige afstandelijkheid, maar ondanks dat vroeg hij me toch elke woensdag en vrijdag weer om te poseren, zelfs toen het schilderij van Saul en David zo goed als voltooid was. Hij werkte er met veel minder plezier aan dan voor de vakantie, als een broodschilder die nu eenmaal af moet maken waar hij aan begonnen is. Met grimmige vasthoudendheid priegelde hij de hele morgen aan een detail, waar hij dan als ik vertrok nog ontevreden naar stond te kijken. Het schilderen was van een passie in een verplichte dagelijkse kwelling veranderd. Ik kon daar geen andere verklaring voor bedenken dan dat Trops en ik met onze kus Vin-cents plezier hadden vergald. Iedere keer als hij een toets rood of roze op de lippen van de geschilderde Adrian aanbracht, moest hij daar Trops' lippen op gedrukt zien. Dat hij me toch bleef vragen, was me een raadsel. Het kon zijn dat Vincent ervan hield zichzelf te kwellen, ook al leek hij me daar niet het type voor. Als ik iets uit Vincents dagboek had geleerd, was het dat hij zijn problemen van zich afschoof, zich er niet in wentelde.

Ik probeerde dat ook te doen, met Vincents problemen in elk geval. Elke woensdag- en vrijdagmorgen stapte ik om klokslag halfelf door de tuindeuren het atelier binnen, opgelucht dat het me weer gelukt was Palmtree te ontlopen en bereid elke behandeling te doorstaan om maar gewoon in Vincents ordelijke, zonnige atelier te zitten, dat nog steeds zo vriendelijk en gastvrij was als Vincent zelf ooit geweest was. Ik wist alleen niet hoelang dat nog zou duren. Iedere keer als ik aan het eind van de morgen mijn geld op ging halen, verwachtte ik dat Vincent me zou zeggen dat ik niet meer terug hoefde te komen.

Eén keer leek het echt zover te zijn, toen hij tegen me zei: 'Adrian, voor je gaat... een momentje, graag.'

Daar zullen we het hebben, dacht ik berustend.

Maar in plaats van me te ontslaan, dook Vincent de kast met schildersmaterialen in en kwam terug met wat nog het meest op een complete kampeeruitrusting leek.

'Ik wil even wat proberen,' zei hij zonder verdere uitleg.

Ik zag hem een groen tentdoek ontvouwen, waaraan lussen met touwen bevestigd waren.

'Haal de ladder uit de kast en zet hem daar neer,' droeg hij me op, op een toon die Palmtree nog beledigd zou hebben.

Ik voerde zijn commando op zijn elfendertigst uit om mijn tegenzin te laten blijken en klom op aanwijzing van Vincent op de ladder om de touwen van het tentdoek aan een viertal ringen aan het plafond te bevestigen.

'Zo goed?' vroeg ik aan Vincent, die met zijn hoofd in zijn nek naar het tentdoek boven hem stond te kijken. Zijn gezicht had een ongezonde, geelgroene kleur.

'Ja... eh... ja. Ja!' zei hij na een tel of drie, vier, alsof hij even ergens anders was geweest. 'En nu de attributen.'

Ik werd opnieuw de kast in gestuurd met instructies daar een houten krat - 'Heel voorzichtig, denk erom. Er zitten breekbare spullen in.' - te halen. Het was een zwaar ding, voorzien van labels in een buitenlands schrift, Grieks misschien. Ik sleepte het naar de tent en haalde daar demonstratief mijn horloge te voorschijn. Als ik nu mocht gaan, kon ik nog net de bus halen. Maar Vincent negeerde mijn horloge en mij al helemaal en begon gejaagd uit te pakken. Zittend op zijn knieën, ingespannen en nerveus, grabbelend in het stro dat de vermoedelijk breekbare voorwerpen in het krat beschermde, wekte hij de indruk van een jongen die zich aan een gevaarlijk spelletje heeft gewaagd en er snel mee door wil gaan voor hij de moed verliest.

Hij haalde met handen die trilden van voorzichtigheid, twee stukken zwart aardewerk te voorschijn: een schaal en een soort kruik met twee handvatten, die hij een amfora noemde. Ze hadden allebei afbeeldingen in de kleur van rode aarde. Op de schaal zag ik een soort strijdwagen met twee paarden ervoor, op de amfora een jongeman met twee grote vleugels op zijn rug. Hij was zo naakt als Adam, maar ik wist dat dit soort naakt toegestaan was. Het was kunst-naakt, klassiek-naakt: naakt zonder schande of schaamharen. Toch viel het me op dat Vincent er nauwelijks naar wilde kijken. Hij legde de amfora met de afbeelding naar beneden op de grond neer.

'Pak hem op,' gebood hij, 'en vul hem met water.'

Ik deed maar wat hij zei, omdat zijn toon niet uitnodigde tot het stellen van de vraag: 'En waarom zou ik?'

'Houd hem vast. Nee, niet zo. Zo: op je schouders, alsof je schenkt. Kniel bij de schaal. Je schenkt water in de schaal. Nee, kijk niet naar mij, kijk naar wat je doet.'

Hij boog me, zonder me aan te raken, met zijn woorden in de juiste houding. Toen Vincent, na veel vijven en zessen, tevreden was, zat ik in een vreemde, verkrampte pose voor de tent met de amfora op mijn schouder en een irritante kriebel onder het boordje van mijn overhemd. Dit was een raar spelletje. Vincent had een vel papier op de tafelezel vastgemaakt en was aan het schetsen geslagen. Dit zou misschien het begin van een nieuw schilderij zijn. Een schilderij met mij erop, met een Griekse kruik in mijn handen, waar Vincent al met net zoveel tegenzin naar keek als naar mij. Er klopte niks van.

Ik staarde in de schaal tot het tweespan voor mijn ogen begon te dansen. Het was een ongelijk span paarden: een prachtig, slank renpaard en een wilde nachtmerrie met uitpuilende, pupilloze ogen. Elke keer als ik begon te schenken, zag ik ze tot leven komen in het gifgroene water, totdat ik ze zelfs voor me zag als ik opkeek, galopperend langs Vincents werktafel, losgebroken in zijn atelier.

Vincent schetste door tot ik twee bussen gemist had, fronsend, met zijn neus vlak bij het papier, zoals Imogen dat ook deed wanneer ze niet wilde dat iemand zag wat ze opschreef. Hij nodigde me niet uit het resultaat te komen bekijken. Ik zag het echter wel, toen ik, zonder betaald te zijn voor dit overwerk, het atelier verliet.

Vincent had zich deze keer niet beperkt tot het schetsen van wat hij voor zich zag. Zijn verbeelding had de voorstelling veranderd. In plaats van een gewone jongen in een daags pak, knielde op de schets een ineengedoken, katachtige gestalte, die met een bedrieglijke gedienstigheid water, wijn of gif schonk, maar je het gevoel gaf dat hij zich in werkelijkheid aan het voorbereiden was op een sprong, als een roofdier dat zijn prooi beloert. Hij was niet naakt, maar droeg een korte tuniek die zijn lendenen en een deel van zijn borst bedekte. "Wat zichtbaar bleef, waren zijn armen en benen, pezig als de poten van een panter. Als je ernaar keek, kon je bijna de spanning in de spieren voelen. Ze verraadden waakzaamheid, een slecht geweten, kwade bedoelingen. Ik ervoer een onaangename schok toen ik besefte dat Vincent me zo moest zien: als iemand die gevaarlijk was, iemand die kwaad wilde doen. Terwijl ik toch heus niet meer was dan een doodgewone tobber met de pech op kerels te vallen. Ik wenste dat ik hem dat uit kon leggen zonder dat ik hem boos of misselijk zou maken. Godsonmogelijk natuurlijk. Het zou de zekerste manier zijn om voorgoed uit Camelot verbannen te worden.

Dus hield ik mijn mond en haastte me naar de bushalte om nu eindelijk de omnibus naar huis te halen.

Alle volgende keren dat ik kwam poseren, werkte Vincent aan het schilderij met de amfora. Hij besteedde ditmaal minder tijd aan de schetsen, alsof hij al helemaal in zijn hoofd had hoe het voltooide werk eruit moest zien, en begon de grote lijnen op het doek te zetten. Het werk had de titel De Schenker meegekregen, maar ik denk dat De Gifmenger Vincents gedachten beter weergegeven zou hebben. Hij behandelde me alsof ik een gevaarlijke indringer in zijn atelier was. Een paar korte, nog net niet gesnauwde commando's ('Blijf naar de schaal kijken!', 'Zit stil!') waren de enige woorden die hij tegen me zei. Hij leek nu een totaal andere man dan de schilder die na mijn eerste poseersessie een ontspannen praatje met me gehouden had. Ik wist niet of ik hem nog wel zo aardig vond. Laat ik maar eerlijk zijn: ik vond hem een hufter.

Gelukkig was er altijd nog Imogen om me toch welkom te doen voelen. Nadat ze over haar vernedering door Robbie en Bosie heen was, had ze haar schrijfmap weer te voorschijn gehaald en vervolgden we Bonny's avonturen, zij het op een minder sensationele wijze. We schrapten de gevangenispassage als zijnde te dramatisch en vervingen hem door een serieuze liefdesgeschiedenis, gehinderd door klassenverschillen en andere praktische problemen.

We besteedden er elke woensdag- en vrijdagmorgen een halfuur aan, wat volgens Imogen veel te kort was. Ze kreeg het na veel gezeur en gedrein voor elkaar dat ik ook op andere dagen langs mocht komen, zodat ik ook dan, als ik een keertje vrij had, zeer tegen Vincents zin zijn atelier bezette.

Op een druilerige donderdagmiddag in de tweede helft van oktober zaten Imogen en ik aan de werktafel, druk bezig met wat een verrassende wending in het verhaal moest worden en te geïnspireerd om op Vincent te letten, die op de achtergrond demonstratief zuchtend probeerde duidelijk te maken dat we hem van zijn werk hielden. Behalve hij en Imogen was er niemand van de familie thuis. Stuart was gaan jagen, terwijl Lilian naar een van haar liefdadigheidsactiviteiten was, die ze beschouwde als een soort nuttige hobby.

Ik zocht in de woordenlijst een synoniem voor 'verlegen', een woord waarvan Imogen vond dat ze het al te veel gebruikt had. We hielden een lijst bij van woorden die we mooi vonden, zoals 'Ravenna' en 'amethist' en voegden dagelijks nieuwe vondsten toe die we ontdekt hadden in atlassen, woordenboeken, romans en advertenties. Ik wilde net 'timide' voorstellen toen Palmtree binnenkwam. Hij had een geel papier in zijn hand, dat ik meteen als een telegram herkende.

'Meneer.'

Hij overhandigde het met een gezicht dat geheel bij zijn boodschap paste. Telegrammen waren gewoonlijk onheilsboodschappers en ma kon er geen openen zonder eerst als een soort profetes te voorspellen wie van de familie het hoekje om was.

Vincent las het telegram snel door. 'O god!' hoorde ik hem zachtjes zeggen.

Imogen keek op van haar schrijfmap. 'Wat is er?'

Vincent was te overstuur om de boodschap voorzichtig in te kleden: 'Francis Douglas, de broer van lord Alfred, hij heeft zichzelf door het hoofd geschoten!'

Ik schrok op, want ik herinnerde me de naam uit de brieven die Bob, William, Alf en ik afgelopen zomer uit Stuarts bureau gestolen hadden.

Imogen slaakte een klein kreetje, van medeleven en sensatiezucht: 'Ooo! Heeft hij zelfmoord gepleegd?'

'Nee, nee, dat staat er niet. Alhoewel, ik weet niet...'

Hij las het telegram voor, woord voor woord, alsof hij er dan meer van zou begrijpen: 'Francis dood. Heeft zich tijdens jacht kogel door hoofd gejaagd. Smerig zaakje. Blijf voorlopig in Somerset. Stuart.'

'Het kan een ongeluk geweest zijn,' zei hij tegen ons, maar volgens mij meer om zichzelf te overtuigen.

'Waarom zou iemand zoiets doen?' vroeg Imogen zich af.

Ik vermoedde dat de romantica in haar al druk tragische intriges aan het verzinnen was.

'Lilian zei dat hij zich vorige week nog verloofd had. Met een schattig meisje.'

Vincent schudde zijn hoofd. Hij zag er geschokt uit, alhoewel ik niet dacht dat hij Francis Douglas persoonlijk kende.

'Misschien kwam hij erachter dat hij toch niet van haar hield. En toen was het te laat om er nog onderuit te krabbelen.'

'O, houd toch je mond, Imogen!'

Het was de eerste keer dat ik hem tegen haar hoorde uitvallen. Ik was verbaasd. Zelfs Palmtree trok een wenkbrauw op.

'Zal ik een condoleancetelegram naar de familie Queensberry sturen?' vroeg hij.

'Ja... ja... dat is een goed idee... Doe dat, Palmtree.'

De huisknecht verliet het atelier en Vincent deed, na even verdwaasd om zich heen gekeken te hebben, naar de werktafel, naar ons, naar het bijna voltooide schilderij van Saul en David, hetzelfde.

'Ooo, wat een drama!' riep Imogen verlekkerd toen hij weg was. 'Wat denk je dat erachter zit, Adrian?'

Ik kon het haar niet vertellen.

Het fatale jachtongeval hield de gemoederen en de tongen in Ca-melot House de volgende dagen bezig. Op de morgen dat Stuart thuiskwam uit Somerset, haalde hij Vincent van zijn werk, omdat hij hem meteen wilde spreken. Ze stonden op het terras voor de tuindeuren, zacht en ernstig pratend als mensen in een ziekenkamer. Imogen en ik zaten over de schrijfmap gebogen, verondersteld ons bezig te houden. We vingen echter elk woord op dat gesproken werd, terwijl we voor de schijn met onze pen over het papier krasten.

'Hoe is het nu gebeurd?' hoorden we Vincent dwingend vragen.

Stuart wreef over zijn bovenlip. Hij zag eruit als een man die de afgelopen dagen weinig geslapen had.

'Een donderslag bij heldere hemel, dat was het,' mompelde hij. 'Niks aan de hand tot die morgen. Leuk stelletje, tevreden familie, Francis ogenschijnlijk in een opperbest humeur. Had zin in de jacht, zei hij toen we op pad gingen. Verliep allemaal prima, zo vrolijk als een tierelier. Ik heb trouwens vijftien fazanten geschoten, Vince. Maar Francis, die had geen geluk. Het leek wel of hij een olifant nog niet had kunnen raken. Allemachtig, ik heb nog nooit iemand zo beroerd zien schieten! Maar goed, aan het eind van de morgen schoot hij een fazant aan. Landde achter een heg, dat beest. Een paar boerenknullen die met ons meegegaan waren, gingen hem zoeken, maar niks hoor. Nog geen veer ervan te vinden. Nou ja, als je eenmaal verrekte pech hebt... Maar Francis, die moest en zou zijn fazant. We snapten dat wel. Stel je voor, het is jouw verlovingsfeestje en jij komt als enige met lege handen terug van de jacht. Dat kan niet. Dus wij bleven wel even op hem wachten. En toen klonk dat schot. Nou, ik moet je zeggen dat we het eerst niet echt serieus namen. "Ik hoop dat hij zich niet voor z'n donder heeft geschoten," zei er een en dat vonden we nogal een mop. Maar toen Francis niet kwam opdagen, gingen we toch maar kijken.'

'En?' vroeg Vincent. Zijn stem klonk benauwd, alsof hij het ergste nu maar wilde horen, maar tegelijkertijd ook zijn vingers in zijn oren wilde stoppen. 'Was hij meteen dood of...'

'O ja, hij was dood, zo dood als een pier,' zei Stuart met wrede zekerheid. 'Geen wonder met zo'n gat in je kop als hij had. Het was een smerig plaatje, Vincent. Er waren een paar flinke kerels onder ons die er groen van zagen, dat kan ik je wel verzekeren.'

Vincent zei een paar keer 'Arme kerel' achter elkaar en vroeg toen: 'Dus het was een ongeluk?'

Stuart haalde zijn schouders op. 'Niemand zegt het, maar iedereen denkt dat het zelfmoord was. Alleen, waarom? Die knul had alles wat een man in zijn leven kan wensen: geld, een carrière, een leuke aanstaande. Maar luister es: je steekt niet per ongeluk de loop van een geweer in je mond en haalt de trekker over.'

Vincent ging op een van de gietijzeren tuinstoeltjes zitten. Hij zag eruit alsof hij het hele drama zelf van dichtbij meegemaakt had. Mevrouw Procopius had dezelfde gelaatskleur op het moment dat ze vlugzout nodig had.

'En de markies, hoe is die eronder?' vroeg hij.

'Buiten zichzelf natuurlijk. Francis was de enige van zijn zoons met wie hij niet voortdurend overhoop lag en bovendien de oudste. En je weet wat dat betekent in zulke families. Het toekomstige hoofd van de clan, die is zijn gewicht in goud waard.'

'Denk je dat die Rosebery-toestand er iets mee te maken heeft?' vroeg Vincent voorzichtig, alsof hij het onderwerp liever niet aansneed.

Ik spitste mijn oren. Dit was een naam die ik al eerder in verband met de Queensberrys gehoord had. Een naam uit de brieven die nu in Bobs handen waren. En bovendien de artiestennaam waaronder ik van de zomer mijn kunstjes had vertoond.

'Daar begon hij natuurlijk wel over,' antwoordde Stuart, nadat hij een blik in het atelier had geworpen. Imogens pen kraste ijverig door. 'Dezelfde beschuldigingen als in de tijd van Francis' promotie. Maar ik herinnerde hem eraan dat het heus geen pas geeft de minister van Buitenlandse Zaken met een paardenzweep te achtervolgen. Godallemachtig, de Prince of Wales moest eraan te pas komen om de boel te sussen! "We willen geen herhaling van dat soort toestanden," zei ik tegen hem. "Je kunt het niet opnemen tegen de premier van het land totdat je onweerlegbare bewijzen hebt. En doe het in vredesnaam met wat meer waardigheid. Zulke ordeverstoringen zetten je voor gek in beschaafde kringen." Maar hij is niet tot rede te brengen.'

'Wat wil hij doen?' vroeg Vincent. Hij had een sigaret uit zijn binnenzak gehaald en rookte gespannen.

Stuart liep met zijn handen in zijn zakken over het terras en bleef bij een bloembak met fuchsia's staan. Hij draaide zich om naar zijn broer.

'Wat goed is voor zijn familie, dat staat voorop. Hij houdt van zijn zoons, vergis je daar niet in. Ik heb hem al even gesproken, in Londen. "Als hij maar naar me geluisterd had, als hij me maar in vertrouwen genomen had, dan zou hij nu nog leven," zei hij telkens weer. Het brak je hart, zelfs het mijne. Maar hij bevindt zich in een positie waar je gek van zou worden. Hij is nog steeds officieel het hoofd van de familie, maar sinds die scheiding wordt hij door geen van zijn kinderen nog als zodanig erkend. Hij ziet ze zich in het ongeluk storten en er is niks wat hij kan doen. Een man zou van minder razend worden.'

Hij probeerde Vincent aan te kijken, maar die draaide zijn hoofd weg en ademde een wolkje sigarettenrook uit. 'Dat was niet wat ik je vroeg, Stuart,' zei hij toonloos. 'Ik vroeg je wat hij wil gaan doen!

'Iets verstandigs,' antwoordde Stuart kort. 'Wat ik hem al tijden aanraad: de gerechtelijke weg bewandelen. Daar bereik je altijd het meest mee. En zonder je gezicht te verliezen. Maar het heeft wat meer tijd nodig.'

'Gaat hij Rosebery voor het gerecht dagen?'

'Dat zie ik niet zo snel gebeuren,' zei Stuart, die zich bukte om Chuckles te aaien, die kwispelstaartend naar hem toe was komen lopen. 'Sommige ivoren torens zijn te hoog om ze op te blazen. Maar je kunt er zeker van zijn dat er onder de fundamenten van andere torens dynamiet gelegd gaat worden.'

Vincent zei iets wat ik niet kon verstaan.

'Nee,' reageerde Stuart scherp, 'ik ben niet van plan om je opnieuw de les te lezen. Je weet precies hoe ik erover denk en als je te koppig bent om naar goede raad te luisteren, hoef ik mijn standpunt niet te herhalen.'

Ze keken nu allebei over hun schouder het atelier in. Imogen boog zich over mijn blad, alsof ze iets wilde verbeteren,

'Ik wil je beschermen,' zei Stuart tegen Vincent, 'en dat is ook alles wat John bij Alfred wil.'

'Ik hoef niet beschermd te worden, dank je.' Vincent tikte de as. van zijn sigaret en maakte aanstalten om weer naar binnen tê gaan. 'En zeker niet op zo'n manier.'

Stuart maakte een wegwerpgebaar en liep het terras af. Vincent! keek hem na. Daarna trapte hij korzelig zijn sigaret uit. Het was de tweede keer in korte tijd dat ik hem bijna kwaad zag.

Imogen tikte met haar vinger op het papier voor me.

WAAR DENK JE DAT DAT OVER GING? Stond er.

XXXII

Een geluk bij een ongeluk — Ik ben jaloers op

een arm — Kleine Lotte en een kleine

nachtegaal — Zelfzuchtige tranen

— Alles wat ik wil

De dood van Francis Douglas was een favoriet gespreksonderwerp onder de Londenaren tot ver na zijn begrafenis. Er waren mensen die zijn dood als niet meer dan een tragisch ongeluk beschouwden, een veel te vroeg einde aan een veelbelovend leven, maar zoals altijd waren er ook de kwaadsprekers die drama's en schandalen zagen. Zij beweerden dat de oudste zoon van de markies van Queensberry zelfmoord gepleegd had, omdat zijn vader zijn relatie met lord Rosebery, de premier wiens privé-secretaris Francis was, dreigde te onthullen. Een theorie die natuurlijk met graagte werd overgenomen door de roddelaars en sensatiezoekers, die niet om bewijzen vroegen, maar genoegen namen met geruchten. Ik bemoeide me niet met de discussie, zelfs niet toen Trops er in Vin-cents atelier over begon. Ik kende de inhoud van de brieven die ik met Alf, Bob en William uit Stuarts bureau had gestolen en dat was genoeg om me mijn mond te laten houden. De roddelaars en kwaadsprekers hadden hoogstwaarschijnlijk gelijk.

Deze tragische gebeurtenis had gek genoeg één groot voordeel voor mij: ze hield Bosie weg van zijn vrienden voor zolang als de rouwperiode zou duren. Mijn geheim was voor zeker twee maanden veilig. Om deze en nog andere lage, persoonlijke redenen, kon ik weinig medelijden met Bosie hebben. Hij was niet langer de prins voor wie elke wens in vervulling ging. Hij had aan een graf gestaan met een gapend gat in zijn hart. Noem het harteloos, maar ik gunde hem zijn portie ellende. Het leek oneerlijk dat ik er al zoveel van gehad had en hij nog maar zo weinig. Ik had er een heel weekloon voor over gehad om hem te zien huilen.

Zoals dat soms gaat, kreeg ik onverwacht mijn zin — gratis — maar zoals dat soms ook gaat, was de vervulling van mijn wens nu niet bepaald wat ik me ervan had voorgesteld.

Na een uitgelopen poseersessie was ik nog wat door de straten van de City aan het zwerven, toen er voor een hoog gebouw met dure appartementen een paardentaxi stopte. Er stapten twee mannen uit, waarvan ik er één meteen herkende als meneer Wilde en de ander pas na enige tijd als Bosie. Klein, smal en bleek in zijn zwarte pak, leek hij nauwelijks ouder dan een jongen van veertien, vijftien jaar. Een ontredderd kind met roodomrande ogen en hangende schouders. Ik bleef hem midden op het trottoir uiterst onbeleefd aan staan gapen. Gelukkig keek hij niet mijn kant op. Hij zei iets tegen meneer Wilde, die net de koetsier had betaald. Ik kon niet verstaan wat, maar hoorde dat zijn stem anders klonk dan normaal. Niet zacht en zeurderig of scherp, met een lach of een spottende ondertoon, maar schor en vragend. Ik zag meneer Wilde zich naar hem toe buigen, antwoorden en even zijn hand op zijn arm leggen. Daarna gingen ze naar binnen, zonder mij opgemerkt te hebben. Ik bleef staan staren alsof ik hen nog steeds op de stoep zag staan. Voor mijn ogen verscheen een nabeeld van een zwarte hand op een witte mouw. Mijn maag verkrampte. Ik voelde me akelig. De hand was liefdevol, bezorgd, teder. Ik was jaloers op de arm waarop hij gerust had. Niemand had mij ooit met zo'n hand aangeraakt. Ik voelde een onbestemd gevoel in me opkomen, dat nog geen 'o.. .hell'-gevoel was, maar het wel kon worden.

'Ik haat je,' mompelde ik en liep verder.

Toen ik thuiskwam, was het al zo donker dat ik bijna over een van de kleine Gustavsons struikelde, die ineengedoken op de bovenste tree van de trap naar de zolderverdieping zat. Een kleverig handje pakte mijn broekspijp vast.

'Moet jij nog niet naar bed, Lotte?' vroeg ik.

Ze schudde haar hoofd en verborg haar gezichtje achter een bundeltje in elkaar geknoopte zakdoeken, dat een pop moest voorstellen.

'Mama is boos op me.'

Ik vroeg maar niet waarom. De Gustavson-kinderen begonnen de laatste weken echt uit hun kamer te groeien. Hun gekrijs barstte in elk geval met grote regelmaat door de deur heen. Ik kon er bijna elke avond tegen kinderbedtijd van genieten.

'Da's rottig, Lotte,' zei ik enkel en wilde doorlopen. Ik had te veel aan mijn hoofd om mijn tijd met snotterende kleuters te verdoen. Maar Lottes handje klauwde zich aan mijn broek vast.

'Lees me een verhaaltje voor, Adie.'

Ze keek naar me op met van die zielige rooie oogjes en dat had ze nou niet moeten doen. Ik kon die avond helemaal niet tegen zulke oogjes.

'Oké, eentje dan,' stemde ik toe en ging naar mijn kamer om een boek en de olielamp te halen. De kleine Gustavsons wisten dat ik boeken had en beschouwden dat als niet minder dan een wereldwonder. Zodra ze hoorden dat ik thuis was, stonden ze aan de deur voor een verhaaltje.

In de hoop dat ik er zelf ook van op zou knappen, koos ik het mooiste boek uit mijn boekenkast: The Happy Prince and Other Tales, een cadeautje van een tevreden klant, voor wie ik, laten we zeggen, enkele speciale diensten had verricht. Ik had iets — 'Wat dan ook! Het maakt niet uit!' — uit zijn slaapkamer mogen kiezen. Mijn keus was gevallen op dit boek, dat open op een stoel lag, een prachtige illustratie in rode inkt zichtbaar op de linkerpagina. Hij had het me gegeven, alhoewel het zeker duur geweest moest zijn. Hij had me zijn bed gegeven als ik daarom gevraagd had.

Ik bande de gedachte aan hoe ik het boek verdiend had uit mijn hoofd en ging terug naar Lotte, die ongeduldig wiebelend op haar tree op me zat te wachten. Ik zette de olielamp naast ons neer en liet het boek aan haar zien.

'The Happy Prince and Other Tales — Oscar Wilde,' zei ik alsof het een toverspreuk was.

Lotte schoof vertrouwelijk tegen me aan, haalde een volle snotneus op en stak haar duim in haar mond. Ik sloeg het boek open en zocht naar mijn lievelingsverhaal.

Het was gemakkelijk te vinden. Ik had eind augustus, op een moment dat ik mezelf heel zielig vond, een advertentie van Farley-verzekeringen uit de krant geknipt en die tussen de bladzijden gestoken. De reclameridder herinnerde me aan Camelot, aan De Lady van Shalott, het gedicht waar Vincent zo aandachtig naar geluisterd had, en dus aan Vincent zelf. Die advertentie en het dagboek hadden het bewijs gevormd dat hij nog steeds bestond, ook al leek het of hij voorgoed uit mijn leven verdwenen was.

Ik zuchtte, zette alle gedachten aan Vincent opzij en begon voor te lezen. Het verhaal was betoverend en droevig: een sprookje. Het ging over een kleine nachtegaal die in de liefde geloofde en in zijn tuin een jonge student hoorde verzuchten dat hij zo graag een rode roos wilde hebben. Eén rode roos maar, want als hij zijn geliefde een rode roos zou geven, zou ze met hem dansen. Alleen. .. in de hele tuin bloeide niet één rode roos. De enige rozenstruik die er groeide, was dood. Er was echter één manier — één vreselijke manier — om hem weer tot bloei te brengen, zo vertelde de rozenstruik de nachtegaal. De vogel zou voor hem moeten zingen, een nacht lang, met zijn borst tegen een doorn gedrukt. En als die doorn zijn hart zou doorboren, zou het hartenbloed van de nachtegaal door de dode takken van de struik vloeien en zou er een rode roos tot bloei komen. De nachtegaal stemde toe, want hij wilde de student zo graag gelukkig zien. Dus zong hij een hele nacht, terwijl de doorn steeds verder in zijn borst drong. Bij zonsopgang stierf hij en bloeide er een prachtige rode roos. De student plukte hem en bracht hem vol verwachting naar zijn geliefde, maar zij had al iemand anders gevonden om mee te dansen en vond bovendien dat de roos niet bij haar kleren paste. De student gooide hem op straat, waar er een paardenkar overheen reed. Hij bedacht hoe dwaas de liefde was en keerde terug naar zijn kamer om een groot, stoffig boek te voorschijn te halen en te lezen. De nachtegaal lag dood in de tuin, vergeten. Hij was voor niets gestorven.

Pas toen ik het verhaal uit had, wist ik wat dat onbestemde gevoel was dat daarnet bij me opgekomen was. Verdriet. Ik had willen huilen, om Francis Douglas, die voor de liefde en dus voor niets gestorven was, en om zijn jongere broer die nu zoveel verdriet had. Maar in plaats daarvan huilde ik om mezelf, omdat ik alleen nog kon huilen om wat er in boeken stond: dode nachtegalen, verlepte rozen. Ergens in de maanden die achter me lagen, was de Adrian Mayfield die de deur van Victor Procopius' Herenmodepaleis achter zich dicht had gesmeten om het avontuur op te zoeken, veranderd in een Adrian die alleen nog in boeken en dromen leefde. Daarbuiten was hij niet meer dan een waakzame toeschouwer. Iemand met geheimen die de mensen om zich heen scherp in de gaten hield, hun gesprekken afluisterde en al hun handelingen naging op bijbedoelingen. Iemand die voortdurend aan het denken was, maar niet echt leefde.

Ik had mezelf verdoofd om de zware zomermaanden door te kunnen komen. De verdoving had goed gewerkt. Ik had nauwelijks pijn gevoeld, geen geestelijke en geen lichamelijke. Het probleem was dat ik ook bijna geen andere dingen meer voelde. De terugkeer van Trops had me even wakker geschud, maar dat was van korte duur geweest. Toen hij me diezelfde avond met een 'Adie, ik zie dat je een stoute jongen bent geweest' op mijn blote billen had getikt, was ik weer teruggegleden in mijn gebruikelijke gevoelloosheid.

Ik wist niet wat er voor nodig zou zijn om me wakker te doen worden. De kus van een sprookjesprins? Nee. Ik was er inmiddels achter dat sprookjesprinsen niet bestonden.

'Ik vind het zielig van die nachtegaal.'

Ik keek naar Lotte, die met grote, glanzende knikkerogen het donkere trapgat in staarde. Haar lijfje leunde klein, warm en troostrijk tegen me aan. Het voddige popje lag op haar schoot. Ze aaide het alsof het een poesje was. Dat stomme wurm kon zelfs van een knoedel snotlappen houden.

Ik tilde haar voorzichtig op om haar terug bij haar moeder te bezorgen. Terwijl ik haar naar de deur droeg, wist ik wat ervoor nodig zou zijn om me weer tot leven te wekken.

Alles wat ik wilde, was gewoon een hand op mijn arm, zo'n hand als meneer Wilde die vanavond op die van Bosie had gelegd. Ik wilde iemand die van me hield.

XXXIII

Terug in het Café Royal — 'Augustus' persoonlijke

handbagage'— Gevaarlijke ideeën — Een

misselijkmakende discussie

Te midden van alle commotie over de dood van Francis Douglas was er ook prettiger nieuws, althans voor Vincent. Lilian had het via vrienden van vrienden voor elkaar gekregen dat hij een tentoonstelling mocht houden in Parijs, in een goede galerie, en er was grote kans op dat dit zijn internationale doorbraak zou betekenen. Het enige nadeel was dat alles in grote haast georganiseerd moest worden, omdat de tentoonstelling al op zeven november zou openen. Vincent werd heen en weer geslingerd tussen on-vincentiaanse wilde opwinding en totale paniek omdat zijn leven op zijn kop stond. Samen met Trops maakte hij een haastige, maar verantwoorde selectie uit zijn werk. Hij telegrafeerde voor een vermogen naar Parijs, pakte zijn koffers, die met elke onmisbare toevoeging voller werden, en liet zich op advies van meneer Wilde een nieuw pak aanmeten bij zijn kleermaker, dat hem meer op een kunstenaar moest doen lijken dan zijn normale, vrij onpersoonlijke garderobe. Te midden van dit alles besloot Lilian ook nog een grote afscheidsfuif voor haar favoriete zwager te geven, waar ze hem geen plezier mee deed. Vincent was niet dol op feesten, zeker niet als hij het zo druk had als nu, en zijn humeur werd er dan ook niet beter op. Hij was zo sikkeneurig dat het zelfs Trops begon op te vallen.

'Ik ben van mening dat Vincent niet terug naar Parijs moet gaan,' verkondigde hij aan een Café Royal-tafel. 'Zijn zenuwen zullen het niet aankunnen. En afgezien van dat... er is altijd het risico dat hij deze keer niet als maagd terugkeert!'

Ik lachte niet zo hard als de anderen, maar was gerust bereid wat flauwe grappen aan te horen om weer eens aan een Café-tafel te zitten.

Trops had woord gehouden en nam me regelmatig mee naar het Café Royal, alhoewel lang niet zo vaak als ik wilde. Hij had het druk het geld terug te verdienen dat hij in Brussel uitgegeven had en ik had het op mijn beurt drukker dan drie Tropsen het konden hebben om ook maar in de buurt te komen van de bedragen die ik afgelopen zomer had verdiend. We ontmoetten elkaar voor de lunch, allebei met de geur van verf in onze kleren, of voor een laat bezoekje aan de Empire, waar ik Trops listig langs de plekken loodste waar William, Freddy en de rest gewoonlijk hun klanten oppikten.

Tijdens de lunches leerde ik mijn eerste Frans van de menukaart, waarop de gerechten met buitenlandse namen de meest onbetaalbare bleken te zijn. Dus bestelden we meestal een bord macaroni en dronken er vin ordinaire bij, de goedkoopste wijn van de kaart, met toch maar een mooi Frans klinkende naam. Maar net als de meeste bezoekers kwam ik eigenlijk niet om te eten ofte drinken, maar om te kijken. Het Café Royal was de ideale plek om beroemdheden te zien en Trops was de ideale gids. Hij kende een ongelofelijk aantal mensen - al wilden ze hem niet allemaal kennen — en wist je, onopvallend wijzend, de smakelijkste roddels te vertellen.

Maar hoe fascinerend de tafels vol dichters, schilders, journalisten, bookmakers en dronken lords om ons heen ook waren, er was maar één tafel waar ik werkelijk belangstelling voor had: die in de hoek van de Brasserie, waar de purperen hofhouding zetelde.

Dus bombardeerde ik Trops met vragen als: 'Weet je ook of Aubrey in orde is? Ik hoor zo weinig van hem de laatste tijd.' en 'Heeft Oscar dat toneelstuk al af?' Maar omdat Trops al meer dan eens bewezen had geen ster te zijn in het oppikken van hints, verwachtte ik er niet veel van.

Ik was dus ook behoorlijk verbaasd toen hij op een middag informeerde of ik het soms leuk zou vinden morgen met Oscar en nog wat vrienden te gaan lunchen. Met het gevoel dat ik onverwachts een cadeautje had gekregen van iemand van wie ik zeker wist dat hij mijn verjaardag zou vergeten, zei ik dat ik dat natuurlijk leuk zou vinden. En sprak meteen met Trops af waar en wanneer hij me op zou halen. Want een van Trops' andere tekortkomingen was dat hij alleen beloften deed om ze te breken.

Die avond op mijn zolder stond ik mezelf toe te dromen als vanouds. De lunch zou een groot succes zijn en ik zou het grootste succes van de lunch zijn. Max, Aubrey en William zouden aan mijn lippen hangen. Ik zou hun vertellen over al die boeken die ik deze zomer gelezen had, de boeken waarvan ik wist dat het precies de juiste boeken waren.

Ik pakte The Happy Prince uit de kast en legde het boek klaar naast de das en de manchetknopen die ik besloten had morgen te dragen. Als bescheiden opening van het gesprek zou ik meneer Wilde zeker kunnen vragen het te signeren. En als hij dan zou vragen of ik ervan genoten had (wat ik zeker wist dat hij zou doen), zou ik mijn kans grijpen en iedereen aan tafel versteld doen staan over mijn belezenheid. Ik schonk mezelf een kop thee in en leunde achterover op mijn stoel, tevreden over mijn voorbereidingen. Er kon niks misgaan. Zolang ik maar deed alsof er in de afgelopen maanden niets bijzonders gebeurd was en Champie Charlie nooit bestaan had. Zolang ik maar loog of mijn leven ervan afhing.

We arriveerden de volgende middag in het Café op wat zelfs voor Trops' begrippen een schandalig laat tijdstip was. Hij was gewoontegetrouw een kwartier te laat op de afgesproken plek verschenen en had vervolgens aanzienlijke moeite gehad om een taxi te pakken te krijgen. Toen we dan eindelijk met meer haast dan zwier het Café binnenvielen, verwachtte ik half-en-half iedereen al met hoeden en handschoenen bij de uitgang te zien staan.

Maar de Café Royal-lunches van meneer Wilde bleken uitgebreide aangelegenheden te zijn. Het gezelschap dat zich om de bekende gebarsten marmeren tafel had verzameld, maakte niet bepaald de indruk verzadigd te zijn. Ze aten en dronken met smaak en praatten luid genoeg om de gretige toehoorders aan de omringende tafeltjes waar voor hun geld te geven.

Aubrey, wat bleker dan ik me hem herinnerde, en zo mogelijk: nog magerder, gaf luidruchtig commentaar op een serie wrede, stijlvolle spotprenten die Max meegenomen had, terwijl meneer Wilde een heftige, maar beleefde discussie voerde met een ober over de vraag of een bepaalde wijn nu wit of geel genoemd moest worden. De ereplaats naast hem werd ditmaal niet door Bosie bezet maar door Robbie, die er zo vrolijk uitzag of dit zijn verjaardag was. Hij was verwikkeld in een gesprek met Vincent, die met de gebruikelijke frons op zijn gezicht tegenover hem zat. Het onderwerp was blijkbaar Vincents kunst.

'Als die schilderijen je zo op je zenuwen werken, verkoop je ze toch gewoon zo snel mogelijk,' hoorde ik Robbie zeggen, terwijl ik achter Trops aan naar de tafel liep. 'Er is zeker een markt voor. Ze zijn technisch goed en het onderwerp zal niemand tegen de borst stuiten.'

Vincent opende zijn mond om hem antwoord te geven, maar kreeg Trops en mij in de gaten en bedacht zich.

Robbie draaide zich om om te zien wie eraan kwamen.

'Wel, als je over de duivel spreekt!' riep hij uit. 'Daar heb je je twee modellen, Vincent. Zij zullen je toch niet nerveus maken, hoop ik?'

Vincent verkoos te zwijgen en at een hapje fazant met het bedenkelijke gezicht van iemand die vermoedt dat er een gifmenger in de keuken werkt. Hij was de enige spelbreker in een gezelschap dat zich voor de rest precies zo gedroeg als ik het me had voorgesteld. Ik had deze lunch gisteravond tot in de details gerepeteerd en een chagrijnige Vincent paste niet in mijn plannen. Geïrriteerd stapte ik achter Trops vandaan om Robbie breed toe te lachen.

Ik zei 'hallo', maar slaagde er niet in daar iets intelligents op te laten volgen. Vincents aanwezigheid werkte onverklaarbaar storend. Trops gaf me een aanmoedigend duwtje in de richting van meneer Wilde en zei: 'Ik heb Adie Mayfield meegenomen, daar heb je toch geen bezwaar tegen, Oscar?'

Meneer Wilde verzekerde me dat het nooit een bezwaar, maar altijd een genoegen was een jonge vriend van Augustus te ontvangen en stak me zijn hand toe. Op het moment echter dat zijn vingers zich om de mijne sloten, hoorde ik Aubrey met zijn harde, heidere stem zeggen: 'O, maar natuurlijk is dat geen bezwaar. We reserveren altijd een plaatsje voor Gussies persoonlijke handbagage. Hij reist nooit zonder.'

De woorden waren zo scherp als een mes in mijn rug. Niet dat ik er niet aan gewend was dat ze de spot met me dreven. Ze hadden het voor de vakantie ook gedaan, maar het had toen in mijn oren altijd anders geklonken. Het waren maar plaagstootjes geweest. Alsof ze me niet zomaar uitlachten, maar me werkelijk vermakelijk vonden.

Ik maakte mijn begroeting af, zonder te letten op wat ik zei. Op de achtergrond meende ik Max te horen lachen, maar ik was er niet zeker van. Het ruiste in mijn oren en ik kon maar één ding denken: ze weten het. Kon Bosie het ze verteld hebben?

Ik kon wel janken. Nog één keer had ik me verheugd op een droom. Een paar uren van mijn leven die precies zo zouden verlopen als ik gewenst had. Maar nu stond ik hier, met hangende schouders en dat stomme boek onder mijn arm. Niet als Adrian-de-belezen-jongeman, zoals ik gewild had. Of zelfs maar als Adie, Augustus-z'n-jongen. Nee, ik stond hier als Adrian de Hoer. Champie Charlie. Dat was wat ik was en wat ik altijd zou blijven, hoeveel boeken ik ook zou lezen.

'Adrian. Hallo Adrian?'

Ik schrok op uit mijn sombere gedachten en zag Robbies lachende gezicht naar me opkijken. Hij trok me zachtjes aan mijn mouw.

'Zeg, als je liever wilt blijven staan, mag dat hoor. Maar ik heb speciaal een plaatsje voor jou ingeruimd en om eerlijk te zijn, heb ik liever jou als tafelgenoot dan Augustus. De banken zijn al smal genoeg, vind je ook niet?'

Ik keek in zijn plagerig twinkelende ogen. Het duurde even voor het tot me doordrong dat hij het meende. Hij vroeg me naast hem te gaan zitten. Hij wilde me als tafelgenoot.

Volledig van slag door zijn uitnodiging, nam ik plaats. Mijn boek moffelde ik weg onder de tafel, waar niemand het hopelijk zou zien. Ik voelde tranen achter mijn ogen prikken en verborg me snel achter de menukaart. Robbies vriendelijkheid was bijna nog erger dan Aubreys spot. Omdat hij volkomen onverdiend was.

Ik bestelde een bescheiden bord macaroni en een nederige vin ordinaire en probeerde me zo onzichtbaar mogelijk te maken.

'Wat ik niet begrijp,' vervolgde Robbie het gesprek dat door onze komst onderbroken was, 'is dat je opeens zo'n hekel aan die schilderijen hebt gekregen, terwijl je er een paar weken geleden nog zo enthousiast over was.'

'Inderdaad, Vincent, het was het enige waar je over praatte,' viel meneer Wilde hem bij. 'Aan het begin van het Seizoen was het zo goed als onmogelijk een gesprek met je te voeren dat niet over oudtestamentische koningen ging! En daarna wilde je me als de eerste de beste toerist je Griekse souvenirs laten zien.'

Vincent staarde met een geforceerde glimlach naar de fazant op zijn bord, die hij sinds ik aan tafel was komen zitten, bestudeerd had alsof hij er een schilderij van wilde maken. Aangeschoten wild, opgebaard op een bedje van paddestoelen, zoiets. 'Ik weet niet wat me stoort aan die doeken, Oscar,' zei hij. 'Ik weet alleen dat ik er niet gelukkig mee ben.'

'Hmm.'

Robbie nam een slok wijn. Daarna leunde hij voorover, zijn kin op zijn handen, en keek Vincent aandachtig aan. 'Misschien zijn het niet zozeer de schilderijen, maar wat erop afgebeeld is, waar je ongelukkig mee bent, Vincent.'

Vincent schrok op uit zijn fazantenmeditaties. Zijn blik flitste, bijna gealarmeerd, langs Robbie en meneer Wilde heen, alsof ze hem ergens op betrapt hadden. Robbie deed net alsof hij het niet gezien had en ging onschuldig door. 'Hoorde ik je net niet iets zeggen over de oorsprong van die afbeeldingen op Vincents Griekse aardewerk, Oscar?'

'O ja, ze zijn waarschijnlijk gebaseerd op enkele passages uit Plato's Phaedrus, De gevleugelde ziel en het tweespan. De liefde voor een mooie geest in een mooi lichaam die de ziel op laat stijgen tot goddelijke hoogten. Ben je bekend met de Phaedrus, Vincent?'

'Daar zou ik maar niet op rekenen,' zei Aubrey voor Vincent zijn mond open kon doen. 'Onze Vincent kennende zal hij op zijn hoogst de kinderkamerversie van Plato's werken gelezen hebben.'

Hij grijnsde alsof het een grap was, maar Vincent zette de hoge borst op van iemand die zich niet serieus genomen voelt.

'En is dat nu zo erg?' vroeg hij fel. 'Mijn onderwijzers hebben me altijd laten lezen wat zij meenden dat gepast was voor een opgroeiende Engelse jongen. En sommige van de werken waar jullie het over hebben, bevatten ideeën die weliswaar fascinerend zijn voor een volwassen geest, maar die een jonge geest veel schade kunnen toebrengen.'

Hij sneed een plakje fazantenborst af, zodat de dunne, grijze ribbetjes van de vogel bloot kwamen te liggen. Hij trok een gezicht of de aanblik ervan hem deed walgen, maar stak het stukje vlees toch in zijn mond.

'Vincent! Vincent!' Meneer Wilde stak bezwerend zijn hand op. 'Als er iets is, waar een jonge geest behoefte aan heeft, zijn het wel gevaarlijke ideeën! Vraag het de jongen die tegenover je zit... Adrian, als ik het me goed herinner, nier?'

Ik verslikte me bijna in een slok wijn toen ik mijn naam genoemd hoorde worden. Ik had het wel best gevonden door hen vergeten te zijn en had geen enkele behoefte om in het gesprek betrokken te worden. Ik was trouwens niet de enige die schrok. Vin-cents mes schoot uit en boorde zich in de borstkas van de fazant. Hij trok het er haastig uit, alsof hij dacht dat hij het beest vermoord had.

'Ja, Adrian Mayfield,' zei ik zo kalm mogelijk. Ik zag Vincent een toornige blik op me werpen en wenste onderrussen iedereen te zijn behalve Adrian Mayfield.

'Als ik me goed herinner, is hij nu al bijna een halfjaar je model, Vincent. En een halfjaar in zulk jeugdig gezelschap verkeren moet je toch haast wel op gevaarlijke gedachten brengen! Een jongen als Adrian hier...'

Hij werd onderbroken. Vincent lachte een harde, geforceerde lach die op mij zo oneerbiedig overkwam dat het bijna majesteitsschennis leek. Vloeken in de kerk. Fluiten naar de koningin.

'Sorry, Oscar,' zei hij, 'het spijt me dat ik je in de rede val, maar ik denk dat jullie allemaal toch een te hoge dunk van deze jongen hebben. Wat zal het hem interesseren wat Plato gezegd heeft over gevleugelde zielen of tweespannen? Voor zover ik weet bestaat zijn enige ervaring met de Griekse cultuur uit een betrekking als winkelbediende bij een armzalige Griekse kleermaker in Soho.'

De tweede messteek van die middag deed nog meer pijn. Vooral omdat hij uitgedeeld werd door iemand die ik voor de zomervakantie altijd stiekem mijn vriend genoemd had. Ook gij, Vincent? Ik begreep niet waarom hij elke keer weer zo hamerde op het feit dat ik niets wist en niets kon.

Er daalde een onaangename stilte over de tafel. Zelfs meneer Wilde scheen even niet te weten wat hij moest zeggen. Toen klonk Aubreys stem: 'O, maar was het ook niet Plato die zei dat Eros arm was? Een bedelaar en een kruidenmenger, altijd hongerig naar kennis?'

Ik keek met brandende wangen op van mijn glas wijn en zag tot mijn schrik dat iedereen naar me keek. Iedereen behalve Rob-bie, die Vincent met grote, verwijtende ogen aanstaarde, alsof hij hem tot de orde wilde roepen. Zijn lippen bewogen en het leek of ik hem heel zachtjes 'Vince' hoorde zeggen.

Ik wachtte er met een vervelende knoop in mijn maag op hoe dit verder zou gaan. Ik kon het gesprek niet meer volgen. Alles wat Grieks was, behalve Victor Procopius, ging me boven mijn pet, daar had Vincent gelijk in. Maar waarom had ik dan toch het idee dat ze over mij zaten te praten en niet over kunst of de een of andere ouwe kerel die Plato heette?

Meneer Wilde leunde achterover in zijn stoel en nam bedachtzaam een slok wijn. 'Ja, je hebt gelijk, Aubrey,' stemde hij in. 'Dat is de aard van Eros: straatarm en vermogend, tegelijkertijd wijs en onwetend. Maar vergeet ook niet dat hij een vaardige gifmenger is. Hij zal je met een glimlach een zoete, gistende drank overhandigen die je ziel, lichaam en geest zal laten koken en bruisen, zodat je denkt dat je doodziek bent en sterven moet.'

Hij zweeg en keek naar Vincent om zich ervan te verzekeren dat deze zijn woorden tot zich door liet dringen. Vincent leunde lijkbleek over zijn fazantenschotel, alsof hij net een bekering tot vegetariër had doorgemaakt. Uit heel zijn houding sprak dat hij zijn bord wilde laten staan, zijn jas wilde pakken en de eerste de beste taxi naar Camelot House wilde nemen, terug naar zijn veilige atelier. Wat mankeerde hem?

'Nu zul je zeggen, deze Eros is erg wreed. Hij brengt liefde noch schoonheid, enkel pijn en kwellingen. Maar dan vergeet je dat het vergif dat hij je laat drinken niets meer of minder is dan een liefdesdrank. Misschien brengt hij je geest in verwarring, maar je ogen zullen helderder zijn dan ooit. Ze zullen de schoonheid herkennen in een gezicht, een lichaam, een gebaar. Schoonheid die een ziel herinnert, zo schrijft Plato, aan de tijd dat hij vrij rondvloog tussen de sterren en de goden. En de liefde die deze ziel voelt, zijn verlangen naar schoonheid, zal hem opnieuw vleugels doen krijgen. Hij herkent in zijn geliefde de goddelijke schoonheid en zal hem vereren als een godheid... Je schudt je hoofd, Vincent.'

'Ja. Ja!' Nog steeds in zijn verkrampte houding, schudde Vincent heftig van nee. 'Ik ben het niet met je eens, Oscar. Ik ben het pertinent niet met je eens. Als een modern, beschaafd en christelijk man kan ik die verering van het lichaam die jij beschrijft toch niet anders beoordelen dan als een heidense cultus... waanzin!'

'Ja, dat is het.' Meneer Wilde knikte plechtig. 'Heidens. Waanzin. Goddelijke waanzin!'

'Zoals jij het zegt, lijkt het niet of je dat slechte dingen vindt.'

'Dat zijn het ook niet. Volgens Plato is alle waanzin geschonken door de goden en brengt ze grootse dingen voort: kunst, toekomstvoorspellingen, liefde, kennis. Ze zet een man aan tot goddelijke daden. Vreemde daden misschien in de ogen van de filister, maar goddelijke daden. Hij zal zijn familie vergeten, omdat hij niemand boven zijn geliefde wil stellen. Hij zal zijn vermogen zorgeloos verspillen, omdat het hem niet schelen kan. Hij zal lachen om manieren en goede zeden en als een slaaf voor de deur van zijn geliefde slapen, om maar zo dicht mogelijk bij hem te zijn. Want het gezicht, de lach, de woorden van deze geliefde zijn het enige tegengif tegen de pijnen die de liefdesdrank van Eros veroorzaakt.'

'Dat lijkt me dan een fraaie romance,' zei Vincent, die blijkbaar genoeg gehoord had en aanstalten maakte om op te staan, 'een liefde die familieruzies, bankroet en krankzinnigheid met zich meebrengt. Als ik het zeggen mag, Oscar, in mijn ogen zijn er twee andere woorden voor wat jij schoonheid en liefde noemt, namelijk zonde en misdaad!'

'Wiens Judas speel je nu, Vincent?'

Vincent verstarde alsof meneer Wildes vraag hem aan zijn stoel had genageld. Met het servet dat hij op tafel had willen leggen nog in zijn handen, antwoordde hij: 'Niet mijn eigen Judas, Oscar. Ik zal niet verraden wat ik geloof dat goed is, enkel en alleen omdat ik nieuwsgierig naar het kwade ben. In mijn ogen is zonde nog steeds zonde en deugd nog steeds deugd. En nooit, nooit zullen die twee met elkaar verwisseld kunnen worden!'

'En wat is deugd? En wat is zonde? Wat zonde genoemd wordt, is een wezenlijk element van vooruitgang. Zonder dat zou de wereld tot stilstand komen, of verouderen, of kleurloos worden. Welke kunstenaar heeft ooit een groots kunstwerk geschapen door middel van deugd? De huis-, tuin- en keukendeugden vormen niet de basis van de kunst, alhoewel ze wellicht als een voortreffelijke reclame dienen voor tweederangs kunstenaars.'

Het was gezegd. Na mij had ook Vincent te horen gekregen hoe de purperen hofhouding werkelijk over hem dacht. Dit was blijkbaar een middag van harde waarheden.

Ik had verwacht dat Vincent nu weg zou gaan. Zonder nog een woord te zeggen zijn hoed en jas zou halen in de garderobe en ons achter zou laten in een ijzige stilte. Dat was waar je je geld op zou zetten als je Vincent kende. Maar Vincent was vanmiddag zichzelf niet. In plaats van een stille, waardige aftocht, volgde een tirade zoals ik nog nooit van hem gehoord had. .

'Dus wat wil je me vertellen? Dat als ik bloed door mijn verf meng, ik een betere schilder zal zijn? Dat een schrijver die zijn pen in gif doopt, als vanzelf grote literatuur zal schrijven? Dat een jongen die zich uit wanhoop door het hoofd schiet, op een poëtische manier aan zijn einde komt?'

De onaangenaamste stilte van die middag daalde over de tafel. Dit had Vincent niet moeten zeggen. Ik keek de tafel rond en zag dat zelfs Max er niet onaangedaan uitzag.

Vincent leunde, steunend op zijn ellebogen, voorover. Hij maakte een verwarde en koortsachtige indruk en ademde zwaar, ui sof hij plotseling ziek geworden was. Hij haalde zijn rechterhand langs zijn klamme voorhoofd en wilde net iets gaan zeggen, (tien zijn linkerarm van tafel schoot en hij bijna met zijn neus in ik' fazant terechtkwam. Hij maakte een benauwd keelgeluid en leunde opzij, zijn evenwicht verliezend, met zijn hand voor zijn mond.

'Zeg, Vincent, gaat het?' Aubrey duwde hem met een lange arm overeind, vrezend voor zijn smetteloze pak.

Vincent knikte en slikte. 'Ik voel me niet zo goed.

Zijn blik zwierf wazig langs onze geschrokken gezichten, dat van Robbie, dat van mij, dat van Trops en weer dat van mij. Daarna dwaalden zijn ogen weer naar de fazant op zijn bord.

'Die verrekte vogel,' mompelde hij. 'Heeft een schot hagel in zijn lijf gekregen. Zo dood als een pier...' Zijn hoofd zakte op zijn borst en hij dreigde opnieuw opzij te vallen, ditmaal de andere kant op.

Robbie, die als eerste van ons weer van de schrik hersteld was, sprong overeind. Hij wist Vincent net op te vangen, voor hij de wijnkaraf van meneer Wilde van de tafel kon stoten en zette hem recht op zijn stoel, met zijn hoofd achterover, en tikte hem tegen zijn wangen.

Vincents hoofd tolde op zijn schouders. Hij kreunde. 'Ik voel me niet goed,' herhaalde hij.

Inmiddels was iedereen aan tafel uit zijn verschrikte verdoving ontwaakt en probeerde, ieder op zijn eigen manier, te helpen.

Terwijl Robbie Vincents boordje open knoopte om hem wat lucht te geven, duwde Trops onhandig-nerveus een glas wijn tegen Vincents lippen en zei: 'Mon Dieu, Vincent, jongen, drink wat. Dan zul je je- beter voelen.' Max was een ober gaan halen en meneer Wilde en Aubrey hielden een medische discussie over de oorzaak van Vincents flauwte, waarbij de laatste Vincent gespannen in de gaten hield, op zijn hoede voor nieuwe braakneigingen.

'Het kan een beroerte zijn. Hij gedroeg zich de hele middag al eigenaardig.'

'Hm, het is ook mogelijk dat het gespreksonderwerp hem letterlijk misselijk heeft gemaakt, Oscar.'

Ik bleef nutteloos op mijn stoel zitten en vroeg me af hoe dat vreemde gesprek van daarnet had kunnen leiden tot dit melodrama. Max kwam terug met twee obers, waarvan de één een kan water droeg en de ander informeerde of hij een taxi aan moest houden om de heer naar huis te brengen.

'Nee, nee, ik denk niet dat dat nodig zal zijn,' zei Robbie, terwijl hij een glas water aanpakte en Vincent liet drinken. 'Maar als u boven een privé-zaaltje vrij hebt, waar de heer even uit kan rusten voor hij naar huis gaat en... Vincent, moeten we een dokter voor je roepen?'

Vincent duwde het glas van zich af en schudde zijn hoofd. Hij zag er nog steeds verward uit, maar niet meer alsof hij elk moment buiten westen kon raken.

'Nee... niet nodig... het zal zo weer gaan... even benauwd... niks meer... dan dat.'

'We hebben een eetkamer op de eerste verdieping voor u vrij, meneer,' zei de ober met de waterkan, die zich gedienstig over Vincent heen boog. 'Als u denkt dat u lopen kunt...'

'We zullen hem helpen,' zei Robbie, 'Adrian, zou je.

Ik kwam overeind, automatisch gehoorzamend. Robbie leek te weten wat er gedaan moest worden. Ik klemde mijn boek onder mijn linkerarm en schoof mijn rechterarm onder Vincents oksel door. Hij stond wankel, nog een beetje zwaaiend maar wel rechtop, tussen Robbie en mij in. Ik voelde zijn hart onder zijn ribben kloppen, licht en snel en onregelmatig als dat van een vogeltje dat je gevangen had en dat elk moment in je handen kon sterven van angst.

'Hartaanval?' vroeg ik zacht aan Robbie toen we Vincent samen de trap op hielpen. Ik moest het weten. Vincent had me laten schrikken.

'Nee, dat denk ik niet,' antwoordde Robbie met een lachje waar ik niet veel van begreep. 'Alhoewel het best mogelijk is dat zijn hart wat van slag is.'

Vincent probeerde onze armen van zich af te schudden. 'Laat me. Ik kan het best alleen.'

'Nee, dat kun je niet,' zei Robbie nogal scherp. 'Wees blij dat je vrienden hebt om je te helpen. Je zou beter moeten weten dan ze zo tegen je in het harnas te jagen als je vanmiddag gedaan hebt. Ik kende je bijna niet terug, Vincent.'

Het was komisch om Robbie tegen Vincent te horen praten als een schoolmeester tegen een stout kind, maar ik was niet in de stemming om te lachen. De lunch had niet rampzaliger kunnen verlopen. Ik betwijfelde of ik me ooit nog in het Café zou durven vertonen. Maar dat gold ook voor Vincent...

XXXIV

Gif of water — Dokter Robbies diagnose — Laudanum

— Een Griekse schoonheidskoningin

— 'Alles komt wel goed'

Robbie en ik manoeuvreerden Vincent gezamenlijk door een deur, die door een ober opengehouden werd, een van de privé-zaaltjes op de eerste verdieping binnen en zetten hem in een comfortabele leunstoel. Robbie vroeg me een raam te openen om wat frisse lucht binnen te laten. Hij trok zelf een stoel bij van een voor twee gedekte tafel en ging bij Vincent zitten. 'En nu gaan we eens werkelijk praten,' zei hij.

Vincent kreunde en streek met zijn hand over zijn wangen en voorhoofd. 'O nee, niet nu, Robbie. Ik kan het niet. Geef me nog wat water.'

Robbie gebaarde me nog een glas in te schenken. Ik deed het en bracht het bij Vincent. Hij keek me aan voor hij het aanpakte. Een paar tellen lang vertoonde ik een belachelijke gelijkenis met de schenker op het schilderij met de amfora.

Vincent leek het ook op te vallen. Hij lachte die harde, geforceerde lach die ik al eerder gehoord had vanmiddag. 'Gif!' zei hij.

'Het is water,' zei Robbie zakelijk en een klein beetje geïrriteerd. 'Vooruit, Vincent, hou op je aan te stellen.'

Ik deed een paar stappen achteruit en ging aan de gedekte tafel zitten. Ik wist niet zeker of ze me er nog bij wilden hebben, maar ik was nieuwsgierig. Nieuwsgierig naar de problemen van sir Vincent-Parcifal van Camelot, die anders nooit problemen scheen te hebben.

'Het spijt me,' zei Vincent na een paar kleine slokjes gedronken te hebben. 'Ik weet niet wat me mankeerde.'

'Ik wel,' zei Robbie met een stelligheid die mij verbaasde. En mij niet alleen.

Vincents mond zakte van verbazing een stukje open. 'Jij wel?' vroeg hij wantrouwig.

'Ja. Je bent verliefd.'

Vincent knipperde met zijn ogen en draaide met een snelle, bruuske beweging zijn hoofd weg, alsof Robbie geprobeerd had hem in het gezicht te slaan. Een flinke slok water gutste door de ongecontroleerde beweging over de rand van het glas.

'Dat is onzin!'

'Absoluut niet!'

Voor Vincent iets terug had kunnen zeggen, werd er op de deur geklopt. Een ober kwam binnen met een dienblad waarop een klein glaasje met een donkere vloeistof stond. 'We dachten dat de heer misschien wel iets kalmerends zou willen gebruiken,' zei hij.

Hij zette het dienblad op de tafel. Het drankje rook als de hoestdrank die Mary Ann en ik vroeger kregen als we verkouden waren en niet konden slapen.

'Kan ik verder nog iets voor u doen, heren?'

Robbie schudde zijn hoofd en bedankte de ober. Zodra deze de deur achter zich gesloten had, stond hij op en haalde het glaasje. 'Hier, Vincent,' zei hij. 'Hier heb je je vergif. Laudanum. Ik weet dat je niet van verdovende middelen houdt, maar ik denk dat het je nu best goed zal doen. Het zal je hart wat lichter maken.'

Het kostte Robbie nog heel wat woorden om Vincent over te halen, maar uiteindelijk nam hij het glaasje van hem aan en dronk zijn medicijn als een brave jongen.

Robbie observeerde hem aandachtig, zoals een dokter zijn patiënt, wachtend tot het geneesmiddel aan zou slaan.

Het duurde niet lang voor Vincent wat ontspande. Hij schoof onderuit in zijn stoel en legde zijn wang tegen de zachte bekleding van de leunstoel, rozig en dromerig. 'Ik voel me werkelijk beter,' zei hij.

Robbie knikte glimlachend. 'Je had het nodig. Het is ook niet altijd prettig om verliefd te zijn, dat weet ik. Het lijkt soms of je je ergste vijand bent.'

Hij wachtte even voorzichtig op een reactie van Vincent en toen die niet kwam, ging hij verder.

'Je had Oscar uit moeten laten praten daarnet. Hij had je nog heel wat zinnige dingen hierover kunnen vertellen. Hij kent de Griekse geest en wat jij ook mag vinden, Vincent, de Grieken kenden de menselijke geest beter dan heel wat hedendaagse professoren.'

Robbies woorden schenen even tijd nodig te hebben om tot Vincent door te dringen. Hij haalde een lome hand door zijn haar en glimlachte naar Robbie. 'Maar kenden ze ook de Engelse geest?' vroeg hij, langzaam door zijn haar woelend. 'Kenden ze ook mijn geest? Ik ben niet Grieks. Ik heb geen druppel Grieks bloed.'

'Mensen zijn en blijven mensen,'zei Robbie, 'en verliefde mensen hebben zich altijd al eigenaardig gedragen, in alle tijden. Plato heeft er een verklaring voor. Weet je nog dat we het over dat tweespan hadden daarnet? Voor Plato is het een metafoor voor de menselijke geest: één menner, twee paarden. Eén gezeglijk en mooi, nobel, één plomp, wild en eigenzinnig. Een ongelijk span paarden, dat is niet gemakkelijk om te mennen, Vincent.'

Vincent knikte vaag. Half zittend, half liggend in de leunstoel leek hij op een herstellende zieke — voor het eerst uit bed, maar nog wel zwak — die alles wat er gebeurde wel best vond en akkoord ging met alles wat je tegen hem zei. Hij leek niet in de gaten te hebben dat Robbies woorden betrekking op hem hadden.

'Het is het onstuimige paard dat ons onverstandige dingen laat doen,' ging Robbie verder. 'Ons ruzies laat beginnen waar we later spijt van hebben, ons dingen laat zeggen die we niet menen. En het is als we verliefd zijn, zegt Plato, dat dit woeste paard pas echt onhandelbaar wordt. Als het de geliefde ziet, wil het woest vooruitspringen en op hem af galopperen om iets onvergeeflijks te doen, hoezeer het andere, gehoorzame paard zich ook verzet. Zijn menner zal al zijn kracht nodig hebben om het te bedwingen, want anders...'

'... zal het zomaar in een afgrond springen,' vulde Vincent aan, nog steeds met die laudanumglimlach om zijn lippen.

'Dat is niet ondenkbaar... Maar als de menner sterk en verstandig is, als hij zich laat leiden door liefde en respect, kan hij het wilde paard temmen. En wat er dan kan volgen, is een rustige ontmoeting met de geliefde, een liefde waarbij ze geluk vinden in el-kaars gezelschap en schoonheid en wijsheid in hun gesprekken. En na hun dood zullen hun zielen samen naar de hoogste hemel vliegen, dat is althans wat er geschreven staat.'

Robbie stond op en haalde voor zichzelf een glas water. Hij had gezegd wat hij wilde zeggen. Hij bleef bij de tafel staan, terwijl hij aan Vincent vroeg: 'Verstand, matigheid en rust, dat moeten toch waarden zijn die een Engelse geest als de jouwe aanspreken, Vincent? Ze zijn niet onverenigbaar met liefde en schoonheid. Ze zijn er zelfs een voorwaarde voor.'

Vincent probeerde overeind te komen, onhandig alsof zijn ledematen met kapok opgevuld waren. Toen hem dat niet lukte, bleef hij zitten en klapte in zijn handen.

'Hear, hear!' riep hij alsof Robbie net een gloedvolle speech in het Lagerhuis had afgestoken. Ik schoot in de lach. Robbie draaide zich naar me om. Tot mijn verbazing zag ik dat zijn ogen heel ernstig stonden. Ik verborg mijn lach achter mijn hand.

Robbie liep op Vincent toe en knielde voor zijn stoel. Hij wierp nog een blik op mij — een waarschuwende volgens mij — en vroeg toen zacht aan Vincent: 'En wie is hij, je geliefde?'

Ho! dacht ik. Wacht eens even. Hij? Maar Vincent leek deze verspreking, of wat het ook was, niet opgemerkt te hebben. Hij aaide afwezig over de armleuning van de stoel, waar in het zonlicht een wolk van gouden stofjes boven zweefde.

Ik wachtte tot Robbie zijn vraag zou herhalen, nieuwsgierig of deze verspreking werkelijk een verspreking was geweest. Als Robbie serieus dacht dat... Dan had hij Vincent nog nooit zo naar hem zien kijken als hij naar Trops en mij gekeken had toen op die morgen in de tuin van Camelot House.

Robbie wilde net zijn mond weer opendoen toen Vincent, behoedzaam zijn woorden kiezend, begon te spreken.

'Ze...' Dit eerste woord was in elk geval duidelijk, 'ze is een Griekse. Een Griekse jongedame. Ik ken haar naam niet. Ik zag haar in een dorpje op Korfoe. Ze was prachtig. Een ware Afrodite. Blank als het schuim van de zee. Een schitterende hals. Glooiende heupen. Voetjes zo klein als een hand. De mooiste rode lippen. Ze poseerde voor me. Haar ouders waren arm, heb ik gehoord. We konden onmogelijk van elkaar houden.'

Vincent keek Robbie aan met een blik die ik moeilijk kon duiden. Hij was bijna triomfantelijk.

'Ze... ze klinkt als een erg mooi meisje,' zei Robbie na enige aarzeling.

'Dat is ze zeker. Ik zie haar in al mijn dromen, en in al mijn nachtmerries. Zelfs hier in deze kamer zie ik haar.'

Robbie schoof ongemakkelijk heen en weer, alsof hij op wilde staan. 'Ja... dan moet je echt verliefd zijn.

Hij leek niet zo blij te zijn met de Griekse schoonheidskoningin die Vincent voor hem uit het niets getoverd had. Het kwam even bij me op te denken dat Robbie verwacht of gewenst had dat hij het zou zijn op wie Vincent verliefd was. Als je hem zo zag, geknield als een jongeman die zijn meisje ten huwelijk wilde vragen, zou het je niet verbazen. Maar tegelijkertijd drong het tot me door hoe onwaarschijnlijk dit zou zijn. Vincent en Robbie waren nooit meer dan goede kennissen geweest, nog lang geen boezemvrienden. Alhoewel ik Robbie niet beter kende dan Vincent, leek het me dat hij bij een liefdesverklaring discreter te werk zou gaan, en niet op zijn knieën zou gaan in een bovenzaaltje van het Café Royal. Zeker niet in het bijzijn van een toeschouwer zoals ik.

Vincent leek zich na zijn liefdesbekentenis nu weer helemaal op zijn gemak te voelen. Hij gaapte en rekte zich behaaglijk uit, alsof hij wilde gaan slapen.

'Lees me iets voor,' zei hij tegen Robbie. 'Een liefdesgeschiedenis. Haal zo'n dwaze Franse roman voor me die ze beneden in de kiosk verkopen.'

Robbie kwam overeind, blij dat Vincent weer dusdanig hersteld was dat hij belangstelling toonde voor zaken als 'dwaze Franse romans', en begon in zijn zakken naar geld te zoeken. Toen zag hij mijn exemplaar van The Happy Prince op tafel liggen. Hij herkende het meteen en strekte zijn hand ernaar uit. 'Mag ik?'

'Ja, natuurlijk,' zei ik, een beetje verbaasd.

Robbie bladerde door totdat hij bij de illustratie van de jonge student kwam die zich huilend op het gras gegooid had omdat hij geen rode roos had voor zijn geliefde. Op die bladzijde had ik mijn boekenlegger gelegd, de uitgescheurde advertentie van Farley Verzekeringen. Voor ik mezelf kon tegenhouden, was mijn hand uitgeschoten en griste ik het stukje papier tussen de bladzijden uit. Te laat natuurlijk, want Robbie had het gezien. Kwaad frommelde ik het krantenknipsel tot een prop. Kinderachtig was het, een plaatje van een stomme ridder in een harnas met FARLEY BETEKENT ZEKERHEID erop te bewaren, alsof je geloofde dat hij ooit op de deur van je hoge toren zou kloppen om je, voor op zijn zadel, mee te nemen naar Camelot.

'Gewoon 'n boekenlegger... stom ding...' mompelde ik tegen Robbie, in een onhandige poging mijn gezicht te redden. Ik slikte de rest van mijn woorden in, toen ik Robbies hand zich onverwachts, maar volkomen rustig, om de mijne voelde sluiten. Hij gaf er een klein kneepje in en liet hem toen weer los.

'Alles komt wel goed,' fluisterde hij, zo zacht dat ik niet zeker wist of ik hem wel goed verstond. Daarna draaide hij zich om en riep monter: 'Kijk eens, Vince. Adrian heeft een boek meegebracht dat je vast mooi zult vinden. The Happy Prime and Other Taks, ken je het? Ik zal je eruit voorlezen.'

Hij ging op de leuning van de stoel zitten. Met een steek in mijn hart hoorde ik hem lezen:' "Ze zei dat ze met me zou dansen als ik haar rode rozen zou geven," riep de Jonge Student, "maar in mijn tuin groeit geen enkele rode roos."'

Ik luisterde, zoals ik de hele middag al geluisterd had, ditmaal niet alleen vechtend tegen verwarring en vernedering, maar ook tegen mijn tranen.

'Alles komt wel goed.'

Ik had geen idee wat Robbie daarmee bedoeld had, maar zijn woorden hadden me pijn gedaan door hun warmte, hun oprechte bezorgdheid.

Het was alles wat ik wilde: dat ik op een ochtend wakker zou worden en dat iemand tegen me zou zeggen: alles is goed. De kerstman is geweest en heeft je een moeder gebracht die van je houdt en een vader die niet aan de drank is, een huis waar je kunt blijven, genoeg geld voor de rest van je leven en een lieve vriend die op het kussen naast je zijn ogen opent. Maar ik wist dat dat nooit, nooit zou gebeuren. Zo zat het leven — en zeker mijn leven - niet in elkaar en dat was nu wat zo veel pijn deed. Het mocht af en toe lijken of het leven goed was, maar uit ervaring wist ik dat het nooit lang zo zou blijven.

Met datzelfde besef keek ik naar Vincent en Robbie, terwijl ze, met vlekjes rood herfstlicht in hun haren, over het boek gebogen zaten. Robbie hield het Vincent voor, zodat hij als een kind de plaatjes kon bekijken. Na alle gesprekken, hele en halve ruzies van vanmiddag leken ze allebei volkomen op hun gemak. Vincent scheen er zelfs geen bezwaar tegen te hebben dat Robbie op de stoelleuning vlak naast hem zat, zijn vrije hand rustend op Vin-cents schouder. Hij luisterde dromerig naar de sprookjes over de nachtegaal en de roos, de gelukkige prins en de zelfzuchtige reus, alsof hij vergeten was dat hij daarnet nog woorden had gehad met de schrijver ervan. Alles was nu rustig en goed. Er moest een eind aan komen.

Maar die middag niet. Toen Trops me op kwam halen omdat de lunch voorbij was, waren Vincent en Robbie nog steeds de beste vrienden. Het was nu mijn boek dat Vincents verdoofde geest bezighield. Hij liet het me slechts met grote tegenzin meenemen. Toen ik achter Trops aan de kamer verliet, hoorde ik dat Robbie en hij er nog steeds over praatten: 'Het zijn zulke mooie, trieste verhalen. Ik heb ze vaker gelezen, natuurlijk, maar het was me nog nooit opgevallen dat ze zo triest waren.'

'Wel, dat is wat je het voorrecht van de lezer zou kunnen noemen, Vincent. Of het voorrecht van de toehoorder of de criticus. Oscar heeft daar eens over geschreven. Elke keer dat we een verhaal lezen of een muziekstuk horen, ontdekken we er andere emoties in. Meestal onze eigen emoties.'

Die zin bleef in mijn oren hangen, terwijl ik de trap afliep en Trops volgde door de lobby.

'Meestal onze eigen emoties,'

Wat had ik gevoeld toen Robbie voorlas? Niet veel. Rust en een vaag, dof verdriet om alle dingen die anders waren dan ze zouden moeten zijn. Een eveneens vage herinnering aan mijn vernedering van eerder deze middag. Dat was alles.

Maar het was niet genoeg om de tranen te verklaren die nog steeds achter mijn ogen prikten.

XXXV

Rum — Ik proost op pa, Vincent en mezelf — Dansen

met een adelaar — Van de diepste afgrond

naar de hoogste hemel, en terug

— Stemmen

Terug op mijn kamer besloot ik dronken te worden. Ik had nog een kwart fles rum op een plank staan, die ik van de zomer gekocht had voor afspraakjes waar ik niet al te nuchter aan wilde beginnen. Als je zo snel mogelijk tipsy wilde zijn, was er niets wat het bij rum haalde. Ik schonk mezelf een halve theekop drank in en ging op bed zitten. De kamer was warm. De rode, dalende zon scheen door het dakraam naar binnen en maakte het nog benauwder dan anders. Ik trok mijn jasje uit en stroopte de mouwen van mijn overhemd op, alsof ik aan een zware klus moest beginnen. Ik dacht aan pa voor wie het zuipen een complete dagtaak was geworden. Natuurlijk was dat het ook. Je moest stevig doordrinken wilde je alle zorgen waar je kop vol mee zat vergeten. Dan was het hard werken, jawel, meneertje!

Ik hief mijn theekopje en bracht de eerste dronk uit op pa en de tweede op mezelf, een zoon met een aardje naar z'n vaartje. Daarna schonk ik mezelf bij en dronk op Vincent, wiens Griekse affaire Trops in de taxi naar huis had doen schuddebuiken van het lachen: 'O, mijn lieve hemel, onze Vince! Verliefd! Wat dwaas van hem!'

'Op onze Vince!' zei ik luid en nam een grote slok rum die brandde in mijn keel. Na die derde slok vergat ik het theekopje en dronk gewoon uit de fles.

Ik dronk mezelf bewusteloos in een goed halfuur. Ik lag met armen en benen gespreid en mijn overhemd in duizend kreukels uitgestrekt op het bed, weggezonken in een zweterige, dieprode schemering, waarin af en toe felgekleurde toverlantaarnplaatjes opdoken — een kleine vogel met een lange, scherpe doorn in zijn borst, een man die zich over me heen boog, Vincents twee grote atelierezels, mevrouw Procopius die zich giechelend als een schoolmeisje het hof liet maken — en soms een complete droom.

Ik had vleugels. Lange, ranke, witte vleugels als van een meeuw. Alleen waren deze vleugels niet geschapen om moeiteloos meeliftend op de wind boven het water mee te zweven. Ze waren maar voor één ding geschikt: een duizelingwekkend snelle duikvlucht. Met mijn vleugels tegen mijn lichaam gevouwen en de wind bulderend in mijn oren, stortte ik me een afgrond in. Ik gilde van heerlijke angst. Nog nooit was ik zo snel gegaan. Dit was een snelheid die zelfs het wildste paard niet zou kunnen halen, de snelheid van een roofvogel, van een kogel. Onhoudbaar suisde ik op de bodem van het ravijn af, de rotsblokken waarop ik te pletter zou slaan. Maar telkens opende zich tussen die rotsen weer een nieuw ravijn. Dieper en dieper viel ik, zonder dat er ooit een eind aan leek te komen. Ik zou de rest van mijn leven blijven vallen, zo snel dat niemand me zou kunnen stoppen. Vogelvrij en zo vrij als een vogel.

Af en toe klampten andere gevleugelde wezens me aan. Sommige fladderden druk rond als mussen met kleine, bruingrijze vleugels, andere stegen met de krachtige vleugelslagen van een kraai steeds hoger en weer andere cirkelden speels om me heen op vleugels zo bont als die van een papegaai. Ze omhelsden me of streken enkel met de punt van hun vleugels langs mijn wang. Een kort ogenblik vielen we dan samen, in een warreling van veren en liefkozingen, tot ze me weer loslieten om weg te vliegen naar waar ze maar heen wilden, en dat was nooit de bodem van het ravijn.

Ondertussen bleef ik vallen, want nooit waren hun vleugels sterker' dan de mijne en konden ze me mee naar boven voeren. Het kon me niet schelen. Vallen was prettiger dan stijgen en het beviel me dan ook helemaal niet toen zich een gestalte aan me vastklampte met de sterke vleugels van een adelaar. Hij sloeg zijn armen om me heen, aarzelend en verlegen, maar zijn vleugels waren krachtig en voerden ons met twee, drie wiekslagen omhoog, de schaduw van het ravijn uit en het felle zonlicht in.

Ik kon nu zijn gezicht zien. Het was mooi, maar zo onpersoonlijk en wit als dat van een klassiek marmeren beeld, of een engel. Om eerlijk te zijn, het was zelfs bijna griezelig. Het leek geen uitdrukking te hebben, maar enkel de uitdrukkingen te weerspiegelen van de bonte verzameling fladderaars om ons heen. Nu was zijn gezichtsuitdrukking doodernstig en ietwat angstig. Zijn witte, lege ogen, die blind leken, maar het niet waren, staarden in de mijne, onaangenaam dichtbij.

'Ga weg!' schreeuwde ik en probeerde hem van me af te duwen. 'Wie ben je? Waarom kijk je zo?'

Maar toen zag ik dat zijn mond ook openging en hij me net zo boos aankeek als ik hem aan moest kijken. Toen snapte ik het. Ik grijnsde en stak mijn tong naar hem uit en hij deed precies hetzelfde en toen ik in de lach schoot, deed hij het ook. We lachten tot we er duizelig van werden. Samen zwalkten we door de lucht alsof we dronken waren. Ik kwam op het idee om zijn hand te pakken en mijn arm om zijn middel te slaan, zodat het wilde gezwier een dans werd. Een feestelijke dans in een hemelsblauwe balzaal. Hier was de hemel vol vrolijkheid: rode luchtballonnen, gevleugelde harlekijns met maskers en bontgeblokte pakken als feestvierders op een Italiaans carnaval, cupido's die handenvol glimmende confetti over je uitstrooiden, vuurpijlen die liefdesverklaringen langs de hemel schreven, vliegende verjaardagstaarten met zilveren glazuur, zonnestralen die als stralen heerlijk warm water over je huid gleden, muziekdozen die liedjes tinkelden waarop je wel moest dansen, zelfs als je twee linkervoeten had, maskers met lachende monden die je de allerbeste schuine moppen in je oor fluisterden.

Ik had me nog nooit in mijn leven zo goed en vrolijk gevoeld. En ik had het allemaal te danken aan mijn adelaar. Dus schaterlachte ik om hem te laten schaterlachen en kuste ik zijn lippen om kussen terug te krijgen. Ik was gelukkig en dat betekende dat hij ook gelukkig moest zijn. Dit was het leven zoals het hoorde te zijn: een feest.

Ik wilde hier dolgraag rond blijven dansen, tussen de harlekijns en de cupido's, maar de krachtige vleugelslagen van de adelaar brachten ons steeds hoger, in een ijler blauw, waar de speeldozen andere melodieën speelden: plechtige, langzame muziek, die mooi was om te horen, maar waar je niet op dansen kon. Muziek waar je in een concertzaal of kathedraal stil op je stoel naar moest luisteren, terwijl er een onhoudbare hoestbui in je keel begon te kriebelen. Ik trok zachtjes aan de marmerwitte arm die om mijn middel lag en fluisterde: 'Kom op. Laten we teruggaan. Feestvieren!'

Maar de ogen in het gebeeldhouwde gezicht zochten niet langer naar de mijne. Ze staarden omhoog, naar een zon die hoog boven ons een helderwit licht uitstraalde, als een ster van sneeuw. Het licht weerkaatste in de lege oogbollen, zo fel dat ik mijn arm ophief om mijn ogen te beschermen. Op dat moment voelde ik zijn arm me loslaten. Ik schoot opnieuw de diepte in, maar de val duurde niet langer dan één paniekerige harrenklop. In een reflex graaide ik om me heen en greep me vast aan zijn voeten. Bungelend als een dood konijn, een hulpeloos prooidier, liet ik me steeds hoger voeren. Ik wilde eigenlijk helemaal niet mee omhoog, die ijsblauwe hemel in, maar ik was nu bang voor het vallen waar ik daarnet nog zoveel plezier in gehad had. Het ging veel te hard. Het kon niet anders of ik zou een keer te pletter slaan.

Ik schreeuwde naar de adelaarman dat hij me weer in zijn armen moest nemen, maar hij keek noch luisterde naar me. Hij had enkel oog voor het mooie, koude schijnsel van de zon en probeerde me van zich af te schoppen, alsof hij vond dat mijn gewicht hem hinderde bij zijn hemelvaart. Tussen de zonnestralen zweefden andere gevleugelde gedaanten, net zo mooi en kil en wit als hij. Hij strekte verlangend zijn armen naar hen uit. Ik zag hen ook en ze maakten me bang. Hun schoonheid was net als de schoonheid van het licht een schoonheid zonder vreugde. Ze waren mooi zoals de gipsafgietsels in Vincents atelier mooi waren: hun gezichten en lichamen hadden precies de goede verhoudingen, maar ze hadden niets menselijks. Ze kenden geen emoties, geen lust, liefde of verdriet, enkel versteende, eeuwigdurende rust. Ze waren dood en wilden niet anders dan dood zijn. Ze hadden niets meer te maken met de kleine, tobberige mensen op de bodem van het ravijn, die hun penny's bij elkaar schraapten en vergokten op de paardenraces, die verliefd werden en zichzelf voor gek zetten. Alles wat voor hen nog van belang was, was de levenloze schoonheid van het licht van de bevroren zon.

Boos omdat hij me meegenomen had naar een plek waar ik niet wilde zijn, begon ik opnieuw te schreeuwen: 'Breng me naar beneden! Ik haat het hier! Waarom breng je me hier naartoe? Ze zijn allemaal dood daarboven. Dood, hoor je me? Ouwe kouwe stijve lijken!'

Mijn stem kwam echter niet boven de muziek van de speeldozen uit, die nu klonken als harpen en citers en trompetten, de instrumenten van engelen. Het witte licht werd steeds feller en ik moest mijn ogen dichtknijpen, omdat ik anders verblind zou worden. Mijn armen deden zeer. Ik wist dat ik het niet meer lang vol zou kunnen houden.

'Wil je me laten vallen?' schreeuwde ik naar boven. 'Wil je me te pletter laten slaan? Is dat wat je wilt?'

Er kwam geen antwoord. De vleugels van de adelaar leken op te lossen in het licht. Zijn lichaam werd doorschijnend, alsof hij in een geest veranderde. Plotseling was hij niet meer dan een lichtstraal, een oogverblindend schijnsel in de vorm van een man of een vogel. Mijn enige houvast loste onder mijn handen op. Ik schoot de diepte in, van het zilveren naar het gouden licht, langs de harlekijns, wiens vrolijke pakken niets meer dan kleurige strepen waren, de duisternis in. De bodem van het ravijn snelde op me af. Scherpe, harde rotsen die deze keer, ik wist het zeker, niet zouden wijken. Ze zouden me kraken als een noot. Over twee, drie tellen zou ik niets meer zijn dan een vormloos prutje vlees, bloed en veren, een kleverige, rood-witte vlek op een matras van rotsen. Ik sperde mijn ogen wijdopen en opende mijn mond voor de laatste schreeuw en... kwam met een zachte plof terecht op mijn bed in mijn eigen zolderkamer in Soho.

Ik schoot overeind. Mijn hoofd wankelde op mijn nek, alsof het veel te zwaar was. Gedesoriënteerd keek ik om me heen. De kamer was warm en vol rood zonlicht, maar ik wist niet of het ochtend of avond was. Mijn hersens leken vastgelopen te zijn, alsof de droom ergens tussen de raderen in mijn hoofd was blijven steken en de boel stilgezet had. De wereld zag er vreemd, onwezenlijk uit.

'Wel, je had het ook gewoon moeten doen,' klonk een stem in mijn hoofd.

'Ja, je had het hem moeten vertellen!' viel een andere stem hem bij.

'Wat? Wat moet ik wie vertellen?' riep ik, maar er kwam geen antwoord.

'Dat wordt zo nooit wat,' was het enige wat ik nog meende te horen.

XXXVI

Oostenrijkse wonderkoffie — Een verlaten atelier

— Tom Beady, bron van informatie — Het

geheim van de schilder — Zeg het met

schilderijen — Lafheid en trots

Die nacht trok er een hele stoet van dromen door m'n kop, waarvan ik de meeste bij het wakker worden alweer vergeten was. De dromen die ik me wel herinnerde, bande ik uit mijn geheugen omdat ze te gênant waren geweest. In bijna elke droom hadden Trops, Bosie en Vincent een rol gespeeld. Ze waren verwikkeld geweest in een ingewikkeld verkleedspel, waarbij ze eikaars kleren en gezichten droegen en soms met eikaars stemmen spraken. Ik had hen voortdurend door elkaar gehaald, wat me tientallen oorvijgen had opgeleverd, omdat ik de verkeerde dingen zei tegen de verkeerde persoon.

Toen ik met bonkende hoofdpijn om een uur of negen mijn ogen opende, hield ik hier eerst de oorvijgen voor verantwoordelijk. Maar toen ik een lege rumfles tussen mijn lakens vond, wist ik dat ik mijn houten kop daaraan te danken had. Ik moest zorgen dat ik hem snel kwijtraakte. Het was vrijdag. Om halfelf werd ik in Vin-cents atelier verwacht om te poseren met de amfora in mijn handen, waarvan ik nu het verhaal kende.

Dus stond ik voorzichtig op en liep (heel voorzichtig) de gang op. Daar klopte ik (nog steeds heel voorzichtig!) op de deur van Klaus, een van de Oostenrijkse obers die aan het andere eind van de zolderverdieping woonden. Hij bezat een monster van een koffie-urn uit een Weens koffiehuis, waaruit hij, glunderend van trots, zijn eigen Oostenrijkse koffie schonk. Wat hij niet wist, was dat die koffie bij zijn medebewoners vooral aftrek vond vanwege zijn heilzame eigenschappen bij katers en andere bijwerkingen van het vrolijke leven. Ik hoopte dat Klaus' wonderkoffie ook mij er weer bovenop kon helpen.

Drie koppen zwarte koffie en een rauw ei (een noodmaatregel) later was ik redelijk nuchter, maar met pruttelend protesterende ingewanden op weg naar Camelot. Ik zat met mijn ogen dicht in de omnibus en probeerde niet te letten op het geratel van de wielen en het geklets van een tweetal kantoormeisjes dat naast me zat. Tegen de tijd dat we Kensington binnenreden, werd het gelukkig minder druk in de bus. Ik stapte uit en liep in de prettige schaduw van een laan platanen die stuk voor stuk nog een kruin vol gele bladeren hadden naar Camelot House.

Het huis lag er rustig bij. Een paar tuinmannen waren bezig de rozen te snoeien. Vanuit een openstaand raam klonk pianomuziek. Imogen had haar pianoleraar op bezoek. Hij probeerde haar op verzoek van Lilian al enkele weken een nocturne van Chopin te leren die ze op het afscheidsfeest van haar oom ten gehore zou moeten brengen. Een paar valse noten vertelden me dat Imogen nog niet veel vorderingen gemaakt had. Ik liep snel door naar het atelier, waar deze belabberde uitvoering van Chopin hopelijk niet te horen zou zijn.

De tuindeuren van het atelier bleken op slot te zijn. Ik drukte mijn neus tegen de ruit, maar zag niemand binnen. De schildersezels stonden netjes naast elkaar, met op de ene het grote doek van Saul en David en op het andere het kleinere van De Schenker. De werktafel was keurig opgeruimd en zelfs de groene tent, die Vincents atelier de afgelopen weken een ongewoon exotisch accent had gegeven, was afgebroken. Niets wees erop dat Vincent vanmorgen al gewerkt had of zelfs maar in zijn atelier was geweest.

Hij is ziek, flitste het door mijn hoofd en, even later: nee, hij is al vertrokken. Hij heeft de boel opgeruimd en is naar Frankrijk gegaan zonder afscheid van ons te nemen.

Ik wist niet welke gedachte onaangenamer was, maar in elk geval betekenden ze allebei dat ik opnieuw voor een maand uit Camelot verbannen zou zijn, terwijl ik er nog maar net terug was. Dat was op zich al genoeg voor een rotgevoel, maar daarbij kwam ook nog eens een ongerustheid die ik niet helemaal kon verklaren. Wat als Vincent nu gisteren echt wat gemankeerd had? Stel je voor dat hij toch een dokter nodig had gehad en thuis alsnog was ingestort? Of dat hij ondanks het gesprek met Robbie nog steeds boos op ons was geweest en ons nooit meer wilde zien?

De drie koppen koffie van Klaus ten spijt, begon het toch weer te bonken in mijn hoofd. Ik haastte me naar de personeelsingang, in de hoop daar te horen te krijgen wat er aan de hand was.

Ik had geluk. De deur werd opengedaan door Tom Beady, het ma-nusje-van-alles van Camelot, een jongen met een pafferig vollemaansgezicht, die door de rest van het personeel met alle rotklussen werd opgezadeld. Hij nam wraak door iedereen in het huis, van hoog tot laag, te bespioneren. Zijn ontdekkingen deelde hij mee aan elke slager of kruidenier die maar aan de deur kwam.

'Ha, het model!' zei hij toen hij me op de stoep zag staan. Zijn wangen hadden een hoogrode kleur, wat er meestal op wees dat hij een goed verhaal te vertellen had. 'Wedden dat jij wilt weten wat hier gebeurd is, hè?'

'O, wel ja,' zei ik, alsof het me niet zoveel kon schelen. 'De tuindeuren van het atelier waren op slot. Is meneer Vincent er nier?'

'O, jawel, die is d'r wel,' antwoordde Tom, die een veeg schoensmeer van zijn neus probeerde te poetsen. 'Meneer Vincent is d'r. Maar 'ie wil niemand ontvangen. Dat is het.'

'Is 'ie dan nog steeds ziek?' vroeg ik. 'In 't Café Royal is 'ie gisteren opeens niet goed geworden. Is 'ie...'

Tom wierp een blik over zijn schouder naar de keukendeur, waarachter mevrouw Blackwood, de kokkin — zijn aartsvijandin — schuilging.

'Niet ziek, nee,' fluisterde hij sensatieachtig. 'Al was 'ie vanmorgen bij 't ontbijt zich wel allemachtig aan 't aanstellen. We moesten de bacon en de eieren en de worstjes allemaal van de tafel halen, omdat 'ie beweerde d'r misselijk van te worden. Allemaal poppenkast. Als je 't mij vraagt, zit 'ie gewoon nog te mokken.'

'Te... mokken?' vroeg ik, niet weinig verbaasd.

Ik had me een diepbeledigde, zieke en zelfs, in een angstig ogenblik, dode Vincent voorgesteld, maar geen Vincent die als een verwend kind zat te mokken.

'Jaaa... Ze hadden 'n allemachtig grote ruzie gisteravond, meneer Vincent en meneer Smart, 't Hele huis op stelten. Juffrouw Imogen jankte d'r ogen uit d'r hoofd.'

Tom was van opwinding wat harder gaan praten en keek nu schichtig achterom om te zien of dat in de keuken onopgemerkt was gebleven. Toen er geen toornige mevrouw Blackwood in de deuropening verscheen, boog hij zich voorover en siste in mijn oor: 'Wil je d'r meer over horen?'

Ik knikte.

'Nou, gistermiddag, toen meneer Vincent thuiskwam, was d'r nog niks aan de hand,' stak Tom van wal. 'Hij zei dat 'ie niet zo lekker was, meneer Vincent, en even moest gaan rusten, maar toen kwam d'r 's avonds visite voor meneer Stuart. Die Schotse lord die d'r altijd uitziet alsof 'ie net uit de paardenstal komt. Hoe heet 'ie?'

'Queensberry,' zei ik automatisch. Queensberry. Natuurlijk. Waar heibel was, was de markies van Queensberry te vinden.

'Queensberry. Precies, die. Enfin, als 'ie langskomt dan weet ik het wel: gaan ze de hele avond sigaren zitten paffen in de bibliotheek met Palmtree d'r bij. Nou, die schijnt op zo'n avond heel belangrijk te zijn. Praat mee met de heren. Mag de kamer niet uit. Dan mag ik 't loopwerk doen. Karaffen bijvullen en asbakken legen. Dat soort dingen. En dan hoort Tom wel 'es wat.'

Hij gaf me een veelbetekenende knipoog, die me moest aanmoedigen te vragen 'Wat? Wat?' Tom Beady hield van een gretig publiek.

'Toen ik m'n oortje te luisteren legde, hadden ze 't over... Wat denk je? Raad es. Nee doe maar niet! Je raadt het toch nooit! Meneer Vincent z'n afscheidsfeestje! Echt waar! En ze praatten d'r over alsof'ie 'n oosterse haremorgie gaat geven. Die markies in elk geval wel. "Wel, ik weet wel dat er heel wat zou moeten gebeuren alvorens ik die lui aan m'n tafel uit zou nodigen," zei 'ie. "Je laat over je lopen, Farley." "Dat heb ik nog nooit gedaan," zei meneer Stuart. "Het was Lilian die hen uitgenodigd heeft, voor na het diner. Ze zullen dus niet bij ons aan tafel zitten. Ik zie er geen kwaad in. Bovendien, Vincent gaat toch voor enkele weken naar Parijs? Hij zal hen een tijdje niet zien. Dat zal hem zeker goed doen." Wil je weten wat de markies toen zei? Ja?'

Hij wenkte me naar buiten om me daar iets te vertellen wat blijkbaar niet op de stoep verteld kon worden.

'Luister, ik zal je vertellen wat 'ie zei: "Vier weken in de flikker-hoofdstad van Europa. Ja, dat zal hem zeker goed doen! Ik geef het je op een briefje, Farley, binnen een jaar zul je weer een overtocht voor die jongen moeten betalen, omdat zijn goede naam hier in Engeland voorgoed aangetast is. En dan mag je nog van geluk spreken als je zijn begrafeniskosten niet moet betalen!" Dat waren z'n woorden, en ik lieg niet. Kun je het je voorstellen? Meneer Vincent verwikkeld in een schandaal?'

Nee, dat kon ik niet. Een schandaal waarin Vincent Earley verwikkeld was, kon alleen in Queensberry's zieke geest bestaan.

'Nou, meneer Stuart zei ook dat 'ie niet moest overdrijven, maar die markies, die ratelt maar door over de mensen met wie meneer Vincent omgaat en over een gestolen dagboek - We hebben hier van de zomer een inbraak gehad, wist je dat? — "Denk je werkelijk dat het geen kwaad kan, Farley?" vroeg 'ie. "Weet jij wat Vincent erin geschreven heeft? Ken je die broer van je echt zo goed als je denkt dat je hem kent?"'

Ik dankte de hemel dat Tom Beady te veel in zijn verhaal opging om op mij te letten. Toen het woord 'dagboek' viel, brak het zweet me aan alle kanten uit. Mijn hoofd begon weer te bonzen en te kloppen. Dus Vincent had Stuart verteld dat hij het dagboek miste en Stuart had het weer aan Queensberry verteld... En als Palmtree nu ook eens verteld had wat hij wist...

'Tom Beady!'

Een harde vrouwenstem deed Tom zo'n tien centimeter de lucht in springen. Achter hem werd de deuropening vrijwel geheel in beslag genomen door de tonronde gestalte van mevrouw Black-wood. Ze was gewapend met een knoepert van een deegroller.

'Ik heb je 't nou al de-lieve-heer-weet-hoeveel keer gezegd: geen geklets aan de deur! Ga naar binnen! Ik spreek je straks nog wel!'

Tom wrong zich langs haar heen, zijn armen beschermend voor zijn gezicht geheven om een mogelijke op lawaai met de deegroller af te weren.

Mevrouw Blackwood snoof als een rinoceros die net een groot-wildjager op de vlucht heeft gejaagd. Ze keek mij woest aan.

' 't Model, hè? En wat heeft dat stomme joch je op de mouw gespeld, vraag ik me af. Iets over de heren van hierboven, zeker? Geloof d'r maar niks van. Meneer Stuart heeft meneer Vincent toegesproken zoals een oudere en wijzere broer dat doet en das alles wat d'r gebeurd is. En laat ik niet meemaken dat d'r andere verhalen de ronde gaan doen! Is dat duidelijk?'

Ik knikte braaf, omdat dat me met het oog op de deegroller het verstandigste leek. De ruzie tussen Vincent en Stuart moest nogal een rel geweest zijn als zelfs het keukenpersoneel zijn best deed hem met de mantel der liefde te bedekken.

'Mooi zo! Maak nou maar gauw dat je in 't atelier komt. Je zult al wel laat genoeg zijn als je je door Tom Beady op hebt laten houden.'

Ik haastte me de gang langs de keuken door, de trap op naar de hal. Daar bleef ik vlak voor de deur van Vincents atelier staan, met mijn hand al op het hout om aan te kloppen.

Je lijkt wel gek ook, zei een stemmetje in mijn hoofd. Sta je hier op de vroege morgen, met een kater van hier tot Hong Kong, in een huis waar je van de zomer hebt ingebroken, op de plaats van de misdaad. Waarom? Als ik mijn verstand gebruikte, liet ik me hier nooit meer zien. Maar het was niet mijn verstand dat het voor het zeggen had, de laatste tijd. Er zeurde een stemmetje achter in mijn hoofd dat precies wist wat er aan de hand was, maar daar wilde ik niet naar luisteren.

Ik klopte op de deur en hoorde even later Vincents vertrouwde 'Kom maar binnen.'

Het atelier was net zo zonnig als de eerste keer dat ik er binnengestapt was. Net als toen deed het schelle licht, dat weerkaatste op de witte muren, pijn aan mijn ogen, maar de warmte en de overbekende geur van terpentijn verdreven elk onaangenaam gevoel. Dit was een plek waar ik thuishoorde en verwacht werd, wat ik ook gedaan had.

Vincent lag op de sofa die met zijn rug naar de tuindeuren stond, wat verklaarde waarom ik hem niet gezien had. Hij had een boek in zijn hand en droeg een rookjasje van bedrukte zijde. Hij keek op van zijn boek met de vriendelijke, vage blik die hij gisteren in het bovenzaaltje van het Café ook had gehad. Ik vermoedde dat hij nog het een en ander aan kalmerende middelen gebruikt had.

'O, Adrian, ik was vergeten dat je zou komen.'

Hij verschikte verlegen iets aan zijn rookjasje, alsof ik hem hier in zijn nachthemd had aangetroffen. 'Ik had er niet aan gedacht dat het vandaag vrijdag was... Wel, het maakt niet uit. Ik zal vandaag toch niet schilderen...'

'O?' vroeg ik en probeerde het te laten klinken of ik van niets wist.

'Hm, nee, ik voel me nog steeds niet zo fit... Niet fit genoeg om te schilderen, in elk geval. Sorry dat ik je voor niets heb laten komen, Adrian.'

Een onzinnige glimlach die niets te maken had met wat hij gezegd had, bleef om zijn lippen hangen. Ik draaide met de punt van mijn schoen een kuiltje in het tapijt. Die glimlach werkte op mijn zenuwen.

'Dus... dan zal ik zeker maar gaan?' stelde ik voor.

Vincents blik dwaalde af naar zijn boek. Hij las een regel of wat voor het tot hem doordrong wat ik had gezegd.

'O... ja... inderdaad, je kunt gaan... of... drink eerst even wat...'

Hij schonk me onhandig een beker chocolademelk in uit een kan die op een bijzettafeltje warm gehouden werd door een komfoortje.

'Het spijt me dat ik niets anders voor je heb... behalve wat bis-cuitjes... maar mijn maag kan nog niet veel verdragen.'

'Het geeft niet. Ik houd wel van chocolademelk,' zei ik naar waarheid.

'Juist... dat komt goed uit, dan... hier.'

Hij schoof de beker naar me toe. Ik pakte hem aan en ging ermee op de rand van het modellenpodium zitten. De rust in Vincents atelier had mij ook weer wat rustiger gemaakt. Wat Stuart of Palmtree ook mochten weten, Vincent leek me in elk geval niet als Dagboekendief te beschouwen. Ook al hadden we tot nu toe bepaald geen sprankelend gesprek met elkaar gevoerd, hij deed in elk geval voor het eerst sinds weken weer eens vriendelijk tegen me.

'Wat lees je?' vroeg ik om hem aan de praat te houden.

Hij hield het boek omhoog. 'The Picture ofDorian Gray. Oscars roman.'

'Aha.' Ik nam een paar slokjes chocolademelk. Warm. Zoet. Heel wat beter dan zwarte koffie of een rauw ei.

'Ik ken dat boek. Tenminste, ik heb het 'es van Trops gekregen. Maar ik ben er nooit in begonnen. Waar gaat het over?'

'Over een jongeman... Dorian, dus... die zijn portret laat schilderen door een kunstschilder... en de wens uitspreekt dat hij altijd zo jong zal blijven als op het portret... en die wens gaat in vervulling. Het portret wordt ouder, niet hij.'

'Dat lijkt me niet gek. Schilder ook maar eens zo'n portret van mij.' Ik wilde proberen of ik Vincent nog eens aan het lachen kon krijgen, net als vroeger. Het lukte niet.

'Dat lijkt me geen goed idee,' zei hij, zeer beslist en duidelijk voor iemand in zijn verdoofde toestand.

'Hoezo? Loopt het slecht af, dan?'

'De kunstschilder wordt door Dorian vermoord en Dorian vermoordt zichzelf als hij het portret aan flarden wil snijden.'

'O,' zei ik, overrompeld door deze bloedige plotwending. 'Waarom?'

'Het schilderij verraadt geheimen,' vertelde Vincent, terwijl hij uit een klein flesje een scheutje vloeistof in zijn chocolademelk schonk. Het zou me niks verbaasd hebben als het weer laudanum was.

'Ze hebben allebei hun geheimen te verbergen... de portretschilder en de geportretteerde... en het geheim van Dorian is dat niet alleen zijn rimpels, maar ook al zijn zonden van het portret af te lezen zijn...'

Hij dronk en leunde comfortabel achterover op de sofa, alsof hij door het drankje de kleine onaangenaamheden die in ons gesprek dreigden te sluipen weer kon vergeten. Hij leek weer weg te dromen. Om hem bij de les te houden, stelde ik hem opnieuw een vraag: 'En wat is het geheim van de schilder?'

Vincent kneep zijn ogen tot spleetjes, genietend als een kat die een zonnig plekje in de vensterbank heeft gevonden. Hij glimlachte vaag, tegen niemand in het bijzonder, of het moest tegen koning Trops zijn, op het schilderij tegenover ons.

'Het geheim van de schilder... is het geheim van de schilder,' antwoordde hij tevreden grinnikend.

Ik wist niet wat ik van dit antwoord denken moest, behalve dat Vincent een bijzonder kinderachtig gevoel voor humor had ontwikkeld. Ik dronk mijn beker chocolademelk leeg en zette hem naast me op het modellenpodium. Misschien moest ik nu maar naar huis gaan om Vincent zijn onzinpraat tegen de schildersezels te laten verkondigen.

'Ik denk dat ik nu toch maar g...' begon ik, maar Vincent onderbrak me.

'Heb je de schilderijen die ik van de zomer in Griekenland heb gemaakt al eens gezien?' vroeg hij.

'Nee, ik heb ze nog niet gezien,' zei ik. 'Heb je er veel gemaakt?'

'Een stuk of vijf. De meeste zijn buiten geschilderd... En plein air... Dat gaat altijd sneller... er gaan er twee mee naar Parijs... de beste.'

Hij stond op en liep wankel naar de muur, waar een tweetal kleine, ingepakte schilderijen stond.

'Kom, ga aan tafel zitten. Dan zullen we ze bekijken.'

Ik deed graag wat hij zei, benieuwd naar wat er onder het bruine pakpapier te voorschijn zou komen. Het gezicht van Vincents Griekse geliefde, een geheim.

Vincent pakte de schilderijen één voor één voor me uit, voorzichtig, alsof het een speciaal voorrecht was om ernaar te mogen kijken. Voor mij was het dat ook. Vincent had geschilderd met kleuren die hij anders nooit gebruikte, de kleuren van de Griekse zomer.

Het eerste schilderij dat hij me liet zien, was een spel van licht en schaduw: een boomgaard vol hoge, eeuwenoude olijfbomen, met knoestige stammen die in de loop der jaren in de vreemdste bochten gegroeid waren. In de schaduw van hun grijsgroene bladeren verzamelden boerenmeisjes manden vol olijven die ze op de ruggen van kleine, met roodleren halsters opgetuigde ezeltjes laadden. Het zonlicht dat tussen de olijfbladeren door viel, speelde flirterig met hun vrolijke, ronde gezichten, hun donkere ogen en de blauwe stof van hun rokken. Ik zocht tussen deze boerinnetjes naar het meisje met de rode lippen en de kleine voetjes dat Vincent behekst had. Dat was moeilijk. Alle meisjes waren met aandacht en toewijding geschilderd. Er was er niet één bij aan wie meer aandacht besteed was dan aan de anderen. Maar dat zei nog niets. Als Vincent een geheim bewaarde, kon je er zeker van zijn dat hij het goed deed. Waarschijnlijk zat hij nu naar het gezicht van zijn geliefde te kijken, ervan genietend dat hij als enige wist wie het was.

Ik was overigens blij dat het meisje, wie ze ook mocht zijn, ver weg op een Grieks eiland woonde en bad stilletjes dat het nog lang mocht duren voor een rijke erfgename Vincent uit zijn atelier in Camelot House zou lokken. Ik kwam hier zo graag.

Aan tafel, doezelig van de warmte en de chocolademelk, was ik mijn kater, mijn 'o...hell'-gevoel en de angst voor Stuart, Palmtree en de markies kwijtgeraakt. Vincent zat naast me, vertelde me onsamenhangende anekdotes over Griekenland en de Grieken en observeerde me aandachtig terwijl ik zijn schilderijen bekeek, alsof hij grote waarde hechtte aan mijn oordeel. De chocolademelk pruttelde vergeten in de kan op het komfoor. Vanachter de deur klonk vaag Imogens pianospel: een nog steeds niet foutloze, maar wel aanzienlijk melodieuzere nocturne, muziek van maanlicht en kabbelend water en slapeloze, blauwe nachten.

Wat zou ik gelukkig zijn, als ik hier gewoon voor altijd zou mogen blijven, dacht ik. Die gedachte maakte me echter verdrietig, omdat ik wist dat mijn wensen toch niet uit zouden komen. Ik concentreerde me op het hier en nu.

Vincents tweede schilderij was anders dan het eerste. Het was niet geschilderd in de kleuren van de Griekse zomerdag, maar in de kleuren van de nacht. En in tegenstelling tot het andere schilderij had het ook een titel. WACHTEN stond er op een koperen plaatje gegraveerd.

Op een klif die uitkeek over de zee, op de ruïne van wat ooit een tempel of een toren was geweest, zat een jongeman die er niet uitzag alsof hij naar de natuur geschilderd was, maar uit de fantasie of de herinnering. Alhoewel hij gewone boerenkleren droeg, had hij iets onwerkelijks en griezeligs. Alsof hij, als hij zich naar je toe zou draaien, je de geitenhoorntjes en kleine, scherpe tanden van de een of andere heidense god zou tonen. Onder zijn riem was een dolk gestoken en in zijn openhangende hemd droeg hij een rode roos, die van een afstandje bezien net een gapende wond leek. Hij wachtte op de liefde, of op de dood. Ik volgde zijn gretige roofvogelblik omlaag, naar de zee waarin nog het bloed van de zojuist ondergegane zon spoelde, en naar het strand, waar een nietige, donkere gedaante naar boven keek alsof hij betoverd was.

Het was een prachtig schilderij, ook al bezorgde het me in combinatie met Imogens nachtmuziek een koude rilling langs mijn ruggengraat.

'En?' vroeg Vincent, gespannen door zijn mond ademend.

'Dit is zo mooi,' zei ik.

Vincent sloeg zijn ogen neer in valse bescheidenheid. Gevleid dat hij zo blij met mijn complimenten was, besloot ik er nog een schepje bovenop te doen.

'Je moet wel gelukkig geweest zijn toen je dit schilderde. Weet je nog wat je voor de vakantie een keer gezegd hebt? Dat gelukkig zijn doen wat je graag doet is, en dat zo goed mogelijk?'

'Ik was niet gelukkig toen ik dit schilderde,' zei Vincent. 'Ik voelde me ellendig.'

'O... eh... maar waarom?' hakkelde ik. Zijn bruuske antwoord overrompelde me.

Vincents blauwe ogen stonden waterig. Hij gaapte achter zijn hand. Toch zag ik dat de laudanum niet kon voorkomen dat hij weer overstuur raakte. Zijn mond bewoog, alsof hij duizend dingen wilde zeggen, maar niet wist hoe.

'Ik had nooit gedacht dat ik nog eens net als Imogen zóu zijn,' zei hij toen hij woorden gevonden had. 'Stuart heeft gelijk dat hij zich zorgen over me maakt.'

'Wat bedoel je, net als Imogen? Wil je ook niet meer eten?'

Hij schudde zijn hoofd. 'Nee, dat was anders... Imogen wilde niets meer eten. Ik word alleen misselijk bij de aanblik van bepaald voedsel... vlees, wild vooral... Alles wat geschoten is... En bovendien... Imogens probleem is dat ze niet kan zijn wie ze is. Mijn probleem is dat ik ben wie ik niet wil zijn.'

Ik voelde een steek in mijn borstkas. Het was net of Vincent mijn probleem en niet het zijne verwoord had. Wat had ik er gistermiddag niet voor over gehad om niet te zijn wie ik was: Champie Charlie.

'O, verdomme, Vince,' zei ik zo zachtjes dat hij het gelukkig niet hoorde.

'Herinner je je dat gedicht nog dat Imogen ons toen voorgedragen heeft?' vroeg hij plotseling. 'De Lady van Shalott?’

'Eh... ja,' antwoordde ik en vroeg me af wat dat ermee te maken had. Als Vincent je iets wilde vertellen, scheen hij zich altijd te moeten verschuilen achter romans, schilderijen of gedichten.

'Ik las het voor het eerst op kostschool. Ik denk dat ik de enige van mijn klas was die het mooi vond.' Vincent nam het schilderij dat voor me lag weer weg en begon het omslachtig in te pakken.

'Ik kon begrijpen waarom de lady gelukkig was in haar hoge toren. Ze kon daar doen wat ze het allerliefst deed: mooie dingen maken. Zonder afgeleid te worden door leraren die haar Franse werkwoorden wilden leren of vriendjes die cricket wilden spelen, terwijl zij met haar kunst bezig wilde zijn.'

Vincent wierp me uit zijn ooghoeken een schuwe blik toe, om te zien of ik hem begreep. Dat deed ik wel. Kleine Vincent Farley, twaalf jaar, had zich verscholen achter een dame in een hoge toren.

'Ik had nooit veel vrienden op school. Ik was verlegen, gereserveerd, een beetje angstig... Dat zijn geen eigenschappen die een jongen populair maken... En de vrienden die ik wel had...' Hij woog zijn woorden. 'Wel... hun vriendschap bleek niet te zijn wat een vriendschap behoort te zijn. Stuart was bezorgd, net zoals hij nu is...'

Vincent knipte een eindje touw af en wikkelde dat om het ingepakte schilderij. Ik was bang dat hij zijn geheimen ook weer aan het inpakken was en me niets meer zou willen vertellen.

'Waarom?' vroeg ik bijna fluisterend, om hem aan te moedigen en niet af te schrikken.

'Hij zegt dat ik een opvallend talent heb om de verkeerde vrienden uit te zoeken,' antwoordde Vincent, terwijl hij een slordige knoop in het touw legde. 'En hij heeft gelijk, mijn huidige vrienden zijn slecht voor me... Ik ben een hele tijd gelukkig geweest in mijn toren, Adrian... ik zag alles door de spiegel van mijn kunst... op veilige afstand... maar wat... maar wat nu als kunst en schoonheid... zoals Robert zegt...'

Hij kon even niet uit zijn woorden komen. Zijn vingers waren verstrikt geraakt in het touw en hij deed lachwekkende pogingen om ze los te krijgen, die op mij echter geen komische indruk maakten. Ik kon alleen maar denken aan de lady, die met haar handen verward in de draden van haar weefgetouw ontzet naar haar gebarsten spiegel staarde.

Mijn god, dacht ik, het is Robbie! Vincent is verliefd op hem! Vandaar dat hij zo vreselijk tegen hem deed aan tafel en hem dat onzinverhaal vertelde over die mooie Griekse! Vandaar al die verhalen over gevleugelde zielen en tweespannen! Vandaar dat gesmoes van Bosie en Robbie toen in de tuin van Camelot! In mijn verwarde hoofd scheen alles op zijn plaats te vallen. Dat was het wat hem dwars zat. Er was een Lancelot Vincents spiegel binnengereden.

Ondanks dat ik Vincents laatste zinnen niet verstaan had, kon ik hem nu zonder moeite begrijpen.

'... de lady moet haar liefde met de dood bekopen... en nu vrees ik... je zult het waarschijnlijk belachelijk vinden... nu vrees ik dat mij ook iets vreselijk zal overkomen... Dat ik niet meer kan schilderen... of iets ergers... Wat Stuart me vertelde over lord Queensberrys oudste zoon... dat verhaal maakte me ziek, Adrian... Die arme jongen... helemaal alleen, met niemand bij wie hij zijn hart uit kan storten... zo wanhopig dat hij zichzelf neerschiet] O, mijn god, Adrian!'

Vincent keek me aan alsof hij van mij een troostend woord verwachtte, maar ik had alleen maar stille woorden die ik niet durfde uit te spreken.

Arme jij, zei ik in gedachten tegen hem. Arme jij! Ik weet het, Vince, je kunt het mij allemaal vertellen. Ik begrijp het allemaal. Ik heb het allemaal al een keer meegemaakt.

Zonder nog te denken aan de ijzige gereserveerdheid die onze omgang de afgelopen weken gekenmerkt had, pakte ik Vincents hand en sloot hem in de mijne. Ik knikte hem toe. Ik wilde hem helpen. Niemand verdiende dat constante 'o.. .heil'-gevoel dat mij jarenlang achtervolgd had.

'Ik zal nooit iets verraden,' fluisterde ik tegen Vincent. 'Als er iets geheim moet blijven, kun je erop rekenen dat het een geheim blijft.'

'Adrian, alsjeblieft, begrijp me niet verkeerd... Ik h...'

'Meneer? Het spijt me dat ik u moet storen, meneer.'

Vincent trok zijn hand terug uit de mijne alsof ik er een schorpioen in verstopt had. Palmtree was, zeer tegen zijn gewoonte, zonder kloppen het atelier binnengekomen en stond nu voor ons met een blik in zijn ogen die zo dodelijk was, dat het Britse leger hem er vast grof geld voor had willen betalen. Vincents reactie was, zelfs voor iemand die niet zo achterdochtig was als Palmtree, genoeg geweest om van een volkomen onschuldig gebaar van vriendschap iets verdachts te maken. Want iets meer was het niet geweest. Toch?

Vincent sprong overeind en veegde zijn hand aan zijn rookjasje af alsof hij dacht dat ik hem ergens mee besmet had.

'Het geeft niet... Het is in orde, Palmtree. Wat wil je?'

'Meneer Stuart heeft me opgedragen wat tabak te kopen. Ik wilde u vragen of ik voor u ook wat mee moet brengen.'

'O... laat me even denken.... Wat sigaretten misschien, Palmtree. Ik laat het aan jou over een keuze te maken. Je weet wel welke merken ik graag rook.'

Palmtree trok zich met een kort, stijf knikje terug uit het atelier. Ik bleef, recht als een kaars, op mijn stoel zitten, bang om te bewegen of zelfs maar adem te halen, uit angst dat ik dat op een verdachte manier zou doen. Vincent stond ontzet naar de gesloten atelierdeur te kijken. Hij was, zo mogelijk, nog erger geschrokken dan ik.

'Vincent?' vroeg ik met een benepen stemmetje.

Hij negeerde me.

'Vincent?' herhaalde ik.

‘Ja?'

Zijn stem klonk dof, mechanisch.

'Gaat het goed met je?'

'Ja, het gaat goed.'

Het was als praten met een sprekende machine, een opname op een fonograaf. De warmte die ik daarnet in Vincents hand gevoeld had, was totaal verdwenen.

'Vincent, wat je daarnet zeggen wilde...' hield ik tegen beter weten in aan.

'Wat ik je daarnet zeggen wilde...' Vincent draaide zich stram naar me toe. '... is dat ik je voorlopig niet meer nodig zal hebben, Adrian. Ik stop een tijdje met schilderen. Het gaat me slecht af en het brengt me niet in een betere stemming. Misschien zal het na een paar weken afleiding in Parijs wel weer beter gaan. Dat laat ik je dan wel weten... Maar tot die tijd lijkt het me het beste dat je naar een andere werkgever op zoek gaat.'

Was dat het? Was dit het wat hij me wilde zeggen? Ik geloofde het nog voor geen moment. Vincent moest niet denken dat ik gek was. Hij had me iets heel anders willen vertellen. Als Palmtree niet binnengekomen was... Maar wat had het voor zin om 'als, als, als' te zeggen? Het feit was dat ik weer eens op straat werd gezet. Voor de zoveelste keer.

'En Saul en David dan? En De Schenker?' probeerde ik nog. Vincent had tenslotte altijd meer om zijn schilderijen dan om mensen gegeven.

'Ik weet niet of ik die schilderijen ooit nog af zal maken. Het geeft niet. Het waren toch geen werken die ik tentoon wilde stellen. Ze zijn tamelijk... persoonlijk.'

Ik hoorde hem aan en kon wel stampvoeten van frustratie. Die schilderijen waren voor maanden Vincents leven geweest en nu liet hij ze onafgemaakt staan, omdat een huisknecht zijn wenkbrauwen had opgetrokken. Hij had op het punt gestaan me zijn geheim, het geheim van de schilder, te vertellen en nu zag hij daar om dezelfde reden van af. Hij zou zelfs de liefde van zijn leven laten lopen vanwege iemand als Palmtree.

Lafaard! dacht ik. Ik heb je niet meer nodig. Niemand van ons heeft je nodig. Barst maar. Ja, barst maar. Maar, vraag me alsjeblieft terug als je weer thuis bent uit Parijs.

'Goed. Tot ziens dan,' zei ik nadrukkelijk en stak mijn hand uit.

Vincent zei niet 'tot ziens' en schudde me ook de hand niet. Hij liep naar de kast met schildermaterialen, rommelde daar wat rond en kwam naar buiten met een handje shillingen en een gipsafgietsel van een ranke, sierlijke voet, klein als een hand. Hij stak ze me allebei toe.

'Hier... ik moet je nog betalen... Ik zou het vervelend vinden als je vanmorgen helemaal voor niets gekomen was... en dit is...' Hij knikte naar de gipsen voet. 'Dit is om je te bedanken voor... alle keren dat je voor me geposeerd hebt... je was een uitstekend model... Ik denk dat je wel iets moois voor je kamer wilt hebben...'

Ik pakte noch de shillingen, noch het gipsafgietsel aan. Geld. Cadeautjes. Een paar weken geleden was ik er nog zo dol op geweest. Ik had ze aangenomen zonder ooit stil te staan bij wat ik ergens altijd wel geweten had: dat elke pond zijn prijs had. Geld was nooit zomaar geld. Het was zwijggeld, omkoopgeld, smeergeld, beloning voor verrichte diensten. En met cadeautjes was het hetzelfde: je moest er altijd op de een of andere manier voor betalen. Ik had er genoeg van. Ik hoefde geen oprotpremie en een goedmakertje van Vincent.

'Hier.., het is voor jou,' drong Vincent aan, die blijkbaar dacht dat ik te bescheiden was om het aan te nemen. Te bescheiden! Nee, dat was het niet. Voor het eerst was ik te trots. Te trots om mezelf nog een keer te verkopen.

Ik schudde mijn hoofd. 'Nee, weet je wat, Vincent? Hou het maar lekker zelf.'

En voordat hij zou kunnen proberen me over te halen, maakte ik dat ik het atelier uit kwam. Ik liep door de hal, achtervolgd door Imogens valse noten. Ik keek niet één keer om.

XXXVII

Bloedhond Palmtree — Ik koop een kruidenierswinkel

leeg — In het nauw gedreven — Hen nobele daad,

met dank aan mijn stoelgang

Met de rechte rug en het opgeheven hoofd van een dappere soldaat marcheerde ik de oprijlaan af. Goed, ik was opnieuw verbannen uit Camelot, en deze keer misschien voorgoed, maar het was anders dan in juli. Ik had nu ook andere werkgevers, en genoeg geld om in elk geval in leven te blijven. Het was gemakkelijker om trots te zijn als je 's avonds zonder honger naar bed ging.

Ja, dat zou ik zijn van nu af aan: trots. Net als Charles had ik een eervolle keuze gemaakt. Voortaan zou ik onverschrokken, plichtsgetrouw en ijverig zijn, net als hij. Een trouwe dienaar van Hare Majesteit de Koningin, die zijn eer boven zijn leven stelde. Dat Charles nu waarschijnlijk in een overvolle, stinkende kazerne zijn sokken zat te wassen en voor een paar shillingen elk kampbed deelde, verkoos ik maar even te vergeten. Mensen hadden nu eenmaal goede voorbeelden nodig en als ze die niet om zich heen vonden, verzonnen ze ze. Er waren honderden romans met helden en heldinnen die het deden lijken of het eenvoudig was het goede te doen. Als je er maar in geloofde, dan was het dat ook. Als je maar goed genoeg je best deed...

Een goed voorbeeld is de beste preek. Hen goede naam is beter dan rijkdom. Gezegden van ma die in een grimmig marsliedje veranderden terwijl ik de platanenlaan afliep, in en uit de schaduw.

Berouw is goed, maar onschuld is beter. Eén, twee, in de maat... Wie tussen honden slaapt, wordt wakker met vlooien. Links, rechts, stap, stap... Let op de penny's en de ponden letten op zichzelf. Hé, soldaat

Mayfield, in de maat blijven! Een gerust geweten slaap door de donder heen.

Ja, hmm, een gerust geweten... Mijn geweten was allesbehalve gerust. Er was een reden waarom ik doormarcheerde alsof ik vanavond Khartoum bereikt moest hebben. Mensen met een slecht geweten zagen misschien in elke schaduw een politie-inspecteur, maar ik wist zeker dat ik achtervolgd werd. Zo zeker alsof ik ogen in mijn rug had.

Ik had een schaduw, een zwarte schim die ik uit mijn ooghoeken net kon zien als hij precies tegelijk met mij de straat overstak. En wat meer was, ik had ook een echo. Elke stap die ik zette, werd een seconde later achter me ook gezet, in precies hetzelfde marstempo. Het was geen verbeelding. Als ik harder ging lopen, versnelden de voeten ook hun pas. Als ik lukraak de weg overstak of links of rechts afsloeg, deed de schaduw dat ook. Iemand volgde me en ik had wel een vermoeden wie dat kon zijn. Ondanks dat het een frisse novembermorgen was, begon ik te zweten. Verdomme, bloedhond Palmtree had mijn spoor opgepikt.

De kater die daarnet in Vincents atelier verdwenen leek te zijn, keerde in alle hevigheid terug. Geweldig. Nu had ik het voor mekaar. De hele zomer had ik het met kerels achter de gordijnen en onder de tafel gedaan en was ik geen enkele keer betrapt. Nu ik niet meer gedaan had dan de hand van een vriend vasthouden, werd ik achtervolgd door een huisknecht alsof ik zijn meester vol op de bek gekust had. Kon je twee jaar dwangarbeid krijgen voor kussen? Voor handje vasthouden? Nee. Maar wel voor diefstal met braak.

Ik moest mezelf dwingen niet te gaan rennen. Rustig blijven, Mayfield, rustig blijven. Kalmte kan je redden. Gewoon blijven doorlopen alsof je niets in de gaten hebt. Niet omkijken. Niet stilstaan. Wat er ook gebeurt, niet stilstaan! Nadenken, dat moet je doen. Je hebt je toch weleens uit hachelijker situaties gered? Nou dan. Denk! Denk!

Ik ging koortsachtig mijn mogelijkheden na. Ik kon natuurlijk even over mijn schouder gluren om me ervan te vergewissen dat het echt Palmtree was die achter me aan zat, maar ik had het lef niet. 's Mans aanblik — lange, zwarte jas, gelige lijkkleur — zou genoeg zijn om me als een eersteklas melodramaheldin op het trottoir ineen te doen zakken. Nee, het beste kon ik stomweg doorlopen en op de eerste de beste omnibus springen die langskwam, waar dan ook heen.

Ik sloeg de hoek om. De straat die voor me lag, was uitgestorven, op twee kauwtjes na die om het rotte klokhuis van een appel vochten. Aan beide kanten van de weg stonden statige huizen die met hun hoge ramen hooghartig over me heen keken. De lege, grijze lucht weerspiegelde in de ruiten. Ik kon mezelf niet meer inhouden en begon wat sneller te lopen. In een straat als deze kon van alles gebeuren. Een arrestatie, een moord op klaarlichte dag, zonder dat iemand zogenaamd iets gezien had. Een huisknecht kon er een jongen in de kraag vatten en in een taxi naar het dichtstbijzijnde politiebureau duwen en niemand zou naar buiten komen om te vragen wat er aan de hand was. Ze zouden het allemaal aanzien vanachter hun vitrages en zwijgen. 'Het gaat ons niet aan, Mildred.'

De voetstappen achter me hadden hun tempo versneld. Mijn achtervolger leek ook te weten dat dit een goede plek was om me in te halen en aan te spreken.

Als ik ging rennen — ik wist dat ik niet moest gaan rennen, maar als ik zou gaan rennen - zou ik hem dan voor kunnen blijven? Palmtrees kansen op de sprint schatte ik niet al te hoog in. Maar stel nu dat het Palmtree niet was, maar iemand anders? Die vent met de bolhoed en de politieknuppel bijvoorbeeld. Of een van die andere orang-oetangs die Queensberry inhuurde om het vuile werk voor hem op te knappen? Kon ik niet één keer, heel onopvallend, over mijn schouder gluren? Heel eventjes maar, zodat het hem niet op zou vallen? Eén blik en dan weer weg? Of was het stom en kon ik beter...

Het was te laat. Ik had al gekeken. En ik wenste meteen dat ik het niet gedaan had. Het was Palmtree. Helemaal. Ruim één meter tachtig geelzuchtig chagrijn in een onheilspellend zwarte jas. Hij hief zijn arm en opende zijn mond om iets als 'Staan blijven!' of 'Houd de dief!' te roepen. Alles ging opeens heel langzaam... en toen weer heel snel. De omnibus richting Soho kwam als door God gezonden de hoek omrollen, voor deze ene keer precies op tijd. Ik nam een aanloop, greep me vast aan de leuning en klauterde het trapje aan de achterkant op, waar een conducteur met een grote snor me de doorgang versperde.

'Te veel haast om te betalen, zeker?' gromde hij.

Hoe bars hij me ook aankeek, ik was blij om hem te zien. Ik betaalde keurig voor mijn ritje en plofte neer op een bankje achteraan. Mijn hart ging tekeer alsof het nu pas doorkreeg hoe ik geschrokken was. Ik haalde een paar keer diep adem en keek achterom. Ik was nog niet veilig. Het trucje dat ik uitgehaald had, kon Palmtree, als hij niet al te stram was, ook uithalen. Ik kon er alleen maar op hopen dat hij het beneden zijn waardigheid vond om op een rijdende omnibus te springen.

Ja! Ik gaf hem het nakijken. Palmtree stond stokstijf van verbazing op de stoep. Ik kwam in de verleiding om hem een kushandje toe te werpen, maar zag ervan af. Als ik hem uit zou dagen, zou hij misschien alsnog de achtervolging inzetten en de omnibus tot stoppen dwingen. Je moest het lot niet tarten. Ik was deze keer ontkomen, maar als het aan Palmtree lag, zou er zeker een volgende keer zijn. De eerstvolgende keer dat ik me in de buurt van Camelot House zou vertonen. O... godallemachtig... hoe zou dat nu voortaan moeten? Ik was nu wel voor enkele maanden afgedankt door Vincent, maar ik wilde terugkomen — ik zou terugkomen — maar wat als ik nu elke keer een Palmtree zou moeten ontwijken die uit kasten sprong en zich in de klok verstopte om me maar te spreken te krijgen?

Ik voelde me opeens doodmoe. Ik had er genoeg van. Van al die geheimen, schuilnamen, dubbellevens en lijken in de kast die mijn leven zo ingewikkeld hadden gemaakt als dat van een dubbelspion. Hoe had ik me zo in de nesten kunnen werken? Gewoon doordat ik iets meer gewild had dan waar ik volgens mensen als Palmtree recht op had.

Een ziel van een penny is er nog nooit één van twopence geworden,

Nog zo'n gezegde van ma. Hoewel ze het altijd voor andere mensen en nooit voor zichzelf of voor Mary Ann of mij gebruikt had, was het de enige van haar dooddoeners waarvan ik moest toegeven dat het een waarheid als een koe was. Niet dat dat leuk was.

Ik had een hele pond willen worden, maar twopence was al te hoog gegrepen geweest. Een zomer lang had ik alles gedaan wat God verboden had om te worden wat ik nooit kon zijn, en nu was ik moe. Ik had genoeg van alle problemen, maar ik wist dat er alleen nog maar meer zouden komen.

Tijdens de rit naar Soho bleef ik achterom kijken. Geen Palmtree. Wel een paardentaxi die ik, elke keer als ik omkeek, achter de omnibus aan zag rijden. Niet dat dat iets hoefde te betekenen. Er waren honderden paardentaxi's in Londen, met honderden koetsiers weggedoken in hun jas, net als deze. Het zou best kunnen dat het elke keer een andere taxi was en dat ik spoken zag. Alleen... waarom had de passagier dan zijn kraag opgezet, alsof hij niet herkend wilde worden?

De omnibus naderde de halte aan de rand van Soho waar ik gewoonlijk uitstapte. Ik wilde eigenlijk liever blijven zitten voor nog drie, vier, vijf veilige rondjes door de stad, maar de conducteur leek me geen type dat je vijf ritjes liet maken voor de prijs van één.

De omnibus kwam met horten en stoten tot stilstand. Ik daalde het trapje af achter een man met een rol stof onder zijn arm voor de kleermaker. Eenmaal weer op straat voelde ik me kwetsbaar, alsof ik elk moment op mijn schouders getikt kon worden door een lange, benige vinger. Ik keek nerveus om me heen, maar er was niets bijzonders te zien. De paardentaxi die achter de omnibus aangereden had, sloeg een zijstraat in. Zie je wel, Mayfield: spoken. Allemaal verbeelding.

Ik sloeg de weg naar huis in, in hetzelfde marstempo als daarnet in Kensington. Ik had weinig zin om de rest van de dag op mijn benauwde zolderkamer door te brengen. Toch was dat wat ik van plan was te gaan doen. Het was er veilig. Palmtree zou er me niet weten te vinden.,. tenzij hij natuurlijk in de correspondentie van zijn meester had geneusd en daar mijn adres had gevonden...

Ho!

Ik verbood mezelf nog verder te denken. Ik moest mezelf niet gek maken. Palmtree was een grote engerd, maar hij was niet almachtig. De kerel mocht er dan uitzien als het Spook van Kensington, dat wilde nog niet zeggen dat hij zomaar overal kon opduiken. .. Zoals daar... in die winkelruit!

Deze keer viel ik echt zowat in katzwijm. Het was onmiskenbaar Palmtree's bleke gezicht, weerspiegeld tussen de letters M. FRASER — KRUIDENIERS-WAREN. Hij keek zoekend om zich heen naar de winkelende vrouwen en de loopjongens met manden en pakjes. Hij had me nog niet gezien. Zo snel als ik kon, schoot ik de kruidenierswinkel in. De winkelbel klingelde of hij de koningin aan moest kondigen. Ik kon alleen maar hopen dat het geluid Palmtree niet mijn kant op had laten kijken. Als ik hier even rond kon hangen tot hij doorgelopen was, dan...

'En waar kan ik u mee helpen, jongeman?'

Ik schrok. In mijn haast om aan Palmtree te ontkomen, was ik vergeten dat er in een kruidenierswinkel altijd een kruidenier te vinden was en dat je geacht werd er wat te kopen.

'Ehm... 'n pond suiker, graag,' mompelde ik, terwijl ik in gedachten naging wat ik nog op de plank had staan. (Stond Palmtree daar nog of was hij al doorgelopen? Nee, verdomme, hij stond er nog.)

De kruidenier woog een pond suiker voor me af en was er veel te snel mee klaar. 'Anders nog iets, jongeman?'

Allemachtig, wat een moment om boodschappen te gaan doen! Ik pijnigde mijn hersenen, maar kon niks bedenken. Mijn voorraadkast was de laatste maanden altijd goed gevuld. Maar als ik ophield met kopen, moest ik de winkel uit...

'Eh... ja...'

Ik liet mijn oog langs de kasten achter de' toonbank gaan. Wat nog? Het moest iets zijn waar hij even werk aan had... Specerijen! Dat was het!

'Nootmuskaat. Precies twintig gram. Graag geraspt.' Ik gebruikte nooit nootmuskaat, maar het raspen en afwegen zou hem even bezighouden.

De kruidenier haalde een muskaatnoot uit een laatje en op dat moment ging de winkeldeur open. Ik sprong zowat tegen het plafond, maar het was slechts een vrouw die binnenkwam. Ze duwde moeizaam steunend een zware kinderwagen voor zich uit. Ik zag de kruidenier verwijtend naar me kijken en voelde me bijna verplicht me als een gentleman te gedragen en de deur voor haar open te houden. Ik maakte van de gelegenheid gebruik om nog even naar buiten te gluren. Dat bleek een fatale vergissing te zijn. Palmtree was, gedreven door degelijke, ouderwetse hoffelijkheid, de straat overgestoken om ook de helpende hand toe te steken. Toen ik de deur openhield, stonden we zo'n beetje neus aan neus. Ik zag aan zijn gezicht dat hij net zo overrompeld was als ik.

Nog voor iemand van ons iets had kunnen zeggen, klonk het van achter de toonbank: 'Is dat alles, jongeman?'

Ik rende terug naar de toonbank, waar het veilig was.

Nee, meneer de kruidenier, dat is niet alles! Kopen moet ik! Kopen! Om maar zo lang mogelijk uit de klauwen te blijven van die vampier die nu voor uw winkel staat. Kopen tot iemand me komt redden. De cavalerie, Sherlock Holmes, de Farley-reclameridder, wie dan ook!

Terwijl ik in paniek een blikje ansjovis bestelde (Ansjovis! Wat moest ik met ansjovis? Ik lustte niet eens ansjovis!) kwam Palmtree kalm de winkel binnen. Hij vatte post naast een toren van koektrommels, zijn handen op zijn rug, als iemand die alle tijd had. Ik bestelde achtereenvolgens thee, kaneel, lucifers, griesmeel, een boekje naalden, een pot marmelade, peper en een blikje gecondenseerde melk. Ik negeerde de vrouw met de kinderwagen die ongeduldige 'tut-tut'-geluiden maakte en terloops tegen Palmtree opmerkte: 'Er zijn mensen die nog meer te doen hebben!' De kruidenier hoorde je niet mopperen. Hij noteerde keurig de prijzen van alles wat ik kocht en ik zag dat ik niet veel meer te besteden had. In een uiterste poging tijd te rekken, bestelde ik belachelijk kleine hoeveelheden van alles wat ik maar kon bedenken: 'Gemberkoekjes, vijf graag. Heeft u ook zuurtjes? Hoeveel? O... zes.'

De vrouw achter me begon paars aan te lopen van ongeduld, maar Palmtree stond nog steeds met een serene uitdrukking op zijn gezicht naast de koektrommels. Wat hem betrof mocht ik doorgaan met bestellen tot het jaar 1900.

Nadat ik na een ons rozijnen echt niks meer wist te verzinnen, haalde ik met een zucht mijn beurs te voorschijn. Op de toonbank lag een indrukwekkende rij pakjes en blikjes. Ik betaalde en begon mijn boodschappen te verzamelen zonder achter me te durven kijken. Het waren er veel meer dan ik in mijn eentje zou kunnen dragen.

'O, jongeheer, laat me je daarbij helpen.'

Een grote, bleke hand met zwarte haren op de rug pakte ongevraagd de puntzak met suiker op. Ik rook de muffe lucht van tabak, plicht en in de regen gedragen jassen. Palmtrees schouder raakte de mijne. Ik verstijfde. Ik wilde niet door hem aangeraakt worden, al wist ik dat ik op dat gebied nog het minst van hem te vrezen had.

'Dat... dat is echt niet nodig, meneer. Ik krijg het heus alleen wel thuis.'

'Het is geen moeite! Ik wilde je toch al spreken, dus dit komt eigenlijk heel goed uit.'

Palmtrees bleekgrijze ogen priemden zich in de mijne. Hun uitdrukking was aanzienlijk minder vriendelijk dan zijn woorden.

'Ik kan met je oplopen en dan kunnen we... hmm, waar je ook woont, enige woorden met elkaar wisselen.'

Ik knikte en probeerde de angst, die als een kleffe meelbal klem zat in mijn slokdarm, weg te slikken. Hij had me in het nauw gedreven en dat wist hij. Ik kon niet 'nee' zeggen zonder de hele kruidenierswinkel op stelten te zetten. De vrouw met de kinderwagen had de wielen ervan in mijn knieholtes geparkeerd.

'Zo, als ik dan nu even mag!' riep ze over mijn hoofd naar de kruidenier. 'Een pond havermout voor mijn arme, hongerige kind graag!'

Palmtree liep als een zwijgende cipier naast me door de straten. Ik denk dat hij door stommetje te spelen nog meer op mijn zenuwen wilde werken. Het lukte hem aardig. Ik zweette peentjes tegen de tijd dat we bij de voordeur stonden. Palmtree wist nu waar ik woonde en ik wilde helemaal niet dat hij dat wist. Hij zou me nu altijd weten te vinden.

'Ik woon helemaal boven... vijf trappen op... als u dat te veel vindt...' probeerde ik zwakjes, maar Palmtree schudde zijn hoofd en wachtte tot ik hem binnenliet.

Toen we de brede trap met de sleetse paarse loper op liepen, schoot me een vreselijke gedachte te binnen. Vincents dagboek. Normaal verborg ik het elke morgen in mijn kussensloop, maar had ik dat deze morgen ook gedaan? Ik wist het niet meer. Ik was zo beroerd geweest dat ik mijn bed vast niet had opgemaakt. Mijn god, stel je voor dat ik straks de deur open zou doen en het eerste wat Palmtree zou zien het dagboek van zijn meneer Vincent zou zijn, tussen mijn lakens? Dat zou in zijn ogen net zo erg zijn als meneer Vincent zelf tussen mijn lakens. O lieve heer, ik was erbij. Ik ging naar de gevangenis. Voor twee jaar. Op zijn minst.

Ik sleepte me de laatste trap op. Bovenaan inspecteerde Palmtree met opgetrokken neus het wapperende spinrag en de vettige vloerplanken van de zolderverdieping. In de gang hinkelde kleine Lotte Gustavson over een met krijt getekend hinkelperk van de Hemel naar de Hel. Haar tong hing uit haar mond van inspanning.

' 'Lo, Adie,' lispelde ze.

'Hallo, Lotte,' groette ik lusteloos terug.

Ik haalde mijn sleutel te voorschijn. Het was zinloos om nog op uitstel van executie te hopen. Ik opende de deur. Een zware walm van rum en zweet sloeg ons in het gezicht. Ik hoorde Palmtree zacht, maar veelzeggend snuiven. Deze kamer zou ongetwijfeld aan al zijn verwachtingen voldoen: de varkensstal van een dronkelap. Prima. Dan zou ik me als een varken gedragen ook. Het was mijn enige kans om te redden wat er te redden viel.

Ik smeet mijn pakjes op de grond, elleboogde me langs Palmtree heen en nam een snoekduik die me boven op mijn krakend protesterende bed deed belanden. Ik voelde de harde kaft van Vincents dagboek tegen mijn bovenarm drukken en schoof het handig onder mijn kussen zonder dat Palmtree het gezien had. Daarna keek ik schaapachtig grijnzend naar hem op. Aan Palm-tree's gezicht was af te lezen dat ik zijn verwachtingen deze keer nog overtroffen had. Hij was er vermoedelijk van overtuigd dat het doel van elke nicht was je zo snel mogelijk in zijn bed te krijgen, maar mijn haast om in de koffer te duiken, moest zelfs hem verbijsteren.

'Dacht dat ik een rat zag,' zei ik bij wijze van verklaring. 'Wilt u niet gaan zitten? Op de stoel, bedoel ik,' voegde ik eraan toe toen ik Palmtree een wenkbrauw op zag trekken.

'Wel... ja... dank je,' zei hij en slaagde erin die woorden te laten klinken als 'ik val nog liever dood'. Maar hij zetre de boodschappen op tafel, trok zijn broekspijpen recht en ging zitten, zo voorzichtig of ik hem gevraagd had op een bosje distels plaats te nemen. Hij keek de kamer rond. Ik zag hem mijn dure kleren en de hoge stapel boeken naast mijn bed in zich opnemen.

'Model staan moet een winstgevende bezigheid zijn,' merkte hij op.

'Mwo... dat gaat nogal,' antwoordde ik ontwijkend. Ik wist precies wat hij eigenlijk bedoelde: je kunt het geld voor die spullen nooit met modellenwerk verdiend hebben!

'Meneer Vincent betaalt zijn modellen altijd erg royaal. Te royaal zeg ik weleens.' Palmtree wipre een verdroogde broodkruimel van de tafel en boorde toen zijn ogen in de mijne. 'Als je een bepaald soort mensen meer dan genoeg betaalt, komen ze altijd terug voor nog meer.'

'Ik weet niet wat u bedoelt,' zei ik, zo overtuigend als ik maar kon.

'Ik heb het niet begrepen op afpersers, jongeheer Mayfield.'

'Ik ben geen afperser!'

Ik had er spijt van zodra ik het gezegd had. Dit was een vergissing. Ik had laten weten dat ik wel begreep wat hij bedoelde.

'Ik zeg niet dat jij een afperser bent, jongeheer Mayfield. Ik zeg alleen dat ik een hekel heb aan dat soort volk. Ze zaaien onrust in goede families. Families waar het land tegen op zou moeten kijken, niet over zou moeten roddelen.' Palmtree zoog met een slurpend geluid zijn adem naar binnen. Hij zou nu terzake komen. 'Ik hoopte dat je me ergens mee zou kunnen helpen, jongeman.

'O?' Ik probeerde zowel onschuldige belangstelling als welwillendheid in mijn stem te leggen, maar het lukte niet echt. Mijn stem piepte alsof mijn boordje te strak zat. Ik wist wat er nu zou komen.

'Je hebt misschien gehoord dat er van de zomer ingebroken is in het huis van de familie Farley.'

'Ja, Tom heeft het me verteld,' zei ik.

'Ah, Tom.' De rimpel boven Palmtrees neus vertelde me wat hij van Tom Beady dacht. 'Dan zul je het naadje van de kous wel weten. Heeft hij je ook verteld wat er ontvreemd is? Een dagboek. Meneer Vincents dagboek.'

Ik trok mijn wenkbrauwen op, alsof dit een verrassing voor me was. Het lukte me om uiterlijk kalm te blijven, maar de zenuwen rommelden door mijn buik. Ik moest naar de plee zoals ik nog nooit in m'n leven naar de plee gemoeten had.

'Wat moeten inbrekers nou met 'n dagboek?' vroeg ik, terwijl er een scheetje aan mijn billen ontsnapte. Ik hoopte dat Palmtree het niet zou ruiken.

'Ik zou niet weten wat inbrekers ermee zouden moeten,' antwoordde Palmtree, 'maar afpersers kunnen er een heleboel mee.'

'O heus?'

Nerveus als ik was, moest ik hier toch bijna om lachen. Vincents dagboek was voor een afperser ongeveer net zo interessant als Bradshaw's Railway Guide. Palmtree dacht echter dat ik belangstelling toonde. Hij zag me waarschijnlijk aan voor een afperser van het kaliber van Bob Cliburn. Hij hief bezwerend zijn hand op.

'Begrijp me goed, ik zeg niet dat meneer Vincent chantabel is — zolang ik hem ken, is er nooit ook maar iets op zijn gedrag aan te merken geweest — ik zeg alleen dat hij zich in een kwetsbare positie bevindt. Hij gaat om met mensen wier gezelschap schadelijk is voor de reputatie van elke gentleman.'

Mijn buik borrelde en ik kneep mijn billen samen. Palmtree ging door alsof hij niets gehoord had.

'Meneer Stuart is lange tijd heel tolerant geweest, maar nu is hij onder invloed van een verstandige vriend tot de conclusie gekomen dat het zo niet langer door kan gaan. Meneer Vincent is zijn jongste broer en hij voelt zich verantwoordelijk voor zijn goede naam en geestelijk welzijn. Welnu...' Hij schraapte even zijn keel als een rechter die bij het vonnis aangekomen is. Ik kneep nu ook mijn tenen samen.

'Jij komt graag in Camelot House, hè jongeman?' vroeg Palm-tree met een stem die droop van de honing en de azijn.

'Ja, meneer.'

'Dan zou je het vast heel erg vinden als er iets naars met meneer Vincent zou gebeuren... Dat zijn naam in een onverkwikkelijke rechtszaak genoemd zou worden... Dat hij het land zou moeten verlaten en nooit meer terug zou kunnen keren... Zulke dingen zou je toch niet willen, hè?'

'Nee, meneer,' zei ik kleintjes.

'Dan neem ik aan dat je alles wilt doen om dat te voorkomen, niet? Nu, wat ik vraag is niet veel. Enkel de adressen van de mensen die meneer Vincents dagboek gestolen hebben. Ja, ik vermoed dat je ze kent, ja. Het moet voor jou een koud kunstje zijn uit te vinden waar ze wonen, als je me dat nu al niet zou kunnen vertellen. Dat is alles dat ik wil weten, hun adressen... Zodat we ze kunnen vinden en... wat vragen stellen. Je zult er natuurlijk voor betaald worden,' voegde hij eraan toe, alsof dat alles was wat er nodig was om me over te halen.

Ik opende mijn mond, maar er kwam geen geluid uit. Palmtree had me bij de strot. Dat wist hij en dat wist ik. Er was helemaal geen geld voor nodig om me te laten doen wat hij wilde. Als ik het niet deed, gaf hij me aan bij de politie. Hij wist dat ik een van de inbrekers was geweest die nacht.

'Alles-wat-we-willen-is-hen-wat-vragen-stellen,' herhaalde hij met zoveel nadruk dat ik zeker wist dat hij loog of in elk geval niet de hele waarheid vertelde.

'Vragen over wat?' vroeg ik toen ik mijn stem teruggevonden had.

'O, niet veel bijzonders... wat dingen over de handel en wandel van enkele heren uit meneer Vincents kennissenkring... Je kunt je kompanen vertellen dat ze er ook royaal beloond voor zullen worden, net als jij. Dat kun je hun verzekeren.'

'Wie? Ik weet niet wie u bedoelt!'

'Ook niet voor zestig pond?'

'Zes-zestig pond?'

Voor even vergat ik wie er tegenover me zat en waar dit gesprek over ging. Zestig pond was een vermogen. Van de zomer zou ik voor dit bedrag een hele herensociëteit ter wille zijn geweest. Toen herinnerde ik me echter Vincents shillingen weer die ik vanmorgen had afgeslagen. Ik wilde mezelf niet meer verkopen, zelfs niet voor zestig pond. Want deze keer zou ik niet alleen mezelf, maar ook Vincents verkeerde vrienden verkopen, de vrienden die ik zelf had willen hebben.

'Jongeheer Mayfield, denk je eens in: zestig pond! En wie weet meer... Mijn meesters zijn rijk. Wat zeg je? Ja?'

Ik zei niets. Ik wilde nee zeggen, maar durfde het niet. Het was dan wel reuze nobel en dapper, je opofferen voor je vrienden, je moest er alleen een minder grote egoïst voor zijn dan ik. Ik hield van mijn vrienden, maar ik hield net zoveel van mezelf.

Voorzichtig, om geen scheet in Palmtrees gezicht te blazen, kwam ik overeind. Allemachtig, wat moest ik naar de plee. Als die vent niet snel vertrok, stond ik hier zo in m'n broek te schijten. Ik moest hem een antwoord geven. Nu.

'Nee!' schoot het uit mijn mond.

'Nee?'

Palmtrees kille, grijze ogen werden groot van verbazing. Hij was er zeker van geweest dat ik gretig toegehapt zou hebben, als een rat die een lekker stuk kaas in een val vindt.

'Nee! Ik weet niet over welke mensen u het hebt. Ik weet niks van dat dagboek. En ik wil er niks mee te maken hebben ook!'

Ik hobbelde, bijna dubbel geklapt van de buikpijn, naar de deur.

'Gaat u astublieft.'

Palmtree verhief zich (er was geen ander woord voor) van zijn stoel. Hij leek twee keer zo lang geworden te zijn, zo'n vier meter waardige verontwaardiging. Nu zijn er twee mogelijkheden, dacht ik, of hij sleept me mee naar het dichtstbijzijnde politiebureau, of ik word hier ter plekke gewurgd. Ik hield Palmtrees skeletachtige handen in de gaten. Ze sloten zich niet om mijn keel, maar verdwenen in de binnenzak van zijn lange, zwarte jas.

Verdomme, hij gaat me neerschieten!

Ik scheet bijna, maar nog net niet, m'n broek vol.

'Astu... astublieft...'

Ongelofelijk, ik was hem om genade aan het smeken. Heldhaftig, Mayfield, heldhaftig!

Palmtrees hand kwam weer te voorschijn. Hij hield geen pistool vast, maar een goed gevulde portefeuille. Hij haalde er vier vijfpondsbiljetten en een visitekaartje uit en drukte ze in mijn hand.

'Een voorschot. En mocht je nog van gedachten veranderen, je weet dat er meer is. Deze heer...' Hij tikte met een knokige vinger op het visitekaartje. '... heeft me toestemming gegeven al het geld in deze portefeuille uit te geven, mocht dat nodig zijn.'

Hij ritselde verleidelijk met de biljetten. Het was zeker vijfhonderd pond.

'En bedenk wel, jongeheer Mayfield, rijke mensen zijn gevaarlijke tegenstanders. Je kunt het niet winnen van geld, of van oude adel. Knoop dat in je oren.'

Palmtree tikte tegen de rand van zijn hoed. Een stram, mechanisch saluut. 'We weten elkaar te vinden.'

Ik smeet de deur achter hem dicht alsof ik Magere Hein zelf buiten wilde zetten. Daarna strompelde ik zo snel als ik kon naar de tafel en trok er de po onderuit. Ik was nog net op tijd.

Terwijl mijn darmen pruttelend leegliepen, dacht ik na over wat ik net gedaan had. Ik had Palmtree getrotseerd, maar was er niet érg trots op. Ik had een nobele daad verricht, enkel en alleen omdat ik zo moest schijten dat ik haast uit mekaar plofte. Geweldig, dat was heldenmoed! Als ik daar geen medaille voor zou krijgen. .. Minachtend bedacht ik wat een rat ik was: laf, inhalig, stiekem en nu nog een smerige stinker bovendien. Ik zocht naar iets om m'n billen mee af te vegen. Beneden in het schijthuis lag altijd een stapel ouwe kranten, maar hier was er niets. Toen viel mijn oog op de vijfpondsbiijetten en het visitekaartje die ik in de gauwigheid op de grond gegooid had: MARKIES VAN QUEENSBERRY stond er in krullerige letters op te lezen. Ik pakte ze op en veegde eerst met het geld en vervolgens met het kaartje m'n kont af. Daarna voelde ik me iets beter.

Ik had mezelf bewezen dat ik niet langer voor geld te koop was.

XXXVIII

Somberheid— Taart van Trops — Een penny

wordt nooit twopence — Verboden gedachten

— Gebroken harten kloppen nog steeds

Het had aan Palmtree kunnen liggen of aan dat rauwe ei van Klaus, maar waardoor het ook gekomen was, de volgende dag bracht ik zowat in zijn geheel op het schijthuis door. Alles wat ik at nam de kortste weg naar buiten of gutste zo'n kwartier later alweer de pot in. Als ik niet op de plee zat, lag ik op bed, klam van het zweet en met verhoging, en dacht aan wat Palmtree tegen me gezegd had.

'We weten elkaar te vinden.'

Dat betekende dat hij verwachtte dat ik binnenkort naar Camelot House zou komen met een lijst adressen van de hele Little College Street club, of dat hij die wel kwam halen als ik hem niet langsbracht.

Ik zou moeten verhuizen. Maar dat was het ergste niet. Veel verschrikkelijker was dat ik nooit meer zou kunnen terugkeren naar Camelot House. Gisteren had ik Vincent voor het laatst gezien. We zouden nooit meer samen zijn in zijn atelier en hij zou me nooit zijn geheim vertellen. Wanneer hij terug zou keren uit Parijs, zou ik verdwenen zijn, onvindbaar, ondergedoken in een grauwe Londense achterbuurt, onder een valse naam misschien. Een jongen die weer terug was waar hij hoorde: op de stenen van de straat, net een stap boven de goot.

En zo loopt het dus af met dromen, zei ik tegen mezelf. Mary Ann had de grootste ster van het Britse variététheater willen worden, maar ze zou nu voor de rest van haar carrière een knap, maar onopvallend gezichtje op de achtergrond zijn. Pa had de beroemdste en drukst bezochte kroeg van heel Oost-Londen willen hebben, maar zat zich nu waarschijnlijk in een Leger des Heils-kazerne achter een kop thee wijs te maken dat hij ooit van de drank af zou komen. En ik? Ik had de interessantste vrienden en de mooiste minnaar ter wereld willen hebben, maar in plaats daarvan was ik de enige echte vriend die ik had kwijtgeraakt.

Ik had het ergens altijd wel geweten. Dromen waren niet goed voor je. Dromers waren verliezers. De bodem van elk ravijn lag vol met stumpers die ooit gedacht hadden dat ze konden vliegen.

Jammer voor jou. Sukkel! Pech gehad.

Na nog een halve dag vol schijterij en zelfbeklag was ik zo somber dat ik nog maar twee mogelijkheden zag om een eind te maken aan mijn gepieker: me uit de dakgoot op het trottoir storten of naar Augustus Trops gaan. Het laatste was de minst rigoureuze oplossing en dus koos ik daar maar voor. Trops kon op een begrafenis nog voor een vrolijke noot zorgen. Bovendien wilde ik hem graag nog even zien voor ik naar mijn onderduikadres zou vertrekken. Hij was het per slot van rekening geweest die me met zijn losse handjes de kring van de purperen hofhouding had binnengetrokken. Ik wilde hem bedanken, of de huid vol schelden.

Trops was in zijn atelier bezig aan een typisch Tropsiaanse creatie: een schilderij waarop een harpij zich tegoed deed aan het lijk van een in een pak van bonte fazantenveren geklede jongeman. Hij zei dat hij de inspiratie ervoor tijdens onze Café Royal-lunch had opgedaan. Ik gooide mezelf op de sofa, waar ik geen zicht had op Trops onsmakelijke schepping, klaagde dat ik ziek was en eiste verwend te worden.

Trops speelde het spelletje uitstekend mee. Hij legde zijn hand op mijn klamme voorhoofd. 'Je voelt inderdaad warm aan. Ik hoop niet dat je Vincent achterna gaat, jongen. Er zal wel iets in de lucht hangen, denk je ook niet?'

Ik gaf hem maar gelijk.

Trops verdween achter het gordijn van de kostuumkast en kwam te voorschijn met twee dikke kussens die hij achter mijn rug propte en een rode mefistomantel die hij als een deken over mijn knieën uitspreidde.

'Nee, niets zeggen!' riep hij voor ik kon protesteren. 'Ik weet wat je nog meer nodig hebt!'

Hij haastte zich de kamer uit en kwam vijf minuten later terug met een glas frambozenlimonade en een grote punt chocoladetaart, met dikke lagen jam en slagroom. Als er iets was dat mijn ingewanden nu niet konden verdragen, was het wel chocoladetaart en mierzoete limonade. Ik trok een vies gezicht.

'Wat? Is het niet goed? Lust je het niet?' vroeg Trops, die met zijn handen vol op de drempel bleef staan.

Ik probeerde te glimlachen. Ik hield op dit moment zo veel van hem dat ik wel kon janken.

'Nou, Adie, heb je er geen zin in? Ik dacht, een stukje taart.

'Nee, dat is het niet, Trops... Het is gewoon... je bent zo'n lieve lomperik.'

'Ha, die is goed!' Trops zette lachend de taart en de limonade op de tafel neer. 'Ik neem maar aan dat dat een compliment is. Vooruit, Adie, probeer een stukje taart. Ik bezweer je dat hij heerlijk is. Ik heb hem gekocht bij een Franse pâtisserie in...'

Ik luisterde naar hem, terwijl hij een taartvorkje te voorschijn haalde en zelf een hap nam. Het was plezierig om hem te horen praten, terwijl hij mijn taart opat, maar Trops' stem en zijn omvangrijke lijf leken nu al een herinnering te zijn, iets waar ik na jaren aan terugdacht. Ook Trops kon mijn somberheid niet verdrijven.

Het lag er niet aan dat hij niet zijn best deed. Hij verzon telkens nieuwe dingen om me op te vrolijken en soms schonk ik hem een flauw glimlachje voor de moeite. Hij haalde wat hij dacht dat mijn lievelingsboeken waren uit de salon, maar de gedichten over dood en liefde maakten me alleen maar somberder. Trops' gebabbel op de achtergrond hielp ook al niet. Hij verkeerde klaarblijkelijk in de veronderstelling dat niets zo lachwekkend was als wat hij 'Vincents Griekse liefde' noemde en besteedde wel een uur aan het spontaan bij elkaar rijmelen van een heldendicht waarin Vincent woeste zeeën bevoer en met allerlei monsters vocht om terug te kunnen keren naar zijn geliefde. Ik zag er de humor niet van in en smeekte hem na het dertigste couplet er alsjeblieft mee op te houden: 'Het is niet grappig.'

'Je hebt gelijk,' beaamde Trops met zijn gezicht in de plooi. 'Het is niet grappig, het is hilarisch!'

Hij begon weer te grinniken, maar hield ermee op toen hij mijn gefronste wenkbrauwen zag.

'Er zit je iets dwars, hè?'

Ik schokschouderde. Er zat me van alles dwars — Palmtree, Queensberry, Vincents dagboek, mijn verleden — maar waarom ik Trops' romantische rijmen niet aan kon horen, kon ik niet echt verklaren. Ik wist dat Vincents Griekse liefdesgodin een leugen was, wie weet was dat het. Maar echt of verzonnen, ik kon het mens niet uitstaan.

'Er is niks,' zei ik afstandelijk, want ik zag dat Trops zijn schilderkwast neerlegde en aanstalten maakte om naast me te komen zitten. 'Ik heb alleen wat hoofdpijn... en jij kletst zoveel.

Die laatste opmerking ging aan Trops voorbij, omdat hij het te druk had met praten om te luisteren. Hij constateerde dat ik inderdaad wat pips zag en vroeg zich af of het wel verstandig zou zijn om me vanavond door de kou naar huis te laten gaan, omdat er een lelijke griep rondging.

'Misschien moet je maar een nachtje blijven logeren, Adie.'

Ik steunde geërgerd. Ik probeerde er zo afwijzend mogelijk uit te zien, maar wist dat dat net zo weinig uit zou halen als woorden. Ik hield van Trops, maar niet van de slinkse manier waarop hij altijd zijn zin wist door te drijven.

'Het zal best gezellig zijn. Ik zal voor ons tweetjes koken en vanavond kunnen we samen in de salon bij de haard zitten.'

Hij perste zijn dikke lijf naast me op de sofa en legde zijn arm om mijn schouders. Zijn oksel wasemde zweetlucht en warmte. Zijn adem, die altijd een beetje, naar wijn en mondwater rook, kriebelde in mijn oor. Ik draaide mijn hoofd weg, omdat ik er niet tegen kon.

'En als je je morgen weer wat beter voelt, heb ik een leuke verrassing voor je, Adie.'

'Adrian,' verbeterde ik werktuigelijk, wetend dat het geen enkele zin had. De dingen zouden precies gaan zoals ze altijd gingen en ik moest niet denken dat mijn zogenaamd nobele besluit het geld van Vincent en Queensberry te weigeren daar iets aan zou veranderen. Adrian de Hoer bleef Adrian de Hoer. Een penny werd nooit twopence. Mijn edele daden van eergisteren waren niet veel waard. Ik had noch de moed noch de puf om me aan mijn beloften te houden. Als ik tegen Trops al geen nee kon zeggen, hoe zou ik het dan tegen Palmtree wel kunnen doen, mocht ik hem op een ongelukkige dag nog eens tegen het lijf lopen? Belabberd als ik was, kon ik me er nu niet echt druk over maken. Het was best lang geleden dat ik met iemand naar bed geweest was. Het zou fijn zijn om weer eens in een paar warme armen te liggen en te genieten van een lichaam. Alleen wenste ik dat het niet Trops' lichaam was, maar...

'O lieve god!'

Ik sloeg mijn hand voor mijn mond. Wat ik net gedacht had, was taboe: absoluut verboden! Vrienden waren vrienden en minnaars waren minnaars. Trops scheen die twee dan wel naar believen door elkaar te kunnen halen, als ik dat ging doen, kreeg ik nog meer problemen dan ik al had. Het feit dat die gedachte bij me opgekomen was, was al zorgwekkend genoeg. Het enige wat ik kon doen, was hem dapper negeren, zoals ik dat dit voorjaar met elke gedachte aan de knappe Italiaan had gedaan, deze keer hopelijk met meer resultaat.

'Adie, wat is er? Je ziet zo wit als een doek. Wat mankeert je?' Trops staarde me bezorgd aan. 'Wat is er loos? Vertel het me.'

Ik haalde mijn hand langs mijn ogen. 'Nee, niets. Niets bijzonders, Trops.'

Ik kon hem niet vertellen wat ik daarnet gedacht had. Onmogelijk!

Het was al ver na middernacht, het uur waarop je weet dat als je nu niet slaapt, je niet meer zult slapen. Trops' hoofd lag zwaar op mijn inmiddels gevoelloze arm, het enige deel van mijn lichaam dat wel sliep. Ik staarde in het donker. Als je dat maar lang genoeg volhield, begonnen er vanzelf figuurtjes voor je ogen te dansen: stakerige poppetjes, insecten met spillepoten, vliegende adelaar-mannen die je in hun armen namen en kleurige, rondwalsende letters: LIEFDE IS ALS DE MAZELEN... Het was een spelletje dat ik als kind al speelde, als ik een tikje koortsachtig was, net als nu.

Ik concentreerde me op dat springerige carnaval op de muur om maar niet te hoeven denken, niet aan het verleden en niet aan de toekomst. Sinds vanmiddag besefte ik pas goed wat ik in Camelot House had achtergelaten en waar ik het voortaan zonder zou moeten doen. Ik legde mijn vrije hand op mijn borst en voelde mijn hart kloppen. Ik vroeg me af hoe dat mogelijk was als je toch zeker wist dat het gebroken was.

XXXIX

Gay Fawkes Night — De brandstapel — Een

kleine overwinning — Het stomste wat

Vincent Farley ooit gedaan heeft

— Drie beloftes

Trops wilde me niet vertellen wat zijn grote verrassing was, maar boog me met een geheimzinnige glimlach een taxi in, als de koetsier van Assepoester.

'Waar gaan we h...' begon ik, maar hij legde een vinger op mijn lippen.

'Sst. Ik zei het je toch, Adie. Het is een verrassing.' 'Ehm... ga ik het ook een leuke verrassing vinden?' Het spookbeeld van nog een vernederende maaltijd in het Café Royal doemde voor me op.

'Ja vast! En nu snaveltje toe, Adie. Ik ga je absoluut niet meer. vertellen!'

De taxi rolde door de straten van Soho die vandaag nog rumoeriger waren dan anders. Kinderen reden poppen van lappen en stro rond op karren of de onderstellen van kinderwagens en zongen: 'Een penny voor de Guy! Een penny voor de Guy!' Er werden vanuit portieken rotjes voor de hoeven van passerende paarden gegooid en het paard voor onze taxi hinnikte nerveus.

Ik was vergeten welke dag het was, vanavond was het Guy Fawkes Night. Elk jaar vierde Londen met grote vreugdevuren en veel geknal dat zo'n driehonderd jaar geleden een poging het parlement met buskruit op te blazen verijdeld was. In plaats van de parlementsgebouwen was de leider van de opstand, Guy Fawkes, in vlammen opgegaan, en wel op de brandstapel. Nu werd hij nog ieder jaar op vijf november met een lijf van stro en een kop van lappen in het vuur gesmeten, samen met poppen van andere bekende persoonlijkheden die de Londenaars graag zouden zien branden, zoals misdadigers en in ongenade gevallen politici.

Paddy, Marcel en ik hadden er vorig jaar nog aan meegedaan met een pop die we zoveel op Victor Procopius hadden doen lijken als we maar durfden. Normaal zag ik altijd uit naar Guy Fawkes Night en kocht al weken van tevoren vuurwerk in. Dit jaar was ik het feest voor de eerste keer in mijn leven vergeten. Ik had ook wel andere dingen aan mijn hoofd gehad. Bovendien had de datum vijf november deze keer nog een andere betekenis gehad. Welke ook alweer? Vijf november... Vijf november...

'O, verdomme!' liet ik me ontglippen.

'Wat is er?' vroeg Trops, die net zijn kunstig gestrikte das aan het bewonderen was in de spiegelende ruit van de taxi.

'Je... je neemt me toch niet mee naar Vincents afscheidsfeest, hè?'

Vijf november. De dag voor Vincent naar Parijs zou gaan. De dag van het feest dat zoveel onenigheid had veroorzaakt in Camelot House.

Trops' mondhoeken zakten omlaag. Ik kon zien dat ik gelijk had.

'Hè, verdorie. Dat had nog even een verrassing moeten blijven, jongen.'

'Ik wil er niet heen!'

Mijn stem schoot paniekerig uit. Omwille van mezelf en mijn vrienden had ik besloten me nooit meer in Camelot te vertonen en nu zat ik in een taxi die me er voor de deur zou afleveren!

'Maar waarom in 's hemelsnaam niet, Adie? Al onze vrienden zullen er zijn. We moeten Vincent toch fatsoenlijk vaarwel en tot ziens klinken, niet?'

'Ik wil hem niet meer zien. Hij deed zo lelijk tegen me toen in het Café Royal.'

Ik was zo overstuur dat ik zelfs geen smoes kon bedenken die Augustus Trops kon overtuigen.

'O ja?'

Vincents snijdende opmerkingen waren die middag aan Trops voorbijgegaan. Hij ging er nu ook zelf aan voorbij, zoals hij dat bij alle onaangename dingen deed.

'Och, Adie, onze Vince heeft het moeilijk, moet je maar denken, met zijn arme Penelope daar op dat verre Griekse eiland en de scherpe pijlen van Eros in zijn hart. Ach, ach!'

Hij lachte om zijn dramatische woorden en legde zijn hand op mijn knie, alsof hij me op mijn plaats wilde houden.

'Nee, mijn beste jongen, we moeten gaan. We zijn het onze door liefdesverdriet verteerde minnaar verplicht hem wat op te vrolijken. Jij en ik, Adie, wij zullen vanavond de narren van Camelot zijn!'

Er was geen ontsnappen aan. Met Trops' zware hand, die langzaam een eindje naar boven kroop op mijn been, wachtte ik op wat komen ging. Het was als naar het schavot gevoerd worden door een handtastelijke Humpty Dumpty.

Toen Trops en ik arriveerden hadden de gasten zich na het gezamenlijke diner over de verschillende vertrekken verdeeld. Lilian had de dames naar de salon geleid, waar ze hen nu vermaakte met Turks fruit en foutloos ingestudeerde anekdotes over Vincents kunstvrienden, die de indruk moesten wekken dat ze hun grote vertrouwelinge was. Stuart was met zijn zakenvrienden in de eetkamer gebleven, waar nu sigaren gerookt werden. Ik zag Palmtree in het voorbijgaan sterke drank schenken en schoot als een rat langs de halfopen deur. De vijand had zich teruggetrokken in het eigen kamp. Van mij mocht dat vanavond zo blijven.

De kinderen vermaakten zich ondertussen in de tuin. Lilian en Stuart hadden in hun streven naar excentrieke feesten hun eigen Guy Fawkes Night georganiseerd voor de jongste bezoekers. Er waren veel neefjes en nichtjes meegekomen, die, ontsnapt aan hun kindermeisjes, joelend door de tuin renden, opgewonden dat ze zo laat op mochten blijven. Ook meneer Wilde had zijn zoontjes meegebracht, die me door Trops aangewezen werden: Cyril en Vyvyan. Drukke, vrolijke jongens met het haar en de ogen van hun vader. De kinderen stonden nu allemaal in grote opwinding om een ring van stenen, waarbinnen door de tuinmannen een keurige brandstapel werd aangelegd, en smeekten om degene te mogen zijn die de fik erin stak. Imogen stond er ook tussen, warm aangekleed met een jas, een das en een baret, en minstens even opgewonden als de rest. Ze zag me niet, druk als ze was een neefje af te katten dat geroepen had: 'Kijk, Immies haar staat al in brand!'

Het hart van het feest was echter Vincents atelier. Toen Trops en ik er binnenkwamen, hing er al een dicht rookgordijn en stond de werktafel bezaaid met lege wijnflessen. Ondanks Stuarts bezwaren waren al Vincents vrienden aanwezig. Tussen de gasten herkende ik Aubrey, bleek en blijkbaar op het punt om te stikken, die desondanks een gesprek voerde met een journalist over een tentoonstelling van grafische kunst waarop zijn posters naast die van befaamde kunstenaars als Toulouse-Lautrec en Waker Crane hadden gehangen. Max liep met de gratie van een ooievaar tussen de gasten door en deelde onopvallend vuurwerk uit aan enkele neefjes van Vincent, om elke keer als er een voetzoeker explodeerde, gemaakt geschokt zijn wenkbrauwen op te trekken. Frank Harris en een lichtjes blozende William Rothenstein waren verwikkeld in een gesprek dat alleen voor heren bestemd was. Meneer Wilde dronk likeur met Robbie. Ze bekeken een van Vincents cadeaus: een modieuze, maar foeilelijke lampenkap die door Lilian met liefde was geschonken.

'Als je die arme vrouw zou wijsmaken dat het de laatste mode was, zou ze hem beslist als hoed dragen,' merkte Robbie op.

Meneer Wilde zei dat hij uitstekend bij Lilians stijl zou passen en ze schoten allebei in de lach.

Vincent stond alles in zijn nieuwe pak aan te kijken (beige, omdat hij geweigerd had wit of lichtgroen te dragen) alsof dit niet zijn feestje was. Hij had een onaangeroerd glas wijn in zijn handen. Trops sloeg hem op zijn rug en noemde hem 'ouwe jongen', maar dat deed hem niet ontdooien. Hij morste wijn op de revers van zijn nieuwe pak en verdween dankbaar naar zijn kamer om een bediende de vlekken te laten verwijderen. Hij leek niet erg blij geweest te zijn me te zien.

Ik liet me door Trops een glas punch inschenken en zocht toen een onopvallend plekje in de hoek van het atelier uit, waar ik op een krukje ging zitten. Het liefst was ik onder tafel gekropen. Ik observeerde de gasten en wenste dat er tussen al deze mensen iemand was die het echt prettig vond dat ik gekomen was. Maar waarom zouden ze? Wie zou er blij zijn Adrian de Hoer te zien?

Zelfs Imogen had geen tijd voor me. Ze stoof met rode wangen het atelier binnen, op zoek naar haar oom Vincent, die een Guy voor de jonge gasten gemaakt had. In haar haast botste ze tegen meneer "Wilde aan, die een lok van haar lange, vuurrode haar tussen haar vingers nam. 'Je hebt de haren van Sarah Bernhardt, kind. Vergeet dat nooit.'

Imogen keek hem aan of hij gek was, maar was te opgewonden om zich opgelaten te voelen.Vanavond was ze zes, zeven, negen, twaalf met haar nichtjes en neefjes. Net als zij had ze geen zin om zich druk te maken over uiterlijk of manieren en al die andere dingen die het leven lastig maakten.

'Waar is oom Vincent?' wilde ze weten. 'We gaan de Guy verbranden.'

'Ik ben hier, Imogen,' zei Vincent, die net, opgefrist en schoon-gepoetst, binnenkwam. 'Zullen we naar buiten gaan?' vroeg hij bijna verontschuldigend aan zijn vrienden.

'Wij volgen u, heer!' baste Trops, die zijn rol als nar ernstig nam en bloeddorstig met een doosje lucifers zwaaide. 'We zullen hem het vuur aan de schenen leggen, dat veile sujet, dat Roomse hondsvot, die moorddadige schobbejak! We zullen hem roosteren als toast, mannen, roken als een paling, zeg ik u!'

De gesprekken en glazen wijn werden vergeten en de gasten dromden naar buiten, door alle drank jongensachtig genoeg om van een goeie fik te kunnen genieten. Ik volgde hen, hoewel ik liever binnengebleven was. In het huis bleef iedereen in zijn eigen vertrekken en was de kans dat ik door Palmtree aangesproken werd minder groot. Ik wilde echter niet alleen achterblijven, omdat ik me veiliger voelde als ik onder de mensen was.

Rond de brandstapel hadden de vrienden van Stuart en Lilian zich ook al verzameld, met warme mantels om hun schouders geslagen en verwarmende glazen punch in hun hand. Meneer Wilde werd door zijn zoontjes meegesleept en Robbie zwaaide als een vroege kerstman in avondkostuum met christmas-crackers boven hun hoofd. Aubrey liep te rillen in zijn onberispelijke, maar veel te dunne avondkleding. Ik zocht een plekje op aan de rand van de kring.

Vincent droeg onder gejuich zijn zelfgemaakte Guy naar de brandstapel. Hij had er een oud pak van zichzelf voor gebruikt, opgevuld met stro, en een linnen zak waarop hij een fronsend gezicht met een puntbaardje had getekend. Een pruik van zwarte wollen krullen vormde de bekroning.

De kinderen gilden en klapten toen de pop op de brandstapel werd gezet. Meneer Wilde riep dat hij nog recht had op een laatste wens en bood hem zijn sigaret aan. Imogen stapte naar voren. Ze las met gemaakte ernst het vonnis: 'Meneer Fawkes, u heeft zich schuldig gemaakt aan een ernstige misdaad jegens koning en vaderland. Dit is onvergeeflijk. Daarom veroordeel ik u tot de brandstapel.'

Daarna kwamen er twee neefjes naar voren om in hun functie van beulen met lucifers de takken aan te steken. We juichten allemaal toen de eerste vlammen omhoog dansten.

'Hij heeft nu wel iets te roken!' riep een van Stuarts vrienden.

Ik keek toe hoe Guy vlam vatte, terwijl de kinderen aan zijn voeten kastanjes poften. Stroorjes en gloeiende stukjes stof dwarrelden door de lucht. Iets apart van de rest van de groep stond Vincent, fronsend alsof hij medelijden had met de pop.

'Ehem!'

Ter hoogte van mijn rechteroor klonk een beleefd, papierdroog kuchje. Een kuchje zoals alleen een huisknecht als Palmtree kon produceren.

Ik bleef star voor me uit staren. Ondanks dat er zeker drie dozijn mensen om me heen stonden, voelde ik me alleen. Iedereen keek naar het vuur, niet naar Palmtree en mij.

'Het heeft een zekere wrange ironie, vind je niet?' merkte Palmtree op. 'Ze hebben geen vermoeden wie ze volgend jaar zullen verbranden, maar de kans is groot dat het een gast is met wie ze vanavond het glas hebben geheven.'

Ik keek naar meneer Wilde, die gehurkt naast zijn kinderen scones op een stok prikte om te roosteren.

'Dus je bent van gedachten veranderd,' vervolgde Palmtree heel zacht.

Imogen kwam aankoppelen met een handvol tamme kastanjes die ze met Cyril en Vyvyan wilde delen en giechelde toen ze door hun vader opnieuw 'Sarah' werd genoemd. Robbie lier haar zien hoe je de kastanjes moest insnijden met een mesje.

Nee. Ik wilde nier degene zijn die dit zou vernietigen, ook al stond het vast dat iemand het zou vernietigen. Ik raapte al mijn moed bij elkaar en keek Palmtree aan.

'Ja, ik ben inderdaad van gedachten veranderd,1 zei ik, 'en ik ben nier langer te koop.'

Naast me bleef het even stil. Een eerste vuurpijl schoor boven de huizen van de stad de lucht in. Hij beschreef een triomfantelijke boog langs de nachthemel en spatte uiteen in een regen van gouden vonkjes die weer snel oplossen in het duister. Op zijn eigen manier leek hij een erg kleine, erg onzekere overwinning te vieren. De mijne.

'Ik doe het niet!.'

'Dan zul jij ook branden,' zei Palmtree, zo rustig dar her leek of hij alleen maar een feit constateerde. 'En dar zal nier meer lang duren, geloof me. We vinden wel andere lucifers om de brandstapel mee aan te steken. We hebben jou niet nodig. Jij bent van geen enkel belang.' Er gleed een dun, akelig glimlachje over zijn gezicht. 'Nee, jij bent van geen enkel belang.'

Daarna keerde hij me de rug toe en beende terug naar her terras, me achterlatend met de machteloze angst voor alle dingen die zouden gaan gebeuren en die ik niet tegen zou kunnen houden.

Toen het vuur begon te doven, ging ik op zoek naar sigaretten die mijn zenuwen weer war rot rust konden brengen. Ik wist er twee af te troggelen van een groezelig uitziende dichter die een vriend van William Rothenstein bleek te zijn en voornamelijk meegekomen was vanwege de gratis drank.

Bij de rododendronsrruik vond ik een rustig plekje om te roken. Het feest begon op een hilarische manier uit de hand re lopen. De kinderen hadden besloten her Gun Powder Plot na te spelen en renden nu krijsend door de tuin, in een achtervolging van Samenzweerders en Koningsgezinden. Twee neefjes hadden croquethamers te pakken gekregen en mepten nu rotjes en voetzoekers in het rond, zodat het levensgevaarlijk was je binnen een straal van tien meter in hun buurt te wagen. Trops was, om een reden die alleen hem bekend was, Auld Lang Syne aan het zingen.

Ik hoefde die drukte even niet. Ik piekerde over het gesprek van daarnet en vroeg me af wat Stuart en Queensberry met me zouden doen als Palmtree zou vertellen dat ik hun aanbod geweigerd had. Misschien zou ik Guy zelfs benijden, die nu op de brandstapel te zieltogen lag.

'Heb je het naar je zin?'

Ik draaide me om en zag Vincent achter me staan. Hij had een jas over zijn beige pak geslagen. Net als ik had hij een opiumsigaret in zijn hand. Het uiteinde ervan lichtte op in het donker.

'Naar je zin?' herhaalde hij.

Zijn toon en verschijning waren in volledige tegenspraak met zijn vraag. Hij zag eruit alsof hij een uur in de regen had gestaan.

'Ik heb het wel naar m'n zin. Maar jij? Het is jouw feestje.'

Een voetzoeker explodeerde achter de rug van een vrouwelijke gast en veroorzaakte bijna een appelflauwte.

'Soms betwijfel ik dat,' antwoordde Vincent. Daarna nam hij een paar diepe halen van zijn sigaret.

'Hoe vaag word je van die dingen?' wilde hij weten. 'Dit wordt . mijn tweede.'

'Behoorlijk vaag,' verzekerde ik hem.

'Goed, dan blijf ik nog even doorroken. Blijf je zolang bij me, Adrian?'

Ik knikte en we rookten in stilte verder, terwijl het feest in alle hevigheid doorwoedde. Trops had het laatste couplet van Auld Lang Syne bereikt en was in tranen uitgebarsten.

'Nog gefeliciteerd met je tentoonstelling,' zei ik, omdat ik me herinnerde dat ik dat nog niet gezegd had.

Hij knikte.

'Heel mooi.'

, Omdat hij niet reageerde, wist ik ook niets meer te zeggen.

Vincent rookte zijn sigaret op.

'Weet je dat de schetsen voor Saul en David ook meegaan?' vroeg hij toen. 'Als een soort primeur.'

Daar keek ik van op. 'Je wilde dat schilderij toch helemaal niet tentoonstellen?' vroeg ik. 'Het was te persoonlijk, zei je.'

'Daar denk ik nu anders over.' Vincent inhaleerde diep en blies de rook met een lange zucht weer uit. 'Ik vind dat het een prachtig schilderij is. Mijn beste werk. Iedereen mag het zien.'

De sigaretten hadden inderdaad hun uitwerking niet gemist. Vincent gooide de peuk in het gras en trapte hem uit.

'Weet je, een paar dagen geleden dacht ik nog dat het schilderen van dat schilderij het onverstandigste was wat ik ooit gedaan heb.' Hij zocht nog een sigaret in zijn binnenzak, ditmaal een gewone, en stak hem aan, wat bij de derde poging lukte.

'Maar het is niets vergeleken bij wat ik nu ga doen.'

'Wat?' vroeg ik, lacherig van de opium.

'Ik wil je iets zeggen. Ik was blij toen Augustus je meebracht. Ik zocht al maanden naar een geschikt model. En jij was perfect. Totaal ongeschikt: blond haar, grijze ogen, blanke huid, maar precies de juiste persoon. En toen bleek ook nog eens dat je een aangeboren talent voor poseren had. Ik noemde je een vondst. En bovendien mocht Imogen je. Je leek het beste medicijn voor haar, althans, dat heb ik me al die tijd voorgehouden. Ik heb je vaker gevraagd om te poseren dan nodig was. Voor haar.'

Hij tikte de as van zijn sigaret, die op de zoom van zijn broek viel. Hij leek er niet om te geven.

'Voor mij. Je interesseerde me. Als schilder. Ik kon een hele ochtend naar je gezicht kijken, en dan in één laatste blik iets ontdekken wat ik nog gemist had. Een rimpel tussen je wenkbrauwen. Een trek om je mond. Dat was verrassend, telkens weer, en ik genoot ervan. Ik houd van moeilijke modellen, modellen naar wie ik goed moet kijken.'

Dat weet ik, had ik bijna gezegd, met de passages uit zijn dagboek in gedachten. Maar ik wist me nog net op tijd op mijn tong te bijten en voelde me voor het eerst werkelijk schuldig over wat ik gedaan had. Vincents dagboek, hufter!

'En verder was je ook nog eens prettig gezelschap. Ik probeer altijd goed met mijn modellen om te gaan. Een model dat zich op zijn gemak voelt, kan je zoveel meer geven. Maar jij was eerlijk gezegd bijzonder. Ik verheugde me elke keer weer op je komst. Je verraste me met je intelligentie, de manier waarop je praatte, durfde te praten. Je was opgegroeid in Oost-Londen, maar je had talenten. Je wist iets over kunst... je hield van gedichten... Ik dacht, misschien kunnen we hem wat bijbrengen. Het zou leuk zijn als hij wat leert. Maar... daar wil ik het nu eigenlijk niet over hebben...'

Hij keek even onrustig om zich heen, naar de kinderen die zich nu tussen de struiken aan het verstoppen waren.

'Het was voor mij geen bezwaar dat je bij Augustus hoorde, in het begin niet... Ik wist het wel, maar ik kon het uit mijn hoofd zetten, net als ik dat doe bij Oscar en Bosie en Robbie... En ik geloofde er ook niet in dat je je door hem zou laten strikken. Zo is hij niet, zei ik tegen mezelf. Hij is verstandig. Maar vreemd genoeg werd het steeds gemakkelijker me voor te stellen dat het wel zo was.'

Ik zag hem een krachteloos gebaar met de sigaret maken. Ik dacht weer terug aan het dagboek, en de zoen in de tuin. Daar en toen had Trops alles bedorven. Sindsdien wilde Vincent nog nauwelijks in één kamer met me zijn. Op zijn eigen, beschaafde manier walgde hij van me.

'Ik zag jullie, toen je op de laatste dag voor de vakantie bij me was, en de schok was zo hevig dat hij me aan alles deed twijfelen. Aan jou, maar ook aan mezelf, aan mijn werk. Vanwaar kwam . mijn fascinatie voor jou? Was het puur de nieuwsgierigheid van de kunstenaar, de uitdagingen die je me stelde? Of was hij niet zo verheven, maar juist laag, laag bij de gronds... Vleselijk? Het was een verschrikkelijk zelfonderzoek waar ik mezelf aan moest onderwerpen. Ik kwam tot de conclusie dat ik je haatte. Alles waar ik van hield, waarvan ik dacht dat het hemels, onstoffelijk was, trok jij naar beneden, duwde het in de modder. Vergeef me als ik wat dichterlijk klink, Adrian, maar ik heb mijn gedachten eerst opgeschreven om ze te ordenen.'

Natuurlijk, her dagboek. Het nieuwe dagboek dat verderging waar het oude zo abrupt ophield. Ik had er mijn hand voor willen geven om het in bezit te hebben en nu werden me de geheimen erin zomaar onthuld. Maar ik kon ze niet begrijpen. De opium had mijn hersenen verdoofd en ik kon niet denken, alleen maar luisteren, zonder te weten wat er zou komen.

'Ik wist dat het voor mijn rust beter zou zijn als je niet meer zou komen, maar ik kon me er niet toe zetten om je weg te sturen. Imogen mag hem zo graag, hield ik mezelf voor, ze zou ervan overstuur raken als ze hem plotseling niet meer mocht zien. Ik bleef je vragen, liet je zelfs poseren voor een nieuw schilderij. Ik deed het voor Imogen. Voor mijn kleine nichtje Immie.'

Hij schoot in de lach, een hese, hoesterige kriebellach die ik niet van hem kende.

'Nee, Adrian, ik deed het voor mezelf. Ik bedroog mezelf heel overtuigend, ergerde me aan alles wat je zei, kon niet naar je kijken. God, wat had ik de pest aan je!'

Hij bleef lachen, maar het klonk nu niet meer als lachen, maar als huilen.

'Ik hou van je,' zei hij. 'Het spijt me.'

Ik staarde hem aan terwijl hij daar stond, een toonbeeld van ellende. De woorden probeerden door een dikke wolk opium heen te dringen.

'Dat... meen... je... niet,' zei ik toen ik iets kon begrijpen van wat hij gezegd had.

Vincent haalde zijn hand langs zijn ogen. 'Ik meen het wel.'

'Maar... God... Jezus... Ik...'

Op dat moment klonk er geritsel in de struiken en Vyvyan, meneer Wildes jongste zoon, kwam op handen en voeten vanonder de rododendron gekropen met takjes in zijn haar. Hij legde zijn vinger op zijn lippen: 'Sst. Ik ben Guy Fawkes en de mannen van de koning zijn naar me op zoek.'

'Ga ergens anders spelen, Vyvyan,' zei Vincent scherp.

Ik stond nog steeds te verwerken wat ik net gehoord had, hamerde de woorden als spijkers in mijn schedel. Het was godsonmogelijk, en precies wat ik wilde. De opium moest een geintje met me uithalen. Vincent was verliefd op een Grieks boerinnetje, of op Robbie. Niet op mij.

'Ik houd ook van jou,' zei ik hardop, om aan zijn reactie af te lezen of ik hem goed verstaan had of niet.

Vincent reageerde niet, maar ik zag aan zijn open mond en rode ogen dat hij stond te huilen. Achter ons klonk het gelach en geschreeuw van de gasten en het geknal van de voetzoekers. Niets klopte aan dit moment: de chaos, de herrie, de hilariteit en daartussen een huilende Vincent, die zei dat hij van me hield. Het was zo'n puinhoop dat het wel waar moest zijn. Het leven. Het verrekte leven.

'Ik houd ook van jou,' zei ik nog eens, nu onvast, zacht.

Ik wist het. Ik hield van hem, altijd al gedaan. Maar net als hij had ik nooit aan de liefde willen geloven. Nu was het echter tijd dat wel te doen. Tijd voor mazelen.

Vincents sigaret viel tussen zijn vingers vandaan toen hij zijn arm naar me uitstrekte. De peuk landde in het natte gras en doofde. Ik pakte Vincents hand en kneep erin. Ik hield van hem. Van zijn lieve gezicht, zijn rustige manier van doen, zijn verlegenheid, de verfvlekken op zijn handen, van elk krulletje in zijn donkere haar... Hij was mijn redder, mijn adelaar, de sprookjesprins op het witte paard, de minnaar die ik niet durfde aan te kijken. Ik had het nooit geweten, tot het gistermiddag, in Ttops' atelier, opeens tot me doorgedrongen was. Nu, in de donkere tuin van Camelot House, zag ik het zo duidelijk alsof het dag was.

Dit is het, dacht ik, en God helpe me.

'Ik wil je kussen. Mag ik je kussen?' vroeg ik hem.

Hij keek om zich heen, zag dat we in de schaduw stonden, verborgen achter de takken van de rododendron, en knikte.

Ik was het niet die hem kuste, eigenlijk was hij het die mij kuste. Een zachte kus op mijn open mond. Geen tongkus, maar een kus die mijn mond vulde met zijn adem. Ik bleef staan, zo lang als hij de kus wilde laten duren en ik denk dat hij hetzelfde deed, zodat het een hele tijd duurde voor we elkaar weer loslieten.

Toen ik in zijn ogen keek, zag ik niet anders dan een blinde, radeloze paniek. Ook ik was voor het eerst in mijn leven op de rand van een hysterische aanval. Dit klopte niet. Vincent. Ik. Dit feest. De knallende voetzoekers. De vuurpijlen die boven de huizen uiteenspatten. Het kabaal. Zijn lippen. Zijn adem. De rust. Het kon niet, ging niet samen, botste in mijn hoofd. Ik zou gek worden. Gaan schreeuwen.

'Waarom heb je het me nu pas verteld? Waarom niet eerder?' vroeg ik bijna verwijtend. Ik herkende mijn stem niet meer. Hij schoot uit alsof ik opnieuw op het punt stond de baard in de keel te krijgen.

'Ik wist het niet eerder, Adrian. Niet zeker, tenminste... Eergisteren pas, toen ik je wegstuurde, toen drong het tot me door. Ik wilde je helemaal niet wegsturen. Ik wilde je bij me houden.'

'Maar nu ga je naar Parijs!' schreeuwde ik, veel te hard.

Hij maakte hetzelfde machteloze gebaar als daarnet, nu zonder sigaret in zijn hand.

'Ik zal je schrijven. Ik beloof het, Adrian. Ik ga je schrijven. Op de boot begin ik al aan de eerste brief.'

'Beloof je dat?'

'Ik beloof het. Ik beloof het.'

We waren nu allebei volledig over onze toeren. Vincent wierp afwisselend onrustige blikken op mij en op de feestgangers. Ik gluurde om de rododendronstruik heen. Palmtree stond op het terras en keek naar de kinderen, die 'Guy' te pakken hadden gekregen, of naar ons. Ik verborg me in een mantel van schaduw.

'Het was Palmtree, hè? Je wilde me het eergisteren al vertellen, maar toen kwam Palmtree binnen en moest je me wegsturen. Is dat niet zo? Is dat niet zo, Vince?'

Hij knikte, schudde, greep naar zijn hoofd. 'Lieve God, wat een puinhoop,' mompelde hij alleen maar.

Ik wist niks anders te doen dan weer zijn hand te pakken. Dit was echt. Wij waren echt.

'We moeten terug naar het feest. Ze zullen ons missen. Vertel nog niemand iets, Adrian. Zelfs Augustus niet. Ik kan nog geen uitleg geven. Ik kan er niet over praten. Alsjeblieft, geef me je woord.'

'Ik beloof het je. Ik zweer het je, Vince.'

'Kom nog even hier.'

Hij omhelsde me, zonder me te kussen. Ik voelde zijn tranen tegen mijn wang.

'Ik kom zo snel mogelijk terug,' fluisterde hij. 'Voor de kersr benik weer bij je.'

'Ook een belofte?'

'Ook een belofte.'

Hij liet me los om zijn gezicht af te vegen. 'We gaan terug,' zei hij beheerst.

We gingen uiteen met drie beloftes, verdeeld over ons tweeën. Twee voor hem en één voor mij.

Dramatis Personae*

De Mayfields:

Adrian Mayfield — hoofdpersoon van dit verhaal

Mary Ann Mayfield — zijn zus

Jack Mayfield — zijn vader

Elspeth Mayfield — zijn moeder

De Farleys:

Vincent Farley — kunstschilder

Stuart Farley — zijn oudste broer

Lilian Farley — Stuarts tweede vrouw

Imogen Farley — Stuarts dochter uit zijn eerste huwelijk

Het huishoudelijk personeel van de Farleys:

Bedlington — huisknecht van Vincent

Palmtree — huisknecht van Stuart en Lilian

Tom Beady — manusje-van-alles van Camelot

De Durmonds:

Peter (Gloria) Durmond — vroeger Adrians beste vriend

Kate Durmond — Gloria's vrouw

Het personeel van The King's Arms:

Flo — barmeid

Jane — dienstmeid

Mickey — manusje-van-alles

De klanten van The King's Arms:

Chrusher de Krantenman — buurtorakel

Bertha — buurtheks

Harry-Nieuwe-Kleertjes — buurtfat

Sally — buurtvod

Gerry-Giga-Garnalen — garnalenventer

Artful Roger - gajes

De Queenberry's:

Alfred (Bosie) Douglas — minnaar van Oscar Wilde

John Sholto Queensberry (de markies) — zijn vader

Lady Sybil Queensberry — zijn moeder

Francis en Percy — zijn broers

Advocaten, aanklagers en rechters:

Edward Carson — Queensberry's advocaat

Edward Clarke — Oscar Wildes advocaat

Charles Gill — aanklager uit naam van de staat in de eerste rechtszaak Queensberry versus Wilde

Richard Henn Collins — rechter tijdens de rechtszaak Wilde versus Queensberry

De purperen hofhouding:

Aubrey Beardsley — tekenaar

Max Beerbohm — cartoonist, schrijver

Frank Harris — hoofdredacteur van de Saturday Review

Ada Leverson — Sfinx en vertrouwelinge

Robert (Robbie) Ross — journalist, kunstkenner

William Rothenstein — kunstschilder

Augustus Trops — kunstschilder, vriend van Vincent

Oscar Wilde — schrijver, dichter, persoonlijkheid

De heren van Little College Street 13:

Alfred Taylor — dure pooier

Bob Cliburn, William Allen, Alfred Wood, Freddy Atkins — prostitués, afpersers

Charles Parker, Sidney Mavor, Nettles — prostitués

En verder:

Arthur — butler van Oscar Wilde

William Baron ('Baron Billy') — Gloria's schoonvader

Beauchamp — assistent van Frank Harris bij de Saturday Review

Dokter Birch — arts van Vincent en Adrian

Rita Goodenough — prostituee, vroegere vriendin van Adrian en Gloria

Essie — Rita's pupil en schaduw

Een Italiaanse ober

Mevrouw Grant — de huisbazin van Little College Street 13

De Lange en de Korte — detectives in dienst van Queensberry

Samuel (Dove Sam) Norris — conciërge in Adrians huis in Soho

Paddy en Marcel — vroegere collega's en vrienden van Adrian

Lord Rosebery — premier van Engeland

Punch — een poppenkastpop met een houten kop

De Eros van Piccadilly

De Lieve Heer

De Meute

* De schuingedrukte namen zijn van historische personages.

Verklarende woordenlijst

Absint — Sterke likeur van alsem en anijs die hallucinaties kan veroorzaken.

A l'impossibh nul n'est tenu — Franse uitdrukking: je mag het onmogelijke niet vewachten.

Alma Tadema, Lawrence — Van oorsprong Nederlandse schilder die in Engeland beroemd werd met zijn op de Klassieke Oudheid geïnspireerde schilderijen.

Anarchisten — Actievoerders die (soms gewelddadig) tegen de gevestigde orde in opstand kwamen.

Antimakassars — Kleedjes die over stoelen gelegd werden om ze te beschermen tegen het vet van haarolie en pommade.

Anny and navy stores — Groot warenhuis.

Arsenicum — Zeer sterk vergif.

Auld Lang Syne — Van oorsprong Schots lied dat veel op oudejaarsavond wordt gezongen.

Baudelaire, Charles — Franse dichter die bekendheid kreeg door zijn 'decadente' dichtbundel Les Fleurs du Mal.

Bedlam — Londens gekkenhuis.

Bemhardt, Sarah — Grootste actrice uit het 19e eeuwse Frankrijk, befaamd om haar dramatische rollen.

Blauwbaard — Sprookjesfiguur die zijn vrouwen vermoordde.

Bohémien — Iemand die een artistiek en losbandig leven leidt.

Bradshaw's Railway Guide — Spoorboekje.

Brass Ale — Soort bier.

Camelot — Hof van de legendarische koning Arthur.

Cancan — Dans waarbij de danseressen hun benen hoog in de lucht gooien en hun ondergoed laten zien.

Charades — Gezelschapspel waarbij je een personage, spreekwoord enz. uitbeeldt, ongeveer hetzelfde als 'hints'.

Cheshire-kaas — Engelse kaas met een witte korst.

Chopin, Frederick — Pools pianocomponist.

City — (Zakelijk) centrum van Londen.

Cockney — Dialect van de inwoners van Oost-Londen.

Constable,John — Engelse landschapschilder.

Crystalpalace — Gebouw van glas en smeedijzer, gebouwd ter gelegenheid van de Wereldtentoonstelling in 1851, in gebruik als museum voor kunst en wetenschap en als circus.

Curagao — Soort likeur, gemaakt van o.m. sinaasappelen.

David — Bijbelse koning die zijn jeugd doorbracht aan het hof van zijn voorganger Saul.

Degas, Bodgar — Franse impressionistische schilder, beroemd om zijn schilderijen van balletmeisjes.

Delila — Minnares van de bijbelse figuur Simsom die hem aan de vijand uitleverde.

Dokter Palmer — Engelse dokter die 16 van zijn patiënten en familieleden vergiftigde.

Elysium — Volgens de oude Grieken de verblijfplaats van de gelukzaligen.

Eros — Griekse god van de liefde.

Eton — Kostschool voor jongens uit de betere kringen.

Faygeleh — Jiddisch scheldwoord voor homo.

Gainsborough, Thomas —18e eeuwse Engelse schilder van portretten en landschappen.

Gilbert en Sullivan — Duo dat samen veel succesvolle musicals schreef en componeerde.

Girton — Kostschool voor meisjes.

Gladstone, William — Bekend politicus uit de Victoriaanse tijd. Jarenlang premier.

Gladstone-tas — Tas die opengeklapt kon worden, wordt nu nog wel door dokters gebruikt.

Gretna Green — Plaatsje in Schotland waar je zonder officiële kerkelijke toestemming kon trouwen.

Groene kamer — Wachtkamer in theater voor acteurs die bijna op moeten.

Grote Brand— Brand die op 2 september 1666 een groot deel van Londen verwoestte.

Hamlet — Hoofdpersoon uit toneelstuk met dezelfde naam, geschreven door Shakespeare.

Hampstead Heath — Natuurgebied bij Londen, o.a. bestaande uit bossen en heide.

Harrow — Kostschool voor jongens uit de betere kringen.

Holman Hunt, William — Engelse schilder van vooral religieuze voorstellingen, een van de oprichters van de vernieuwende kunstbeweging de Pre-Raphaelite Brotherhood.

Houses of parliament — Regeringsgebouwen in Londen.

Humpty Dumpty — Personage uit een Engels kinderrijmpje en het boek Through the Looking Glass van Lewis Carroll. Ziet eruit als een groot, aangekleed ei.

Hyde Park — Park in Londen, waar in Speakers' Corner toespraken gehouden werden over politiek, godsdienst enz.

Ingres, Jean-Auguste-Dominique — Succesvol, maar ook bekritiseerd Frans schilder.

Irving, Henry — Beroemdste acteur van het Victoriaanse Engeland.

Jack the Ripper — Seriemoordenaar die in 1888 een aantal prostituees vermoordde en nooit gepakt is.

Jaegerpak — Pak van wol dat als gezondheidskleding werd beschouwd.

Jeremia — Bijbelse profeet die vele klaagzangen heeft geschreven.

Jersey — Gebreide stof.

Judas — Volgeling van Jezus Christus die hem in ruil voor geld aan de Romeinen uitleverde.

Kedgeree — Van oorsprong Indiaas (vis)gerecht dat door de Engelsen veel bij het ontbijt wordt gegeten.

Kiddo — Bargoens voor meisje, ook wel koosnaampje.

Knix — Door vrouwen uitgevoerde lichte kniebuiging uit beleefdheid.

Knocked 'em in the Old Kent Road— Variétéliedje.

Koning Arthur — Koning uit middeleeuwse ridderverhalen.

Koningin Guinevere — Echtgenote van koning Arthur.

Kwik — In 19e eeuw gebruikt als geneesmiddel tegen de geslachtsziekte syfilis.

Lagerhuis — Afdeling van het Engelse parlement, vergelijkbaar met de Nederlandse Tweede Kamer.

Lamia — Vrouwelijke, vampierachtige geest.

Lancelot — Beroemdste ridder aan het hof van koning Arthur.

Laudanum — Opiumtinctuur, kalmerend, pijnstillend en slaapbevorderend middel.

Liberty's — Londens warenhuis dat kunstzinnige artikelen verkocht.

Lloyd, Marie — Zangeres van komische en vaak schuine liedjes.

Lodewijk de Veertiende — Prachtlievende Franse koning uit de 18e eeuw.

Lord Rosebery — Premier van Engeland van maart 1894 tot juni 1895.

Louvre — Museum in Parijs vol beroemde kunstwerken.

Lyceum-theater-— Bekend theater in Londen waar Henry Irving speelde.

Madame Tussaud — Franse vrouw die in de 19e eeuw een wassenbeeldenmuseum begon in Londen.

Madonna — Naam voor Maria, de moeder van Jezus Christus.

Margate — Populaire badplaats.

Mary Ann — Meisjesnaam, bijnaam voor mannelijke prostituees.

Mefisto — Demonisch personage uit de verhalen en toneelstukken over doctor Faustus die zijn ziel aan de duivel verkocht in ruil voor kennis.

Millais,John — Engelse schilder, een van de oprichters van de vernieuwende kunstbeweging de Pre-Raphaelite Brotherhood.

Moreau, Gustave — Franse schilder van exotisch aandoende, symbolische schilderijen.

Moulin rouge — Theater annex dansgelegenheid in Parijs.

National Gallery — Museum van Schone Kunsten in Londen,

Nero — Wrede Romeinse keizer.

New Gallery — Kunstgalerie waar vooruitstrevende kunstenaars hun werk tentoonstelden.

Norfolk-pak — Vrijetijdskleding die bijvoorbeeld bij het fietsen gedragen werd.

Old Bailey — Londense rechtbank.

Olympus — Berg, woonplaats van de Griekse goden.

Omnibus — Voor openbaar vervoer gebruikt rijtuig.

Onyx — Soort edelsteen.

Ophelia — Geliefde van Hamlet die krankzinnig wordt als Hamlet haar vader vermoordt. Ze komt zelf aan haar eind door verdrinking.

Oxford — Engelse universiteit.

Oxfords — Soort schoenen.

Pall Mall Gazette — Avondkrant.

Parcifal — Een van de ridders van de Ronde Tafel van koning Arthur, befaamd om zijn zuiverheid.

Pastillebrander — Soort geurlampje.

Penelope — Vrouw van de Griekse avonturier Odysseus die hem ondanks zijn jarenlange omzwervingen trouw bleef.

Penny — Muntstuk van koper.

Penny dreadful— Goedkope griezelroman.

Petronius — Romeinse schrijver die in twintig boeken o.m. de (losse) zeden van zijn tijd beschreef.

Phaedrus — Een van de werken van de Griekse filosoof Plato.

Plato — Een van de bekendste Griekse filosofen.

Pommade — Crème om het haar mee in model te brengen.

Pond — Bankbiljet. Waarde gelijk aan 20 shillingen.

Puck — Plaaggeest uit de Engelse elfenwereld.

Pygmalion — Griekse beeldhouwer die verliefd werd op een door hem zelf gemaakt vrouwenbeeld.

Rotten Row — Pad in Hyde Park waar iedereen die rijk en beroemd was, ging rijden om gezien te worden.

Rothscbilds — Miljonairsfamilie.

Royal Academy — Belangrijke, behoudende kunstacademie in Londen.

Royal Arcade — Overdekte winkelstraat in Londen.

Saint Paul — Londense kathedraal.

Salome — Stiefdochter van de Joodse koning Herodes Antipas die voor hem danste en beloond wilde worden met het hoofd van de profeet Johan-nes de Doper.

Sand, George — Franse, geëmancipeerde schrijfster die ook bekend stond om haar vele minnaars en haar gewoonte mannenkleren te dragen.

Saul — Bijbelse koning.

Seizoen — Periode van grofweg begin mei - eind juli wanneer de Engelse high-society in Londen bijeenkwam voor feesten, bals enzovoort.

Serpentine — Een meer in Hyde Park.

Shaw, George Bernard — Engelse

(toneel)schrijver, criticus en socialist.

Sherlock Holmes — Geniaal detective uit de romans van Arthur Conan Doyle.

Shilling — Muntstuk van zilver. Waarde gelijk aan 12 penny's.

Singer Sargent,John - Engelse schilder die veel societyportretten schilderde.

Sodemieter — Hier: scheldwoord voor homo.

Sodom - Stad die verwoest wordt met zwavel en vuur, vanwege de losse zeden aldaar (o.m. homoseksualiteit).

Sovereign — Muntstuk van goud. Waarde gelijk aan 1 pond of 20 shillingen.

Stalles — De betere plaatsen in een theater.

Stanley en Livingstone —Journalist en ontdekkingsreiziger die reizen maakten door 'donker' Afrika.

Strand— Drukke verkeersweg door het centrum van Londen.

Tarantula — Giftige spin waarvan de beet stuiptrekkingen zou veroorzaken die het slachtoffer doen 'dansen'.

Terry, Ellen — Tegenspeelster en minnares van Henry Irving in het Lyceum theater.

The girl who is naughty but nice — 'Het meisje dat stout, maar aardig is': citaat uit Gaiety Girl musical.

The last rose of summer — Sentimenteel Engels lied.

Thuiswerkers — Mensen die in dienst van grote bedrijven thuis werk uitvoeren, bijvoorbeeld het in elkaar zetten van luciferdoosjes.

Turpin, Dick — Beruchte Engelse rover uit de 18eeeuw.

Uranus— Griekse god. Van zijn naam is het bijvoeglijk naamwoord 'uranian' afgeleid, dat in de Victoriaanse tijd gebruikt werd als aanduiding voor homoseksuele liefde.

Venus van Milo — Standbeeld uit de Griekse klassieke periode van de godin Venus.

Versailles — Frans paleis, waarbij prachtige tuinen zijn aangelegd.

Vlugzout — Opwekkend middel dat bij flauwvallen werd gebruikt.

Watts, George Frederic — Engelse schilder van vooral mythologische onderwerpen.

What cheer, Ria — Variétéliedje.

Whistier, James McNeill — Amerikaans schilder die veel experimenteerde met kleur en vorm, gevreesd vanwege zijn scherpe tong.

Why, t’ is half an Hour past Hanging-time and time to hang again — 'Het is een halfuur na executietijd en tijd om opnieuw iemand op te hangen', citaat uit een bizar Engels kinderrijmpje dat begint met de vraag 'Hoe laat is het?'

Zeus — Oppergod van de oude Grieken.

Bronvermelding poëzie- en liedteksten

Ballade van de haat, Siciliaans liefdeslied en Twee liefdes; Lord Alfred Douglas, vertaald door Erica Weeda

Champie Charlie: George Leybourne, vertaald door Erica "Weeda

De criticus als kunstenaar. Oscar Wilde, vertaald door R.W.N. Kuil

De Lady van Shalott: Alfred Lord Tennyson, vertaald door Erica Weeda, bewerkt door Floortje Zwigtman.

De smaak van het niet: Charles Baudelaire, vertaald door Floortje Zwigtman

Een oudere heer uit 'Peru: Edward Lear, vertaald door Wim Tigges

Er was een oud heertje uit Gretna: Edward Lear, vertaald door Erica Weeda

Ga m'n lieve kind: Harry Hunter, vertaald door Erica Weeda

liet Duiveltje van Perversiteit: Edgar Allan Poe, vertaald door Pieter Verhuist

Meisje van het variété; Harry Greenbank and Henry Hamilton, vertaald door Erica Weeda

We deden allemaal wat: Harry Champion, vertaald door Erica Weeda

Table of Contents

Mazelen

I

II

III

IV

V

VI

VII

VIII

IX

Camelot

X

XI

XII

XIII

XIV

XV

XVI

XVII

XVIII

XIX

De goot

XX

XXI

XXII

XXIII

XXIV

XXV

XXVI

Tweespan

XXVII

XXVIII

XXIX

XXX

XXXI

XXXII

XXXIII

XXXIV

XXXV

XXXVI

XXXVII

XXXVIII

XXXIX

Dramatis Personae*

Verklarende woordenlijst

Bronvermelding poëzie- en liedteksten