GOEDE VAART, KAMELEON

DOOR

H. DE ROOS

Geïllustreerd door G. VAN STRAAT EN

LEEFTIJD TOT 12 JAAR 7e DRUK

UITGEVERIJ KLUITMAN — ALKMAAR

HOOFDSTUK I

Waarom Kees in het kippenhok kroop

Louw Vrolijk kwam de smederij van Klinkhamer binnen hollen en riep: „Hoera! Mijn vader heeft groot nieuws !”

„Wat heeft jouw vader?” vroeg Klinkhamer verwonderd, terwijl hij de zware hamer, die hij juist omhoog wilde heffen, om er een stuk gloeiend ijzer mee te bewerken, nog even op het aambeeld liet rusten: „Heeft je vader iets bijzonders?”

Twee jongens, die evenals Louw Vrolijk, twaalf jaar oud waren, kwamen nieuwsgierig naderbij. Het waren Hielke en Sietse, de tweeling van de smid, die in de werkplaats een fiets poetsten.

„Is je vader directeur van de boterfabriek geworden?” vroeg Sietse.

„Welnee,” lachte Louw, „maar je raadt het nooit!”

En toen kwam ook Vrolijk de werkplaats binnen. Hij keek al even glunder als zijn zoon.

„Goedemiddag Klinkhamer,” groette hij opgewekt. „Ik heb een huis!”

Een ogenblik keek Klinkhamer hem niet begrijpend aan, maar dan bedacht hij dat de familie Vrolijk nog steeds in een oude woonschuit woonde, die op het droge was gezet omdat ze anders gezonken zou zijn.

„Tjonge,” zei hij toen. „Dat is een felicitatie waard!” En hij drukte Vrolijk de hand.

„Wij krijgen een van de nieuwe huizen bij de boterfabriek,” zei Louw.

„Aha,” zei Klinkhamer, „dan woont u voortaan vlak bij uw werk, Vrolijk.”

„Ja Klinkhamer, en dat wordt dan voor het eerst van mijn leven dat ik in een echt huis ga wonen. Ik ben in een schip geboren en heb er m’n hele leven in doorgebracht.”

„En moeder is zo blij,” verklapte Louw, „zij loopt de hele dag te zingen.”

„Ja ja,” zei Vrolijk, „het is feest bij mij thuis. Maar er komt natuurlijk nog wel het een en ander kijken, zoals het vervoer van het huisraad en zo. Mag ik daarvoor uw kar lenen, Klinkhamer?”

„Maar natuurlijk,” zei Klinkhamer, „u mag de kar wel enige dagen gebruiken. Als ik tijd had zou ik u wel willen helpen. Maar misschien willen mijn zoons u van dienst zijn?”

„Met alle plezier,” zei Hielke lachend.

„Zal ik de kar gaan halen?” vroeg Sietse.

„Welnee jongens. Wij beginnen morgen pas,” zei Vrolijk.

Er kwam nog iemand de smederij binnen. Het was Gerben, een stevig gebouwde boerenknecht.

„Ha die Gerben!” riepen de jongens, „kom je morgen ook helpen, Vrolijk gaat verhuizen?”

„Allemaal gegroet!” riep Gerben en zich dan tot Vrolijk wendend, vroeg hij: „Is het waar? Gaat u verhuizen?”

„Ja Gerben. De wormen verteren zo zoetjes aan mijn hele schuit en voordat wij ook opgegeten worden, gaan wij in een nieuw huis bij de boterfabriek wonen "

„Zeg Gerben,” zei Sietse, „als jij morgen met een paard en wagen komt helpen, is de verhuizing zo gebeurd.”

„Wie gaat er nu met een wagen verhuizen als het veel handiger met een praam kan?” vroeg Gerben.

„Ai ja!” riep Hielke, „Gerben heeft gelijk. Dan gaan wij met de Kameleon de praam duwen!”

„Nou, als dat kan,” zei Vrolijk hoopvol.

„Oké,” zei Gerben, „morgenochtend om acht uur moeten de jongens mij maar van de boerderij komen halen. En geef mij nu m’n fiets maar, want ik ben erg laat. En dat allemaal omdat ik voor een wissewasje op het gemeentehuis moest komen.”

„Zo?” vroeg Klinkhamer, „moest jij bij de burgemeester komen?”

„Tja,” zei Gerben, „ik moest mij even laten zien, want die mijnheer van het bevolkingsregister zei: „Jij staat hier nu wel als inwoner genoteerd, maar dat is nog geen bewijs dat jij ook werkelijk bestaat. Nou, toen heb ik met mijn vuist een klap op de tafel gegeven dat de boeken op de grond vielen en toen wisten zij dat ik wel degelijk besta. Want in zulke dingen ben ik een rare snuiter. Ajuus!”

Gerben sprong op zijn fiets en verdween in de richting van de polder. De jongens keken hem lachend na.

„Zou het waar zijn wat Gerben vertelde?” vroeg Vrolijk.

„Och welnee!” riep Klinkhamer lachend, „laat u toch niets wijsmaken, Gerben heeft een reuzeduim, hij is een echte fantast hoor. U zult morgen nog plezier van hem beleven.”

„Het is toch fijn dat hij wil komen helpen " zei Vrolijk.

„O ja,” zei Klinkhamer, „daarvoor is Gerben altijd te vinden. Al vraag je hem op zijn verjaardag, Gerben komt. Ook op dat punt is hij, zoals hij zelf zegt, een rare snuiter.”

Daarover konden de jongens ook meepraten. Zij beleefden steeds allerlei grappen met Gerben. Zo was hij ook met hen mee geweest op een kampeertocht met een oude veepraam. Die tocht zouden de jongens nimmer vergeten. Gerben bleek toen een reuzekapitein te zijn, die veel verhalen kon vertellen. Ook wonnen de jongens toen de eerste prijs met hun motorboot in de racewedstrijden. Want Hielke en Sietse hadden een boot! Dat hadden de meeste mensen in het dorp trouwens, want zij woonden bij een groot meer. De boot van de Klinkhamertjes was niet een van de mooiste.

Integendeel, het was een wonderlijk lomp model en had zo’n bont gekleurde romp, dat men met geen mogelijkheid kon zeggen of de boot groen, grijs of geel was. Door die wonderlijke kleur kreeg de boot de naam van Kameleon, want een Kameleon is een hagedis, die ook niet steeds dezelfde kleur vertoont. De meeste mensen die de Kameleon voor het eerst zagen, lachten spottend, maar daar trokken de jongens zich niets van aan. Hun boot was oersterk, evenals de motor, die Klinkhamer uit een oude auto had gesloopt en die de Kameleon een reuzesnelheid kon geven.

Door de vele belevenissen met hun boot, stonden Hielke en Sietse zoetjes aan bekend als „de schippers van de Kameleon". En met die sterke Kameleon hadden zij het vorige jaar de familie Vrolijk gered, door hun zinkende woonschuit vlug vanaf het meer naar de wal te duwen. Daar was, met de hulp van de dorpelingen, de woonschuit op het droge gezet, zodat de familie Vrolijk erin kon blijven wonen. Vanaf die dag werd Louw Vrolijk een trouwe vriend van Hielke en Sietse.

Louw bleef dan ook in de smederij, toen zijn vader naar huis ging om alvast voorbereidingen te maken voor de verhuizing.

„Als jullie morgen naar de boerderij varen om Gerben te halen, komen jullie dan even aan?” vroeg Louw aan Hielke en Sietse, „dan ga ik met jullie mee.”

„Ja hoor,” beloofde Hielke.

„We mogen wel even kijken of er genoeg benzine in de tank is,” zei Sietse.

Met z’n drieën gingen zij achter de smederij over een grasveldje naar het boothuis, dat door de jongens aan de rand van de vaart was gebouwd. Sietse opende een deurtje in de zijwand, daarna konden zij in de Kameleon stappen. De boot, die geheel van ijzer was, had in het midden een kast waarin de motor was geplaatst. Daardoor was alleen voor en achter plaats om te zitten. Verder was er een autostuur, een hendel voor de versnelling, één pedaal voor het gas en één voor het uitschakelen van de motor. Alles was precies als bij een auto. Hielke en Sietse, die hun vader flink hadden geholpen toen de motor in de boot werd gebouwd, wisten daardoor al veel van de machine af.

En als een echte monteur schroefde Sietse de dop van de benzinetank en keek erin.

„Hij is nog halfvol,” zei hij, „maar we moeten misschien de olie wel verversen. Heb je een busje, Hielke?”

Hielke reikte hem een leeg groenteblikje over, dat op een langs de wand getimmerde plank stond. Sietse draaide met een sleutel een bout onder de motor los en ving de olie, die uit het ontstane gat liep, op in het busje. Toen het halfvol was draaide Sietse de bout weer in het gat en zei: „We zullen de olie even aan vader laten zien. Het is wel erg zwart, vind ik.”

Gewapend met het busje gingen ze naar de smederij.

„Kijkt u eens vader,” zei Sietse, „dit is olie uit het carter van onze motor.”

„Nou, nou,” zei Klinkhamer, „dan wordt het hoog tijd dat jullie het gaan verversen. Hier, neem deze bus maar. En doe de oude olie in de kan. Ik kan het wel gebruiken bij het boren.”

„Fijn vader, wel bedankt,” zei Sietse en hij nam een bus verse olie en een trechter mee. Hielke droeg de kan waarin de oude olie bewaard werd en Louw volgde met het groenteblikje. Sietse ging vervolgens de bout onder de motor weer losschroeven en ving de olie op in het blikje. Toen het blikje vol was, sloot Sietse met zijn duim het oliegat af, totdat Hielke het blikje geleegd had in de kan. En dan begon het vullen van het blikje opnieuw.

Dat de jongens daarbij hun handen flink besmeurden, mocht de pret niet drukken. Zij lieten alle olie uit de motor lopen en toen werd de bout weer stevig in het gat vastgedraaid. Vervolgens werd aan de zijkant van de motor een dop losgeschroefd en in het olieverversingsgat een trechter geplaatst. Nu werd het carter weer van verse goudkleurige olie voorzien.

Daarna brachten de jongens de kan en de trechter terug naar de smederij en wasten hun handen in de koelbak naast de smidse.

„Kom,” zei Sietse, „we gaan even varen.”

Dat vonden Hielke en Louw best en ze gingen weer naar het boothuis. Hielke opende de grote deur aan de kant van de vaart. Sietse drukte op de starter en de motor begon luid ronkend te draaien. Sietse schakelde de eerste versnelling in; de Kameleon gleed naar buiten en voer met een boog in de richting van de brug die voor het meer lag.

De Kameleon ging onder de brug door en het grote meer op. Doordat het nogal waaide stonden er flinke golven, die recht op de Kameleon aanrolden. De boot kon echter best tegen een stootje en de jongens vonden het prachtig als de golven schuimspattend tegen de boeg uiteen sloegen. Sietse gaf de motor steeds meer gas, waardoor de boot een reuzesnelheid kreeg. De snel wentelende schroef trok de achtersteven steeds dieper, met het gevolg dat de boeg tenslotte geheel boven het water uitstak.

Nu rolden de golven onder de boot door, zodat de jongens gedurig op en neer deinden.

‚,’t Is net alsof we te paard zitten,” riep Louw.

„Pas maar op dat je niet zeeziek wordt!” plaagde Hielke.

„Poeh‚” zei Louw, „ik heb m’n hele leven gevaren. Ik kan niet zeeziek worden, al zou ik het willen.”

„Dat zullen wij dan nog eens proberen,” zei Sietse en hij stuurde de Kameleon naar links, zodat de golven tegen het rechter zijboord rolden. Daardoor begon de boot overdwars te schommelen. Vervolgens stuurde Sietse naar rechts, maar al die kunstjes konden Louw niet van de wijs brengen.

„Al liet je de boot kopje duikelen, zou ik toch niet zeeziek worden,” riep hij. „Ik ben niet zo bang als Kees!”

„Hè ja!” riep Hielke, „laten wij naar de molen varen en kijken of Kees thuis is. Hij kan morgen ook wel helpen bij het verhuizen.”

„Goed,” zei Sietse en. hij stuurde in de richting van de grote watermolen, die ginds aan de rand van het meer stond. „De Woudaap", zo was de naam van de molen, stond lustig met zijn wieken te draaien.

In de molen woonde de familie Dijkstra. Hun zoon heette Kees; hij zat ook bij Louw en de Klinkhamertjes in de klas.

Van verre zagen de vrienden in de Kameleon dat Dijkstra op de balustrade om de molen liep. Hij was bezig de kap uit de wind te draaien, zodat de wieken niet meer de volle laag kregen. Als de molen te hard ging draaien, konden de assen heet lopen en brand veroorzaken. De molen was met riet bekleed, dus zou een brand bij zon stevige wind niet te blussen zijn.

De Kameleon naderde de molen snel.

„Kijk,” riep Louw, „daar loopt Kees!”

„Hé, hij kruipt in het kippenhok,” zei Hielke, „hij gaat zeker zitten kraaien als een haan.”

Als de jongens hadden geweten wat Kees daar uitvoerde, hadden zij wellicht minder snel gevaren. Kees speelde namelijk een heel gevaarlijk spelletje. Hij had een smalle blikken bus gevonden met een nauwe opening erin. Uit het schuurtje van zijn vader had hij stukken carbid weggenomen en die in de bus gedaan. Daar deed hij water bij, zodat het carbid sissend het water liet borrelen.

Kees wist dat er zich nu een zeer brandbaar gas in de bus ontwikkelde. Als je daar een lucifer bij hield zou er een ontploffing volgen. De vraag was evenwel of de bus die ontploffing zou doorstaan of dat zij uit elkaar zou vliegen. Om geen risico te lopen nam Kees een lange stok, waaraan hij een stuk papier bevestigde. Hiermee gewapend kroop hij in het kippenhok tussen de verschrikt fladderende kippen. Zo zat hij veilig achter het gaas en kon hem niets gebeuren, dacht hij. Hij probeerde eerst of de stok wel lang genoeg was. Hij stak ze door het gaas en kon dan precies de bus bereiken. Dan haalde hij een doosje lucifers uit zijn zak en wilde het papier aansteken, toen hij de vrienden in de Kameleon zag naderen.

Ha! Die kwamen alsof zij geroepen waren. Kees zou hen eens met saluutschoten ontvangen, zoals men marineschepen in bevriende havens begroet. Hij wachtte nog even totdat de Kameleon vlak bij de wal was. Toen stak hij het papier in brand en duwde de stok naar de bus met carbid. Nauwelijks was het vlammende papier boven de opening of met een luide knal sprong de hele bus uit elkaar. Kees schrok zelf al net zo erg als de jongens in de Kameleon.

„Verroest!” riep Sietse. „Wat was dat?”

„Wel alle duivels!” klonk de stem van Dijkstra boven van de balustrade: „Wat gebeurt daar? Help! De molen slaat op hol!”

Dijkstra, die juist het touw van de rem vasthield, was door die onverwachte knal zo geschrokken, dat hij het touw uit zijn handen het glippen, waarna het buiten zijn bereik naast de balustrade waaide.

De molen begon meteen harder en harder te draaien. Dijkstra boog zich gevaarlijk ver over de balustrade om het heen en weer slingerende touw te grijpen.

„Drommels!” riep Sietse. „We moeten hem helpen!”

De molen begon reeds te steunen en te piepen onder het geweld van de gierende wieken.

De Kameleon legde gauw aan en de jongens sprongen vlug op de wal. Daar zag Hielke de hark liggen, waarmee de molenaar steeds het vuil voor de waterroosters wegviste. Vlug reikte Hielke de hark aan Dijkstra, die daarmee het touw naar zich toe wist te trekken. Toen kon de molen geremd worden.

Dijkstra draaide de kap nog meer uit de wind, totdat hij er zeker van was dat de wieken niet nog eens op hol konden slaan.

Kees was intussen uit het kippenhok gekropen. Hij lachte witjes en trilde nog van de schrik.

„Wat voerde jij daar uit?” vroeg Hielke.

„Had je een bom gemaakt?” vroeg Louw.

„Och, het was niets bijzonders,” zei Kees en hij ruimde gauw de resten van de blikken bus op en wierp ze in het meer.

En toen kwam zijn vader.

„Zo!” riep Dijkstra kwaad, „was je weer bezig, kwajongen? Moest ik mij een aap schrikken? Zeg op! Wat heb je gedaan?” Hij schudde Kees geducht heen en weer.

„Au! Au!” jammerde Kees, „ik zal het nooit weer doen. Ik wist niet dat het zo’n knal zou geven.”

„Maar wat heb je dan gedaan?” wilde Dijkstra weten.

„Ik had een beetje carbid,” bekende Kees.

„Aha! Heb je weer in mijn schuur zitten neuzen?” riep Dijkstra. „Dat moet maar eens voorgoed uit zijn. Begrepen! Anders krijg je prompt een pak slaag. Deugniet die je bent!”

„Ik zal het nooit weer doen,” beloofde Kees nogmaals en toen liet Dijkstra hem los en ging mopperend naar de schuur om te onderzoeken of Kees daar soms nog meer kattenkwaad had uitgehaald.

Gelukkig zag Dijkstra niet dat de kippen uit het nog openstaande hok hepen.

„Jongens,” zei Kees, „help vlug om ze er weer in te drijven, anders zwaait er nog meer voor mij.”

Natuurlijk hielpen de vrienden hem meteen en juist toen Dijkstra uit de schuur kwam, kon Kees het deurtje achter de laatste kip sluiten.

„Wat doen jullie daar?” vroeg Dijkstra argwanend.

„Even kijken,” zei Kees.

„Het zijn wel mooie kippen,” zei Hielke.

„Ja ja,” zei Dijkstra trots, „het zijn mónsterbeste kippen. Maar laat ze maar met rust, anders raken ze van de leg!”

De jongens gingen in de luwte van de molen staan en daar vroeg Hielke aan Kees of hij morgen ook kwam helpen met de verhuizing.

Dat wilde Kees wel. Maar toen Sietse vroeg of hij ook even mee ging varen, bedankte Kees voor de eer. De golven waren hem te hoog.

Met de afspraak dat de vrienden Kees de volgende dag zouden komen afhalen, ging het drietal weer aan boord. Even daarna voer de Kameleon weer dansend over de golven terug in de richting van de brug.

Halverwege legden de schippers opnieuw aan bij de woonschuit van Vrolijk, die daar aan de polderdijk lag. Louw sprong op de wal en met een „tot morgen" voeren de Klinkhamertjes verder naar huis. Daar werd het avontuur met Kees in geuren en kleuren verteld.

„Dat was lang niet leuk,” vond moeder, „Kees had wel een ongeluk kunnen krijgen. Stel je voor dat die bus tegen zijn hoofd was gevlogen.”

„Dat kon niet, moeder. Kees zat achter het gaas in het kippenhok,” zei Sietse.

„Dacht jij, dat kippengaas tegen een ontploffing helpt?” vroeg Klinkhamer. „Nee jongens. Het was reuzegevaarlijk spel!”

„En de molen sloeg er door op hol,” zei Hielke lachend en hij vertelde hoe Dijkstra het touw van de rem had laten glippen.

„Drommels,” zei Klinkhamer, „behalve dat het Kees zijn hoofd had kunnen kosten, was dus bijna ook de mooie molen in brand gevlogen? Zulke streken gaan toch te ver. En jongetjes, als jullie ook eens zoiets gaan proberen, reken er dan op dat ik het achter op jullie broeken zal laten knallen!”

„Dan bent u een veel te strenge vader,” zei Hielke lachend, „want Kees kreeg geen slaag.”

Maar daarin vergiste Hielke zich, want toen twee dagen later de kippen van Dijkstra door de ontploffing nog steeds van de leg bleken te zijn, kreeg Kees alsnog een pak voor zijn broek.

En een heel degelijk pak, want, zei Dijkstra: „Wie wind zaait, zal storm oogsten!”

En prompt!

HOOFDSTUK II

De verhuizing

’s Morgens om half acht vertrokken Hielke en Sietse met de Kameleon naar de boerderij van Jellema om Gerben te halen. Ze voeren over het meer dat nu zo vlak was als een spiegel. Er was bijna geen wind,

Eerst gingen zij naar de woonschuit van Vrolijk. Daar was de hele familie reeds bezig met het huisraad naar buiten te dragen en het klaar te zetten op de wal.

„Hallo,” riepen Hielke en Sietse, „ga je mee, Louw? Of kun je niet gemist worden?”

„Neem hem maar mee,” riep Vrolijk, „hij heeft al zo zijn best gedaan dat hij wel even mag rusten.”

Louw sprong in de Kameleon, Sietse gaf weer vol gas en ze voeren verder naar „De Woudaap".

Daar stond Kees reeds te wachten. Weldra was ook hij aan boord en verder ging het weer naar de boerderij van Jellema. Daar lag een praam klaar, maar toen de Kameleon ernaast aanlegde, zagen de jongens tot hun verwondering dat er mest in lag.

„Wat is dat nou?” vroeg Hielke verbaasd.

„Dat is mest,” zei Kees laconiek.

„Dat weet mijn klomp ook wel,” zei Hielke, „maar zo kunnen wij de praam niet gebruiken om er huisraad in te vervoeren.”

Achter op het erf van de boerderij kwam Gerben te voorschijn.

„Hallo Gerben!” riep Sietse, „hier zijn wij!”

„Dat zie ik!” riep Gerben. „Wat moeten jullie hier?”

„Maar je zou toch helpen om Vrolijk te verhuizen!” riep Hielke.

„Drommels, dat is zo,” herinnerde Gerben zich nu. „Dat was ik vergeten. Wacht even. Ik kom zo!”

Gerben verdween in de boerderij, terwijl de jongens zich afvroegen hoe het nu moest met die mest in de praam.

Het duurde vrij lang voor Gerben zich weer liet zien. Eindelijk kwam hij opgewekt fluitend bij de jongens.

„Zo broeders,” zei hij, „daar ben ik dan. We zullen die verhuizing eens eventjes gauw voor elkaar boksen.”

„Maar toch niet met deze praam?” vroeg Hielke.

„Waarom niet?” vroeg Gerben verbaasd.

„Maar dat kan toch niet met die mest?” zei Louw.

„Dat scheppen we een beetje aan de kant. Dan kunnen de meubels er wel naast,” meende Gerben.

„Welja,” zei Sietse spottend, „dat zal mevrouw Vrolijk wel erg leuk vinden.”

„Wat hebben jullie toch altijd een bezwaren,” zei Gerben, „maar goed, dan nemen we de andere praam.”

„De andere praam?” vroegen de jongens verwonderd.

„Ja. Daar ligt-ie, tussen het riet,” zei Gerben.

Toen pas begrepen de vrienden dat Gerben hen weer danig voor de mal had gehouden, want even verder lag een netjes schoongemaakte praam te wachten.

„Dat hadden jullie niet gedacht hè?” zei Gerben.

„Het is dik voor elkaar Gerben,” zeiden de jongens en Sietse stuurde de Kameleon achter de praam. Gerben maakte de touwen los en daarna begon de sterke Kameleon de praam vooruit te duwen. De Kameleon was namelijk een opduwer. Trekken kon ze niet, want dan ging de achtersteven zo diep, dat het water over de rand liep.

De boten voeren weldra met flinke snelheid in de richting van de woonschuit. Gerben deed zijn best om de praam met een vaarboom te sturen, maar in werkelijkheid stuurde Sietse de praam met de Kameleon.

„Het gaat best bard,” zei Gerben goedkeurend. „Mijn pet kan bijna niet meekomen. Als ik niet oplet waait hij van mijn schele basis.”

„Welnee, jó, dat is de schedelbasis,” verbeterde Hielke.

„Nou ja,” zei Gerben, „het gaat er maar om, dat hij niet afwaait, want daar komt ruzie van!”

„Ruzie als je pet afwaait?” vroeg Louw verwonderd, „of is deze pet niet van jou?”

„Jij lijkt veldwachter Zwart wel,” zei Gerben. „Vorige week wilde hij ook weten of deze pet wel mijn eigendom was. Hij bracht me zelfs voor de burgemeester,”

„Maar dat is toch niet waar?” vroeg Kees.

„Dacht je dat?” zei Gerben, „nou, dan zal ik jullie de feiten eens precies vertellen. Misschien denken jullie er dan anders over. Vorige week was de burgemeester aan het zeilen. Daarbij droeg hij een mooie lichtgele Engelse pet. Toen hij in de buurt van de polderdijk kwam, woei een rukwind de pet af en wierp hem tussen het riet. De burgemeester legde gauw aan en wilde de pet terughalen. Maar hij was onvindbaar. Met zijn secretaris zocht hij wel een uur tussen het riet, maar tevergeefs. Zo moest de burgemeester tenslotte in zijn blote hoofd naar huis.

De volgende morgen fietste ik door het dorp en plotseling stond daar veldwachter Zwart midden op de weg en riep:

„Halt! Afstappen!”

„Waarvoor?” vroeg ik.

„Voor controle,” zei Zwart, met een gezicht als een kom azijn, zo zuur.

„Controle van mijn pokkenbriefje?” vroeg ik lachend.

„Nee! Van je pet! Hoe kom jij aan die pet? Vertel op! En een beetje gauw!”

„Wat drommel,” zei ik, „wat denkt u wel? Ik heb deze pet eerlijk gekocht!”

„Zo? En bij wie?” vroeg Zwart.

„In de stad,” zeg ik.

„Dat dacht ik al,” zei Zwart spottend. „Jij kletst maar wat. Kom mee! Naar de burgemeester! En verder geen praatjes, pettendief!”

En of ik nou hoog of laag sprong, het gaf geen zier. Ik moest mee naar het gemeentehuis, waar Zwart mij regelrecht voor de burgemeester bracht.

„Mijnheer de burgemeester,” zei Zwart, „hier is uw pet terug.” En voordat ik erop bedacht was, legde Zwart mijn pet voor de burgemeester op de tafel.

„Aha,” zei de burgemeester, „dat is frappant! Had jij hem gevonden, Gerben? Ik heb hem gisteren vergeefs gezocht.”

„Neem me niet kwalijk, burgemeester,” zei ik, „ik heb deze pet niet gevonden, maar eerlijk zelf gekocht!”

„Pardon,” zei de burgemeester, „maar waarom kom je er dan hier mee?”

„Dat is op bevel van Zwart, burgemeester.” .

„Merkwaardig,” zei de burgemeester en hij bekeek de pet van alle kanten. Dan probeerde hij hem te passen en toen bleek de pet veel te klein te zijn. Want een burgemeestershoofd is veel dikker dan dat van mij, om veel meer geleerdheid in zit. Enfin, ik kreeg mijn pet terug en een sigaar, maar Zwart wist niet hoe hij kijken moest. En hij kreeg geen sigaar.”

„En wie dat verhaal gelooft, snapt er geen pet van!” riep Hielke lachend.

Gerben deed alsof hij die opmerking niet hoorde, want ze hadden de woonschuit bereikt en gingen aanleggen. Sietse stuurde langzaam naar de wal, Gerben sprong aan land en maakte de praam vast.

„Goedemorgen, Gerben,” zei Vrolijk, „ik ben blij dat je er bent.”

„Tot uw dienst, majesteit,” zei Gerben, „de Piet Hein ligt voor u klaar,”

Mevrouw Vrolijk lachte.

„Ik geloof dat de Piet Hein er wel een beetje anders uitziet, Gerben,” zei ze, „maar ik maak je mijn compliment dat je zon keurig schone praam hebt meegebracht,”

„Och, ik ben nu eenmaal een net mannetje,” zei Gerben. „U zult eens zien hoe serieus ik uw meubelen behandel. Zal ik dit kastje alvast aan boord brengen?”

„Goed Gerben, maar…”

Voordat mevrouw Vrolijk het kon verhinderen nam Gerben het kastje in zijn sterke knuisten, tilde het op en prompt gleden er drie Iaden uit, waarvan de inhoud over het gras verspreid werd.

„Dat noemt hij serieus!” riepen de jongens spottend. „Met zo’n verhuizer zitten we hier morgen nog.”

„Kan ik het helpen?” zei Gerben. „Dat kastje stond verkeerd om.”

„Nietwaar,” zei Sietse, „jij pakte het aan de verkeerde kant vast.”

„Maak geen ruzie, jongens,” zei Vrolijk, „zoeken jullie het even op, dan gaan wij verder met laden.”

En terwijl de jongens alles tussen het gras vandaan zochten, droegen Gerben en Vrolijk de ledikanten, het dressoir, een tafel en stoelen, kisten met glas- en aardewerk, een kachel, beddengoed en wat er zo al meer in een huishouding aanwezig pleegt te zijn, aan boord van de praam. Ruim een uur hadden ze werk en toen was alles geladen.

De jongens keken nog even in de woonschuit of er niets vergeten was en daarbij vond Sietse nog een paar klompen. Verder bleek er niets achtergebleven te zijn en konden zij dus vertrekken.

„Mevrouw Vrolijk ging alvast op de fiets naar de nieuwe woning. De jongens stapten in de Kameleon en Gerben en Vrolijk duwden de praam van de wal af. Sietse liet de Kameleon weer duwen en zo voeren ze langzaam weg. Nauwelijks waren ze veertig meter uit de wal, of Kees riep: „Stop! We vergeten de poes!”

„Sapperloot!” riep Vrolijk, „daar zouden wij in al die drukte bijna onze Mieke vergeten.”

„Wij gaan haar wel even halen,” zei Sietse en hij stuurde de Kameleon weer naar de wal. Mieke zat boven op de woonschuit en keek argwanend naar de jongens.

„Blijven jullie aan boord,” zei Louw, „ik ga wel alleen. Anders wordt Mieke bang.”

Louw klom op het dak van de woonschuit en met zoete woordjes liet Mieke zich vlot vangen. Met de poes stevig tegen zich aan gedrukt kwam Louw weer aan boord en nu voeren ze terug naar de praam, die rustig lag te dobberen.

„Geef Mieke maar hier,” zei Vrolijk, „ik zal ze even opsluiten, anders springt zij misschien nog het water in.”

Vrolijk nam de poes van Louw over en sloot haar in een kastje. De Kameleon ging weer duwen en ze voeren naar de brug die reeds werd geopend.

„Uitkijken Sietse!” waarschuwde Vrolijk, „als wij een botsing krijgen, vallen de kasten om.”

Maar Sietse wist hoe hij sturen moest en precies door het midden van de brugopening voer de praam de vaart in.

„Hé!” riep de brugwachter, „er komt rook uit de lading. Staat er iets in brand?”

„Waar?” riep Vrolijk geschrokken.

„Voorin bij het beddengoed,” riep de brugwachter.

Vrolijk klom vlug tussen de meubels door naar voren en warempel, daar zag hij het ook. In een laken, waartussen kleren waren gepakt, was reeds een gat gebrand. Vlug trok hij het laken weg en doofde het smeulende vuur.

„Daar snap ik niets van,” zei Vrolijk, terwijl hij het laken aan Gerben toonde.

„Ai,” riepen de jongens, „hoe komt dat? Hebben jullie sigaretten gerookt?”

„Ik niet,” zei Gerben, „ik heb zelfs geen lucifers bij me.”

Kees was het die de oplossing bracht.

„Kijk,” riep hij, „de spiegel in het dressoir schijnt als een brandglas op de dekens.”

„Juist jongen,” zei Vrolijk, „dat is het!”

En hij nam een vloerkleedje en bedekte daarmee de spiegel. Zo was het gevaar voor brandstichting geweken.

„Waar je bij zo’n verhuizerij al op letten moet,” zei Vrolijk. „Als de brugwachter ons niet gewaarschuwd had, was alles verbrand.”

Sietse liet de Kameleon weer duwen en even later voeren ze door het dorp en bereikten de boterfabriek, waar mevrouw Vrolijk al bij de nieuwe woning stond te wachten.

De praam werd stevig aan de wal vastgelegd en daarna begonnen ze met z’n allen de meubels in huis te dragen. Mevrouw Vrolijk stond bij de deur en vertelde waar alles gebracht moest worden.

De jongens droegen de dekens de trap op en ook de ledikanten wisten zij handig naar boven te brengen. Sietse en Kees gingen halverwege de trap staan en Hielke reikte hun beneden de diverse stukken aan, die Louw boven in ontvangst nam. Zo was met vereende krachten al het meubilair binnen de kortst mogelijke tijd in huis gedragen.

Nu gingen de jongens de woning eens bekijken. Vol trots toonde Louw hoe er in de keuken warm en koud water was. En boven liet hij hun een fris betegelde badcel zien. Ook het hij zien dat je boven een prachtig uitzicht had.

„Verroest,” zei Sietse, „je kunt zelfs de hei in de verte zien liggen.”

„Dat klopt,” zei Hielke, „want toen ik verleden jaar stiekem een eindje in de fabrieksschoorsteen was geklommen, zag ik de hei ook.”

„Maar,” zei Kees, „de Woudaap kun je niet zien.”

„Dat komt omdat de fabriek ervoor staat,” zei Louw, „maar door de voorramen kun je wel een gedeelte van het meer zien.”

„Zeg jongens!” klonk de stem van Gerben onder aan de trap, „als jullie daarboven uitgekeken zijn, kom dan beneden, want we gaan vertrekken. Ik moet om twaalf uur bij de boerderij terug zijn.”

„Goed Gerben. Wij komen!” riep Hielke.

Toen de jongens in de woonkamer kwamen kregen zij van mevrouw Vrolijk ieder een gevulde koek als beloning voor hun hulp. Gerben rookte een grote sigaar.

Plotseling vroeg mevrouw Vrolijk verschrikt: „Waar is onze Mieke? Hebben wij dat arme dier vergeten?”

„Nee moeder,” zei Louw, „ik heb Mieke nog gevangen. Vader weet wel waar ze is.”

Vrolijk krabde zich eens achter het oor en zei: „Drommels, in welk kastje heb ik de poes’ ook weer gestopt?”

„Maar man!” riep mevrouw Vrolijk verwijtend, „zit dat arme dier al die tijd opgesloten? Als ze maar niet gestikt is.”

Haastig begonnen ze allen in diverse kastjes te kijken, totdat Kees de poes vond, heerlijk slapend naast een half verorberde worst.

„Wel heb ik ooit van m’n leven!” riep mevrouw Vrolijk. „Wie zet er nu een kat bij de worst? Enfin, dan krijgen wij vandaag brood zonder worst.”

„Ik dacht ook al,” zei Sietse, „je hoort de poes helemaal niet miauwen.”

„Natuurlijk niet,” zei Gerben, „de wolf huilt ook niet als hij tussen de schapen zit.”

Nog lachend om de poes, die met een kogelrond gegeten buik behaaglijk op een stoel ging liggen, namen Gerben en de jongens afscheid en gingen weer aan boord. De Kameleon duwde de praam weer op volle kracht vooruit in de richting van het dorp. Louw stond hen na te kijken, tot zij tussen de huizen verdwenen. De torenklok sloeg half twaalf.

„We zijn prachtig op tijd,” zei Gerben, „mijn berekening klopt precies. Om twaalf uur ben ik bij de boerderij terug.”

„Dat is de vraag nog,” zei Sietse, „want als die schipper daar voor ons niet beter kan sturen, raakt zijn boot zo meteen tussen de brug vast,”

„En als wij dan moeten wachten, ben jij niet om twaalf uur thuis, Gerben,” zei Hielke.

„Die stuurman zal het roer toch wel omgooien?” zei Gerben.

Maar de stuurman deed het te laat. Voorts had hij het zeil veel te ver uitstaan, waardoor het tuig de omhoog gehaalde klep van de brug raakte en era De boot, die hierdoor plotseling in zijn vaart geremd werd, draaide overdwars en zat dan klem tussen de pijlers van de brug. Sietse met de Kameleon gauw vaart minderen en stuurde de praam naar de wal.

„Drommels,” mopperde Gerben, „als die boot maar niet een uur blijft vastzitten.”

„Jonathan, Groningen", lazen de jongens op de achterspiegel van het grote zeiljacht. Aan boord waren een deftige mijnheer, een mevrouw en hun zoontje.

„Die jongen heet zeker Jonathan,” merkte Kees op.

„Zijn vader heet dan wel Jopie Slim,” zei Gerben, „kijk eens, hoe hij de vaarboom vasthoudt. Die man kan er niets van. Wij moeten gaan helpen, anders kom ik vandaag helemaal niet meer op de boerderij.”

Gerben maakte de praam vast aan de wal en ging bij de jongens in de Kameleon. Sietse stuurde naar de Jonathan en Gerben klom aan boord van het jacht.

„Geeft u mij de vaarboom maar, mijnheer,” zei Gerben, „ik zal u even helpen.”

„Gaèrne,” zei de mijnheer, „ik zit een beetje in de knel. Er staat hier zeker een verraederlijke stroming tussen de peêlers.”

„Nee mijnheer,” zei Gerben, „maar het was fout om met een vol zeil door de brug te varen.”

Gerben ’begon te duwen. De brugwachter had ook een vaarboom en duwde daarmee vanaf de wal tegen de boot. De jongens maakten een touw aan de achtersteven van het jacht vast en daarna het Sietse de Kameleon er zo goed mogelijk aan trekken.

Met vereende krachten wisten zij de Jonathan weer recht te duwen. Door achteruit te varen probeerden ze vervolgens het tuig dat nog boven aan de brug vastzat, los te trekken. Maar dat ging niet zo gemakkelijk. Gerben riep telkens: „Vooruit jongens, achteruit!” om welke tegenstrijdige aanmoediging Kees zat te schudden van het lachen. Maar het tuig bleef achter een uitstekende ijzeren balk haken.

„Ik klim wel even naar boven,” riep Hielke en als een aap klom hij langs de leuning tegen de schuin omhoog staande brug op.

Doordat Sietse de Kameleon even het zeiljacht naar voren het duwen, kregen de strak gespannen touwen van het tuig enige ruimte en kon Hielke ze van de brug losmaken. De Kameleon duwde het jacht verder en toen was de doorvaart weer vrij. De wind bolde het zeil en de Jonathan gleed het meer op.

„Hé!” riep Gerben, die nog op het jacht stond, „haal mij er even af!”

„Spring maar in ’t water,” riep Sietse plagend, maar meteen gaf hij even gas en stuurde zijn boot naast het jacht. Gerben stapte over. De mijnheer bedankte Gerben nogmaals voor de hulp en terwijl het jacht verder zeilde ging de Kameleon terug om de praam te halen.

De brugwachter had de brug weer laten zakken, waarbij Hielke rustig op de klep was blijven zitten. Zo kwam hij zonder moeite weer beneden.

„Dat is me de schipper wel,” riep de brugwachter tegen Gerben. „Eigenlijk had ik proces-verbaal moeten opmaken.”

„Och,” zei Gerben, „het is maar een leerling. Ik vond het geen onaardige man. Kijk eens wat ik voor u heb meegebracht?”

Gerben toonde een doosje met vijf sigaren. Hiervan gaf hij de brugwachter er twee. Zelf nam hij er ook twee en de vijfde sigaar gaf hij aan Hielke.

„Die moet je aan je vader geven,” zei hij. „Ik wed dat hij dit soort niet alle dagen rookt.”

„Ai,” zei Hielke, „ze kosten wel vijftig cent. Zo duur koopt vader ze niet. Hij zal ervan opkijken.”

En dat deed Klinkhamer! Want toen de jongens van hun tocht met Gerben naar de boerderij terugkwamen en Hielke de sigaar voor vader op tafel legde, vroeg Klinkhamer verrast: „Tjonge, van welke miljonair hebben jullie die gekregen?”

„Van Gerben,” zei Hielke.

„Loopt Gerben met zulke dure sigaren in zijn zak? Of heeft hij een erfenis gehad?”

„Dat zou hij wel willen,” zei Hielke en vertelde waarom Gerben die sigaren gekregen had.

„En jongens,” vroeg moeder, „is het huisraad goed overgekomen? Hebben jullie niets gebroken?”

„We hebben alles keurig afgeleverd, moeder,” zei Hielke.

„Maar Gerben liet natuurlijk alle laden uit een kastje tuimelen en toen moesten wij alles weer bij elkaar zoeken.”

Dat vond Klinkhamer grappig en lachend vroeg hij: „Gebeurde er verder niets bijzonders?”

„Nou ja,” zei Sietse, „de hele lading was bijna in brand gevlogen, doordat een spiegel als een brandglas op het beddengoed scheen, maar er was alleen maar een gat in een laken gebrand.”

„Ja,” lachte Hielke, „en Vrolijk had de poes in een kastje opgesloten, maar daar zat het eten in en toen at de poes een halve worst op.”

„Dus de poes van Vrolijk had een vrolijk reisje?” grinnikte vader.

„Ja,” zei Hielke, „een snoepreisje.”

„Had ik ook maar een stuk worst,” zei Sietse, „ik heb trek als een wolf.”

„We gaan eten,” zei moeder en weldra zaten „de verhuizers" aan een stevig maal, dat zij zich goed lieten smaken.

Een maal mét worst!

HOOFDSTUK III

Gerben is kwaad op de slopers

Na de maaltijd stak Klinkhamer de „miljonairs" sigaar op. De jongens zaten er vol verwachting bij te kijken. Sietse snoof de geur op en zei: „Hm, ’t ruikt lekker!”

„Ja, jongens,” zei Klinkhamer vergenoegd, „alle waar is naar zijn geld. Dit sigaartje is ge…”

Boem! klonk het plotseling uit de smederij.

„Verduiveld!” riep Klinkhamer geschrokken, „wat vliegt daar de lucht in?”

Hielke en Sietse renden reeds de kamer uit.

„Hier blijven, jongens!” bulderde Klinkhamer, terwijl hij hen volgde, „loop er niet zo driest op af! We moeten eerst weten wat er aan de hand is.”

„Wees toch voorzichtig,” riep moeder hen na.

Behoedzaam opende Klinkhamer de achterdeur van de smederij en keek naar binnen.

Hielke en Sietse, die ieder aan een kant onder vaders armen door gluurden, riepen: „Ai vader! Er is een raam boven de werkbank stuk!”

„Aha,” zei Klinkhamer. „En er staat een auto voor. Dat is natuurlijk de herriemaker!”

Ze liepen de smederij door en zagen toen de auto staan, die met de voorkant tegen de muur was gebotst. Een van de portieren ging open en daar kwam Cor uit. Cor was een stadsjongen, die dikwijls bij buurman Bleeker kwam logeren. Mijnheer Bleeker werkte op het kantoor van de notaris en woonde naast Klinkhamer, Mevrouw Bleeker vond het nooit prettig als haar neefje Cor naar die stoffige smederij ging, maar Cor was graag bij Hielke en Sietse, En zo riep hij dan ook opgewekt: „Hallo! Daar ben ik weer eens!”

„We hoorden je komen‚” zei Klinkhamer, „maar doe het in ’t vervolg een beetje minder luidruchtig als je wilt.”

„Mijn oom kan nog maar pas rijden,” zei Cor lachend, „daardoor botsten wij tegen de muur.”

Mijnheer Bleeker was ook uitgestapt.

„Neemt u mij niet kwalijk, dat ik een ruit heb gebroken, Klinkhamer,” zei hij, „ik zal de schade vergoeden. Ik ben nog niet goed thuis in deze auto. Ik dacht dat ik op de rem trapte, maar het was het gaspedaal. Begrijpt u?”

„Begrepen, buurman!” zei Klinkhamer, terwijl zijn ogen vrolijk twinkelden. „U deed het natuurlijk niet met opzet. En zover ik het zie was de muur sterker dan uw auto, want daar zit een lelijke deuk in.”

„Verdraaid! Dat is vervelend!” zei mijnheer Bleeker, terwijl hij de schade bekeek. „Kunt u die deuk er weer uithalen, Klinkhamer?”

„Dat wil ik wel proberen, buurman, maar dan zult u er toch mee naar de schilder moeten gaan om er nieuwe lakverf op te laten spuiten,”

Mevrouw Bleeker kwam de auto ook bekijken. „Een leuk wagentje, nietwaêr mijnheer Klinkhamer?” zei ze vergenoegd. „Is het geen snoesje?”

„Het is een reuzesnoesje, mevrouw,” herhaalde Klinkhamer lachend.

Mijnheer Bleeker, die liever niet wilde dat zijn vrouw de averij zag, ging voor de deuk staan. Maar mevrouw zag niets, want Cor gaf haar een hand ter begroeting en mevrouw was zo verheugd dat ze haar neefje weer eens zag, dat ze hem meteen meenam in huis.

„Wij gaan nu eten, Klinkhamer,” zei mijnheer Bleeker, „kunt u intussen de deuk eruit halen?”

„Goed buurman, het komt in orde,” beloofde Klinkhamer.

En terwijl mijnheer Bleeker in huis ging, begonnen Klinkhamer en zijn jongens de auto te repareren. Met een rubberhamer sloeg de smid het ingedeukte plaatijzer terug, waarbij Hielke en Sietse de rand rond de deuk moesten tegenhouden met stukken hout. Omdat het plaatwerk van een auto gewoonlijk maar dun is, moest alles heel voorzichtig gebeuren.

„Het lijkt wel blik,” zei Sietse. „Als u harder slaat gaat de hamer er nog doorheen, vader.”

„Tja,” zei Klinkhamer, „de Kameleon is heel wat steviger, hè?”

„Gelukkig wel,” zei Hielke, „anders had hij allang op de bodem van het meer gelegen.”

Na een uurtje voorzichtig slaan was de deuk geheel verdwenen. Toen mijnheer Bleeker, vergezeld van Cor, direct daarop kwam kijken, was hij zeer verheugd dat de operatie, zoals Klinkhamer het noemde, zo goed gelukt was. Nu moest de plek alleen nog bijgewerkt worden met lakverf. Hiervoor moest mijnheer Bleeker naar de schilder, die midden in het dorp woonde.

Hielke, Sietse en Cor gingen mee. Hielke, die naast mijnheer Bleeker zat, merkte op: „Als de schilder dezelfde kleur verf niet kan maken wordt de auto net zo bont als onze Kameleon.”

Maar mijnheer Bleeker twijfelde niet aan de kunst van de schilder en voor diens werkplaats bracht hij de auto tot staan. Ze stapten allen uit en dan zagen de jongens Louw naderen.

„Gaan jullie uit toeren?” vroeg Louw.

„Hallo Louw,” zei Cor, „had jij mee gewild? Nou jó, het zal niet gaan, want de auto moet geschilderd worden.”

„Willen jullie dan met mij mee?” vroeg Louw. „Onze woonschuit moet gesloopt worden. We mogen alles stukslaan, zegt vader, behalve de ramen. De rest is brandhout.”

„Ha,” zei Sietse, „ik ga meel Dat is een pracht karweitje!”

„Welja,” lachte Cor, „anders mogen we nooit iets vernielen. Dus moeten we nu van de gelegenheid profiteren!”

„Dan nemen we de voorhamer mee,” zei Hielke, „daar kun je rake meppen mee geven.”

Met het heerlijke vooruitzicht dat zij een hele woonschuit kort en klein mochten slaan, ging het edele viertal naar de smederij, Ze vroegen Klinkhamer om de lange, zware voorhamer en een paar beitels.

„En wat moet daarmee gebeuren?” wilde Klinkhamer weten.

„Onze woonschuit moet gesloopt worden!” zei Louw.

Als het voor dat doel was vond Klinkhamer het best dat de jongens wat gereedschap meenamen, maar ze moesten zorgen dat alles netjes teruggebracht werd.

„En denk erom,” waarschuwde Klinkhamer, „sla niet op je handen, want dan zijn ze zo plat als een dubbeltje.” ’

„Wel vader,” zei Hielke, „we binden een zakdoek om de kop van de hamer. Dan kan het geen kwaad.”

„Kom nou, jongens,” riep Sietse ongeduldig, „we gaan met de boot. Dan zijn we er vlugger.”

De anderen volgden hem naar het boothuis en even later voeren ze naar het woonschip. Woest met de hamer zwaaiend, sprong Cor als eerste op de wal. „De slag gaat beginnen!” riep hij. „Wij bestormen de vesting.”

Hij gaf een klap op de voorplecht van de woonschuit en zag tot z’n verbazing dat de hamer er meteen doorheen ging! „Verroest,” riep hij, „het lijkt wel koek!”

„Wacht, jongens!” riep Louw, „laten we eerst de ramen eruit halen, anders blijft er geen ruit heel!”

„Geef mij maar een hamer,” zei Sietse en hij plaatste een beitel naast een der ramen. Met enige ferme tikken dreef hij de beitel tussen de wand en het venster en wrikte dan een kant van het raam los. Vervolgens deed hij hetzelfde aan de andere kant van het raam.

Louw ging naar binnen om het raam vast te houden, voordat het stuk viel. Cor kwam hem helpen en nu wrikte Sietse het raam helemaal los. Door het ontstane gat reikten Cor en Louw het raam naar buiten, waar Hielke en Sietse het in ontvangst namen en het voorzichtig in het gras legden. Zo werden alle ramen eruit gelicht en kon de volledige afbraak beginnen. Sietse ging op het dak staan en sloeg met de voorhamer op de planken, die meteen kapot gingen.

„De molm heeft het hout al half verteerd,” zei Louw, „daarom is het alleen nog maar te gebruiken als brandhout.”

Door de slechte toestand van het hout ging het afbreken vrij gemakkelijk. Sietse zwaaide links en rechts met de zware hamer, daarbij alles vernielend wat hij maar raakte. De anderen zochten de stukken op en stapelden ze netjes bij elkaar op de wal. Ze waren zo druk bezig dat zij Gerben niet hadden zien naderen. Ze schrokken ervan toen hij bulderend riep: „Hé daar! Wat moet dat?”

„Ha Gerben!” riepen de vrienden, „wij gaan brandhout maken!”

„Dat zie ik,” zei Gerben, „het lijkt wel of er een atoombom ontploft is!

Gerben bleef even staan kijken en fietste dan verder naar het dorp. Bij het einde van de polderdijk ontmoette hij veldwachter Zwart. Zwart keek aandachtig in de richting van de woonschuit.

„Wat gebeurt daarginder?” vroeg hij aan Gerben.

„Die dekselse kwajongens vernielen de woonschuit!” zei Gerben. „U mag er wel gauw heengaan, anders is alles kort en klein geslagen.”

Zwart stapte meteen op z’n fiets en door de gnuivende Gerben nagekeken spoedde hij zich zo snel mogelijk naar die dekselse apen van kwajongens.

De „apen" waren intussen warm geworden van het harde werken en toen ze bovendien nog dorst kregen, besloten zij om naar „De Woudaap" te gaan en daar wat water te drinken.

Juist waren ze op weg naar de molen toen de barse stem van veldwachter Zwart hen opschrikte: „Halt jullie! Ervandoor gaan, hè? En dan net doen alsof er niets gebeurd is? Maar zo gemakkelijk komen jullie er niet af!”

De jongens, die er niets van begrepen, keken Zwart hoogst verwonderd aan.

„Ik zet jullie alle vier op de bon,” vervolgde Zwart, „het is een schande om andermans goederen zo te vernielen!”

„U bedoelt dat wij de woonschuit afbreken?” vroeg Cor, „maar dat mogen wij van mijnheer Vrolijk.”

„Zo. En waarom gingen jullie er dan vandoor, toen ik hierheen fietste?” vroeg Zwart spottend.

„Wij hadden dorst,” zei Hielke, „en wilden bij de molen wat gaan drinken.”

„Tjonge, wat leuk bedacht,” zei Zwart. „Maar mij maken jullie niets wijs. En dat afbreken van jullie is gewoon vernielen. Als mijnheer Vrolijk zelf de boot gaat slopen, blijven de planken heel, maar jullie slaan als wilde barbaren alles stuk. Het is verregaande baldadigheid en dus maak ik er een verbaal van op. Hoe is je naam?”

Deze vraag, die aan Sietse gesteld werd onze vriend lachend: „Sietse Klinkhamer, mijnheer Zwart.” „Geboren?” „24 november 1946.”

„Hm,” bromde Zwart en dan wendde hij zich tot Hielke: „Ik heet Hielke Klinkhamer en mijn geboortedatum heeft u reeds,” zei Hielke.

„Wat? Hm ja. Jullie zijn een tweeling. Goed!” En dan was Louw aan de beurt. „Hoe heet jij?” vroeg Zwart.

„Louw Vrolijk, mijnheer,”

„Wat? Ben jij dan een zoon van Vrolijk?”

„Ikke wel,” zei Louw lachend.

„Ik bedoel van Vrolijk, de eigenaar?”

„Ja zeker,” zei Louw, „mijn vader heeft mij hierheen gezonden om de boot te slopen. En omdat het hout vermolmd is, moet er brandhout van gemaakt worden.”

„En waarom zeggen jullie dat dan niet meteen?” vroeg Zwart boos. „Ik zal even informeren of het wel klopt wat jullie beweren. Maar als het niet waar is, krijgen jullie onherroepelijk een proces-verbaal!”

Zwart kuchte een paar maal gewichtig en ging dan terug naar het dorp. De jongens hadden het grootste plezier. Lachend gingen ze naar „De Woudaap", waar Kees, die zat te vissen, hen verwelkomde: „Ha jongens!” riep hij. „Ik heb een reuzeplan bedacht!”

„Geef ons eerst wat te drinken, Kees,” zei Hielke, „wij versmachten van de dorst.”

Kees keek hen onderzoekend aan.

„Wat zien jullie er stoffig uit,” zei hij, „wat hebben jullie gedaan?”

„Wij zijn onze woonschuit aan het slopen, jó,” zei Louw, „kom je ook helpen?”

„Slopen jullie de woonschuit?” riep Kees. „Dat is verschrikkelijk jammer. Ik had juist zo’n mooi plan om van de schuit een rovershol te maken. Daar konden wij dan kamperen en ons eigen potje koken en zo.”

„Dat zal niet meer gaan, Kees,” zei Cor, „de woonschuit ligt al bijna geheel uit elkaar.”

„Toch is het jammer,” vond Kees. „Enfin, dan is het nu te laat. Ik zal even water voor jullie halen.”

Nadat allen hun dorst gelest hadden, gingen ze terug naar de woonschuit. Kees was nu ook van de partij en vol ijver sloopten zij verder totdat de boot geheel uit elkaar lag.

„Hoe laat is het ongeveer?” vroeg Sietse. „Kunnen wij het brandhout nog naar Louws huis brengen?”

„Wil je dat dan met de Kameleon doen?” vroeg Hielke.

„Welnee,” zei Sietse, „we vragen even een praam te leen van boer Jellema.”

„Wacht,” zei Cor, „de torenklok slaat!”

Ze telden allemaal de slagen en keken elkaar dan verwonderd aan. Het bleek al zes uur te zijn.

„We moeten naar huis,” zei Hielke, „morgen gaan wij het hout wel halen.”

Ze zochten het gereedschap bij elkaar en terwijl Kees terugging naar de molen, voeren de anderen met de Kameleon naar huis.

„Zo, kolensjouwers!” begroette Klinkhamer hen lachend, toen de jongens het gereedschap bij hem terugbrachten, „jullie zijn flink zwart geworden. Zat de boot zo diep in de modder?”

„Nee vader,” zei Sietse, „maar wij hebben alles al gesloopt. Morgen gaan wij het brandhout weghalen en dan is het karwei gebeurd.”

De volgende morgen wekte de zon de jongens reeds vroeg. Het beloofde een wanne dag te worden. Om acht uur kwam Louw en gingen Hielke en Sietse de Kameleon klaarmaken om af te varen. Het wachten was nu nog op Cor. Maar het duurde tenslotte zó lang voor hun vriend kwam, dat Sietse maar eens bij buurvrouw Bleeker ging vragen waar Cor bleef.

„Cor is gisteren helemaal vuil thuisgekomen,” zei mevrouw Bleeker verstoord, „ik wil niet dat hij weer met jullie meegaat! Het is een schande dat jullie altijd zulke rare dingen doen. Nette jongens doen dat niet"

„Goed buurvrouw,” zei Sietse, „dan gaan wij wel zonder Cor.”

Maar dan kwam Cor met een boterham in zijn hand Sietse achterna hollen. „Wacht,” riep hij, „ik ga meel Het mag van oom!”

„Als je er dan maar voor zorgt dat je niet weer zo vuil wordt,” riep zijn tante hem na.

„Het komt in orde, tante!” riep Cor en hij knipoogde ondeugend tegen Sietse.

Hielke begroette Cor met de woorden: „Zo langslaper. Kun je niet vroeger opstaan?”

„Ik was vroeg genoeg‚” zei Cor, „maar ik moest zo lang wachten, voordat ik brood kreeg. Mijn oom gaat pas om negen uur naar ’t kantoor.”

„Dan kom je in ’t vervolg maar bij ons eten,” zei Sietse. Daarna startte hij de motor en voeren ze naar het meer.

„Het wordt vandaag warm,” zei Louw. „Als we het hout thuisgebracht hebben, kunnen we wel gaan zwemmen.”

„Dat doen we‚” zei Hielke. „Als we straks weer vuil worden van dat hout, kunnen we het beste in het water duiken. Dan heeft Cor z’n tante ook niet te mopperen.”

„Kijk,” zei Sietse, „Kees staat al op ons te wachten.” Op de plaats waar de gesloopte woonschuit lag stond Kees met zijn armen te zwaaien.

„Hij roept iets,” zei Hielke.

„Ja,” zei Cor, „hij heeft het, geloof ik, over dieven of zo.”

„Verroest,” riep Louw, „het hout ligt er niet meer. Het is vast gestolen!”

Hielke ging op de motorkap staan om beter te kunnen kijken, maar ook hij zag geen hout meer liggen. De Kameleon naderde nu snel de wal en toen hoorden de jongens Kees duidelijk roepen dat al het hout verdwenen was. De boot legde aan en de vrienden konden zich ervan overtuigen dat Kees’ woorden maar al te waar bleken te zijn.

„Daar snap ik niets van,” zei Louw.

„Het is met een schuit weggehaald,” zei Cor, „want kijk, hier liggen nog splinters op de wal.”

„Welke schurken hebben dat gedaan?” vroeg Sietse.

„Ik dacht eerst dat jullie het al weggehaald hadden,” zei Kees, „maar toen ik jullie aan zag komen begreep ik dat jullie er niets van afwisten.”

„Ik begrijp niet wie er zulk oud hout wil stelen,” zei Hielke, „maar het beste is dat wij Zwart waarschuwen.”

„Dan varen we maar meteen terug,” zei Sietse. „Hoe eerder Zwart het weet, hoe beter het is,”

Op volle snelheid voer de Kameleon terug naar het dorp. Bij de brug zagen ze veldwachter Zwart staan.

Sietse legde vlug aan.

„Mijnheer Zwart!” riep Hielke, „het hout van de woonschuit is gestolen!”

„Het brandhout van Vrolijk,” verduidelijkte Cor.

„Het lag er gisteravond nog,” zei Louw.

„En nu we het wilden halen, is alles verdwenen,” vulde Sietse aan.

„Stop!” riep Zwart en hij hield zijn ene hand omhoog, alsof hij het verkeer moest tegenhouden.

„Niet allemaal tegelijk! Dus als ik het goed begrepen heb is de afbraak van de woonschuit van de familie Vrolijk niet meer ter plaatse? Wie had opdracht om dat hout af te voeren?”

„Wij wilden het vanmorgen weghalen met een praam,” zei Louw, „mijn vader wist ervan.”

„Juist‚” zei Zwart, „en toen jij vanmorgen van huis ging was het hout nog niet bij je thuisbezorgd?’

„Nee mijnheer Zwart.”

„Dan zal ik meteen een onderzoek instellen,” zei Zwart en hij stapte op de fiets en ging naar de polderdijk. De jongens gingen verder om bij Vrolijk thuis het nieuws van de diefstal te vertellen.

Halverwege kwamen ze Gerben tegen in een praam.

„Ha jongens!” riep Gerben, „jullie varen de verkeerde kant uit. Jullie mogen mij wel even naar de boerderij brengen, want ik heb voor jullie ook een karweitje gedaan.”

„Wat?” vroeg Hielke, „heb jij misschien het hout weggehaald?”

„Juist jongetje,” zei Gerben, „het ligt bij Vrolijk op de wal. Gisteravond heb ik het in de praam meegenomen en ik hoopte dat jullie mij vanmorgen wel zouden helpen lossen, maar Louw was al niet meer thuis en dus heb ik het maar alleen gedaan.”

„Oei,” zei Cor, „en wij hebben net aan Zwart verteld dat het gestolen is.”

„Is dat waar?” vroeg Gerben verbaasd.

„Ja zeker,” zei Louw, „Zwart is nu naar de polderdijk om een onderzoek in te stellen.”

„Nee maar!” riep Gerben luid lachend, „dat is een reuzemop! Wat zal Zwart kwaad zijn als hij hoort dat jullie hem voor niets naar de polderdijk hebben laten gaan. Hij denkt natuurlijk dat jullie hem voor de mal hielden en dan zijn jullie nog niet jarig. Alleen als ik hem vertel dat het een misverstand is, zal het voor jullie met een sisser aflopen. Maar dan moeten jullie mij nu naar de boerderij brengen.”

„Vooruit dan maar,” zei Sietse en hij stuurde de Kameleon achter de praam.

Beide boten begonnen reeds een flinke vaart te krijgen, toen Gerben riep: „Doe maar kalm aan! Ik moet nog even in de smederij zijn voor een nieuwe hark.”

Sietse verminderde de snelheid en legde bij het erf van Klinkhamer aan. De jongens gingen met Gerben mee naar de werkplaats en natuurlijk kreeg Klinkhamer toen het hele verhaal van de houtdiefstal te horen,

„Tja jongens,” zei Klinkhamer, „jullie zijn wel een beetje te gauw naar de politie gegaan. Maar het is te begrijpen dat jullie het te goeder trouw deden.”

„En ik vind het een reuzemop!” riep Gerben en hij begon weer uitbundig te lachen.

Op dat moment kwam Zwart de werkplaats binnen.

„Ha, mijnheer Zwart,” zei Klinkhamer, „u komt alsof u geroepen bent. De houtdief is al gevonden.”

„Dat weet ik, Klinkhamer" zei Zwart gewichtig, „ik heb de zaak reeds opgelost,”

Bij die woorden keek Zwart Gerben spottend aan.

Gerben hield verbaasd op met lachen. Dan vroeg hij: „Heeft u de zaak opgelost? Maar hoe kan dat nou?”

Zwart stak zijn hand in zijn jaszak en haalde een horloge te voorschijn. „Alsjeblieft, Gerben Zonderland. Dit had je bij de plaats van de woonschuit laten liggen. Gelukkig staat je naam erin, maar pas in het vervolg beter op je spullen, anders raak je het kwijt. En dan kom je ook naar de politie om te verzoeken of wij je eigendom kunnen opsporen. Want, nietwaar, de politie is er ten dienste van het algemeen. Maar ze is er niet om te worden uitgelachen! Begrepen?!”

Met die woorden verliet Zwart trots de werkplaats.

Gerben keek hem verbluft na.

„Hal" riepen de jongens, „dat was anders dan je dacht, Gerben. Niet wij, maar jij kreeg een standje!”

„Verroest!” riep Gerben kwaad. „Ik zal jullie nog eens helpen om hout te vervoeren. Weet je wat jullie zijn? Een stelletje palingkoppen! Dat zijn jullie!”

Driftig ging hij terug naar de praam en voer, woest duwend met de vaarboom, weg.

En de „palingkoppen" keken hem lachend na.

HOOFDSTUK IV

Een brand en een botsing

Er klonk muziek bij de smederij. Het was Markus met zijn harmonica. Klinkhamer en de jongens stonden erbij te luisteren. Markus was geen beste muzikant en zijn harmonica, die al heel oud was, klonk erg vals. Ma luid bij te zingen probeerde hij veel goed te maken. Toen het lied uit was zei Klinkhamer: „Bravo, Markus! Zon vrolijk liedje doet een mens goed!” En hij gaf hem een kwartje.

Cor, die een portemonnee met zakgeld bij zich had, gaf een dubbeltje.

„Dank u beleefd,” zei Markus, „u bent altijd royaal voor mij, Klinkhamer.”

„Maar natuurlijk, Markus,” zei Klinkhamer lachend, „de kunst moet betaald worden, nietwaar? En jij komt hier altijd zo trouw.”

„Ik kom hier al vanaf mijn veertiende jaar,” zei Markus. „Mijn vader werkte toen bij de boeren, maar daar had ik geen zin in. Daarom werd ik maar muzikant en dat bevalt mij nog steeds best. Om altijd op de hei te zitten is mij te eentonig. Ik zie liever iets van de wereld. Dag Klinkhamer, dag jongeheren. Nog wel bedankt!” En Markus trok weer verder.

„Gaat hij het hele land door?” vroeg Cor.

„Welnee,” zei Klinkhamer, „hij komt hier om de drie weken. Hij gaat Friesland niet uit.”

Markus ging de weg op naar de stad en de jongens hepen weer naar de Kameleon.

„Zullen we gaan zwemmen?” vroeg Louw, „het is pas tien uur.”

Dat vonden de anderen best en Hielke maakte het touw van de boot los. Sietse wilde de boot starten, toen er een luide knal klonk.

„Wat was dat?” vroeg Cor verschrikt,

„Het kwam bij het huis van de dokter vandaan,” meende Sietse.

„Dokter speelt óók met carbid,” merkte Kees lachend op.

„Ik zie rook!” riep Louw.

„Verroest, er is brand in de garage!” riep Hielke en sprong op de wal. Gevolgd door de anderen rende hij naar een opening in de heg en kwam dan op het erf van de dokter.

De dokter, gekleed in een witte jas, kwam uit de spreekkamer rennen. Vlug trok hij de garagedeuren open. Gelukkig stond de auto er niet in, maar daarbinnen was een felle brand. De vlammen klommen langs de achterwand omhoog en staken ook het dak aan. Sietse, die in de tuin een sproeier zag spuiten, trok daar de slang af en holde ermee naar de garage, waar hij het vuur ging bestrijden. De andere jongens haalden emmers en gingen achter de garage het vuur te lijf door water uit de vaart te scheppen. Klinkhamer kwam ook helpen, zelfs mevrouw en de dienstbode deden mee door met allerlei potten en pannen water aan te dragen. En zo werd met vereende krachten de brand geblust.

De garage was evenwel deerlijk gehavend.

„Ik begrijp niet hoe de brand ontstaan kon,” zei de dokter, „Er is niemand in de garage geweest. Mijn auto staat vanaf gisteravond buiten,”

„We zullen het even onderzoeken,” zei Klinkhamer. „Lag er in deze hoek poetskatoen?”

„Ja, dat klopt,” zei de dokter.

„Zat er olie in dat katoen? Ik bedoel, was het nogal vettig van olie, doordat u de motor ermee gepoetst had?”

„Ja, inderdaad,” zei de dokter, „ik had het willen opruimen en het tijdelijk in die hoek gelegd.”

„Juist,” zei Klinkhamer, „dan is dat de oorzaak van de brand geweest. Door het warme weer is de vettige katoen gaan broeien en in brand geraakt. Er stond een blik benzine en dat is geëxplodeerd, waardoor de brand zo hevig werd.”

„Mijnheer Klinkhamer,” zei de dokter, „u als brandweercommandant weet er meer van dan ik. Uw theorie klinkt zeer aannemelijk en in het vervolg zal ik geen poetskatoen laten liggen, maar het meteen opruimen.”

„Of u moet het in een afgesloten blikken bus doen,” zei Klinkhamer. „En vooral ook omdat deze garage helemaal van hout is.”

„Tja,” zei de dokter, „het is misschien verstandiger om nu meteen een nieuwe garage te laten maken van plaatijzer. Deze kunnen we wel afbreken. Ziet u kans om met een maand een nieuwe te leveren, Klinkhamer?”

„Dat zal wel gaan, dokter,” zei Klinkhamer.

„En zullen wij deze dan alvast verder afbreken?” vroeg Sietse.

De dokter begon te lachen.

„Ik geloof dat jullie daar wel zin in hebben, hè?”

„Ja dokter,” riepen de jongens, „wij vinden het reuze. We hebben de woonschuit van Vrolijk ook gesloopt. Wij kunnen het best.”

„Nou, vooruit dan maar,” zei de dokter, „haal jullie hart maar op. Maar doe voorzichtig, zodat ik geen kapotte armen of benen behoef te repareren.”

De jongens beloofden dat zij geen domme dingen zouden doen en gingen toen juichend gereedschap halen.

Weldra waren ze vol vuur aan het slopen. Eerst haalden zij de pannen van het dak en daarna de planken en de spanten. Het hout bleek nog goed gaaf te zijn en dus probeerden de jongens alles zoveel mogelijk heel te houden. Hielke, Sietse en Cor maakten de planken los en Kees en Louw trokken er de spijkers uit en stapelden alles netjes op. De beide deuren werden uit de scharnieren gelicht, daarna werden de zijwanden gesloopt. De garage werd zienderogen kleiner, maar toen riep de klok van twaalf allen naar huis om te eten. En hoewel het een heel warme dag was, kwamen alle vrienden direct daarna weer opdagen om de garage verder te slopen. Ze werkten alsof hun bestaan ervan afhing en het was nog maar net vier uur toen de hele garage was afgebroken.

Mevrouw van de dokter trakteerde hen op limonade en koek. De dokter, die even kwam kijken, zei: „Dat hebben jullie vlug gedaan. Slopen gaat toch harder dan bouwen, hè? En wat gaan jullie nu met dat hout doen?”

„Wat zegt u?” vroeg Sietse verbaasd, „mogen wij het hout hebben?”

„Het moet hier in ieder geval vandaan,” zei de dokter, „dus als jullie het niet willen hebben, zal ik het aan iemand anders moeten geven.”

„Maar dokter, wij willen het graag hebben,” riepen de jongens, „we kunnen er een mooie hut van bouwen.”

„Goed, jongens,” zei de dokter, „dan reken ik erop dat jullie alles netjes opruimen.”

Dat beloofden ze graag en meteen gingen ze beraadslagen waarheen ze het hout zouden brengen.

„Laten wij het naar de plaats van de woonschuit slepen,” zei Kees, „dat is vast geen verboden terrein, want anders had Vrolijk daar ook niet mogen wonen.”

„Goed,” zei Sietse, „dan bouwen we daar een hut.”

„Maar,” zei Hielke, „we hebben geen praam om het hout erheen te brengen. En aan Gerben behoeven wij het niet te vragen, want die is nog kwaad op ons.”

„Dan maken we van het hout een vlot,” zei Cor. „De Kameleon kan het er wel heen duwen.”

„Maar dan wordt het hout nat,” zei Louw.

„Dat geeft niet,” zei Hielke, „dan spoelt de brandlucht er meteen wat af.”

„Dus,” zei Sietse, „dan werpen wij eerst de deuren in het water en stapelen daar al het hout op.”

„Welja,” zei Kees, „als we alles dan goed met touwen vastbinden, hebben we een sterk vlot.”

Ze begonnen nu eerst het hout naar de kant van de vaart te dragen en overlegden dan opnieuw hoe ze het vlot zouden maken.

„Als je een deur in ’t water gooit, kun je er toch niet op staan, want dan zinkt hij. Dus kun je er het andere hout niet gemakkelijk opstapelen. Daarom is het beter om het vlot van tevoren op de wal klaar te maken,” zei Cor.

„Goed,” zei Sietse, „dan leggen we hier twee balken, waarover het vlot kan glijden.”

Op die balken werden de deuren gelegd, die zo de bodem van het vlot vormden. Daarop werden de balken en planken netjes gestapeld en met touwen stevig vastgebonden. Zo kon het vlot te water glijden. De jongens duwden er met alle kracht tegen, maar de houtstapel bleek te zwaar te zijn. Er was geen beweging in te krijgen.

„We hadden eerst vet of zeep op de balken moeten smeren,” zei Louw. „Nu gaat het veel te stroef.”

„We kunnen er ook een paar stukken pijp onder leggen,” zei Sietse, „dan rolt de hele zaak zo het water in.”

Dat was misschien wel een goede oplossing en daarom gingen ze naar de smederij om een paar stukken buis en een dommekracht.

„Wat gaat er gebeuren?” vroeg Klinkhamer, „willen jullie de school in het meer rollen?”

„Was het maar waar,” zei Kees.

„Heb jij dan al genoeg geleerd?” vroeg Klinkhamer.

„Ikke wel!” zei Kees, waarop de anderen vrolijk lachten, want Kees was niet een van de beste leerlingen.

„Van het afbraakhout hebben wij een vlot gemaakt, vader,” zei Hielke, „en dat willen wij nu het water in rollen.”

„En wat gaan jullie er dan mee doen?”

„Een kampeerhuisje bouwen op de plaats van de woonschuit,” zei Cor.

„Tjonge,” zei Klinkhamer, „wordt de omgeving van het meer verrijkt met een nieuw paviljoen? Nou, het zal wel iets fraais worden! En denken jullie erom dat er niet iemand mét het vlot het water in rolt?”

„We kijken wel uit, vader,” zei Hielke en holde weg, door de anderen gevolgd.

Sietse plaatste de dommekracht aan de ene kant van het vlot en draaide het zo ver omhoog tot er een stuk buis ondergeschoven kon worden. Dan draaide hij de dommekracht terug, maar nauwelijks rustte het vlot op de buis of het rolde half te water en bleef dan aan de wal hangen.

„Verroest,” zei Sietse, „jullie hadden het moeten tegenhouden totdat er nog een rol onder lag. Nu kan ik er niet meer bij om het nog eens omhoog te draaien.”

„Dat geeft niets,” zei Hielke, „we leggen een balk tegen het huis en dan de dommekracht ertussen en duwen zo het hele zaakje verder het water in.”

Dat vonden de anderen best en ze legden een lange balk met het ene eind tegen het huis van de dokter en met het andere vlak bij het vlot. Daar legden ze de dommekracht tussen en Sietse begon opnieuw aan de slinger te draaien. De dommekracht duwde nu het vlot geleidelijk verder, totdat het met een plomp van de wal afgleed. Een golf water sloeg over de kant en Sietse moest vlug achteruitspringen,

Daarbij liet hij de dommekracht los, die ook in de vaart viel.

„Oei,” riep Kees, „die zijn jullie kwijt.”

„Welnee. We duiken hem wel weer op.” zei Sietse en hij begon zich meteen uit te kleden. Cor en Hielke kleedden zich ook uit om hem te helpen. Louw legde intussen het vlot vast aan een touw. De vaart bleek daar gelukkig niet diep te zijn, zodat Hielke, Sietse en Cor de dommekracht moedig weer op het droge wisten te brengen. Kees en Louw brachten alles terug naar de smederij. De anderen kleedden zich weer aan en toen werd de Kameleon gehaald. Voorzichtig het Sietse de boeg van de boot tegen het vlot duwen en daarna voeren ze langzaam weg naar het meer.

De brugwachter stond verwonderd te kijken toen hij dat transport zag naderen.

„Wat is dat?” vroeg hij.

„Een vlot van planken en balken!” riep Hielke, „wij gaan een zomerhuisje bouwen!”

De brugwachter trok zijn schouders op. Hij verwachtte, evenals Klinkhamer, niet veel goeds van die bouwplannen.

De jongens voeren het meer op en zagen met trots hoe hun vlot stevig in elkaar bleef. Zonder ongelukken kwamen zij op de plaats van hun bestemming aan.

„Ons vlot had een vlotte reis,” zei Cor.

„En we zullen het ook even vlot op de wal brengen,” zei Hielke en hij maakte meteen de touwen los.

Daarna trokken ze de balken en planken eraf en stapelden alles netjes in het gras. Tenslotte lagen alleen de beide deuren nog in ’t water en die waren flink zwaar. Maar door er een touw aan te binden wisten zij ze toch een voor een op de wal te trekken.

„Hè hè!” riep Cor en hij liet zich languit in het gras rollen, „is me dat werken? Ik kan niet meer!”

De anderen gingen eveneens rusten. En toen begonnen ze te fantaseren hoe zij de hut zouden maken, totdat ze gestoord werden door Dijkstra, die boven op de dijk naast zijn fiets stond en riep: „Hé Kees! Kom je vandaag nog thuis? Het is al bijna zeven uur! Moeder ruimt zo meteen de tafel af en dan krijg jij niets te eten. Dus prompt naar huis!”

Kees stond vlug op en ging bij zijn vader op de bagagedrager zitten.

„Tot morgen!” riep hij tegen zijn vrienden.

„Ik moet ook naar huis,” zei Cor, „ik ben al een uur te laat.”

Hielke, Sietse en Louw hadden eveneens haast en vlug voeren ze met de Kameleon terug.

Maar thuis bleek de klok pas zes uur aan te wijzen, zodat de jongens precies op tijd kwamen. Dijkstra had zich waarschijnlijk een uur vergist.

Die nacht sliepen de vrienden allemaal als rozen, want als je hard werkt is het zoet rusten. Maar de volgende morgen waren ze allemaal weer vroeg present. Hielke, Sietse, Cor en Louw voeren weer met de Kameleon naar de polderdijk, waar Kees al zat te wachten.

„Ha die Kees!” riep Hielke, „ben je nog niet aan het bouwen?”

„Ik kijk wel uit,” zei Kees. „Als jullie het dan niet mooi genoeg vinden, moet ik het weer afbreken. Maar ik heb wel een goed plan bedacht. We leggen die grote deuren naast elkaar op de grond en hebben dan alvast de vloer. Daaromheen plaatsen wij palen in de grond waaraan we de planken spijkeren. Wat zeggen jullie daarvan?”

„Dat is niet gek,” zei Cor, „jij moet later timmerman worden, Kees.”

De anderen vonden het ook een goed idee en dus begonnen zij met het leggen van de zware deuren. Door er balken onder te leggen, kregen zij een mooie vlakke vloer. Daaromheen moesten zij nu gaten graven om de balken van de zijwanden erin te planten.

„Maar we hebben geen schop,” zei Sietse,

„Die heb ik,” zei Kees en hij toonde een schop, een hamer, een beitel en zaag.

„Goed zo, Kees!” riep Hielke, „jij hebt prompt voor alles gezorgd. Wij benoemen jou tot opperbouwmeester.”

Kees glom van genoegen.

Om beurten groeven ze een zo diep mogelijk gat, want de palen moesten goed in de grond verankerd staan. Het kon bij het meer soms flink stormen en dan zou het bouwwerk omver kunnen waaien. Twee palen werden slechts negentig centimeter van elkaar geplaatst. Daartussen moest een deur komen. Nadat alle palen in de grond vast gestampt stonden, begonnen ze de planken ertegen te spijkeren. De spijkers, die ze de vorige dag uit het hout hadden getrokken, deden nu weer dienst. Wel moesten de jongens voorzichtig slaan, want doordat de spijkers meestal krom waren, kon je je gemakkelijk een tik op je vingers geven, Eerst timmerden zij de achterwand, Cor en Louw zochten de planken, die Sietse precies op lengte zaagde, terwijl Kees en Hielke ze vervolgens aan de palen spijkerden. Toen de wand twee meter hoog was, vonden zij het welletjes en begonnen ze aan de zijwanden. Doordat ze allemaal ijverig doorwerkten, hadden ze drie wanden spoedig klaar. Sietse ging er eens aan trekken om te proberen hoe sterk het was, maar hij kon er geen beweging in krijgen.

„Als de voorwand er ook in zit en het dak erop, krijgt geen olifant het stuk,” zei Louw.

„Dat moet ook niet,” zei Hielke, „want dan zou het bij de eerste de beste storm plat liggen.”

„Zeg jongens,” zei Cor, „wij hebben geen raam. Er komt alleen maar licht in als de deur open staat.”

„Ik zal vader vragen of wij een raam van de woonschuit mogen hebben,” zei Louw.

„Dan kunnen we eerst de voorwand wel klaarmaken,” zei Kees, „en het raam er dan later inzagen.”

„Welja,” zei Hielke, „dat is nog gemakkelijker ook.”

Terwijl de jongens druk stonden te overleggen, kwam veldwachter Zwart langs de polderdijk fietsen. Bij het bouwwerk van de jongens stapte hij af.

„Wat zullen we hier beleven?” vroeg hij bars, „is het de bedoeling om dat fraais hier langer dan een dag te laten staan?”

„Ja mijnheer Zwart,” zei Hielke, „wij maken een kampeerhuisje.”

„En van wie hebben jullie toestemming?”

„Moet dat?” vroeg Kees.

„Ja zeker,” zei Zwart bars, „jullie moeten een bouwvergunning hebben. En anders mag hier niet getimmerd worden! Mag ik de papieren even zien?”

„We hebben geen papieren,” zei Sietse, „de woonschuit mocht hier ook liggen, dus mogen wij er wel een zomerhuisje bouwen.”

„Wat?” riep Zwart kwaad, „wil jij het beter weten dan ik? Geen bouwvergunning? Dan afbreken die rommel! Begrepen! Als ik over een uur terugkom moet alles verdwenen zijn of ik leg beslag op het hout en jullie zijn alles kwijt!”

Onthutst keken de jongens hem aan.

Zwart voelde zich blijkbaar zwaar beledigd door de opmerking van Sietse. Driftig zwaaide hij zijn fiets en wilde opstappen. Maar hij keek meer naar de jongens dan naar de weg en plotseling rolde de fiets bij de dijk neer en botste Zwart lang niet zacht tegen het verboden bouwwerk.

Gelukkig kreeg hij geen letsel, maar van zijn fiets was het voorwiel helemaal verbogen en de band stuk.

Zwart stond er een moment zo beteuterd bij te kijken, dat de jongens de grootste moeite hadden om niet te lachen. Gerben, die juist op weg was naar de boerderij en die alles had zien gebeuren, riep: „Wat een geluk voor u, mijnheer Zwart, dat de jongens daar een hok hebben gebouwd, anders was u pardoes in het meer gereden. Weigerde uw rem? Ik zou het niet durven om zo van de dijk af te rijden!”

„Dacht jij dan dat ik het met opzet deed?” vroeg Zwart bars, „het komt door die lelijke kwajongens, die hier zomaar ongevraagd een hok bouwen!”

„Zóóóó?” zei Gerben, „dus het was een ongeluk?”

Zwart gaf geen antwoord. Hij probeerde het gehavende wiel rond te draaien, maar het ging niet. Het was te krom.

„U zult de fiets moeten dragen, Zwart,” zei Gerben. „Hij kan niet meer rijden.”

„Hm,” bromde Zwart, „jij moet de fiets maar voor mij naar het dorp brengen.”

„Maar ik heb geen tijd. Ik moet naar de boerderij,” zei Gerben. En met een plotselinge haast maakte Gerben dat hij wegkwam.

„Mijnheer Zwart,” zei Hielke, „wij zullen uw fiets wel meenemen in de boot. Dan kunnen wij in de werkplaats het wiel repareren.”

„Hm ja. Dat is goed,” zei Zwart en hij hielp de jongens zijn fiets op de motorkap van de Kameleon leggen.

Omdat het toch al tegen twaalven liep, voeren de jongens met de boot naar huis, terwijl Zwart langs de polderdijk wandelde.

Toen de jongens de fiets in de smederij brachten, vroeg Klinkhamer: „Is dat de fiets van Zwart? Heeft hij een ongeluk gehad?”

„Zwart fietste zo hard dat hij de geluidsbarrière doorbrak,” zei Hielke lachend. „En toen sprong zijn voorband.”

„Hij zat jullie zeker achterna?” vroeg Klinkhamer.

Cor vertelde hoe Zwart tegen hun bouwwerk was gereden.

„Tjonge,” zei Klinkhamer hoofdschuddend, „Zwart maakt zich wel eens wat al te druk. Enfin, repareren jullie de fiets maar zo goed mogelijk, misschien ziet Zwart dan de bouwerij door de vingers!”

De jongens maakten het voorwiel los en haalden de band eraf. Geholpen door Klinkhamer werd het wiel recht gebogen en de lekke band geplakt. Daarna werd alles weer in het rijwiel gemonteerd en toen was het alsof er nooit iets aan gemankeerd had. Hielke begon juist de band op te pompen toen Zwart binnenkwam.

„Goedemorgen, mijnheer Zwart,” zei Klinkhamer, „de jongens hebben uw fiets al gerepareerd.”

„Prachtig,” zei Zwart. „Wat zijn de kosten?”

„Het kost niets, mijnheer Zwart,” zei Hielke, „want het was een beetje onze schuld, nietwaar?”

„Hm, juist,” zei Zwart, „dan eh… bedankt.” Hij nam de fiets en ging naar de deur.

„En moeten wij nu alles afbreken?” vroeg Cor.

„Ik zal de verordening nog eens doorlezen,” zei Zwart gewichtig, „dan horen jullie er nog wel van.” Met deze raadselachtige woorden verliet hij de smederij.

„Wat bedoelt hij nu?” vroeg Louw, „mogen we nu wel of niet doorbouwen?”

„Doorbouwen!” zei Sietse, „dan had Zwart maar duidelijk moeten zeggen dat het niet mag!”

En aldus werd met algemene stemmen besloten om het bouwwerk te voltooien.

HOOFDSTUK V

Wat er gebeurde bij het Piratenkasteel

Die middag gingen ze dus weer vlijtig verder met timmeren. Louw had een raam van zijn vader gekregen en nadat de voorwand was dichtgespijkerd, hielden ze het raam ertegen en trokken er met potlood een lijn omheen. Dan zaagden ze drie centimeter binnen de lijnen een gat in het schot, plaatsten het raam erachter en spijkerden het rondom vast. Handige jongens.

Het dak, waarvoor de planken precies op maat bleken te zijn, werd erop gespijkerd en nu moest er nog een deur gemaakt worden. Dat karwei knapten Hielke en Cor op, terwijl de anderen het dak waterdicht maakten met asfaltpapier en verder de rest van het hout opruimden. Er bleef nog genoeg hout over voor een tafel die ze onder langs het raam spijkerden en voor een bank langs de achterwand. Het overige hout werd op een hoop gegooid en kon bijvoorbeeld later worden opgebrand. Daarvoor hadden ze nu geen tijd meer, want ze moesten naar huis. Het was al over zessen en met de afspraak dat ze de volgende dag allemaal iets mee zouden brengen voor het bereiden van een maaltijd, trokken ze huiswaarts.

Toen Hielke en Sietse met niet al te schone gezichten de kamen binnenkwamen, vroeg hun vader: „Zo, daar hebben we de bouwvakarbeiders. Hebben jullie het piratenkasteel al klaar?”

„Ha!” riep Hielke, „dat is een mooie naam voor ons kampeerhuis. Die zullen we er morgen opschilderen Sietse knikte instemmend, maar hij had meer belangstelling voor de broodtafel. Van dat harde werken hadden ze flinke honger gekregen.

Natuurlijk vertelden de jongens alles over hun bouwwerk en toen vroegen ze moeder om kookgerei.

„Tjonge,” zei Klinkhamer, „gaan jullie ons verlaten? Wonen jullie liever aan het meer? Wel moeder, geef ze dan maar van alles mee. We kunnen zulke grote eters best missen.”

Moeder lachte en beloofde dat zij een petroleumstel, een pan en een paar borden zou geven. Dat was al een goed begin, vond Hielke en toen de volgende morgen Louw met een koekenpan en Cor met een melkkoker kwamen aandragen, was de keukeninventaris al bijna compleet. Sietse haalde nog een paar bekers en kopjes en een emmer met drinkwater. Ook werden er boter, melk, koffie, suiker, zout, aardappelen en wortelen meegenomen. En nadat ieder voor een mes, lepel en vork had gezorgd, voeren ze met de Kameleon naar het Piratenkasteel.

Toen ze aanlegden zagen ze Kees vanaf de molen naderen. Hij droeg ook diverse spulletjes bij zich, maar wat het was konden de vrienden nog niet onderscheiden. Maar wel hoorden ze uit hun kampeerhuisje vreemde geluiden komen.

„Wat is dat?” vroeg Cor.

„Er is iemand binnen,” zei Louw.

„Kijk eens naar het raam!” riep Hielke.

Oo-oe-oe-brr-brr… Honk het vanuit de hut, terwijl voor het raam iets heen en weer bewoog met heel lange haren.

„Er zit een vreemd dier in,” zei Sietse.

„Hoe komt dat daar dan?” vroeg Hielke, „de deur is dicht.”

Oe-oe-oe-brr-brr… klonk het weer luid.

„Misschien is het een monster uit het meer, dat vannacht naar binnen is gekropen,” zei Cor.

„Dan is het zeker een monster met handen,” zei Louw. „Hoe kon het anders de deur openmaken?”

„Een aap kan toch ook wel een deurkruk omdraaien,” zei Cor.

„Dan is dit dus een wateraap,” lachte Hielke.

„Ik ga eens door het raam kijken,” zei Sietse kortbesloten.

Hij had nauwelijks een stap in de richting van de hut gedaan of er klonk zo’n hels kabaal daarbinnen, dat ze allen verstijfd van schrik bleven staan.

Er werd zo luid op de wanden gebonsd dat de hele hut ervan trilde. Tegelijkertijd bewoog het langharige ding zich heen en weer voor het raam.

„Ik geloof dat het de staart van dat beest is,” zei Louw.

„Als dat zo is,” zei Hielke, „is het een heel groot dier. We mogen wel voorzichtig zijn.”

„Laten we teruggaan en hulp halen,” stelde Cor voor. Dat vonden de anderen ook wel het beste en ze gingen weer aan boord. Sietse wilde de motor starten, toen er vanaf de dijk werd geroepen: „Hé, gaan jullie weg?”

Het was Kees, die gewapend met een ketel en een grote bus, juist de dijk afliep. Hij ging de hut langs en kwam bij de deur.

„Pas op, Kees!” riepen zijn vrienden verschrikt, toen ze zagen hoe hij de deur wilde openen.

Maar Kees had de deur reeds wijd opengetrokken en stond dan oog in oog met Gerben, die lachend in de opening verscheen en luid boe! riep. Naast Gerben werd de grote kop van het paard Bles zichtbaar en van dat onverwachte tweetal schrok Kees geweldig. Om het nog mooier te maken begon Gerben woest met zijn ogen te draaien en kwam dreigend een stap naar voren.

Daarbij stapte hij echter precies in de bus, die Kees op de grond had gezet en waarin witte verf zat.

De zwarte schoen van Gerben veranderde meteen in een witte.

„Verroest!” riep Gerben, „wat heb ik nu aan m n schoen hangen?” Hij wilde zijn voet terugtrekken, maar die zat klem en tot vermaak van de jongens probeerde hij tevergeefs los te komen.

„Hé!” riep Kees verontwaardigd, „pas op mijn verf!” „Wie zet er nu een open bus voor een deur!” riep

Gerben kwaad, „ik had mijn been wel kunnen breken!”

„Wat doe je ook in onze hut?” vroeg Sietse.

„Zodra ik mijn voet los heb, duw ik jou er met je hoofd in.”

„Misschien kom je er nooit meer uit,” lachte Cor.

„Dat zou je wel willen, hè?” zei Gerben, die zich eindelijk bevrijd had.

Daar stond hij nu op een witte en een zwarte schoen.

„Je begint al aardig op een echt spook te lijken, Gerben,” plaagde Hielke.

„Jullie zijn een stelletje flauwe bange jongetjes!” riep Gerben kwaad. „Kom Bles! We gaan.”

Het grote paard meetrekkend beklom Gerben de polderdijk en ging nog mopperend in de richting van de boerderij. Lachend zagen de jongens hoe hij onderweg de geverfde schoen in het gras trachtte schoon te vegen. Dat lukte zeker niet best, want zolang de jongens konden zien, zagen ze nog duidelijk een witte voet.

‚,’t Is gelukkig goed afgelopen,” zei Kees, „Gerben had de bus wel omver kunnen gooien. Maar er zit nog genoeg verf in om de hele hut ermee te schilderen.”

„Hoe kom je aan die verf?” vroeg Sietse.

„Van mijn vader gekregen,” zei Kees, „als wij alles mooi wit schilderen lijkt de hut wel tweemaal zo mooi en zal Zwart het niet laten afbreken, zegt mijn vader.”

„Als het maar geen waterverf is,” zei Louw, „want dan regent het er weer af.”

„Het is erg beste verf,” pochte Kees en hij streek met een kwast een plank vol. De vrienden konden zich toen overtuigen dat de verf wel goed was.

„Heb je nog een kwast?” vroeg Hielke.

„Ik heb er drie,” zei Kees, „twee grote en een kleine.”

„Geef mij dat kleintje maar,” zei Louw, „dan ga ik de randjes om het raam schilderen.”

Hielke, Kees en Louw begonnen de hut een mooi wit kleurtje te geven. Sietse en Cor brachten het keukengerei uit de boot in de hut. Ze vulden een ketel met water en zetten die op het petroleumstel. Daarvan moest straks koffie gezet worden.

Daar kwamen Cor en Sietse de schilders aflossen; alle wanden waren weldra keurig in de verf.

‚,’t Is net een kleine villa,” zei Cor.

„Het is een kasteel,” vond Hielke, „Het Piratenkasteel!”

„Dat is een prachtige naam,” riepen ze allen, „die zullen wij erop schilderen!”

„Mijn vader heeft het bedacht,” zei Hielke. „Als de voorwand droog is, kunnen we het met zwarte letters boven het raam zetten.”

„Wij hebben thuis wel zwarte verf,” zei Kees, „wie gaat er mee om het te halen?”

„Ik,” zei Sietse. „We gaan met de boot.”

Terwijl Kees en Sietse in de Kameleon naar „De Woudaap" voeren, gingen de anderen het overgebleven hout in stukjes hakken. Daarvan wilden zij een vuurtje stoken.

Louw begon van enige bakstenen een oventje te bouwen,

„Daar kunnen we best op koken,” zei hij.

Om dat te bewijzen legde hij wat hooi en enige houtjes in het oventje en stak het aan. De vlammen sloegen weldra boven het oventje uit en het vuurtje knetterde er lustig op los. Nauwelijks zette Louw er een pan met water op of de vlammen doofden omdat ze geen uitweg meer hadden.

„Je moet er een schoorsteen bij maken,” zei Cor.

„Welnee,” zei Hielke, „de stenen moeten niet tegen elkaar sluiten, maar kleine openingen hebben. Dan kan de rook aan alle kanten wegtrekken.”

„Je hebt gelijk,” zei Louw, „zo deed mijn vader het ook. Ik was het vergeten.”

Met een stuk hout duwden ze de hete stenen een weinig van elkaar en toen begon het vuur onder de pan weer goed te branden.

Sietse en Kees kwamen terug met een bus zwarte verf.

„Wat doen jullie?” vroeg Sietse verwonderd, „waarom stoken jullie een vuurtje, terwijl er in de hut een ketel met water op het petroleumstel staat te koken?”

„Verroest,” zei Cor, „dat was ik vergeten.”

De deur werd wijd opengezet om de overtollige waterdamp van de stoomblazende ketel eruit te laten trekken. Daarna gingen de kasteelheren koffiezetten.

Buiten doofde het vuurtje langzaam uit, maar Louw duwde nog gauw een paar aardappels in de gloeiende as.

Bij gebrek aan een koffiepot deed Sietse een eetlepel gemalen koffie in de melkkoker en goot er kokend water op. Daar voegde hij een hoeveelheid melk bij en zette dat brouwsel op het petroleumstel om te trekken. De koffiegeur vulde weldra het hele vertrek en dan werden de kopjes en bekers op de tafel gezet en kreeg ieder zijn koffie ingegoten,

„De piraten kunnen wat mij betreft gaan drinken,” zei Sietse.

„Welnee jó,” zei Hielke, „je hebt de suiker vergeten.”

„Neem mij niet kwalijk, kapitein,” zei Sietse en hij nam de zak met suiker, waarvan hij eerst even de inhoud proefde om er zeker van te zijn dat het geen zout was. Hij gaf ieder een eetlepel vol in het kopje, zodat de koffie overdadig zoet werd. Maar dat vonden ze juist lekker en met voorzichtige teugjes dronken ze het hete vocht op.

„Hè, hè,” zuchtte Cor, „ik zweet ervan.”

„Moet je niet meer?” vroeg Sietse.

„Graag,” zei Cor en hij zette zijn beker weer op de tafel. Sietse schonk de kopjes nogmaals vol en dan was de koffiekan leeg. Louw haalde de aardappelen uit het vuur. Op het omgekeerde deksel van de pan droeg hij ze als een kelner met een dienblad naar binnen. „Warme oliebollen! Wie moet er een traktatie bij de koffie!” riep hij luid.

„Wat zijn dat?” vroegen z’n vrienden argwanend naar de zwartgeblakerde ballen kijkend, „is dat modder?”

„Ja,” zei Louw lachend, „heerlijke modderballen! Kijk, ik ga er een opeten.” Hij pikte een zwarte bal aan een vork en verwijderde met een mesje de schil.

„Verroest,” zei Hielke, „het zijn aardappels.” En toen volgden ze weldra het voorbeeld van Louw, waarbij ze tot de ontdekking kwamen, dat zo’n gepofte aardappel met een beetje zout lekker smaakte.

„Heb je er nog een?” vroeg Kees, die de dikste aardappel in een ommezien achter zijn kiezen had gewerkt.

„Ze zijn op,” zei Louw, „maar als je een nieuw vuurtje stookt, kun je zoveel aardappelen poffen als je maar wilt.”

„Dat doe ik,” zei Kees.

„Nee Kees,” riep Sietse, „laten we daarmee wachten tot vanmiddag. Dan eten we gepofte in plaats van gekookte aardappelen.”

Dat vond Kees ook goed. Hielke had intussen ontdekt dat de verf op de voorwand reeds droog was en dus konden ze de naam erop gaan schilderen. Op voorstel van Cor schilderden ze om de beurt een letter. Daardoor werd het een mengelmoes van grote en kleine letters, maar dat stond artistiek, zei Cor. Zo prijkte weldra de naam „Piratenkasteel" boven het raam.

„Maar wij zijn geen echte piraten,” zei Louw, „dat moet veranderen. Ik ga mij een grote snor schilderen.” Hij ging naar het uitgedoofde vuur en nam er een stukje verkoold hout uit. Daarmee maakte hij een grote zwarte snor, welke in sierlijke krullen op zijn wangen eindigde. Ook tekende hij zich donkere strepen op het voorhoofd, zodat hij er vervaarlijk uitzag. Natuurlijk was dit het sein voor de anderen om zich ook met houtskool te beschilderen. Het gevolg was dat ze er uitzagen als landlopers, die zich in geen jaar hadden gewassen.

„Laat Gerben Witvoet nu maar komen!” riep Sietse en hij zwaaide woest met een stok, „misschien is hij dan bang voor ons, in plaats van wij voor hem!”

Toen begonnen ze te ravotten. Twee gingen het kasteel verdedigen, terwijl de andere drie het probeerden te veroveren. Toen de veroveraars tenslotte binnen waren gedrongen gingen ze allen vermoeid op de bank zitten rusten.

„Wat zullen we nu gaan doen?” vroeg Louw.

„We gaan vissen,” zei Cor, „wij moeten net als mensen, die in de wildernis leven, voor ons eten zorgen door te gaan jagen of te vissen.”

„Goed,” zei Sietse, „ik lust straks wel een gebakken visje,”

„Maar we hebben geen olie,” zei Hielke.

„Toch wel,” zei Louw, „ik heb een halfvolle fles meegenomen.”

„Dan gauw aan het vissen!” riep Kees en hij zocht een plaatsje aan de waterkant. Weldra zaten ze allemaal te vissen en het duurde niet lang of de eerste baars spartelde in het gras. Na ruim een uur hengelen hadden ze negen vissen gevangen. Toen begon Hielke te klagen dat hij trek in eten kreeg. Dat was geen wonder want de torenklok sloeg reeds twee uur.

„Verroest,” zei Louw, „is het al zo laat? Ik dacht ook al, wat krijg ik een hol gevoel in mijn maag.”

Ze rolden de snoeren op en gingen de vis schoonmaken. De koekenpan werd op het petroleumstel gezet en de olie kokend heet gemaakt. Daarna liet Sietse de vis een voor een in de pan glijden, waarbij de olie sissend opspatte. Gedurig wentelde Sietse de vis om totdat ze aan weerskanten knapperig bruin waren gebakken. Louw ging intussen een vuurtje stoken, waarin hij de aardappels pofte. Zo kreeg hij een pan vol onooglijke zwarte aardappels, welke evenwel heerlijk geurden. De jongens watertandden! Geweldig vonden ze het!

„Nu moeten we de wortels nog koken,” zei Kees.

„Welnee,” zei Hielke, „die eten we zo wel op.”

En toen kon de uitzonderlijke maaltijd beginnen! Ieder kreeg vis en aardappels op zijn bord en drie wortels ernaast. Voor een kasteel, al was het dan een piratenkasteel, was dit toch wel een vreemde maaltijd. Maar dat kon de jongens niet deren. Ze pelden de zwarte aardappelen netjes schoon en aten er smakelijk van. Ze hadden het zo druk met hun maaltijd dat ze niet zagen hoe een groot zeiljacht naast de Kameleon meerde. Verrast keken ze dan ook op toen er een mijnheer, vergezeld van een jongen, in de deuropening verscheen.

„Zijn jullie de bewoners van het Piratenkasteel?” vroeg de mijnheer lachend.

„Ja mijnheer,” zei Hielke, „het is nog maar net klaar. We hebben het zelf gebouwd.”

„Zo? En koken jullie hier je eigen potje?”

„Ja,” zei Kees, „van zelf gevangen vis en gepofte aardappelen.”

„Bah,” zei de jongen, die met afschuw naar de zwarte aardappelen keek, „dat zou ik niet lusten.”

„Het smaakt toch heel goed,” zei Cor, „wil je eens proeven?” Maar de jongen maakte een afwerend gebaar toen Cor hem een aardappel toestak.

„John heeft geen trek,” zei de mijnheer. „Toch hebben jullie nog niet zo n gekke manier van koken. Zo blijven de voornaamste vitaminen behouden. Dus jongelui, eet er maar flink van.”

De mijnheer ging terug naar het jacht, terwijl de jongen in de deuropening bleef kijken.

„Je mag wel binnenkomen,” zei Hielke en hij ruimde een plaatsje op de bank in.

De jongen kwam erbij zitten en Sietse vroeg hem hoe hij heette en waar hij vandaan kwam.

„Wij komen uit Groningen,” zei de jongen. „Ik heet John Sinnema.”

En dan het hij er trots op volgen: „Mijn vader is landbouwkundig ingenieur.”

„Komt je vader hier het meer onderzoeken om het dan in te polderen?” vroeg Cor.

„Dat kan niet,” zei Hielke, „dat meer moet het overtollige water uit de provincie verzamelen.”

„Mijn vader zegt dat de bodem van dit meer niet vruchtbaar genoeg is om er weide- of bouwland van te maken. Hij gaat af en toe duiken om de bodem te bekijken,” vertelde John.

„Jullie boot zat verleden week tussen de brug vast, is het niet?” vroeg Sietse.

„Ja. Toen hebben jullie ons geholpen,” zei John.

„Jullie hebben wel een mooie boot,” zei Cor en dan gingen ze naar buiten om het jacht te bekijken.

Uit de glanzend gelakte kajuit kwam ingenieur Sinnema. Hij was in badpak en droeg een duikerbril waaraan een slang zat, die naar een cilinder voerde, die op zijn rug bevestigd was.

„Dit is het apparaat waarmee m’n vader wel een half uur onder water kan blijven,” verklaarde John.

Mijnheer Sinnema het zich in het water zakken en verdween onder de oppervlakte. Mevrouw Sinnema zat vanaf het dek de verrichtingen van haar man te volgen. Een baan van luchtbellen gaf de route aan die de ingenieur onder water volgde.

„Als ik zo n apparaat had liep ik onder het hele meer door,” zei Sietse.

„Ja,” lachte Louw, „en dan pakte ik de mensen, die aan het zwemmen waren, stiekem bij de benen.”

„Maar als je midden in het meer was en het apparaat zou weigeren, kon je nooit meer naar de kant zwemmen, want dan was de afstand te groot,” oordeelde John. Intussen volgden ze allen de bellenbaan. Af en toe bleven de bellen even op dezelfde plaats opstijgen. Dan bekeek de ingenieur de bodem, waar soms dikke veldkeien lagen.

Gerben, die van de boerderij kwam, zag de luchtbellen ook opstijgen en nieuwsgierig ging hij de jongens vragen wat dat kon zijn. „Stijgt er aardgas omhoog?” vroeg hij.

„Wij weten het niet,” jokte Hielke ondeugend, „misschien is het wel een vreemd dier.”

„Dat bestaat niet,” zei Gerben, „maar het is best mogelijk dat het aardgas is. En dan zit er petroleum in de bodem. Wie weet komen er hier nog boortorens en worden de boeren schatrijk als er petroleum onder hun weiland is gevonden.”

„Kijk,” riep Sietse, „het komt hierheen! Het is vast een dier. Ik ga hier een beetje vandaan!"

„Als je me nou?” zei Gerben weifelend toen hij de bellenbaan recht op zich af zag komen.

„Ik ga op de dijk staan,” zei Sietse en gevolgd door alle jongens, die de grootste moeite hadden om hun vrolijkheid te verbergen, beklommen ze de dijk.

Gerben bleef nog even staan, maar toen het water in heftige beroering kwam, doordat ingenieur Sinnema naar de oppervlakte steeg, trok Gerben zich ook voor alle zekerheid tot halverwege de helling van de dijk terug. En dan rees mijnheer Sinnema uit het water op en klom aan wal…

„Hoera!” riepen de jongens, „daar hebben wij je fijn te pakken, Gerben.”

„Ga wég,” zei Gerben, „ik had het direct door. Maar ik wou jullie een plezier doen en daarom deed ik alsof ik bang was.”

„Schrok u van mij?” vroeg mijnheer Sinnema lachend.

„Welnee,” zei Gerben, „daar was helemaal geen reden voor. Ik had direct al begrepen dat die bellen niet van een vreemd dier waren. En een vis komt immers nooit uit zichzelf op het droge?”

„Maar een nijlpaard wel,” riep Cor, „en die kunnen ook lang onder water blijven.”

„We zijn hier niet in Egypte,” zei Gerben, „en het meer is niet de Nijl!”

„Heeft u nog iets bijzonders gezien, vader?” vroeg John.

„Nee jó. Er liggen wel wat veldkeien, maar dat is alles.”

„En heeft u geen vliegende vissen gezien?” vroeg Gerben.

„Ha! Vliegende vissen!” joelden de jongens, „die zijn hier toch niet?”

„O nee?” vroeg Gerben verontwaardigd, „dan hebben jullie nooit goed opgelet.”

„Ik zou die vliegende vissen wel eens willen zien,” zei mijnheer Sinnema lachend.

„Dat kan, mijnheer,” zei Gerben in volle ernst. „Als u mee wilt gaan, zal ik ze u wijzen.”

„Een ogenblikje,” zei mijnheer, „ik ga me even kleden.”

De jongens keken Gerben vragend aan. Ze begrepen er niets van. Zouden er dan wérkelijk zulke vissen zijn?”

„Je houdt ons natuurlijk voor de mal?” vroeg Hielke.

„Nee jongetje,” zei Gerben, „ik zie hier dagelijks vliegende vissen. Jullie hebben ze ook dikwijls kunnen zien, maar jullie letten nooit op. Daarvoor zijn jullie te grote slaapkoppen!”

„Waar zijn die vissen dan?” vroeg Sietse.

„Dat zullen jullie wel zien,” zei Gerben.

Ingenieur Sinnema kwam weer gekleed uit het jacht en vroeg of Gerben maar wilde zeggen waarheen ze moesten gaan om de vliegende vissen te bewonderen.

„Komt u maar mee,” zei Gerben en hij beklom de polderdijk. De jongens volgden nieuwsgierig. Gerben ging de kant uit van de boerderij. Daarbij tuurde hij telkens over het meer en natuurlijk deden de anderen het toen ook. Voor „De Woudaap", die in volle glorie met zijn wieken stond te zwaaien, had niemand aandacht.

En dan riep Gerben plotseling: „Ja! Kijk! Daar gaat er eentje en daar nog een!”

Allen keken in de richting waarheen Gerben wees.

„Ik zie alleen maar een meeuw met een visje tussen z’n snavel,” zei mijnheer Sinnema, „maar dat kun je toch geen vliegende vis noemen?”

„Wat is het dan?” vroeg Gerben, „die vis vliegt of-ie wil of niet!”

„Nee Gerben, de meeuw vliegt,” zei Hielke.

„Juist,” zei Gerben. „Als iemand in een vliegtuig zit, vliegt het vliegtuig. En toch zegt men: ik heb gevlogen.”

„Je hebt gelijk, Gerben,” zei mijnheer Sinnema lachend, „die vis vliegt met de meeuw. En wij zijn erin gevlogen. Hier heb je een sigaar.”

„Ik dank u zeer beleefd,” zei Gerben glunderend en hij stak vol welbehagen de heerlijke sigaar op.

„Wat zijn daar grote meeuwen bij,” zei John en hij wees naar een groep meeuwen die krijsend boven het stromende water bij „De Woudaap" vlogen.

„Die?” vroeg Gerben, „dat zijn nog maar baby’s, Toen ik op een torpedobootjager in Den Helder diende, zag ik daar dikwijls meeuwen, die wel vijfmaal zo groot waren. Als ze voorbij de patrijspoort vlogen was de hele kajuit verduisterd. En als wij een heel tarwebrood van vijf dagen oud, dat zo hard was als een stuk beton, door de patrijspoort wierpen, pakten de meeuwen het in de vlucht mee en heten het in één hap door hun keelgat glijden.”

Om dat verhaal werd natuurlijk hartelijk gelachen, maar Gerben deed alsof hij beledigd was omdat zij hem niet wilden geloven.

Ze gingen terug naar het zeiljacht, waar John aan zijn moeder vertelde hoe Gerben hen er had tussen genomen. En toen mevrouw Sinnema daar ook al om moest lachen, keek Gerben trots rond, totdat Hielke opmerkte: „Zeg Gerben, wat ruik jij toch vreemd?”

„Jij ruikt de houtskoolsnor onder je neus,” zei Gerben.

„Ha! Ik weet wat het is!” riep Louw, „kijk, hij heeft zijn schoen weer zwart geverfd!”

„Ai, ja!” riepen ze toen allemaal en vroegen wat boer Jellema zei, toen Gerben met één witte en één zwarte schoen op de boerderij kwam.

„Dat gaat jullie geen steek aan!” riep Gerben en dan had hij plotseling haast en verdween zo vlug mogelijk in de richting van het dorp, omdat de jongens aan mijnheer en mevrouw gingen vertellen wat er die morgen was voorgevallen.

Mijnheer Sinnema begon zijn boot klaar te maken om te vertrekken. Het zeil werd gehesen en nagewuifd door de jongens voer de familie Sinnema het meer op.

Voor onze piraten werd het nu ook tijd om naar huis te gaan. Ze ruimden eerst hun eetgerei op en voeren daarna met de Kameleon naar „De Woudaap", waar ze Kees afleverden en toen op volle snelheid naar het dorp. Bij de brug stonden veldwachter Zwart en de brugwachter verbaasd naar de beschilderde gezichten van de „piraten" te kijken.

„Zijn jullie niet goed?” vroeg de brugwachter spottend. „Tjonge, wat hebben jullie jezelf lelijk gemaakt.”

„Het mag hem niet hinderen!” riepen de jongens vrolijk.

„Hm,” zei Zwart, „zolang die apen daarginder aan de polderdijk gek doen, doen ze het niet in het dorp.”

„U heeft wel gelijk,” zei de brugwachter, „het was een heel goede gedachte van u, dat u dat bouwwerk van hen niet heeft laten afbreken.”

„Zo is het,” zei Zwart gewichtig. „Een dienaar van de wet behoort in allerlei zaken een goed doorzicht te hebben, nietwaar?”

Dat was de brugwachter wel met hem eens. Of Zwart wel zoveel doorzicht had, betwijfelde hij. Maar dat zei hij maar niet.

HOOFDSTUK VI

Een nieuwe vriend

Klinkhamer begon meteen te lachen toen zijn brave zoons met hun piratengezichten binnenkwamen.

„Moeder!” riep hij vrolijk, „kom eens gauw kijken! Er zijn hier twee sollicitanten voor een bad in de koelbak. Over een paar dagen zijn de heren niet meer te herkennen!”

Moeder schudde haar hoofd. „Gaan jullie je maar gauw wassen,” zei ze.

„Waarom?” vroeg Sietse, „het gaat er in bed wel af.”

„Ja zeker,” zei moeder, „je moest het eens proberen.”

„Ik zal ze maar even in de koelbak dompelen,” zei vader.

Maar dat vond moeder helemaal niet goed. Dan werden de jongens in plaats van schoon nog vuiler, want op het water in de bak dreef gewoonlijk een laagje olie en roet van het smidsvuur.

Hielke en Sietse moesten mee naar de keuken, waar ze zich grondig wasten onder de kraan. Maar toen kwam plotseling mevrouw Bleeker binnen. Ze was rood van kwaadheid en riep driftig: „Het is een schandael! Een groot schandael! Jullie zijn barbaarse jongens! Jullie doen altijd idiote dingen. Jullie kunnen nooit eens gewoon doen. Maar ik wil niet dat Cor nog langer met jullie speelt. Het is nu voorgoed afgelopen!”

Hielke en Sietse, beiden nog met een hoofd vol zeepschuim, keken haar stomverbaasd aan. Was buurvrouw helemaal van lotje getikt? Wat hadden zij nu weer verkeerd gedaan?

Klinkhamer, door moeder gevolgd, kwam haastig naar de keuken toen ze hoorden hoe mevrouw Bleeker tegen hun zoons tekeerging.

„Wat is er aan de hand, buurvrouw?” vroeg Klinkhamer. „Hebben de jongens weer kattenkwaad uitgehaald? Zal ik ze een pak slaag geven?”

„Ik ben me naer geschrokken, mijnheer Klinkhamer. Die rare jongens hadden zich zó toegetakeld met zwarte verf of iets dergelijks, dat ik, toen Cor binnenkwam, van schrik de melkkan uit mijn handen liet vallen bovenop de broodschaal. De kan viel stuk en de broodschaal kreeg ik over de tafel en de vloer. Het is om uit je vel te springen! Waarom moeten die kwajongens altijd zo gek doen? Waarom zijn ze altijd vuil? Cor wordt hier helemaal bedorven. En dat verkies ik niet langer. Hij mag voortaan niet meer met uw zoons spelen!”

„Kom kom, buurvrouw,” zei Klinkhamer gemoedelijk, „de jongens hebben vakantie en maken op een onschuldige manier plezier. En wat geeft het als zij daarbij een beetje vuil worden? Er is immers water en zeep genoeg?”

„Maar ik wil niet dat ze zich vuilmaken!” riep mevrouw Bleeker opgewonden, „en ik wens ook niet te schrikken als Cor thuiskomt!”

„Dan zal ik u in ’t vervolg wel even waarschuwen als Cor nadert,” stelde Klinkhamer voor en lachend liet hij erop volgen: „Ik geef dan wel even een seintje, door met de voorhamer een klap tegen de schutting te geven.”

Daar gaf mevrouw Bleeker geen antwoord op. Verontwaardigd draaide ze zich om en verliet met driftige passen die barbaarse familie Klinkhamer.

Hielke en Sietse schoten in de lach.

„Nee jongens,” zei moeder, „het is helemaal niet leuk, buurvrouw heeft gelijk. Jullie moeten nodig eens wat netter worden. Ze had zich wel een ongeluk kunnen schrikken.”

„Begin je ook al, moeder?” lachte de smid, „een goede smid is altijd vuil. Maar wat geeft dat? Als je je maar op tijd wast. En als Cor weer eens een beetje groezelig is, moet hij zich hier eerst even opknappen. Dan heeft zijn tante niets te klagen.”

„Maar Cor wordt nu misschien wel naar de stad teruggestuurd,” zei Hielke.

Gelukkig viel dat nogal mee, want de volgende morgen stond Cor reeds vroeg bij Klinkhamer aan de deur.

„Kom er maar in, Cor!” riep Klinkhamer, „de jongens zitten nog te eten!”

„Ha Cor!” begroetten Hielke en Sietse hem. „Mag je weer mee?”

„Ik hoop van wel,” zei Cor, „maar het is nog niet helemaal zeker. Ik wil nu gauw een nieuwe melkkan en een broodschaal voor tante kopen. Dan is zij misschien niet meer kwaad.”

„Goed zo, Cor,” zei Klinkhamer, „jij weet hoe het hoort. Je bent een heer!”

Cor vroeg of Hielke en Sietse even meegingen naar het dorp. Natuurlijk waren de gebroeders direct bereid en tien minuten later stonden ze in het winkeltje van Meindert, waar Cor precies eenzelfde melkkan zag staan als welke zijn tante gebroken had. De keus van een nieuwe broodschaal was moeilijker, maar tenslotte vonden ze er een, die veel op de gebroken schaal leek. Met deze inkopen gewapend toog het drietal terug naar het huis van de familie Bleeker.

Cor ging alleen naar binnen, terwijl Hielke en Sietse voor de smederij bleven wachten. Intussen kwam Louw ook opdagen. Hielke wilde hem juist vertellen wat Cor had beleefd, toen hun vriend glunderend terugkwam.

„Ik zie het al,” zei Sietse, „het is weer koek en ei.”

„Gelukkig wel,” zei Cor, „tante was helemaal verrast toen ik haar de kan en de schaal gaf. Ze zei dat ze mijn vakantie niet wilde bederven en dat ik maar moest gaan spelen zoals ik het graag wilde. Dus ga ik weer met jullie mee.”

„Dan gaan we meteen vertrekken,” zei Hielke en ze gingen naar het boothuis. Weldra voeren ze onder de brug door en koerste de Kameleon over het meer naar de polderdijk. Bij het Piratenkasteel zat Kees te wachten.

„Ha, die Kees!” riepen de vrienden toen de Kameleon aanlegde. Maar Kees legde een vinger op zijn lippen om hun te beduiden dat zij geen lawaai moesten maken. Daarbij wees hij achter zich naar het inwendige van de hut.

„Verroest,” zei Louw, „is er weer een spook?”

Nieuwsgierig holden ze naar de deur en keken naar binnen. Op de vloer lag een jongen te slapen.

„Wie is dat?” vroeg Cor.

„Sst,” fluisterde Kees, „hij slaapt. Ik ken hem niet.”

De jongen, die schamele kleren droeg en met zijn hoofd op een opgerold jasje rustte, sliep daar op de harde planken van de vloer, alsof hij in een heerlijk donzig bed lag.

„Hij is zeker erg moe,” fluisterde Cor, „anders zou hij niet zo vast slapen.”

„Misschien is hij helemaal uit de stad hierheen gelopen,” veronderstelde Hielke.

De jongen, die waarschijnlijk instinctmatig voelde dat er vijf paar ogen naar hem keken, draaide zich een paar maal om en werd toen plotseling wakker.

Verwonderd staarde hij de vrienden aan.

„Goeiemorgen,” zei Hielke lachend, „heb je de slaap uit? Je mag genist nog wat blijven liggen. Ons hotel is niet duur. Het kost niets.”

De jongen stamelde een paar onverstaanbare woorden en stond dan op.

„Wie ben jij?” vroeg Sietse.

„Geven jullie mij dan niet aan bij de politie?” vroeg de jongen wantrouwend.

„Heb jij dan wat op je kerfstok?” vroeg Cor.

„Welnee,” zei de jongen, „maar ik heb hier als een landloper liggen slapen en dat mag niet van de politie.”

„Ai,” zei Kees, „daar komt Zwart net aan.”

De jongen werd onrustig. „Zal ik er gauw vandoor gaan?” vroeg hij.

„Ben je mal?” zei Cor, „dan zou de politie je juist gaan achtervolgen. Je blijft gewoon bij ons zitten praten.”

Zwart kwam inderdaad naar het Piratenkasteel. In de deuropening bleef hij staan en keek vorsend naar binnen.

„Wie ben jij?” vroeg hij bars aan de jongen.

„Ik heet Harm van Swol, mijnheer,” antwoordde de jongen beleefd.

„Waar kom je vandaan?”

„Ik woon op de hei, mijnheer.”

„En wat kom je hier doen?”

Voordat de jongen daar antwoord op kon geven, zei Sietse: „Harm wilde zo graag eens varen, daarom is hij nu bij ons.”

„Hm,” bromde Zwart, „als hij maar niet blijft overnachten, want dat is verboden voor alleenstaande minderjarigen!”

„Nee mijnheer. Ik ga straks terug naar de hei,” zei Harm.

Zwart keek nog eens rond en toen hij niets kon ontdekken wat verboden was, fietste hij verder in de richting van „De Woudaap".

„Ben je van huis weggelopen, Harm?” vroeg Louw.

„Nee, ik was op zoek naar mijn oom Markus, de harmonicaspeler,” zei Harm, „ik wilde met hem mee; kon hem niet vinden.”

„Wat doet je vader?” vroeg Hielke.

„Mijn vader werkt bij een boer, maar ’s winters is hij altijd werkloos en daarom wil ik liever muzikant worden,”

„Hou’ jij veel van muziek?” vroeg Cor,

„Ik vind het wel leuk. Maar het liefst zou ik tuinman worden.”

„Tuinman?” vroeg Sietse verbaasd, „hoe bestaat het. Wat is daar nu aan?”

„Ik vind het prachtig als je een bol plant en er komt een mooie tulp of een hyacint op. Ik heb thuis een stukje hei omgespit en daarin heb ik al heel wat bloemen geplant. Oom Markus neemt altijd bollen en zaad voor me mee.”

„Waarom ga je de hei dan niet verder omspitten?” vroeg Hielke, „dan kun je een grote tuin aanleggen en er geld mee verdienen.”

„Was het maar waar,” zei Harm, „maar de hei is van een rijke vent uit de stad.”

„Ik ben nog nooit bij de hei geweest,” zei Sietse, „want daar kun je niet varen.”

„Dat heb je mis,” zei Harm, „er loopt een smalle vaart tot aan ons huis.”

„Dan kunnen wij je dus wel met de boot naar huis brengen?” vroeg Hielke.

„Nou, als jullie dat zouden willen doen,” zet Harm gretig, „zou ik het reuze vinden. Ik heb een paar blaren onder mijn voet, zie je.” Hij trok zijn sokken uit en toonde de jongens hoe de zolen van zijn voeten waren stukgelopen.

„Maar jó, daar moet je mee naar de dokter,” zei Hielke.

„Het wordt wel weer beter,” zei Harm en hij trok de sokken weer aan.

Louw haalde een paar boterhammen te voorschijn en vroeg: „Heb je al gegeten, Harm? Hier, neem dit maar!”

Harm bleek half verhongerd te zijn en gretig begon hij te smullen. Doordat de jongens nu allemaal hun boterhammen aanboden, kon Harm eten zoveel hij maar lustte.

„Wat smaakt dat lekker,” zei hij, „ik wou dat ik bij jullie kon blijven.”

„Je kunt wel bij mijn vader komen werken,” zei Sietse, „hij heeft een smederij en kan best hulp gebruiken.”

„Ik ben bang dat ik niet sterk genoeg ben voor dat vak,” zei Harm, „en ik moet voor de dokter zoveel mogelijk in de buitenlucht werken.”

Dat Harm niet erg sterk was konden de jongens wel zien. Hij was erg mager en daarom boden ze hem steeds meer boterhammen aan. Maar na de zevende kon Harm beslist niet meer op.

„Oeii,” zei hij lachend, „zoveel heb ik nog nooit gegeten. Maar het brood is ook heerlijk vers.”

„Eten jullie nooit vers brood?” vroeg Hielke.

„Moeder krijgt altijd oud brood voor de halve prijs,” zei Harm.

De jongens begrepen dat het bij hem thuis lang geen vetpot was, Dat zag je wel aan zijn armoedige kleren. Zijn jasje en broek waren maar al te dikwijls versteld en een regenjas bleek hij helemaal niet te bezitten.

„Maar jó,” merkte Cor op, „als jij met oom Markus door de provincie wilt trekken, moet je toch een jas bij je hebben? Anders word je drijfnat als het regent,”

„Tja‚” zei Harm lachend, „maar als je er geen een hebt, kun je ’m ook niet meenemen. Maar onder mijn armen regen ik toch niet nat.”

Daar moesten ze om lachen. Al had Harm het dan niet rijk, hij hield de moed er toch in.

„Dus je lust niet meer boterhammen?” vroeg Sietse, „dan gaan wij nu varen. Ik wil graag eens bij de hei kijken.”

„En ik wil wel graag eens varen,” zei Harm en hij volgde de jongens naar de Kameleon.

Louw, Kees en Harm gingen voorin zitten, Cor zocht een plaatsje op de motorkap en Hielke en Sietse zaten zoals gewoonlijk op het achterbankje. Hoewel de boot nu extra vol was, trok de motor zich daar niets van aan en stuwde met volle snelheid de Kameleon over het meer.

Harm zat verbaasd te kijken toen hij de wal zo snel zag verdwijnen.

„Dat had je niet gedacht, hè?” vroeg Cor lachend.

„Ja Harm. Dit is ’n raceboot. De beste uit heel de omtrek!”

„Het is geweldig,” zei Harm vol bewondering.

Sietse stuurde naar het eiland midden in het meer. Harm genoot zichtbaar van het tochtje. Als ze een zeilbootje passeerden, zwaaide hij uitbundig met zijn pet. Hij vond het dan ook jammer toen Sietse rond het eiland stuurde en naar het dorp voer.

„Ik zou nog best wat op het meer willen varen,” zei Harm.

„Maar jó,” zei Hielke, „het is nog ver naar de hei en we moeten op tijd terug zijn.”

Dat begreep Harm ook wel. „Enfin", zei hij, „ik kom nog wel eens terug en we zijn nog niet thuis.”

Ze bereikten weldra de brug en voeren dan door het dorp. Ze gingen voorbij de boterfabriek en nu kon Sietse weer op volle snelheid gaan varen.

„Wij komen straks in vaarwater waar we nog nooit geweest zijn,” zei Hielke.

Ze passeerden juist de ingang van de oude vaart, waar de jongens wel eens gingen vissen. Maar nu gingen ze steeds verder, totdat de walkanten hoger begonnen te worden.

„Het land ligt hier hoger,” merkte Cor op.

Op de ene wal was een smalle weg die vanuit de polder bleek te komen en zich langs de vaart voortzette.

„Kijk,” zei Harm, „langs die weg had ik moeten lopen. Vanaf jullie dorp gaat hij eerst door de polder en dan langs de vaart.” „Gaat deze vaart dwars door de hei?” vroeg Hielke.

„Nee, hij gaat erlangs. Maar er is straks een zijvaart en daar moeten wij dan in.”

Na enige tijd zagen ze een houten bruggetje op de weg.

„Is daar de zijvaart?” vroeg Sietse.

„Nee, dat is de turfvaart. Wij moeten de Zandvaart hebben, dat is bij de volgende brug,”

Onvermoeid bromde de motor van de Kameleon door en bracht de boot steeds verder van huis, ze bereikten weer een zijvaart, waar ze in moesten varen.

„Dit is de Zandvaart,” zei Harm, „en daar is de hei.”

De jongens zagen nu aan de linkerkant de grote paarse heide en aan de rechterkant weiland. Sietse liet de boot langzamer varen, want de vaart was smal en niet erg diep. Het zand van de bodem werd gemakkelijk door de schroef losgewoeld.

„Wat is die hei groot en mooi!” riepen ze allen.

„Als ze goed bloeit is ze nog veel mooier,” zei Harm. „Wat je nu ziet, is nog maar het begin.” En dan wees hij naar enige huisjes in de verte.

„Daar woon ik " zei hij.

Intussen naderden ze een heel grote boerderij.

„Daar woont zeker een rijke boer‚” zei Hielke. „Zo’n grote schuur staat er bij ons in de polder niet.”

„Daar woont boer Terpstra,” zei Harm. „Hij is de rijkste man hier in de buurt. Mijn vader werkt bij hem en misschien moet ik daar ook knecht worden. Maar liever niet, want de boer is erg gierig en je moet er heel veel doen voor een beetje geld.”

Bij de boerderij lagen enige pramen, de Kameleon kon nauwelijks passeren. Een grote norse man met een zwarte hoed op stond te kijken of de jongens zijn pramen niet beschadigden,

„Dat is de boer,” fluisterde Harm.

Sietse stuurde zonder ongelukken langs de pramen en dan ging het weer verder. De vaart werd steeds ondieper, totdat er ten slotte nauwelijks een meter water in stond. De Kameleon moest steeds langzamer varen; eindelijk kwamen ze bij het eindpunt van de vaart, waar vier kleine huisjes stonden.

„We zijn er!” riep Harm en wendde zich tot een van de vrouwen, die bij de vaart kwamen kijken. „Dag moeder.”

De Kameleon werd vastgemaakt en de vrienden gingen met Harm mee naar een van de huisjes waarnaast een tuintje was gelegen van ongeveer tien vierkante meter. Daarin bloeiden allerlei bloemen.

„Nou? Wat zeggen jullie daarvan?” vroeg Harm trots.

„Het zijn mooie bloemen,” zei Sietse, „maar de tuin moest veel groter zijn. Dan zou je er best geld mee kunnen verdienen.”

„Ja,” zei Harm, „als ik rijk was kocht ik een flink stuk van de hei. Maar dat zal ik wel nooit beleven,”

„Wat hebben jullie kleine huizen,” merkte Cor op.

„Mijn vader heeft het zelf gebouwd" zei Harm trots.

De jongens mochten het huis bekijken. De muren waren tot manshoogte opgetrokken en het dak bestond uit heideplaggen. Een paar kleine vensters lieten slechts weinig licht door. Achter een gordijn stonden een paar ledikanten, dat was de slaapkamer. Boven de tafel hing een petroleumlamp, want elektrisch licht was er niet. Verder stonden er een paar stoelen, een kleine en een grote kast en een kookkachel, die gestookt werd met turf. Deze turf staken de mannen zelf en het hele vertrek was van de geur doortrokken. In dit weinig comfortabele huis was Harm geboren. Hij was daar toch blijkbaar wel tevreden mee, want hij ging op een stoel zitten en zei lachend; „Hè hè, oost-west, thuis is het toch maar het best.”

Zijn moeder nodigde de jongens om ook een stoel te nemen. „Jullie kunnen wel een kopje koffie krijgen,” zei ze, „maar ik heb geen suiker.”

De vrienden bedankten beleefd, ze gingen liever met Harm de hei op. Harm toonde hun konijnenholen en vertelde welke dorpstorens er in de verte te zien waren. Er graasden ook enige geiten.

„Dat zijn onze koeien,” zei Harm.

Cor wilde de geiten strelen, maar moest vlug teruglopen, omdat de dieren dreigend op hem afkwamen. Gelukkig zaten ze aan touwen vast en kon Cor met de anderen meelachen om de malle sprongen die de geiten maakten.

De jongens gingen ieder een grote bos hei plukken om mee naar huis te nemen; daarna werd het tijd om weer aan boord te gaan. De Kameleon werd gedraaid en de motor gestart.

„Tot ziens, Harm!” riepen de vrienden, toen de boot begon te varen. Maar plotseling stopte Sietse de motor en ging weer aan wal.

„Ik ben wat vergeten,” zei hij.

Tot verwondering van de anderen trok Sietse zijn klompen uit en stopte ze vol met aarde. Met die volle klompen kwam hij op sokken terug aan boord.

„Wat mankeer je?” vroeg Hielke, „moet die grond mee naar huis?”

„Ja,” zei Sietse, „daar plant ik de hei in,”

„Dan moet je geen geplukte hei meenemen, maar hele struiken,” riep Harm vanaf de wal.

„Dat is niet nodig,” zei Sietse, „ik zet de hei er ondersteboven in en dan zul je wel zien wat ervan komt.”

„Hij doet altijd zo mal, Harm,” zei Hielke verontschuldigend.

Harm lachte en bleef de Kameleon net zolang nakijken tot ze uit het gezicht verdwenen was. De vrienden zaten intussen te praten over hetgeen ze gezien hadden.

„Wat hebben die mensen het arm,” zei Cor, „ons Piratenkasteel is nog mooier dan hun hutten.”

„Waarom blijven die mensen daar wonen?” vroeg Louw. „Wij zijn toch ook uit onze woonschuit getrokken om in een goed huis te gaan wonen?”

„Ik denk dat zij graag op de hei willen blijven,” zei Hielke, „ze wonen daar reuzevrij,”

„Het lijkt net alsof ze altijd aan het kamperen zijn,” vond Kees.

Kamperen is een leuke bezigheid, maar toch zou geen van de vrienden met Harm willen ruilen.

De Kameleon was spoedig terug in de hoofdvaart en stevende nu weer met grote snelheid naar het dorp. Tegen twaalven bereikten zij de boterfabriek, waar Louw voor de deur van zijn huis aan wal werd gezet. Vervolgens ging de Kameleon door naar het meer en koerste naar „De Woudaap", waar Kees aan wal ging. Klokslag twaalf waren ook Hielke, Sietse en Cor thuis.

Moeder Klinkhamer, die een handdoek aan ’t ophangen was, keek verwonderd op toen Sietse op sokken naar huis kwam, met in iedere hand een klomp vol aarde.

„Wat mankeert jou, Sietse?” vroeg ze verwijtend.

„Ik heb heidegrond meegenomen, moeder. Die wil ik graag bewaren. Heeft u een bus waar ik het in kan doen?”

Moeder schudde haar hoofd. Die jongens bedachten nu letterlijk iedere dag iets anders. Enfin, ze zou wel eens kijken of er ergens nog een leeg doosje was. Hielke kwam haar verrassen met een groot boeket heide, dat in een vaas op de schoorsteenmantel een plaats kreeg.

Klinkhamer kwam binnen om te eten. „Wat is dat?” vroeg hij, „zijn jullie naar de hei geweest?”

„Ja vader,” zei Hielke, „en wij hebben plaggenhutten gezien.”

„Zijn die er dan nu nog?” vroeg moeder, „maar er wonen toch geen mensen in, hè?”

„Jawel moeder. Wij hebben Harm van Swol naar huis gebracht en zijn ouders woonden in een huisje dat bedekt was met plaggen. Een échte plaggenhut, hoor!”

En dan vertelden ze hoe zij die morgen met Harm hadden kennisgemaakt en dat ze toen met hem naar de heide waren gegaan.

„Dat zijn dan wel arme mensen die daar wonen,” merkte Klinkhamer op.

„Maar vader,” zei Sietse, „als wij naar de burgemeester gaan, kan die het dan niet veranderen?”

„Aha, hebben mijn zoons weer iets ontdekt wat veranderd moet worden? Het spijt me, Sietse, onze burgemeester kan daar niets aan doen, want de heide ligt in een andere gemeente. Ik geloof dat het voor die mensen het verstandigst zou zijn als zij daarvandaan trokken. Heidegrond is een schrale grond en geeft een schraal bestaan.”

„En toch geloof ik dat die mensen wel geholpen kunnen worden,” zei Sietse.

Klinkhamer antwoordde dat Sietse het dan maar moest proberen, want wie zijn medemens helpt is waard dat hij leeft.

„Maar veel kans geef ik je niet,” waarschuwde de smid zijn voortvarende spruit.

HOOFDSTUK VII

Harm moet hard werken

Sietse deed de meegebrachte heidegrond in een blikken bus, die hij meenam in de Kameleon. Hij en Hielke bleven wachten totdat Louw en Cor ook kwamen en samen voeren ze weer naar hun Piratenkasteel. Daar kwam Kees ook weldra en toen deed Hielke het voorstel om iets te bedenken waarmee ze Harm konden helpen.

„Laten we bij een bloemist in de stad vragen of Harm daar knecht kan worden,” stelde Cor voor.

„Hij zal niet graag in de stad willen wonen,” zei Hielke.

„Wij moeten Harm eerst gaan vragen of hij weet hoe we hem kunnen helpen,” zei Kees.

„Dat vind ik ook het beste,” zei Louw.

„Wij weten al dat Harm graag tuinman wil worden,” herinnerde Sietse, „hij moet dus een grote tuin hebben.”

„Ja!” riep Hielke, „nu weet ik het. Wij moeten een stuk van de hei kopen.”

„Maar dat zal veel geld kosten,” zei Cor.

„Welnee,” zei Hielke, „heidegrond is niet duur. Het is schrale grond, zegt vader, maarre… daarom hebben de mensen er meestal een schraal bestaan.”

„We moeten de grond eerst laten onderzoeken,” zei Sietse.

„Hal" riep Louw, „nu weet ik, waarom jij je klompen vol stopte. Je wilt natuurlijk aan ingenieur Sinnema vragen of hij dat wil doen.”

„Goed geraden,” zei Sietse, „en dus stel ik voor om het zeiljacht Jonathan op te zoeken. Wie gaat er mee?”

Natuurlijk gingen ze allemaal mee, een volle Kameleon koerste het meer op. Eerst gingen ze langs de kanten, maar daar lag het jacht van de ingenieur niet. Vervolgens keken ze bij de verschillende eilandjes en bij het paviljoen, doch er was geen spoor van de boot te ontdekken.

„Ze zijn vast naar een ander meer gegaan,” zei Kees.

„Dan moeten ze ginds door het kanaal gevaren zijn,” zei Sietse en hij stuurde er meteen op af.

Bij de ingang van het kanaal zat een man in een bootje te vissen. Sietse stopte de motor en riep: „Mijnheer! Weet u ook of de Jonathan uit Groningen hier voorbij gevaren is?”

„Jonathan? Is dat een zeiljacht? Ik geloof dat het hier een uur geleden voorbijkwam.”

„Wel bedankt, mijnheer!” riepen de jongens. Sietse gaf weer vol gas en spoedig naderden ze een dorp. Daar vonden zij de Jonathan in een haventje bij een restaurant. Sietse stuurde de Kameleon ernaast, maar er bleek niemand aan boord te zijn.

De baas van het restaurant kwam vragen wat de jongens wilden.

„Wij zoeken ingenieur Sinnema,” zei Cor.

„De familie Sinnema is juist met de auto vertrokken. Ze komen volgende week pas terug,” was het antwoord.

„Dat is pech,” zei Sietse, „dan moeten we maar geduld hebben tot de ingenieur terugkomt.”

Ze zwaaiden de Kameleon, toen er een jongen over het plankier van het steigertje kwam hollen.

„Daar heb je John,” riep Kees.

„Hallo!” riep John en hij klom vlug op het jacht en verdween in de kajuit. Een moment later kwam hij alweer te voorschijn met een jasje onder zijn arm geklemd, Sietse had intussen weer aangelegd en was op de steiger geklommen met de blikken bus bij zich.

„Kijk John,” zei hij, „wil je deze bus met aarde aan je vader laten zien? Het is heidegrond. Wij willen graag weten of er bloemen en zo op verbouwd kunnen worden. Doe je het?”

„Welja, geef maar mee,” zei John lachend, „ik heb haast. Vader moest speciaal voor mij terugrijden omdat ik mijn jas had vergeten. Tot ziens hoor!”

Met de bus in zijn ene hand en in de andere het jasje, holde John weg en verdween. De vrienden hoorden een auto starten en begrepen dat de familie Sinnema opnieuw vertrokken was.

„We mogen niet mopperen,” zei Louw, „nu weten we misschien volgende week al of de heide vruchtbaar is of niet.”

De schippers voeren het dorp uit en gingen met een kalm gangetje over het meer. Bij de polderdijk zagen ze Gerben. Hij was druk bezig met het keren van het hooi. Sietse stuurde de Kameleon erheen. Maar Gerben zag hen niet naderen, want hij keek de andere kant uit, waar twee mannen bij zijn jasje stonden, dat Gerben daar op de grond had gelegd.

Wat moesten die mannen daar? Nee maar! Zag Gerben dat goed? Had een van die kerels zijn jasje aangetrokken? Wel verdraaid ja! Nu zag hij het duidelijk. De mannen, die nu ook bemerkten hoe Gerben naar hen keek, wandelden meteen verder. Woedend wierp Gerben zijn gereedschap neer en begon de achtervolging.

„Hé daar! Lelijke dieven! Hier dat jasje!”

De jongens, die juist aanlegden, keken Gerben verbaasd na. „Gerben zit die twee mannen achterna,” zei Kees. „Ze hebben iets meegenomen.”

Ze sprongen vlug op de wal en holden achter Gerben aan. Bijna gelijk met hem haalden ze de twee mannen in.

Gerben ging vlak voor hen staan en riep dreigend: „En nu geen stap verder of eerst mijn jasje terug,”

De mannen lachten spottend. „Wat denk je wel?” vroegen ze, „dat er in de hele wereld maar één zo’n jasje is? Wij hebben dat van jou wel zien liggen. Maar het was ons niet de moeite waard om het mee te nemen. Ga maar kijken. Het ligt er nog.”

„Ja zeker,” zei Gerben, „en dan gaan jullie er gauw vandoor hè? Maar daar trap ik niet in. Ik blijf bij jullie totdat de veldwachter komt. Zeg jongens, halen jullie Zwart even?”

„Ik zal eerst even kijken of je jasje er nog ligt, Gerben,” zei Cor en bolde terug naar de plaats waar de mannen hadden stilgestaan. En warempel, daar lag het jasje nog. Cor hield het omhoog om het Gerben te tonen.

„Zie je nu wel?” riepen de mannen, „jij beschuldigt ons wel van diefstal, maar dat raakt kant noch wal.”

„Neem me niet kwalijk,” zei Gerben beschaamd, „ik heb me vergist omdat uw jasje precies zo is als het mijne.”

„Dat hadden we al begrepen‚” zeiden de mannen, „maar wees in ’t vervolg wat voorzichtiger met het verdenken van je medemens, want anders gaan wij naar de politie om beklag in te dienen!”

„Het spijt me, heren,” zei Gerben, „het zal niet meer gebeuren.”

De mannen wandelden rustig verder en Gerben ging terug naar zijn veldje met hooi.

„Dat was ’n rare vergissing, Gerben,” zei Hielke lachend.

„Hm,” bromde Gerben, „en toch vond ik die twee maar een paar vreemde snuiters. Ik zou ze niet graag mijn portemonnee lenen.”

De jongens gingen Gerben helpen en stoeiden daarbij in het hooi, zodat het hen overal uit de kleren stak, maar voordat ze naar huis gingen klopten ze elkaar weer schoon. Vooral Cor werd zorgvuldig van alle hooi gezuiverd, want anders was zijn tante weer kwaad.

Die avond kwam Gerben nog even bij de Klinkhamers aanwippen.

„Goeienavond!” riep hij luidruchtig en zich dan tot Hielke en Sietse wendend, zei hij: „Zeg jongens, weten jullie nog van die kerels van vanmiddag? Nou! Ze hebben mij tóch bestolen. Ik zei al dat ik ze niet vertrouwde. En nu ben ik mijn sigarettenaansteker kwijt en mijn doos met tabak. Zulke gemene boeven om een werkman te bestelen.

Als ik ze ooit te pakken krijg, zal ik ze binnenstebuiten keren. Ik draai ze vierkant driedubbel. Ik vouw ze in de harmonicaplooi! Ik maak brandhout van zei Ik zal…”

„Nou nou,” zei Klinkhamer, „bedaar een beetje! Je lijkt wel van de kook. Wat is er gebeurd?”

Gerben, die intussen de fietspomp had genomen en zijn voorband wat meer lucht begon te geven, vertelde opgewonden wat hem was overkomen. Daarbij pompte hij zo verwoed, dat plotseling de band met een knal kapot sprong.

Gerben schrok ervan. En dan tierde hij: „Ook dat nog! En dat allemaal door die schavotschrobbers!”

„Door,wie?” vroeg Klinkhamer.

„Schavotschrobbers!” riep Gerben en driftig liep hij de deur uit naar huis. Zijn fiets moest maar door de jongens gerepareerd worden.

„Wat zijn schavotschrobbers?” vroeg Hielke nog lachend.

„Dat is weer een bedenksel van Gerben,” zei Klinkhamer.

De volgende morgen kwam veldwachter Zwart in de smederij en vroeg of hij de jongens kon spreken.

„Wel zeker,” zei Klinkhamer en riep luid: „Hielke en Sietse! Aantreden!”

De jongens kwamen verwonderd naar de werkplaats.

„Mijnheer Zwart wil jullie spreken,” zei Klinkhamer.

„Zeg jongens,” zei Zwart, „hebben jullie gisteren de twee mannen gezien, die een sigarettenaansteker en tabak van Gerben hebben gestolen?”

„Ja,” zei Sietse, „wij waren erbij toen Gerben die mannen aanhield, omdat hij dacht dat ze zijn jasje hadden meegenomen.”

„Maar,” zei Hielke, „wij hebben niet gezien dat zij die aansteker en de tabak meenamen.”

„Hm,” kuchte Zwart gewichtig, „dat was nu juist het kardinale punt! Gerben beweerde dat jullie het ook hadden gezien. Maar enfin, Gerben fantaseert wel meer. Hoe zagen de mannen eruit?”

„De ene was donker en droeg een pet met een glimmende klep,” zei Hielke, „en de andere was nogal dik en niet zo groot.”

„Juist, dat klopt,” zei Zwart, „ik heb ze gistermiddag de kant van de heide op zien gaan. Maar toen wist ik nog niet dat zij Gerben hadden bestolen. Als zij zich weer in onze gemeente wagen, zijn ze erbij. Jongens, jullie worden bedankt voor de inlichtingen.”

Zwart verliet de werkplaats en fietste naar het meer.

„Die Gerben toch,” zei Klinkhamer lachend, „hij had dus verteld dat jullie de diefstal hadden zien plegen. En misschien heeft hij zijn aansteker gewoon verloren.”

„Ja,” zei Sietse, „wie weet ligt de aansteker daar nog aan de polderdijk. Zullen wij daar eens gaan zoeken?” Hielke vond het best en ze namen Louw en Cor mee op onderzoek. Ze stapten dus weer in de Kameleon en voeren eerst naar „De Woudaap" waar ze Kees afhaalden. Daarna gingen ze naar de polderdijk waar het hooi nu op hopen stond. Hielke had intussen aan de anderen verteld dat Gerben de vermissing van zijn rookartikelen bij de politie had aangegeven.

„En om te kijken of Gerben zich niet vergist heeft, gaan wij nu langs de dijk zoeken of er niets tussen het gras ligt,” zei Hielke.

„Wat zou Gerben op zijn neus kijken als wij de aansteker vonden,” lachte Cor.

„Reken maar,” zei Hielke, „Gerben vertelde gisteravond dat hij het zeker wist dat die twee mannen dieven waren. Het zijn schavotschrobbers, zei hij.”

Om die gekke naam moesten ze allemaal lachen. Sietse stuurde naar de wal en toen kon het zoeken beginnen. Ze kropen op handen en voeten naast elkaar door het gras, maar na een uur vlijtig speuren hadden ze nog niets gevonden. „Ik geef het op,” zei Cor, „mijn knieën zijn bijna doorgesleten van het kruipen.”

„Ik schei er ook mee uit,” zei Louw, „er ligt hier niets.”

„Dan gaan we naar de hei en vragen we aan Harm of hij die twee mannen kent,” zei Sietse.

„Welja,” zei Hielke, „laten we Harm even opzoeken en kijken wat hij doet.”

Dat vonden ze allemaal best en dus tufte de Kameleon terug naar het dorp en dan verder naar de Zandvaart. Ze passeerden de grote boerderij van Terpstra en zagen alweer de hutten toen iemand hen riep.

„Daar is Harm!” riep Kees. Harm stond in een weiland te werken. Sietse legde aan en ze liepen naar hun nieuwe vriend, die daar bij een sloot druk bezig was.

„Ha Harm,” begroetten de jongens hem.

„Moet jij de sloot uithalen?” vroeg Hielke verbaasd, toen hij zag hoe Harm met een lange hark planten en slijk op de wal trok.

„Ik ben benoemd tot slootuithaler‚” zei Harm lachend, „dat is een belangrijk baantje. Boer Terpstra komt om ’t half uur even kijken of ik het wel goed doe. Dan gaat hij met grote stappen meten hoeveel ik gedaan heb en als het dan een halve meter minder is, zegt hij dat ik een luiaard ben en dreigt met minder loon. En ik krijg maar vijf gulden per week.”

„Maar vindt je vader dit dan wel goed?” vroeg Cor, „het is toch veel te zwaar werk.”

„Mijn vader zegt dat ik maar kalm aan moet doen, maar dan scheldt de boer mij uit. Zo zit ik dus tussen twee vuren en kan ik lekker warm worden. Kijk, ik zweet ook al.”

„Het is prettig werken zo,” zei Louw, „ik zou het geen uur volhouden.”

„Laat mij het eens proberen, Louw,” vroeg Hielke en hij nam de haak en begon te trekken. Maar dat viel hem niet mee.

„Je doet het verkeerd,” zei Harm, „je moet niet meteen zo ver in de sloot beginnen, dan wordt de hap te groot. Het is veel gemakkelijker als je telkens een stukje verder gaat.”

Hielke deed zoals Harm hem uitlegde en toen ging het wel beter, maar het was toch zwaar werk. „Weet je wat je hiervan krijgt?” zei Hielke, „een bochel als een turfbak.”

Natuurlijk wilden ze het allemaal eens proberen en door om de beurt te trekken, hielpen ze Harm een flink stuk van de sloot schoonmaken.

„Jullie mogen mij wel alle dagen komen helpen,” zei Harm lachend, „het werk gaat dan vlugger en ik heb meteen gezelschap.”

„En je hebt ieder half uur gezelschap van de boer,” zei Kees plagend.

„Als de boer alle dagen zo vervelend is loop ik toch weg,” zei Harm. „Trouwens, als oom Markus terugkomt vraag ik of ik met hem mee mag.”

„Hé daar!” klonk plotseling de stem van de boer, die zonder dat de jongens hem hadden gezien, was komen opdagen, „wat heeft dat te betekenen? De tijd een beetje verlummelen? Hier moet gewerkt worden of anders vlieg je eruit.”

„Er is alweer een extra groot stuk klaar,” zei Harm.

„Dat zie ik,” zei de boer nors, „en dat is een bewijs dat jij in het begin te langzaam hebt gewerkt.”

„Dat is niet waar!” riep Harm, „ik heb genoeg gedaan, maar bij dit laatste stuk hebben de jongens mij geholpen!”

„Hebben deze jongens jou geholpen? Ze mogen hier niet eens komen. Het is hier verboden terrein. Als jullie niet ogenblikkelijk ophoepelen, sluit ik jullie in de schuur en laat ik de politie roepen. Vooruit! Ophoepelen! En vlug!”

De boer keek zo dreigend dat de vrienden het beter vonden om gauw te verdwijnen. Ze gingen naar de Kameleon terug en zagen dan hoe de boer een eind verder langs de sloot liep en Harm beduidde dat hij in het volgende half uur tot daar de sloot schoon moest maken.

Harm haalde zijn schouders op en ging rustig verder. Nu kwam de boer in de richting van de Kameleon en de jongens besloten om nu maar weg te gaan. Ze riepen „tot ziens" aan Harm en voeren terug naar huis.

„Ik kan best begrijpen waarom Harm niet bij die boer wil blijven werken,” zei Kees.

„Nou, ik hield het geen dag vol,” zei Cor.

„Harm blijft daar ook niet,” zei Hielke, „hij wacht tot Markus terug is en dan wordt hij muzikant.”

„Hij kan niet eens muziek maken,” zei Sietse, „en Markus is al oud. Dus moet hij op den duur toch weer ander werk hebben.”

Nee, de toekomst zag er voor Harm nog lang niet rooskleurig uit. Ofschoon hij veel van bloemen hield, lag zijn levenspad er zeker niet mee bezaaid. Maar als zijn vrienden hem konden helpen, zouden zij dat heel graag doen. Daar kon Harm op rekenen!

HOOFDSTUK VIII

De verstoorde bruiloft

’s Middags gingen de jongens weer naar hun Piratenkasteel. Daar ontdekte Cor een sigarettenaansteker en een leeg tabaksdoosje die netjes naast elkaar op de tafel lagen.

„Nu moeten jullie hier eens kijken,” riep hij, „daar liggen die spullen van Gerben.”

„Verroest ja,” zei Sietse, „hij heeft hier natuurlijk zitten roken en het toen vergeten mee te nemen.”

„Dat is een mooie grap,” riep Louw, „dus hebben wij voor niets op handen en voeten door het gras gekropen.”

„En wat zal Zwart wel zeggen als er van een diefstal helemaal niets waar is,” riep Kees gnuivend.

„Gerben heeft ons allemaal te pakken gehad,” zei Hielke., „wij moesten hem er nu ook eens tussen nemen.”

„Zullen wij er een mooi pakje van maken?” vroeg Louw.

„Ja,” riep Kees, „en dan doen we er een kikker bij, zodat Gerben zich een aap schrikt.”

„Dat is niet leuk,” zei Sietse, „we kunnen er beter een geheimzinnig briefje bij schrijven. Laten we naar huis gaan en dan alles netjes inpakken.”

Zich er al bij voorbaat op verheugend hoe ze Gerben erin zouden laten lopen, gingen ze terug naar de smederij. Daar toonden ze hun vondst aan vader en vertelden wat zij daarmee van plan waren. Klinkhamer vond het best en gaf hun een doos en pakpapier waarvan de jongens een prachtig pakje konden maken. De aansteker en de tabaksdoos werden eerst in papier gewikkeld en dan in het doosje gelegd. Daarbij moest nu een brief geschreven worden. Op een hoekje van de werkbank,waar Klinkhamer geen last van hen had, gingen ze overleggen wat er in de brief moest staan. Tenslotte werden ze het eens over de volgende inhoud:

Beste Gerben,

Hierbij zenden wij de aansteker en de tabaksdoos terug.

Ze zijn beide leeg, dus hadden wij er niets meer aan.

Hartelijke groeten van de

Schavotschrobbers.

Cor schreef dit heel netjes op een groot vel papier dat in een enveloppe werd gestoken. Deze brief werd bij de rookartikelen in het doosje gelegd en dan werd alles netjes in papier verpakt. Op aanwijzing van de smid werd er een etiket op geplakt met het adres van Gerben. Een paar oude postzegels werden naast het adres geplakt zodat het leek alsof net pakket zo uit het postkantoor kwam.

Klinkhamer knikte goedkeurend. „Gerben zal heus niet zien dat het namaak is‚” zei hij, „maar als hij het gaat uitpakken, zorgt er dan wel voor dat jullie op ’n veilige afstand blijven. Zodra Gerben ontdekt hoe jullie hem bij de neus hebben genomen, zal hij jullie als een leeuw achtervolgen.”

Klinkhamer was nauwelijks uitgesproken of er kwam Iemand op een fiets de werkplaats binnenrijden. Het was Gerben.

Luid bellend reed hij rond de smidse, langs de slijpsteen, rond het aambeeld en langs de boormachine totdat hij naast de werkbank afstapte.

Klinkhamer en de jongens hadden verbaasd toegekeken, maar dan zei Klinkhamer verontwaardigd: „Zeg eens, vriend! Die grappen moet je niet weer uithalen! Mijn werkplaats is geen racebaan. In het vervolg stap je n deur af en anders blijf je maar buiten.”

„Het komt in orde, excellentie,” zei Gerben vrolijk.

„En wat kom je hier doen?” wilde de smid weten.

„Mijn stuur is lek,” zei Gerben, „ik wou even de fietspomp lenen.” En hij begon de achterband bij te pompen.

De jongens, die er lachend bij stonden te kijken, vonden dat het nu het goede moment was om Gerben het pakket te overhandigen.

„Ik zal het hem geven,” fluisterde Sietse, „gaan jullie alvast naar de deur. Als Gerben kwaad wordt maak dan dat je wegkomt.”

En terwijl de anderen bij de achterdeur gingen staan, reikte Sietse aan Gerben het pakje over.

„Alstublieft Gerben,” zei hij, „dit is hier afgegeven door de chauffeur van de bus.”

„Verroest,” zei Gerben, toen hij het adres las, „dat is voor mij.”

„Ja,” zei Klinkhamer, „het is jouw adres. Krijg je wel vaker van die pakjes?”

„Welnee,” riep Gerben opgewonden, „ik krijg nooit een pakje. Ik snap beslist niet van wie het is. En het is nog wel per post verstuurd. Wat kan daar nu inzitten?”

„Misschien een reclameartikel,” zei de smid. „Ik krijg ook wel pakjes met zakboekjes en zo.”

Gerben begon de touwtjes los te peuteren en tot groot vermaak van de jongens had hij de wildste fantasieën over wat erin kon zitten.

„Misschien stuurt een notaris mij hierbij een erfenis van een vergeten oom,” zei hij, „of er zit een pak bankbiljetten in, want ik heb laatst een puzzel opgelost en ingezonden naar de krant. Of het is een doos sigaren van de een of andere vriend.”

Gerben had intussen het papier los gewikkeld en opende het doosje. „Hé!” riep hij, „daar ligt een brief. Eerst maar even lezen.”

Terwijl Gerben de enveloppe openmaakte, ging Sietse ook naar de deur, waar de andere jongens lachend stonden te wachten. Hoe zou dit aflopen? En dan las

Gerben met stijgende verbazing:

Beste Gerben,

Hierbij zenden wij de aansteker en de tabaksdoos terug.

Ze zijn beide leeg, dus hadden wij er niets meer aan.

Hartelijke groeten van de

Schavotschrobbers.

„De schavotschrobbers?” herhaalde Gerben verbaasd. „Wie zijn dat? O ja! Verroest, dat waren die kerels die toen bij mijn jasje stonden. Dus ik had toch wel gelijk, toen ik hen van de diefstal verdacht. Maarre… hoe wisten zij mijn adres?”

„Dat hebben ze natuurlijk aan iemand uit het dorp gevraagd,” zei Klinkhamer, terwijl hij olijk knipoogde tegen de jongens, die alle moeite hadden om niet te lachen.

Gerben, die er blijkbaar niets van begreep, pakte vervolgens de aansteker en de doos uit en riep verheugd: „Hoera, nu heb ik het toch terug! Dat valt mij honderd procent mee.”

„Weet je wat ik niet begrijp?” zei Klinkhamer, „dat die mannen zich de schavotschrobbers noemen. Of heb jij hun dat nageroepen?”

„Welnee,” zei Gerben. „Ik heb hun niets nageroepen. Maar nu u het zegt, het is inderdaad vreemd. Hoe wisten zij dat ik ze daarvoor uitschold?”

En dan keek Gerben plotseling argwanend om zich heen, totdat hij de vrolijke gezichten van de jongens bij de deur ontdekte. ,Verroest! Hadden jullie dat mooie pakje gemaakt?” riep hij. Een moment stond hij in tweestrijd of hij kwaad zou worden of niet, maar dan zei Klinkhamer:

„Gerben, je mag de jongens wel bedanken dat zij jouw spullen zo netjes teruggebracht hebben.”

„Dat is zo,” zei Gerben, „wel bedankt, jongens. Kom maar hier. Ik zal jullie niet opeten. En vertel eens waar jullie het gevonden hebben.”

„Alles lag netjes op tafel in onze kampeerhut,” zei Cor.

„In jullie hut?” vroeg Gerben verbaasd. „Hoe bestaat ’t.”

„Wel,” zei Sietse, „jij hebt daar natuurlijk zitten roken en toen vergeten je spullen mee te nemen.”

„Ik ben helemaal niet in jullie hut geweest,” zei Gerben, „maar ik begrijp het al. Die twee schavotschrobbers zijn daar geweest en omdat de tabak op was en de aansteker leeg, hebben zij het daar laten liggen.”

„Als dat zo is wordt het tijd om eens een slot op de deur te maken,” zei de smid.

„Het is een tehuis voor ongenode gasten,” lachte Gerben. „Jullie hut wordt een misdadigershol. Maar ik heb mijn aansteker terug. Nog wel bedankt en tot ziens.”

Gerben fietste naar de boerderij. Het werd tijd om te melken.

„Heeft u een slot voor ons, vader?” vroeg Sietse.

Klinkhamer bleek nog een groot hangslot te bezitten, dat hij hun gaf. Hij maakte er twee ijzeren krammen bij en daaraan hadden de jongens voldoende om hun Piratenkasteel te kunnen afsluiten. Ze voeren er weer met de Kameleon heen, Sietse sloeg een kram in de deur en de andere er vlak naast in de stijl. Het hangslot werd door de krammen gestoken en vastgemaakt.

„Dat is beter,” zei Cor, „ik ben wel benieuwd of er nu weer onbekenden in zullen logeren.”

Het bleek evenwel spoedig dat er nu geen ongenode gasten meer kwamen, want de volgende dag gebeurde er niets verdachts meer.

„Dat komt doordat de landlopers niet gauw een slot verbreken,” vertelde vader, „want dan zijn ze inbrekers en dat wordt zwaar gestraft. Daarom slapen die mensen bij voorkeur in schuren met niet gesloten deuren.”

„Nou, ik zou niet graag een landloper willen zijn‚” zei Sietse, „dan weet je nooit waar je ’s nachts kunt slapen.”

„Tja jongetje, dan heb jij het heel wat beter, want jouw potje wordt gekookt en je bedje staat steeds fijn gespreid.”

„Zou Markus, de harmonicaspeler, ook steeds zo in schuren moeten slapen?” vroeg Hielke.

„Dat kun je het beste aan hem zelf vragen,” vond vader, „daar komt Markus juist aan.”

Meer strompelend dan lopend kwam Markus de smederij binnen. „Hè hè,” zuchtte hij, terwijl hij op een zak met kolen ging zitten, „wat ben ik moe, Klinkhamer. Ik kan bijna niet meer en toch moet ik verder.”

„Wel m n goeie man, blijf maar even rusten,” zei Klinkhamer, „kom mee naar binnen. Moeder heeft thee. Zon lekker vers bakje zal je goed doen.”

Hoewel Markus beweerde dat hij daarvoor beslist geen tijd had, trok Klinkhamer hem mee naar de huiskamer. Daar moest Markus in de grote leunstoel zitten.

„Zo,” zei Klinkhamer, „moeder, geef Markus eens een lekker bakje thee. Hij heeft een opkikkertje nodig, want hij is oververmoeid.”

„Heb je te veel gelopen, Markus?” vroeg moeder Klinkhamer.

„Misschien wel,” zei Markus, „maar ik heb haast. Ik moet naar de bruiloft van boer Terpstra. Daar kan ik misschien een extraatje verdienen en dat wil ik niet graag mislopen.”

„Boer Terpstra?” vroegen Hielke en Sietse, „dat is die grote boerderij bij de heide?”

„Ja,” zei Markus, „hij is de rijkste boer uit de omtrek.”

„En ook de gierigste,” zei Sietse.

„Misschien wel, maar ik weet uit ervaring dat boeren, die gaan feestvieren, gewoonlijk niet op een dubbeltje kijken,” antwoordde de speelman.

„Waarom ben je niet een dag eerder teruggekomen, Markus?” vroeg Klinkhamer, „dan had je je niet zo behoeven te haasten.”

„Ik was het vergeten,” zei Markus, „maar toevallig las ik het gisteravond in de krant. En toen ben ik vanmorgen vroeg op reis gegaan.”

„En heeft u tot nu toe al die tijd gelopen?” vroeg moeder Klinkhamer, terwijl ze op de klok keek, die vier uur aanwees.

„Ja mevrouw,” zei Markus, „vroeger liep ik wel een dag en een nacht aan één stuk door, maar nu ik ouder word willen mijn benen niet meer zo goed mee.”

„De jongens kunnen je wel met de boot naar de boerderij brengen, Markus,” zei Klinkhamer, „of durf je niet te varen?”

„Ik durf best, maar een boot gaat niet zo vlug. Ik kan misschien toch beter gaan lopen.”

„Maar wij hebben een motorboot, Markus,” zei Hielke, „en die gaat zo hard als een fiets!”

„Dat verandert de zaak,” zei Markus. „Als het een motorboot is wil ik graag dat jullie mij even brengen.”

„En in de boot kunt u meteen nog wat rusten,” vond moeder en ze gaf Markus nog een kopje thee.

„Hebben jullie genoeg benzine, jongens?” vroeg Klinkhamer, „want als jullie halverwege zonder zitten, komt Markus toch nog te laat voor de bruiloft.”

„Wij gaan de boot alvast klaarmaken,” zei Sietse en de jongens gingen meteen naar het boothuis. Toen Markus even later in gezelschap van de smid bij de vaart kwam, lag de Kameleon reeds te wachten. Markus stapte voor in de boot en Klinkhamer reikte hem de zak, waarin de harmonica zat.

En dan begon de motor te draaien en gingen ze meteen op reis naar de boerderij van Terpstra. Met een kalm gangetje voeren ze door het dorp. Veldwachter Zwart stond bij het raadhuisplein naar hen te kijken.

Gerben, die daar ook was, riep: „Ha! Daar hebben we de schippers met muziek aan boord. Geef even een nummertje, Markus!”

„Ik heb nu geen tijd!” riep Markus terug en bij de boterfabriek gaf Sietse meer gas en daarna voeren ze op volle snelheid verder.

Markus zat verbaasd te kijken. „Wat gaat dat hard!” riep hij, „vliegt hij niet over de kop, jongens? Want ik kan niet zwemmen!”

„Nee hoor,” zei Hielke, „er gebeurt niets. Dit is een reuzesterke boot, die wel tegen een stootje kan.”

Markus moest even aan de snelheid wennen, maar vond de tocht prachtig. Hij ging er behaaglijk bij zitten en zei goedkeurend: „Het gaat fijn. Ik bof geweldig dat jullie mij even gaan brengen. Had ik ook maar zon boot. Dat lopen wordt op den duur zo vermoeiend.”

„En slaapt u ’s nachts in oude schuren?” vroeg Hielke.

„Welnee,” zei Markus ietwat verontwaardigd, „ik ben geen landloper! Ik ben muzikant. En ik heb overal adressen waar ik kan slapen. Natuurlijk niet in deftige hotels, maar in gewone logementen waar ik al jaren kom.”

„En mag Harm nu voortaan met u mee?” vroeg Sietse, „hij wil het graag.”

„Hebben jullie Harm gesproken? Was hij in het dorp?”

„Hij is op zoek geweest naar u,” zei Hielke, „maar hij kon u niet vinden. En toen hebben wij hem met de boot naar huis gebracht. Hij is nu knecht bij Terpstra. Maar het bevalt hem daar niet.”

„Tja,” zei Markus, „hij mag wel met mij meetrekken, maar er zit geen toekomst voor hem in. Er zijn al bijna geen straatmuzikanten meer, want het wordt zo zoetjes aan verboden. Wij raken uit de tijd, de mensen hebben radio of televisie, wie luistert nog naar ons?”

„Harm zou het liefst tuinman willen worden,” zei Sietse.

„Dat weet ik,” zei Markus, „de jongen is dol op bloemen en planten. Hij heeft thuis een tuintje dat er heel fris bij staat.”

„Wij hebben het gezien,” zei Hielke. „Als Harm een grote tuin had zou hij de bloemen kunnen verkopen.”

„Ja dis,” zei Markus, „maar wij zijn arme mensen en wij zullen nooit een stuk grond kunnen kopen.”

Ze hadden intussen de Zandvaart bereikt en gingen nu iets langzamer varen.

Tjonge!” riep Markus verrast, „zijn we al zover? Het is haast niet te geloven!”

„Kijkt u maar‚” zei Hielke, „daar is de boerderij van Terpstra al. De vlag staat boven op ’t dak van de schuur.”

Markus draaide zich om en zag dan de Hollandse driekleur hoog boven de boerderij wapperen. En uit een slaapkamerraam van het woonhuis hing een grote Friese vlag die bijna tot de grond reikte. Het erf stond reeds vol met auto’s en fietsen van de vele gasten die het feest meevierden.

„Ja ja‚” zei Markus, „het is een grote bruiloft. Er zullen zeker wel driehonderd gasten zijn. De boer zal wel goed voor alles hebben gezorgd en er is vast niet op een gulden meer of minder gekeken. Ik zal proberen om er ook een graantje van mee te pikken. Zo’n bruiloft vind je niet vaak.”

Markus was reeds vol vuur om straks met zijn harmonica op te treden. Over de weg langs de vaart kwam een jongen hen hard hollend tegemoet. Het was Harm.

„Ha, die Harm!” riep Hielke, „ben jij niet bij je baas aan het feestvieren?”

Harm schudde het hoofd en zei lachend: „Ik ben nog te klein.”

Sietse stuurde vlak langs de wal en behendig kwam Harm met een sprongetje aan boord.

„Maar je vader en de andere mannen zijn toch wel op het feest, nietwaar?” vroeg Markus.

„Nee, oom Markus, die zijn thuis!”

„Thuis?” vroeg Markus verbaasd, „waarom zijn ze niet op de bruiloft? Jouw vader werkt al vijfentwintig jaar bij de boer.”

„Vanmorgen zijn vader en ik naar de boerderij geweest om te feliciteren,” zei Harm, „en gelachen dat ik heb, vreselijk! De boer deed eerst net alsof hij ons niet zag, maar toen het hij een kistje sigaren op de grond vallen. Vader en ik hielpen ze opzoeken en toen mocht vader een gekneusde sigaar hebben. En ik kreeg een stuk koek van wel vijf dagen oud. Het was zo hard als een spijker. Nou en toen konden wij wel weer gaan. Vader met een lekke sigaar en ik met een stuk steenkoek. „Leve boer Terpstra,” riep ik en gaf de koek aan een varken. Vader brak de sigaar stuk en maakte er pruimtabak van. Zo was voor ons het feest afgelopen.”

„Maar kreeg je vader geen extra loon of zo?” zei Markus.

„Dat had moeder ook verwacht,” antwoordde Harm en hij begon weer te lachen. „Moeder dacht dat vader minstens vijfentwintig gulden had gekregen, maar het was een sigaar van dertien cent en dan nog een lekke. Ha ha, en moeder dacht dat vader haar voor de mal hield en ze geloofde het niet eerder dan toen vader al zijn zakken binnenstebuiten had gekeerd.”

„Wat een gierige boer!” riep Markus.

„Dat zegt u niet als u in de schuur kijkt,” zei Harm, „de tafels staan daar zwaar beladen met gebak, wijn, beste sigaren, fruit, belegde broodjes en weet ik wat al meer. En de mensen eten en drinken zoveel zij maar lusten. Die hebben niet te klagen.”

„Ben jij dan in de schuur geweest?” vroeg Sietse.

„Nee jó, daar mag ik niet komen. Maar ik heb stiekem door de ruiten gekeken. Nou en dan kun je lachen hoor. De een doet nog maller dan de ander.”

„Wat voor muziek is er?” vroeg Markus.

„Er zijn vier heren. De een speelt piano, de anderen viool, saxofoon en slagwerk. Het klinkt wel mooi, maar zij spelen zo weinig en eten en drinken zoveel te meer.”

„Of ze gelijk hebben,” zei Markus goedkeurend, „ik zal ook proberen daar binnen te komen. is de achterdeur los of weet je het niet?”

„Ja oom, daar gaan de kelners en de diensters steeds in en uit.”

De Kameleon lag nu bij de boerderij en Markus haalde zijn harmonica uit de zak.

„Zo,” zei hij, „nu ga ik een aanval op de portemonnees van de gasten doen. Als ze allemaal wat geven, kan ik misschien Harm zijn moeder toch nog vijfentwintig gulden in haar handen stoppen.”

Markus maakte de riemen van de harmonica over zijn schouders vast en de jongens gingen alvast op het erf van de boerderij. Hielke en Sietse wilden ook wel eens een echte boerenbruiloft zien en zo gingen ze ongemerkt langs het woonhuis naar de zijkant van de schuur. Harm wist precies voor welk raampje ze alles het beste konden zien en hoogst nieuwsgierig gluurden Hielke en Sietse naar binnen. Wat ze daar zagen overtrof hun stoutste verwachtingen.

Aan lange tafels zaten daar dikke boeren en dikke boerinnen met feestmutsen op, die zich te goed deden aan wijn, gebak, belegde broodjes, grote taarten, schalen vol bonbons, fruit, stukjes kaas, worstjes, ham, chocolade, kortom te veel om op te noemen. Het leek wel luilekkerland. Daarbij was de schuur versierd met sparrengroen, guirlandes, vlaggen en vele gekleurde lichtjes.

„Gisteren heb ik de hele dag moeten helpen versieren,” fluisterde Harm, „het was leuk werk.”

„Beter dan sloten uithalen?” vroeg Hielke.

„Natuurlijk,” zei Harm lachend, „maar ik vond het niet leuk dat er overal kunstbloemen tussen het sparrengroen werden gestoken. Echte bloemen waren mooier geweest. Daarom heb ik de boerin vanmorgen een boeket uit mijn tuintje gegeven.”

„En dat voor een stuk steenkoek?” vroeg Sietse.

„Nou ja. Maar zij was er wel blij mee. En anders verwelken de bloemen toch ook, nietwaar?”

„Zie die mensen toch eens smullen,” zei Hielke, „ik zou daar best bij willen zitten.”

Ze moesten lachen om een dikke juffrouw, die achter iedere wang een bonbon stopte en om de mannen, die grote glazen wijn dronken en daarbij steeds vrolijker werden. En dan zagen de jongens de achterdeur opengaan en kwam Markus binnen. Een luid gejuich klonk op, hetgeen voor Markus een aanmoediging was om meteen een vrolijk mopje te gaan spelen.

Weldra zong iedereen uit volle borst mee.

„Ha,” fluisterde Harm, „oom Markus heeft succes! Als iedereen hem nu straks een stuiver geeft, verdient hij in een kwartier meer dan ik in een maand.”

Markus speelde het ene liedje na het andere. Boer Terpstra knikte goedkeurend. De vrolijke stemming kwam er nu pas goed in. En aangemoedigd door dit succes riep Markus: „Dames en heren! Aantreden voor de polonaise!”

Dat voorstel werd luid toegejuicht. Alle gasten stonden op en schaarden zich twee aan twee in een lange rij. Boer Terpstra en zijn vrouw gingen trots voorop. Aan het hoofd van de stoet liep Markus en speelde een opgewekte mars. Allen liepen zingend en dansend langs de tafels en dan door de gang van het woonhuis, de voordeur uit en de boomgaard in.

Met grote belangstelling hadden de jongens de verrichtingen van Markus gevolgd. Toen iedereen de schuur had verlaten, zei Sietse: „Nu kunnen wij wel een paar gebakjes halen.”

„Sst,” waarschuwde Hielke, „er komt iemand.”

Met stijgende verbazing zagen de jongens twee mannen de schuur binnensluipen. Vliegensvlug grepen ze kistjes sigaren, hammen, flessen wijn, worsten, kortom, van alles wat ze maar te pakken kregen, en stopten het in een grote zak. Het ging allemaal zo vlug dat de jongens sprakeloos stonden te kijken toen de dieven reeds in het woonhuis verdwenen.

De muziek van de harmonica klonk nu dichtbij en daar kwam de stoet door de achterdeur weer binnen. Op dat moment verlieten de dieven het huis door de voordeur en verdwenen op de heide.

„Zulke gauwdieven,” zei Sietse, „ze hebben heel wat meegeroofd.”

„Ik kan er alleen maar om lachen,” zei Harm, „maar wie waren die mannen? Ik heb ze nooit eerder gezien.”

Hielke wilde juist vertellen hoe hij die mannen op de polderdijk had ontmoet bij het jasje van Gerben, toen er in de schuur een plotseling tumult ontstond. De diefstal was ontdekt. Boer Terpstra maakte zich reuzekwaad en riep met luide stem: „Wie heeft hier een verdacht persoon gezien?”

Niemand kon daar antwoord op geven.

„Wij moeten gaan vertellen wat we gezien hebben,” zei Hielke.

Maar dan hoorden ze iemand roepen: „Die lui van de hei weten er wel meer van!”

„Vraag het maar aan Markus!” riep een ander, „bij heeft eraan meegewerkt, door ons uit de schuur te lokken!”

Boer Terpstra kwam dreigend op Markus af. „Zeg eens jij,” vroeg hij bars, „was dat doorgestoken kaart, dat je ons naar buiten liet marcheren? Hebben jouw kornuiten hier alles weggeroofd? Zeg op! Wat weet je ervan?”

„Maar baas. Ik… ik weet van niets,” stotterde Markus verschrikt, „ik heb niemand gezien. Ik was hier helemaal alleen..

„Dat was je niet!” bulderde Terpstra, „hoe kon hier anders gestolen worden? Zeg op! Wie was het?”

Op dat moment kwamen Hielke, Sietse en Harm binnen.

„Mijnheer Terpstra!” riepen zij, „wij hebben gezien, wie de dieven waren. Het zijn twee mannen. Een korte dikke en een met lang zwart haar. Ze zijn door de voordeur gevlucht en lopen nu over de hei.”

„Dan gaan wij ze achterna!” riepen enige jongemannen en ze zetten meteen de achtervolging in.

„En hoe konden jullie dat zien?” vroeg de boer kwaad. „Jullie hebben hier niets te maken. Of stond jij voor de dieven op de uitkijk, Harm?”

„Welnee baas!” riep Harm verontwaardigd, „ik keek alleen maar door een raampje naar het feest.”

„En ik wil niet dat jij door mijn ramen staat te gluren!” riep Terpstra, „je bent ontslagen! Maak dat je wegkomt of je krijgt nog een pak slaag bovendien. En jij ook, Markus. Verdwijn ogenblikkelijk van mijn erf!”

De boerin, die in de woning was gaan kijken, kwam hevig ontsteld vertellen dat het geld uit de kast was gestolen.

„Wel alle duivels!” tierde Terpstra woest, „dat gespuis van de hei zal ik leren om mijn bruiloft te bederven. Markus! Zeg tegen je kornuiten dat ze nooit meer werk bij mij krijgen. Ik zal de hele hei kopen. Dan moeten jullie de hutten opruimen en verdwijnen. Versta je dat, Markus? Ga dit maar gauw aan je soortgenoten vertellen. En nu ingerukt, mars, of ik haal mijn geweer!”

Markus en de jongens haastten zich naar de Kameleon en voeren gauw verder naar de kleine woninkjes aan het einde van de vaart.

Over de heide liep een luidruchtig groepje mannen. Het waren de dievenvangers, maar ze hadden de hoop blijkbaar reeds opgegeven, want ze gingen terug naar de boerderij.

„Ze hebben ze zeker uit het oog verloren,” zei Harm. „Je kunt je overal op de hei in greppels en kuilen verstoppen.”

Markus zat zwijgend voor zich uit te staren. Wat een misselijke kerel was die boer. In plaats van dankbaar te zijn joeg hij je het erf af. Ondank was toch wel ’s werelds loon! Hij schrok pas op toen de Kameleon bij de huisjes stopte.

Vier mannen stonden op de wal en een van hen maakte het touw van de Kameleon vast.

„Van Swol!” riep Markus naar de vader van Harm, „jullie moeten ogenblikkelijk de hei op om de twee dieven te vangen. Zij hebben de bruiloft van Terpstra in de war gestuurd en van alles gestolen. Terpstra heeft jullie allemaal ontslagen omdat hij denkt dat wij medeplichtig zijn. Alleen als jullie de dieven weten te vangen, kunnen wij bewijzen dat wij er geen schuld aan hebben.”

„Wat is er dan gebeurd?” vroeg Van Swol verbaasd.

Harm begon te vertellen wat hij en Hielke en Sietse gezien hadden, maar Markus riep ongeduldig: „Vertel dat later maar] Eerst moeten jullie de dieven opsporen!”

Maar de mannen wilden toch het hele verhaal horen en toen zei Van Swol: „Ik heb met deze zaak niets te maken. De boer kan wel van alles beweren, maar ik ben onschuldig. En met dieven laat ik mij niet in. Morgen zal ik wel met Terpstra spreken en dan komt alles wel in orde. Hij is nu eenmaal achterdochtig en ongemakkelijk. En hij zit erg op zijn geldzak. Maar als het erop aan komt, meent hij het niet zo kwaad. Hij heeft ons al tien keer ontslagen, daar rijn we aan gewend.”

Hielke en Sietse die stiekem hadden gehoopt dat de mannen op de dievenjacht zouden gaan, keken wel even teleurgesteld, want zij waren natuurlijk meegegaan.

Bij de boerderij vertrok intussen een auto, die er met reuzesnelheid vandoor ging.

„Kijk,” zei Van Swol, „iemand gaat zeker de politie waarschuwen. En dan worden de dieven wel gepakt. Dus Markus, laten wij maar geen drukte maken, wij hebben een vrije dag en dat is alles wat we van de boer kregen. Daar moeten we dus ook van profiteren.”

Nu er verder niets te beleven viel en het tevens tijd werd om naar huis te gaan, namen Hielke en Sietse afscheid van Harm en voeren terug.

Bij de boerderij van Terpstra hoorden zij de muziek vrolijk spelen en bleek het feest weer in volle gang te zijn.

„Zij treuren niet om de diefstal,” merkte Hielke op, „maar Markus heeft de strop. Jammer, het is zon best mannetje.”

„Ze hebben daar meer te eten en te drinken dan zij op kunnen,” zei Sietse, „dus hebben ze ook niets te klagen. En de boer komt die diefstal wel te boven "

Bij het einde van de Zandvaart keken de jongens nog eens om en tuurden over de heide. Maar nergens zagen zij iemand lopen. Geen dieven en geen politie.

„Het zal mij toch benieuwen hoe dit alles afloopt,” zei Sietse en dan gaf hij vol gas en voeren ze naar huis.

Klinkhamer vroeg of de jongens nog van het feest hadden genoten en of Markus nog was opgetreden.

„Markus had succes,” zei Hielke, „maar hij kon een schot hagel als beloning krijgen "

„Wat is dat voor onzin?” vroeg Klinkhamer verwonderd.

De jongens vertelden alles over de dieven en dat de heibewoners nu waarschijnlijk zonder werk raakten.

„Dat is niet zo mooi,” vond moeder. „Hoe moeten die mensen dan hun brood verdienen als de boer hun geen werk meer geeft?”

„Het zal wel meevallen,” dacht Klinkhamer, „de politie pakt de dieven en dan komt alles weer in orde.”

„Maar,” zei Sietse, „als de politie de dieven niet pakt, wat dan?”

„Dan moet jij ze maar pakken, Sietse,” zei Klinkhamer lachend, „jullie hebben al zoveel ongelooflijke dingen verricht, dat is dus voor jullie maar een kleinigheid.”

„Was het maar waar,” zei Sietse, „als ik die mensen op de hei helpen kan, zal ik het vast en zeker doen.”

„Ik ook,” viel Hielke hem bij.

„Maar ik waarschuw jullie om er niet stiekem in de nacht op uit te trekken,” zei Klinkhamer, „want dan speel ik ook voor politieagent. Maar dan voor een heel kwaaie. Dus geen grappen.”

HOOFDSTUK IX

Een vrolijk slot

Het was nog heel vroeg in de morgen, toen Gerben met een sneltreinvaart kwam aanfietsen. Bij de smederij zette hij de rem erop en dat deed hij zo woest, dat zijn achterwiel niet meer ronddraaide en een streep op de weg trok. Gerben slipte en viel bijna om. Dan stapte hij vlug af, wierp de fiets tegen de muur van de smederij en belde luid bij de woning van Klinkhamer aan. De bel, die heftig klingelend door het huis galmde, maakte volgens Gerben nog geen lawaai genoeg. Daarom begon hij tevens met zijn vuisten de deur te rammeien, zodat het leek alsof een heftige storm het hele huis zou afbreken.

De familie Klinkhamer, die nog rustig sliep, schrok dan ook op onaangename wijze wakker. De smid stak zijn hoofd boven door het raam en riep: „Hé daar! Is er brand?”

Gerben deed een paar stappen achteruit, zodat hij Klinkhamer kon zien en riep: „Klinkhamer, de jongens moeten direct met de boot het meer op! Twee dieven zijn er met een praam vandoor!”

Hielke en Sietse, die reeds luisterden, riepen: „Ja Gerben, wij komen al!”

„Ik zal Zwart waarschuwen!” riep Klinkhamer en hij ging vlug naar de telefoon om de veldwachter op te bellen.

Maar voordat Klinkhamer gehoor kreeg waren zijn zoons reeds de deur uit en holden met Gerben naar het boothuis. De motor werd gestart en weg voeren ze, meteen op de grootste snelheid onder de brug door en het meer op, Flarden van de ochtendnevel dreven nog laag boven het rimpelloze water.

„Die kant op!” beval Gerben en hij wees naar rechts.

„Ik zie geen praam,” zei Sietse.

„Dat komt direct wel.”

„Pas op,” waarschuwde Hielke, want ze voeren rakelings langs een tonnebaken.

„Die mist ook,” mopperde Sietse,

„Ja, kijk!” riep Gerben, „daarginder zijn ze. Opschieten, Sietse! Als ze de wal bereiken, zien we ze nooit terug.”

Nu zagen de jongens de praam ook, die als een zwart streepje zichtbaar was tussen het grijs van de nevels.

„Zijn het de schavotschrobbers?” vroeg Hielke.

„Ik geloof van wel,” zei Gerben, „maar ik kon het niet goed zien omdat zij al een flink stuk het meer op waren. Ik haalde de melkbussen van de dijk, toen ik de praam niet op zijn plaats zag liggen. Ik dacht juist: hoe kan dat nou, toen ik tussen de nevels door twee mannen ermee zag verdwijnen.”

„Het zijn natuurlijk die twee dieven, die gisteren bij boer Terpstra van alles hebben geroofd,” zei Sietse. „De politie loert rondom op hen en daarom proberen ze over het meer te vluchten.”

„We zullen ze wel krijgen,” zei Gerben vastberaden, „kijk, we halen ze al mooi in.”

Het duurde niet lang en toen konden ze de mannen duidelijk onderscheiden. De een was dik en de grootste droeg een pet met glimmende klep.

„De schavotschrobbers,” zei Hielke, „ze zijn het.”

De motor van de Kameleon, die op volle toeren draaide, maakte flink lawaai. Dat klonk ver over het stille water. De dieven hadden hun achtervolgers dan ook reeds ontdekt en deden nu alle moeite om zo vlug mogelijk de wal te bereiken door af te zwenken.

„Zorg dat je tussen hen en de wal komt, Sietse!” riep

Gerben. „Als we kunnen moeten we hen terugduwen.”

Welnu, de Kameleon deed zijn best. En toen de praam nog ongeveer vijftig meter van de wal verwijderd was, hadden Gerben en de jongens hen bereikt. Sietse stuurde voor tegen de praam en duwde hem snel terug. Maar dat heten de dieven zich niet klakkeloos welgevallen. Ze kwamen zo dreigend met de vaarboom op de Kameleon af, dat Sietse het raadzaam achtte om vlug voorbij de praam te sturen. De opgeheven vaarboom sloeg rakelings achter de Kameleon in het water.

„Boeven!” riep Gerben.

Sietse zwaaide meteen en deed een nieuwe aanval op de praam. Maar weer werden ze opgewacht door de dreigend Opgeheven vaarboom. Daarom moest Sietse een veilige afstand houden en voer hij opnieuw tussen de praam en de wal door. Dan zwaaide hij meteen weer en toen herhaalde zich hetzelfde spelletje. Het gevolg hiervan was, dat de dieven geen gelegenheid kregen om hun vaarboom te gebruiken en de praam naar de wal te duwen. Ze moesten Steeds paraat blijven om die kwajongens met dat bakbeest van een boot van hun praam weg te houden. Ze bemerkten niet dat de praam zoetjes aan verder van de wal afdreef door de hoge golven, welke de krachtige schroef van de Kameleon opwierp. Gerben, die rechtop in de motorboot stond, keek intussen rond of er niet ergens hulp kwam opdagen.

De dieven, die wel begrepen dat het zo niet door kon gaan, probeerden een nieuwe tactiek. De een kwam gewapend met een stuk plank voor in de praam de Kameleon opwachten, terwijl de ander met de vaarboom trachtte de praam naar de wal te duwen. Maar nu zwenkte de Kameleon naar de achtersteven van de praam en gaf er vlug een zijdelingse duw tegen, zodat die dwars kwam te liggen. De man met de plank ging nu midden in de praam staan, zodat hij de Kameleon van alle kanten kon opvangen. Intussen zocht Hielke in het kastje onder de achterbank een touw met haak. Nu ging de Kameleon weer in de aanval! Op drie meter afstand voer hij langs de praam. Hielke wierp het touw met de haak aan boord bij de dieven. De haak bleef achter een tussenschot vastzitten en nu trok de Kameleon de praam snel weer een eind van de wal weg, maar de dieven sneden het touw door. Het was een vréémd gevecht; er werd bijna geen woord gezegd. De dieven hielden zich met opzet zo stil, omdat de strijd anders de aandacht van nog slapende kampeerders kon trekken.

Gerben en de jongens overlegden steeds fluisterend hoe zij de volgende aanval zouden ondernemen. Ze palmden het touw weer in en maakten er een grote lus aan. Dan voeren ze weer langs de praam en wierp Gerben de lus naar een omhoog stekende balk. De man met de vaarboom trachtte met de boom het in de lucht zwevende touw te keren, maar heel toevallig gleed de lus toen om de vaarboom. Meteen begon de Kameleon met alle kracht te trekken, De dief deed alle moeite om de vaarboom vast te houden, maar kon het niet van de sterke motor winnen. Hij moest de boom loslaten of hij werd overboord getrokken.

„Hoera!” riep Hielke, „dat heb je reuze gedaan, Gerben!”

„Ik zal ze wel krijgen,” mompelde Gerben, „nu kunnen we ze naar het midden van het meer duwen,”

Gerben nam de vaarboom, die wel vier meter lang was, en legde die recht voor de Kameleon in het water. Met deze op het water drijvende boegspriet voer de Kameleon weer naar de praam. Daar richtte Gerben de boom onder tegen de voorsteven en nu duwde de Kameleon de praam weer gauw een eind weg. Natuurlijk probeerden de dieven dit te verhinderen, maar ze konden moeilijk zo ver over de boeg van de praam reiken om de vaarboom te pakken. Daarom sloegen ze met het stuk plank de boom voor de boeg vandaan. Meteen trok Gerben de boom met een ruk terug, anders was ze langs de praam geschoten en zo een prooi voor de dieven geworden.

Daar klonk in de verte een sirene! Het was de politieboot die, gewaarschuwd door Zwart, over het meer kruiste. Sietse liet de hoorn van hun boot nu met korte tussenpozen klinken, waarop de politieboot snel in hun richting voer.

De dieven, die nu wel inzagen dat zij het spel moesten verliezen, pakten vlug ’n jutezak en wierpen die overboord. De Kameleon voer meteen boven de plaats waar de zak onder water was verdwenen en met een vaarboom, waaraan een haak zat, wist Gerben de zak weer omhoog te trekken.

„Ha!” riep Hielke, „de gestolen buit is alvast terug.”

Terwijl Gerben en de jongens alle aandacht voor de zak met inhoud hadden, probeerden de dieven de wal toch nog te bereiken door met het stuk plank te roeien. De praam ging daardoor echter slechts langzaam vooruit en ze waren nog een flink stuk van de wal verwijderd. En dan kwam de politieboot erbij en legde naast de praam aan. Drie wachtmeesters sprongen in de praam en namen de dieven gevangen.

De brigadier, die aan het stuur van de politieboot stond, riep naar de schippers van de Kameleon: „Zo jongens! Jullie boot heeft het weer kranig gedaan. Mijn compliment hoor.”

„En hier is de buit,” riep Gerben en zij voeren langszij van de politieboot en gaven de zak met inhoud over.

„Aha,” zei de brigadier, „hadden de heren die te water gegooid? Wel, we zullen ze netjes thuisbrengen!”

De dieven werden in de kajuit van de politieboot gebracht en de brigadier riep: „Tot ziens, jongelui. Wel bedankt voor jullie hulp. Ik zal het in mijn rapport vermelden.”

De politieboot koerste naar het dorp en de Kameleon begon de praam terug te duwen naar de boerderij* van Jellema.

„Wat zal die boer Terpstra opkijken als hij hoort dat de dieven gevangen zijn,” zei Hielke, „en dan kan hij meteen zien dat de mannen van de hei er totaal geen schuld aan hadden,”

„Wie is boer Terpstra?” vroeg Gerben.

En toen vertelden de jongens hem van de verstoorde bruiloft in de boerderij bij de heide.

„Tjonge,” zei Gerben, „ik wist niet dat daar zon rijke boer woonde. Hij mag ons wel een feestje geven voor het pakken van de dieven,”

„Wij zullen het hem vragen, Gerben,” zei Hielke lachend, „maar ik ben bang dat er niets van komt. De boer is erg gierig.”

Ze hadden nu de boerderij van Jellema bereikt en nadat de praam weer op zijn plaats was gelegd, namen Hielke en Sietse afscheid van Gerben en voeren naar huis. De torenklok sloeg pas zeven uur toen de jongens weer thuis waren. Moeder had de broodtafel reeds klaar staan en dat vonden Hielke en Sietse prachtig, want ze hadden reuzetrek.

„Was het een zwaar karwei, jongens?” vroeg Klinkhamer, „jullie eten alsof jullie bergen hebben verzet.”

„Wij hadden nogal moeite om de praam van de wal weg te duwen,” zei Hielke, „de dieven wilden ons met de vaarboom slaan, totdat Gerben met een touw de boom uit hun handen wist te trekken.”

En terwijl de jongens zich te goed deden aan een flinke stapel boterhammen, vertelden zij alles van de „zeeslag" en hoe de dieven tenslotte door de politie werden meegenomen.

„Dan hoop ik dat nu alles weer in orde komt tussen die boer en de mensen van de hei,” zei moeder.

„Ja,” zei Klinkhamer, „daar is nu wel veel kans op.”

Die morgen ging veldwachter Zwart naar de boerderij van Terpstra. De boer was zeer verrast toen Zwart hem alles vertelde en ook dat behalve de buit uit de schuur, het geld uit de kast op de dieven was gevonden. Zwart had alles afgegeven aan de heren van het gerecht — dat moet volgens de wet — maar later, als de dieven veroordeeld waren, zou de boer zeker alles terugkrijgen. Natuurlijk was de boer meer dan tevreden.

„Tjonge,” zei hij, „ik had niet verwacht dat ik er iets van terug zou zien.”

„Maar… " zei Zwart, „ik heb gehoord dat u anderen ten onrechte van de diefstal verdacht. U heeft dus wel iets goed te maken. Ik begrijp werkelijk niet hoe u een braaf mannetje als Markus van medeplichtigheid kon verdenken.”

Terpstra zweeg. Hij keek uit het raam en toen naar Zwart. Dan vroeg hij: „U vindt dus dat ik een slecht mens ben? Een vrek nietwaar?” Hij keek Zwart nu heel doordringend aan.

Zwart keek heel bars terug en zo stonden zij wel een minuut tegenover elkaar. Dan zei Zwart kalm, maar zeer beslist: „Ja! U bent gierig! U heeft geen gevoel voor uw medemens!”

„Juist,” zei Terpstra, maar in plaats van in woede uit te barsten, begon hij te glimlachen.

„Ik hou van mensen die me de waarheid zeggen, Zwart. Ja, ik wil het weten, ik hecht aan mijn geld, ik kan niet zo maar verbrassen waarvoor mijn grootvader en mijn vader hard hebben gewerkt. Maar als ik wil kan ik best royaal zijn. Vertelt u mij eens hoe ik het tegenover mijn knechten en die jongens weer goed kan maken? En tegenover die ouwe Markus natuurlijk.”

„Dat is nogal eenvoudig, mijnheer Terpstra,” zei Zwart,

„u geeft hun ook een feest, want daar hadden ze allemaal in stilte op gehoopt.”

De boer dacht even na, een nieuw feest kostte veel geld, en het eerste feest had al zoveel gekost, want hij had zich tegenover de andere boeren niet laten kennen. Toen won zijn dankbaarheid het van zijn zelfzucht.

„Dat doe ik,” zei hij, „en dan nodig ik u ook uit en die jongens en iedereen die meegeholpen heeft aan het vangen van de dieven!”

„Ik hoop van de partij te zijn,” beloofde Zwart. „Tot ziens, boer Terpstra!”

’s Middags kwam Harm bij de smederij.

„Ha, die Harm!” riepen Hielke en Sietse, „wij wilden juist naar de hei gaan. We zitten te wachten op de andere jongens. We hebben groot nieuws voor je.”

„Dat heb ik ook,” zei Harm glunderend, „boer Terpstra heeft alle knechten weer aangenomen. En hij geeft meer loon en een feest bovendien.”

„Ai!" riepen Hielke en Sietse, „dat is geweldig! Dat komt natuurlijk omdat de dieven gepakt zijn.”

„Ja,” lachte Harm, „en daar hebben jullie bij geholpen hè? Daarom kom ik jullie ook uitnodigen voor het feest.”

„Hoera!” riep Sietse, „op mij kun je rekenen. Als de tafels weer zo vol met lekkers staan, ben ik een van de eersten die erbij is.”

„Nou jó, geloof maar gerust dat je royaal getrakteerd wordt,” lachte Harm. „En nu moet ik nog weten met hoeveel jullie komen!”

„Wel,” zei Hielke, „dat zijn dan Cor, Louw, Kees, Gerben en wij tweetjes. Dat zijn er zes.”

„Goed zo,” zei Harm, „vragen jullie hun dan of zij zaterdagmiddag om twee uur op de boerderij komen? Ik ga veldwachter Zwart ook vragen. Dan ga ik weer terug naar de boerderij, want ik ben weer in dienst. Maar ik behoef geen zwaar werk meer te doen. Dus jongens, tot zaterdag.”

Harm stapte weer op de fiets en ging op zoek naar veldwachter Zwart. Even later kwamen Cor, Louw en Kees ook bij de smederij.

„Jongens,” riep Sietse, „wij gaan vandaag niet naar de hei.”

„Waarom niet?” vroeg Cor.

„We gaan zaterdag,” zei Sietse, „en dan moeten wij om twee uur op de boerderij van Terpstra zijn, want daar is feest.”

„Moeten wij allemaal naar dat feest?” vroeg Louw.

„Ja jó,” vertelde Hielke, „Harm is hier geweest om ons allemaal uit te nodigen. En reken maar dat het een geweldig feest wordt. Die boer wil het goedmaken.”

Natuurlijk wilden ze allemaal graag mee en toen Klinkhamer ervan hoorde, zei hij: „Jullie boffen maar. Dat wordt een reuzesmulpartij. Ik zou best met jullie mee willen.”

Gerben, die ook in de smederij kwam en juist de laatste woorden van Klinkhamer opving, vroeg nieuwsgierig: „Waarheen gaan die apen dan?”

„Wel Gerben!” riepen de jongens, „jij mag zaterdagmiddag ook mee naar de boerderij van Terpstra. Daar is groot feest omdat de dieven gepakt zijn. Wij zijn allemaal uitgenodigd. Veldwachter Zwart ook.”

Gerbens ogen begonnen te glimmen. „Voor een feest ben ik altijd te porren,” zei hij, „en wij zullen het goed versieren, jongens. Ik ga voorlopig niet meer eten, dan ka ook een voordracht moeten doen of een liedje zingen. Dat hoort zo op een bruiloft.”

„Dan moet jij het ook doen,” zei Sietse.

„Natuurlijk,” zei Gerben, „ik begin meteen iets uit mijn hoofd te leren. Ajuus allemaal. Tot zaterdag!”

Vrolijk fluitend ging Gerben naar huis. Aan hem zou het niet liggen als het feest niet slaagde.

„En wat kunnen wij doen om het feest op te vrolijken?” vroeg Hielke. Daar wist geen van de vrienden zo gauw een antwoord op en daarom gingen zij achter de smederij onder de perenboom zitten overleggen.

Wat daar besproken werd moest natuurlijk geheim blijven, maar dat er wel een besluit genomen was, bemerkte de smid, toen de jongens hem vroegen om een klein vaatje. De bodem van het vaatje maakten zij los en schroefden hem er dan weer met een scharnier aan vast. Nu kon de bodem dus open en dicht. Dan vroegen ze aan moeder een oud tafelkleed of iets dergelijks te leen.

„Het is voor het feest,” verduidelijkte Sietse.

Moeder schudde haar hoofd. Die jongens hadden weer vreemde plannen, dacht zij, maar toch gaf zij hun twee oude overgordijnen. Daar waren de jongens heel tevreden mee, het was zelfs nog beter dan een kleed. Daarna gingen ze naar het dorp, waar zij voor hun zakgeld twee cadeautjes kochten. Een leuke bloemenvaas voor de boerin en een pijp voor de boer. Deze cadeaus werden zorgvuldig in het vaatje verpakt en het geheel in de oude overgordijnen gerold. Met een touw werd alles samengebonden en daarmee waren hun toebereidselen voor het feest klaar.

Ook Gerben was bezig iets voor het feest te bedenken. Toen de jongens Kees met de Kameleon naar „De Woudaap" terugbrachten, zagen zij Gerben aan de kant van de polderdijk in het gras zitten. Hij had een notitieboekje op z’n knieën, waarin hij af en toe iets opschreef.

„Ha!” riep Sietse, „Gerben schrijft een voordracht. Het wordt vast een knalfeest!"

Op de grote zaterdag waren de jongens al om één uur bij de smederij present. Ze waren allemaal op hun zondags gekleed, alleen Hielke en Sietse moesten hun haar nog kammen. Zij hadden er wel even met hun vingers doorgestreken, maar dat vond moeder niet goed genoeg. Daarom nam zij de kam en moest de tweeling, ten aanschouwen van de vrienden, zich netjes een scheiding kammen.

„Over een kwartier is het er toch weer uit,” zei Sietse.

Klinkhamer bood hem toen een oliespuit aan en zei dat hij daarmee zijn haar goed in de plooi kon houden. Maar Sietse was wel wijzer. Nadat de jongens volgens moeder Klinkhamer dan eindelijk netjes genoeg waren, mochten ze gaan. De Kameleon, die ook al extra schoon was gemaakt, werd uit het boothuis gehaald. Het in de overgordijnen verpakte vaatje kreeg een plaatsje achterin en allen gingen aan boord.

„Veel plezier, jongens!” riep Klinkhamer, „en denk erom, dat jullie niet te veel eten.”

„We zullen erom denken, vader!” riep Hielke terug, „maar te weinig eten wij zeker niet.”

Vrolijk wuivend vertrokken ze naar de hei. De klok in het dorp sloeg half twee toen ze langs de boterfabriek voeren. Daar zagen zij veldwachter Zwart en Gerben ook In dezelfde richting fietsen.

„Hallo!” riep Hielke, „zullen wij eens proberen wie er het eerst is?”

„Dat winnen wij toch!” riep Gerben terug en dan verdwenen zij achter het huis van Vrolijk en fietsten de polder in.

De Kameleon ging nu op volle toeren varen. Kees begon te zingen en weldra deden ze allen mee. Enige vissers, die aan de kant stonden te hengelen, keken verstoord op. Die kwajongens waren veel te luidruchtig, Maar wie is niet vrolijk als hij naar een feest gaat? Vol enthousiasme voeren de vrienden een kwartier later de Zandvaart in. Op de boerderij zagen zij reeds de vlag wapperen. De boer verwachtte zijn gasten. Hielke ging staan en zag in de verte twee fietsers naderen. Dat waren Zwart en Gerben. Bij de boerderij stonden Harm en zijn vader de Kameleon op te wachten.

„Hoera, Harm!” riepen de vrienden, „daar zijn we. Heb je de schuur weer prachtig versierd?”

„Nou en of,” zei Harm, „kom maar gauw mee, dan kan het feest beginnen.”

„Zeg jongens,” zei Van Swol, „ik wou jullie nog bedanken voor het vangen van de dieven. Dat was voor ons heel belangrijk.” Hij gaf Hielke en Sietse een hand en drukte ze hartelijk.

„Het was de moeite niet waard,” zei Sietse, „we deden het voor ons plezier.”

Gerben en Zwart hadden de boerderij nu ook bereikt en nu ging Van Swol hen ook nog bedanken. Daarna volgden ze allen Harm naar de feestelijk versierde schuur, waar de andere knechten met hun vrouwen reeds aan tafel zaten.

„Ai,” zei Kees, toen hij zag hoeveel lekkers daar voor de gasten stond te wachten. „Mogen wij dat allemaal opeten?”

„Vooruit Kees, doorlopen,” zei Hielke, „we moeten eerst de boer en zijn vrouw een hand geven, jó.”

Terpstra en zijn vrouw, die aan het einde van een tafel zaten, zagen lachend de jongens naderen. Hielke was de eerste die mevrouw Terpstra een hand gaf.

„Mevrouw,” zei Hielke, „ik ben Hielke Klinkhamer. Nog wel gefeliciteerd met uw bruiloft.”

„Dank je, Hielke,” zei de boerin, die er zichtbaar plezier in had, dat de jongens zo beleefd waren.

Hielke feliciteerde de boer op dezelfde manier en de anderen deden het hem precies zo na. Ook Zwart en Gerben kwamen feliciteren.

Boer Terpstra vroeg even stilte en heette hun allemaal hartelijk welkom. „Ik hoop dat wij vandaag heel prettig samen zullen feestvieren,” zei hij, „en dat wij in het vervolg ook steeds prettig zullen samenwerken.”

„Bravo!” riep Gerben, „leve boer Terpstra!”

Iedereen juichte met Gerben mee en klapte in de handen. Markus, die natuurlijk als feestmuzikant was aangenomen, begon op de harmonica te spelen van Lang zullen ze leven, welk schone lied ze allemaal uit volle borst meezongen. Ook de volgende vrolijke liedjes, die Markus speelde, zong iedereen mee. Een bediende kwam rond met een doos vol feestmutsen en fopneuzen. Iedereen zocht daar iets ge nu zat de stemming er meteen goed in. Gerben zette een breedgerande hoed op, waarin hij tot z’n oren verdween en Zwart nam een klein vuurrood petje en een kanjer van een fopneus. Nu, als het erop aan kwam, kon Zwart echt meedoen. Hij deed wel eens erg gewichtig, maar in zijn hart was het een goede kerel. Hoewel hij met iedereen soms overhoop lag, mocht men hem op liet kleine dorp toch wel lijden. Wie Gerben en Zwart naast elkaar zag zitten, kreeg tranen in de ogen van het lachen. Intussen werd er geweldig getrakteerd. De jongens deden zich te goed aan allerlei soorten limonade en smulden van taarten, bonbons, gebakjes, slaatjes enzovoort. De waarschuwing van Klinkhamer om niet te veel te eten waren ze reeds lang vergeten.

Er werd gezongen, gesmuld en gelachen dat het een lust was. Daar ging een van de arbeiders naar het toneeltje dat tegen een muur was getimmerd en zong, begeleid door Markus, een lied. Het was een leuk liedje en de man had een prachtige heldere stem. Daarom verzochten ze hem steeds om meer te zingen, hetgeen hij dan ook met genoegen deed.

Zijn vrouw kwam hem daarbij helpen en toen zij tweestemmig zongen, vergaten zelfs de jongens om te snoepen, zo mooi vonden ze het En dan was de beurt aan een ander om iets ten beste te geven. Twee arbeiders voerden samen een stukje op over een vispartij, waarbij zij geweldig opschepten over de grote snoeken die zij hadden gevangen. Zo deden ze allemaal hun best om het feest zo gezellig mogelijk te maken. Nadat ze allen weer iets gegeten en gedronken hadden, zei Gerben: „Nu moeten de jongens ook eens wat vertonen. Zij eten voor drie, maar zij doen niets.”

„Oké, Gerben!” riep Hielke, „dan is het nu onze beurt.”

En terwijl Markus weer op de harmonica speelde, gingen de jongens op het toneeltje en trokken het gordijn ervoor dicht. Vlug zetten zij twee tafeltjes naast elkaar met een opening ertussen, waar het meegebrachte vaatje juist boven kon staan, zodat de draaibare bodem onbelemmerd open en dicht kon. De beide overgordijnen werden over de tafels gelegd en hingen tot op de grond. Zo kon Louw onder de tafel gaan zitten zonder dat iemand hem zag. De andere jongens zorgden ervoor, dat Louw allerlei voorwerpen bij zich onder de tafel kreeg, zoals lepels, vorken, kopjes, enzovoort. En dan kon de voorstelling beginnen. Sietse trok het gordijn open en Hielke kwam naar voren en maakte een diepe buiging voor het geëerde publiek.

„Dames en heren,” sprak hij gewichtig, „mag ik mij even voorstellen „Hisocokelo", de beroemde tovenaar met zijn gezelschap. Wij hebben voor u meegebracht een wonderton, waaruit wij van alles te voorschijn gaan toveren Ik zal u het tonnetje even laten zien om te bewijzen dat het absoluut leeg is.”

Hielke nam het vaatje van de tafel en liet het geëerde publiek erin kijken. Met zijn toverstokje roerde hij ten overvloede nog door het inwendige van het tonnetje als extra bewijs dit het leeg was. Dan zette hij het tonnetje weer midden op de tafel en riep: „Attentie! Nu gaat het gebeuren!”

Dit was het sein voor de andere jongens om muziek te maken op denkbeeldige instrumenten. De een deed alsof hij op een hoorn blies en de ander speelde viool, enzovoort. Kees had veel succes omdat hij daarbij zulke gekke gezichten trok. En bij het spektakel dat deze muzikanten maakten, zwaaide Hielke zijn toverstok boven het vaatje en kwam er zowaar een bos wortelen omhoog. De toeschouwers, die niet konden zien hoe Louw van onder de tafel die wortelen door de geopende bodem van het vaatje duwde, zaten verrast te kijken. En hun verwondering steeg hoger en hoger bij al hetgeen Hielke uit het vaatje haalde. Zelfs de zondagse pet van Gerben kwam eruit. Af en toe deed Louw de bodem dicht en Het Hielke het publiek nogmaals in het ledige vaatje kijken. Men begreep best dat men bij de neus werd genomen, maar hoe die kwajongens dat klaarspeelden, begreep niemand. Tot slot haalde tovenaar Hisocokelo een mooie nieuwe pijp voor de boer te voorschijn en een sierlijke bloemenvaas voor mevrouw. Tegelijkertijd kwam Harm met een prachtig boeket bloemen uit eigen tuin aandragen, die in de vaas werden gezet. Terpstra bedankte de jongens heel hartelijk voor die attentie en onder luid applaus boog de grote tovenaar voor het hooggeëerde pubhek, dat nog wel méér kunsten had willen zien.

En dan zei Hielke: „Mag ik mijnheer Gerben verzoeken om ook eens wat voor te dragen?”

„Wel zeker grote meester,” riep Gerben en hij kwam op het toneel, waar de jongens ruimte voor hem maakten, behalve Louw, want die zat nog onder de tafel verscholen.

Gerben ging tegen de tafel staan en sprak:

Dames en heren,

Ik heb een gedicht gemaakt op de koe!

Want wat is de wereld zonder koe?

Ik zou niet weten, hoe

Wij moesten leven,

Als de koe geen melk zou geven.

Waar haalde men boter vandaan?

Als er geen koe meer zou bestaan?

En waar bleven de vette kazen?

Als er geen koe meer liep te grazen?

Daarom vraag ik u, hier zo gezellig gezeten,

Waarom hebben jullie zo vaak een koe gegeten?

„Hoera! Leve Gerben!" riepen de jongens lachend en iedereen klapte in de handen.

„Heb jij dat werkelijk zelf bedacht?” vroeg Zwart.

„Natuurlijk!” riep Gerben trots, „dat is allemaal fantasie. Ik zuig het zo uit mijn duim.”

„Zuig dan nog eens een gedicht uit je duim?” vroeg Terpstra lachend.

„Oké,” zei Gerben.

Als er in ons dorp een diefstal gebeurt,

Wordt er nooit lang getreurd;

Iedereen komt er vlug bij,

De Klinkhamertjes met hun boot zijn van de partij,

En al gaan de dieven nog zo tekeer,

Trekken wij van leer.

De vrijheid van de boeven duurt nooit lang,

Want wij zijn niet bang!

„Au! Help!” Gerben nam een luchtsprong en stond dan meteen naast het toneeltje. Verschrikt keek hij naar zijn voeten, waar een boender uit een van zijn broekspijpen kwam glijden. Die had Louw er vanonder de tafel ingestopt. De stekelige haren van de borstel prikten Gerben zó in zijn been, dat hij van schrik die sprong maakte. Even ontstond verwarring bij de toeschouwers, die geschrokken naar Gerben keken. Van die verwarring maakte Louw gauw gebruik om onder de tafel vandaan te kruipen en zich bij zijn makkers te voegen. Toen het duidelijk werd dat Gerben slechts van een boender was geschrokken, begon iedereen hartelijk te lachen. Gerben had reeds begrepen dat de jongens hem die poets bakten en met een ruk trok hij de gordijnen van de tafel en keek eronder. Om het onnozele gezicht dat hij toen trok omdat er niets te ontdekken viel, lagen de jongens dubbel van het lachen.

Markus begon maar weer gauw op de harmonica te spelen en nu vroeg veldwachter Zwart mevrouw Terpstra ten dans. Dat was het sein voor allemaal om te gaan dansen. Gerben zwierde met een dienstbode rond en was zijn schrik alweer vergeten. De jongens keken toe en deden zich intussen te goed aan al het lekkers.

De tijd vloog om en het was reeds ver in de avond toen het feest werd beëindigd. Boer Terpstra vond dat dit feest veel mooier was geweest dan dat van een paar dagen geleden.

Zwart bedankte hem namens alle gasten voor het gulle onthaal en dan namen ze afscheid.

Zingend voeren de jongens in de Kameleon terug. Maar zoetjes aan werden zij stiller. De vele lekkernijen begonnen wel wat zwaar op de maag te drukken. En toen Louw aan Kees vroeg of hij nog wel een gebakje zou lusten, maakte Kees een afwerend gebaar en boog zich vlug overboord. Hij moest overgeven. Maar hij niet alleen, want de een na de ander kreeg het te kwaad. Zo kwam de Kameleon in het dorp terug met vijf heel bleke jongetjes aan boord.

„Daar heb je het al!” riep de smid, toen Hielke en Sietse met holle ogen de kamer binnenkwamen. „Was het oog groter dan de maag, jongens? Jullie hebben zeker voor de eerste dagen wel genoeg gegeten hè? Ja ja, zo gaat het als men te gulzig is.”

„Ga maar gauw naar bed, jongens,” zei moeder.

„Wacht even,” zei Klinkhamer, „ik heb hier nog een brief voor jullie van ingenieur Sinnema. Hij schrijft dat de heide te schraal is voor tuingrond. Hadden jullie hem dat gevraagd?”

„Ja,” zei Hielke. „Wij hoopten dat Harm daar wel een grote tuin kon maken. Maar dat is nu niet meer nodig. Harm heeft het bij boer Terpstra nu best naar zijn zin. Harms vader heeft eens met hem gepraat, die smeedde het ijzer nu het heet was, want de boer kon zijn goede bui wel weer eens verliezen. Harm krijgt licht werk en volgend jaar kan hij bij een broer van Terpstra komen, die een groot bollenbedrijf heeft. Ik geloof dat Harm uit de nood is, vader!”

„Dat is gelukkig,” zei Klinkhamer, „en dan kunnen jullie dus gerust gaan slapen, want nu is jullie wens vervuld.”

Dat vonden Hielke en Sietse ook en zij gingen gauw naar bed.

„Die jongens toch,” zei moeder, „ze zijn helemaal van streek.”

„Ja moeder,” zei Klinkhamer lachend, „zo zijn ze nu eenmaal. Als zij iets doen, doen ze het goed. Ook al is het verkeerd.”

De Kameleon Reeks

1. De schippers van de Kameleon (1949)

2. Kameleon ahoy! (1951)

3. Redders met de Kameleon (1952)

4. Speurders met de Kameleon (1955)

5. De Kameleon op volle toeren (1956)

6. De Kameleon houdt koers (1958)

7. Goede vaart, Kameleon (1958)

8. Trossen los Kameleon! (1959)

9. De Kameleon in 't zoeklicht (1959)

10. De Kameleon opnieuw in actie (1960)

11. De Kameleon in de branding (1961)

12. Vivat Kameleon! (1961)

13. De Kameleon Blijft Favoriet! (1962)

14. De Kameleon wint de prijs! (1962)

15. De kameleon brengt geluk! (1963)

16. Bravo Kameleon! (1963)

17. Vakantie met de Kameleon (1964)

18. De Kameleon viert feest! (1964)

19. Tiptop Kameleon (1965)

20. De Kameleon schiet te hulp (1965)

21. Trouwe vrienden van de Kameleon (1966)

22. De Kameleon staat voor niets! (1966)

23. Met de Kameleon er op los! (1967)

24. De kameleon altijd paraat (1967)

25. De Kameleon slaat zijn slag (1968)

26. De Kameleon pakt aan! (1968)

27. Ruim baan Kameleon (1969)

28. De Kameleon vaart uit

29. De Kameleon treft doel!

30. Volle kracht Kameleon!

31. Met de Kameleon op avontuur

32. De Kameleon maakt schoon schip

33. De Kameleon knapt het op!

34. Met de Kameleon vooruit!

35. De Kameleon steekt van wal

36. De Kameleon doet een goede vangst!

37. De vlag in top voor de Kameleon

38. De Kameleon in de storm

39. Alle hens aan dek Kameleon

40. De Kameleon krijgt nieuwe vrienden

41. Op reis met de Kameleon

42. De Kameleon heeft succes

43. De Kameleon vaart voorop!

44. Lang leve de Kameleon!

45. De Kameleon helpt altijd!

46. De Kameleon ruikt onraad

47. De Kameleon geeft vol gas

48. De Kameleon maakt plezier

49. De Kameleon ligt op de loer

50. De Kameleon in het goud

51. De Kameleon houdt stand

52. De Kameleon vaart door

53. De Kameleon gooit het roer om

54. Recht door zee Kameleon

55. De Kameleon op dreef

56. De Kameleon in woelig water

57. Met de Kameleon voor de wind

58. De Kameleon heeft goed nieuws

59. De Kameleon draagt zijn steentje bij

60. De Kameleon maakt het helemaal

61. De Kameleon slaat alarm

62. De Kameleon stuurloos

63. De Kameleon op jacht

Table of Contents

HOOFDSTUK I

HOOFDSTUK II

HOOFDSTUK III

HOOFDSTUK IV

HOOFDSTUK V

HOOFDSTUK VI

HOOFDSTUK VII

HOOFDSTUK VIII

HOOFDSTUK IX

De Kameleon Reeks