DE KAMELEON SLAAT ZIJN SLAG

DOOR

H. DE ROOS

Geïllustreerd door G. VAN STRAATEN

Zonnebloem-Serie

LEEFTIJD TOT 12 JAAR

UITGEVERIJ KLUITMAN — ALKMAAR

HOOFDSTUK I

Een nieuwe vriend in het dorp

De regen viel in stromen neer toen Gerben, de knecht van boer Jellema, de smederij van Klinkhamer binnenkwam. Het water droop aan alle kanten van zijn jas en toen hij zijn pet afzette en hem woest heen en weer zwaaide, vlogen de druppels naar alle kanten rond.

De smid en zijn beide zoons Hielke en Sietse vonden het niet zo leuk, want het water spatte hun om de oren. Gerben lachte en vroeg:

„Wat denken jullie? Houden wij het vandaag droog?”

„Droog?” riepen de jongens, „en het regent dat het giet!”

„Laat ik daar nou niks van gemerkt hebben‚” zei Gerben lachend. „Dat komt natuurlijk doordat mijn jas door en door waterdicht is. Ik herinner mij nog hoe Willem Bakker ook een jas kocht. De winkelier beweerde dat de jas zo dicht was, dat je er absoluut droog in bleef. ‚Dat geloof ik niet,’ zei Willem. ‚U krijgt de jas cadeau als het niet waar is‚” zei de winkelier. ‚Goed,’ zei Willem. Hij trok de jas aan, liep de deur uit en sprong in de gracht. Toen hij weer op de wal klauterde riep hij: ‚Zie je wel, ik ben kletsnat, dus betaal ik geen cent!’ En Willem ging er vandoor met de jas.

„En dat verhaal moeten wij geloven?” vroeg Sietse spottend.

„Dat moet jij zelf weten,” bromde Gerben. „Je kunt twee dingen doen. Het geloven of niet!”

„Ik geloof jou altijd, Gerben,” zei Hielke. „Weet jij nog een verhaal?”

„Het spijt me,” zei Gerben, „maar ik kan maar één verhaal per dag bedenken omdat mijn hoofd veel kleiner is dan dat van een paard.”

Klinkhamer ging een beitel slijpen en door het lawaai van de sneldraaiende slijpsteen was het niet mogelijk om een gesprek te voeren. Gerben keek naar de vonkenregen die in een sierlijke boog van de slijpsteen spatte. Hij wachtte tot Klinkhamer klaar was met slijpen en haalde dan een gebroken bout uit zijn jaszak.

„Kunt u mij hiervoor een nieuwe geven, Klinkhamer?” vroeg hij.

De smid bekeek de breuk van de bout en vroeg waarvoor zij moest dienen.

„Voor de tractor,” antwoordde Gerben. „De zitplaats achter het stuur zit met twee bouten vast en gisteren brak er één tijdens het rijden. Ik viel op de grond en daar ging de tractor. Gelukkig was ik in het weiland want als het op de weg was gebeurd, hadden er lelijke ongelukken van kunnen komen. Ik holde de tractor achterna, maar die ging juist door een sloot. Ik wilde over de sloot springen maar struikelde en viel pardoes in het water. Enfin, ik klim gauw aan de andere kant op de wal en wat zie ik? De tractor had gekeerd en kwam recht op mij af. Ik sprong meteen terug in de sloot en aan de andere kant er weer uit. En plomp! Daar kwam de tractor ook weer door de sloot en mij achterna. En of ik nu naar links ging of naar rechts, de zware zescilinder met zijn tachtig paardekrachten bleef mij volgen. De ijzeren kolos was zo aan mij gehecht dat hij zonder bestuurd te worden achter mij aanliep als een hondje. Dat werd natuurlijk te gek en ik bleef staan. Toen de tractor vlak bij mij was, sprong ik opzij en greep de rem en zo bracht ik hem tot staan.”

„Ik dacht dat jij maar één verhaal per dag kon fantaseren,” merkte Sietse heel nuchter op.

„Dat is waar,” zei Gerben, „maar ik schud de verhalen altijd uit mijn mouw en nu ik een regenjas draag heb ik meer mouwen en dus ook meer verhalen.”

Klinkhamer was naar het kantoortje naast de smederij gegaan en kwam spoedig terug met een nieuwe bout.

„Kijk Gerben, deze bout is van staal. Een ijzeren is zo gauw weer stuk.”

„Wel bedankt,” lachte Gerben, „dan ga ik maar weer. Tot ziens Klinkhamer!”

Hij knoopte zijn jas extra hoog dicht en trok zijn pet tot diep in de ogen.

„Staat de tractor goed op de rem?” vroeg Sietse.

„Waarom vraag je dat?” vroeg Gerben.

„Wel,” antwoordde Sietse lachend, „jij ziet er nu uit als een struikrover. De tractor zou er van schrik vandoor kunnen gaan.”

„Kijk jij maar naar je eigen boevengezicht!” riep Gerben en dan duwde hij de deur open en verdween in de regen. Hij fietste naar het grote meer dat daar vlak bij het dorp ligt en ging dan over de polderdijk langs het meer naar de boerderij van Jellema. Halverwege kwam hij voorbij een grote windmolen waarin de familie Dijkstra woont. De molen heet de Woudaap en zij doet dienst bij het wegpompen van het overtollige water uit de polder.

Voor een van de ramen zat Kees, de zoon van Dijkstra, verveeld naar de regen te kijken die in het meer duizenden kringetjes toverde. Gerben stak een hand naar hem op en Kees groette op dezelfde manier terug om daarna weer mistroostig naar het meer te kijken. Kees verveelde zich.

Hielke en Sietse daarentegen niet. Zij gingen naar hun boot die achter de smederij aan de kant van de vaart in het boothuis lag. Het was een lompe ijzeren motorboot, die de naam Kameleon droeg. Hoewel het geen sierlijke boot was, waren de jongens er toch bijzonder trots op en daarom gingen zij hem nu netjes schoonmaken. De regen tikte gezellig op de ijzeren golfplaten van het dak en de jongens vermaakten zich best met het schoon boenen van de zijwanden, de vloer, de motorkap en wat er al zo meer schoon te maken viel totdat alles weer glom als een spiegel.

In de vaart klonk het zware geronk van een naderende motorboot. De sirene loeide luid voor de brug die even voorbij de smederij over de vaart lag.

Hielke en Sietse maakten de grote deur van het boothuis open om te kijken welke boot daar naderde. Tot hun verrassing zagen zij een sleepboot die een grote baggermolen met zich meetrok. De brug werd omhooggedraaid en langzaam voer de sleepboot verder en met veel stuurmanskunst werd de logge baggermolen tussen de brugpeilers doorgetrokken.

„Die kapitein kan er wel wat van,” zei Sietse vol bewondering. „De molen voer nergens tegen aan.”

„Maar de mannen hielden ronde, houten paaltjes tussen de boot en de brug,” merkte Hielke op. „Daardoor kon er natuurlijk niets fout gaan.”

Er naderde weer een sleepboot. Deze had drie grote laadbakken op sleeptouw. Het waren lange, ijzeren boten waarin opgebaggerde modder vervoerd werd. Op de achterste laadbak stond een man aan het roer en hij wist de sleep van boten zo recht te sturen dat er bij het passeren van de brug geen moeilijkheden ontstonden.

„Dat is een beste stuurman,” wees Sietse, „de boten gaan kaarsrecht door de brug.”

En dan naderde in de verte nog een sleepboot die een groot grijs geschilderd gevaarte trok. Wat dat voor een boot was konden de jongens nog niet onderscheiden. Op de weg stonden reeds vele auto’s te wachten voor de open brug. Daarbij was ook de bus die de dienst naar de stad onderhield en daarom liet de brugwachter de brug weer zakken en kon het verkeer doorgaan. De sleepboot met de grijze kolos ging langzamer varen en kwam bijna stil te liggen bij het erf van Klinkhamer.

Hielke en Sietse keken nieuwsgierig naar het vreemde vaartuig dat nog groter was dan de baggermachine. Het was een rechthoekig schip met een kajuit erop en daarboven een stuurhut en een grote schoorsteen. Aan de masten hingen grote ijzeren buizen die buiten boord gedraaid konden worden.

„Wat is dit voor een boot?” riep Sietse naar een man op het dek.

„Een zandzuiger,” schreeuwde de man en dan klonk de sirene van de sleepboot om doorvaart te krijgen bij de brug. De brugwachter begon de brug weer omhoog te draaien. De motor van de sleepboot ronkte luid en langzaam begon de zandzuiger weer te varen. Maar door de geringe snelheid was het logge gevaarte nog niet goed bestuurbaar en het achterste deel liep vast tussen de bruggehoofden. De kapitein van de zandzuiger liet luid een bel klingelen en de sleepboot stopte. Een paar mannen probeerden de zandzuiger met vaarbomen recht te duwen maar dat ging zwaar.

„Wij gaan helpen,” zei Sietse en hij startte de motor van de Kameleon en voer naar de brug. Maar toen de Kameleon achter de zandzuiger kwam, riepen de mannen:

„Hé jongens! Hoepel op met die wasteil. Jullie varen ons in de weg.”

„Wij komen helpen!” riep Sietse.

Dat vonden de mannen zo vermakelijk dat zij luid begonnen te lachen. Wat verbeeldden die jongens zich wel met die notedop?

Maar Sietse stuurde de stompe snuit van de Kameleon tegen de zijkant van de zandzuiger en gaf vol gas. De snel-draaiende schroef wierp zo veel schuimend water omhoog, dat de mannen er verbaasd naar keken. En hun verbazing werd nog groter toen dat kleine snertbootje van die kwajongens het grote schip langzaam recht duwde.

„Goed gedaan jongens!” riep de kapitein vanaf de brug en dan gaf hij een teken naar de sleepboot die weer begon te trekken.

„Hoeveel paardekrachten heeft jullie motor?” vroegen de mannen nu vol belangstelling.

„Tweemaal de helft!” riep Sietse en dan voeren onze schippers lachend terug naar het boothuis. De natgeregende Kameleon werd netjes afgedroogd en dan gingen de jongens naar de smederij om vader te vertellen wat er allemaal voorbij was gevaren.

„Die baggermachine moet het ondiepe gedeelte in het meer weghalen,” wist Klinkhamer. „De bagger wordt in de laadbak gestort en dan naar de zandzuiger gebracht die bij een lage oever gaat liggen. Daar worden de laadbakken leeggezogen en de modder op de wal gespoten. Zo snijdt het mes aan twee kanten, het meer wordt dieper en de oever hoger.”

„Daar gaan wij dan naar kijken,” zei Sietse.

„Natuurlijk!” riep Hielke opgewonden uit.

„Het zou een groot wonder zijn als jullie niet gingen kijken,” zei Klinkhamer lachend. „Want bij alles wat er op het meer gebeurt zijn jullie toch altijd haantje-de-voorste!”

Maar voorlopig gingen de jongens niet het meer op want het bleef regenen. Later op de avond werd het droog maar toen lagen Hielke en Sietse reeds in bed en zij hoorden niet hoe de dominee op bezoek kwam.

„Goedenavond, mevrouw, goedenavond, Klinkhamer,” zei de dominee vriendelijk. „Neemt u mij niet kwalijk dat ik zo laat nog op bezoek kom, maar ik wilde graag even met u spreken, waar de jongens niet bij zijn.”

„Hebben die apen weer iets uitgehaald,” vroeg Klinkhamer. „Want dan zal ik ze…”

„Nee, nee, meneer Klinkhamer, blijft u rustig zitten,” zei de dominee lachend. „Het gaat integendeel over heel iets anders. Mij is namelijk gevraagd om gedurende de vakantie een jongen bij mij in huis te nemen. De vader is heel rijk en de jongen kreeg zijn opvoeding van een lerares, een gouvernante. Zij heeft de jongen veel geleerd, maar doordat hij bijna geen omgang met andere kinderen had, is hij een echt moederskindje gebleven, begrijpt u?”

„Dan is hij het tegengestelde van mijn zoons,” begreep Klinkhamer. „Want zij zijn de grootste belhamels van ons dorp. Wat zeg jij moeder?”

„Zo erg is het nu ook weer niet,” meende moeder.

„Uw zoons zijn echte jongens,” vond de dominee. „Zij houden van een grapje en zijn daarbij altijd sportief. Daarom kom ik vragen of mijn logeetje zijn vakantie met Hielke en Sietse mag doorbrengen.”

„Ik vind het best‚” zei Klinkhamer, „maar als hij dan net zo’n deugniet wordt als mijn jongens, heb ik u daarvoor gewaarschuwd! Weet wel wat u doet!”

„Die verantwoording neem ik geheel op mij,” zei de dominee lachend, „maar uw zoons moeten in het begin wel een beetje kalm aan doen met Leo. O ja, ik vergat u te vertellen dat hij Leo van Zomeren heet. Zal ik hem dan morgen maar sturen?”

„Welja, doet u dat,” bromde Klinkhamer, „dan zal ik mijn rakkers zeggen dat zij hem met zachtheid moeten behandelen.”

„De jongens lossen dat zelf wel onder elkaar op,” zei moeder, „daar hoeven wij ons geen zorgen over te maken.”

„Dat verwacht ik ook wel‚” lachte de dominee, „maar ik zal toch wel een oogje in ’t zeil houden, want per slot van rekening ben ik verantwoordelijk voor Leo.”

„Wij zullen er ook op letten,” beloofde Klinkhamer en dan nam dominee afscheid en ging terug naar de pastorie die naast de kerk midden in het dorp stond.

„Wel moeder,” zei Klinkhamer. „Wat dit zal worden weet ik niet, maar wij gaan een rumoerige vakantie tegemoet, vrees ik.”

„Het zal wel meevallen,” verwachtte moeder.

Gedurende de hele nacht viel er weer regen, die zo gezellig op de dakpannen tikte, dat Hielke en Sietse sliepen als rozen. In de nanacht werd het droog en tegen zeven uur kwam de zon zelfs tussen de wolken doorgluren. Het begon een beetje te waaien en door de wind en de zon verdwenen de wolken al vlug. De zonnestralen die door het raam van hun slaapkamer vielen, maakten Hielke en Sietse wakker. Zij stonden op en haastten zich naar beneden waar moeder reeds met het ontbijt wachtte. Spoedig zat de familie gezellig bijeen en zij lieten zich de boterhammen goed smaken.

„Wij kunnen vandaag weer fijn gaan varen,” zei Sietse.

„Maar jullie moeten wel even wachten op een passagier,” merkte Klinkhamer op. „Het is een jongen die bij de dominee logeert.”

Hielke en Sietse keken elkaar verbaasd aan.

„Wat is er?” vroeg Klinkhamer. „Waarom kijken jullie zo?”

„Als het maar niet zo’n heel deftig jongetje is,” zei Sietse, „want daar houden wij niet van.”

„Jij moest je schamen, Sietse,” berispte moeder hen, „netheid is een deugd! Misschien kun jij nog iets van hem leren.”

„Ik ben netjes genoeg,” zei Sietse. „Vader draagt toch ook geen witte boord in de smederij?”

„Stel je voor!” riep Klinkhamer lachend. „Ik met een witte boord tussen ijzerroest en kolengruis. Dat zou een mooi boordje worden.”

„Jullie zijn geen nette kleren waard,” mopperde moeder.

Maar daar lachten Klinkhamer en zijn jongens om.

Het was ongeveer kwart over acht toen er een jongen bij de smederij kwam. Hij heette Louw Vrolijk en hij was een vriendje van Hielke en Sietse. Zijn vader was kaasmaker op de zuivelfabriek die aan de andere kant van het dorp stond.

„Hallo, gaan wij vandaag nog varen?” riep Louw.

„Natuurlijk!” zei Sietse, „maar wij moeten wachten op een ‚zoeterik’ die bij de dominee logeert!”

„Een zoeterik?” lachte Louw. „Dat kan gezellig worden.”

„Het valt misschien wel mee,” merkte Hielke op. „Wij kennen hem nog helemaal niet. Dus weet Sietse ook niet hoe die jongen is.

Een kwartier later wisten zij meer want toen kwam er een jongen bij de smederij die aarzelend in de deuropening bleef staan.

„Logeer jij bij de dominee?” vroeg Klinkhamer.

„Jawel meneer,” antwoordde de jongen beleefd.

„Kom dan maar verder,” nodigde Klinkhamer uit, „daar zijn Hielke, Sietse en Louw. Met hen kun je uit varen gaan.”

„Goed meneer,” zei de jongen en hij ging naar de drie vrienden die hem van top tot teen stonden te bekijken.

Tjonge, wat was dat een keurig jongetje. Zijn schoenen glommen als spiegels. Zijn grijze broek had messcherpe vouwen en er viel geen spatje op te ontdekken.

Met zijn jasje was het precies eender, de klepjes op de zakken zaten keurig dicht, de revers waren zonder één kreukeltje, maar het meest opvallend was het hagelwitte overhemd met de stijve boord en dan dat vlinderstrikje. Stel je voor. Een jongen met een stijve boord en een vlinderstrikje.

Sietse vond het zo belachelijk dat hij zijn lachen nauwelijks kon verbergen. De jongen voelde zich niet op zijn gemak onder die spottende blikken en aarzelend zei hij:

„Ik heet…”

„Jij lijkt wel een kelner,” onderbrak Sietse en Louw begon luid te lachen.

De jongen begon te blozen en dan kwam Klinkhamer erbij.

„Jij moet niet zo onaangenaam doen, Sietse. Wees een beetje vriendelijker en neem hem mee in jullie boot.”

„Dat is best,” gaf Sietse toe, „kom maar mee.”

De jongen volgde onze vrienden naar het boothuis en mocht naast Louw voor in de Kameleon gaan zitten. Maar eerst nam hij zijn zakdoek en legde die op de bank. Hielke, Sietse en Louw keken daar verbaasd naar en Sietse zei verontwaardigd:

„Jij hoeft niet vies van onze boot te zijn! Wij hebben haar gisteren nog helemaal schoon geboend!”

„Maar ik ben bang dat mijn kleren vuil worden,” zei de jongen.

„Als jij daar de hele dag om moet denken, heb je geen leven,” merkte Sietse op. „En hoe heet je?”

„Leo, Karel, Boudewijn van Zomeren,” zei de jongen.

„Dat is een hele mond vol,” lachte Sietse. „Ik heet Sietse en dat is mijn broer Hielke en hij heet Louw Vrolijk.”

„Hielke, Sietse en Louw?” herhaalde Leo.

„Juist!” lachte Sietse, „en nu gaan we varen!”

De motor werd gestart en de Kameleon voer het boothuis uit. Maar in plaats van naar het meer te varen, stuurde Sietse de boot naar het dorp.

„Waar gaan wij heen?” vroeg Hielke verwonderd.

„Naar de dominee!” legde Sietse uit. „Ik moet hem even spreken.”

„Jij gaat toch geen onzin uithalen?” waarschuwde Hielke. „Dan krijgen wij van vader.”

„Jij hoeft niet mee naar de dominee!” zei Sietse. „Jij mag in de Kameleon blijven wachten.”

Maar toen zij even later midden in het dorp bij het Raadhuisplein aanlegden en Sietse aan wal ging, volgden de anderen hem naar de pastorie. De dominee zag vanuit zijn werkkamer de jongens naderen en hij ging naar de voordeur toen Sietse aanbelde.

„Wat is er, vrienden?” vroeg hij.

„Hij kan zó niet met ons mee!” zei Sietse en hij wees naar Leo. „Hij moet een overall hebben!”

„Een overall?” vroeg de dominee.

„Jawel dominee,” ging Sietse verder, „want als je iedere minuut moet opletten dat er geen vlekje op je kleren komt, kun je maar beter in bed blijven.”

Mevrouw kwam er ook bij en vroeg:

„Is er iets met Leo? Er is toch niets gebeurd?”

„Leo is niet goed gekleed,” zei de dominee lachend. „Onze vrienden nemen hem zo niet mee.”

„Is Leo niet goed genoeg gekleed?” riep mevrouw verontwaardigd. „Dat is het toppunt! Leo is zo netjes als het maar kan!”

„Maar dat is juist fout!” zei dominee. „Hij is te netjes. Wij moeten hem een overall geven!”

„Een overall?” riep mevrouw verbaasd. „Wil jij een overall, Leo?”

„Hij zegt dat het moet,” zei Leo en hij wees naar Sietse.

„Ja mevrouw,” zei Sietse, „want als Leo vanavond thuiskomt met vlekken op zijn mooie kleren, wie krijgt er dan de schuld? Wij! En daarom kom ik u waarschuwen.”

„Sietse heeft gelijk,” lachte de dominee. „Vakantie moet je niet vieren in deftige kleren.”

En zo kreeg Leo voor het eerst in zijn rijkelui’s bestaan een overall aan. Hij liep er eerst wel wat onwennig in rond, maar Sietse zei:

„Nu hoef jij geen zakdoeken neer te leggen als je wilt gaan zitten. Want dat is toch te gek, nietwaar? Daarvoor zijn zakdoeken toch niet gemaakt?”

HOOFDSTUK II

Leo gaat mee uit varen en het bevalt hem best

De torenklok wees kwart over negen toen Leo, gekleed in een gloednieuwe overall, met onze vrienden naar de Kameleon terugging.

Zij voeren het dorp uit, onder de brug door en zo het grote meer op. Sietse stuurde de boot naar links en dan voeren zij langs de polderdijk in de richting van de grote windmolen de Woudaap.

„Kun jij zwemmen?” vroeg Louw aan Leo.

„Jawel,” zei Leo. „Ik heb het op de zwemschool geleerd, maar ik kan het niet zo heel goed.”

„Dus jij zult niet verdrinken als de boot omslaat?” vroeg Sietse.

„Kan deze boot dan omslaan?” vroeg Leo verschrikt.

„Welnee,” lachte Hielke. „De boot ligt zo vast als een huis.”

Sietse liet de Kameleon nu zig-zag varen maar de boot helde nauwelijks over bij het nemen van de korte bochten. Bij de Woudaap stond Kees al te wachten en hij keek verwonderd naar de vreemde manier van varen, zoals de Kameleon deed.

„Waarom voeren jullie zo heen en weer?” vroeg hij nieuwsgierig toen de Kameleon aanlegde.

„Er zat een zaagvis achter ons aan,” zei Sietse.

„Maar dat is toch niet waar?” riep Leo uit. „Zaagvissen zitten alleen maar in de zee!”

De jongens lachten en Leo begreep dat hij iets doms had gezegd.

Kees kwam ook voor in de Kameleon zitten en dan voer de boot het meer op.

„Ik heet Kees Dijkstra,” zei Kees tegen Leo. „Wie ben jij?”

„Ik heet Leo, Karel, Boudewijn van Zomeren,” zei Leo.

„Hoe?” vroeg Kees verbaasd.

„Leo, Karel, Boudewijn van Zomeren,” herhaalde Leo.

„Wat een mond vol!” riep Kees. „Het klinkt deftig. Wat doet je vader?”

„Mijn vader heeft de grootste tabaksfabriek van Nederland,” vertelde Leo trots.

„Oei!” riep Kees, „wat zal hij rijk zijn. Ik dacht al meteen toen ik je zag, dat jij een rijkelui’s jongetje was.”

„Hoe kun je dat zien?” vroeg Leo verbaasd.

„Jij hebt meisjeshanden,” legde Kees uit. „Kijk, ik heb mij twee dagen geleden bij het timmeren op de vingers geslagen. Zie je wel? Daar zit een blaar! Heb jij weieens een blaar op je handen gehad?”

„Nee, nog nooit!” bekende Leo.

„Dat dacht ik al,” zei Kees. „Jij kunt zeker niet timmeren?”

„Ik heb het nooit geprobeerd,” gaf Leo toe.

„Wat deed jij dan wel?” vroeg Kees.

„Leren, wandelen of met mijn vader mee in de auto.”

„Mijn vader heeft geen auto,” vertelde Kees.

„Maar wij hebben een boot!” riep Sietse en hij gaf de motor vol gas. Door de steeds groter wordende snelheid richtte de Kameleon zijn steven omhoog en met achter zich een brede baan van schuimend water ging hij er als een raceboot vandoor. Aan weerskanten van de boeg ontstonden hoge golven waarvan de druppels de jongens om de oren vlogen.

Leo zat heel verbaasd te kijken.

„Dat had jij niet gedacht, hè?” riep Louw. „De Kameleon is een raceboot.”

„Het gaat wel hard,” zei Leo, „maar mijn vaders auto gaat toch sneller.”

„Maar die kan niet varen‚” lachte Sietse, „en ik vaar liever over het wijde meer dan langs drukke wegen te rijden waar je alleen maar nummerborden van andere auto’s voor je neus ziet.”

Intussen voeren zij langs het Paviljoen waar op het terras voor het restaurant vele gasten zaten te genieten van het mooie uitzicht over het meer.

„Zullen wij hier een ijsje kopen?” stelde Kees voor.

„Ik niet!” riep Sietse. „Het is hier veel te duur!”

„Laten wij dan naar het dorp aan de overkant gaan,” stelde Kees voor, „daar hebben ze geweldig lekker frambozenijs!”

„Kees is een echte snoeper,” vertelde Louw aan Leo. „Hij heeft zich al honderd keer misselijk gegeten, maar hij doet het toch steeds weer.”

„Natuurlijk,” zei Kees. „Misselijkheid gaat over maar wat lekker is blijft lekker.”

Leo lachte. Hij vond deze jongens wel leuk. Zij waren heel anders dan de jongens die hij kende. Intussen voer de Kameleon met onverminderde snelheid verder en bereikte spoedig de overkant van het meer. Daar was een breed kanaal waaraan een dorp lag. Kees wist daar een bakkerswinkel waar heerlijk frambozenijs verkocht werd.

Sietse verminderde de snelheid en langzaam voer de Kameleon het dorp binnen.

„Ik zal wel zeggen waar wij moeten aanleggen,” zei Kees en hij keek oplettend naar de huizen.

Even later riep Louw:

„Kijk! Daar is een bakkerswinkel!”

„Ja! Dat is hem… niet!” riep Kees.

Sietse mopperde, want hij wilde juist aanleggen. Hij startte de motor opnieuw en langzaam voeren zij verder totdat Kees een klein winkeltje zag.

„Stop maar! Hier moeten wij zijn!” riep hij.

De Kameleon legde aan en Kees was de eerste die op de wal sprong en naar het winkeltje holde. Maar hij ging de winkel niet binnen doch verdween in het smalle straatje ernaast. Daar was in de muur een loket. Kees trok aan een touw en binnen klingelde een bel. Een juffrouw deed het loket open en Kees zei:

„Eén frambozenijs van een kwartje!”

Zijn vrienden stonden nu naast hem.

„Hoe bestaat het, Keesie, dat jij dit hier hebt weten te vinden?” vroeg Sietse.

„Kees kan het ruiken,” zei Louw. „Midden op het meer kan hij precies vertellen wie er in ons dorp pannekoeken bakt.”

„Is het waar?” vroeg Leo.

„Welnee,” antwoordde Hielke lachend en hij bestelde evenals Louw en Sietse een ijsje van tien cent. Want zo veel snoepgeld als Kees had, had er geen van allen.

„Moet jij geen ijs?” vroeg Kees aan Leo.

„Ik heb geen geld,” zei Leo.

„Wat?” riep Kees verbaasd en hij staakte zelfs een moment het likken aan zijn ijsje. „Heb jij geen geld? Zo’n rijke jongen? Of heb je het vergeten mee te nemen?”

„Ik heb nooit geld,” vertelde Leo. „Vader betaalt alles.”

Sietse begon in zijn zakken te zoeken naar een paar losse centen. Hij had er nog zes. Hielke vond er ook drie en Louw had er nog één. Zo kon Leo ook een ijsje van een dubbeltje krijgen. En dan gingen zij allen smullend in de Kameleon en voeren terug naar het meer.

Daar was de grote baggermachine begonnen met het uitdiepen van de vaargeul. De jongens gingen er bij kijken. De Kameleon voer tot vlak bij de machine en de jongens zagen hoe grote stalen schepemmers vol modder langs ratelende kettingen en tandwielen omhoog werden getrokken. Hoog op de machine werden de emmers leeggestort en kwam de modder langs een goot naar beneden glijden in een laadbak die langszij lag.

Toen de bak zo vol was dat er beslist niets meer bij kon, kwam er een sleepboot die de schuit vol modder meenam en naar de zandzuiger bracht. Die lag bij een laag gelegen weiland dat nodig opgehoogd moest worden. Vanaf de zandzuiger werd een grote zuigbuis in de modder gestoken terwijl uit een andere buis een enorme straal water in de modder werd gespoten. Daardoor ontstond een dikke brei die door de zuiger gemakkelijk kon worden weggezogen. De brei werd over het weiland gespoten en vloeide erover uit als een inktvlek op een stuk papier.

„Dat zijn reuze sterke pompen, die zo veel modder kunnen verwerken‚” merkte Sietse op. „Als de brandweerauto van ons dorp zo’n dikke straal water kon geven, zou zij muren omver kunnen spuiten.”

„En als zij dan ook modder spoot,” brulde Kees, „kreeg je bij een klein binnenbrandje je huis vol modder.”

De jongens bleven kijken tot de schuit geheel was leeggezogen. De zuigbuis werd nu omhooggetrokken en met de sterke waterstraal werd de lege schuit weggespoten. Dat vonden de jongens machtig. Zij hadden nog nooit een boot zien varen die werd voortbewogen door een waterstraal.

De schuit dreef zo ver opzij dat er een nieuwe boot vol modder naast de zandzuiger kon aanleggen en dan begon het werk opnieuw.

De jongens bleven een tijdje kijken en voeren dan weer verder over het meer. Daar zag Sietse een boer met een praam, waarin hij zes koeien vervoerde. Het was boer Joustra en Sietse stuurde de Kameleon naar hem toe.

„Zullen wij u helpen, Joustra?” vroeg Sietse.

„Graag jongens,” zei Joustra en Sietse liet de Kameleon achter de praam duwen. De beide boten voeren snel verder.

„Waar moet u heen?” vroeg Sietse.

„Naar de boerderij van Jellema,” legde hij uit. „Ik heb de koeien verkocht want het is afgelopen met mijn bedrijf. Een boer moet tegenwoordig vijftig koeien hebben om er van te kunnen leven. En daarvoor is mijn bedrijf veel te klein.”

„Maar wat moet u dan?” vroeg Hielke.

„Wel,” zei Joustra lachend. „Dat is allemaal heel prettig geregeld. Ik krijg iedere week een bedrag om van te leven en bovendien een som geld voor de boerderij, het land en het vee.”

„Dus u gaat uw boerderij verlaten?” vroeg Kees.

„Ja,” zei Joustra. „De boerderij komt leeg te staan en zal wel worden afgebroken. De weilanden worden verdeeld onder de andere boeren, zodat die dan meer koeien kunnen houden. Men noemt dat verkaveling. De sloten worden gedempt en dan wordt de grond opnieuw verdeeld. De boeren krijgen hun weilanden dan zo dicht mogelijk bij hun boerderijen en behoeven dan niet meer door de weilanden van hun buren te rijden om bij hun vee te kunnen komen.”

„En u wordt dan rentenier?” vroeg Louw.

„Juist!” antwoordde Joustra lachend. „Ik ga er rustig van leven. Ik heb hard genoeg moeten ploeteren. En voor mijn vrouw is het helemaal feest, want wij hadden op de boerderij geen gas, geen elektriciteit en geen waterleiding en in het huis dat wij in het dorp gaan bewonen is dat alles wel. Ik zal mijn koeien wel erg missen maar dan ga ik af en toe wel naar Jellema want die heeft al mijn vee gekocht.”

Intussen naderden zij de boerderij van Jellema en Sietse stuurde de boten naar het aanlegsteigertje. Maar het steigertje was te hoog voor de praam zodat de koeien daar niet uit konden stappen. Daarom werd de praam naast het steigertje tegen de lager gelegen oever geduwd.

„Ik zal even hulp gaan halen,” zei Joustra en hij stapte aan wal en beklom de polderdijk. Maar nauwelijks was hij boven op de dijk of er sprong een koe uit de praam en ging Joustra achterna. Dat was het sein voor de andere koeien om hetzelfde te doen en wild sprongen zij allemaal op de wal. Doordat Sietse de motor van de Kameleon extra hard liet draaien, wist hij de praam zo stevig tegen de wal te duwen dat geen van de koeien te water raakte. Joustra keek verbaasd om toen de kudde luid loeiend achter hem de dijk beklom. Hielke, Louw, Kees en Leo sprongen nu ook aan wal en hielpen de koeien op het erf van Jellema te drijven. Gerben kwam ook helpen.

„Deze kant op, broeders!” riep hij. „Doen jullie rustig aan, want wilde dieren kunnen wij hier niet gebruiken!”

De koeien werden langs de boerderij gedreven en moesten dan de hoek om van de grote schuur. Een van de koeien bleef hier staan en keek met haar dromerige ogen Leo aan. Leo die nog nooit van zijn leven iets met koeien had te maken, schrok geweldig en riep:

„Help! Zij wil bijten!”

„Drommels, zij likt zich al om haar bek!” riep Gerben. „Maak dat je wegkomt!”

En Leo ging er vandoor tot grote pret van de anderen. De koe keek hem nauwelijks na maar liep gewoon met de andere mee naar het weiland. Sietse, die eerst de Kameleon had vastgelegd voor hij ook op het erf kon gaan, kwam de hollende Leo tegen.

„Wat is er?” vroeg Sietse.

„Een koe wou mij bijten!” riep Leo.

„Dat bestaat niet,” zei Sietse. „Koeien bijten niet. Dat wil zeggen, bijna niet. En vooral niet als je maar flink tegen hen optreedt.”

„Maar de boer zei van wel!” riep Leo en hij keek nog angstig naar de boerderij.

„Zij hebben je voor de mal gehouden,” lachte Sietse. „Kom maar mee. Voor koeien moet je nooit bang zijn. Voor varkens wel, want die kunnen gemeen bijten. En sommige paarden bijten ook, maar als de baas goed voor ze is, doet een paard echt geen kwaad.”

Leo ging met Sietse achter de boerderij en daar stonden bij het hek van het weiland Joustra, Gerben en de jongens, naar de koeien te kijken die rustig gingen grazen.

„Zeg Gerben?” vroeg Sietse. „Sinds wanneer bijten koeien?”

„Steek je hand maar tussen hun kiezen,” zei Gerben, „dan zul je het wel merken.”

„Kijk Leo,” legde Hielke uit, „zie je hoe een koe eet? Zij slaat haar tong om een bosje gras en rukt het dan met de hulp van haar tanden los. Die proppen gras slikt zij meteen door en als zij genoeg gegeten heeft, komt het gras terug in haar mond en gaat zij herkauwen.”

„Ja, ik weet dat een koe een herkauwer is,” zei Leo.

„En dat is voor de boeren heel belangrijk,” zei Gerben. „Want als je een koe bij het herkauwen een reep chocolade geeft, krijg je chocolademelk.”

Leo begon te lachen.

„U maakt grapjes,” grinnikte hij.

„Hij doet nooit anders,” zei Louw. „Alles wat hij vertelt, zuigt hij uit zijn duim.”

Joustra keek nog even naar de koeien en zei dan dat hij terug moest naar zijn boerderij om het huisraad te halen.

„De Kameleon kan de praam wel weer duwen,” bood Sietse aan.

„Heel graag jongens,” knikte Joustra. „Ik kan best wat hulp gebruiken.”

Zij gingen met z’n allen terug naar de boten en voeren dan het meer op tot zij bij een plaats kwamen waar een brede sloot in het meer uitmondde.

Langs die sloot kwamen zij bij de boerderij van Joustra. Het was een klein bedrijfje dat daar eenzaam tussen de weilanden stond.

Mevrouw Joustra was heel verheugd toen zij zag hoeveel helpers haar man meebracht. Het huisraad werd nu door vele handen in de praam gedragen totdat de boerderij geheel leeg was. Joustra controleerde nog eenmaal alle vertrekken en besliste dan dat alles wat er nu nog achterbleef waardeloos was en dus gingen zij varen. De Kameleon duwde de praam weer naar het meer, maar daar waren de golven zo hoog dat er telkens waterdruppels voor de boeg van de praam over de meubels spatten. Mevrouw Joustra, die voorin zat, nam een laken en bedekte daarmee haar glad gewreven meubeltjes. Verder ging de tocht over het meer zonder moeilijkheden en werd de brug bereikt. De brugwachter draaide de brug omhoog en riep:

„Welkom in ons dorp! Ik hoop dat het jullie hier goed zal bevallen!”

„Dat zal best gaan,” riep Joustra en zijn vrouw lachte zo opgewekt, dat niemand er aan hoefde te twijfelen hoe fijn zij de verhuizing vond. Midden in het dorp werd aangelegd voor een keurige woning. De praam werd nu gelost en de jongens hielpen het huisraad naar binnen dragen. Als beloning wilde Joustra een rijksdaalder geven, maar Hielke weigerde het geld aan te nemen.

„Vader vindt het niet goed dat wij met onze boot geld gaan verdienen,” zei hij.

„Maar jullie hebben er toch voor gewerkt?” merkte Joustra op. „En dit is maar een fooitje?”

„Geeft u het maar aan mij,” zei Kees. „Dan trakteer ik op ijs.”

Dat vond Joustra goed en Kees ging er met de rijksdaalder vandoor.

„Drommels,” riep Sietse en hij zette meteen de achtervolging in. De hele club holde mee naar de bakker waar Kees voor ieder een extra grote hoorn vol ijs kocht. Maar toen Sietse er aan begon te likken en op de torenklok keek, riep hij:

„Als ik dat geweten had, zou ik gewacht hebben tot vanmiddag. Het is vijf voor twaalf. Wij moeten zo meteen eten.”

„Wat geeft dat,” zei Kees. „Ik lust evengoed wel eten.”

„Ja, dat weten we,” knikte Sietse. „Ga je mee? Wij zullen je gauw naar de Woudaap brengen, anders ben je te laat thuis.”

„Ik ga ook naar huis,” riep Louw. „Tot vanmiddag!”

Vergezeld van Leo liep hij het Raadhuisplein over.

Achter een der ramen van de pastorie stond de dominee en hij keek afkeurend naar het tweetal dat daar ijverig likkend aan een ijsje naderde. Dominee schudde zijn hoofd. Snoepen vond hij geen deugd. En vooral niet zo vlak voor het eten.

Maar het smaakte Leo best. Zijn eerste kennismaking met de jongens van het dorp was hem reuze best bevallen. En de bakker had lekker ijs. Heel lekker zelfs.

HOOFDSTUK III

Waar pannekoeken al niet goed voor zijn

Hielke en Sietse hadden Kees naar de Woudaap gebracht en voeren op topsnelheid terug naar huis. Toen de Kameleon weer in het boothuis lag, opende Sietse het kastje onder de achterbank en haalde drie koehorens te voorschijn.

„Hoe kom je daaraan?” vroeg Hielke.

„Die vond ik op het erf van Joustra. Ik ga er een grapje mee uithalen. Waar is de groene verf?”

Tegen de wand van het boothuis stonden op een plank enige busjes. Daarbij was een busje waar verf in zat en daar dompelde Sietse de horens in en zette ze op de plank te drogen.

„Dat is dat,” zuchtte hij. „En nu gaan wij eten.”

„Maar wat ben jij van plan?” vroeg Hielke hoogst nieuwsgierig. „Waarom maak jij die dingen groen?”

„Dat zie jij vanavond wel,” zei Sietse. „Maar praat er met niemand over, want dan gaat de grap niet door.”

„Welke grap?” drong Hielke aan.

„Ik kan het nu niet vertellen,” mompelde Sietse. „Mijn maag is half bevroren van het ijs.”

En dan holde hij in huis.

Aan tafel vroeg Klinkhamer hoe het met de nieuwe vriend Leo ging.

„Best,” zei Hielke. „Hij zegt niet veel, maar hij lust alles. Wij hebben hem met een grote ijswafel naar huis gebracht en dat smaakte hem heel goed. Dus zal hij vanmiddag wel gauw terugkomen.”

„Van wie hadden jullie dat ijs?” vroeg moeder.

De jongens vertelden hoe zij Joustra hadden geholpen verhuizen.

‚Ja ja,” zei Klinkhamer. „Joustra heeft zijn schaapjes op het droge. Hij hoeft niet meer te werken en ontvangt toch geld.”

„Maar hij is dan ook zijn land en zijn boerderij kwijt,” merkte moeder op.

„Dat mag waar zijn,” zei Klinkhamer, „maar wat heb je nou aan een boerderij die te klein is om ervan te kunnen leven? Joustra heeft het goed bekeken. Hij is in één klap verlost van alle zorgen. Voordat ik ook zover ben, zal ik nog heel wat stevige klappen op dit grote aambeeld moeten geven.”

Na het eten was Leo de eerste die weer bij de smederij kwam. Hij had zich gehaast om niet te laat te komen.

„Ik wist niet hoe laat jullie gingen varen,” siste hij hijgend van het harde lopen tegen Hielke en Sietse.

„Wij hadden wel gewacht,” zei Hielke. „Wij wachten nu ook op Louw.”

Na een kwartier kwam Louw.

De jongens gingen weer in de Kameleon en voeren het meer op naar de Woudaap. Toen zij daar aanlegden, kwam Kees uit de molen hollen en ging gauw tussen Louw en Leo voor in de boot zitten.

„Varen maar, Sietse!” riep hij. „Zet maar koers naar de boerderij van Joustra!”

„Waarom daarheen?” vroeg Sietse.

„Willen jullie dat dan niet?” vroeg Kees verbaasd. „Ik dacht dat wij er nog even moesten gaan kijken of er nog iets is achtergebleven.”

„Misschien is er nog een verborgen schat,” fantaseerde Louw.

„Welja,” zei Hielke. „Wij kunnen best even gaan kijken, wie weet vinden wij nog iets leuks.”

„Goed,” riep Sietse. „Daar gaan we dan!”

Hij gaf de motor vol gas en op topsnelheid voer de Kameleon het meer over en ging dan door de brede sloot naar de leegstaande boerderij. Kees was de eerste die het erf opholde. Hij ging naar het woonhuis en de anderen volgden hem naar binnen. In de hoek van de kamer stond een oude schommelstoel. Kees ging er in zitten schommelen. De stoel kraakte bij iedere beweging met een klagelijk geluid.

„Het klinkt als een spook in de nacht,” zei Louw.

„Heb jij dan ooit een spook gehoord?” vroeg Sietse.

„Welnee,” zei Louw.

„Wat zeur je dan?” mopperde Sietse. „Spoken bestaan niet.”

„Hóe, weet ik niet,” zei Kees, „maar ik neem deze stoel mee. Ik kan er lekker in zitten bij het vissen.”

In de kamer was verder niets te vinden en de jongens gingen naar de keuken. Daar was slechts een oude wekker die nog op de schoorsteenmantel stond. Hielke draaide aan een handeltje en de wekker begon luid te bellen.

„Daar word je wel wakker van,” lachte Leo.

Boven op de zolder klonk gestommel.

„Wie is dat?” vroeg Kees verschrikt.

„Wel jô, dat is Sietse,” zei Louw lachend. „Hij is de trap op gegaan.”

Zij gingen nu allemaal naar boven, maar toen Kees een slaapkamerdeur opende, gaf hij een gil van schrik. Daar stond iemand in een uniform. Het was Sietse. Hij had een uniformjasje en een pet gevonden. Allen lachten om die malle vertoning van Sietse en Kees vroeg of hij het jasje en de pet mocht hebben!

„Welja,” zei Sietse. „Jij mag er wel mee pronken. Het is mij te warm.”

Kees trok nu het uniform aan en was zo trots als een pauw.

„Jij moet veldwachter worden,” zei Hielke.

„Dat kan niet,” zei Louw. „Hij is bang in het donker.”

„Nietwaar!” riep Kees. „Gerben is bang in het donker, maar ik niet!”

Op de zolder waren zij spoedig uitgekeken en de hele club ging weer naar beneden. In de gang was een deur met daarachter een trap naar de kelder.

Natuurlijk moest de kelder ook even bekeken worden en de jongens daalden er in af.

Het was een groot vertrek dat zich onder het hele huis uitstrekte. Er waren twee ramen met tralies ervoor.

„Het lijkt wel een gevangenis,” rilde Leo.

„Hier werd vroeger boter en kaas gemaakt,” vertelde Hielke. „En omdat er weieens dieven kwamen om boter te stelen, zijn er tralies voor de ramen gemaakt. Tegenwoordig gaat de melk naar de fabriek en maken de boeren zelf geen boter en kaas meer.”

Er klonk een piepend geluid en dan sloeg de deur van de kelder met een smak dicht.

„Hoe kan dat?” vroeg Hielke verwonderd.

Sietse holde de trap op en probeerde de deur te openen, maar zij bleek op slot te zijn.

Uit de gang klonk een spottend gelach.

Er was dus iemand.

„Maak open!” riep Sietse. „Of wij zeggen het tegen de politie!”

„Ha, ha, ha,” klonk het aan de andere kant van de deur. „De politie vindt jullie hier nooit!”

„Wat wilt u van ons?” riep Hielke. „Wij hebben toch geen geld!”

„Maar wel een beste boot!” riep de onbekende. „En die neem ik mee! Ik hoop dat veldwachter Zwart jullie na een paar dagen weet te vinden. Ga zolang maar liggen slapen!

Wel te rusten!”

De jongens hoorden de man weglopen.

„Oei,” zei Louw. „Hij steelt de Kameleon!”

„Welnee, want ik heb het startsleuteltje,” gromde Sietse.

„Dat zegt niets,” zei Hielke. „Als de dief de draden achter het startslot lostrekt en ze dan met elkaar verbindt, gaat de motor ook draaien.”

Kees begon met zijn vuisten op de deur te slaan en schreeuwde:

„Help! Help! Ik wil eruit!”

„Dat schreeuwen geeft je toch niets,” mompelde Sietse, „niemand hoort ons. Laten wij liever proberen door een raam te klimmen.”

Maar de tralies voor de ramen bleken zo stevig vast te zitten dat het onmogelijk was om langs die weg te ontsnappen.

„Luister,” zei Kees. „Ik hoor weer voetstappen.”

„Die kerel komt zeker het contactsleuteltje halen,” fluisterde Hielke.

„Kom! Allemaal vlug onder de trap‚” fluisterde Sietse. „Als die dief de kelder in komt, springen wij onverwachts te voorschijn en met z’n allen kunnen wij hem best aan.”

„Ja maar…” twijfelde Kees.

„Ssst! Weg wezen!” fluisterde Sietse en hij duwde Kees onder de trap. Nauwelijks hadden de jongens zich daar verstopt of de deur ging open.

„Waar zijn jullie?” riep een barse stem. „Kom te voorschijn of ik laat de kelder vol water lopen.”

De jongens hielden zich echter muisstil en dan kwam iemand de trap af. Nauwelijks was de man op de onderste tree afgedaald of de jongens sprongen te voorschijn en vielen hem van alle kanten aan. Hielke greep hem bij zijn benen en Louw sprong op zijn rug. Sietse gaf hem een harde duw en de man viel languit op de grond en toen riep Kees:

„Het is Gerben!”

„Zijn jullie helemaal dol geworden?” riep Gerben verontwaardigd. „Wat zijn dat voor manieren? Zijn jullie mijn vrienden? Ik mag van geluk spreken dat mijn nek niet gebroken is. Jullie zijn zo woest als wilde buffels!”

„Maar waarom sloot jij ons dan op?” vroeg Hielke.

„Dat was een grapje,” riep Gerben en hij wreef zich pijnlijk in zijn nek.

„Dan was het van ons ook een grapje,” zei Sietse.

„Nou, ik kan er niet om lachen,” mopperde Gerben. „En wat kwamen jullie hier doen?”

„Even kijken of er ook iets is achtergebleven,” zei Kees.

Gerben zag nu hoe Kees gekleed was in een oud uniform en hij zei spottend:

„Jij lijkt zelf wel een achtergebleven rariteit uit een ver verleden.”

Dat vond Leo grappig en hij lachte luid.

Gerben kwam daardoor weer in een betere stemming en hij vroeg:

„Willen jullie mij helpen om een klein vrachtje hooi in de praam te laden. Er ligt nog een beetje in de schuur.”

„Welja. Laten wij dat maar doen,” knikte Hielke.

Met z’n allen gingen zij nu naar de schuur. Gerben had daar al een grote kruiwagen neergezet en met een vork ging hij er nu hooi in laden. Toen de kruiwagen vol was, reed Sietse hem naar de praam die naast de Kameleon in de sloot lag. Sietse kieperde de kruiwagen leeg en Hielke, Kees, Louw en Leo begonnen het hooi netjes in de praam te leggen. Sietse ging weer een nieuw vrachtje halen en na een uurtje werken was de schuur bijna leeg en lag er in de praam een flinke laag hooi. Louw en Kees gingen elkaar in het zachte hooibed gooien en Hielke wierp Leo omver. Daarop probeerde Hielke met handen vol hooi de hevig tegenspartelende Leo te bedelven, maar opeens riep Leo:

„Stop! Wacht even! Ik vind iets!”

En hij toonde een glinsterende aansteker.

„Die zal wel van Gerben zijn,” dacht Louw.

„Er staat iets op,” zag Leo en hij las: „G. de Lange, sigarenmagazijn, Tilburg.”

„Hoe komt Gerben aan een aansteker uit Tilburg?” vroeg Kees.

„Misschien was hij bij de soldaten in Brabant,” zei Hielke.

Zij konden het Gerben meteen vragen, want hij kwam met Sietse samen het laatste hooi naar de praam brengen. Leo toonde hem de aansteker.

„Is deze van u, Gerben?”

„Drommels dat is wel een mooie,” zei Gerben. „Ik zou hem best willen hebben, maar hij is niet van mij. Hij zal wel van Joustra zijn. Bewaar hem goed en geef hem terug als je naar huis gaat.”

„Dat zal ik doen,” beloofde Leo en hij stak de aansteker in zijn zak. Gerben bracht de kruiwagen in de praam en zag Kees weer naar de boerderij gaan.

„Wat ga je doen, Kees?” vroeg hij.

„Mijn stoel halen,” riep Kees,

Gerben begreep dat niet en Hielke vertelde hem hoe Kees een oude schommelstoel had gevonden.

„Dan ga ik ook nog even kijken,” zei Gerben. „Wie weet, vind ik ook nog iets.”

De jongens gingen met Gerben mee naar het woonhuis. Hij keek in alle vertrekken en opende alle kastdeuren. In een van de kamers was een heel grote diepe kast.

„Het lijkt wel een klein kamertje,” zei Leo.

„Dit was vroeger een bedstee‚” vertelde Gerben. „Hier sliepen de mensen met de deurtjes half dicht, ’s Winters was het lekker warm in zo’n kastbed want in de kamer brandde dan de kachel. Ik herinner mij nog een heel oude boer die ziek was en in zo’n bedstee lag. Hij was al bijna negentig jaar en de dokter verwachtte dat oude Murk, zo heette hij, niet lang meer zou leven. Murk lustte geen eten meer en lag wezenloos naar de zolder van de bedstee te staren. Zijn dochter had de deurtjes zo ver mogelijk dichtgedaan om hem niet te storen, want zij ging op de kachel in de kamer pannekoeken bakken. De geur van het bakken vulde weldra de kamer en kwam ook in de bedstee. En daar vlogen de deurtjes open en riep de oude Murk: ‚Haaaa!! Pannekoeken! Hij was weer springlevend en at er zes achter elkaar op. En zo is hij honderd jaar geworden want telkens als hij ziek werd, bakte zijn dochter gauw pannekoeken en dan was de oude Murk meteen weer beter. Zo zie je maar, het beste geneesmiddel is lekkere spekpannekoeken!”

„Dat zal ik mijn moeder vertellen,” zei Kees. „Als ik dan trek heb in pannekoeken, zeg ik dat ik ziek ben.”

„Zo ben jij wel,” lachte Gerben. „Ik kan niets vertellen of jij probeert er munt uit te slaan.”

„En is het echt gebeurd?” vroeg Leo.

„Natuurlijk!” riepen de jongens allemaal lachend. „Alles wat Gerben vertelt is waar gebeurd. Kijk maar naar m’n hoofd.”

Al z’n vrienden stonden nee te schudden en daar moest Leo hartelijk om lachen.

„Maar het was wel een mooi verhaal,” zei Gerben en dan keek hij nog even in de keuken en zei:

„Ik heb het gezien! Hier is net zoveel te halen als in een leeg pakhuis. Wij moesten maar gaan.”

Kees droeg de schommelstoel in de Kameleon en Gerben maakte de praam los van de wal. Sietse startte de motor en de Kameleon begon de praam te duwen. Met een matig gangetje voeren de boten door de sloot maar zodra zij het meer bereikt hadden, gaf Sietse vol gas en met een flinke snelheid gingen zij in de richting van Jellema’s boerderij. Hielke, Leo, Kees en Louw lagen lekker lui in het hooi en Gerben zat achter in de praam om zo nodig met een vaarboom de boot in de goede richting te duwen. Maar zolang de motor van de Kameleon zo goed bleef draaien, hoefde Gerben niets te doen en kon hij het sturen rustig aan Sietse overlaten. Halverwege kwam hen een groot zeiljacht tegemoet. Sietse wilde het links passeren en daarom liet hij de hoorn van de Kameleon tweemaal luid klinken. De stuurman van het jacht begreep het meteen en ook hij bleef links varen. Leo stond op om het mooie jacht beter te kunnen bekijken, maar daarbij struikelde hij over een hark die op het hooi lag. En als Hielke hem toen niet vlug had vastgegrepen was Leo zeker in het water gerold.

„Pas op jô!” riep Gerben. „Het hooi is gladder dan je denkt. Je glijdt er op uit voor je het weet.”

„Ik struikelde over de hark,” stotterde Leo.

„Tja,” zei Gerben. „Zelfs een paard struikelt weieens en dat heeft nog wel vier benen. Ik heb het ook eens meegemaakt dat een grote stevige kerel over een lucifershoutje viel. Hij had toen een paar gekneusde ribben en moest naar de dokter.”

„Dat bestaat niet!” merkte Kees op.

„Weet jij het weer beter, Keesie Dijkstra?” riep Gerben verontwaardigd. „Het is echt gebeurd. De man was aan het schaatsenrijden en kwam met zijn linkerschaats op een lucifer en woep, ging hij tegen de vlakte!”

„Dat kan best,” zei Hielke. „Zo ben ik ook eens gevallen over een stukje touw dat op het ijs lag.”

„Maar ik wist niet dat die man op schaatsen was,” verontschuldigde Kees zich.

„Jij oordeelt altijd veel te vlug‚” zei Gerben. „Jij moet in ’t vervolg eerst nadenken!”

„Jawel meester,” lachte Kees.

De boten naderden de boerderij van Jellema en Sietse stuurde naar de wal. Gerben maakte de praam vast aan het steigertje en zei: „Zo jongens, ik ga een wagen halen. Het lossen met een kruiwagen duurt mij veel te lang.”

Gerben ging naar de boerderij en kwam terug op een grote tractor die een platte wagen trok. Gerben stuurde de tractor rakelings langs de rand van het aanlegsteigertje en trok de wagen precies naast de praam. Dan stopte hij de motor en zette de remmen stevig vast. Het lossen van het hooi kon beginnen. Gerben wierp grote vorken vol op de wagen en de jongens legden het netjes vlak. Toen de wagen bijna vol was, was de praam leeg. Gerben ging weer op de tractor en startte de motor. De jongens klommen op de wagen en Gerben wilde gaan rijden maar zag toen veldwachter Zwart naderen.

„Drommels Kees, trek dat uniform uit en verstop het onder het hooi,” waarschuwde Gerben. „Het is voor onbevoegden verboden om in een uniform rond te lopen, anders zou iedereen wel voor politieagent kunnen gaan spelen.”

Kees trok het jasje meteen uit en verstopte het evenals de pet onder het hooi. Gerben reed de tractor tegen de dijk op en daar was Zwart ook al. Hij keek naar de jongens op het hooi en riep waarschuwend:

„Valt er maar niet af!”

Hij had het nauwelijks gezegd of Kees gleed naar beneden. Kees probeerde zich nog aan het hooi vast te grijpen, maar daarmee bereikte hij alleen dat hij een arm vol hooi meetrok. En het verstopte uniform lag nu voor iedereen duidelijk zichtbaar. Gerben stopte.

„Rij maar door!” riep Kees. „Er is niets aan de hand!”

„Wacht even!” beval Zwart. „Wat is dat voor een uniform?”

„Het is van mij!” zei Gerben. „Ik heb het overgehouden uit mijn diensttijd.”

„Maak mij wat wijs,” bromde Zwart, „dat is een uniform van een eeuw geleden!”

„Dat klopt,” knikte Gerben. „Ik heb het geërfd van mijn grootvader.”

„Daarnet beweerde jij wat anders,” zei Zwart. „En ik waarschuw je dat je er niet mee op de openbare weg komt, want dan krijg je een boete! En probeer er ook geen grappen mee uit te halen want daar ben ik allerminst van gediend!”

„U wordt bedankt voor uw vriendelijke uiteenzetting,” zei Gerben lachend. „Ik zal het niet vergeten!”

„Lach jij maar,” riep Zwart kwaad, „maar wie het laatst lacht…”

„Lacht nooit weer!” riep Gerben en hij reed het erf op naar de grote schuur waar de jongens hem hielpen bij het lossen van het hooi.

„Zal ik het uniform maar hier laten, Gerben?” vroeg Kees. „Ik durf het niet mee te nemen.”

„Ben je mal,” riep Gerben. „Ik moet die rommel niet hebben. Jij mag het vrij meenemen als je het maar niet aantrekt.”

„Geef maar hier,” zei Sietse. „Ik breng het wel bij je thuis.”

De jongens namen afscheid van Gerben en gingen weer naar de Kameleon. Sietse duwde het uniform in het kastje onder de achterbank en dan voeren zij naar de Woudaap. Daar stond Zwart met Dijkstra te praten.

„Drommels,” mopperde Kees. „Hoe krijg ik het uniform nu in huis?”

„Heel eenvoudig,” zei Sietse. „Wij leggen voor het schuurtje aan. Dan gaan jullie allemaal naar de molen om wat water te drinken. Zwart zal naar jullie kijken en intussen draag ik de stoel en het uniform in het schuurtje.”

„Dat lukt vast,” riep Louw lachend.

„Goed, dat doen we,” zei Hielke en dan stuurde Sietse de Kameleon naar de wal. Het hele stel, behalve Sietse, holde nu naar de Woudaap waar Zwart en Dijkstra vlak bij de deur stonden te praten.

„Hé, hé!” riep Dijkstra verbaasd toen de jongens langs hem stormden. „Wat moet dat allemaal? Jullie lijken wel een stel wilden.”

„Wij hebben dorst!” zei Kees.

„Dat komt van het hooien!” zei Hielke.

„Wij hebben Gerben geholpen,” viel Louw hem bij.

„Had Gerben dan niets voor jullie te drinken?” vroeg Zwart. „Op de boerderij hebben ze toch karnemelk?”

„Dat weet ik niet,” zei Hielke. „Wij hebben er Gerben niet om gevraagd.”

„Dat moeten jullie dan in ’t vervolg wel doen,” mopperde Dijkstra. „Ik hou niet van die herrie voor de deur!”

Intussen had Sietse de stoel en het uniform in het schuurtje gebracht en hij zat al in de Kameleon te wachten toen zijn vrienden terugkwamen. Zwart fietste naar het dorp en Sietse startte de motor. De Kameleon ging weer varen. Kees stond zijn vrienden na te wuiven en Dijkstra ging naar het schuurtje. Maar dan kwam Dijkstra met een bleek gezicht terug en greep Kees in zijn kraag.

„Dekselse aap, die je bent!” riep Dijkstra. „Moet jij je vader de doodschrik op het lijf jagen? Ik zal je die rare streken prompt afleren!”

En pats, pats kreeg Kees ervan langs. Het eerste moment was Kees zo verbaasd dat hij geen geluid kon uitbrengen maar dan opeens schreeuwde hij moord en brand omdat hij zich van geen kwaad bewust was.

„Ik heb niets gedaan!” riep hij. „Sietse Klinkhamer deed het. Hij is in de schuur geweest!”

Wat had Sietse gedaan? Hij had het jasje over een bezem gehangen en de uniformpet er bovenop gezet. Vervolgens had hij de bezemsteel in de schommelstoel geplaatst, zodat het van achteren leek alsof er een militair in de stoel zat.

Voorts had Sietse onder op de stoel een plankje gelegd waar Dijkstra bij het binnenkomen op trapte. Daardoor begon de stoel te schommelen en dat deed Dijkstra extra schrikken. Maar dan ontdekte hij het bedrog met het gevolg dat Kees ervan langs kreeg. Maar Kees nam het niet en woedend riep hij Sietse allerlei scheldwoorden en dreigementen achterna.

„Kalm maar Kees,” suste Dijkstra. „Ik wist niet dat die kwajongen van Klinkhamer het gedaan had. Jij moet je maar niet te veel met die jongens inlaten. Zij zitten vol rare streken!”

Nog huilend van kwaadheid ging Kees met zijn vader mee naar binnen. En toen zijn moeder het hele verhaal te horen kreeg, vroeg zij troostend aan Kees wat hij graag wilde eten.

„Pannekoeken!” zei Kees. „Want dat is een best geneesmiddel.”

Dijkstra en zijn vrouw keken hem verbaasd aan. Hoe kwam de jongen aan die onzin?

Maar Kees kreeg zijn pannekoeken en hij smulde er lekker van.

HOOFDSTUK IV

Sietse voert een grap uit en de jongens eten paling

Terwijl de Kameleon naar het dorp voer, vertelde Sietse wat hij met het uniform en de stoel had gedaan. Maar hij had niet verwacht dat Dijkstra er zo van zou schrikken.

„Het spijt mij voor Kees,” zei hij. „Maar ik zal hem trakteren op een ijsje, dan is het leed meteen geleden.”

„En met het uniform zal het ook wel afgelopen zijn,” zei Hielke. „Dijkstra zal het wel verbranden.”

„Dat zou jammer zijn,” vond Louw. „Kees had er vast wel een mooie grap mee uitgehaald.”

„Dan had hij toch ook een pak slaag gekregen,” zei Sietse. „Enfin dat is hij dan nu niet misgelopen.”

Leo lachte. Deze vrienden waren wel grappig vond hij en je kon er veel mee beleven.

De Kameleon bereikte de brug en voer dan het boothuis binnen.

„Allemaal uitstappen,” riep Sietse.

„Gaan wij morgen weer?” vroeg Leo.

„Ja,” zei Sietse, „waar is de boot anders voor?”

„Hoe laat moet ik hier zijn?” vroeg Leo.

„Wij wachten tot negen uur,” zei Sietse. „Wie er dan niet is, gaat niet mee!”

„Tot morgen dan,” lachte Leo en hij ging met Louw mee naar het dorp. Op het Raadhuisplein ging Louw rechtdoor naar de boterfabriek en Leo ging naar de pastorie. Maar dan voelde hij de aansteker in zijn zak en hij besloot die eerst even naar Joustra te brengen. Bij de woning van Joustra belde hij aan en toen de boer zelf opendeed, gaf Leo hem de aansteker en zei:

„Alstublieft meneer Joustra, die heb ik in het hooi bij uw boerderij gevonden.”

„Maar die is niet van mij,” zei Joustra. „Breng hem maar naar Zwart. Die zet het op de lijst van gevonden voorwerpen.”

„Goed meneer,” knikte Leo en hij wilde weer gaan, maar Joustra hield hem tegen en gaf hem een kwartje.

„Dat is voor het helpen bij het weghalen van het hooi,” zei Joustra. „Koop er maar een ijsje voor.”

Dat was niet aan dovemansoren gezegd, want het ijs van de bakker was heerlijk en dus kocht Leo meteen een dikke wafel. Dan zag hij Zwart bij het gemeentehuis en hij holde erheen en gaf hem de aansteker.

„Die heb ik gevonden,” aarzelde hij.

„Juist,” zei Zwart. „En waar vond je hem?”

„In de oude boerderij van Joustra. En meneer Joustra zei dat ik hem aan u moest geven,” antwoordde Leo.

„Het is goed,” bromde Zwart. „Ik zal het noteren.”

Leo ging naar de pastorie. De dominee keek lang niet vriendelijk toen Leo alweer met een ijsje thuiskwam.

„Maar jongen,” zei hij vermanend. „Het is slecht om voor het eten te snoepen. En hoe kom jij nu weer aan dit ijs?”

Leo ging alles vertellen wat hij beleefd had en dominee schudde zijn hoofd.

„Als jij zo doorgaat,” zei hij, „word jij straks ook nog een boer met al dat hooien en zo.”

„Maar ik vond het reuze fijn,” lachte Leo.

„Wel, als jij zo graag in je vakantie wilt werken,” zei de dominee, „moet jij het zelf maar weten.”

Bij de smederij van Klinkhamer gingen Hielke en Sietse na het eten ook weer aan het werk.

Maar wat zij gingen doen, was niet zo fraai. Het begon met Sietse. Hij ging in het boothuis en voelde aan de groen geverfde koehorens. De verf bleek reeds droog te zijn.

„Wat wil jij daar nu mee?” vroeg Hielke nog steeds hoogst nieuwsgierig.

„Ik zal het je laten zien,” zei Sietse en hij groef met zijn hand een gat in het tuintje van moeder. Daar stopte hij een horen in zodat de punt nog ongeveer vijf centimeter boven de grond bleef.

„Wat zeg je daarvan?” vroeg Sietse.

„Het lijkt net alsof er een tulp groeit,” zei Hielke. „Moeder zal blij zijn als zij het ziet. Maar het is niet leuk om haar er te laten inlopen.”

„Maar ik doe het niet in onze eigen tuin,” zei Sietse, en hij trok de horen weer uit de grond. „Ik ga ermee naar de tuin van Zwart.”

„Ik zou het maar niet doen,” merkte Hielke op. „Als Zwart het ontdekt, zwaait er wat!”

„Als jij niet durft, doe ik het wel alleen,” zei Sietse.

„Ik ben niet bang!” riep Hielke, „maar ik weet zeker dat het op een pak slaag zal uitdraaien. Jij bedenkt altijd van alles en ik krijg de klappen.”

„Ja, ja,” zei Hielke. „Zwart is niet achterlijk! Maar misschien kunnen wij wel lachen.”

„Natuurlijk kun je lachen,” grinnikte Sietse. „Kom, wij gaan kijken waar Zwart is.”

Zij namen een oude fiets uit de smederij en reden er samen op naar het dorp. Weldra kwamen zij voorbij het huis van Zwart dat omgeven was door een welverzorgde tuin. Tuinieren was een liefhebberij waaraan de veldwachter al zijn vrije tijd besteedde. De tuin was door een laag hegje van de weg gescheiden. Sietse kon er zonder moeite overheen stappen maar eerst gingen de beide deugnieten voorbij het huis en gluurden naar binnen. Meneer Zwart, noch zijn vrouw bleken in de kamer te zitten en dat bracht Sietse aan het twijfelen.

„Voordat ik in zijn tuintje ga, moet ik toch eerst weten waar Zwart is,” zei Sietse.

„Hij zal wel op de brug bij het meer staan,” wees Hielke. „Dat doet hij vaak.”

„Dan moeten wij daar maar even kijken,” zei Sietse en zij fietsten terug. Zij kwamen weer langs de smederij en zagen toen dat Zwart daarbinnen met vader stond te praten. Sietse remde en dan gingen de jongens ook de smederij in.

„Het is wel een zaak van meedoen,” hoorden zij Zwart tegen vader zeggen. „Alle dorpen houden feesten om maar zoveel mogelijk publiek te trekken. Hoe meer bezoekers er komen, hoe meer er verdiend wordt. Het is alleen de vraag, hoe krijg je de mensen hier?”

„Juist,” zei Klinkhamer. „Maar wat kunnen wij doen?”

„Daar moet de Vereniging Voor Vreemdelingenverkeer voor zorgen,” bromde Zwart en hij keek op zijn horloge. „Drommels,” vervolgde hij dan. „De bus is laat! Mijn vrouw is naar de stad en nu sta ik op haar te wachten.”

Nauwelijks hadden Hielke en Sietse dat laatste gehoord of zij gingen meteen weer weg met de fiets. Vlug reden zij naar het huis van Zwart en Sietse sprong over de heg. In een bloembed met jonge rozestruiken plantte hij de drie koehorens in een kringetje bij elkaar. De punten die alle ongeveer vijf centimeter boven de grond staken, deden de verwachting rijzen dat daar een hele mooie plant groeide. Sietse sprong weer over de heg en keek dan even naar het fraaie werk dat hij in Zwarts tuin had verricht. Hij knikte goedkeurend en zei dan lachend:

„Net echt! Kom! Wij moeten weg wezen!”

De deugnieten fietsten naar het Raadhuisplein en bleven daar net zolang rondrijden tot de bus uit de stad hen passeerde. Toen wisten zij dat Zwart en zijn vrouw reeds thuis waren en fietste ons tweetal terug naar de smederij.

Die avond ging Zwart nog even de tuin sproeien en ontdekte hij tussen de rozestruiken een nieuwe verschijning in het rijk der bloemen. Die dikke groene punten beloofden heel wat. Maar wat voor plant kon het zijn? En hoe kwam die daar? Zwart wist zeker dat hij daar geen bloembollen had geplant. En dit leek veel op drie tulpen.

Gerben kwam voorbij en zag hoe Zwart aandachtig naar een bloembed stond te turen. Nieuwsgierig als altijd, kwam Gerben bij de heg staan en riep:

„Tjonge Zwart. Daar komen een paar knapen van tulpen tussen de rozestruiken.”

„Dat heb ik ook ontdekt,” zei Zwart. „Maar ik begrijp niet hoe die hier komen. Ik heb ze niet geplant.”

„Misschien is het iets anders,” zei Gerben. „Het kunnen best drie punten van één plant zijn.”

„Dat is ook mogelijk,” beaamde Zwart. „Enfin ik zal ze water geven, dan zien we binnenkort wat het wordt.”

Gerben keek nog even hoe Zwart de koehorens besproeide en fietste dan naar huis. Sietse kon tevreden zijn, want zelfs Gerben, die alle dagen met koeien omging, had niet gezien dat die drie punten afkomstig waren van een koe. Zo zie je maar, een kwastje verf doet wonderen.

De volgende morgen gingen de jongens weer uit varen.

Leo had voor de pastorie op Louw zitten wachten en samen kwamen zij bij de smederij. Sietse vulde de tank van de Kameleon met benzine en dan konden onze schippers er weer op uit. Er werd koers gezet naar de Woudaap en terwijl zij met een rustig gangetje over het meer voeren, begon Sietse zijn zakken leeg te halen.

„Zoek je iets?” vroeg Hielke.

„Ik moet geld hebben,” zei Sietse. „Ha, daar heb ik al een dubbeltje. En wacht, daar zit nog een cent en daar nog één. Heb jij nog wat, Hielke?”

„Waar is het voor?” vroeg Hielke.

„Voor Kees. Ik wil hem een kwartje geven voor een ijsje. Hij heeft immers door mijn schuld een pak slaag gehad.”

„Een pak slaag voor een kwartje?” vroeg Louw lachend. „Daar doe ik het niet voor.”

Sietse kreeg van zijn broer nog dertien cent erbij en met het totaal van vijfentwintig cent in zijn rechterhand stuurde hij de Kameleon naar de Woudaap. Daar stond Kees. Hij keek lang niet vriendelijk naar Sietse.

„Hallo Kees! Hoe staat het leven?” riep Sietse opgewekt. „Waarom kijk jij zo somber?”

„Dat weet jij best!” riep Kees kwaad. „Jij bent een mooie vriend om mij voor jouw streken te laten opdraaien. Voor mijn part mag jij ontplof…”

Sietse duwde hem gauw het geld in de hand en riep:

„Hierzo Kees! Koop een lekker ijsje. Jij weet toch dat ik het niet deed om jou er te laten inlopen?”

Kees keek verbaasd naar de vijfentwintig cent en zijn gezicht veranderde als bij toverslag. En lachend herhaalde hij:

„Jij bent een mooie vriend! Dat ben je!”

Kees kwam ook aan boord en ging tussen Louw en Leo zitten.

„Voor vijfentwintig cent zou ik mij geen pak slaag laten geven,” zei Louw.

„Waarom niet?” zei Kees. „Als het ijs maar lekker is, dat is hoofdzaak.”

De Kameleon voer het meer op en de jongens gingen bij de baggermolen kijken, die de ene emmer modder na de andere omhooghaalde en in de laadbakken stortte.

„Komen jullie vis halen?” vroeg een van de mannen.

„Heeft u vis?” vroeg Hielke en Sietse stuurde de Kameleon langszij van de molen.

„Ja! Hierzo!” riep de man en hij ledigde een emmer in de Kameleon en daar kronkelden twaalf flinke palingen op de vloer.

„Oei! Bijten ze niet?” riep Leo en hij trok zijn benen omhoog.

„Welnee!” riep Kees. „Het zijn prachtige palingen. Daar kunnen wij heerlijk van smullen. Wij gaan ze eerlijk verdelen.”

„Maar ik durf ze niet mee te nemen,” rilde Leo.

„Ik weet wat,” riep Louw. „Wij laten ze roken. Dan kan Leo ze ook meenemen.”

„Dat doen we!” zei Sietse en hij liet de Kameleon naar de overkant van het meer varen. Daar woonde een visser die zij goed kenden. Spoelstra heette hij en de jongens troffen hem achter zijn huis. Spoelstra was bezig met het nakijken van visfuiken. Op een vuur stond een grote ronde ijzeren ketel waarin taan kookte. Het rook ongeveer als teer en daarin werden fuiken en netten gekookt om ze tegen bederf te behoeden. Achter op het erf was een smal stenen gebouwtje van ongeveer drie à vier meter hoog. Er waren geen ramen in, alleen een ijzeren deurtje. Vanonder de pannen op het dak kwam rook. Leo keek ernaar en vroeg aan Louw of dat gebouwtje in brand stond.

„Ja! Het brand daarbinnen,” zei Louw lachend, „want daar worden de palingen gerookt.”

Hielke had de palingen die zij gekregen hadden in een emmertje gedaan en hij liet ze aan Spoelstra zien en vroeg of hij ze voor hen wilde roken.

„Dat zal moeilijk gaan, jongens,” zei Spoelstra. „Over tien minuten ben ik klaar met het roken en ik kan moeilijk voor die twaalf palingen opnieuw het vuur laten branden. Want daarvoor gebruik ik beuken en eikehout en dat is vaak moeilijk te krijgen.”

„Dan moet moeder de palingen maar koken,” zei Sietse.

„Ik wil jullie paling wel ruilen voor gerookte,” stelde Spoelstra voor. „Waar hebben jullie ze gevangen?”

„Wij hebben ze cadeau gekregen van een man op de baggermolen,” zei Hielke.

„Drommels,” prevelde Spoelstra. „Dat ik daar niet aan gedacht heb. Ik zal straks met die lui gaan praten, want ik moet per slot van rekening van het vissen leven.”

„Zullen wij ze dan maar ruilen?” vroeg Sietse.

„Welja,” zei Louw. „Waarom niet?”

„Geef maar hier,” zei Spoelstra en hij stortte het emmertje leeg in een kist met gaten die in een betonnen bak vol water dreef. Op de klep van de kist zat een slot en dat maakte hij zorgvuldig vast.

„Maken de palingen het deurtje anders weer open?” vroeg Leo.

„Nee, dat kunnen zij niet,” lachte Spoelstra, „maar er lopen tweevoeters rond die dat wel kunnen. Op een avond, toen ik niet thuis was, kwamen hier leden van een visclub op bezoek. De heren hadden wat te veel gedronken en gingen toen maar paling uit mijn voorraad meenemen. Later hebben zij alles wel vergoed, maar ik blijf toch liever baas over mijn eigen zaken en daarom heb ik er een slot op gemaakt.”

Spoelstra keek op zijn horloge en liep dan naar de rokerij.

Hij wierp het ijzeren deurtje wijd open en nadat de rook daarbinnen was weggetrokken, zagen de jongens rijen gerookte palingen hangen die netjes op ijzeren pennen waren geregen. Spoelstra nam een pen met paling en zwaaide ze enige malen heen en weer om de vis af te koelen. Dan nam hij ze mee naar de bijkeuken van zijn huis en nam veertien palingen van de pen en deed ze in vlekvrij papier.

„U geeft er veertien,” merkte Hielke op, „maar wij hadden er twaalf.”

„Dat weet ik,” zei Spoelstra. „Maar die van jullie zijn dikker, daarom geef ik er twee extra.”

Sietse nam het papier met de nog warme paling in ontvangst en bedankte Spoelstra hartelijk. De jongens gingen terug naar de Kameleon en voeren het kalme meer weer op.

„De paling zal lekker smaken,” zei Kees. „Ik zou er al best een lusten.”

„Jij moet geduld hebben tot wij thuis zijn,” berispte Sietse. „Dan mag jij er drie uitzoeken.”

„Drie?” vroeg Kees. „Maar dat klopt niet! Er zijn er veertien en wij zijn met z’n vijven.”

„Wij verdelen ze zo, dat ieder thuis een paling krijgt,” zei Hielke. „Dus één voor je moeder, één voor je vader en één voor jou! Gesnapt?”

„En dan krijgen jullie er zeker vier?” vroeg Kees.

„Ja! Want wij zijn thuis met z’n vieren en Louw krijgt er drie, want zij zijn met z’n drieën.”

Kees was toch nog niet helemaal overtuigd of die verdeling wel klopte. En hij begon te rekenen:

„Drie en vier en drie, dat is samen tien. Dan blijven er vier over?”

„Ja, die zijn voor Leo.”

„Vier voor Leo? Waarom? Zij zijn ook maar met z’n drieën!”

„Hoe reken jij dat uit?” vroeg Hielke spottend.

„Dat is nogal eenvoudig!” riep Kees verontwaardigd. „De dominee, zijn vrouw en Leo, dat zijn er drie! Waarom moet hij er dan vier hebben? En ik niet? Als er één overblijft, heb ik er net zoveel recht op als Leo. Of niet?”

„Gun jij de dienstbode dan geen visje?” vroeg Hielke.

„Hm,” bromde Kees en hij bloosde van schaamte. „Daar heb ik zo gauw niet aan gedacht.”

„Ik wist het wel,” zei Sietse. „Eters zijn niet altijd denkers.”

Louw en Leo moesten daar hartelijk om lachen tot grote ergernis van Kees. De Kameleon was intussen snel het meer overgevaren en legde dan bij de Woudaap aan. Sietse vouwde het papier, waarin de paling was verpakt, open en Kees mocht er drie uitzoeken. De palingen waren vrijwel allemaal even groot en na even zoeken bepaalde Kees zijn keus en nam er drie. Dijkstra kwam juist in de deuropening van de molen en Sietse riep:

„Kees heeft drie lekkere gerookte palingen! Zorg dat u erbij komt, anders eet hij ze alleen op!”

„Wat ben jij grappig, Sietse Klinkhamer!” riep Kees, „want zo ben ik niet!”

„Hij zegt het zelf!” riep Dijkstra lachend. „Maar weinigen zullen het geloven! Kom maar binnen, Keesie! De paling zal ons goed smaken!”

Dijkstra klopte Kees op de schouder en dan verdwenen vader en zoon in huis.

Sietse wilde de Kameleon weer verder laten varen, maar hoorde dan Gerben roepen, die van de boerderij kwam. Gerben wilde graag met de jongens meevaren. Weldra was hij bij hen en ging tussen Louw en Leo zitten. Dan voer de Kameleon naar huis.

„Ik weet niet hoe het komt,” zei Gerben, „maar ik ruik gerookte paling!”

„Jij hebt een goede neus,” knikte Hielke. „Wij hebben paling van Spoelstra gekregen. Kijk maar!”

Hielke liet de paling zien en vertelde hoe zij er aan gekomen waren.

„Jullie boffen,” zei Gerben. „Paling is lekker en gezond. Maar als je er teveel van eet, word je zelf een paling. Ik heb een man gekend die alle dagen vijf pond paling op at. En wat gebeurde er? Hij werd zo lenig als een slang en kon zich tenslotte in de onmogelijkste bochten wringen. Hij kon zichzelf wel driemaal in zijn nek blazen en zijn armen kon hij wel driemaal rond zijn lichaam winden.”

„Was dat alles?” vroeg Sietse spottend, „of kon hij nog meer?”

„Hij werd zo lenig!” riep Gerben, „dat hij overal doorheen kon kruipen. Zelfs door een sleutelgat!”

„Maar daar kan geen mens door!” zei Leo lachend.

„Dat kan best!” riep Gerben, „als het sleutelgat maar groot genoeg is!”

„Zo kun je wel van alles beweren!” riepen de jongens lachend en dan voer de Kameleon het boothuis in.

De jongens gingen de paling verdelen en Gerben ging meteen naar huis.

„Smakelijk eten, jongens!” zei hij. En dat deden ze!

HOOFDSTUK V

Sietse redt schapen en wordt daardoor als boosdoener ontmaskerd

Bij de familie Klinkhamer, bij Dijkstra, Vrolijk en ook bij de dominee werd die middag gesmuld van de heerlijke paling. Na het eten gingen de jongens weer varen en halverwege de Woudaap zagen zij Kees lopen die op weg was naar het dorp.

„Waar ga jij heen, Kees?” vroeg Sietse.

„Een ijsje kopen bij de bakker!” riep Kees.

Zijn vrienden begonnen te lachen. De centen die Kees van Sietse had gekregen, brandden hem in zijn zak. Hij kon niet langer wachten met het versnoepen van het geld.

„Maar jij hebt pas gegeten!” riep Louw.

„Dat is het juist,” zei Kees. „Ik heb reuze dorst gekregen van de paling. Ik snak naar ijs!”

„Stap dan maar in,” zei Sietse. „Wij zullen je snel naar het dorp brengen!”

Kees kwam aan boord en de Kameleon voer terug naar het Raadhuisplein. Kees holde naar de bakkerswinkel en kocht het zo fel begeerde ijs. Likkend kwam hij terug in de Kameleon.

„Hè, hè,” smakte hij, „daar knap ik van op.”

„Het ijs is voor jou dus een medicijn?” vroeg Leo lachend.

„Vandaag wel,” glunderde Kees. „Ik wou dat de dokter het ook aan de patiënten gaf, dan was ik alle dagen ziek.”

„Heb jij nog meer geld bij je?” vroeg Sietse.

„Jammer genoeg niet,” zei Kees. „Was het maar waar!”

„Dus, wij kunnen wel weer gaan varen,” besloot Sietse en hij stuurde de Kameleon terug naar het meer.

Zij voeren naar de baggermolen en zagen hoe Spoelstra, de visser, daar aan boord was om palingen te vangen. Hij greep in een met modder gevulde baggeremmer en haalde in plaats van een paling een oude fietsband naar boven.

„Hoe komt zo’n band nu midden in het meer?” vroeg Leo verwonderd.

„Vroeger liep er een weg door het meer, heeft mijn vader verteld,” zei Kees.

„Dat is al zo lang geleden,” zei Hielke, „toen waren er nog geen fietsen.”

De jongens bleven nog even kijken en voeren dan naar de zandzuiger die verderop tegen de wal lag. De man, die boven in de stuurhut de zuiginstallatie bediende, opende de deur en riep naar onze vrienden:

„Hé jongens! Willen jullie even een paar schapen wegdrijven? Zij lopen in de modder!”

Hij wees naar het weiland waarop de modder werd gespoten. Als de lava van een vuurspuwende berg vloeide de modderbrei over het veld waar enige schapen liepen te grazen. De dieren holden onrustig rond en daarbij waren er twee in de modder terechtgekomen. Zij deden vruchteloze pogingen om zich uit de dikke brei te bevrijden want de natte modder werd in hun vacht opgezogen en dat maakte de dieren zo zwaar dat zij zich steeds moeilijker konden bewegen. Zij moesten geholpen worden en de jongens legden meteen bij het weiland aan. Voor de natte modder deinsden zij evenwel terug want je werd helemaal vuil als je daarin ging lopen.

„Toei! Toei!” riep Sietse, maar het schaap waar hij tegen riep, reageerde geheel averechts want in plaats van naar hem toe te komen liep het nog verder de modder in om tenslotte vast te blijven zitten.

„Arm dier!” riep Leo en dan liep hij, tot grote verwondering van zijn vrienden, de modder in die hem weldra tot de knieën reikte.

Sietse keek een moment sprakeloos toe, maar liep dan Leo achterna. Samen probeerden zij het schaap los te trekken. Met veel geduw van de jongens kwam het schaap op een ondieper gedeelte en wist dan het weiland weer te bereiken.

Maar Sietse en Leo zaten van top tot teen onder de modder.

„Oei Sietse!” riep Hielke. „Wat zal jij ervan langs krijgen.”

„Die arme dieren moeten toch geholpen worden?” zei Sietse. „Kom Leo, nu die andere nog.”

Sietse en Leo plonsten door de bagger naar het andere schaap. Sietse greep het bij de vacht en riep:

„Vooruit jô! Lopen! Niet gaan liggen!”

Leo hielp trekken en het schaap ging staan. Voetje voor voetje ging het dier nu in de richting van het droge gedeelte. Sietse en Leo duwden het steeds verder en dan nam het dier enige wilde sprongen en kwam op het droge. De modderspatten zaten Leo op z’n voorhoofd en Kees riep lachend:

„Wat zal dominee wel zeggen, als hij dit ziet?”

„Wij spoelen onze kleren schoon en laten ze drogen,” zei Sietse. „Dan ziet niemand er iets van.”

En hij begon evenals Leo zijn overall uit te trekken. De kleren werden in het meer geducht uitgespoeld totdat er geen spatje modder meer op zat. En dan riep de man in de stuurhut van de zandzuiger:

„Komen jullie maar hier, jongens! De kleren kunnen hier drogen!”

Sietse en Leo gingen aan boord van de zuiger en klommen langs een ijzeren ladder naar het dek boven de kajuit. De man kwam uit de stuurhut en wees hen naar een paar openstaande ramen in een verhoging op het dek. Onder die ramen was heel beneden in de boot de grote dieselmotor zichtbaar. Er steeg warme lucht omhoog en door de natte kleren boven die warme luchtstroom te hangen, konden de overalls snel drogen.

Sietse en Leo mochten in de stuurhut komen kijken en zagen hoe de man de zuigbuis in alle richtingen kon sturen. De zuigbuis was juist in een boordevolle schuit met modder gedompeld en uit een andere buis werd tegelijkertijd heel veel water in de modder gespoten en zo ontstond de brei die snel werd weggezogen. De modderschuit werd aan een staaldraad langzaam langs de zuiger getrokken en zo kon de zuigbuis alle modder goed bereiken. En dan was de schuit leeg en trok de man aan een bel waarna een helper de schuit losmaakte. De sterke waterstraal werd tegen de wand van de schuit gericht die daardoor wegdreef. Een volgende schuit met modder kwam weer langszij en het leegzuigen kon opnieuw beginnen. Hielke, Kees en Louw hadden intussen de schapen naar een ander weiland gedreven en het hek dichtgetrokken. Dan kwamen zij naar de zandzuiger en ook zij mochten in de stuurhut komen kijken. Kees vond dat de motoren erg veel lawaai maakten.

„U zult wel doof worden!” riep hij tegen de man.

„Welnee‚” zei de man, „ik begin steeds scherper te horen. Mijn oren worden juist goed getraind! Ik hoor op ’t ogenblik de dorpsklok duidelijk drie uur slaan.”

„Is het dan al drie uur?” vroeg Hielke.

„Jazeker,” zei de man. „Hier is een kijker. Dan kun je controleren hoe laat het op de toren is.”

Allemaal gingen zij nu door de kijker naar de toren turen en inderdaad, de klok wees drie uur aan.

„Hoe bestaat het!” riep Kees. „Ik heb de klok helemaal niet horen luiden!”

Dat iemand bij zoveel lawaai een torenklok in de verte kon horen slaan, vonden de jongens allemaal een raadsel. Maar dan zag Leo onder de jasmouw van de man een polshorloge glinsteren en hij riep:

„Ha! U heeft op uw horloge gekeken!”

„Jij bent goed wakker,” zei de man lachend. „Jij hebt geen modder in je ogen gekregen.”

De kleren waren weldra droog en Sietse en Leo konden zich weer aankleden. Dan werd de motor van de Kameleon weer gestart en de jongens voeren weg langs de rietkragen rond het meer. Bij een opening in het riet lag een roeiboot en twee jongens waren op de wal bezig met het opzetten van een tent. Maar dat ging helemaal fout en daarom stuurde Sietse de Kameleon naar de wal.

„Komen jullie ons even helpen?” vroeg een van de jongens, „wij weten niet goed meer hoe het moet?”

„Karel is een sufferd,” riep de andere jongen. „Zijn vader heeft het hem wel tien keer voorgedaan en nog weet hij niet hoe hij een tent moet opzetten.”

„Nietwaar!” riep Karel. „Hij heeft het maar drie keer voorgedaan!”

Onze vrienden gingen aan wal en Hielke en Sietse namen het tentzeil en legden het op het gras. In het midden waren twee kleine gaten waarin de pennen van de tentstokken gestoken moesten worden. Sietse stak een stok onder het zeil met de pen door een van de gaten en zette de stok vervolgens omhoog. Aan de pen die nu boven door het zeil stak, maakte Hielke twee touwen vast die de stok recht hielden. Sietse duwde de andere stok ook onder het zeil en nadat daar ook twee touwen aan waren vastgemaakt bleef de tent staan.

„Nu weet ik het weer!” riep Karel en hij begon de touwtjes onder aan het zeil vast te zetten. Daarna werd het grondzeil erin gelegd en de tent was klaar.

„Ik zou ook weieens willen kamperen,” zei Leo, terwijl hij in de tent keek.

„Dat kan,” zei Sietse. „Wij hebben thuis een tent.”

„En wat voor een tent!” riep Louw. „Eentje van vloerkleden. Maar het is een hele beste!”

„Ja jongens, laten wij nog eens kamperen,” stelde Kees voor. „Zelf eten koken en koffie zetten dat is machtig.”

„Goed,” zei Sietse. „Dan zullen wij de tent van de zolder halen.”

Intussen was het al bijna vijf uur geworden en tijd om naar huis te gaan. De Kameleon bracht Kees naar de Woudaap en voer dan naar het dorp. Louw en Leo werden naar het Raadhuisplein gebracht en dan gingen Hielke en Sietse naar huis.

Leo was nauwelijks bij de dominee in huis of mevrouw zei:

„Wat ruik ik toch? Heeft Marie soms met petroleum gemorst?”

„Nu je het zegt, ruik ik het ook,” knikte de dominee.

„Ik ruik niets!” zei Leo.

Marie de dienstbode kwam binnen en bleef achter Leo staan.

„Maar jongen!” riep zij. „Wat ruik jij naar olie. Komt dat van die malle motorboot?”

„Aha,” zei de dominee. „Dat zal het zijn! De uitlaatgassen van de motor zijn in je kleren getrokken!”

„Dat is heel ongezond,” zei mevrouw. „Leo moet maar niet meer met die jongens meegaan.”

Daar schrok Leo van. Hij wou juist heel graag met de jongens mee. Hij had nog nooit zulke fijne dagen beleefd.

„Gisteren heeft u niets geroken,” zei hij. „En ik zit voor in de boot. Daar zijn helemaal geen uitlaatgassen!”

„Maar wij ruiken het toch duidelijk,” zei mevrouw. „Jij moet meteen een andere overall aantrekken!”

Die nacht sliep Leo lang niet lekker. De gedachte dat hij niet meer met de Kameleon mee mocht, bedierf al zijn plezier. Ook moeder Klinkhamer kwam tot de ontdekking dat de overall van Sietse naar petroleum rook.

„Hoe komt dat?” vroeg zij.

„Wij zijn op de zandzuiger geweest,” vertelde Sietse. „Daar heb ik de overall gedroogd, want hij was nat geworden bij het redden van schapen.”

„Dat kan kloppen,” zei Klinkhamer, „want in de zandzuiger staat een dieselmotor en jij ruikt naar dieselolie.”

Sietse moest ook een schone overall aantrekken en daarmee was de zaak afgelopen.

Maar bij het huis van veldwachter Zwart gebeurde intussen weer iets nieuws. Zwart was bezig de tuin te besproeien toen Gerben weer voorbijkwam.

„En?” vroeg Gerben. „Hoe gaat het met de reuzentulpen?”

„Wie zegt het dat het tulpen zijn?” vroeg Zwart.

„Nou ja, wat het dan ook is,” zei Gerben. „Zijn de punten al hoger gekomen? Het was vandaag groeizaam weer.”

Ze zijn nog precies zoals gisteren,” bromde Zwart en hij besproeide de drie groene punten met extra veel water. Daardoor spoelde er modder weg en viel het Zwart op dat er nergens een nerf van een blad te zien was. Hij bukte zich en kneep in één van de punten. Die was keihard. Gerben keek vol nieuwsgierigheid toe. Zwart keek hem nu heel kwaad aan en riep dan:

„Grote lummel die je bent! Wat heeft dit te betekenen?”

Gerben stond van verbazing met zijn mond wijd open. „Wat… Wat bedoelt u?” vroeg hij stotterend.

„Dit bedoel ik!” riep Zwart en hij rukte de drie koe horens uit de grond en wierp ze Gerben voor de voeten.

„En speel jij nu maar de onnozele!” bulderde Zwart, „maar ik zal jou wel krijgen, grote hark die je bent! Ik zal je een boete geven wegens vertoeven op andermans grond! Als jij nog ooit het lef hebt om ook maar één voet in mijn tuin te zetten, sluit ik je voor een paar jaar achter de tralies! Versta je dat?”

De verbazing van Gerben ging nu over in verontwaardiging. Hij nam die beschuldiging niet, want hij wist immers van niets! En daarom bulderde hij al net zo luid als Zwart:

„Ik laat mij niet beledigen. Al bent u dan ook honderd keer veldwachter, toch heeft u niet het recht mij van iets te beschuldigen, dat ik niet gedaan heb!”

„En waarom kwam jij dan telkens kijken als ik de planten ging besproeien?” riep Zwart. „Dat wijst er toch helemaal op dat jij er meer van wist?! Jij wou ervan genieten hoe ik er zou inlopen, gemene schurk die je bent!”

„Ik ga naar de burgemeester!” riep Gerben. „Ik laat mij niet uitschelden voor lummel, hark en schurk!”

„Neem dan die horens mee!” riep Zwart. „En laat ze aan de burgemeester zien. Dan begrijpt hij meteen alles! En weet jij wat jij moest doen? Jij moet die horens op je hoofd zetten! Dan ben je net een stomme koe! Want dat ben je!”

„Dus ik ben een lummel, een hark, een schurk en een stomme koe?” riep Gerben. „Dat zal ik onthouden! De politie heeft niet het recht om een eerzaam burger uit te schelden! Ik maak er meteen werk van!”

En Gerben ging verder.

„Hierzo!” riep Zwart. „Neem die rommel van je mee!”

En hij wierp Gerben de koehorens achterna.

Maar Gerben keek niet om en Zwart zocht al mopperend de horens van de weg en deed ze in de vuilnisemmer.

Een uur later was Zwart nog kwaad toen hij de smederij binnenkwam. Klinkhamer en de tweeling zagen meteen dat Zwart niet in een al te beste stemming was.

„En mijnheer Zwart?” vroeg Klinkhamer. „Hoe gaat het?”

„Die vervelende Gerben heeft mij kwaad gemaakt,” zei Zwart. „Hij wil altijd grappig wezen en als je hem dan ergens op betrapt, probeert hij alles te ontkennen. Ik kan best tegen een grapje en als Gerben het eerlijk bekend had, had ik erom gelachen, maar dat brutale ontkennen vind ik ver beneden peil!”

„Wat heeft hij dan gedaan?” vroeg Klinkhamer.

„Hij plantte drie groen geverfde koehorens in mijn tuin en kwam dan kijken hoe ik ze besproeide.”

Klinkhamer begon te lachen.

„Begrijp wel,” vervolgde Zwart. „Die dingen staken met hun groene punten nauwelijks boven de grond uit, zodat het leek alsof er tulpen groeiden.”

„Ha, ha, ha!” lachte Klinkhamer. „Die Gerben toch! Hoe heeft hij het bedacht!”

Hielke en Sietse durfden elkaar niet aan te kijken, maar lachten vrolijk met vader mee.

„Vanavond ging ik weer sproeien‚” vertelde Zwart verder. „En daar kwam Gerben weer kijken. Dat liep wel in de gaten, want hij vroeg meteen hoe de tulpen groeiden. Wel, die waren helemaal niet gegroeid en toen ontdekte ik dat het koehorens waren. Op zo’n moment word je wel even nijdig en ik vroeg hem wat dat te betekenen had. Als hij toen meteen gezegd had, dat het een grapje was, had ik er om kunnen lachen. Maar hij riep luid dat hij nergens van wist en dat hield hij brutaalweg vol. Zo iets vind ik niet sportief!”

„Die Gerben toch,” lachte Klinkhamer. „Hij zit vol rare streken!”

En dan kwam ook Gerben de smederij binnen. Hij keek al net zo kwaad als Zwart en zei tegen Klinkhamer:

„U heeft het verhaal zeker al gehoord, hè? Maar ik neem het niet! Mag ik even telefoneren?”

„Ga je gang,” zei Klinkhamer lachend.

Gerben nam de telefoon van de haak, die in een hoek van de smederij hing, en draaide een nummer. Zwart, Klinkhamer en de jongens keken toe en hoorden Gerben zeggen:

„Met Gerben Zonderland. Mag ik de burgemeester even spreken?”

Er was even een kleine pauze en dan zei Gerben:

„Goedenavond burgemeester. Ja, met Gerben. Ik ben zwaar beledigd door veldwachter Zwart!”

„Wat zegt u? Ja, hij beschuldigt mij van het planten van koehorens in zijn tuin.”

„Wat zegt u? Weet u niet wat voor planten dat zijn? Het zijn helemaal geen planten! Het zijn de horens van ’n koe!”

„Wat zegt u? Nee natuurlijk niet! Die dingen kun je niet planten. Daarom heb ik het ook niet gedaan! Maar Zwart scheldt mij uit voor lummel, hark, schurk en stomme koe. En ik weet van niets…”

„Ja, hij was kwaad. Dat zou ik ook geweest zijn. Maar dat geeft hem niet het recht om mij zo te beledigen. Ik ben toch geen stomme koe? Wie het dan gedaan heeft? Dat weet ik niet… Nou ja, zo erg is het ook niet… Goed burgemeester… Goedenavond.”

Gerben hing de hoorn op en ging voor Zwart staan.

„Weet u wat u bent?” riep hij. „Hetzelfde als waar u mij voor uitschold!”

„Wat?” riep Zwart. „Durf jij mij te beledigen in het bijzijn van getuigen?”

„Ik wel!” riep Gerben. „De burgemeester zegt zelf dat die beledigingen niet zo erg zijn, omdat zij in drift werden gezegd!”

Moeder Klinkhamer kwam in de smederij. Zij had de overall van Sietse bij zich en vroeg:

„Zeg Sietse, waarom trek jij geen oude overall aan als jij gaat schilderen? Nu zit er in deze nieuwe overall een groene verfvlek die ik er beslist niet meer uit krijg.”

„Aha!” riep Klinkhamer.

„Aha!” riep ook Zwart.

„Wel verdraaid!” riep Gerben.

En dan ging Sietse er als de weerlicht vandoor.

Moeder keek heel verbaasd en vroeg:

„Wat is er aan de hand?”

„U heeft een raadsel opgelost,” zei Zwart. „Die kwajongen plantte groen geverfde koehorens in mijn tuin zodat het leek alsof er tulpen groeiden.”

„Het is toch niet waar?” riep moeder. „Die jongens ook, zij doen altijd gekke dingen!”

En hoofdschuddend ging zij terug naar de keuken en duwde de overall in een sterk zeepsop.

„En wat was jouw aandeel, Hielke?” vroeg Klinkhamer streng.

„Ik heb hem geholpen,” zei Hielke, „maar ik zal het nooit weer doen!”

„Dat is je geraden ook!” waarschuwde Klinkhamer. „En met Sietse zal ik nog wel een hartig woordje spreken.”

„En ik bied je mijn verontschuldigingen aan, Gerben,” zei Zwart, „maar jij had toch niet de burgemeester behoeven te bellen.”

„Waarom niet?” vroeg Gerben. „De burgemeester lachte luid. Hij vond het vast een leuke grap, en dat was het ook! Ha, ha, ha!”

Gerben bulderde van het lachen.

„O, o,” riep hij. „Als ik er aan denk hoe u die horens besproeide… ha… ha… ha…”

„Ja, ja,” zei Zwart. „Toch ben jij een schurk! Een mooie schurk!”

En hij lachte met Gerben en Klinkhamer mee.

HOOFDSTUK VI

De rozestruik en de rododendron

De volgende morgen kwam Louw bij de pastorie om Leo af te halen. Mevrouw deed open en vroeg of de kleren van Louw ook steeds naar petroleum roken.

„Welnee, mevrouw,” zei Louw.

„Ook niet als jij met de motorboot meegaat?”

„Welnee, mevrouw,” antwoordde Louw nogmaals. „Er is helemaal geen petroleum aan boord. De motor gebruikt benzine!”

„Dan begrijp ik niet waarom de overall van Leo zo naar petroleum ruikt,” zei mevrouw.

„Wij zijn aan boord van de zandzuiger geweest,” zei Louw. „En daar ruikt alles naar petroleum.”

„Ga daar dan niet weer heen Leo,” mopperde mevrouw.

Leo beloofde het en mocht dan met Louw meegaan naar de smederij. Hielke en Sietse zaten in het boothuis op hen te wachten.

„Hallo!” riep Louw opgewekt. „Daar zijn we weer!”

„Jij hoeft niet zo te schreeuwen!” zei Sietse.

Louw keek verbaasd naar de sombere gezichten van de beide Klinkhamertjes en vroeg dan:

„Wat is er?”

„Door die stommerd moet ik een gat in mijn spaarpot slaan,” zei Hielke.

„Nietwaar!” riep Sietse. „Ik betaal alles wel alleen!”

„Dat wil vader niet,” zei Hielke.

„Maar wat is er dan gebeurd?” vroeg Louw.

„Wel,” zei Hielke. „Mijn lieve broertje moest met alle geweld groen geverfde koehorens in de tuin van Zwart planten. Zwart dacht dat het tulpen waren en ging ze besproeien. Gerben stond erbij te kijken en kreeg prompt de schuld toen Zwart het bedrog ontdekte. Maar als die stomme Sietse geen groene verf in zijn overall had gesmeerd, was Zwart nooit te weten gekomen wie de horens had geplant.”

„Ha, ha,” lachte Louw. „Tulpen van koehorens. Hoe hebben jullie het bedacht!”

Leo lachte al even luid. Zo’n mooie grap had hij nog nooit gehoord. Met deze jongens kon je van alles beleven.

„Lachen jullie maar‚” zei Hielke, „maar vader wil dat wij een mooie plant aan Zwart cadeau geven. En dat kost mij m’n centen!”

„Nietwaar!” riep Sietse. „Ik betaal het wel alleen!”

„Zeur niet en laten wij maar gaan varen,” zei Hielke.

De motor werd gestart en de Kameleon ging naar het meer en zette koers naar de Woudaap.

„Was Gerben erg kwaad toen hij de schuld kreeg?” vroeg Louw.

„Hij was woest!” zei Hielke. „Hij belde de burgemeester op, omdat Zwart hem zwaar beledigd had. Zwart had gezegd dat Gerben een lummel, een hark, een schurk en een… een…”

„Een stomme koe was,” vulde Sietse aan.

Daar moesten Louw en Leo weer hartelijk om lachen.

„Ik wou dat ik erbij geweest was, toen Zwart ontdekte dat het koehorens waren,” zei Louw. „En wat zal Gerben ook verbaasd hebben gekeken. Ha, ha… wat een reuze-grap!”

Nog lachend legden de jongens bij de Woudaap aan. Kees kwam aan boord en vroeg nieuwsgierig waarom de jongens zo’n pret hadden.

Het hele verhaal werd nogmaals in geuren en kleuren verteld en Kees vond het ook een machtig mooie grap.

„Maar wat voor een plant moeten wij nu geven?” vroeg Sietse. „Ik heb geen verstand van tuinieren.”

„Koop een rozestruik,” zei Leo.

„Waar kun je die kopen?” vroeg Louw.

„In het dorp aan de overkant is een tuinier,” wist Kees.

„Dan gaan wij daar eens kijken,” zei Sietse en hij stuurde de Kameleon het meer op.

„Ik ben bang dat rozestruiken duur zijn,” zei Hielke.

„Als het niets mag kosten,” aarzelde Kees, „weet ik wel een manier om goedkoop aan een plant te komen.”

„Hoe dan?” vroeg Sietse.

„Ergens eentje uit een tuin roven,” zei Kees.

„Ben je gek?” riep Hielke. „Dan gaan de mensen naar Zwart om de diefstal aan te geven en zien zij hun eigen plant bij de veldwachter in de tuin staan. Nou en dan heb je de poppen aan het dansen. Ik doe er beslist niet aan mee!”

„Ik ook niet,” zei Sietse. „Laat het dan maar geld kosten.” En hij gaf de motor vol gas en op topsnelheid voeren zij naar het dorp aan de overkant. Daar vonden zij weldra een huis met een grote tuin waarin een bord stond met de mededeling dat daar de heer W. v.d. Mei woonde en dat hij zorgde voor de aanleg van tuinen.

De Kameleon legde aan en de jongens liepen de tuin in.

Uit een broeikas vol planten en bloemen kwam een man in een bruin manchester pak, die vroeg:

„Wat komen jullie doen?”

„Wij willen graag een rozestruik kopen,” zei Sietse, „wij hebben vijf gulden.

„Dat is de helft te weinig,” mompelde de man.

„Daar was ik al bang voor,” zei Hielke.

„Heeft u dan een goedkoper struikje?” vroeg Sietse.

De man noemde een aantal planten op, maar omdat de jongens die namen niet kenden, nam hij hen mee de tuin in en wees hun verschillende struiken aan. Toch waren de meeste planten duurder dan vijf gulden en die welke goedkoper waren konden slechts één jaar bloeien.

„Wij zullen eerst nog wat geld moeten halen,” zei Sietse tenslotte en de jongens gingen onverrichter zake terug naar de boot.

„Het wordt een dure grap,” zei Kees. „Ik zou wel wijzer wezen. Er zijn genoeg tuinen waarin men één struikje meer of minder niet zal missen.”

„Jij bent een slecht mens, Kees,” lachte Louw. „Jij mag Hielke en Sietse niet op het verkeerde pad brengen.”

„Nou ja,” zei Kees. „Zij moeten zelf maar weten wat ze doen. Ik kocht voor dat geld liever ijsjes of gebakjes.”

De Kameleon voer weer naar het meer en dan wees Leo naar de wal en zei:

„Daarginds staat een meneer naar ons te wuiven.”

„Dat is de dokter!” ontdekte Hielke.

„Ja! Hij is het,” zei Sietse. „Hij heeft zeker hulp nodig!”

De Kameleon werd nu naar de polderdijk gestuurd waar de dokter naast zijn auto stond te wachten.

„De auto heeft zeker een lekke band,” mompelde Kees.

„Welnee,” zei Hielke. „Daarvoor heeft hij toch een reservewiel?”

De Kameleon legde spoedig bij de dokter aan.

„Hallo vrienden!” riep de dokter. „Willen jullie even benzine halen? De tank is leeg!”

„Jawel dokter!” zei Sietse. „Zeg jongens, gaan jullie zolang aan wal, dan kan ik sneller varen.”

Hielke, Kees, Leo en Louw gingen bij de dokter in het gras zitten en Sietse voer op volle snelheid naar huis. Het was een boeiend gezicht de Kameleon met zo veel geweld door het water te zien varen.

„Die boot van jullie doet het nog steeds best,” zei de dokter.

„Ja dokter,” glunderde Hielke. „Wij willen haar voor geen geld ter wereld kwijt.”

„Dat begrijp ik,” zei de dokter. „En Hielke, ik hoorde van de burgemeester een vreemd verhaal over jou en je broer. Hadden jullie koehorens in de tuin van meneer Zwart geplant?”

Hielke bloosde en vertelde dan nogmaals het hele verhaal. De dokter liet duidelijk blijken dat hij het een mooie grap vond, want hij lachte hartelijk.

„Maar nu moeten Hielke en Sietse een rozestruik aan Zwart cadeau geven,” zei Kees. „En dat kost wel tien gulden. Als ik dat betalen moest, had ik de hele vakantie geen zakgeld meer.”

„Tja Kees,” knikte de dokter. „Zulke onverwachte uitgaven kun je moeilijk in je vakantie hebben. Maar misschien is er een mouw aan te passen?”

„Hoe dan dokter?” vroeg Hielke vol spanning.

„Wel, vraag je buurman om zo’n struik,” zei de dokter. „Hij heeft een grote tuin en kan er best ééntje missen.”

„Bedoelt u buurman Bleeker?” vroeg Hielke verwonderd, want meneer Bleeker had maar een kleine tuin.

„Welnee,” zei de dokter. „Vraag het je andere buurman.”

„De andere buurman. Maar dat bent u?” wist Hielke.

„Juist jongen!” riep de dokter lachend. „Ik zal een rozestruik minder in mijn tuin niet missen.”

„U bedoelt dat wij een struik van u cadeau mogen hebben?” riep Hielke verbaasd.

„Dat bedoel ik inderdaad!” zei de dokter. „De ene dienst is de andere waard, want kijk daar komt Sietse al met de benzine. Zonder jullie hulp had ik waarschijnlijk moeten lopen.”

De Kameleon legde aan en Sietse droeg een blik benzine naar de auto en ledigde het in de tank. De dokter startte de motor en die begon weer te draaien.

„Het is oké, jongens!” riep de dokter. „Jullie worden bedankt en tot straks!”

De auto reed snel weg en Sietse bracht het lege benzineblik in de Kameleon.

„Zeg jongens,” vroeg hij dan. „Zullen wij hier even gaan zwemmen?”

„Daarvoor hebben wij geen tijd,” zei Hielke. „Wij moeten naar de dokter!”

„Waarvoor?” vroeg Sietse.

„Hij zal ons helpen,” zei Hielke. „Het is met ons niet helemaal in orde.”

„Wat grappig!” riep Sietse. „Het is zeker niet pluis in jullie bovenkamer?”

„Dat kunnen wij niet zeggen,” zei Louw lachend, „maar de dokter rekent erop dat wij bij hem komen.”

„Jullie zijn allemaal zo gezond als een vis,” zei Sietse.

„Goed,” knikte Hielke. „Ga jij maar zwemmen. En wij gaan naar de dokter. Ik kom je straks wel halen. Gaan jullie mee, jongens?”

„Natuurlijk!” riep Kees. „De dokter wil het!”

Lachend ging het viertal in de Kameleon, maar dat werd Sietse toch te gek en hij ging mee.

Zij voeren terug naar het dorp. Sietse zei niets maar de anderen zaten voortdurend te lachen. Sietse liet de motor zo snel mogelijk draaien en toen zij in het boothuis aanlegden riep hij:

„En nu naar de dokter!”

„Natuurlijk,” zei Hielke. „Kom jongens!”

De vrienden volgden Hielke en Sietse sloot de rij. Hij bleef aarzelend achter en volgde met stijgende verbazing, toen de jongens inderdaad naar het huis van de dokter gingen. Nauwelijks waren zij in de tuin of de dokter kwam uit de garage met een schop bij zich.

„Wij zullen een extra mooie struik uitzoeken, jongens,” zei hij en hij ging naar een aantal rozestruiken.

Dan gaf hij de schop aan Sietse en zei:

„Haal deze er maar uit!”

„Die mooie rozestruik?” vroeg Sietse verwonderd.

„Ja, daarvoor ben jij toch hier gekomen?” zei de dokter.

„Ik weet van niets,” gromde Sietse kwaad. „Die ezels hebben mij niets verteld.”

De jongens lachten luid.

„Ik geloof dat zij jou nu ook eens te pakken hebben, Sietse,” zei de dokter. „Maar jij mag deze rozestruik uitgraven om hem aan Zwart te geven. Maar doe het voorzichtig en verniel de wortels niet.”

Sietse was natuurlijk verheugd en begon voorzichtig te graven. De struik kwam spoedig los en de dokter zag dat de wortels niet beschadigd waren.

„Meneer Zwart zal er heel blij mee zijn,” zei hij. „Want dit soort roos heeft hij niet.”

„Dokter, u wordt vriendelijk bedankt!” riep Sietse.

„Maar ik help jullie graag,” antwoordde de dokter. „En tot ziens hoor.”

„Dag dokter,” klonk het in koor en dan werd de rozestruik voorzichtig meegenomen naar het huis van Zwart, Sietse belde aan en mevrouw Zwart deed open.

„Dag mevrouw,” zei Sietse. „Wij komen meneer Zwart een mooie rozestruik brengen.”

„Dat vind ik leuk,” antwoordde mevrouw. „Ik zal mijn man even roepen.”

Zij verdween in huis en daar kwam meneer Zwart.

„Hm, hm‚” kuchte hij gewichtig. „Zo! Zo! Is die struik voor mij? Dat is prachtig! Zo’n mooie roos heb ik nog niet. Jullie worden wel bedankt!”

„En meneer Zwart,” zei Sietse. „Ik bied u mijn verontschuldigingen aan voor die koehorens.”

„Dat is alweer vergeten, jongens. Ik ben heus niet zo gauw kwaad op jullie, maar owee als er eentje in mijn tuin komt! Dan zal hij ervan lusten! Vergeet dat niet!”

„Wij zullen het niet weer doen,” beloofde Sietse en dan gingen de jongens terug naar de smederij.

Hielke en Sietse deden hun geld weer in de spaarpot waarna het hele stel weer uit varen ging. Het was bijna elf uur en Sietse vond dat zij nog best even konden gaan zwemmen. De boot werd naar een plaats gestuurd waar geen riet langs de wal groeide. Vlug werden de kleren uitgetrokken en in het gras gelegd en dan sprongen zij in het water.

Leo werd het duiken geleerd. Hielke en Sietse hielden hem vast en Leo duwde zijn hoofd onder water. Proestend kwam hij weer boven en riep:

„Bah, ik stik!”

Maar nadat hij het nog enige keren had gedaan, durfde hij het steeds beter en zo leerde hij duiken. Even later riep Kees:

„Wij moeten naar huis! Ik krijg honger!”

„Eruit jongens!” riep Hielke. „Anders eet Kees onze kleren op!”

Vijf minuten later waren allen weer gekleed en voeren zij in de richting van de Woudaap. Bij de boerderij van Jellema stond Gerben naar hen te wenken. Hij had een lang, dun struikje in zijn ene hand en toen de jongens bij hem aanlegden, zei hij:

„Ik heb een mooie plant voor jullie. Die mogen jullie aan veldwachter Zwart geven.”

„Wat is dat voor een plant?” vroeg Sietse.

„Een rododendron‚” wees Gerben. „Kijk, daar voor de boerderij staat zo’n mooie bloeiende struik.”

„Het zijn mooie bloemen,” zei Hielke en dat vonden de andere jongens ook.

„Zwart zal er reuze blij mee zijn,” zei Gerben. „Ga een beetje opzij Kees, dan vaar ik met jullie mee.”

Gerben kwam aan boord en de Kameleon voer naar de Woudaap. Hier ging Kees aan wal en met een „Tot ziens" verdween hij in de molen.

„Wat heeft Kees een haast?” vroeg Gerben verwonderd.

„Hij heeft trek‚” zei Louw. „Dat komt van ’t zwemmen.”

„Ik heb er ook trek door gekregen,” beaamde Leo.

„Dat gaat goed,” zei Gerben. „Over een maand ben jij net zo dik als Hielke en Sietse.”

„Ik hoop het,” zei Leo.

„Bloeit die plant alle jaren?” vroeg Hielke.

„Jazeker!” wist Gerben. „En zij wordt steeds groter. Maar je moet niet zo doen als meneer Wildeboer. Die man heeft enige jaren in ons dorp gewoond en hij plantte ook een struik in zijn tuin. Maar toen ging hij allerlei soorten kunstmest door elkaar mengen en strooide dat rond de struik. Wat voor mest hij gebruikte weet niemand, maar de struik groeide als kool. Binnen een half jaar was het een flinke boom die boven zijn huis uitstak en toen het jaar om was, stond er een geweldige dikke boom met heel veel takken. En wat denken jullie dat er aan die takken kwamen?”

„Kokosnoten,” zei Sietse spottend.

„Sinaasappels,” raadde Louw lachend.

„Zijn jullie niet goed wijs?” vroeg Gerben. „Hoe kunnen tropische vruchten in dit koude kikkerland groeien? Dat is toch onmogelijk?”

„Wat kwam er dan aan de takken?” vroeg Hielke.

„Kraaienesten!” zei Gerben. „Wel honderd! En de kraaien maakten zo’n kabaal dat de man ’s nachts niet kon slapen. Toen ging hij de boom tenslotte omhakken, maar hij viel op het huis. Het hele huis was plat en meneer Wildeboer verliet ons dorp. Hij ging op zoek naar een huis zonder tuin, want zei hij: ‚Tuinieren is niets voor mij. Het groeit mij boven het hoofd’.”

„En de leugens groeien jou boven het hoofd,” zei Sietse en dan stuurde hij de Kameleon het boothuis binnen en stapten ze allen uit. Gerben en de jongens gingen naar de smederij waar veldwachter Zwart stond te kijken naar het werk van Klinkhamer.

Hielke die het struikje droeg ging naar Zwart en zei:

„Meneer Zwart, deze plant krijgt u van Gerben cadeau. Het is een rododendron.”

Gerben stond er glunderend bij te kijken hoe Zwart het struikje in ontvangst nam en het aandachtig bekeek.

„Zo Gerben Zonderland!” mopperde hij. „Is dit een rododendron?”

„Jazeker!” zei Gerben.

„Als jij deze struik zou verkopen als rododendron,” zei Zwart bars, „zou ik jou een boete geven wegens oplichterij.

Want, grote nozem die je bent, jij wilt mij een vlierstruik in de tuin laten zetten, hè? Maar ik verzeker je dat het een duur stukje onkruid voor jou was geworden als die grap was doorgegaan. Neem jij die vlier maar weer mee en plant haar maar voor de ramen bij je thuis. Dan zie ik je in ’t vervolg minder dan mij nu al lief is.”

„Ondanks is ’s werelds loon,” riep Gerben en hij ging naar huis.

„Wat zegt u daarvan?” vroeg Zwart aan Klinkhamer. „Die Gerben wou mijn tuin bederven met vlierstruiken. En jongens, met jullie heb ik ook nog een appeltje te schillen. Ik heb ontdekt dat die mooie rozestruik van jullie afkomstig is uit de tuin van de dokter. Hoe zit dat?”

„Die hebben wij eerlijk gekregen,” zei Hielke.

„Dus de dokter weet ervan?”

„Natuurlijk!” riep Sietse.

„Dan is het in orde,” zei Zwart. „Eerlijk gezegd heb ik wel even getwijfeld toen ik zag dat die struik uit de tuin van de dokter kwam. Er gebeuren hier tegenwoordig zulke gekke dingen dat je het tenslotte niet meer weet. Goedemiddag!”

Zwart verliet de smederij en Leo en Louw gingen ook naar huis.

„Wel, wel,” zei Klinkhamer tegen zijn zoons. „De heren hebben dus bij de dokter gebedeld om een rozestruik? Het is fraai! Maar dat noem ik geen boete doen voor jullie rare streken!”

„Wij hebben niet gebedeld!” riep Hielke. „De dokter vond de grap zo mooi, dat hij ons zelf een struik gaf!”

„Dat is dan helemaal het toppunt!” riep Klinkhamer. „Als de dokter om jullie streken lacht en ze bovendien nog beloont, tja, dan weet ik het ook niet meer.”

HOOFDSTUK VII

Een nacht in de kampeertent

’s Avonds na het eten gingen Hielke en Sietse naar de zolder. In een hoek achter een gordijn lagen enige vloerkleden en paardedekens. De kleden en de dekens namen de jongens mee naar beneden, waar Klinkhamer hen zag lopen.

„Wat moet dat met die rommel?” vroeg hij.

„Dit is geen rommel‚” zei Sietse. „Het is onze tent. Wij gaan haar opbouwen achter ’t huis onder de pereboom.”

„Laat ze maar,” zei moeder. „Dan hebben ze iets te doen.”

De kleden en de dekens werden naar het grasveldje gebracht en dan ging ons tweetal naar de smederij. Daar stonden in een hoek enige ijzeren buizen die met een touw netjes waren samengebonden. De buizen werden op het grasveld met bouten aan elkaar geschroefd en zo ontstond een geraamte waarover het grootste vloerkleed werd getrokken. Het was een geel kleed met zwarte strepen en dat gaf de tent een vrolijk aanzien. De voor- en achterkant van de tent waren nog open en daarvoor werden de paardedekens opgehangen. Een klein vloerkleed werd op de grond gelegd en de tent was klaar.

„En nu de matrassen erin,” zei Sietse en zij gingen nogmaals naar de zolder en haalden daar zes schuimrubbermatrassen. In de tent werden er aan iedere kant drie op de grond gelegd en zo konden er zes personen in slapen. De jongens gingen er languit op liggen.

„Zullen wij hier vannacht blijven?” vroeg Sietse.

„Wij liggen hier goed,” zei Hielke. „Als er maar geen onweer komt!”

„Het weerbericht was goed,” zei Sietse. „Ik ga moeder vragen of wij onze dekens hierheen mogen brengen.”

Hielke ging mee en Sietse vroeg aan moeder:

„Mogen wij vannacht in de tent slapen?”

„Waarom?” vroeg moeder.

„Wij willen misschien gaan kamperen,” zei Sietse. „En dan zijn wij alvast een beetje gewend.”

„Als jullie mij dan vannacht niet uit mijn bed trommelen,” zei Klinkhamer. „Want dan zwaait er wat.”

„Dat doen wij beslist niet,” beloofde Sietse en toen mochten zij de dekens naar de tent brengen.

Daarna dronken zij nog een kopje thee en werd het zoetjes aan tijd om te gaan slapen. Moeder ging mee naar de tent en zag hoe Hielke en Sietse zich in hun dekens rolden. Zij wenste de jongens wel te rusten en zij was nog maar nauwelijks weer in huis of Hielke en Sietse sliepen al. Een zacht briesje deed af en toe de bladeren van de pereboom ritselen, maar verder werd er niets gehoord.

In het holst van de nacht werd Sietse wakker.

Een moment wist hij niet waar hij was, maar zag dan door de spleet tussen de paardedekens de halve maan aan de hemel staan en toen begreep hij weer dat hij in de tent lag. Naast hem hoorde hij de rustige ademhaling van Hielke die nog in een diepe slaap lag. Sietse draaide zich op z’n zij en sloot de ogen. Hij ging ook weer slapen. Maar dan hoorde hij iets achter de smederij. Sietse hield de adem in om beter te kunnen luisteren, maar het bleef stil. Er was zeker een kat over een stuk blik gelopen dacht Sietse, maar voor de zekerheid ging hij toch maar even door de opening tussen de paardedekens gluren. Wat hij toen zag deed hem het hart in de keel bonzen. In het schemerdonker zag hij twee mannen die een ladder droegen waarmee zij naar de tuin van de dokter gingen. Drommels, dat waren inbrekers! Zij droegen de ladder naar de achterkant van het doktershuis waar een raam van de bovenverdieping openstond.

Sietse maakte Hielke gauw wakker.

„Wat is er?” vroeg Hielke slaperig.

„Dieven! Bij de dokter!” fluisterde Sietse.

Hielke was meteen klaar wakker en gluurde nu ook naar buiten.

„Ik ga om hulp roepen!” zei hij dan en hij riep zo hard hij kon. „Help! Help! Help!”

Sietse riep al even hard met hem mee en het gevolg was dat er lichten ontstoken werden in de huizen van Klinkhamer, de dokter en buurman Bleeker.

In pyjama en op blote voeten kwam Klinkhamer naar buiten hollen en bulderde:

„Wat hebben jullie nu weer, dekselse kwajongens! Had ik maar geen toestemming gegeven voor het slapen in die malle tent!”

„Er zijn inbrekers!” riep Sietse. „Daar gaan ze!”

Om de hoek van de smederij verdwenen twee mannen en Sietse holde ze achterna. Maar toen hij langs de smederij op de weg kwam, was er niemand meer te zien. Wel kwam de dokter naar de smederij.

„Wat is er aan de hand, Sietse?” vroeg hij.

„Er waren inbrekers, dokter. Zij wilden bij u inbreken.”

Buurman Bleeker die er nu ook bij was gekomen, zei:

„Wij moeten direct veldwachter Zwart waarschuwen!”

Maar dat deed Klinkhamer reeds.

„Waar wilden die lui inbreken?” vroeg de dokter.

„Achter uw huis,” zei Sietse.

De dokter en meneer Bleeker gingen met Sietse mee en dan zagen zij een ladder achter de dokterswoning op de grond liggen, terwijl in de tuin duidelijk voetsporen stonden afgedrukt.

Klinkhamer kwam nu vertellen dat Zwart meteen zou komen.

„Wij moeten alles laten liggen zoals het ligt,” zei de dokter, „dat wil de politie graag.”

Spoedig kwam Zwart.

„Zo, zo,” zei hij gewichtig. „Hier waren dus inbrekers? En zij droegen deze ladder? Die kunnen wij dus gaan onderzoeken op vingerafdrukken. Niemand mag de ladder aanraken. En er mag ook niemand in de tuin, want ik zie daar voetstappen waarvan gipsafdrukken gemaakt kunnen worden. En waar gingen de inbrekers heen, toen zij vluchtten?”

„Ik zag hen langs de smederij hollen,” vertelde Sietse. „En toen waren zij plotseling spoorloos verdwenen.”

„En hoorden jullie geen auto of motorfiets?”

„Nee,” zei Sietse. „Ik heb niets gehoord.”

„Dan ga ik op verder onderzoek uit‚” zei Zwart. „Laten jullie hier alles zoals het is? En dokter wilt u in ’t vervolg uw ramen een beetje minder wijd openzetten? Zo nodigt u de dieven uit om binnen te komen.”

„U heeft gelijk, meneer Zwart!” riep de dokter. „Ik zal erop toezien dat het niet weer gebeurt.”

„Dan wens ik u verder nog wel te rusten,” zei Zwart en hij ging op zijn fiets naar de kant van het meer.

„Meneer Zwart is onvermoeibaar,” mompelde de dokter. „Maar ik ga gauw in bed want het is me nog veel te vroeg om op te staan.”

Dat waren zij allemaal met de dokter eens en terwijl Zwart langs de oever van het meer speurde naar twee verdachte personen, gingen Hielke en Sietse weer in de tent en sliepen weldra in. Zij sliepen zo lang dat Klinkhamer hen de volgende morgen moest wekken voor het ontbijt.

„Zeg slaapkoppen!” riep Klinkhamer voor de ingang van de tent. „Hoe heb ik het met jullie? Lusten jullie geen lekkere boterhammen met kaas, spek en eieren?”

„Ik wel!” riep Sietse en hij holde de tent uit gevolgd door Hielke. De jongens wasten zich onder de kraan in de keuken en lieten zich dan de boterhammen, die moeder had klaargemaakt, lekker smaken. Zij waren nog aan het eten, toen achter de smederij drie politiemannen verschenen.

„Daar komen de heren voor de vinger- en voetafdrukken,” zei Klinkhamer.

„Ik ga kijken‚” zei Sietse en de jongens gingen naar de agenten en zagen hoe een van hen poeder op de ladder strooide en het er dan voorzichtig met een zacht kwastje weer afveegde. Daardoor werden vingerafdrukken zichtbaar waarvan foto’s werden genomen. In de voetafdrukken op de grond werd gips gegoten. Het gips was spoedig hard en zo ontstond het model van een schoenzool. Zwart kwam er ook bij en ook Gerben kwam kijken.

„Heeft u nog iets bijzonders ontdekt, meneer Zwart?” vroeg de brigadier die de leiding van de groep had.

„Totaal niets!” zei Zwart. „En niemand van de politie uit de omtrek heeft verdachte personen gezien.”

„Dat is jammer,” zei de brigadier. „Maar wij hebben in ieder geval een paar vingerafdrukken en die gaan wij controleren op het bureau.”

„Zijn het afdrukken van de ladder?” vroeg Gerben. „Dan kunnen zij ook van Klinkhamer zijn. Misschien waren het geen inbrekers!”

„Wat waren het dan?” vroeg Zwart. „Of weet jij er meer van?”

„Ikke?” riep Gerben. „Ik weet van niets!”

„Kun jij bewijzen waar jij vannacht om twee uur was?” vroeg Zwart.

„In mijn bed, natuurlijk!” riep Gerben.

„Wie kan dat getuigen?” vroeg Zwart.

„Mijn moeder!” riep Gerben.

„Ligt je moeder dan de hele nacht wakker? Of heeft zij haar bed voor jouw kamerdeur geschoven, zodat jij er niet stilletjes vandoor kon gaan?” vroeg Zwart.

„Welverdraaid!” riep Gerben. „Wat denkt u wel? Zo kunt u iedereen wel verdacht maken.”

„Wat bedoelde jij dan met je opmerking dat het misschien geen inbrekers waren?” vroeg de brigadier.

„Nou ja,” zei Gerben. „Misschien wilden zij de dienstbode schaken.”

„Dat dacht ik al‚” zei Zwart spottend. „Jij hebt altijd van die echte snuggere ideeën, Gerben Zonderland! Maar het is beter dat jij je in ’t vervolg niet met politiezaken bemoeit. En jongens jullie mogen de ladder weer op zijn plaats brengen.”

De politiemannen vertrokken en Hielke en Sietse namen de ladder en brachten haar terug naar de smederij.

Gerben stond erbij te kijken en zei dan:

„Toch waren het geen echte inbrekers, want die gaan niet op pad als het zo stil is als vannacht. En Zwart zal deze dieven nooit te pakken krijgen want hij heeft maar één linkeroog.”

„Hoe weet jij dat?” vroeg Hielke.

„Stommerd!” riep Sietse. „Iedereen heeft maar één linker- en één rechteroog!”

„Ha, ha, die Hielke!” riep Gerben en nog lachend ging hij naar de boerderij van Jellema.

En dan kwamen Leo en Louw weer bij de smederij.

„Ha!” riep Louw. „De tent staat er al! Hij ziet er nog geweldig uit!”

„Zo’n tent heb ik nog nooit gezien,” zei Leo. „Wat is dat zeildoek dik. Het lijkt wel een vloerkleed.”

„Dat is het ook,” legde Hielke uit. „Maar het is waterdicht en lekker warm.”

„Wij hebben hier vannacht geslapen,” zei Sietse. „En er kwamen inbrekers en die hebben wij op de vlucht gejaagd.”

„Is dat een grapje?” vroeg Louw.

„Welnee! Het is waar!” En Sietse vertelde alles.

„Jullie beleven altijd avonturen als ik er niet bij ben,” zei Louw. „Maar als er inbrekers komen, ben ik er toch liever niet bij.”

„Willen jullie met deze tent gaan kamperen?” vroeg Leo.

„Natuurlijk,” zei Sietse. „Er kunnen zes personen in slapen. Kijk maar.”

„Wij zijn met z’n vijven,” zei Louw. „Of gaat Gerben ook mee?”

„Gerben hoeft niet mee,” lachte Sietse. „Wij kunnen best zonder hem kamperen. Wij gaan toch maar voor een paar nachtjes hier bij het meer.”

„Het lijkt me reuze leuk,” zei Leo en hij ging op een matras liggen.

„Maar je moet wel dekens meenemen,” merkte Louw op.

„Ik weet niet of ik wel mag van de dominee,” zei Leo.

„Als wij het voor jou vragen, mag het vast wel,” wist Sietse.

Klinkhamer kwam bij de tent en vroeg:

„Willen jullie twee nieuwe schoppen naar boer Riemersma brengen? Hij heeft erom gebeld, er is nogal haast mee.”

„Goed vader, dan doen wij het meteen,” zei Sietse en de jongens verlieten de tent. Hielke ging met vader mee naar de smederij en kwam weldra terug met nieuwe schoppen, die hij in de Kameleon legde. Allen gingen aan boord en dan voer de Kameleon naar het meer.

Zij moesten naar de poldervaart en kwamen voorbij de Woudaap waar Kees ook aan boord kwam.

„Zeg Kees,” vroeg Hielke. „Heb jij ook twee verdachte mannen gezien? Vannacht wilden twee dieven bij de dokter inbreken.”

„Oei!” zei Kees. „Dan zal ik vannacht mijn raam goed sluiten.”

„Zijn jullie dan rijk?” vroeg Leo.

„Rijk?!” riep Kees. „Wij zijn zo rijk dat wij het geld niet kunnen tellen.”

„Hij bedoelt zo weinig hebben zij,” zei Louw tegen Leo.

Leo lachte en opgewekt voeren de jongens naar de stenen brug die over de ingang van de poldervaart lag. De brug was spoedig bereikt en dan ging de Kameleon verder door de vaart die zich met vele bochten door de groene weilanden slingerde. Af en toe passeerden de jongens een boerderij en wuifden naar de mensen die op het erf liepen. Na een kwartier varen kwamen zij bij de boerderij van Riemersma en legden aan. De boer kwam hen al tegemoet en Hielke overhandigde hem de schoppen.

„Dat hebben jullie vlug geleverd,” zei Riemersma, „maar de bestelling is niet goed uitgevoerd. De ene schop moet een rechte steekschop zijn. Neem deze maar weer mee terug.”

„Goed,” knikte Hielke. „Dan zullen wij vlug een andere halen.”

„Daar is geen haast mee,” zei Riemersma. „Breng hem vanmiddag maar.”

„Het komt in orde,” beloofde Hielke, maar dan zag Sietse nog een boer op het erf lopen. Het was Heida, die even verder woonde. Sietse nam de ene schop en liep ermee naar Heida.

„Goedemorgen Heida,” begon hij. „Wilt u deze schop kopen?”

„Loop jij ermee te venten?” vroeg Heida.

„Welnee,” zei Sietse. „Maar Riemersma moest een steekschop hebben in plaats van deze en als u toevallig een schop nodig heeft, behoeven wij hem niet mee terug te nemen.”

„Laat eens kijken?” vroeg Heida. „Wat kost-ie?”

„De prijs staat erop,” zei Sietse. „Kijk, ziet u wel? Twaalf gulden!”

„Goed,” antwoordde Heida en hij betaalde meteen.

Toen Sietse dat geld twintig minuten later aan vader gaf, zei Klinkhamer:

„Jij wordt een goed zakenman, Sietse. Ga zo door en jij zult het ver brengen.”

„En er wordt altijd gezegd, dat je met een schop nooit rijk wordt!” riep Sietse.

„Behalve als je er een schat mee opgraaft,” vond Hielke.

„Dat heeft Sietse niet nodig,” zei Klinkhamer. „Hij heeft een gezond verstand en dat is een hele grote schat.”

„Een hoop geld en wat minder verstand mag van mij ook,” zei Sietse.

„Jij weet niet wat jij zegt,” antwoordde Klinkhamer.

HOOFDSTUK VIII

Kees krijgt net op tijd hulp

’s Middags zei Klinkhamer:

„Zeg jongens, leggen jullie nu meteen een steekschop in de boot anders vergeten jullie hem vast en zeker mee te nemen.”

„O ja, wij moeten weer naar boer Riemersma,” zei Sietse. „Ik was het al vergeten.”

Hielke haalde een schop en bracht hem naar de Kameleon. Daarna gingen Hielke en Sietse in de smederij wachten op Leo en Louw.

En dan kwam Gerben binnen.

„Goedemiddag!” riep hij luidruchtig. „Hoe staat het leven van jullie in dit saaie dorp waar nooit eens iets gebeurt?”

„Wij beleven genoeg!” riep Sietse.

„Maar de vakantiegangers niet‚” zei Gerben. „In andere dorpen is er kermis, zijn er zeilwedstrijden, roeiwedstrijden, zwemwedstrijden, fietswedstrijden, harddraverijen en ga zo maar door. Maar hier? Hier slaapt iedereen de hele dag door, je kunt ze midden op het meer horen snurken! Binnenkort komt er een bord bij de ingang van het dorp waarop met grote letters staat: ‚Stilte! Niet storen! Spaart de slaapkoppen!’”

„Jij overdrijft wel een beetje, Gerben,” zei Klinkhamer. „Weet jij dan een middel om wat meer leven in de brouwerij te brengen? Kom eens met een voorstel.”

„Daar moet de Vereniging Voor Vreemdelingenverkeer voor zorgen,” antwoordde Gerben. „Laten de heren zeilwedstrijden houden.”

„Die hadden wij hier vorige maand nog,” zei Klinkhamer. „En er worden overal zeilwedstrijden gehouden. Wij moeten iets bedenken dat geheel nieuw is en daardoor veel mensen trekt.”

„Als het geen zeilwedstrijden mogen zijn,” begreep Gerben. „Wat denk je dan van motorbootraces.”

„Liever niet!” zei Klinkhamer. „Dat geknetter van die motoren is niet om aan te horen.”

„En als wij nu eens een zeilwedstrijd van doodgewone boerenpramen hielden?” vroeg Gerben.

„Ja!” riep Sietse. „Dat is geweldig! Dat heb jij heel goed bedacht Gerben.”

„Mijn hoofd is niet zo dom als het er uitziet,” zei Gerben. „Als mijn hersenen toevallig op een rijtje liggen, kan ik heel verstandig denken. Als ik eerlijk ben, moet ik wel bekennen dat ik het maar voor de grap zei. Maar het kan warempel wel leuk worden. Iedere schipper mag dan zoveel zeil voeren als hij zelf wil en er mag maar één vaarboom aan boord zijn om mee te sturen. Tjonge, dat wordt een wedstrijd zoals nog nooit eerder is vertoond!”

„Dat het nooit eerder vertoond is, ben ik met je eens,” zei Klinkhamer, „maar of het een succes zal zijn, betwijfel ik.”

„Wilt u dan wel zo’n wedstrijd laten houden?” vroeg Hielke.

„Ik zal het met ons bestuur bespreken,” knikte Klinkhamer. „En dan moeten wij dus afwachten of de heren er iets voor voelen.”

„Dat hoop ik dan spoedig te horen,” zei Gerben. „Want dan breng ik de praam van Jellema in orde.”

„En dan doen wij met je mee!” riep Sietse vrolijk.

„Zou ik dat wel doen?” plaagde Gerben.

„Als jij niet wilt, nemen wij de praam van Joustra,” zei Sietse. „Want die wordt toch niet meer gebruikt.”

De gedachte dat de jongens het dan weieens van Gerben zouden kunnen winnen, deed hem gauw zeggen:

„Natuurlijk reken ik op jullie hulp! Ik kan toch beter jongens aan boord hebben dan grote mensen? Jongens zijn niet zo zwaar.”

„Afgesproken!” zei Sietse. „Wij doen met je mee!”

„Maar het is nog lang niet zeker dat die wedstrijd doorgaat,” merkte Klinkhamer op.

„Natuurlijk gaat die door!” zei Gerben. „Wat zeggen jullie jongens? Desnoods organiseren wij zelf zo’n wedstrijd! Dat bespreken wij nog wel. Ik heb nu geen tijd meer, tot ziens!”

En fluitend ging Gerben naar de boerderij.

„Hij komt meestal raar uit de hoek,” zei Klinkhamer. „Maar ditmaal is het misschien nog niet zo dwaas.”

Leo en Louw kwamen nu ook in de smederij.

„Ha, die wedstrijdzeilers!” riep Sietse. „Gaan jullie mee?”

Natuurlijk gingen Leo en Louw mee naar de Kameleon, maar waarom Sietse hen wedstrijdzeilers noemde, begrepen zij niet. Maar dat vertelde Sietse hun onder het varen.

„Oei,” riep Louw. „Dus wij mogen met Gerben in een praam uit zeilen? Dat zal me een feest worden!”

„Kunnen die lompe pramen wel zeilen?” vroeg Leo.

„Dat zal wel gaan,” zei Sietse. „Met tegenwind is het wel moeilijk, maar dat geeft dan ook meer spanning.”

Zij voeren naar de Woudaap, maar nauwelijks hadden zij daar aangelegd of Kees kwam uit de molen hollen en sprong vlug in de Kameleon.

„Weg wezen, Sietse!” riep hij. „Zo vlug je kunt!”

Daar kwam Dijkstra ook al aan.

„Kees! Kom hier!” riep hij. „Jij weet toch dat jij contributie moet ophalen? Dat hebben wij toch afgesproken?”

„Ik was het vergeten,” bekende Kees.

„Wat een huichelaar,” hoonde Sietse, maar dat hoorde Dijkstra gelukkig niet.

„Tot ziens dan maar,” zei Kees. „Ik moet naar de boeren in de polder om geld op te halen.”

„Dat kunnen wij ook met de Kameleon doen,” zei Hielke.

„Welnee!” riep Kees. „Op de fiets ben ik veel gauwer klaar!”

„Tot morgen dan, Kees,” zei Sietse en de Kameleon voer verder naar de stenen brug en vervolgens weer door de poldervaart. De zon scheen volop over de velden en de leeuweriken zongen hun hoogste lied. Een reiger die aan de kant van de vaart stond, vloog weg bij het naderen van de boot om even verderop in een weiland neer te strijken. De jongens keken met bewondering naar het sierlijke vliegen en dalen van die grote vogel. De koeien lagen te herkauwen en kievieten trappelden driftig in het gras op zoek naar wormen. Enige weilanden waren bezaaid met boterbloemen, zodat het net een groot geel tapijt leek.

„Het is hier erg rustig en mooi,” vond Leo.

„Natuurlijk,” zei Sietse. „Friesland is het beste land op aarde!”

„Wie zegt dat?” vroeg Leo lachend.

„Zo luidt de eerste regel van het Friese volkslied,” wist Sietse. „En dat lied is al oud, dus zal het wel zo zijn.”

„Zolang je niet alle landen van de wereld kent,” zei Leo, „kun je niet zeggen welk land het beste is.”

„Hier wordt alle dagen brood gebakken,” bromde Sietse. „En water en melk om te drinken is er in overvloed, dus waar kun je het beter krijgen?”

„Als jij het zo bedoelt, heb je wel gelijk,” zei Leo lachend. „Ik vind het heel fijn om hier te zijn. Ik heb mij nog geen dag verveeld.”

Zij naderden de boerderij van Riemersma en legden aan. Hielke bracht de schop naar de schuur waar de knecht het stuk gereedschap in ontvangst nam. Hielke holde terug naar de Kameleon en Leo vroeg:

„Kunnen wij niet verder varen? Het is hier zo leuk.”

„Goed,” zei Sietse. „Jij zult je zin hebben.”

En de Kameleon vervolgde zijn weg door de vaart met de vele bochten. Het was in de polder zo vredig dat het leek alsof je in een andere wereld was. Hier klonk geen geronk en geknetter van motoren. Alleen het gezang van de weidevogels verbrak de stilte en heel in de verte klonken de slagen van een torenklok. Na enige tijd varen zagen de jongens in de verte iemand over de polderweg fietsen. Het was Kees die een geldtas aan een riem over zijn schouder droeg. Hij haastte zich van boerderij naar boerderij om het zogenaamde poldergeld te innen. Want het drooghouden van de polder en het onderhoud van de dijken moesten de boeren gezamenlijk betalen.

Zo werd de tas van Kees bij iedere boerderij voller en ook de portemonnaie van Kees werd goed bijgevuld, want de meeste boeren gaven hem een kwartje fooi.

„Kees gaat eerst naar de verst gelegen boerderijen,” zei Louw. „Dat heeft hij goed bekeken!”

„Laat Kees maar fietsen!” riep Hielke lachend. „Hij redt zich wel!”

Terwijl Kees in de verte verdween, naderde de Kameleon een kruispunt van twee wegen. Daar stond aan de kant van de vaart een grote hooihoop.

„Jongens!” stelde Sietse voor. „Wij gaan in het hooi liggen wachten tot Kees hier voorbijkomt. Dan doen wij net alsof wij hem willen beroven.”

„Dat doen we!” riep Louw. „Wat zal die held op sokken dan hard gaan fietsen!”

De Kameleon werd tussen het riet gestuurd zodat niemand de boot zag en dan holden de jongens naar het hooi en gingen erin liggen. Het duurde niet lang of Leo sliep als een roos. Hielke en Louw lagen ook al te vechten tegen de slaap, maar Sietse bleef klaar wakker en hield de weg in het oog. Hij tuurde in de richting vanwaar Kees moest komen. Na ongeveer een half uur naderde in de verte een fietser. En ja hoor, het was Kees.

„Let op, jongens!” riep Sietse opgewonden uit. „Daar komt-ie!”

Hielke en Louw schrokken meteen wakker en Louw gaf Leo een por zodat die meteen opsprong en heel verbaasd om zich heen keek. Zijn vrienden lachten vrolijk om het onnozele gezicht dat Leo trok en dan zei Leo, terwijl hij de slaap uit zijn ogen wreef:

„Ik droomde dat ik thuis in de tuin lag…”

„Vertel dat later maar,” zei Sietse. „Wij moeten nu stil zijn want Kees komt er aan.”

De jongens keken langs de hooihoop naar Kees, die snel naderde.

„Hij rijdt wel veertig kilometer,” zei Louw. „Zo kunnen wij hem niet tegenhouden.”

„Dat is ook niet nodig‚” antwoordde Sietse. „Wij roepen alleen maar: ‚Hier dat geld’!”

Maar dan zagen zij hoe Kees ophield met trappen en afremde. Dat deed hij voor een auto die hem tegemoet kwam. De auto stopte vlak bij de hooihoop en onze vrienden zagen dat er twee jongemannen inzaten.

Een van hen stapte uit en wachtte op Kees.

„Willen zij Kees beroven?” vroeg Louw achterdochtig.

„Het lijkt er wel op,” fluisterde Hielke.

„Maar dan gaan wij Kees helpen,” zei Sietse.

Kees stopte, want de auto versperde hem de weg en de jongeman naast de auto riep:

„Wacht even vriend!”

Kees stapte af.

„Wat doe jij met die tas?” vroeg de man.

„Ik haal het poldergeld op van de boeren,” zei Kees.

„Aha,” riep de man en dan vroeg hij aan zijn vriend in de auto: „Zeg Bart, heb jij weleens poldergeld gezien?”

„Nee! Nog nooit,” zei Bart.

„Mag hij het even zien?” vroeg de man naast de auto en hij stak reeds een hand uit om de tas van Kees af te nemen.

Maar dan riep Sietse:

„Heb jij moeilijkheden, Kees?”

De man schrok zo, dat hij meteen zijn hand terugtrok. Hielke, Sietse, Louw en Leo kwamen te voorschijn en gingen tussen de man en Kees staan.

„Wat betekent dat?” riep de man. „Jullie denken toch zeker niet dat wij dieven zijn?”

„Wij kennen jullie niet,” zei Sietse. „Dus weten wij ook niet wat jullie zijn.”

„Dat is geen leuk antwoord!” riep de man verontwaardigd. „Wij willen alleen even de weg vragen naar de andere kant van het meer.”

„Dat is rechtuit en dan rechtsaf,” wees Sietse. „Dan komt u er wel.”

„Juist,” antwoordde de man en hij stapte in de auto en reed snel verder.

„Ik geloof vast dat zij mij wilden bestelen,” zei Kees. „Zij rijden hier telkens rond.”

„Die man achter het stuur keek mij aan,” zei Leo. „En ik geloof dat hij mij kende.”

„Hij heet Bart,” wist Kees.

„Ik ken geen Bart,” zei Leo, „maar misschien keek hij wel toevallig naar mij.”

„Ik was geweldig blij toen jullie te hulp kwamen,” zuchtte Kees. „Waarom zijn jullie hier?”

„Wij hebben een schop naar boer Riemersma gebracht,” zei Sietse, „en toen hebben wij deze hooihoop opgezocht om er lekker in te liggen slapen.”

„En ik droomde dat ik thuis in de tuin lag,” vertelde Leo. „En toen kwam de bakker met heerlijk roomijs en nu heb ik een dorst als een paard.”

„Ik kan heel wat ijsjes kopen,” zei Kees. „Ik krijg bijna overal een kwartje fooi. Tot ziens, jongens!”

Kees fietste snel verder.

„Hij doet het dus voor de fooien,” lachte Sietse. „Dat zal een gesnoep worden.”

„Gesnoep?” zei Louw. „Ik heb nog een half rolletje pepermunt. Hierzo Leo, dat helpt tegen de dorst.”

Allen kregen een pepermuntje en dan gingen zij weer in de Kameleon en voeren terug naar het meer. De torenklok sloeg vier uur.

„Is het alweer zo laat?” riep Leo verbaasd.

„Natuurlijk,” zei Sietse. „Als je in het hooi ligt te dromen, vliegt de tijd voorbij.”

„Ik zou best eens in de buitenlucht willen slapen,” zuchtte Leo. „Wanneer gaan wij een nachtje kamperen?”

„Als het mag, wil ik morgen wel,” zei Sietse.

„Ik ook wel,” viel Louw hem bij.

„Als de dominee het goedvindt,” twijfelde Leo.

„Morgenvroeg gaan wij kijken wie er mee mag‚” stelde Sietse voor, „en dan gaan wij morgenmiddag de tent ergens opbouwen en er ’s nachts in slapen.”

„Ik ga het vanavond meteen vragen,” zei Louw.

„Ik ook,” viel Leo hem bij.

Zij voeren het meer nog even rond en moesten dan naar huis. Aan tafel vertelden Hielke en Sietse van hun kampeerplannen.

„En waar willen de heren dan kamperen?” vroeg Klinkhamer.

„Op het eiland, midden in het meer,” antwoordde Sietse hem.

„Dat vind ik niet goed,” bromde Klinkhamer. „Want dan zijn jullie alleen maar bereikbaar met een boot. Ik heb er geen bezwaar tegen als jullie de tent ergens aan de polderdijk neerzetten. Als dan een van de ouders controle wil houden, kunnen ze jullie gemakkelijk per fiets bezoeken!”

„Hm!” bromde Sietse. „Dan krijgen wij allemaal pottekijkers op bezoek.”

„Dat geeft niet, jô!” riep Hielke. „Als zij dan lekkers meebrengen kunnen wij heerlijk smullen.”

„Dus jongens, jullie mogen kamperen, maar dan wél aan de polderdijk!” zei Klinkhamer. „Is dat afgesproken?”

„Goed vader,” knikte Sietse. „Dan gaan wij even voorbij de stenen brug. Daar is het lekker rustig.”

„Juist!” zei Klinkhamer. „En nu verder geen woord meer, want ik ga de krant lezen.”

Maar het lezen werd spoedig verstoord door de telefoon. Klinkhamer ging naar de gang waar het toestel hing en het duurde even voor hij terugkwam.

„Dat was de dominee,” zei hij. „Jullie mogen raden waarom hij belde.”

„Voor het kamperen van Leo?” vroeg Sietse.

„Inderdaad,” lachte Klinkhamer. „Hij vroeg wat ik ervan dacht. Ik heb hem verteld dat hij de jongens te allen tijde kon bezoeken en dat kamperen een gezonde sport is. Dus mag Leo ook mee! Drommels het is al bijna zeven uur. Ik heb nauwelijks tijd om de krant te lezen, want straks moet ik naar de vergadering. Die jongens ook altijd met hun drukte.”

„Gaat u vergaderen over de wedstrijd met pramen?” vroeg Sietse.

„Dat hoor jij morgen wel,” zei Klinkhamer. „Als ik jullie ook nog moet uitleggen waarover wij gaan vergaderen, heb ik zelfs geen tijd meer om mij te verkleden.”

„Ik zal niets meer vragen,” beloofde Sietse lachend. „Wij zullen zorgen dat Gerben een hele grote mast op zijn praam krijgt. Hoe meer zeil, hoe sneller hij vaart en dan winnen wij de eerste prijs.”

„Dan zal er toch eerst een wedstrijd georganiseerd moeten worden,” zei Klinkhamer. „En dat heb ik niet alleen te beslissen.”

Maar aan die beslissing twijfelden Hielke en Sietse geen moment.

HOOFDSTUK IX

Een gezellige kampeeravond

De volgende morgen legden de jongens met de Kameleon reeds vroeg bij de Woudaap aan. Kees had nauwelijks zijn ontbijt op, toen hij naar buiten kwam.

„Hallo Kees!” riep Sietse. „Ga je mee kamperen?”

„Waar? Bij jullie achter de smederij?” vroeg Kees.

„Welnee,” zei Hielke. „Wij brengen de tent naar de polderdijk even voorbij de stenen brug.”

„Ik mag ook mee!” riep Leo.

„Ja! Wij mogen allemaal!” riep Louw.

Dijkstra kwam ook naar buiten en de jongens vroegen hem of Kees ook mee uit kamperen mocht.

„Als jullie ouders het goedvinden, vind ik het ook goed,” zei Dijkstra.

„Hoera!” riep Louw. „Dan kan het feest beginnen.”

De jongens gingen nu bespreken wat zij allemaal mee moesten nemen. Dat waren in de eerste plaats dekens, eet- en kookgerei, voedsel, drinkwater en hengels. Omdat met de tent erbij, niet alles in de Kameleon geladen kon worden, werd de roeiboot van Kees ook meegenomen. Dijkstra gaf een oud petroleumstel en een waterketel en de moeder van Kees zorgde voor dekens en een trommeltje vol boterhammen.

„Als ik nog iets nodig mocht hebben,” zei Kees, „vaar ik wel even naar huis, want wij zijn hier toch dichtbij.”

De roeiboot werd naast de Kameleon vastgebonden en dan voeren de jongens terug naar de smederij. De tent werd afgebroken en in de roeiboot geladen. Moeder Klinkhamer gaf ook een petroleumstel en een koekepan waarin de te vangen vis gebakken kon worden. Verder werden er koffie, melk, suiker, zout, boter en bakolie en nog veel meer in een kistje gedaan. Ook de dekens van Hielke en Sietse werden in de roeiboot gelegd en dan voeren zij met de Kameleon naar het dorp en haalden de dekens, de kopjes en borden voor Leo en Louw.

De dominee kwam bij de boot kijken en zei dat de jongens voorzichtig moesten zijn met de petroleum.

„Als de tent in brand raakt, kunnen er grote ongelukken gebeuren,” zei hij.

„Onze tent brandt niet,” antwoordde Sietse. „Hij is gemaakt van wollen vloerkleden en wol brandt niet!”

Leo beloofde de dominee dat hij voorzichtig zou zijn en dan voeren de jongens weer naar de smederij. De roeiboot werd naast de Kameleon vastgemaakt en dan vroeg Sietse:

„Hebben wij nu alles?”

„Wij hebben nog geen drinkwater,” riep Kees.

Dat hadden ze bijna vergeten om mee te nemen.

„Wij vragen bij Jellema een melkbus te leen,” zei Sietse. „Daarin gaat genoeg water.”

Dat vonden zij allemaal een goed idee en toen kwam Hielke tot de ontdekking dat er geen lucifers waren. Hij ging gauw in huis om een doosje te halen en toen konden zij vertrekken.

„Wij gaan verhuizen, wie gaat ermee?” zong Kees luid, toen zij onder de brug doorvoeren en de brugwachter riep:

„Ga maar zo ver mogelijk weg! Opgeruimd staat netjes!”

„Wij komen toch terug!” riep Sietse, „want onkruid vergaat niet!”

Met flinke snelheid ging de Kameleon het meer op in de richting van Jellema’s boerderij. Zij kwamen langs de Woudaap en wuifden naar Dijkstra, die stond te kijken. Bij de boerderij van Jellema aangekomen legden zij aan. Het hele stel ging het erf op waar de boer en Gerben in de wagenloods stonden te werken.

„De wilde horde komt op bezoek!” riep Gerben. „Dat belooft niet veel goeds! Zal ik de hond loslaten?”

„Laat hem maar kletsen, jongens,” zei Jellema. „Als jullie hem helpen de praam te duwen, praat hij heel anders.”

„Maar ik heb hun hulp nu niet nodig,” zei Gerben. „Wat komen jullie hier doen?”

„Wij zouden graag een melkbus willen lenen om er drinkwater in mee te nemen voor het kamperen,” zei Hielke.

„Kamperen?” vroeg Gerben. „Waar gaan jullie dan heen?”

„Even voorbij de stenen brug,” antwoordde Louw.

„Het is goed, jongens,” zei Jellema. „Gerben, er staat wel een bus in de schuur. Geef hen die maar. En brengen jullie hem wel weer terug?”

„Jawel Jellema,” beloofden de jongens en zij gingen met Gerben naar de schuur. Gerben zocht een schone bus en vulde deze met water.

„Jullie bouwen de tent dus aan de polderdijk?” vroeg hij. „Dat is gevaarlijk! Als het onverwachts heel hard gaat regenen, stroomt het water langs de dijk naar beneden en sleurt jullie tent mee het meer in. Dan verdrinken jullie allemaal!”

„Wij kunnen zwemmen en onze matrassen blijven drijven,” legde Kees uit.

„Ik zou de tent liever boven op de dijk zetten,” wees Gerben. „Dat is veiliger!”

„En als er dan een fietser langs komt, is de weg versperd,” zei Louw.

„Welnee,” lachte Gerben. „Jullie moeten de tent zo bouwen dat iedereen er doorheen kan fietsen of lopen.”

„Jij zwamt weer goed,” zei Sietse. „Kom jongens, wij gaan naar de boot!”

Hielke en Sietse namen de bus met water mee en droegen haar in de Kameleon. De motor werd weer gestart en de jongens voeren naar de stenen brug. Daar was geen riet langs de dijk en de Kameleon kon er gemakkelijk aanleggen. De buizen van de tent werden aan wal gedragen en in elkaar geschroefd. Het grote gele kleed werd er overheen getrokken en de tent was al voor het grootste gedeelte klaar. Het afsluiten van de voor- en achterkant met paardedekens was ook spoedig gebeurd en toen werd het kleinere kleed op de grond uitgerold. De matrassen werden naar binnen gedragen en Sietse zei:

„Ieder legt zijn dekens op de matras waar hij gaat slapen.”

„Ik wil graag achterin,” bekende Leo. „Als er dan iets gebeurt, maak ik de paardedekens open en laat mij naar buiten rollen.”

„Maar wat kan er dan allemaal gebeuren?” vroeg Kees.

„Dat weet ik niet,” zei Leo. „Maar het lijkt mij achterin het veiligst.”

„Goed,” zei Sietse. „Ga jij maar achterin.”

„Dan neem ik ook een van de achterste matrassen,” riep Kees.

„Het maakt mij niet uit waar ik lig,” zei Louw. „Ik slaap overal!”

„Goed,” knikte Sietse. „Dan krijg jij twee matrassen want wij hebben er toch een teveel.”

Louw en Sietse kregen een slaapplaats midden in de tent en Hielke de matras bij de ingang.

„En nu gaan wij zwemmen,” zei Sietse. „Daarna zetten wij koffie en gaan dan een boterham eten.”

Kees begon meteen zijn kleren uit te trekken en sprong het eerst het water in. De anderen volgden hem meteen, behalve Sietse. Hij zette eerst een ketel water op het petroleumstel en na er zich van overtuigd te hebben dat de vlammen niet te hoog gingen, ging hij ook zwemmen.

Na enige tijd klom Kees op de wal en riep:

„Sietse! Het water kookt!”

„Draai de vlammen wat lager!” riep Sietse en hij zwom ook naar de wal. Alle jongens kwamen nu kijken hoe Sietse koffie ging zetten. Hij nam uit een busje vier eetlepels gemalen koffie en strooide ze in het kokende water.

„Dat is vast niet genoeg‚” zei Kees. „In zo’n grote ketel moet je meer koffie doen.”

„Wat weet jij daarvan?” vroeg Sietse. „Of zet jij thuis ook altijd de koffie?”

„Welnee,” zei Kees. „Maar mijn moeder gebruikt thuis voor de koffie bijna net zoveel koffie als jij nu. En deze ketel is wel driemaal zo groot als onze koffiepot.”

„Ik zal er nog één lepel bij doen,” wees Sietse. „Maar meer niet!”

Zo werd de koffie dus gezet en dan zocht ieder een kopje of een beker, die door Sietse werd volgeschonken. Maar de koffie bleek veel te sterk te zijn, hij was zo zwart als inkt.

„Dat geeft niet,” zei Kees, „dan doen wij er wat meer melk bij.”

„Stel je voor dat Sietse er nog meer lepels koffie in had gedaan,” lachte Leo. „Dan was het niet meer te drinken geweest.”

„Dan hadden wij melk genomen met een scheutje koffie erbij,” lachte Hielke.

Maar de koffie smaakte uitstekend en de boterhammen gingen erin als koek. Daarna ging Kees op zijn matras liggen luieren en dat vonden de anderen zo’n goed voorbeeld, dat zij het meteen navolgden. En zoetjes aan viel de een na de ander in slaap. Als je vakantie hebt, mag je luieren zoveel je wilt en zo werd het vier uur toen Louw weer wakker was.

„Hé, jongens,” riep hij. „Hoe laat is het?”

Zij schrokken allemaal wakker, maar niemand bleek een horloge bij zich te hebben.

„Het is vast al laat,” zei Kees. „Want ik krijg alweer trek.”

„Dan moeten wij als de drommel aan het vissen,” riep Sietse, „anders kunnen wij geen gebakken vis eten.”

De hengels werden in orde gemaakt en de snoeren in het water geworpen. Leo was de eerste die een vis ving, het was een dikke baars en Louw zei:

„Jij kunt er wel mee stoppen Leo. Aan die baars heb jij meer dan genoeg.”

„Maar ik vind het veel te leuk werk,” zei Leo en hij wierp het snoer opnieuw uit. Er werden meer baarzen gevangen en na enige tijd sloeg de dorpsklok vijf uur.

„Het is al vijf uur!” riep Kees. „Zullen wij gaan eten?”

„Wij blijven nog een uurtje vissen,” bromde Sietse. „Om zes uur gaan wij vis bakken.”

Toen het kwart voor zes was, hadden zij veertien baarzen gevangen en dat was meer dan genoeg.

„Voor ieder zijn er drie vissen,” constateerde Sietse, „want die dikke telt voor twee!”

De baarzen werden goed schoongemaakt en met zout bestrooid.

Kees was zo eigenwijs om er nog wat extra zout bij te doen, maar Sietse haalde het er met een lepel weer af.

„Als de vis te zout is,” mopperde hij, „kun je vannacht niet slapen van de dorst.”

In de koekepan, die op het petroleumstel stond, begon intussen de olie te koken. Toen de olie zo heet was dat er een blauwe walm uit opsteeg, liet Sietse er voorzichtig een vis in glijden. De vrienden die vol belangstelling rond Sietse zaten te kijken, deinsden achteruit toen onder hevig gesis olie uit de pan spatte.

„Die vis gaat wel tekeer,” zei Sietse. „Hij is zeker kwaad.”

Hij deed nog drie vissen in de pan en dan steeg er een heerlijke baklucht op.

„Het ruikt machtig!” riep Kees. „Het water loopt mij uit de mond.”

„Kom dan niet te dicht bij de pan,” zei Sietse, „want als er water in komt, vliegt de olie eruit, in het vuur en de hele boel gaat in brand.”

Louw trok Kees achterover en riep:

„Jij moet weg wezen!”

„Laat me los, jô!” riep Kees. „Ik vind het veel te fijn om naar het bakken te kijken.”

Met een vork keerde Sietse de vis om en dat ging weer met veel gesis gepaard. Toen de vis aan weerskanten goudbruin was gebakken, werd hij op een bord gelegd en werden vier andere baarzen in de kokende olie gedompeld. Zo begon het bakken opnieuw.

„Jij kunt het goed, Sietse,” zei Leo bewonderend. „Heb jij het van je moeder geleerd?”

„Er is geen kunst aan,” bromde Sietse. „Hierzo, jij mag er ook een paar bakken.”

Leo aarzelde.

„Als ik het dan maar niet verknoei.”

„Wat jij verknoeit, moet jij zelf opeten,” riep Kees.

„Daar heb je hem weer,” zei Louw spottend. „Keesie is alweer bang dat hij te weinig zal krijgen.”

„Maar het is toch zonde van de vis als hij bedorven wordt?” verdedigde Kees zich.

Leo volgde de aanwijzingen van Sietse getrouw op en de vis kwam keurig bruin uit de pan. Zo werd de hele vangst gebakken en toen kon er gesmuld worden. Kees, die natuurlijk het eerst zijn bordje liet vullen, at de vis zo grondig op dat alleen de staartjes ervan over bleven.

„Waar zijn de graten?’’ vroeg Leo verbaasd.

„Opgegeten,” zei Kees verbaasd. „De vis is toch door en door gebakken?”

„Kees is net een vuilnisvat‚” grinnikte Louw. „Hij werkt alles naar binnen wat er voor z’n mond komt.”

„Jullie hebben zeker het gebit van een zuigeling,” zei Kees. „Mijn kiezen malen alles fijn. En ik lust ook nog wel een boterham.”

„Wie wil er koffie?” vroeg Sietse.

Dat wilden zij allemaal graag, want vis maakt dorstig. Omdat er niet genoeg meer in de ketel was, deed Sietse er water bij en toen het kookte wierp hij er nog twee eetlepels koffie in. Het was verstandiger van hem geweest als hij de ketel eerst geledigd had en er daarna verse koffie in had gezet, want het brouwsel dat hij nu kookte was lang niet zo lekker als de koffie die de jongens ’s middags hadden gedronken. Maar als je dorst hebt, let je daar niet zo op en de koffieketel was al spoedig half leeg.

Intussen was het al acht uur geworden toen er bezoek kwam. Het was Gerben.

„Ik ben gestuurd door Zwart,” zei hij. „Om te controleren of jullie wel een kampeervergunning hebben.”

„Is dat verplicht?” vroeg Louw.

„Jazeker,” zei Gerben. „Jullie moeten een visvergunning, een bermvergunning, een kampeervergunning, een slaapvergunning en een kookvergunning hebben.”

„Is dat alles?” vroeg Sietse. „Wel, wij hebben niets! En wij blijven hier vannacht rustig slapen. En als jij niet te veel praatjes hebt, kun je een kopje koffie krijgen.”

„Dat is niet gek,” zei Gerben. „Ik lust best een kopje.”

Sietse nam een van de grootste kopjes en vulde het tot de rand. Gerben nam een slokje en riep dan:

„Jasses! Is dat koffie? Of hebben jullie er sokken in uitgekookt?”

Daar moest Leo zo om lachen dat de tranen hem over de wangen liepen.

„Zo slecht is de koffie niet,” zei Sietse verontwaardigd. „Ik heb er alleen wat water bijgedaan.”

„En het kopje is niet goed afgewassen,” mopperde Gerben. „Want het smaakt naar zeep.”

„Wat heb jij een noten op je zang,” zei Hielke. „Toen wij met jou uit kamperen gingen, mochten wij nergens aanmerkingen op maken en nu heb jij van alles en nog wat te zeggen.”

„Maar ik heb het meegemaakt dat er paniek ontstond door een niet goed gewassen kopje‚” zei Gerben. „Dat gebeurde in een café vlak bij de stad. Ik was naar de markt geweest en op de terugweg ging ik in dat café een kopje koffie drinken. Het was er nogal druk en daardoor waren de kopjes bij het wassen niet goed afgedroogd. Een oude meneer proefde de zeep nog aan een kopje en hij riep verontwaardigd: ‚Wat is dat hier voor een zwijnerij? Noemen jullie dat koffie schenken? Het is een schandaal om een mens zoiets te laten drinken! Ik neem het niet!’

Terwijl hij dat allemaal zei, kwam door de zeep het schuim op zijn lippen en iemand riep: ‚Pas op! Hij is gevaarlijk! Hij heeft hondsdolheid!’ Er ontstond een tumult van heb ik jou daar. De mensen vluchtten het café uit en een paar sterke kerels grepen de oude meneer vast en duwden hem in een hoek, zodat hij zich niet meer kon verroeren. De herbergier belde meteen de dokter en de politie.

Ik weet nog best hoe ik buiten door de ramen stond te kijken toen de dokter en ook enige agenten het café binnenkwamen. De dokter ging meteen naar de patiënt en toen de mannen de oude meneer loslieten, riep hij luid: ‚Daar zal ik werk van maken! Zo’n behandeling heb ik van mijn leven nog nooit meegemaakt! En dat allemaal omdat ik een aanmerking maakte op de koffie die naar zeep smaakt!’

‚Blijft u kalm,’ zei de dokter, ‚u mankeert niets! Het is een misverstand!’

De herbergier kwam zijn excuses aanbieden en even later zag ik de oude heer weggaan met in iedere zak een lekkere fles wijn, die hij cadeau kreeg. Daarmee was alles prettig geregeld en zo zie je maar wat voor gekke dingen er kunnen gebeuren als je de kopjes niet goed afdroogt.”

„En zulke gekke dingen kan alleen Gerben Zonderland fantaseren,” lachte Sietse. „En als jij de koffie niet lust, laat je het maar staan.”

„Nou ja,” zei Gerben. „Zo erg is het nu ook weer niet.” En hij dronk het kopje leeg.

„Jij kunt geweldig goed vertellen, Gerben,” lachte Leo. „Ben jij altijd knecht geweest bij boer Jellema?”

„Wel nee,” zei Gerben zonder blikken of blozen. „Ik ben ook vuurwerkaansteker geweest.”

„Vuurwerkaansteker?” vroeg Louw. „Jij had zeker een paar vuurpijlen gekocht voor de oudejaarsavond?”

„Nee, nee‚” vertelde Gerben verder. „Ik moest helpen bij feesten, waar na afloop een groot vuurwerk werd ontstoken. ’s Middags ging ik dan palen in de grond graven voor de draaiende zonnen en molentjes en ’s avonds hielp ik de lonten aansteken. Maar op een zekere dag waren de lonten verkeerd bevestigd en wat gebeurde er? In plaats dat het vuurwerk de lucht in ging, vloog alles tussen het publiek. Met de knallende vuurballen tussen hun voeten sprongen de mensen van schrik omhoog en dat was een heel vreemd gezicht. De burgemeester sprong het hoogst van allemaal en zijn hoed viel op de grond…”

„Dat had ik weleens willen zien,” riep Kees lachend.

„Het is allemaal fantasie jô!” riep Sietse. „Hij heeft van z’n leven nog nooit vuurwerk aangestoken.”

„Goed, ik vertel niets meer‚” zei Gerben. „En als ik hier zou kamperen, nam ik een waakhond mee, want je weet nooit wie er ’s avonds langs de dijk sluipt.”

„Dat moet jij nodig zeggen, Gerben!” klonk nu de stem van de dominee. Door de verhalen van Gerben had geen van allen de dominee zien naderen en zo stond hij onverwachts naast de tent en hoorde wat Gerben zei.

„Jij moet de jongens niet onnodig bang maken, Gerben,” zei de dominee. „Dat is niet leuk. Zij zouden er niet van kunnen slapen.”

„Wij zijn niet bang!” riep Sietse. „Ik slaap in de tent net zo lekker als thuis!”

De dominee ging de tent bekijken. Leo ging op zijn matras liggen en zei:

„Hier slaap ik en als de tent omwaait, laat ik mij door de achterwand naar buiten rollen.”

„Goed bedacht, Leo,” knikte de dominee lachend en dan haalde hij een grote zak met peren uit zijn fietstas en trakteerde de jongens. Ook Gerben kreeg een peer en die smaakte hem uitstekend.

„Dit zijn wijnperen,” zei hij. „Als je er te veel van eet, word je dronken. Ik was eens op een boerderij en daar deed een jongen van veertien jaar de gekste dingen. Hij kwam luid zingend aan tafel en sloeg met de lepel zo hard op zijn bord dat het aan scherven vloog. Zijn moeder riep verontwaardigd: ‚Ben jij ????ontbreekt????’”

„Gerben, Gerben,” zei de dominee, „jij bent een bijzondere fantast. Jij moet niet te veel van die malle verhalen vertellen.”

„Maar ik vind ze juist heel leuk,” riep Leo lachend.

„Helaas, jongens,” zei Gerben. „Op het ogenblik weet ik geen verhalen meer. En het wordt ook mijn tijd om naar huis te gaan. Het is al over negenen.”

„Warempel,” zei de dominee, terwijl hij op zijn horloge keek. „Het is al laat. Ik ga met je mee Gerben. Jongens, ik wens jullie een goede nachtrust. En wanneer kom je thuis, Leo?”

„Dat weet ik nog niet,” zei Leo. „Misschien blijven wij nog een nacht, als het goed bevalt.”

„En ik reken erop dat jullie mij morgen komen helpen bij het in orde brengen van de praam voor de zeilwedstrijden!” riep Gerben.

„Gaat die wedstrijd dan door?” vroeg Sietse.

„Heb ik dat dan niet verteld?” vroeg Gerben. „Daarvoor was ik juist hierheen gegaan!”

„Jij bent een mooie!” riep Hielke. „Jij vertelt een hoop onzin en wat je moet vertellen, vergeet je.”

„Dan weten jullie het nu,” zei Gerben.

„Goed,” knikte Sietse. „Morgenvroeg om tien uur zijn wij thuis!”

„Dat is fijn,” zei de dominee. „Dan tot morgen, jongens!”

„Tot morgen!” riepen de jongens en de dominee en Gerben fietsten terug naar het dorp.

Het werd stil bij het meer. In de sloten achter de dijk kwaakten de kikkers en boven de rietkragen gonsden duizenden muggen. Ergens kwaakte een eend en dan was het weer stil. De jongens zaten voor de tent naar het meer te kijken, dat als een zilveren schijf lag te blinken onder het matte licht van de maan. Langs de oever flitsten rondom lichtjes aan en dat gaf het geheel een feestelijk gezicht.

„Wat is het mooi en vredig,” zuchtte Leo.

„Kamperen is met de natuur meeleven,” zei Louw en hij haastte zich erbij te vertellen dat hij dat eens had gelezen.

„De Woudaap lijkt in het schemerdonker veel groter dan overdag,” merkte Kees op.

„Alles lijkt nu anders,” zei Sietse.

En dan klonk heel duidelijk de stoomfluit van de boterfabriek.

„Dat is halfelf,” zei Hielke. „Ik ga slapen.”

„Wacht even!” riep Leo. „Mag ik eerst in de tent? Mijn bed is achterin.”

„Wij hebben vergeten een zaklantaarn mee te nemen,” zei Sietse.

„Die heb ik niet nodig,” antwoordde Kees en hij kroop achter Leo de donkere tent binnen. De anderen volgden en Hielke sloot de tent. Spoedig lagen allen onder de dekens en viel de een na de ander in slaap.

HOOFDSTUK X

Het avontuur van Leo en de zeilwedstrijd

De volgende morgen werden de jongens wakker doordat er een frisse wind door de tent woei.

„Ik word koud,” riep Kees en hij richtte zich op.

„Dat is geen wonder!” riep Hielke. „Jullie hebben de tent van achteren opengemaakt. De ene paardedeken is helemaal verdwenen.”

„Welke stommerd heeft dat gedaan,” mopperde Kees en dan ontdekte hij dat Leo weg was.

„Waar is Leo?” vroeg hij.

„Wat?” riep Sietse. „Is hij er vandoor?”

Sietse sprong op en ging meteen naar buiten.

Aan de waterkant bleek Leo niet te zijn. Sietse holde de dijk op en keek naar alle kanten rond. Maar er was totaal niets van Leo te ontdekken.

„Zeg jongens, hij heeft een deken meegenomen,” riep Kees. „Zou hij ergens anders zijn gaan slapen?”

„Of is hij naar huis gegaan?” vroeg Louw.

„Hoe laat is het ongeveer?” vroeg Hielke.

„Daarginder gaat de melkauto,” zei Kees. „Dan is het ongeveer negen uur.”

„Kijk daar eens!” riep Louw. „Daar komen de dominee en veldwachter Zwart.”

„Dat klopt niet,” zei Sietse. „Er is vast iets met Leo gebeurd.”

Doordat de dijk een grote bocht maakte, duurde het even voordat de beide heren bij de tent kwamen en het eerste wat de dominee vroeg, was:

„Waar is Leo?”

„Is hij niet naar huis gegaan?” vroeg Sietse.

„Als hij hier niet is,” zei Zwart, „dan is hij ontvoerd.”

„Ontvoerd?” riepen de jongens verbaasd.

„Terwijl jullie sliepen, heeft iemand Leo meegenomen,” zei Zwart.

„Dus daarom was de tent van achteren open,” riep Kees.

Zwart ging meteen op zoek naar sporen in het gras en ontdekte achter de dijk een plek waar het gras was platgedrukt. Daar had iemand gelegen en de jongens bespied.

„Maar hoe wist u dat Leo verdwenen is?” vroeg Hielke.

„Ik kreeg een brief waarin losgeld geëist werd,” vertelde de dominee. „Ik mocht niet naar de politie gaan, maar ik heb meneer Zwart meteen gewaarschuwd. Als Leo niet spoedig gevonden wordt, zal ik zijn ouders moeten waarschuwen en dat lijkt mij een vreselijke opgave. Laten wij allemaal ons best doen om Leo zo gauw mogelijk te vinden.”

Zwart tuurde door zijn kijker en keek aandachtig naar de verlaten boerderij van Joustra.

„Daar gaan wij eerst eens kijken,” zei hij. „Ik zie een deur halfopen staan en ik weet zeker dat die gisteren dicht was.”

„Misschien is Leo in de kelder opgesloten,” aarzelde Kees. „Een paar dagen geleden heeft Gerben het ons ook gedaan.”

„Het zal toch weer geen grap van Gerben zijn?” vroeg Zwart.

„Dat geloof ik niet,” zei de dominee. „Zo iets doet Gerben niet!”

„Dan gaan wij meteen naar de boerderij,” besloot Zwart en de beide heren fietsten snel verder. De jongens sprongen in de Kameleon en voeren ook zo vlug mogelijk naar de boerderij.

„Leo ontvoerd,” zei Louw. „Wie had dat ooit gedacht?”

„De vader van Leo is rijk,” legde Sietse uit. „Dat heeft de ontvoerder natuurlijk geweten. Laten wij hopen dat Zwart hem gauw te pakken krijgt.”

De Kameleon zwenkte nu de brede sloot in, waaraan de boerderij stond en de jongens zagen hoe de dominee en Zwart de boerderij reeds bereikt hadden en naar binnen gingen. Even later legden de jongens daar ook aan en wie kwam er lachend uit de boerderij? Leo, gevolgd door de dominee en Zwart.

„Hallo vrienden,” riep Leo lachend. „Nu heb ik al twee keer in die grote kelder gevangen gezeten. Ik beleef hier wel wat.”

„Hoeveel mannen hebben jou meegenomen?” vroeg Zwart.

„Twee,” zei Leo. „En zij droegen maskers.”

„Misschien waren het wel dezelfde lui die mij aanhielden in de polder toen ik geld ophaalde van de boeren,” zei Kees.

„Dat is best mogelijk,” knikte Leo.

Zwart moest nu alles weten wat de jongens van de beide jongemannen, die in een auto door de polder rondreden, wisten te vertellen. Hij noteerde alles in zijn boekje en hij vond het jammer dat geen van de jongens het autonummer had onthouden.

„Leo moet nu maar zo gauw mogelijk mee naar huis,” zei de dominee. „Die mannen kunnen hem wel weer meenemen.”

„Wij gaan toch naar huis,” zei Sietse. „Wij zullen de tent afbreken.”

„Ik kom wel met de jongens mee!” beloofde Leo.

„Ben jij dan niet bang?” vroeg Kees.

„Waarvoor?” vroeg Leo. „Zij hebben mij niets gedaan. Ik werd alleen maar meegenomen en opgesloten. Nou, toen ben ik maar gaan slapen totdat meneer Zwart mij kwam halen.”

„Zeg Leo, jij komt dus straks wel thuis, hè,” vroeg de dominee nogmaals.

„Ja hoor,” beloofde Leo en dan ging hij met de jongens mee in de Kameleon, terwijl de dominee en Zwart naar het dorp fietsten.

„Ik snap niet Leo, hoe jij kon slapen,” zei Kees. „Ik had in die kelder geen oog dichtgedaan.”

„Ik moest toch wachten,” zei Leo. „Dus waarom zou ik dan niet gaan slapen?”

De vrienden hadden wel bewondering voor Leo dat hij alles zo kalm aanvaardde en Sietse knikte:

„Eerst dacht ik dat jij een papkindje was, Leo, maar nu vind ik jou een knots van een peer!”

Daar moest Leo om lachen. Even later legde de boot bij de tent aan en begonnen zij alles op te ruimen en in te laden.

De dominee en Zwart bereikten spoedig het dorp en Zwart ging naar het gemeentehuis om een rapport te schrijven over de opsporing van Leo Karel Boudewijn van Zomeren. Terwijl hij daarmee bezig was, zag hij aan de overkant van het plein een auto stoppen voor het hotel ‚De Rode Leeuw’. Er zaten twee jongemannen in en Zwart kreeg argwaan. Dan nam hij uit de la van het schrijfbureau die sigaretteaansteker welke Leo in de boerderij van Joustra gevonden had en ging ermee naar de jongemannen die juist het hotel wilden binnengaan.

„Pardon heren,” zei Zwart. „Is deze aansteker soms van u?”

De mannen keken naar de aansteker en toen zei de ene:

„Ja! Die is van jou Bart!”

„Warempel!” mompelde Bart. „Fijn dat hij gevonden is. Ik heb hem al een paar dagen gemist.”

„Hij lag in een verlaten boerderij,” zei Zwart en hij keek de jongelui vorsend aan.

Het tweetal voelde zich niet rustig, dat was duidelijk te zien, maar geen van hen gaf antwoord.

„Volgens de reclame op de aansteker, komen jullie uit Tilburg, nietwaar?” vroeg Zwart.

„Bart komt uit Tilburg,” antwoordde de ene haastig. „Ik niet.”

„En Bart heeft zeker op de fabriek van meneer Van Zomeren gewerkt?” vroeg Zwart verder.

„Ik ben daar maar een half jaar geweest,” zei Bart. „Waarom wilt u dat allemaal weten? Wat heeft dat met mijn aansteker te maken?”

„Omdat ik daaruit kan begrijpen dat jij het zoontje van meneer Van Zomeren goed kende,” zei Zwart. „Of heb ik dat mis?”

„En wat dan nog?” vroeg Bart brutaal.

„Dan ben jij de man die de jongen in de boerderij had opgesloten!” riep Zwart bars. „Niemand hier in Friesland weet dat Leo een rijkelui’s zoon is.”

Bart schrok geweldig. Dan keerde hij zich snel om en wilde ervandoor gaan, maar Zwart greep hem stevig vast en gelastte hem mee te gaan naar het gemeentehuis. De vriend van Bart bleef staan, maar Zwart riep:

„Kom mee! Jij hoort er ook bij!”

„Maar het was helemaal het plan van Bart,” zei de man en aarzelend volgde hij Zwart.

Zo had onze veldwachter anderhalf uur na de aangifte van de ontvoering de twee daders reeds te pakken. Toen de jongens bij de smederij terugkwamen, liep Zwart daar ook binnen en allen hoorden heel verbaasd toe, toen hij vertelde dat hij de boosdoeners reeds achter slot en grendel had.

„Het was een heel simpele zaak,” vertelde Zwart. „De ontvoerders waren natuurlijk bekend met de positie van de familie Van Zomeren in Tilburg. Dat hier in de buurt iemand uit Tilburg vertoefde, bleek duidelijk uit de gevonden aansteker waarop de naam van een winkelier uit Tilburg stond. Toen ik dat tweetal uit hun auto zag stappen, heb ik hun de aansteker laten zien en de ene bleek het als zijn eigendom te herkennen. Ik stelde hem een paar vragen en daaruit bleek, dat hij op de fabriek van de familie Van Zomeren had gewerkt en dat hij Leo kende. Toen begreep hij plotseling dat die antwoorden hem verdacht maakten. Hij wilde ervandoor gaan. Dat liet ik natuurlijk niet toe en ik nam de heren mee naar het gemeentehuis. Zij begonnen elkaar de schuld te geven en daarbij kwam ook aan het licht dat zij bij de dokter hadden willen inbreken. Zij zitten nu in de cel te wachten op hun transport naar de stad.”

„Maar meneer Zwart?” vroeg Sietse. „Als die Bart nu eens ontkend had dat het zijn aansteker was. Wat had u dan kunnen doen?”

„Dan hadden wij inlichtingen gevraagd aan de winkelier in Tilburg. Als die zou verklaren dat hij zo’n aansteker aan Bart had verkocht, zouden wij die jongeman toch in het nauw hebben gedreven.”

„Het is fijn dat die zaak zo snel is opgelost,” zei Klinkhamer, „nu kan Leo toch zijn vakantie verder rustig doorbrengen.”

„Gelukkig wel,” riep Leo. „Ik was niet graag naar huis teruggegaan.”

„Ha schippers, zijn jullie hier!” Met deze luidruchtig geroepen woorden kwam Gerben de smederij binnen. „Er moet een mast gezocht worden voor onze wedstrijdpraam! Maken jullie daar werk van? Of zijn jullie nog niet uitgerust van dat saaie kamperen?”

„Wij hebben genoeg beleefd,” zei Sietse, „maar willen graag met je zeilen!”

„Zeilen is het mooiste dat er is!” riep Gerben. „Het is wat anders dan kamperen, want kamperen is niets anders dan eten, drinken en slapen!”

„En een ontvoering!” riep Kees.

„Een ontvoering? Wat is dat voor onzin?” vroeg Gerben.

„Ik ben vannacht ontvoerd,” zei Leo trots, alsof het een grote verdienste was. „Ik werd opgesloten in de kelder van de oude boerderij en meneer Zwart heeft mij bevrijd en de daders gepakt.”

Gerben keek een moment sprakeloos van de een naar de ander.

„Ja ja,” zei Zwart lachend. „Dat had jij niet gedacht, hè?”

„Laat mij niet lachen!” riep Gerben. „Ik heb jullie door! Jullie willen ook verhalen verzinnen, maar ik vind er niks aan! Als jullie mij ertussen willen nemen, zullen jullie vroeger moeten opstaan! Ik heb geen tijd voor jullie onzin! Zorgen jullie voor de mast, jongens? Ajuus!!”

En Gerben verdween weer even snel als hij gekomen was.

„Hij gelooft het niet eens!” riep Leo hevig verontwaardigd.

„Zo gaat het,” zei Zwart. „Als je altijd van alles verzint, geloof je tenslotte een ander ook niet meer.”

En lachend ging Zwart de smederij uit.

„Zeg jongens,” riep Louw. „Laten wij nu eerst even naar het dorp varen. Mijn dekens moeten nog naar huis.”

„En de mijne ook,” viel Leo hem bij.

„Goed,” zei Sietse, „dan gaan we maar.”

Zij gingen in de Kameleon en voeren naar het Raadhuisplein. Hier werden het eetgerei en de dekens van Leo en Louw gelost en naar huis gebracht. Het was elf uur toen de jongens weer in de Kameleon stapten.

„Waar moeten wij nu een grote mast vinden?” vroeg Hielke.

„De boeren gebruiken lange palen om over de hooiwagens te leggen,” wist Kees. „Misschien kunnen wij er een lenen.”

„Ik weet niet of die wel lang genoeg zijn,” aarzelde Sietse. „Hoe hoger de mast is, zoveel groter kan het zeil zijn. Met een heel groot zeil hebben wij de meeste kans om te winnen. Daarom moet de mast zo hoog zijn als een… als een…”

„Kerstboom,” vulde Louw lachend aan.

„Die ligt in de tuin achter de pastorie,” zei Leo.

„Is het waar?” vroeg Sietse. „De kerstboom kwam bijna tot het dak van de kerk. Als wij zo’n grote mast hebben, winnen wij vast een prijs. Zullen wij even gaan kijken?”

„Welja. Kom maar mee,” zei Leo en het hele stel ging naar het smalle straatje tussen de kerk en de pastorie. Daar opende Leo een deur in een lange schutting en kwamen zij in de tuin van de dominee. Achter langs de schutting lag een denneboom, die volgens Sietse geweldig goed was voor een mast.

„Maar de takken zitten er nog aan,” zag Kees.

„Die zagen wij eraf,” stelde Sietse voor. „Laten wij meteen de dominee vragen of wij de boom mogen hebben.”

„Ik vraag het wel,” zei Leo en hij ging naar binnen. Even later kwam hij terug met de dominee.

„Wat hoor ik, jongens?” zei de dominee. „Willen jullie die denneboom graag hebben?”

„Jawel dominee,” antwoordde Sietse en dan vertelde hij waarvoor zij die boom zo graag wilden hebben.

Dominee lachte en zei dan:

„Goed, mits jullie geen rommel maken op straat en het plein!”

„Het komt in orde dominee! En dank u wel!” riepen de jongens, maar toen zij de boom optilden, viel er een regen van verdorde dennenaalden op de grond.

„Als wij zo de straat overgaan, komt alles onder de naalden,” ontdekte Louw.

Maar Sietse wist raad, hij liet de boom enige keren op de grond vallen, totdat alle naalden eraf waren.

„Zo jongens! En nu dragen wij hem met z’n allen naar de vaart‚” zei Sietse. „En gooien hem in ’t water. Dan trekken wij hem met de boot naar de boerderij van Jellema!”

Dat was een goed plan en met vereende krachten werd de boom naar de vaart gebracht en in het water gerold. Met een stevig touw werd de boom achter de Kameleon vastgebonden en dan voeren de jongens naar het meer. Bij de smederij lag de roeiboot van Kees nog voor de wal en ook die werd meegenomen. Langzaam voer de Kameleon het meer op, want de weerstand die de boom met zijn vele takken bood, was te zwaar om er snel mee te kunnen varen. Maar het ging en zo werd de Woudaap bereikt waar de roeiboot werd vastgelegd. Dan vervolgden onze schippers hun weg naar de boerderij van Jellema, waar Gerben juist naar de dijk kwam om de melkbussen te halen. Hij keek verwonderd naar de moeizaam varende Kameleon en liep naar de walkant.

„Nee maar!” riep hij verbaasd. „Wat hebben jullie daar? Het lijkt wel een afgedankte kerstboom!”

„Dat is het ook!” riepen de jongens lachend. „Er kan een prachtige mast van gemaakt worden!”

„Hm. Het is misschien nog niet zo gek,” zei Gerben, „maar de takken moeten eraf!”

„Natuurlijk!” riepen de jongens.

En dan hielp Gerben hen om de boom op de wal te trekken waar hij kon drogen. Het was intussen twaalf uur geworden en de jongens riepen:

„Tot vanmiddag, Gerben!” en zij voeren nu snel naar huis.

Toen zij na het eten, gewapend met een zaag en een bijl, die zij geleend hadden van Klinkhamer, teruggingen naar de boerderij, wachtte hen daar een verrassing. Gerben had alle takken reeds van de boom gehakt.

„Wat zeggen jullie daarvan?” riep hij. „De mast is klaar! Jullie mogen de takken verbranden!”

Dat wilden de jongens natuurlijk graag doen en zij wierpen de takken op een hoop. Gerben duwde een bos stro tussen de takken en hield er een lucifer bij. Het vuur laaide spoedig hoog op en de takken knetterden luid in de vlammen. Doordat het vuur zo fel brandde, was het ook spoedig uit, alleen de dikste stukken tak gloeiden nog een tijd na.

De jongens hadden evenwel geen tijd meer om bij het vuurtje te blijven zitten, want de mast moest op de praam worden gezet. Gerben timmerde twee dwarsbalken in de praam en daartussen moest de mast komen te staan. Aan de top van de mast maakte hij drie stevige touwen vast.

Het ene touw werd naar de boeg van de praam gelegd en daaraan mochten Louw en Leo trekken, terwijl Gerben geholpen door Hielke, Sietse en Kees de mast omhoogduwden. De twee touwen die nu los langs de mast hingen, werden achter in de praam vastgezet. Gerben maakte het voorste touw aan de punt van de boeg vast en zo hielden drie touwen de mast recht.

„Het lijkt heel goed, jongens,” zei Gerben goedkeurend. „Maar nu moet er nog een zeil aan. En hoe komen wij aan een groot zeil?”

„Neem het grote kleed van onze kampeertent,” zei Hielke.

„Dat zou niet zo gek zijn,” knikte Gerben.

„Ik ga het meteen halen,” zei Sietse en hij voer snel naar huis. Gerben zocht twee ronde stokken en hij nam ook een katrol mee, die door Hielke boven in de mast werd gehangen. Hij duwde er een touw door en daaraan kon het zeil opgehesen of neergelaten worden. Sietse kwam terug met het kleed dat hij in het gras uitrolde. De twee ronde stokken werden nu aan weerskanten van het kleed vastgemaakt, zodat het op volle breedte zou blijven hangen. Daarvoor werd het hijstouw aan de ene stok vastgemaakt en kon Gerben het kleed omhooghijsen, waarna dat toen keurig voor de mast naar beneden hing.

„Als je de wind voor hebt,” wist Kees, „hangt het precies goed, maar hoe kun je nu zeilen met zijwind?”

„Dan trekken wij gewoon onderaan een punt, zodat het zeil anders komt te hangen,” zei Gerben en hij trok het zeil zo ver om, dat het in de lengterichting van de boot kwam te hangen.

„Het is geweldig!” riep Louw. „Het zeil kan alle winden opvangen.”

„Ja ja,” zei Gerben. „En wij gaan nu meteen even proberen hoe het zeilt.”

„Jaaa!” riepen de jongens vol vuur en Gerben nam de vaarboom en duwde de praam van de wal. De wind kwam in het zeil en de praam begon steeds sneller te varen. Na een tijdje trok Gerben het zeil om en probeerde hij met de vaarboom terug te sturen. De praam maakte een grote bocht maar bleef in dezelfde richting doorgaan. Sietse trok het zeil nog meer om en dan begon de praam eindelijk schuin tegen de wind in terug te varen.

Toch moesten zij nog tweemaal hun koers veranderen voor zij weer bij de boerderij van Jellema konden aanleggen.

„Het gaat niet eenvoudig,” zei Gerben. „Een praam is nu eenmaal geen zeilboot, maar dat maakt de wedstrijd zoveel te mooier. Jullie worden bedankt voor de hulp en ik ga naar de boerderij, want het is tijd om te melken.”

De jongens maakten de praam extra schoon en dan werd het tijd om naar huis te gaan. Die avond zag Klinkhamer een foto van Gerben en de jongens in de krant. Een verslaggever had onze vrienden zien zeilen en toen de foto genomen. In het stukje dat eronder stond gedrukt, werd iedereen aangeraden om zaterdag naar de wedstrijd van de zeilende pramen te komen kijken.

„De mensen die deze foto zien,” wees Klinkhamer, „zullen zaterdag vast komen kijken!”

Inderdaad kwam er die zaterdag veel bezoek in het dorp. Honderden mensen zaten langs de polderdijk om naar dit zeilfestijn te kijken, waaraan twaalf pramen gingen deelnemen. Het was een heel leuk gezicht al die pramen met hun zelfgemaakte zeilen en soms helemaal scheef staande masten. De praam van Gerben en de jongens was heel opvallend door het grote, gele vloerkleed met de zwarte strepen. Maar er was ook iemand zo slim geweest om een zeilboot in zijn praam te laden en daarmee had hij dus een prima draaiend zeil aan boord. De twaalf pramen gingen nu bij de Woudaap in een rechte lijn naast elkaar liggen en dan gaf Klinkhamer boven van de omloop van de Woudaap het startschot. De boot van Gerben was niet een van de vlugsten bij het starten, want de wind kwam van opzij.

Maar even verder moesten de pramen rond een boei varen en dan rechtuit naar het eiland midden in het meer.

Hier kregen zij de wind recht achter zich en de praam van Gerben begon sneller te varen. Het grote, rechthangende kleed ving de wind beter op dan de schuin uitstaande zeilen van de andere pramen. Met glunderende gezichten zagen de jongens hoe zij de ene praam na de andere voorbijvoeren en zo kwamen zij als eersten bij het eiland aan. Maar nu moest er rond het eiland worden gevaren en dan tegen de wind in terug naar de Woudaap. Kapitein Gerben probeerde de boot te sturen, maar zij dreef nu overdwars een heel eind uit de koers.

„Je doet het niet goed!” riep Sietse. „Duw de boeg om met de vaarboom.”

„Dat mag niet!” riep Gerben. „En ik krijg de vaarboom niet aan de grond, want het is hier te diep. Wij kunnen niet laveren zoals een zeilboot en daarom vaar ik eerst schuin voor de wind naar de stenen brug en vandaar terug naar de Woudaap.”

„Maar dan ga je een heel eind uit de koers,” zei Hielke.

„Toch is dat het beste,” zei Gerben en hij stuurde naar de brug. De jongens trokken het zeil schuin, om de van links komende wind op te vangen en de praam ging weer goed varen. De andere zeilers waren het eiland ook gepasseerd en probeerden langs de kortste weg naar de Woudaap terug te varen. Zij keken lachend naar Gerben en de jongens die steeds verder wegzeilden. Ook de mensen op de wal wezen op de praam met dat gekke zeil die helemaal verkeerd ging. De andere schippers bemerkten nu spoedig hoe moeilijk het ging om met een praam tegen de wind in te zeilen. Het duurde niet lang of een van hen tolde rond en voer dwars tussen de anderen. Het gevolg was een kluwen van boten die elkaar de doorgang belemmerden. De toeschouwers vonden dat heel vermakelijk want de zeilers probeerden eikaars boten weg te duwen in de verkeerde richting. Intussen zeilden Gerben en de jongens ongestoord verder tot aan de stenen brug en daar werd de praam gekeerd.

„Zo!” zei Gerben heel tevreden. „En nu gaan wij rechtstreeks naar de Woudaap! Laat die anderen maar laveren, want dat is toch knoeiwerk.”

Het grote zeil was nu naar de andere kant getrokken om de wind, die nu van rechts kwam, zoveel mogelijk op te vangen.

„Ik geloof nu dat jij het heel goed bekeken hebt, Gerben,” knikte Sietse bewonderend. „Kijk die lui daar eens kris kras door elkaar varen.”

„Ja ja,” zei Gerben. „Je moet weten hoe je je koers moet bepalen. Want dat is de kunst.”

De praam gleed met flinke snelheid door het water en de jongens genoten echt van dit zeilen. Gerben zat trots lachend achter in de praam te sturen met de vaarboom, die hij af en toe extra diep in het water duwde omdat de boot anders uit het roer ging lopen en te ver zou afdrijven.

En dan kwam uit het kluwen van pramen de schipper naar voren die een zeilboot aan boord had.

„Kijk!” riep Leo. „Daar komt er een! Sneller Gerben! Sneller!”

„Welnee,” wees Gerben lachend. „Die kan evenmin tegen de wind in zeilen. Kijk maar, daar gaat-ie al!”

De praam dreef overzij en de stuurman kon niets anders doen dan naar een punt te zeilen dat ver voorbij de Woudaap lag. En toen hij daar ging keren, zag hij Gerben en de jongens reeds voorbijvaren. Het publiek dat eerst gelachen had om het domme zeilen van Gerben, kreeg nu de volle belangstelling voor onze vrienden. De man met de zeilboot in de praam zette de achtervolging in, maar hij had reeds een achterstand van vijftig meter en dat was voor Gerben al meer dan voldoende om te kunnen winnen. Gerben zat dan ook vrolijk te zingen van: ‚Onze club gaat nooit verloren’ terwijl de jongens dansten van plezier. Zo kwamen zij als eerste over de eindstreep. Het publiek juichte hen luid toe en Gerben riep trots:

„Het was de moeite niet! Je kunt zeilen of je kunt het niet. Dat is alles!”

„Hij is de beste schipper van allemaal!” riepen de jongens en Leo zei dat hij nog nooit van z’n leven zo had genoten.

Bij de prijsuitreiking kreeg Gerben een prachtige verzilverde beker die hij trots omhooghield. Een fotograaf nam er een foto van waarbij Gerben een extra vrolijk gezicht trok, want hij wilde graag in de krant. Hij moest echter tot maandag wachten voor hij de krant zou kunnen lezen.

Zo kwam hij die maandagmiddag in de smederij van Klinkhamer en vroeg aan de jongens of zij de krant al gelezen hadden.

„Welnee,” zei Sietse. „Die is er nog niet.”

„Jij moet even geduld hebben, Gerben,” lachte Klinkhamer. „Over een kwartiertje wordt hij bezorgd.”

„Dan blijf ik even wachten,” zei Gerben en hij leunde tegen de werkbank en rolde een sigaret. Het kwartiertje wachten werd evenwel bijna een half uur en toen de krantenbezorger binnenkwam zei Gerben:

„Kerel, wat ben jij laat?”

„Ja, ik moest eerst even het stukje over jou lezen,” zei de bezorger en hij vouwde een krant open. „Kijk, hier staat het.”

En jawel hoor. Daar was de foto van Gerben. Hij keek er met zichtbaar genoegen naar. Veldwachter Zwart kwam ook in de smederij en riep spottend:

„Kijk die grote aap toch eens trots naar z’n eigen foto kijken!”

„U zou ook trots zijn als er zo iets van u in de krant stond,” prevelde Gerben.

„Lees dan het stukje eens dat naast jouw foto staat,” zei Zwart.

En Gerben las: ‚Een ontvoering, die door snel ingrijpen van veldwachter Zwart meteen werd opgelost!’

Gerben las met stijgende verbazing wat Leo was overkomen en riep:

„Nee maar! Het was dus toch waar dat Leo ontvoerd werd?”

„Jazeker,” beaamde Zwart. „Jij wilde het niet geloven, omdat jij een ander ook altijd wat op de mouw speldt.”

„Dat is zo, Gerben!” riepen de jongens. „Jij probeert ons altijd wat wijs te maken.”

„Een grapje mag er toch wel bij zijn,” zei Gerben. „Maar vanmorgen beleefde ik iets, als ik dat vertel, geloven jullie het ook niet. En toch is het waar gebeurd.”

„Wat was dat dan?” vroeg Sietse.

„Verleden jaar,” ging Gerben voort, „is er een gasleiding door de polder gelegd, nietwaar?”

„Ja, dat weet iedereen,” zei Sietse.

„Die buis is vannacht lek geworden,” vertelde Gerben. „En de koeien die daar liepen te grazen, kregen het gas naar binnen. Toen ik vanmorgen kwam om ze te melken, zweefden er vijf als ballonnen in de lucht. Met een touw heb ik ze naar de boerderij getrokken en ben toen op het dak geklommen om ze te melken. Daardoor werden zij evenwel lichter en gingen hoger stijgen. Ik heb ze toen zakken zand op de rug gelegd en zo kon ik ze op de grond krijgen. Daar heb ik ze aangesloten op het gasfornuis van de boerin en zij heeft de hele dag gratis kunnen koken.”

„Gerben, Gerben,” zei Klinkhamer. „Word jij nooit wijzer?”

„Ik denk dat er iets aan hem hapert,” bromde Zwart. „Jij moet je eens laten onderzoeken, Gerben. Ben jij wel gezond?”

„Ik ben zo gezond als een beer!” riep Gerben. „Ik mag alles eten, behalve prikkeldraad!”

En hij liep lachend de smederij uit.

Leo stond te lachen dat de tranen hem over de wangen liepen.

„Kijk hem eens!” riep Kees. „Waarom huil je?”

„Ik heb… nog nooit… zo’n plezier gehad,” bracht Leo er met moeite uit.

De volgende dag kwam zijn vader hem halen en liepen er weer tranen over zijn wangen, maar toen huilde hij echt.

„Doe niet zo gek, jô,” zei Sietse. „Jij komt toch wel weer eens logeren?”

„Graag!” riep Leo. „Heel graag!”

En dan ging hij met zijn vader in de auto, maar voor zij wegreden, riep Leo nog door een raampje:

„Doen jullie vooral de groeten aan Gerben?” Want Gerben met zijn malle verhalen zou Leo nooit vergeten,

Maar wie zou dat wel?

De Kameleon Reeks

1. De schippers van de Kameleon (1949)

2. Kameleon ahoy! (1951)

3. Redders met de Kameleon (1952)

4. Speurders met de Kameleon (1955)

5. De Kameleon op volle toeren (1956)

6. De Kameleon houdt koers (1958)

7. Goede vaart, Kameleon (1958)

8. Trossen los Kameleon! (1959)

9. De Kameleon in 't zoeklicht (1959)

10. De Kameleon opnieuw in actie (1960)

11. De Kameleon in de branding (1961)

12. Vivat Kameleon! (1961)

13. De Kameleon Blijft Favoriet! (1962)

14. De Kameleon wint de prijs! (1962)

15. De kameleon brengt geluk! (1963)

16. Bravo Kameleon! (1963)

17. Vakantie met de Kameleon (1964)

18. De Kameleon viert feest! (1964)

19. Tiptop Kameleon (1965)

20. De Kameleon schiet te hulp (1965)

21. Trouwe vrienden van de Kameleon (1966)

22. De Kameleon staat voor niets! (1966)

23. Met de Kameleon er op los! (1967)

24. De kameleon altijd paraat (1967)

25. De Kameleon slaat zijn slag (1968)

26. De Kameleon pakt aan! (1968)

27. Ruim baan Kameleon (1969)

28. De Kameleon vaart uit

29. De Kameleon treft doel!

30. Volle kracht Kameleon!

31. Met de Kameleon op avontuur

32. De Kameleon maakt schoon schip

33. De Kameleon knapt het op!

34. Met de Kameleon vooruit!

35. De Kameleon steekt van wal

36. De Kameleon doet een goede vangst!

37. De vlag in top voor de Kameleon

38. De Kameleon in de storm

39. Alle hens aan dek Kameleon

40. De Kameleon krijgt nieuwe vrienden

41. Op reis met de Kameleon

42. De Kameleon heeft succes

43. De Kameleon vaart voorop!

44. Lang leve de Kameleon!

45. De Kameleon helpt altijd!

46. De Kameleon ruikt onraad

47. De Kameleon geeft vol gas

48. De Kameleon maakt plezier

49. De Kameleon ligt op de loer

50. De Kameleon in het goud

51. De Kameleon houdt stand

52. De Kameleon vaart door

53. De Kameleon gooit het roer om

54. Recht door zee Kameleon

55. De Kameleon op dreef

56. De Kameleon in woelig water

57. Met de Kameleon voor de wind

58. De Kameleon heeft goed nieuws

59. De Kameleon draagt zijn steentje bij

60. De Kameleon maakt het helemaal

61. De Kameleon slaat alarm

62. De Kameleon stuurloos

63. De Kameleon op jacht

64. De Kameleon scoort

65. Zet hem op Kameleon!

66. De Kameleon lost het op

Table of Contents

HOOFDSTUK I

HOOFDSTUK II

HOOFDSTUK III

HOOFDSTUK IV

HOOFDSTUK V

HOOFDSTUK VI

HOOFDSTUK VII

HOOFDSTUK VIII

HOOFDSTUK IX

HOOFDSTUK X

De Kameleon Reeks