MET DE KAMELEON VOORUIT

H. DE ROOS

Geïllustreerd door GERARD VAN STRAATEN

24e DRUK

UITGEVERIJ KLUITMAN ALKMAAR

Bij het bewerken van dit deel bereikte ons het bericht van het overlijden van illustrator Gerard van Straaten.

We dragen dit ebook aan hem op.

HOOFDSTUK I

Gerben denkt er het zijne van

In de smederij van Klinkhamer waren Hielke en Sietse, de beide zoons van de smid, bezig met het poetsen van een oude hoge herenfiets. Het was een ouderwets rijwiel, dat vaak de lachlust opwekte wanneer de jongens er samen op door het dorp reden. Hielke zat dan achter op de bagagedrager en trapte, terwijl Sietse stuurde. Als de mensen dan lachten deden de jongens alsof zij het niet hoorden, want de fiets reed nog best en dat was het belangrijkste. Maar bij hun laatste rit begon het achterwiel te piepen en daarom werd de fiets nu duchtig gesmeerd. Sietse gebruikte hiervoor zoveel olie, dat Klinkhamer zijn hoofd schudde en riep;

„Zo is het toch zeker wel genoeg, hè?! Kijk eens wat een smeerboel jullie maken! De fiets druipt van de olie. Of willen jullie hem soms bakken?”

„Ik lust geen gebakken fiets,” zei Sietse en hij zette de oliekan op de werkbank. Toen wreven hij en Hielke alles netjes schoon tot Kees Dijkstra de smederij binnenkwam hollen. Hij woonde in de grote molen die op de polderdijk aan de kant van het grote meer stond. Die molen heette „De Woudaap” en moest het overtollige water uit de polder in het meer malen.

„Jongens,” riep Kees, „jullie dachten dat jullie boot de beste van allemaal was, hè? Maar kom dan nu eens bij het meer kijken. Daar vaart er eentje… wat zeg ik? Daar vliegt een boot over het water met een snelheid van wel honderd kilometer per uur. Daarbij is jullie Kameleon een kruipende slak op een teerton.”

„Als die boot vliegt, is het geen boot maar een vliegtuig,” vond Sietse.

„Dat is bij wijze van spreken,” zei Kees. „Het is een platte boot met een extra grote aanhangmotor. En ze zeggen dat hij wel zeventig kilometer per uur haalt.”

„Nog geen minuut geleden zei jij honderd kilometer,” merkte Hielke op.

„Ja,” spotte Sietse, „als jij er per minuut dertig kilometer af doet, kan die boot over drie minuten niet harder dan tien kilometer.”

„Als jullie het niet geloven willen,” zei Kees, „ga dan mee. Iedereen staat te kijken!”

„Goed,” antwoordde Sietse, „dan gaan wij met de Kameleon.”

Hielke en Kees vonden het best en zo gingen zij met z’n drieën naar het boothuis, dat achter de smederij aan de kant van de vaart was gebouwd. Daarin lag een lompe ijzeren motorboot die de naam Kameleon droeg, omdat de romp alle kleuren van de regenboog vertoonde. Onder een ijzeren kap, midden in de boot, stond de motor. Het was de motor uit een afgedankte auto van de dokter en zij bleek nog zo goed te zijn, dat ze de boot met een flinke snelheid kon voortstuwen. Hielke en Sietse waren echt trots op hun Kameleon, want zij hadden er reeds heel wat mee beleefd en er zelfs een prijs mee gewonnen.

De brugwachter, die dagelijks allerlei schepen zag, beweerde: „De Kameleon van die jongens van Klinkhamer is een deksels beste boot. Er is geen betere!” En als de brugwachter het zegt moet het wel waar wezen.

Maar nu kwam Kees vertellen dat er een nog betere boot was en dat wilden Hielke en Sietse toch niet zo maar één-twee-drie geloven. Daarom maakte Sietse het smalle zijdeurtje van het boothuis gauw open en stapte achter in de Kameleon. Hielke opende de deur aan de kant van de vaart en ging toen naast Sietse op het achterbankje zitten. Nadat Kees voorin een plaatsje gevonden had startte Sietse de motor en voer de Kameleon weg uit zijn haventje. Sietse stuurde naar de brug die daar vlakbij over de vaart lag. De Kameleon voer er onderdoor en toen lag het grote meer voor hen. Op de brug stonden enige mensen te kijken, waarbij ook de brugwachter was. Hij riep:

„Hé, jongens! Kom niet te dicht bij die raceboot, want dan gebeuren er ongelukken!”

„Wij kijken wel uit!” riep Hielke terug.

Maar Sietse trok zijn schouders op. Wat voor een ongeluk zou er met de Kameleon kunnen gebeuren? De boot was immers onverwoestbaar sterk! Sietse liet de Kameleon rustig verder varen en toen hoorden de jongens van links het steeds luider wordende geluid van een motor. Daar naderde de raceboot. Het water spoot voor de boeg in twee hoge golven uiteen en af en toe kwam de boot van voren zo hoog boven het water uit, dat je onder de bodem kon kijken. Het ging verbazingwekkend hard, in een ommezien had de raceboot de Kameleon bereikt en vloog er voorbij.

„Wat heb ik gezegd?” riep Kees en hij lachte spottend. „Als ik naar die boot kijk, is het net alsof de Kameleon achteruit vaart in plaats van vooruit.”

„Zal ik jou eens overboord wippen?” vroeg Sietse. „Dan zul je merken, hoe vlug wij van je weg varen.”

„Die stuurman droeg een valhelm,” zei Hielke, „die heeft hij zeker nodig wanneer hij een botsing krijgt.”

„Natuurlijk,” riep Kees, „als hij met die snelheid tegen een andere boot vliegt, schiet hij door de lucht als een steentje uit een katapult. Hij gaat wel zeventig kilometer, dat is net zo hard als een auto.”

„Hm,” sneerde Sietse, „ik zou hem niet moeten hebben. Het is een dun triplexbootje, dat bij het geringste schokje aan barrels vliegt en die motor zuipt benzine als een kameel water.”

Kees grijnsde. „Dat is de kift. Jij mocht willen dat jullie boot zo hard kon.”

Hielke onderbrak hem. „Kijk jongens, hij gaat aanleggen. Daar moeten wij bij zijn.”

De raceboot, die al weer bijna het hele meer was rondgevaren, ging in de buurt van de Woudaap naar de wal. Daar stond een auto op de dijk met een tweewielig aanhangwagentje waarmee de raceboot naar het meer was gebracht.

Sietse stuurde de Kameleon erheen.

„Misschien halen zij de boot uit het water, dan kunnen wij haar eens goed bekijken.”

Toen de Kameleon bij de raceboot aanlegde, stonden daar reeds vele nieuwsgierigen. Onder hen was ook Gerben, een jolige boerenknecht.

„Hé, Klinkhamertjes!” riep Gerben, „deze boot is nog eens iets anders dan die koffiemolen van jullie. Was maar thuis gebleven, want jullie kunnen hierbij zelfs niet in de schaduw staan!”

„Wij zitten liever in de zon,” riep Hielke lachend terug.

Sietse zei niets, hij keek alleen maar heel boos. De eigenaar van de Zwaluw, want zo heette de raceboot, vulde de benzinetank opnieuw.

„Die motor lust zeker wel een slordig beetje?” vroeg Gerben.

„Ja, ja,” zei de mijnheer, „snelheid kost kracht en dat neemt extra veel benzine.”

De jongens bekeken intussen de aanhangmotor.

„Het is warempel een zes cilinder,” zei Sietse verbaasd.

„Als jullie nu ook zo eentje achter de Kameleon hingen,” merkte Kees op, „dan ging jullie boot tweemaal zo hard.”

„Maar het kostte tienmaal zoveel benzine,” zei Hielke.

„Hoe duur is zo’n aanhangmotor, mijnheer?” vroeg Sietse.

„Zesduizend gulden.”

„Jammer dat ik mijn verkeerde vest heb aangetrokken,” zei Gerben. „Ik heb nog zesduizend gulden in mijn vestzakje zitten, die had jij van mij kunnen krijgen, Sietse!”

„Jij hebt nog geen zesduizend centen,” mopperde Sietse en hij klopte tegen de wand van de Zwaluw. „Dit is wel dun hout, mijnheer,” zei hij.

„Dat is om het gewicht zo laag mogelijk te houden,” zei de mijnheer, schroefde de dop op de tank en startte de motor. Die sloeg met een zwaar geronk aan, en de boot vloog meteen weg.

„Kijk, hoe hij wegspuit!” riep Gerben. „Het lijkt wel een raket. Probeer hem nu eens in te halen, Sietse.”

„Waarom,” zei Sietse, „ik moet de andere kant uit.”

De raceboot voer rond het eiland midden in het meer en vandaar naar de stenen brug, die in de polderdijk over de poldervaan was gebouwd. De smalle bochtige vaart was voor een raceboot als de Zwaluw veel te klein en dus keerde de stuurman zijn boot en kwam op volle snelheid terug.

„Het is geweldig‚” bewonderde Gerben, „met zo’n boot…” Hier hield Gerben verschrikt op, want er klonk een doffe dreun, de Zwaluw maakte een sprong en de stukken hout vlogen door de lucht. Plotseling was er van de hele raceboot niets meer te zien.

„Te hulp, jongens!” schreeuwde Gerben en hij sprong naast Kees voorin de Kameleon, die meteen op volle snelheid naar de plaats van het ongeluk voer. Gelukkig zagen zij al spoedig de mijnheer zwemmen, terwijl hij probeerde zijn valhelm los te maken. De Kameleon ging snel naar de drenkeling toe en Gerben trok hem aan boord.

„Bent u gewond?” vroeg Gerben.

„Ik geloof van niet,” zei de mijnheer, „maar die lamme valhelm wil niet los.”

Gerben hielp hem en toen de mijnheer de helm had afgezet, keek hij om zich heen en zocht naar de wrakstukken. Toen wees hij naar een plek op het water waar zich een olievlek begon te vormen.

„Daar ligt de motor,” zei hij, „die moet ik terug hebben.” Sietse stuurde naar de aangewezen plaats, dwars door het wrakhout heen. Onder tegen de bodem van de Kameleon klonken doffe geluiden, alsof iemand met een houten hamer een paar tikken tegen het ijzer gaf.

„Wat is dat?” vroeg de mijnheer.

„Er dreef een paaltje,” zei Sietse, „daar voeren wij overheen.”

„Datzelfde paaltje heeft mij de das omgedaan,” zei de mijnheer, „daarop heb ik mijn boot aan splinters gevaren.”

„Onze boot vaart eerder zo’n paaltje aan splinters‚” zei Sietse trots en toen stopte hij bij de olievlek. Hielke stak de bootshaak in het water om naar de gezonken motor te vissen. Hij had geluk, want het was meteen raak. De haak bleef ergens achter vast zitten en toen Hielke eraan trok, kwam er een gedeelte van de Zwaluw boven water. Gerben bond er een touw aan vast en toen begonnen zij er met z’n allen aan te trekken. Met heel veel moeite trokken zij nu het achterstuk van de Zwaluw aan boord en daaraan zat nog steeds de aanhangmotor vast.

„Dat is een geluk bij een ongeluk,” hijgde de mijnheer, want het kostte veel inspanning om de zware motor aan boord te krijgen.

„Maar de boot is in de soep,” zei Gerben. De mijnheer haalde zijn schouders op.

„Dat geeft niet. De motor is gered en dat is het voornaamste. Mijn vrienden zullen ervan staan te kijken, als zij dit allemaal horen. Het gebeurt niet iedere dag dat iemand zo snel vaart dat zijn boot aan splinters vliegt. En dat midden op een meer.”

Intussen liet Sietse de Kameleon snel terugvaren naar de polderdijk.

„Toch is het zonde van die mooie boot,” vond Gerben.

„De bodem van de boot was te dun,” zei de mijnheer. „Bij hoge snelheid zag ik de vloer op en neer golven. Ik zal een sterkere boot moeten kopen.”

De Kameleon had nu de wal bereikt en met z’n allen tilden zij het restant van de boot met de motor op het aanhangwagentje.

„Moet u geen droge kleren aan hebben, mijnheer?” vroeg Gerben. „U bent drijfnat. Komt u maar even mee naar de boerderij.”

„Dat is heel vriendelijk aangeboden,” zei de mijnheer, „maar het is niet nodig. Binnen de twintig minuten ben ik terug in de stad.” En met zijn kletsnatte kleren ging hij op de mooie kussens achter het stuur zitten.

„Nog hartelijk bedankt voor jullie hulp en tot ziens!” Toen reed hij snel weg, zo snel dat het aanhangwagentje op de smalle polderdijk vervaarlijk heen en weer danste.

„Dat is een maniak,” zei Gerben. „Maar hij zit vast wel goed in de slappe was, want je moet veel geld hebben om met zulke dure boten te kunnen spelen.”

„Een dure boot? Een snertboot,” schimpte Sietse, „geef mij de Kameleon maar, die kostte maar een tientje, terwijl de motor van de Zwaluw alleen al zesduizend gulden kost. Ik zou de Kameleon voor nog geen tienduizend kwijt willen.”

„Dat kun jij gerust zeggen,” zei Gerben, „want er is toch nergens ter wereld iemand te vinden, die tienduizend gulden voor jullie boot zou geven. Maar toch vaar ik altijd graag met jullie mee.”

En zo bleef Gerben aan boord toen de Kameleon terugvoer naar huis. Bij het passeren van de brug riep de brugwachter: „Dat bootje vloog lelijk uit elkaar! Jullie Kameleon is stukken beter!”

„Hoor je dat?” Sietse wendde zich vol trots naar Gerben.

„Laat mij niet lachen,” zei Gerben, „de brugwachter weet er niets van. Hij kan nauwelijks tussen zijn blindeerkleppen doorkijken.”

„Wat zijn blindeerkleppen?” vroeg Hielke lachend.

„De oogleden‚” zei Gerben, „het baantje van brugwachter is zo saai dat hij slechts met moeite z’n ogen kan openhouden. Maar over een baantje gesproken, wat heb ik gehoord, krijgen jullie een nieuwe schooljuf?”

„Die komt niet voor ons,” zei Sietse, „die juf krijgt de eerste en tweede klas.”

„Hm,” zei Gerben, „ik dacht dat zij toch ook voor jullie kwam. Er was wel iets, maar dat ben ik op het moment vergeten. Enfin, de tijd zal het leren.”

Intussen hadden ze het boothuis bereikt en werd de Kameleon weer netjes opgeborgen. Vervolgens ging Gerben met de jongens naar de smederij. Daar werd het verhaal van de raceboot in geuren en kleuren aan Klinkhamer verteld.

„Dat is fraai,” was zijn antwoord, „die mijnheer smijt dus zijn geld te water. Ik vind dat snelle varen grote onzin. Wie echt van de watersport wil genieten moet rustig met een boot over het water glijden, liefst met zo weinig mogelijk lawaai!”

„Dat vind ik ook,” zei Gerben, „al dat lawaai bederft de pret. Maar dat kun je onze postbode Sjoerd Bonnema niet wijsmaken. Die knettert tegenwoordig maar raak op zijn stoommachine. Heeft u hem al zien rijden, Klinkhamer?”

„Ik heb Sjoerd vandaag nog niet gezien.”

„Dan heeft u nog wat te goed,” zei Gerben, „hij rijdt de hele morgen al met een grote ‚dank je wel, mijnheer’ in zijn hoofd op een nieuwe brommer door het dorp!”

„Wat is een ‚dank je wel, mijnheer’?” vroegen de jongens lachend.

„Dat is een knots van een sigaar,” zei Gerben, „hij kan er zelfs de richting mee aangeven. En hij laat de brommer brullen alsof het een zware racemotor is. Ik noem het een kinderlijk vermaak!”

„Dat zeg je, omdat jij geen brommer hebt,” plaagde Sietse, „Jij bent jaloers.”

„Op zo’n knallend stinkding?” riep Gerben. „Laat me niet lachen! Nee jongens, als ik iets koop, koop ik iets goeds! Dan neem ik een auto!”

„Een auto?” riepen de jongens verbaasd.

„Waarom niet? Wat denken jullie wel, dat ik Sjoerd wil na-apen? Als hij op zo’n glimmend knetterding kan rijden, ben ik aan mijzelf verplicht een auto aan te schaffen.”

Sietse keek hem wantrouwend aan.

„Schep niet zo op. Jij kunt toch geen auto kopen.”

„Het spijt mij voor jou, Sietse Klinkhamer,” zei Gerben, „maar jij vergist je lelijk als je denkt dat ik geen geld heb. Ik kan wel meteen duizend gulden op de werkbank neertellen.” „Doe het dan eens!”

„Goed,” zei Gerben. „Geef mij maar duizend, dan tel ik ze hier voor je neer!”

Hielke lachte, maar Sietse keek een beetje zuur, omdat Gerben hem er weer eens had tussen genomen. En hij zei: „Ik geloof dat jij niet eens tot duizend kunt tellen.”

„Ik kan zelfs wel tot tienhonderd tellen,” zei Gerben. „Maar kijk daar eens. Wij krijgen bezoek!”

De bus, die uit de stad kwam, stopte voor de smederij en een jongedame stapte uit. De bus ging verder en de juffrouw, die een koffer droeg, keek belangstellend om zich heen. Toen kwam zij naar de smederij.

„Zij komt zeker de weg vragen,” dacht Gerben.

De juffrouw kwam in de deuropening en keek nieuwsgierig in de werkplaats.

„Hallo, juffrouw!” begroette Klinkhamer haar. „U mag wel verder komen.”

„Bent u mijnheer Klinkhamer?” vroeg de juffrouw vriendelijk.

„Jawel.”

„Dan zijn dat natuurlijk Hielke en Sietse, van wie ik al dikwijls gelezen heb, nietwaar?” vroeg de juffrouw.

„Goed geraden,” zei Gerben. „Maar wie ik ben weet u niet, want als ik slaap weet ik het zelf ook niet!”

De juffrouw begon te lachen en zei: „U bent natuurlijk Gerben de grappenmaker!”

„Dat is sterk!” riep Gerben. „Maar dan ben ik beroemd.”

„Een beetje wel,” zei de juffrouw. „En ik vind het leuk met jullie kennis te maken. Mijn naam is Ada Eggink. Ik ben de nieuwe onderwijzeres.”

„Wel juffrouw,” zei Klinkhamer, „dan heet ik u van harte welkom in ons dorp. En ik hoop dat de kinderen u niet zullen teleurstellen!”

„En ik zou willen,” lachte Gerben, „dat ik nog zo jong was, dat ik nog bij u in de klas mocht zitten.”

„Jij bent er nog achterlijk genoeg voor,” zei Sietse. Maar toen moest hij maken dat hij weg kwam, want Gerben werd kwaad.

„Zo gaat het hier nu steeds, juffrouw Eggink,” zei Klinkhamer. „Zij zitten elkaar altijd in het haar, maar toch zoeken zij elkaar steeds op! Bent u al eerder in ons dorp geweest?”

„Ja, maar slechts een paar uur, mijnheer Klinkhamer. Toen heb ik de school bezichtigd.”

„Juffrouw,” zei Hielke, „als u eens op het meer wilt varen, dan nemen wij u wel mee in onze boot!”

„Dat zal leuk zijn,” vond juffrouw Eggink. „Ik zal graag eens in jullie beroemde Kameleon willen varen.”

„Roept u dat vooral niet te luid,” zei Gerben. „Als u die boot ziet zult u wel anders praten! Het is een lompe ijzeren bak, meer niet!”

„Maar ik heb die boot wel eens gezien,” antwoordde juffrouw Eggink. „Op een foto in de krant!”

„Goed,” zei Gerben, „u moet het zelf maar weten. Maar als u de polder eens wilt bekijken, rijd ik u wel rond in mijn auto.”

„Heeft u een auto?” vroeg de juffrouw.

„Nog niet,” zei Gerben. „Maar ik koop er een!”

„U hoort wel, juffrouw,” zei Klinkhamer, „dat men u hier wel van dienst wil zijn. En waar gaat u wonen?”

„Bij de familie Kramer, de melkboer. Ik heb daar een kamer gehuurd.”

„Wel juffrouw, dan kunnen Hielke en Sietse mooi uw koffer naar het dorp brengen,” zei Klinkhamer. „Het wordt voor u misschien te zwaar.”

„Ik neem de koffer wel achter op de fiets,” bood Gerben aan.

„Moet jij dan niet melken?” vroeg Hielke. Gerben keek op de klok boven de werkbank en riep: „Drommels! Het is al vier uur geweest. Tot ziens.” En hij nam vlug zijn fiets en verdween in de richting van het meer om dan langs de polderdijk naar de boerderij van Jellema te gaan. Sietse durfde nu ook weer in de smederij te komen en samen droegen de jongens de koffer naar buiten.

„Zeg jongens‚” vroeg juffrouw Eggink, toen zij met z’n drieën naar het dorp wandelden, „hebben jullie hier wel een sportvereniging?”

„Jawel,” zei Sietse, „de vereniging voor de zeilsport en de hardrijderijvereniging.”

„Hardrijderij op de schaats,” verduidelijkte Hielke.

„Prachtig,” zei juffrouw Eggink. „En welke sportvereniging is er meer?”

„Het fanfarecorps, de brandweer en de visclub,” somde Sietse op. Juffrouw Eggink begon te lachen.

„Muziek maken en brandblussen is geen sport,” zei zij. „Maar van welke vereniging zijn jullie lid?”

„Van geeneen,” zei Sietse.

„Kom nou? Jullie zijn toch wel bij een voetbalclub of op een gymnastiekvereniging?”

„Die clubs zijn hier niet,” zei Hielke.

„Maar daar moet dan wel iets aan gedaan worden jongens, zoals jullie, behoren wel aan sport te doen!”

„Wij gaan wel zwemmen‚” zei Hielke, „en ’s winters schaatsenrijden.”

„Dat is heel goed, maar er kan meer gedaan worden en daar zal ik mijn best voor doen.” Juffrouw Eggink zei het vastbesloten.

Het huis van de melkboer was intussen bereikt en de juffrouw bedankte Hielke en Sietse voor het dragen van de koffer. En met een „tot ziens, jongens” verdween zij in huis.

„Zo Sietse,” lachte Hielke, „jij moet dus meer aan sport doen. De juf heeft wel gelijk. Jij wordt veel te dik!”

„Kijk jij maar naar jezelf,” zei Sietse, „drommedaris!”

Langs de dorpsstraat naderde nog een jongen. Hij heette Louw Vrolijk en woonde bij de boterfabriek. Zijn vader was kaasmaker.

„Wat zag ik?” riep hij. „Zijn jullie pakjesdragers geworden? Hoeveel hebben jullie verdiend?”

„Niets,” zei Hielke, „wij deden het om bij die juffrouw in een goed blaadje te komen. Zij is de nieuwe schooljuf!”

„De nieuwe schooljuf?” riep Louw lachend. „Daar hebben jullie toch niets mee te maken. Die is immers voor de eerste en de tweede klas!”

„Dat hebben wij ook tegen Gerben gezegd,” antwoordde Sietse. „Maar ik ben er nu niet meer zo zeker van.”

„Wat bedoel je?” vroeg Louw. „Denk jij dat zij ons ook les gaat geven?”

„Zij wil zorgen voor een sportvereniging.”

„Dat kan mooi worden!” vond Louw. „Stel je voor, een juffrouw die les geeft in voetballen.”

„Ik wil wel bij haar in de klas zitten‚” vond Sietse. „Als ik dan ’s morgens maar vrij ben en ’s middags vakantie heb!” Daar moest Louw om lachen.

„Toch is deze juf niet onaardig,” merkte Hielke op. „En als zij een club voor ons kan oprichten, zou ik wel lid willen worden.” Sietse knikte.

„Maar als het dan maar geen wandelclub is. Want dan vaar ik liever in de Kameleon. En dat gaat vlugger ook!”

„Dan vaar ik met je mee,” zei Louw.

„Jullie zijn niet sportief,” meende Hielke. „Als iedereen zo dacht was er nergens een sportvereniging. Ik ben benieuwd wat voor club het gaat worden.”

„Het zal wel een zangvereniging worden,” zei Sietse. „Maar aan dat gekir doe ik niet mee. Dat is goed voor meisjes.”

Hielke lachte spottend. „Jij kunt niet eens zingen. Als jij je mond open doet is het alsof er een ezel staat te balken!”

„Dan ben jij ook een ezel,” zei Sietse, „want wij zijn een tweeling!”

En dat vond Louw heel grappig.

HOOFDSTUK II

De jongens kopen klompen en Gerben koopt een auto

Die avond aan de boterhamtafel, vroeg moeder Klinkhamer:

„Zeg jongens, heeft één van jullie een gat in z’n klomp? Er is steeds een van jullie sokken stuk.”

„Ja,” zei Sietse, „mijn linkerklomp is lek!”

„Heb je ermee gevoetbald?” vroeg Klinkhamer.

„Welnee. Ik voetbal altijd met mijn rechterbeen en mijn linkerklomp is stuk!”

„Mijn klompen worden ook slecht,” liet Hielke weten.

„Dan gaan jullie straks meteen naar Bouwman om nieuwe te halen,” zei Klinkhamer, „anders moet moeder iedere avond sokken stoppen!”

„Naar Bouwman?” vroeg Sietse. „Ik ga liever naar de winkel van Visser. Die lompe houtblokken van Bouwman zijn veel te zwaar aan mijn voeten!”

„En toch ga jij naar Bouwman!” zei Klinkhamer. „Die man moet ook leven! Visser verkoopt genoeg andere dingen in zijn winkel. En van zware klompen krijg je sterke benen!”

„Of kromme tenen,” rijmde Sietse.

„Maar jij hebt mij wel verstaan, hè?”

Omdat hij geen verdere tegenspraak duldde nam Klinkhamer de krant en ging lezen.

Moeder gaf de jongens geld. Hielke en Sietse haalden vervolgens de oude hoge herenfiets uit de smederij en reden er gezamenlijk op naar het dorp. Tegenover de boterfabriek sloegen zij een smal pad in dat langs een brede sloot naar een klein huisje voerde. Het huis stond eenzaam tussen de weilanden en het was zo oud, dat één van de zijmuren gestut moest worden met een zware balk om instorten te voorkomen. Op het ruime erf lagen enige boomstammen en er stonden ronde blokken opgestapeld om te drogen. Van die blokken werden de klompen gemaakt. Dat deed Bouwman met behulp van boren en lange beitels, want machines bezat hij niet. Toch kon je met machines veel vlugger en mooier werken. De klompen van Bouwman waren nogal lomp en zwaar en daarom was het geen wonder dat de jongens liever klompen hadden die in een fabriek gemaakt waren. Het gevolg was dat Bouwman steeds minder verkocht en daardoor kreeg hij het arm. Zijn vrouw troostte hem wel door te zeggen, dat zij dan maar een boterham minder moesten eten, maar hun twintigjarige dochter Nel was het daar helemaal niet mee eens.

„Waarom maakt u nog langer klompen,” vroeg zij haar vader, „waarom gaat u niet iets anders doen, waar u meer mee kunt verdienen? Waarom gaat u niet naar de boterfabriek? Zal ik voor u aan de directeur vragen om een baantje?”

„Jij vraagt niets,” zei haar vader, „ik zou mij geen raad weten tussen die fabrieksmuren. Ik ben aan het vrije veld gewend en daar wil ik blijven!”

Maar Nel gaf zich niet zo gauw gewonnen en zo was zij met haar vader in een heftig gesprek, toen Hielke en Sietse op bezoek kwamen. Bij de deur riepen de jongens: „Volluk!” Maar het werd daarbinnen niet gehoord, omdat Bouwman en zijn dochter nog steeds ruzie maakten. De jongens hoorden Nel zeggen: „U beweert maar steeds dat u niet in een fabriek kunt werken, maar u heeft het nog nooit geprobeerd.”

„En ik zal het ook nooit proberen,” riep Bouwman kwaad, „er zijn nog genoeg mensen die klompen kopen.”

„Maar die mensen kopen allemaal andere klompen,” riep Nel, „die van u zijn te lomp en te zwaar.”

„Ik maak ze al vijfentwintig jaar zo,” riep Bouwman, „en nog nooit heeft iemand een paar teruggebracht, omdat ze niet goed waren!”

„Met u valt niet te praten,” zei Nel, „en als u dan niet in een fabriek wilt werken, ga ik het doen!”

„Wat? Wil jij in de boterfabriek gaan werken,” vroeg haar vader verbaasd, „dat is geen meisjeswerk!”

„Ik kan werk krijgen in een textielfabriek in de stad,” zei Nel, „dan verdien ik wel tweemaal zoveel en krijg zelfs de reiskosten vergoed.”

„Wie heeft je dat wijsgemaakt?” vroeg Bouwman.

„Ik heb het gelezen in de krant,” zei Nel, „en als hier geen verandering komt, ga ik in de stad werken!”

„Volluk!!” riepen Hielke en Sietse nog eens extra luid, waarop Bouwman, gevolgd door zijn vrouw en dochter, kwamen kijken wie daar aan de deur waren.

„Goeienavond,” zei Sietse. „Wij komen klompen kopen.”

„Mooi,” zei Bouwman, „kom maar mee naar de schuur.”

Achter het huis stond een schuur waarvan de deuropening zo laag was, dat Bouwman moest bukken bij het naar binnen gaan. De grond lag binnen bezaaid met houtspaanders en onder het enige raam dat de schuur telde stond een werkbank. Naast het raam hingen vele beitels en boren aan de wand. De gehele ruimte rook naar iepenhout.

„Het ruikt hier naar abrikozen,” vond Sietse.

„Dat komt omdat het hout nog vers is,” zei Bouwman en hij nam een paar klompen van de stapel en zette ze voor Sietse neer. Sietse liet zijn voeten erin glijden en zei: „Dat is niet gek. Ze passen goed!” Hij wilde er mee gaan lopen, maar viel languit in de spaanders, tot groot vermaak van Hielke.

„Pas op,” riep Bouwman, „de klompen zitten vast met een touwtje. Zo kun je niet lopen!”

Sietse krabbelde overeind en Bouwman sneed het touwtje stuk. Sietse kon nu in de schuur rondlopen en vond dat de klompen wel goed waren. Hielke kreeg nu ook een paar en nadat de jongens betaald hadden, fietsten zij terug naar huis.

Bij de smederij stond Gerben. Hij keek naar de nieuwe klompen en zei toen spottend:

„Wat zie ik? Dragen jullie Bouwmannetjes? In de gevangenis mogen ze niet meer gedragen worden omdat ze zo lomp en zwaar zijn! De gevangenen gebruikten ze als wapens tegen hun bewakers. Eén klap met een Bouwmannetje en je bent er geweest.”

„Dat moeten wij juist hebben,” gromde Sietse, „als jij weer eens vervelend wordt, kun je ook een tik krijgen.”

„Probeer dat maar niet,” zei Gerben, „want ik word met de dag sterker. Ik eet tegenwoordig leeuwenvlees!”

Hielke lachte.

„Maar Gerben, als jij klompen moet hebben, koop ze dan ook bij Bouwman, want hij heeft het arm.”

„Hoe weten jullie dat?” vroeg Gerben.

„Wij hoorden het‚” zei Sietse. „Z’n dochter Nel zei, dat haar vader op een fabriek moest gaan werken in plaats van klompen te maken.”

„Hm,” zei Gerben, „zij had wel gelijk! Maar kom, ik ga naar de boerderij om mijn katje te halen!”

„Een katje? Krijg jij een jong poesje?” vroegen de jongens.

„Welnee,” zei Gerben, „ik ga mijn loon halen. Bij de marine noemden wij dat ons ‚katje’.”

„Jij bent nooit bij de marine geweest,” zei Sietse, „jij schept alleen maar op.”

„Wat??” riep Gerben. „Ben ik niet bij de marine geweest?! En ik heb nog wel op het allergrootste schip gevaren. Die schuit was zo groot, dat de kapitein een kajuit had, waarin onze kerk wel zesmaal kan ronddraaien. De kok had in de keuken zo’n grote soeppan, dat hij er een loopplank overheen moest leggen om in het midden te kunnen roeren! De boot was zo lang, dat er een trein liep van het voor- naar het achterdek. Als je die afstand ging lopen, had je een dag en een nacht werk. Er waren matrozen die al jarenlang op dat schip voeren en die elkaar nog nooit hadden gezien. Het was een machtig schip, maar helaas, het vaart niet meer. Het werd te gevaarlijk vanwege de grote waterverplaatsing. Want als zo’n groot schip hier in het meer zou varen, was er geen plaats meer voor het water. Het zou weggedrukt worden en over de polders en dorpen stromen. Daarom is het schip verkocht aan een voddenboer en die man is nu nog steeds bezig met het oprollen van lopers en tapijten en dat alleen zal nog wel jaren duren voor hij er mee klaar is.”

Hielke lachte, maar Sietse riep:

„Jij wordt een ouwe zeurkous. Ga jij je katje maar halen. Misschien kun je dan een auto kopen!”

„Misschien,” zei Gerben, „het is al zo goed als zeker. Ik heb een wagentje op het oog, zo is er geen tweede. Jullie zullen er nog van opkijken!”

Welnu, dat deden de jongens dan ook, want de volgende dag kwam Gerben met een hele oude auto bij de smederij.

„Wat is dat voor een aftands ding?” vroeg Klinkhamer.

„Die is helemaal van mij persoonlijk‚” zei Gerben, „’t is een reuze koopje! Ik heb er maar tweehonderd gulden voor betaald en hij rijdt nog als een sneltrein.”

„Hij maakt ook minstens zoveel lawaai,” zei Sietse, „dat ene spatbord is er al bijna af.”

„Dat moet even vastgezet worden,” zei Gerben, „daarvoor kom ik even een boutje halen.”

„Wat wil je met die auto doen?” vroeg Klinkhamer.

„Rijden natuurlijk.”

„Dat meen je toch niet?” zei Klinkhamer, „alle politieagenten zullen je aanhouden!”

„Maar alles is prima in orde! De verlichting is goed! Het stuur is betrouwbaar, er zitten richtingaanwijzers aan en stoplichten en spiegels! Ja, zelfs spatlappen en ook de remmen werken best! Er is een kentekenbewijs bij en de wegenbelasting is betaald! Dus kan de politie mij niets maken! Zij zullen mij alleen maar doorlaten en eerbiedig salueren! O, zo!”

„Ik weet het niet, Gerben,” zei Klinkhamer, „maar ik ben bang dat jij er niet lang plezier van zult hebben. Ik schat dat die kar minstens twintig jaar oud is!”

„Nee, nee, minstens vijfentwintig jaar,” zei Gerben, „maar hij heeft nog geen honderdduizend kilometer gelopen! Dus kan hij nog best een paar jaartjes mee!”

Klinkhamer schudde zijn hoofd. Hij vond dat Gerben wel wat al te optimistisch was, maar dat zou nog wel blijken!

Hielke had intussen een boutje gezocht en Gerben ging daarmee het spatbord vastzetten. Toen dat klaar was, mochten Hielke en Sietse meerijden. Hielke opende een portier, maar nauwelijks had hij de kruk omgedraaid of de hele deur viel op straat.

„Dat noemen ze nu een koopje!” spotte Hielke.

„Het heeft niets te betekenen,” zei Gerben, „de pennen van de scharnieren zijn doorgeroest. Zoek maar een paar dikke spijkers, dan is het zo gemaakt.”

Sietse ging in de smederij een paar grote spijkers halen en Gerben sloeg met een hamer de gebroken pennen uit de scharnieren.

Wanneer iemand een hele oude auto gaat repareren door er met een hamer op te slaan, wekt dat vaak de lachlust op van voorbijgangers. Zo ging het ook met Sjoerd Bonnema, de postbode. Hij kwam glunderend aanrijden op zijn gloednieuwe brommer en stopte naast de auto.

„Wat zie ik,” vroeg hij lachend, „ga jij een hoop oud ijzer maken, Gerben?”

Gerben keek kwaad.

„Dat zou best kunnen gebeuren als jij met dat knetterding voor mijn wielen komt!”

„Maar jij gaat toch niet met die oude rammelkast rijden?” vroeg Sjoerd.

„Rijden?” zei Gerben. „Ik ga er mee racen. Als ik het gaspedaal helemaal naar beneden trap, ben ik al aan de andere kant van het meer als jij nog staat te starten. Ik snap niet hoe jij zo’n bluffiets kunt kopen.”

„Jij mocht willen dat jij hem had, in plaats van die hoop roest op wielen,” blufte Sjoerd. „Mijn brommer heeft minstens tweemaal zoveel gekost als die ouwe brik. En kijk eens hoe mijn motor glimt. Er zitten zelfs twee knalpijpen aan!”

„Eén knalpijp was genoeg geweest,” zei Gerben, „want er is maar één cilindertje. De rest is allemaal opschepperij. Van mij hoeft het niet mooi te wezen, als het maar goed is. Dat is de hoofdzaak!” En Gerben probeerde de deur weer in de scharnieren te hangen, maar toen brak de kruk eraf.

Sjoerd proestte het uit van het lachen.

„Ik ga er maar vandoor,” zei hij, „ik vind het zielig als een mens niets beters kan kopen. Over een uurtje kom ik nog eens kijken wat er van de auto over is!” En met veel geknetter vertrok hij.

„Als hij ziet hoe goed de motor trekt,” zei Gerben, „zal hij wel een toontje lager zingen. Want jongens, al is deze auto dan geen praalwagen, toch is het een moordslee. En dat zal Sjoerd na verloop van tijd wel moeten erkennen!”

Hielke en Sietse knipoogden tegen elkaar. Zij waren het er lang niet mee eens dat de auto meer waard was dan de brommer. En toen Gerben na ruim een uur repareren eindelijk met veel gerammel en gehuld in dikke rookwolken vertrok, zei Sietse: „Nee, een praalwagen is het niet. Ik heb nog nooit zo’n oude brik gezien. Je moet wel goed gek zijn om met dat ding te willen rijden!”

„Ja,” lachte Hielke, „of je moet Gerben heten!”

HOOFDSTUK III

Kees geeft een bewijs van zijn gezondheid en Hielke en Sietse lachen om Gerben

In de vaart achter de smederij naderde een jongen in een roeiboot. Bij het erf van Klinkhamer legde hij aan. Het was Kees Dijkstra. Achter in de roeiboot van Kees lag een ijzeren wiel, dat gerepareerd moest worden. Het wiel was zwaar en daarom ging Kees eerst naar de smederij om hulp te halen. Hielke en Sietse waren daartoe meteen bereid en met z’n drieën tilden zij het wiel op de wal en rolden het naar de smederij.

„Tjonge, Kees, heb jij dat zware wiel helemaal alleen vervoerd?” vroeg Klinkhamer.

„Nou ja,” antwoordde Kees, „vader heeft het in mijn boot gelegd en dus hoefde ik het alleen maar hierheen te varen. Maar het roeien viel niet mee, want de golven zijn hoog. Ik wou dat ik ook een motorboot had, zoals Hielke en Sietse.”

„Vraag je vader om een aanhangmotor,” zei Hielke.

„Dat doet hij toch niet,” meende Kees.

„Als jij het niet vraagt,” zei Sietse, „kun je het niet weten. Als ik jou was, zou ik het toch eens proberen!”

Kees knikte. „Proberen kan ik het natuurlijk wel, maar er op rekenen kan ik niet. Zeg, willen jullie mij terugbrengen? Ik heb nu tegenwind.”

„Welja,” zei Sietse, „ik heb wel zin om even te varen.”

Het drietal ging naar de Kameleon en Sietse startte de motor en stuurde zijn boot naast de roeiboot van Kees. Met een touw werden beide vaartuigen stevig aan elkaar verbonden en kon de tocht naar de Woudaap beginnen. Eerst voeren zij onder de brug door en kwamen meteen op het grote meer. De golven, die door de stevige wind rechtstreeks naar de brug kwamen rollen, deden de beide boten flink op en neer dansen. Sietse gaf meer gas en de boten gingen sneller varen. Daardoor kwamen zij rustiger in het water te liggen. Wel sloegen de golven nu met meer geweld tegen de boegen uiteen, zodat de druppels de jongens om de oren vlogen, maar daar trokken deze knapen zich niets van aan. Zij volgden de linkeroever van het meer waar in de verte de sierlijke Woudaap op de polderdijk stond.

„Dit gaat beter dan roeien,” riep Kees, „anders was ik vanavond om tien uur pas thuis geweest.”

„Ja, Kees, het wordt wel tijd dat jij een aanhangmotor krijgt,” moedigde Hielke hem aan.

„Ik zal het straks meteen vragen,” zei Kees. En dat deed hij dan ook, want toen de Kameleon bij de Woudaap aanlegde en Kees aan wal ging, kwam zijn vader uit de molen en vroeg verbaasd:

„Ben je nu al terug?”

„Hielke en Sietse hebben mij gebracht. Het wordt tijd dat ik ook een motorboot krijg. Al was het maar een aanhangmotortje.”

„Niks daarvan,” zei Dijkstra, „dan zou jij prompt nog luier worden dan je al bent. Nee Keesie, blijf jij maar roeien. Dat is reuze gezond!”

„Hielke en Sietse zijn toch ook gezond,” merkte Kees op, „en zij roeien nooit! Waarom mag ik dan niet een klein aanhangmotortje hebben?”

„Zodra jij een paar jaar ouder bent, mag jij er zelf een verdienen! Maar nu wil ik er niets meer over horen! Voor dat gezeur ben ik doof!”

„Doof?” vroeg Kees.

„Ja, doof!” herhaalde Dijkstra en verdween dan in de molen.

„Nou, jullie hebben het gehoord,” zei Kees tegen Hielke en Sietse, „voor mij geen motor. Ik moet eerst ouder wezen en er dan zelf een verdienen!”

„Maar jij kunt altijd met ons meevaren,” bood Hielke aan, „en als het nodig is duwen wij jouw boot!”

Er naderde een mijnheer op de fiets. Hij droeg een fototoestel aan een riem over z’n schouder. Bij de Woudaap stapte hij af en vroeg aan de jongens:

„Vrienden, kunnen jullie mij vertellen of deze molen te bezichtigen is?”

„Jawel, mijnheer,” zei Kees. „Mijn vader zal u alles wel laten zien! Maar u moet wel luid praten, want hij is doof!”

„Aha! Juist!” zei de mijnheer en ging dan naar de molen en riep zo hard als hij maar kon: „Volluk!”

Dijkstra kwam op een drafje naar de deur en keek de mijnheer verbaasd aan.

„Neem mij niet kwalijk,” riep de mijnheer heel luid, „maarr! Mag! Ik! De! Molen! Bekijken?!”

Tjonge, dacht Dijkstra. Wat schreeuwt die man. Hij is zeker doof, zodat hij zijn eigen stem niet kan horen. En daarom begon Dijkstra, tot groot vermaak van de jongens, al even luid en nadrukkelijk te schreeuwen.

„Goed mijnheer! Komt-u-maar-verder!”

Bij dat geschreeuw keek de mijnheer heel verwonderd. Maar dan bedacht ook hij, dat een dove zijn eigen stem niet kan horen en dus was het niet zo verwonderlijk dat Dijkstra zo luid sprak. Schreeuwerig met elkaar pratend verdwenen de beide mannen in de molen en beklommen de trap naar de omloop die buiten rond de molen was gebouwd. De jongens kregen tranen in de ogen van het lachen toen Dijkstra nog steeds heel luid pratend met zijn bezoeker op de omloop verscheen.

„Kijk eens!” riep Dijkstra en hij wees over het meer. „Wat een mooi uitzicht!”

„Ja!” riep de mijnheer, „het is prachtig!” En dan vroeg hij: „Bent u al lang doof?”

„Wie?” riep Dijkstra verbaasd. „Ikke?!”

De mijnheer begreep niets van de verbazing en hij knikte alleen maar van ja.

„Maar ik ben helemaal niet doof,” riep Dijkstra, „waarom dacht u dat?”

„Dat vertelde die kwajongen!” zei de mijnheer en hij wees naar beneden waar Kees intussen de hik had gekregen van het lachen.

„Maar dat is mijn zoon!” riep Dijkstra kwaad. „Hé, lelijke aap, wat heb jij deze mijnheer wijsgemaakt? Sinds wanneer verklaar jij mij voor doof?”

„U heeft het zelf gezegd,” riep Kees terug, „vraag het maar aan Hielke en Sietse, die hebben het ook gehoord!”

„Jij gaat te ver met je grappen,” riep Dijkstra, „ik krijg jou nog wel, jongetje!”

„Het spijt me,” riep Kees, „ik kan u niet verstaan. Ik ben ook doof!”

Dat vond de mijnheer grappig en hij lachte hartelijk.

„Die jongens van tegenwoordig,” mopperde Dijkstra, „zij denken dat zij maar van alles mogen doen!”

„Dat is een bewijs van gezondheid, mijnheer Dijkstra,” zei de bezoeker.

„Hm,” mopperde Dijkstra, „dan is mijn zoon wel bijzonder gezond. Hij zit boordevol met vreemde streken!” En dan ging Dijkstra naar binnen om zijn bezoeker nog meer van de molen te tonen.

„Nou Kees,” lachte Sietse, „stop jij alvast maar een hoop gras achterin je broek, want je vader zal er straks wel op los timmeren.”

„Welnee, met een half uur is vader alles weer vergeten. Dus blijf ik nog maar even buiten.”

„En wij gaan er vandoor,” zei Hielke, „het is bijna zes uur.”

„Wacht even. Daar komt Gerben!” waarschuwde Kees. „Hij wil mee terug varen.”

Hielke en Sietse bleven wachten tot Gerben ook aan boord kwam en voeren dan, nagewuifd door Kees, terug naar huis.

„Er zijn lieve golfjes op het meer,” zei Gerben, „als ik het water zo tegen de boeg hoor spatten, krijg ik heimwee naar de marine!”

„Jij bent nog nooit bij de marine geweest!” zei Sietse.

„Zo zou jij tegen mij niet praten, als jij wist wat voor een belangrijk baantje ik bij de marine had,” deed Gerben plechtig mee.

„Wat was dat dan?” vroeg Hielke.

„Het was mij toevertrouwd ons schip goed aan de wal te meren‚” zei Gerben, „en dat is heel moeilijk, want zo’n zware oorlogsbodem is heel wat onhandelbaarder dan een roeibootje. Wanneer wij een haven binnenliepen, stond ik voor op de boeg en als het schip dan langzaam de kade naderde, wierp ik Keesie naar de wal!”

„Keesie,” vroeg Hielke lachend, „was dat een klein mannetje?”

„Welnee‚” zei Gerben, „dat was een zakje zand aan een dunne lijn. Door dat zakje naar de wal te gooien ging de lijn mee. De mensen van het havenbedrijf grepen dan de lijn en daaraan bonden wij dan een dikke tros vast. Op die manier kon de tros naar de wal worden getrokken en aan een stevige paal worden vastgemaakt. Zo’n tros is erg zwaar en die kun je niet naar de wal gooien. Een sleeptros is trouwens nog veel zwaarder! Wij hadden aan boord wel duizend soorten touwen en trossen. En weten jullie wat het kortste stukje touw aan boord was?”

„De touwtjes aan de vlaggen,” raadde Hielke.

„Mis!”

„Ik zeg niets,” zei Sietse, „het is natuurlijk weer onzin.”

„Het is de zuivere waarheid‚” zei Gerben, „ieder schip heeft zo’n kort stukje touw aan boord.”

„Wat is het dan?” vroeg Hielke.

„Het touwtje aan de klepel van de scheepsbel!”

„Verroest,” zei Sietse, „jij hebt gelijk, Gerben.”

„Zie je wel,” antwoordde Gerben. „Alles wat ik van de marine vertel is waar! Op een dag moesten wij in Den Helder meren, maar de wind stond dwars op het schip. Daardoor kwam de schuit met een schok tegen de wal en de paarden vielen te water!”

„De paarden?” vroegen Hielke en Sietse verbaasd. „Hebben ze op een oorlogsschip ook paarden?”

„Jazeker! Die spannen ze ervoor als de machine weigert!”

„Jij zwamt weer goed,” zei Sietse.

„Nee jongens, paarden zijn de balken onder aan de statietrap. Jullie weten wel, een trap die buiten langs het schip hangt en waarlangs je kunt overstappen in een sloep. Om te voorkomen dat de sloep niet onder tegen de trap stuk slaat, zijn daar met leer beklede balken aangebracht om de stoten op te vangen. Die balken heten dus paarden!”

„Weer wat geleerd!” zei Hielke. „Weet je nog meer, Gerben?”

„Als ik jullie alles zou vertellen, wat ik weet,” zei Gerben, „had ik minstens een paar jaar werk. En vrienden, daarvoor ontbreekt mij helaas de tijd. Drukke bezigheden roepen mij elders. Ik heb de grootste moeite om de tijd bij te houden, vandaar dat ik een auto heb aangeschaft!”

„Noem je dat een auto?” vroeg Sietse.

„Ja, een auto!” herhaalde Gerben.

„Hm,” zei Sietse en hij stuurde de Kameleon het boothuis binnen, „als ik jou een raad mag geven, Gerben, hang dan een bordje aan die ouwe brik, met erop: Dit is een auto!”

„Ik heb jouw raad niet nodig!” snauwde Gerben kwaad en hij stapte uit de boot en liep meteen weg. Maar midden op het grasveldje bleef hij even staan en riep:

„Jij zult nog wel eens met je oren staan te klapperen, Sietse Klinkhamer! Mijn auto kan nog heel wat presteren. En als jij ooit zou willen meerijden, ga jij mijn deur maar voorbij.”

„Dat zal ik zeker doen,” riep Sietse, „want die deuren van jou vallen er onverwachts uit en dan zou ik ze op mijn tenen kunnen krijgen.”

Wat Gerben toen allemaal zei, kunnen wij beter niet vertellen, maar hij ging luid mopperend het erf af, tot groot vermaak van de Klinkhamertjes. Met die oude auto zou nog wel het een en ander te beleven zijn, hoopten de jongens. Welnu, aan Gerben zal het niet liggen, dat zullen wij wel merken.

HOOFDSTUK IV

Waarom Sietse wil vermageren

Ruim een week was juffrouw Eggink nu op school, toen zij in het speelkwartier een praatje kwam maken met onze vrienden.

„Wie van jullie kan heel hard lopen?” vroeg zij.

„Wij kunnen allemaal even hard,” pochte Sietse.

„Niet waar,” zei Louw, „Kees loopt het hardst!”

„Ja, in het donker,” zei Sietse, „als hij bang is!”

„Maar ik ben niet bang om het tegen jou op te nemen,” snoefde Kees.

„Ha Sietse,” riepen de andere jongens, „laat eens zien dat jij net zo hard loopt als Kees!”

Sietse trok z’n schouders op, waarmee hij zeggen wilde, dat hij het de moeite niet waard vond. Maar toen zei juffrouw Eggink:

„Wel Sietse, ik zou graag een wedstrijd tussen jou en Kees willen zien. Of durf je niet?”

„Niet durven?” riep Sietse verontwaardigd, want dat woord bestond voor hem niet. Sietse durfde alles, al was het dan wel eens te veel. Hij zou die nieuwe juf wel eens wat tonen en dus zei hij tegen Kees:

„Kom maar op! Waar beginnen we?”

„Starten jullie maar aan de andere kant van het plein,” zei juffrouw Eggink. „Wie het eerst hier is krijgt deze reep!” Zij toonde een reep chocolade waar Kees met begerige ogen naar keek.

„Die zal mij goed smaken.”

„Jij hebt hem nog niet, opschepper!” zei Sietse. „Ik doe m’n klompen uit, want die zijn drie keer zo zwaar als die van jou!”

Kees deed nu ook zijn klompen uit en zo gingen de beide hardlopers naar de andere kant van het plein. Louw ging met hen mee om te kijken of de heren wel gelijktijdig van start gingen. Sietse en Kees stelden zich op en Louw duwde Sietse een beetje terug.

„Laat hem maar,” lachte Kees, „ik win het toch!”

„Dat moet je nog bewijzen,” zei Sietse. „Tel jij tot drie, Louw?”

Dat deed Louw en hup, weg waren de hardlopers. Sietse deed zijn uiterste best om voor te komen, maar dat deed ook Kees, want die wilde zo graag de reep hebben. Zo stormden zij het schoolplein over, maar toen zij juffrouw Eggink en de andere jongens passeerden kon niemand zeggen wie er gewonnen had.

„Jullie waren precies gelijk,” zei juffrouw Eggink. „Wie van jullie wil het tegen mij opnemen om deze reep te winnen?”

„Tegen u?” riepen de jongens verbaasd.

Juffrouw Eggink lachte. „Ja, tegen mij. Ik weet zeker dat ik het win!”

„Dat wil ik proberen,” zei Hielke en hij ging met juffrouw Eggink naar de andere kant van het plein. Maar toen zij terugholden, was de nieuwe juf in een ommezien voor en won het heel gemakkelijk. En terwijl Hielke nog stond te hijgen van de inspanning, vroeg juf of er nog meer jongens tegen haar wilden hardlopen.

„Ik kijk wel uit,” zei Sietse, „u loopt toch veel harder dan wij!”

„Toch kunnen jullie het best leren,” zei juffrouw Eggink. „Wie voelt er iets voor om mee te doen aan atletiek? Ik ga jullie dan trainen in hardlopen, verspringen en hoogspringen. En als wij een goede ploeg weten te vormen, gaan wij meedoen aan de schoolwedstrijden in de stad.”

„Schoolwedstrijden,” vroegen de jongens, „daar hebben wij nog nooit van gehoord!”

„Die wedstrijden worden al enkele jaren gehouden,” zei juffrouw Eggink. „De eerste prijs is tot nu toe steeds gewonnen door een schoolclub uit de stad. Daarom zou het leuk zijn om mee te doen en te proberen die eerste prijs te bemachtigen. Want die stadsjongens denken dat niemand hen kan verslaan.”

„Dat zullen wij hen dan wel eens laten zien,” vond Sietse. „Ik wil het best eens tegen hen opnemen. Zij zullen aan mij een hele kluif hebben!”

„Dat klopt,” zei Hielke, „jij bent wel dik!”

„Mag ik jou dan als eerste noteren voor onze schoolclub, Sietse?” vroeg juffrouw Eggink.

„Goed juffrouw, ik doe mee!”

En natuurlijk wilden de andere jongens ook wel voor de eer van hun school strijden en zo gaven zij zich allemaal op als lid van de atletiekclub.

Toen Hielke en Sietse uit school naar huis gingen ontmoetten zij Gerben bij de smederij.

„Jij hebt gelijk gekregen, Gerben,” riep Sietse. „De nieuwe juf gaat ons les geven!”

„Dat verwondert mij niets,” zei Gerben. „Krijgen jullie breiles?”

„Ben je gek?” lachte Hielke.

„Het is helemaal niet gek,” zei Gerben, „want als de juf jullie goed leert breien, kunnen jullie later van staalwol een fiets breien!”

Daar moesten de jongens om lachen.

„Nee, Gerben,” zei Sietse, „wij krijgen atletiekles van haar.”

„Atletiek,” riep Gerben, „dat is niet best. Dat wordt een buiging naar voren, een buiging naar achteren, een buiging rechts, een buiging zus en zo, dat noem ik knikken en knakken. Over een week lopen jullie erbij als een paar wrakken!”

„Jij weet niet wat atletiek is,” zei Sietse, „dat is hardlopen, verspringen en hoogspringen.”

„Hardlopen?” vroeg Gerben. „Maar nu herinner ik het mij weer. Die juffrouw Eggink is kampioene geweest op de tweehonderd meter. Zij weet dus alles van atletiek! Tjonge, dat wordt een belevenis! De slome dikzakken van ons dorp worden hardlopers. Wat kan de wereld toch snel veranderen. Maar waarom willen jullie hardlopen? Vaart jullie boot niet snel genoeg?”

„Het gaat om de sport,” merkte Hielke op, „dat is goed voor de spieren. Het is ook goed voor jou, Gerben!”

„Als ik aan sport ga doen, kies ik het autorennen!” zei Gerben.

„Met die oude brik?” vroeg Sietse.

„Ja! En lach niet, want als ik wil, win ik de prijs!”

„Daar kan ik beslist niet om lachen,” zei Sietse, „want ik vind het droevig dat jij denkt een prijs te kunnen winnen met die oude rammelkast. Ik zou er eerder om kunnen huilen, maar dan moet ik eerst een zakje tranen kopen bij de drogist!”

„En ik wed met jullie om een gulden,” zei Gerben, „dat ik eerder een prijs win met mijn auto dan jullie met atletiek!”

„Ik vind een gulden wel wat veel,” zei Hielke, „kan het niet om een kwartje?”

„Maar jô,” riep Sietse, „die doorgeroeste brik kan toch geen prijs winnen!” Dat kon Hielke ook niet geloven en het bleef een weddenschap om een gulden.

Op het schoolplein kregen de jongens die middag hun eerste atletiekles. Juffrouw Eggink leerde hen hoe hun houding moest zijn en hoe zij met kniebuigingen enzovoort hun spieren soepeler konden maken. Voorts liet zij de jongens hardlopen rond het plein, waarbij zij zelf meedeed. De jongens konden haar niet bijhouden en na enige rondjes waren zij zo vermoeid, dat juffrouw Eggink het voor die dag genoeg vond.

„Maar jullie moeten wel veel hardlopen,” spoorde zij hen aan, „want als over enige weken de wedstrijden worden gehouden, moeten jullie goed getraind zijn!”

En vanaf die dag zagen de inwoners van het dorp de jongens van het dorp steeds hollend langs de straten gaan. Ook de meisjes deden daaraan mee, want juffrouw Eggink had voor hen eveneens een club opgericht. En zo kon het gebeuren, dat Hielke en Sietse op een avond, toen zij met hun Kameleon op het meer voeren,

Kees en Paulien Wijnstra om het hardst over de polderdijk zagen hollen. Paulien woonde even voorbij de Woudaap in de Mariahoeve.

„Wat is dat nou,” vroeg Hielke verbaasd, „kan Kees het niet van Paulien winnen? Of maakt Kees er een grapje van?”

Sietse stuurde naar de wal, waar Paulien en Kees juist hun wedloop hadden beëindigd. Kees stond nog na te hijgen, terwijl Paulien lachend naar Hielke en Sietse keek.

„Hebben jullie het gezien,” vroeg zij, „Kees kon het niet van mij winnen. Juffrouw Eggink zegt dat de meisjes het beter doen dan de jongens!”

„Als zij dat zegt, kunnen wij er wel mee stoppen. Want dan winnen wij toch geen prijs!” meende Sietse.

„Mag ik ook eens tegen jou hardlopen, Paulien?” vroeg Hielke.

„Maar ik ben nu moe,” zei Paulien.

„Dan geef ik je een voorsprong van vijf meter,” zei Hielke.

„Vijf meter?” riep Kees. „Jij weet niet wat je doet. Dat haal je nooit in!”

„Toch wil ik het wel proberen,” zei Hielke. „Doe je het Paulien?”

„Goed!”

En met een voorsprong van vijf meter ging zij er vandoor. Hielke deed zijn best om haar in te halen, maar toen Paulien de Mariahoeve bereikte was de afstand tussen haar en Hielke nog even groot.

„Gefeliciteerd, Paulien,” hijgde Hielke, „jij loopt fantastisch. Jullie winnen vast een prijs!”

„Dat denkt juffrouw Eggink ook,” zei Paulien, „want Rie Koopman loopt ook zo hard. Jullie zijn te stijf en te dik, geloof ik. En nu moet ik naar huis. Tot ziens!”

Paulien verdween in de boerderij en Sietse en Kees die juist met de Kameleon aanlegden, vroegen:

„Kon je haar echt niet inhalen, Hielke?”

„Nee‚” zei Hielke, „en ik deed er toch wel m’n best voor.”

„Zie je nu wel,” zei Kees, „die Paulien kan best een kampioene worden.”

„Ik wou dat ik dat van mijzelf kon zeggen,” verzuchtte Sietse.

„Maar dan zal er wel iets bijzonders moeten gebeuren!”

„Paulien zegt, dat wij te dik zijn,” herhaalde Hielke.

„Maar hoe moeten wij dan dunner worden?” vroeg Kees.

„Minder eten,” zei Sietse.

„Jazeker,” riep Kees verontwaardigd, „ik zal ook nog gaan hongerlijden voor de sport. Juffrouw Eggink kan mij nog meer vertellen!”

Hielke schudde het hoofd. „Juf heeft niets verteld. Paulien zei het!”

„En toch heeft ze wel een beetje gelijk,” zei Sietse, „want Cor uit de stad kan ook harder lopen dan wij en is ook magerder.”

En zo gebeurde het die avond dat moeder Klinkhamer tot haar verwondering zag, hoe weinig Sietse at.

„Wat is er,” vroeg zij bezorgd, „heb jij geen trek, Sietse? Je wordt toch niet ziek?”

Sietse lachte. „Ziek? Ikke? Ik ben zo gezond als een walvis!”

„Waarom eet je dan zo weinig?”

„Dat doe ik voor mijn lijn!”

„Sietse,” zei Klinkhamer, „geef moeder een fatsoenlijk antwoord! Draai er niet omheen en zeg waar het op staat. Ben je ziek of ben je het niet?”

„Niet!”

„Maar jongen…,” begon moeder weer.

„Sietse wil graag vermageren, moeder,” zei Hielke, „dat is beter voor de sport. Dan kun je harder lopen!”

„Als het dat is,” zei Klinkhamer, „is het toch niet normaal. Want wie wel trek heeft en niet wil eten, is tegen zichzelf!”

Sietse trok zijn schouders op. Wat wist vader per slot van rekening van sport af? Toch zeker helemaal niets? Later op de avond, toen de jongens op het punt stonden om naar bed te gaan, vroeg Sietse toch nog om een boterham. En die boterham behoefde niet eens klaar gemaakt te worden, want doordat moeder ook niets van sport wist, maar daarentegen veel ervaring had met hongerige jongens, was zij zo verstandig geweest om een boterham gereed te houden. En toen zij bij die ene nog twee legde, protesteerde Sietse helemaal niet, maar at alles in een ommezien op.

„Nu ken ik je weer,” zei Klinkhamer, „ga zo door en je wordt nog een beroemd worstelaar.”

„Dat is geen atletiek,” zei Sietse.

„Maar het is vast wel beter,” vond Klinkhamer, „want als je voor atletiek mager moet wezen vind ik dat niet gezond!”

„Maar te dik is ook niet goed,” zei moeder.

„Laten wij dan zeggen niet te dik en niet te mager,” zei Klinkhamer. „Maar onze jongens zullen nooit hazewindhonden worden. Daarvoor lusten zij veel te graag eten.”

„Gelukkig wel,” lachte moeder.

HOOFDSTUK V

De aanrijding

„Kijk daar eens!” riep Sietse en hij wees door het raam van de smederij. „Gerben heeft een aanrijding gehad!”

De jongens holden naar buiten waar Gerben juist zijn ‚moordslee’ tot staan had gebracht. De auto was van voren flink ingedeukt. Eén van de lampen wees recht omhoog, gelijk een zoeklicht voor vliegtuigen. De radiator hing achterover en er lekte water uit. De kap was boven de motor uit de scharnieren gerukt en lag nu vastgebonden met een touw. Het linker spatbord probeerde al net zo omhoog te kijken als die ene lamp en zo was de toch al aftandse auto er nog heel wat lelijker op geworden. Maar dat scheen op Gerben niet de minste indruk te maken, want hij stapte uit en zei lachend tegen Klinkhamer:

„Nou, wat zeggen jullie daarvan? Ondanks alles loopt de motor nog als een zonnetje!”

„Ik vind,” zei Klinkhamer, „dat hij er toch niet mooier op is geworden. Of vergis ik mij?”

„Och,” meende Gerben, „het heeft niet zoveel te betekenen. Het ergste is dat de radiator lekt. De rest buigen wij wel weer recht!”

„Staat de boerderij van Jellema er nog?” vroeg Sietse.

„Wat is dat nu weer voor een onzinnige vraag?” vroeg Gerben.

„Heb jij de boerderij dan niet plat gereden,” vroeg Sietse, „want jij bent natuurlijk tegen iets aangebotst!”

„Nee jongetje!” zei Gerben. „Ik ben niet natuurlijk tegen iets aangebotst. Er is iets tegen mij aangebotst! En dat maakt een groot verschil. Snap je?”

„Is er een vlieg tegen je aangevlogen?” vroeg Hielke.

„Nee, een boot!” zei Gerben.

Daar werd om gelachen en Sietse merkte op, dat de voorruit zo helder schoon was.

„Zeur niet!” zei Gerben. „Er zit geen ruit meer in!”

Tot verbazing van de jongens bleken alle ruiten verdwenen te zijn.

„Nou, nou,” zei Klinkhamer, „die botsing is goed raak geweest. Maar nu zonder gekheid. Waar ben jij tegenaan gereden?”

„Tegen een boot!” zei Gerben.

„Heb jij zelf ook een tik gehad?” vroeg Klinkhamer.

„Welnee! Waarom?” vroeg Gerben.

„Omdat jij zulke rare antwoorden geeft,” zei Klinkhamer. „Want wie kan er nu op de weg een botsing hebben met een boot die vaart?”

„Ikke!” zei Gerben. „En u kunt het geloven of niet en het is eerlijk niet om te liegen of zo, maar ik heb een botsing gehad met een boot.”

Klinkhamer en de jongens keken Gerben onderzoekend aan. Het was vreemd, maar alles wees er op, dat Gerben wel degelijk meende wat hij zei. Of zou door de schok zijn verstand een beetje in de war zijn?

„Wanneer had jij die aanrijding?” vroeg Klinkhamer.

„Gisteravond,” zei Gerben, „maar het was niet mijn schuld!”

„Maar jij weet wel wie het gedaan heeft?”

„Nee! Het was een man met een snorretje en verder weet ik niets! Het interesseert mij trouwens ook niet. Het voornaamste is of de radiator gerepareerd kan worden. Als het water steeds wegloopt, mag ik wel een grote tank op het dak bouwen anders heb ik onderweg te weinig koelwater voor de motor. En die motor mag niet stukdraaien. De rest kan mij niet veel schelen!”

Klinkhamer schudde zijn hoofd. Hij begreep niets van Gerben. Want als hij helemaal geen belangstelling voor het uiterlijk van de auto had, was dat toch vreemd. En Sietse, die er net zo over dacht, zei:

„Juffrouw Eggink zal het wel fijn vinden om met jou in zo’n rare auto door de polder te rijden!”

„Juffrouw Eggink kan voor mijn part gaan lopen,” zei Gerben. „Dat kan zij immers zo goed?”

„Dan is zij er nog vlugger dan met jouw rijdende ruïne,” merkte Sietse op.

„Hoor eens,” zei Gerben. „Ik heb nu geen tijd om mij kwaad te maken. Kunt u de radiator wel heel maken, Klinkhamer?”

„Welja,” zei Hielke, „met een hamer en een beitel kun je heel wat doen.”

„En met een houtje en een touwtje maak je alles vast wat los zit,” voegde Sietse er aan toe.

„Geen geplaag, jongens!” zei Klinkhamer. „Wel Gerben, ik kan de radiator wel dichtsolderen, maar dan moet ik een gedeelte wegbranden en komt er dus een gat in.”

„Dat mag hem niet hinderen,” zei Gerben. „Zolang de motor blijft draaien ben ik best tevreden. De rest is maar poerlepap.”

„Wat zeg je?” vroeg Klinkhamer.

„Poerlepap van baadje,” zei Gerben.

„Jij begint nog raar te praten ook,” vond Klinkhamer. „Zou jij niet even naar de dokter gaan? Ik geloof dat jij een beetje geschokt bent.”

„Wat?” riep Gerben. „Denkt u dat ik niet goed wijs ben? Nee maar, nou wordt ie helemaal goed! Ha, ha, ha. Denkt u dat werkelijk? Nou, dat ben ik toch lekker niet, hoor! Integendeel. Ik voel mij kiplekker. Ha, ha! Geschokt? Ja, als ik gek ben.”

Omdat Klinkhamer en de jongens hem zo verbaasd aankeken, moest Gerben nog meer lachen. Maar daar stapte veldwachter Zwart van zijn fiets en vroeg bars:

„Wat valt er hier te lachen? Van wie is dat verfrommeld stuk roest?”

„Mijnheer Zwart,” antwoordde Gerben, „dat is mijn persoonlijk wettig eigendom. Moet u de papieren zien?”

„Dat komt straks wel,” zei Zwart. „Maar jij hebt een aanrijding gehad en dat je daarbij dan nog zo kunt lachen, vind ik verdacht! Ben jij misschien dronken?”

„Dronken?” riep Gerben verontwaardigd. „Dat zou zonde van mijn centen zijn. Ik koop er liever benzine voor!”

„Laat mij eens ruiken,” vroeg Zwart.

Gerben opende zijn mond en riep „Boeoeoe!”

„Dat ruikt naar pepermunt,” zei Zwart, „jij hebt natuurlijk pepermunt gegeten om te zorgen dat niemand de dranklucht zou ruiken. Vooruit! Ga jij maar eens even over de witte streep lopen, hier op de weg.”

„Hè?” deed Gerben verbaasd, „dus daarvoor is die witte streep? Dat heb ik eerlijk nooit geweten.”

„Geen praatjes,” zei Zwart, „toon jij maar dat je nog recht kunt lopen. En een beetje kwiek!”

„Dat begint ook al op atletiek te lijken,” zei Gerben. „O, o, wat moet een chauffeur tegenwoordig veel kunnen.”

En lachend liep hij een paar maal langs de witte streep.

„Gezien, mijnheer Zwart?” zei Gerben. „Ik ben zo nuchter als een… als een…”

„Een kalf!” hielp Sietse hem, maar die hulp stelde Gerben niet op prijs, omdat hij niet met een kalf wenste te worden vergeleken. Maar hij kreeg geen gelegenheid om kwaad op Sietse te worden, want Zwart vroeg hem bars:

„En vertel mij maar gauw wat voor aanrijding jij gehad hebt.”

„U stelt de vraag niet zuiver,” zei Gerben, „want niet ik heb een aanrijding gehad, maar een boot had een aanrijding met mij.”

„Wie had een aanrijding met jou?” riep Zwart kwaad.

„Een boot!” zei Gerben laconiek.

„Denk jij mij een beetje voor de gek te houden?” riep Zwart woest. „Of ben je niet meer normaal?”

„Dat heeft Klinkhamer ook al gevraagd,” zei Gerben. „Maar helaas, heren, ik moet jullie teleurstellen. Ik ben volkomen bij mijn positieven of hoe die dingen dan maar mogen heten!”

„Als jij volkomen normaal bent, verwacht ik ook normale antwoorden. Versta je dat? Of wil je een pee-vee hebben?” „Welja‚” zei Gerben, „als u het missen kunt, geef mij maar zo’n ding. Ik zeg altijd wat je gratis krijgen kunt, moet je meenemen.”

„Dan weet jij niet wat een pee-vee is,” zei Zwart.

„Pee-vee? Is dat niet een soort toffee?” vroeg Gerben.

„Ja! Een hele bittere!” zei Zwart. „Een pee-vee is een procesverbaal en dat zal ik eens even heel keurig voor jou opschrijven, mijnheer Gerben Zonderland!”

„U schrijft maar raak,” zei Gerben, „maar ik betaal geen cent.”

„Dat zal de rechter jou wel aan het verstand brengen,” merkte Zwart op en hij haalde zijn boekje te voorschijn.

„Dit is een motorrijtuig op vier wielen…”

„Mijn auto heeft zes wielen,” verbeterde Gerben. Verbaasd duwde Zwart zijn uniformpet achterover en wendde zich tot Klinkhamer.

„Is het niet meer dan erg? Hij weet werkelijk niet meer wat hij zegt. Deze auto heeft zes wielen. Tjonge, tjonge, Gerben, dat zou men op het eerste gezicht niet zeggen. En weet je wat zo jammer is? Ik zie er toch maar vier. En broer, vertel mij nu eens waar die beide andere wielen zijn?!”

„Eentje achter en eentje voor,” gaf Gerben als antwoord.

„Zo, zo,” zei Zwart, „en die kan jij alleen zien, hè? Maar niemand anders ziet ze! Zou jij maar niet even met mij naar de dokter gaan? Die kan jou wel een beetje opfrissen. En dan herinner jij je misschien alles weer over die aanrijding. Zullen wij maar even gaan?”

„Ikke niet,” zei Gerben. „Gaat u maar naar de dokter, want u kunt helemaal niet meer tegen een grapje!”

„Wat voor grapje?” vroeg Zwart.

„Van die zes wielen,” zei Gerben, „want dat klopt precies. De auto staat op vier! Achterin ligt een reservewiel en voorin is het stuurwiel. Dat is dus samen zes wielen. Een mooi grapje, hè?”

„Maar ik ben niet van jouw grapjes gediend!” bulderde Zwart. „En vertel nu gauw, wat dat nou precies voor aanrijding was.”

„Oké! Kalm maar!” suste Gerben. „Ik ben aangereden door een boot!”

„Als dat zo is, wie was dan de eigenaar van die boot?” riep Zwart.

„Dat weet ik niet,” zei Gerben. „Hij had een snorretje en betaalde mij honderd gulden schadevergoeding. Dus heb ik niet te mopperen!”

„En denk jij nu werkelijk dat ik die onzin geloof?” vroeg Zwart. „Want een boot kan geen aanrijding veroorzaken. Dat weet jij toch ook wel?”

„Heeft u dan nooit een boot op een wagentje gezien?” vroeg Gerben.

„Hm,” zei Zwart, „dat kan. Vertel verder!”

„Gisteravond kwam ik op de polderdijk een mijnheer tegen, die achter zijn auto een wagentje meetrok waarop een boot lag,” zei Gerben. „Wij gingen elkaar langzaam passeren want het is daar nogal smal. Daarbij raakte het wagentje onder de boot met een wiel in een kuil. De boot gleed toen van zijn plaats en kwam voorop mijn Rolls Royce terecht. Nou en de schade kunnen jullie zelf bekijken. Die mijnheer betaalde mij meteen honderd gulden en daarmee ben ik best tevreden. Dat is alles!”

„Hm,” zei Zwart, „neem mij niet kwalijk dat ik je in eerste instantie niet kon geloven, Gerben, maar het is en blijft een merkwaardige aanrijding. En dat kan alleen jou overkomen!”

„Waarom alleen mij?” vroeg Gerben.

„Omdat jij een bijzonder mens bent,” lachte Zwart en toen fietste hij verder.

„Hij kan mij meer vertellen,” zei Gerben. „Zeg jongens, helpen jullie mij repareren?”

Natuurlijk deden Hielke en Sietse dat en toen zij daar druk mee bezig waren, kwam Sjoerd op zijn glimmende brommer voorbij. Bij het zien van de gedeukte auto stopte hij meteen.

„Wat is dat?” vroeg hij. „Heb jij nu al een aanrijding gehad?”

„Hoe kun je dat zo goed raden?” vroeg Gerben spottend.

„Dat kan een kind nog wel zien!” zei Sjoerd. „Met wie had jij een aanrijding?”

„Met een boot!” zei Gerben.

„Verhip,” riep Sjoerd, „jij bent dit!” En daarbij wees hij veelbetekenend op zijn voorhoofd, waarna hij kwaad wegreed.

„Die Sjoerd toch,” lachte Gerben, „door zijn wantrouwendheid gelooft hij de waarheid niet. En daarom noemt hij mij gek. Maar wat is hij zelf?”

„Een nieuwsgierige postbode,” zei Sietse.

En dat vond Gerben heel mooi gezegd. Hij klopte Sietse goedkeurend op de schouder.

HOOFDSTUK VI

De training van Gerben

De auto van Gerben was weer enigszins toonbaar gemaakt. Klinkhamer had het lek in de radiator dichtgesoldeerd en nu kon Gerben weer rijden. Het enige dat er nog aan ontbrak waren de ruiten. Maar die had Gerben niet nodig, want zei hij, in racewagens zitten nooit ruiten.

Omdat Hielke en Sietse hem flink geholpen hadden, vroeg Gerben wat hij hen schuldig was.

„Niets,” antwoordde Sietse, „maar jij kunt wel iets voor ons doen!”

„En dat is?” vroeg Gerben.

„Jij zou ons kunnen trekken, met je auto.”

„Trekken?” vroeg Gerben.

„Ja,” zei Sietse, „als wij een touw achter de auto binden, kunnen wij dat vasthouden en zo hardlopen!”

„Ha!” riep Hielke, „op die manier wil jij trainen voor de wedstrijden?”

„Er zit wat in!” zei Gerben. „Ik wil jullie graag helpen. Kom vanavond maar bij de boerderij!”

„Afgesproken,” zei Sietse.

’s Avonds, aan tafel, zei hij: „Moeder, wij gaan om zeven uur trainen voor het hardlopen. Daarom eet ik nu maar drie sneetjes brood en als ik terugkom eet ik de rest wel op!”

„Dat doe ik ook,” zei Hielke.

Moeder vond het wel goed en vroeg waar de jongens gingen trainen.

„Bij de boerderij van Jellema.”

„Onder leiding van juffrouw Eggink?” vroeg Klinkhamer.

„Gerben gaat ons trainen.” „Gerben?” riep Klinkhamer verbaasd. „Maar dat wordt soep eten met de vork! Gerben kan zelf helemaal niet hardlopen, hoe kan hij het jullie dan leren?”

„Met een speciale methode.” Maar wat voor methode dat was, vertelde Sietse niet.

„Het zal wel weer op iets fraais uitdraaien,” zei Klinkhamer. „Als Gerben zich ergens mee gaat bemoeien, raakt het meestal kant noch wal!”

Van die voorspelling trokken Hielke en Sietse zich niet veel aan. Even later gingen ze in hun Kameleon het meer op. Zij voeren in de richting van de Woudaap, waar Kees druk bezig was met touwtje springen.

„Wat doe je?” riep Sietse.

„Trainen,” riep Kees, „ik maak de spieren soepel!”

„Wij hebben iets veel beters bedacht,” zei Sietse en hij liet de Kameleon tegen de wal varen. „Wij gaan hardlopen achter de auto van Gerben. Ga je mee?”

Dat wou Kees wel en hij stapte ook in de Kameleon. Sietse gaf weer gas en terwijl zij verder voeren, vertelde Hielke aan Kees hoe zij aan een touw achter de auto wilden gaan lopen.

„Als die oude brik het maar kan trekken,” zei Kees.

„O ja, de motor is sterk genoeg!” meende Hielke.

De Kameleon legde nu aan bij de boerderij van Jellema. De jongens gingen het erf op, waar Gerben hen naast de schuur stond op te wachten bij zijn „knalslee.” Achter de auto had hij twee touwen vastgemaakt van ruim tien meter lengte.

„Wat zijn die touwen lang,” vond Sietse.

„Dat moet,” antwoordde Gerben, „want als jullie te dicht achter de auto lopen, krijgen jullie last van de uitlaatgassen. En wanneer ik onverwachts moet stoppen, zouden jullie tegen de auto botsen.”

„Goed bedacht, Gerben,” zei Hielke, „jij bent een beste trainer!”

Gerben grijnsde. „Dan nu verder geen praatjes, maar daden! We gaan meteen beginnen!”

„Is er ook een touw voor mij, Gerben?” vroeg Kees.

„Dat zal niet gaan,” zei Gerben, „want dan lopen jullie elkaar in de weg en krijgen wij ongelukken. Als Hielke of Sietse vermoeid raakt, mag jij!”

En dus ging Kees maar bij Gerben in de auto zitten, Hielke en Sietse namen ieder een touw en dan begon de auto te rijden. Met een kalm gangetje gingen zij het erf af tot op de polderdijk en daar gaf Gerben meer gas. Hielke en Sietse moesten nu steeds harder lopen, totdat zij met stappen als van een reus achter de auto holden. Dat was zo’n komiek gezicht, dat de vissers en kampeerders langs de kant van het meer er hartelijk om zaten te lachen. Maar daar trokken Hielke en Sietse zich niets van aan en hoewel het hun bijna te hard ging, lieten zij het touw toch niet los. Gelukkig moest Gerben weldra vaart minderen, want zij naderden de stenen brug en daar stopte de auto. De dijk was verderop niet zo goed berijdbaar en daarom besloot Gerben terug te keren.

„Het ging geweldig, jongens!” prees Gerben. „Jullie liepen volgens de teller ruim vijftig kilometer.”

„Maar dat kan toch niet?” vroeg Hielke verbaasd.

„Ja,” knikte Kees, „ik heb het zelf gezien. De teller stond boven de vijftig!”

„Dat gaat goed,” zei Sietse, „dit is een reuze oefening. Ik heb het gevoel alsof mijn benen tweemaal zo lang zijn geworden!”

„Dan ben jij een ooievaar!” lachte Gerben. „Pas op, ik ga draaien!”

De auto ging een paar maal heen en weer voordat Gerben zijn ‚slee’ in de richting van de Woudaap kon sturen.

„Wordt één van jullie al moe?” vroeg Kees.

„Welnee,” zei Sietse, „we beginnen pas! Vooruit maar weer, Gerben!”

Gerben gaf gas en de toeschouwers konden weer lachen om de grote stappen, die Hielke en Sietse moesten nemen om de auto bij te kunnen houden. Maar toen zij bij de Woudaap kwamen was het uit met de pret. Want daar werd Gerben aangehouden door veldwachter Zwart.

„Wat moet dat?” vroeg Zwart.

„O, niets bijzonders,” zei Gerben, „ik heb die jongens op sleeptouw genomen, omdat zij zulke stijve benen hebben!”

„Van jou heb ik nog nooit een goed antwoord ontvangen,” mopperde Zwart kwaad. „Maar het moet afgelopen zijn met deze vertoning. Het is verboden!”

„Verboden?” vroeg Gerben. „Maar ik mag toch vrij iets op sleeptouw nemen?”

„Dat mag alleen als je een sleepkabel gebruikt van hoogstens vijf meter lang, met in het midden een rode vlag eraan, die veertig bij veertig centimeter groot moet zijn,” zei Zwart. „En mijnheer Gerben Zonderland, uw sleepkabels zijn wel tien meter lang. En nergens ontdek ik een rode vlag. Daarom mag jij nu kiezen tussen een proces verbaal of het onmiddellijk staken van deze vertoningen!”

„Hier mag ook niks,” mopperde Gerben. „Er is op deze dijk helemaal geen verkeer. Maar goed. Dan gaan wij ergens anders. Kom maar in de wagen, jongens!”

Hielke en Sietse legden de touwen door het ruitloze achterraam in de auto en stapten toen ook in de „slee.” Gerben reed terug naar de boerderij en zwenkte rond de schuur. Voor het hek van het weiland stopte hij.

„Maak het hek maar open, Kees,” zei Gerben. „En de heren hardlopers aan de touwen!”

„Moeten wij in het gras lopen?” vroeg Sietse.

„Dat is juist goed,” zei Gerben, „dan loop je later op een sportterrein veel lichter!”

De auto ging door het hek en de harddraverij begon opnieuw. Het weiland was vrij lang, maar Gerben reed snel en daardoor waren zij spoedig aan het andere einde. De auto maakte een bocht en toen ging het weer in volle vaart terug. Bij het hek werd weer gekeerd en nogmaals ging het op volle snelheid naar de andere kant van het weiland. Halverwege liet Hielke het touw los. Hij kon niet meer. Sietse hield vol, maar toen Gerben weer keerde, gaf hij het ook op. Kees mocht nu achter de auto hollen. Hielke en Sietse wandelden terug naar het hek en keken toe hoe Kees zich voort liet trekken. Zij moesten nu ook lachen om de grote stappen die Kees maakte. Na een paar maal heen en weer te hebben gereden, stopte Gerben, want Kees kon het ook niet langer volhouden.

„Zijn er nog liefhebbers voor een wandelrit?” vroeg Gerben.

„Noem jij dat wandelen?” vroeg Hielke.

„Nou ja,” zei Gerben, „het leek meer op het springen van kangoeroes. Maar toch geloof ik dat het een beste training is. Voor vandaag stoppen wij ermee en dan gaan wij iedere dag even langer oefenen.”

„Iedere dag?” vroeg Sietse. „Wil jij dat echt doen?”

„Voor jullie doe ik alles,” zei Gerben. „Ik zal er voor zorgen dat jullie de snelste jongens ter wereld worden!”

„Het ging al snel,” zei Kees, „wij liepen vijftig kilometer!”

„Was het maar waar,” riep Hielke, terwijl hij in de auto keek, „de teller deugt niet. Hij staat nu op zeventig en de auto rijdt niet eens!”

„Nou ja,” zei Gerben, „wij kijken niet op een paar kilometer meer of minder. Over een week lopen jullie net zo hard als lange Geert. En die kon er wat van! Ik heb zelf gezien hoe hij zo hard rond de tafel liep, dat hij zichzelf van achteren inhaalde en op de rug tikte en riep: Opzij, ik kan er niet door!”

De jongens lachten.

„Zo hard hoeven wij niet te lopen,” zei Sietse. „Ik ben al lang tevreden als wij maar net iets harder lopen dan die stadsjongens!”

„Zorg dan dat jullie hier iedere avond om zeven uur present zijn!” zei Gerben.

En dat deden de jongens natuurlijk. Ook Louw kwam meedoen en hoe die training hielp, bleek reeds een week later, toen ons viertal het snelste van de hele school was. Juffrouw Eggink vond het prachtig dat de jongens zulke beste vorderingen maakten. Zij dacht dat dit het gevolg was van de oefeningen die zij iedere woensdagmiddag aan de jongens gaf. Maar toen de jongens weldra harder konden lopen dan zijzelf, begreep juffrouw Eggink er niets van.

„Jullie hebben wel aanleg voor de sport. Ik sta versteld van jullie vorderingen!”

„Maar wij willen de prijs winnen,” zei Sietse, „en waar een wil is is een weg!”

Toen de jongens Gerben vertelden hoe verwonderd juffrouw Eggink was over hun hardlopen, zei hij:

„Ja, ja, ik weet wel wat trainen is! Ik zou zelfs die juf nog wel een lesje kunnen geven. Het was weer een goed idee van mij om jullie te gaan trekken met mijn wagen.”

„Dat idee was van mij,” wees Sietse hem terecht, „jij hebt nog nooit iets goeds bedacht!”

„Ga nou gauw,” riep Gerben kwaad. „Ik sloof mij iedere avond voor jullie uit, terwijl het geld kost als water, want de benzine betaal ik en dan moet ik als dank horen dat ik nooit iets goeds doe? Dat neem ik niet. Voor mijn part kunnen jullie naar de maan lopen. Ik doe niet meer mee, ridders te voet! En jullie zullen nooit een prijs winnen, want jullie lopen net zo log als Zeeuwse trekpaarden!”

En toen liep Gerben kwaad weg en dat betekende tevens het einde van de ‚speciale training’. Of dat een ramp was voor de jongens viel nog te betwijfelen, want zij konden reeds flink hard lopen. Maar of zij een prijs zouden winnen? Tja, dat bleef nog een vraag.

HOOFDSTUK VII

Cor kan hard lopen en Gerben weet een raadsel

Cor kwam logeren. Hij woonde in de stad en bracht ieder jaar de vakantie door bij zijn oom en tante, de heer en mevrouw Bleeker. Het huis van meneer Bleeker stond naast dat van Klinkhamer en daardoor kende Cor, Hielke en Sietse heel goed. Cor vond het geweldig fijn om met de Klinkhamertjes in de Kameleon te mogen varen. Want ’s zomers, als het mooi weer was, heerste er een gezellige drukte op het meer, waar dan heel veel bootjes voeren. En omdat het op de dag dat Cor kwam, heel mooi weer was, gingen de jongens natuurlijk met de boot er op uit. Hengels, zwembroeken en handdoeken werden meegenomen en zo voeren Cor en Louw met Hielke en Sietse in de Kameleon het meer op. Eerst gingen zij, zoals gewoonlijk, naar de Woudaap, waar Kees reeds stond te wachten. Hij nam ook een hengel mee en toen koerste de Kameleon schuin het meer over, naar een plekje waar misschien wel een visje was te vangen.

Bij een weiland werd aangelegd. Sietse, die altijd wedstrijden wilde houden, riep:

„Wie het eerste iets vangt is winnaar!”

„Best,” antwoordde Kees. „En wat krijgt hij dan?”

„Een koekje uit de trommel van jouw moeder,” zei Sietse.

„Dat kan niet,” riep Kees, „want die is altijd leeg!”

„Daar zorg jij wel voor,” spotte Cor.

„Natuurlijk,” lachte Kees, „koek moet je eten en niet laten verschimmelen!”

Zij hadden intussen hun vissnoeren te water gegooid en Hielke riep:

„Ha, kijk! Ik heb de eerste!” Aan het snoer bengelde een klein visje.

„Ik kan hem zonder vergrootglas niet zien,” riep Sietse. „Hij telt niet voor de prijs!”

Maar een vangst die wel telde, werd niet gedaan, want er werden uitsluitend kleine visjes gevangen, die direct weer in het meer werden losgelaten.

„Ik geloof,” zei Louw, „dat wij boven de kinderkamer zitten te vissen!”

„Ik ga onder water kijken‚” riep Sietse, „die visbaby’s houden ons finaal voor de gek!”

Hij begon zich uit te kleden en dat was voor de anderen het sein om de snoeren op te rollen en te gaan zwemmen. De een na de ander dook te water en er werd gestoeid en gezwommen van jewelste. Totdat zij vermoeid werden en op de wal klommen. Na zich goed te hebben afgedroogd, trokken zij meteen hun kleren aan, want de wind was nogal fris.

„In het water is het warmer dan op het land,” rilde Kees.

„Dat komt omdat je onder water geen wind voelt,” zei Hielke.

„Ik ga even hardlopen, dan word ik lekker warm,” riep Louw.

„Zeg jongens,” zei Cor, „ik heb jullie nog niet verteld, dat ik volgende woensdag meedoe aan de schoolwedstrijden. Ik kan van onze school het hardste lopen en dus hopen wij de prijs te winnen!”

„Schoolwedstrijden?” vroeg Sietse en hij knipoogde naar de andere jongens. „Mag onze school daar ook aan meedoen?”

„Jullie school?” riep Cor verbaasd en toen begon hij te lachen.

„Waarom lach je?” vroeg Sietse.

„Zomaar,” zei Cor, „jullie school mag natuurlijk wel meedoen, want er komen ieder jaar scholen uit de provincie. Maar zij winnen nooit een prijs. Daarom kunnen jullie ook maar beter thuis blijven!”

„Jij denkt dus dat wij niet hard genoeg kunnen lopen?” vroeg Kees.

„Dat weet ik wel zeker!” zei Cor, „want kan een van jullie het van mij winnen?”

„Dat kunnen wij wel proberen,” zei Sietse. „Laten wij kijken wie het eerst aan de andere kant van het weiland is.”

Dat vonden zij allemaal best en zij gingen op een rij staan. Sietse telde tot drie en toen holden zij weg. Kees en Louw, die naast Cor liepen, hielden hem gemakkelijk bij. Maar Sietse trok eerst Louw aan zijn broek en daarna Kees en beduidde hun dat zij Cor moesten laten winnen. Cor kreeg nu een kleine voorsprong en kwam dus als eerste aan. Het had hem wel veel inspanning gekost, omdat de jongens hem vlak op de hielen zaten en nog hijgend zei hij:

„Jullie lopen toch niet slecht. Ik had gedacht dat ik het royaal zou winnen!”

„Dat komt door Zwart,” zei Sietse. „Hij heeft ons zo vaak achterna gezeten, dat wij daardoor hardlopen hebben geleerd.”

„Als jullie dan wel aan de wedstrijden gaan meedoen,” lachte Cor, „moeten jullie Zwart meenemen, dan kan hij jullie achterna zitten en winnen jullie misschien wel de derde prijs!”

„De derde?” vroeg Hielke.

„Nou ja,” zei Cor, „je moet natuurlijk wel een beetje geluk hebben!”

„Maar wij willen de eerste prijs winnen,” zei Louw.

„Dat kan niet, Louw,” lachte Cor. „Op de MAVO is een jongen die bijna even hard loopt als ik. Dus zullen hij of ik de eerste prijs winnen!”

„Hm,” zei Sietse, „dan doen wij maar niet mee. Want om voor een derde prijsje helemaal naar de stad te reizen, vind ik de moeite niet waard!”

„Zo moet je het niet bekijken,” vond Cor. „Het is toch niet nodig om altijd een prijs te winnen? Als je je best maar doet, dan heb je er toch plezier van!”

„Dat is waar,” beaamde Hielke. „Ik zou best mee willen doen. Wij moeten vragen of onze school ook naar de wedstrijden mag gaan!”

Louw lachte. „Dan worden wij nog tegenstanders, Cor!”

„Dat hoop ik,” zei Cor. „Ik zou het reuze gezellig vinden als jullie ook meededen. En dan zal ik jullie nu nog eens extra hard laten lopen. Probeer mij maar bij te houden!”

Cor holde terug naar de boot en zijn vrienden volgden hem weer op de voet. En weer lieten zij Cor met opzet winnen. Bij de Kameleon stonden zij daarna allemaal nog te hijgen, toen Gerben daar aanlegde met een praam vol schapen.

„Wat zag ik,” zei Gerben, „kunnen jullie het niet van Cor winnen? Dat hebben jullie er nu van, dat jullie niet meer met mij trainen.”

„Hebben zij met jou getraind, Gerben?” vroeg Cor. „Dus daarom liepen zij zoveel harder!”

„Ik heb hen getrokken met mijn auto,” zei Gerben. „Maar zij zijn zo log en stijf dat er geen beginnen aan is!”

„Heb jij dan een auto?” vroeg Cor.

„Ja, een halve!” zei Sietse. „Er zit geen ruit meer in en alles hangt scheef!”

„Maar ik kan er nog best een prijs mee winnen,” pochte Gerben. „En dat zullen jullie nooit!”

„Ga jij dan meedoen aan wedstrijden?” vroeg Cor. „Is het dus een racewagen!”

„Ja,” riep Hielke, „als hij stilstaat wijst de teller zelfs nog zeventig kilometer aan!”

„Wacht maar,” zei Gerben, „jullie zullen nog wel eens verstomd staan over alles wat ik met mijn slee ga presteren. En help mij nu maar even om de schapen op de wal te drijven!”

Door hun schuwheid durfden de schapen niet uit de praam te springen, maar drongen ze allemaal op een hoop samen. Gerben wist daar wel raad op. Geholpen door de jongens tilde hij een van de schapen op de wal en toen volgden de anderen meteen. Want het spreekwoord zegt immers, als er één schaap over de dam is, volgen er meer en dat was nu wel bewezen. De dieren holden naar het midden van het weiland en bleven daar staan kijken naar Gerben en de jongens.

„Gaan jullie mee,” vroeg Gerben, „dan krijgen de schapen rust!”

De jongens wilden toch niet meer vissen en daarom werd de Kameleon achter de praam vastgemaakt en liet Sietse hem duwen. Zo voeren zij terug naar huis. Halverwege werd een roeiboot ingehaald waarin twee jongemannen zaten. Het waren studenten die in de Mariahoeve logeerden.

„Daar heb je die bollebozen ook weer,” zei Gerben. „Die lange is een vervelende kwast! Hij wil steeds grappig zijn, maar ik vind hem stomvervelend!”

„Heeft hij jou dan te pakken gehad?” vroeg Hielke.

„Welnee,” zei Gerben, „en hij hoeft het ook niet te proberen, want dan maak ik korte metten met hem!”

De studenten zagen onze vrienden naderen en trokken de riemen binnen boord.

„Nemen jullie ons mee?” riep de lange student en hij wierp een touw in de praam. Hielke maakte het touw vlug vast en met een ruk werd de roeiboot meegetrokken. Het bootje kwam naast de praam te liggen.

„Zo gaat het beter, Gerben,” zei de lange student. „Roeien is wel leuk, maar je moet het niet te lang doen!”

„Jij bent al lang,” grapte Gerben.

De jongens lachten.

De student schudde afkeurend zijn hoofd. Dan zag hij hoe er nog een bleke maan aan de hemel stond en hij vroeg aan Gerben:

„Wat is dat? Is dat de zon of de maan?”

„Dat kan ik je niet vertellen,” zei Gerben, „want ik kom bijna nooit op dit deel van het meer en ben hier dus niet bekend!”

De jongens vonden dat antwoord weer vermakelijk en de andere student zei tegen de lange:

„Met Gerben moet je geen grapjes uithalen, Pim! Hij is je toch te slim af!”

Pim keek zuur. „Als hij slimmer is dan ik, wil ik dat wel eens zien! Zeg Gerben, wil je geld verdienen?” „Natuurlijk wil ik dat,” zei Gerben, „maar dan altijd op een eerlijke manier!”

„Goed,” zei Pim. „Dan stel ik je voor om elkaar raadsels op te geven. Als ik jou een raadsel opgeef, waar jij geen antwoord op weet, moet jij mij een kwartje betalen!”

„Jazeker,” zei Gerben, „als ik…”

„Wacht nu even!” riep Pim. „Jij laat mij niet alles vertellen. Want als jij mij een raadsel opgeeft dat ik niet kan oplossen, betaal ik jou een rijksdaalder! Is dat geen voordelig zaakje?”

„Daar moet ik even over nadenken,” vond Gerben. „Dus voor een raadsel dat ik niet ken, moet ik een kwartje betalen. Ik een raadsel dat jij niet kent, betaal jij een rijksdaalder! Dat klinkt wel mooi, maar jij weet meer dan ik, want ik ben alleen maar op de lagere school geweest. En ik ben ook niet zo rijk dat ik mij kwartjes uit de zak kan laten kloppen!”

„Maar Gerben,” probeerde Cor hem over te halen. „Jij hebt een kans van tien tegen één. Want Pim moet tien kwartjes betalen en jij maar één!”

Gerben dacht nog even na en zei dan:

„Goed! Ik doe het, maar dan moet ik het eerst een raadsel opgeven!”

Dat vond Pim best.

„Begin maar,” zei hij.

„Luister dan goed,” zei Gerben. „Het is geel. Het leeft. Het heeft geen armen of benen, maar wel acht oren!”

„Acht oren?” riep Pim verbaasd. „Dat is dan wel een merkwaardig dier!”

Hij begon nu diep na te denken. Dat deden de jongens ook en opeens riep Sietse: „Het is een gele rups!”

„Bemoei jij je er niet mee,” riep Gerben, „jij moet het raadsel toch niet oplossen?”

„Is het een rups?” vroeg Pim.

„Welnee,” zei Gerben, „ik heb nog nooit een rups gezien met acht oren!” „Ik ook niet,” zei Pim, „ik heb er zelfs nog nooit van gehoord dat rupsen oren hebben. Maar wat is het dan?”

„Ha,” riep Gerben, „geef je het op? Dat kost je een rijksdaalder, vrolijke vriend!”

„Nee, nee,” zei Pim, „ik moet nog even nadenken!”

Intussen duwde de sterke Kameleon de boten steeds verder en begonnen zij de boerderijen te naderen. En nog steeds wist Pim geen oplossing.

Om hem te helpen, liet Sietse de motor nu wat langzamer lopen, waardoor Pim meer tijd kreeg om het raadsel op te lossen. Maar Pim wist er nog geen antwoord op. Hij herhaalde het raadsel nog eens.

„Het is geel. Het leeft. Heeft geen armen of benen, maar wel acht oren! Drommels, dit is wel lastig!”

„Dus je weet het niet?” vroeg Gerben.

„Nog even denken,” zei Pim, „ik heb altijd graag puzzels opgelost en dus is het wel gek, dat ik dit niet kan oplossen!”

Met de handen voor de ogen ging Pim nu extra goed denken. Om hem niet te storen zaten de jongens fluisterend te overleggen, wat toch wel de oplossing van het raadsel kon zijn.

Intussen zat Gerben vergenoegd te lachen en hij knipoogde naar de andere student, waarmee hij zeggen wilde, dat hij Pim goed te pakken had. Pim merkte daar niets van en pas toen Sietse de boten tegen de wal stuurde, trok hij zijn handen voor het gezicht vandaan en zei:

„Ik geef het op, Gerben.”

Hij haalde zijn portemonnee te voorschijn en betaalde Gerben een rijksdaalder.

„Dank u zeer beleefd,” lachte Gerben en hij liet de rijksdaalder in zijn portemonnee glijden.

„Maar,” drong Pim aan, „nu moet jij mij wel de oplossing vertellen!”

„Ik weet het ook niet,” zei Gerben, „dus hier heb jij een kwartje!”

Pim keek verbaasd naar het kwartje dat Gerben hem in zijn hand drukte en toen begreep hij hoe hij er tussen was genomen!

„Jij lelijke oplichter!” riep hij, maar Gerben was reeds aan wal gegaan en liep luid lachend naar de boerderij. De jongens hadden de grootste pret en de andere student zei:

„Gerben heeft je goed te pakken gehad, Pim. Maar het is je eigen schuld, want ik heb je voor hem gewaarschuwd. Ik ken Gerben langer dan vandaag!”

„Ik hem nu ook!” zei Pim en lachte met de anderen mee.

HOOFDSTUK VIII

Gerben heeft nieuws en Cor geeft raad

Het was woensdagmiddag, één uur. Direct na het eten gingen Klinkhamer en zijn zoons naar de smederij. Daar stond een maaimachine die gerepareerd moest worden. Omdat de machine nogal vuil was, vroeg Klinkhamer of de jongens hem wilden schoonmaken. Sietse keek bedenkelijk.

„Wij moeten vanmiddag trainen.”

„Als dat moet,” zei Klinkhamer, „mag ik jullie niet tegenhouden!”

„Het trainen is pas om drie uur,” vergoelijkte Hielke. „Tot zolang kunnen wij wel poetsen. Geeft u ons maar petroleum en een kwast. Dan gaat het vlugger!”

Klinkhamer gaf hen een halve emmer petroleum en ieder gewapend met een kwast, begonnen Hielke en Sietse de machine flink met petroleum in te wrijven. En toen kwam Gerben binnen.

„Zijn jullie lekker aan het kliederen, jongens?” vroeg hij. „Dat is een prachtig werkje voor jullie. Varkens zitten het liefst in de dikste modder!”

„Dat kunnen wij aan jou wel zien,” zei Sietse.

„Hm,” bromde Gerben en zei tegen Klinkhamer:

„Onze postbode Sjoerd heeft een aanhangmotor!”

„Die Sjoerd doet maar‚” zei Klinkhamer. „Eerst een nieuwe brommer en nu weer een aanhangmotor? Zo’n baantje bij de rijkspostdienst is nog niet zo gek!”

„Maar…,” begon Gerben en verder kwam hij niet, want de jongens vielen hem in de rede en vroegen:

„Heeft Sjoerd een boot? Hoe heet die boot?”

„Nel!” zei Gerben.

„Nel?” vroeg Sietse verwonderd.

„Ja, Nel Bouwman!” zei Gerben.

„Zo heet de dochter van de klompenmaker,” merkte Sietse op.

„Die is het ook,” zei Gerben.

„Ik kan je niet goed volgen,” zei Klinkhamer. „Jij had het toch over een aanhangmotor?”

„Juist,” zei Gerben, „en die heet Nel Bouwman!”

„Een aanhangmotor die Nel Bouwman heet?” riepen de jongens verbaasd.

„Jullie zijn vandaag niet erg snugger!” vond Gerben. „Als een matroos verkering heeft met een meisje, noemen ze dat bij de marine: hij heeft een aanhangmotor!”

„Als ik het dus goed begrijp,” zei Klinkhamer, „heeft Sjoerd verkering met Nel Bouwman?”

„Dat wil zeggen‚” verbeterde Gerben hem, „ik zag Sjoerd toeren op zijn brommer met Nel achterop de duo. Daarom heeft die postzegellikker dus zo’n glimmende knalfiets gekocht, begrijpen jullie?”

„Sjoerd heeft gelijk,” meende Klinkhamer, „Nel is een keurig meisje. Die twee passen goed bij elkaar!”

„Dat is waar,” zei Gerben, „Nel is lang niet dom en dat is maar goed voor die slome Sjoerd!”

„Wanneer krijg jij een meisje?” vroeg Sietse.

„Die moet nog geboren worden,” zei Gerben. „Maar kom, ik ga er weer vandoor. Tot ziens!”

Gerben verliet de werkplaats en Klinkhamer die hem nakeek, zei:

„Die Gerben met zijn aanhangmotor is me een mooie. Hij heeft wel veel gekke dingen geleerd bij de marine!”

„Is hij dan werkelijk bij de marine geweest?” vroeg Hielke.

„Och, welnee,” zei Klinkhamer. „Hij heeft in Assen gediend bij de infanterie. Hoe kan ik zó dom zijn om nog te geloven dat hij al die onzin bij de marine heeft geleerd. Maar ja, hij kan zo goed fantaseren dat je tenslotte denkt dat het waar is!”

„Hij is een echte praatjesmaker,” zei Hielke.

„Hij praat je zelfs eelt in je oren,” grapte Sietse.

„Die uitdrukking heb je zeker van Gerben geleerd?” vroeg Klinkhamer.

„Welnee,” zei Sietse, „die heb ik zomaar van mijn eigen zelverus.”

„Dan moet jij later ook bij de marine,” vond Klinkhamer.

Sietse zou dat wat graag willen, maar voorlopig moest hij machinepoetser blijven en terwijl hij en Hielke daar weer druk mee bezig waren, kwam Kees binnen.

„Hoi!” riep hij. „Mijnheer Klinkhamer, vader vraagt of hij het wiel terug kan krijgen, dat ik hier laatst gebracht heb!”

„Natuurlijk kan dat,” zei Klinkhamer, „het is al lang klaar. Kom jij het halen?”

„Ik heb geen boot,” zei Kees. „Kunnen Hielke en Sietse het met de Kameleon brengen?”

„Goed,” zei Klinkhamer, „van mij mag het!”

„Van mij ook,” zei Sietse lachend en hij hield op met poetsen, want varen is immers veel leuker.

Het wiel werd door de jongens naar het boothuis gerold en in de Kameleon geladen. Daarna voeren zij naar de Woudaap.

Onderweg wees Kees naar de polderdijk en zei:

„Kijk, daar gaat Sjoerd op een mooie brommer. Gisteravond had hij Nel Bouwman op de duo!”

„Dat wisten wij al,” zei Sietse.

„Waren jullie hier gisteravond op de dijk?” vroeg Kees.

„Welnee,” zei Sietse. „Wij hebben thuis een telescoop en een radarinstallatie en twee nachtkijkers!”

„Dat is nog niks!” zei Kees. „Ik heb geen nachtkijker nodig! Ik kan in het donker net zo goed zien als bij het licht van een uitgedoofde lamp!”

„Als jullie zo gek gaan praten,” zei Hielke, „spring ik overboord.”

„Wacht dan even,” waarschuwde Sietse. „Wij leggen zo meteen aan.”

De Kameleon was nu spoedig bij de Woudaap en het wiel werd op de wal getild. Vervolgens werd het naar een gebouwtje gerold, waarin een motorpomp stond. Dijkstra nam daar het wiel in ontvangst.

Toen zei Kees:

„Kom jongens, wij gaan!”

„Waarom heb jij zo’n haast?” vroeg Dijkstra.

„Wij moeten trainen,” zei Kees, „want volgende week zijn de wedstrijden al!”

„Ik snap het niet,” merkte Dijkstra op, „thuis ben jij te lui om het ene been voor het andere te zetten en toch ga je mee hardlopen op wedstrijden. Jij bent een groot raadsel, Keesje Dijkstra!”

„Maar ik kan er geen rijksdaalder mee verdienen, zoals Gerben,” zei Kees en wat hij daarmee bedoelde, begrepen alleen Hielke en Sietse. Ons drietal ging weer in de Kameleon, maar toen riep Kees:

„Ho, wacht even! Ik zou bijna mijn gymschoenen vergeten!”

Vlug ging hij de molen in en kwam terug met de schoenen, die hij aan de veters om zijn nek droeg. Hielke wees er naar.

„Als jij zo met je schoenen voor je borst loopt, zal Cor dat straks zien en vragen wat je gaat doen!”

„Dan stop ik ze onder mijn kiel,” zei Kees.

„Dat loopt direct in de gaten,” zei Sietse. „Maar misschien is Cor er niet!”

„En als hij het wel ziet,” vroeg Hielke, „wat dan?”

„Dan vragen wij hem of hij mee gaat trainen,” zei Sietse, „en lopen wij met opzet niet op ons hardst!”

„Wij moeten hem dus steeds voor de gek houden?” vroeg Kees lachend.

„Dat vind ik een mooie grap, want hij denkt dat hij veel meer kan dan wij. Wat zal hij staan kijken als wij op de wedstrijden harder lopen dan hij. Ik krijg er steeds meer zin in!”

„Maar als wij vanmiddag langzamer lopen, wat zal juffrouw Eggink daar dan van zeggen?” vroeg Hielke.

„Zij zal denken, dat wij een inzinking hebben,” antwoordde Sietse. „Dat kan iedereen overkomen!”

„Wij moeten niet vergeten Louw te waarschuwen,” zei Kees. „Anders loopt hij straks op volle kracht!”

„Louw op volle kracht,” vroeg Hielke lachend, „het is toch geen stoomboot?”

„Kees heeft gelijk,” zei Sietse. „Louw moet natuurlijk gewaarschuwd worden. Wij moeten Cor niet laten merken hoe hard wij kunnen lopen. Dan hebben wij het bij de wedstrijden gemakkelijker.”

De Kameleon voer weldra weer het boothuis binnen en de eerste die hen kwam begroeten was Cor.

„Wat heb jij daar, Kees?” vroeg Cor meteen. „Gymschoenen? Wat ga je daarmee doen?”

„Gewoon trainen,” zei Kees, „voor de schoolwedstrijden.”

„Is het waar?” vroeg Cor verbaasd. „Gaan jullie echt meedoen?”

„Ja, echt!” zei Hielke lachend. „Juffrouw Eggink traint ons!”

„Een juffrouw?” vroeg Cor, die van de ene verbazing in de andere viel. „Dat is toch niet waar?”

„Waarom niet?” vroeg Sietse. „Juffrouw Eggink was zelf recordhoudster! Zij loopt harder dan jij.”

„Ik weet het niet,” zei Cor achterdochtig, „ik geloof dat jullie mij straal voor de gek houden. Waar is die training? Ik wil het wel eens zien!”

„Ga maar mee naar het schoolplein,” zei Hielke. „Jij kunt er nog wel wat van leren!”

Hielke en Sietse haalden ook hun gymschoenen en met z’n vieren gingen zij naar het schoolplein. Daar waren de meisjes reeds aan het hardlopen en verspringen, totdat juffrouw Eggink het genoeg vond en de jongens aan de beurt kwamen.

„Waar is Louw?” vroeg Kees.

Maar Louw was er niet en toen vertelde Hielke aan juffrouw Eggink wie Cor was.

„Dus Cor,” zei juffrouw Eggink, „jij gaat ook meedoen aan de wedstrijden? En wil je nu met ons trainen?” „Als het mag, graag juffrouw,” zei Cor beleefd.

Welnu, dat mocht. En de jongens gingen op een rij staan voor het hardlopen. Juffrouw Eggink begon te tellen en toen kwam Louw er ook nog net op tijd bij om met de anderen mee te hollen.

Cor deed zijn uiterste best. Hij wilde de juffrouw even laten zien, dat de jongens uit de stad veel harder konden lopen dan die uit het dorp. Maar Louw, die niets van de afspraak van zijn vrienden wist, deed ook zijn best. En wat Cor voor totaal onmogelijk had gehouden, gebeurde toch, want Louw won het royaal van hem.

„Bravo Louw,” zei juffrouw Eggink, „jij hebt je best gedaan, maar wat ik van je vrienden moet denken, weet ik niet. Zij liepen minder hard dan vorige week!”

„Ik heb een inzinking,” zei Sietse. „Hoe Louw plotseling zo hard kan lopen is een wonder. Of heb jij een wonderpil ingenomen, Louw?”

Louw begreep nu, dat hij te hard had gelopen en daarom zei hij:

„Ik begrijp het zelf ook niet! Het ging ineens zomaar!”

Dat antwoord bezorgde Kees een lachbui.

„Wat hebben jullie toch?” vroeg juffrouw Eggink. „Als jullie niet beter je best doen komt er van de wedstrijden niets terecht! Kom, we gaan het nog een keer overdoen en dan beter!”

De jongens gingen weer van start, maar nu kon Louw het ook niet winnen en Cor kwam zegevierend over de eindstreep. Juffrouw Eggink keek teleurgesteld. En dat werd er niet beter op toen Cor ook het verst kon springen en tevens het hoogspringen won. Juffrouw Eggink vroeg zich af of zij de jongens te veel had laten trainen en hun spieren te vermoeid raakten. Daarom besloot zij het deze middag niet zo lang te maken en na een uurtje liet zij de jongens ermee stoppen.

Bij het naar huis gaan, zei Cor:

„Weten jullie hoe het komt, dat jullie niet hard genoeg kunnen lopen? Jullie trainen te kort!”

„Hadden wij dat maar eerder geweten,” zie Sietse. „Want nu is het te laat om nog veel te trainen. Over een paar dagen zijn de wedstrijden al!”

„En als ik jullie een goede tip mag geven,” raadde Cor aan, „train dan nu niet meer, anders zijn jullie op de wedstrijden niet fit.”

„Daar kan ik geen touw aan vastknopen,” zei Hielke. „Eerst zeg jij dat wij niet genoeg trainen en dan vertel je ons dat wij niet meer mogen trainen. Of ben jij bang dat wij het van jou gaan winnen?”

„Winnen?” riep Cor lachend. „Dat konden jullie nu al niet en ik had niet eens mijn gymschoenen aan. Als ik die aan heb, loop ik nog harder!”

„Jij kunt goed opscheppen,” zei Sietse, „maar ik weet precies wie de prijs gaat winnen!”

„Wie dan?” vroeg Cor.

„Hij, die het eerst over de streep gaat,” zei Sietse en lachte luid.

Zijn vrienden lachten mee, behalve Cor. Hij vond het een flauwe grap en in stilte nam hij zich voor om bij de wedstrijden zó hard te lopen, dat hij zijn vrienden ver achter zich zou laten. Maar de vrienden hadden dezelfde plannen en dus beloofde het een spannende wedstrijd te worden. Wie zou dat winnen?

HOOFDSTUK IX

Wat is Gerben van plan?

De volgende morgen legde de Kameleon aan bij de Woudaap om Kees af te halen. Maar de jongens zagen van Kees geen spoor en daarom liet Sietse de hoorn van de Kameleon een paar maal klinken. Dat hielp, want boven op de omloop kwam Kees te voorschijn. Hij had aan de achterkant van de molen naar de boerderij van Jellema gekeken. Waarom hij dat deed, kwam hij nu gauw vertellen. Hij holde de trap af en zat in een wip bij zijn vrienden aan boord.

„Zeg jongens,” zo begon hij, „Gerben is gek geworden! Nou ja, gek? Maar hij doet wel vreemd!”

„Dat heeft hij altijd al gedaan,” lachte Sietse.

„Stil nou,” zei Kees, „weten jullie wat ik gisteravond gezien heb?”

Zijn vrienden wilden natuurlijk dolgraag weten wat Kees gezien had en daarom vielen zij hem niet meer in de rede en kon Kees ongestoord vervolgen:

„Hij was zo vreemd bezig met zijn auto. Hij maakte er dikke houten balken aan vast en stopte er van achteren stro in. Maar toen hij mij zag, werd hij kwaad en joeg mij weg. Ik ging naar de molen terug en heb vanaf de omloop gezien, hoe hij de auto met die balken een paar keer rond de boerderij reed. Maar wat hij daarmee van plan is begrijp ik niet! Snappen jullie het?”

„Hij wil misschien met de auto gaan varen!” zei Louw.

„Denk jij dat hij daarom die houten balken eraan vastgemaakt heeft?” vroeg Cor.

„Op twee balken kan de auto niet drijven,” zei Hielke, „daarvoor heb je een heel vlot nodig!”

„Ik geloof niet dat Gerben wil varen,” zei Sietse. „Hij heeft de auto zwaarder gemaakt, zodat de wielen beter op de grond drukken. Daardoor kan de auto als trekker worden gebruikt!”

„Dus Gerben heeft er een tractor van gemaakt,” vroeg Kees. „Maar waarom?”

„Dan kan hij hem op de boerderij gebruiken,” meende Sietse, „en er geld mee verdienen!”

„En Gerben vertelde zelf dat hij ermee ging racen,” zei Cor.

„Dat is onzin,” vond Sietse. „Jij hebt die kar nog nooit gezien, hè? Laten wij er even gaan kijken!”

Dat vonden zij allemaal een goed plan, hoewel Kees bang was dat Gerben hem dan plat zou rijden, omdat hij alles verteld had.

„Niemand kan jou plat rijden, Kees!” zei Louw. „Daarvoor eet jij nog steeds te veel! Vooruit maar, Sietse! Wij gaan naar de raceautotractor kijken!”

De Kameleon begon te varen en was weldra bij de boerderij van Jellema waar bij het aanlegsteigertje werd vastgemaakt. De jongens gingen aan wal en zagen vanaf de dijk dat Gerben in het weiland aan het werk was.

„Dat treft goed,” zei Hielke, „nu kunnen wij zonder dat hij het merkt de auto bekijken!”

Zij liepen vlug naar de wagenloods, waar tussen de landbouwmachines de knalslee van Gerben stond. Maar wat zag de auto er vreemd uit! Langs weerszijden waren met stevige touwen dikke balken vastgebonden. Daardoor konden de portieren niet meer open of dicht en dus had Gerben de deuren maar geheel weggenomen. Bij de achterbank was de gehele ruimte volgestouwd met stro.

„Gek, hè?” zei Kees. „Als hij wil gaan rijden, moet hij over de balken naar binnen klimmen. Ik begrijp het niet.”

Sietse haalde zijn schouders op. „Als hij de auto zwaarder wil maken, kan hij er veel gemakkelijker zakken zand in zetten.”

„Toch heeft Gerben hier een plan mee,” dacht Hielke en hij bukte zich om onder de auto te kijken. Het enige wat hij daar ontdekte was het ontbreken van de knalpot.

„Als hij zo gaat rijden,” zei Hielke, „krijgt hij vast een bekeuring vanwege het lawaai!”

„Waarom heeft hij de knalpot weggenomen?” vroeg Cor.

„Wel,” zei Hielke, „dan kunnen de uitlaatgassen vlugger wegkomen en loopt de motor gemakkelijker en dus iets sneller!”

Sietse, die nu ook onder de auto keek, ontdekte, dat tussen de veren bij de achterwielen houten blokjes waren getimmerd.

„Dat zal lekker rijden!” zei Sietse. „De achterveren heeft hij helemaal vastgezet. Als hij op een weg met kuilen gaat rijden, kan hij er wel uitgeslingerd worden door de schokken!”

„Maar waarvoor heeft hij dat nu gedaan?” vroeg Cor.

Daar wist geen van allen een antwoord op en terwijl zij daar nog druk over stonden te praten, kwam Gerben in de loods.

„Zo,” zei hij ontstemd, „heeft Keesje zijn mondje niet kunnen houden? En moeten de heertjes nu weten wat dit te betekenen heeft? Goed! Ik zal het jullie vertellen, maar het moet geheim blijven. Op een dag, die nog nader vastgesteld moet worden, zal ik in deze auto met een raket naar de maan worden geschoten! Ik ga de hele en ook de halve maan rondrijden en kom dan terug met een parachute! En nu allemaal weg wezen of ik start de auto en rijd jullie zo plat als een pannekoek!”

„Boeoe,” riep Sietse, „jij valt mij tegen! Als wij een plan hebben, mag jij het altijd weten. Waarom vertel jij het ons dan niet?”

„Omdat ik nog niet helemaal zeker van mijn plan ben,” liet Gerben weten. „Maar ik kan jullie wel beloven, als het plan doorgaat, kom ik jullie hulp vragen. En dan hoop ik op jullie volle medewerking.”

„En wij willen graag helpen,” zei Hielke, „want ik denk, dat er dan veel gelachen kan worden!”

„Mis jongetje,” zei Gerben. „Het gaat om een hoogst ernstige zaak. Als het lukt, kan ik een flinke prijs verdienen. En wanneer gaan jullie naar die schoolwedstrijden?”

„Woensdag,” zei Kees.

„Blijf maar thuis,” zei Gerben. „Jullie winnen niets. Jullie zijn niet goed getraind. Maar dat is jullie eigen schuld, want ik had jullie nog veel kunnen leren.”

„Ben jij dan ook een gymnastiekonderwijzer?” vroeg Cor lachend.

„Ik ben geen onderwijzer,” zei Gerben, „ik ben een professor!”

„Ik dacht dat professors in mooiere auto’s reden,” zei Louw, maar toen vond Gerben dat het bezoek lang genoeg had geduurd en hij duwde de jongens de loods uit.

„Gaan jullie maar varen,” riep hij. „En denk erom, vertel aan niemand iets over mijn auto, want daar kan ik schade van hebben!”

De jongens gingen terug naar de Kameleon en voeren het meer op. Zij spraken nog lang over Gerben en zijn auto, maar zij konden niet begrijpen, wat hun grote vriend nu precies van plan was. De Kameleon voer met een kalm gangetje langs de polderdijk en naderde een klein eilandje, dat ongeveer twintig meter uit de wal lag. Juist toen de Kameleon langs het eilandje voer, stopte er een auto op de dijk waaruit twee heren stapten. Een van hen wenkte de jongens om naderbij te komen.

„Zeg, jongens,” vroeg hij beleefd, „is het mogelijk dat jullie ons even heen en weer naar het eilandje varen? Deze meneer wil het graag bekijken!”

„Goed,” zei Sietse en hij stuurde de Kameleon naar de wal. Kees, Cor en Louw stapten uit en de beide heren namen hun plaatsen in. De Kameleon voer nu naar het eilandje dat geheel omzoomd was met een rietkraag. Op een plaats waar minder riet stond, liet Sietse de Kameleon tussen de stengels varen, waarna de boot met zijn steven op de lage wal gleed. De heren stapten uit, maar konden niet meer dan een paar passen doen, omdat alles volgegroeid was met struikgewas.

„Het is hier niet veel bijzonders,” merkte de ene mijnheer op.

„O, maar als de struiken weggeruimd zijn, zult u eens zien hoe mooi het hier is,” zei de andere mijnheer.

„En vergeet u niet dat deze grond reuze goedkoop is!”

Uit dit gesprek bleek reeds dat de ene mijnheer een makelaar was. Dat is iemand die huizen en grond verkoopt. De makelaar probeerde dus het eilandje te verkopen. Maar de mijnheer, die er wel enige belangstelling voor had, zei:

„Het is wel lastig dat wij dan steeds met een bootje naar de wal moeten varen.”

„Maar daar staat tegenover,” meende de makelaar, „dat u hier ongestoord kunt wonen, want niemand komt u hier lastig vallen.”

„Dat is waar,” antwoordde de mijnheer. „En weet u zeker dat dit eilandje bij hoog water niet onderloopt?”

„Voor zover het mij bekend is,” zei de makelaar, „is dat nog nooit gebeurd.”

Dat antwoord vond de mijnheer niet geheel bevredigend en daarom vroeg hij aan Hielke en Sietse:

„Jullie wonen hier, nietwaar? Weten jullie dan ook of dit eiland wel eens overspoeld wordt?”

„Nee mijnheer, dat gebeurt niet,” zei Sietse, „maar bij hoog water wordt de grond wel erg drassig.”

„Dat is gemakkelijk te verhelpen,” zei de makelaar, „door een beschoeiing rond het eiland te slaan.”

„Misschien zou dat helpen. Maar ’s winters zal het lastig zijn om de wal te bereiken als er ijs ligt,” meende de mijnheer.

„’s Winters?” vroeg de makelaar verbaasd. „Neemt u mij niet kwalijk, maar dan is er sprake van een misverstand. Ik had begrepen dat u een terrein zocht om er een vakantiebungalow te bouwen. Want ’s winters mag men hier niet wonen. Dit eilandje is kampeerterrein en dat is wat anders dan bouwterrein.”

„Maar dan moet ik dit eiland niet hebben,” zei de mijnheer. „Ik wil een bungalow hebben voor permanente bewoning. Daarvoor zoek ik een royaal vrij gelegen stuk grond. Het liefst bij het meer, maar het mag desnoods ook in de buurt van het dorp zijn.”

„Dat is een moeilijke opgave,” vond de makelaar. „In deze gemeente is geen bouwterrein beschikbaar.”

„Jammer,” zei de mijnheer, „ik had graag in dit rustige dorpje willen wonen, maar nu zal ik dus ergens anders moeten zoeken.”

„Er is nog een klein kansje, dat ik u toch wel aan een terrein zou kunnen helpen,” bedacht de makelaar zich opeens. „Er woont hier een klompenmaker die er niet zo rooskleurig voorstaat.”

„Is hij ziek?” vroeg de mijnheer.

„Nee, nee! Ik bedoel dat zijn zaak niet zo best marcheert, want hij verkoopt maar weinig klompen. Hij heeft een oud huisje met een groot stuk grond eromheen. Op dat huisje en die grond heeft hij geld geleend en daarvoor moet hij jaarlijks vijfhonderd gulden aan ons kantoor terugbetalen! Maar daarmee is hij nu al driekwart jaar te laat en dus kunnen wij beslag leggen op zijn bezit! Als u het voor een redelijke prijs wilt kopen, kunnen wij hem dat voorstellen!”

„Maar ik wil die arme klompenmaker zijn huis niet ontnemen,” zei de mijnheer.

„Zo moet u het niet bekijken,” vond de makelaar. „Mijn kantoor moet er voor zorgen, dat het geld op tijd binnenkomt! Wanneer iemand in gebreke blijft met betalen zijn wij verplicht hem te dwingen. Wordt er dan nog niets betaald, dan zullen wij beslag moeten leggen en wordt alles verkocht!”

„Dat klinkt nogal wreed,” merkte de mijnheer op. „Ik hoop dat de klompenmaker toch vijfhonderd gulden bijeen weet te brengen.”

„Maar als zijn huis en erf wel verkocht worden, wilt u er dan een bod op doen?” vroeg de makelaar.

„Dan zou ik dat terrein eerst moeten bekijken,” zei de mijnheer.

„Dat kan,” zei de makelaar. „Vaar ons maar terug, jongens!”

De heren gingen weer in de Kameleon en Sietse liet de boot naar de dijk varen. Bij het uitstappen bood de makelaar Sietse twee kwartjes aan, maar die zei, dat hij geen geld mocht aannemen. Daar begreep de makelaar niets van en de mijnheer zei lachend:

„Zo ziet u maar, dat niet iedereen achter geld aanjaagt. Deze jongens zullen nooit makelaar kunnen worden. Nog wel bedankt voor de hulp, jongelui!”

De heren gingen in de auto en vertrokken naar het dorp.

„Wat deden zij op het eilandje?” vroeg Louw aan Hielke en Sietse.

„Die ene mijnheer zoekt een bouwterrein,” zei Sietse. „Zij gaan nu kijken bij het huis van Bouwman, de klompenmaker.”

„Heeft Bouwman dan een terrein te koop?” vroeg Kees.

„Welnee,” zei Hielke. „Bouwman heeft vijfhonderd gulden schuld en nu kunnen zij hem dwingen om zijn huis te verkopen.”

„Wat erg,” schrok Louw.

„Ja,” zei Sietse, „maar die mijnheer, die het kopen wil, vond het niet goed om Bouwman uit zijn huis te zetten.”

„Maar,” hield Hielke vol, „als die mijnheer het niet koopt, zal de makelaar het toch de een of andere dag aan een ander verkopen.”

„En wat moet Bouwman dan?” vroeg Kees.

„Bouwman krijgt geld,” zei Cor. „Hij zal dan ergens een huis moeten huren. Zoiets gebeurt wel meer!”

„Als Bouwman in een nauw straatje moet wonen, zal hij gauw dood zijn,” vond Sietse. „Hij kan niet zonder het vrije veld rond zijn huis.”

„Hoe weet jij dat?” vroeg Louw.

„Toen wij klompen kwamen kopen,” herinnerde Sietse zich, „hoorden wij Bouwman tegen zijn dochter zeggen, dat hij nooit in een fabriek zou gaan werken. Hij kon beslist niet tussen vier muren opgesloten zitten.”

„Maar,” zei Cor, „als de armoe je dwingt om iets anders aan te pakken, is het dom als je het niet doet.”

„Toch is vijfhonderd gulden niet zo’n geweldig groot bedrag,” meende Hielke.

„Ha,” riep Cor, „ik weet wat jij bedoelt. Jij wilt Bouwman helpen!”

„Ja,” zei Hielke, „als wij aan iedereen om een gulden vragen, dan zijn die vijfhonderd gulden gauw genoeg bij elkaar. En hoeft Bouwman niet uit zijn huis gezet te worden.”

„Je vergeet,” zei Sietse, „dat Bouwman ieder jaar vijfhonderd gulden moet betalen. Dan zul je hem dus volgend jaar weer moeten helpen!”

Daar had Sietse gelijk in. Voor dit jaar zouden de jongens Bouwman misschien wel kunnen helpen. Maar voor al de volgende jaren moest ook iets gedaan worden. En dat was een hele moeilijke opgave. Konden de jongens dat wel oplossen? Ze wilden het wel en terwijl zij met de Kameleon terugvoeren, werd er van alles bedacht. Maar een oplossing vonden zij niet. En toen de Kameleon bij de Woudaap aanlegde en Kees uitstapte zei hij:

„Ik zal het aan mijn vader vragen, misschien weet hij raad. Doen jullie het thuis ook?”

„Afgesproken,” zei Hielke en hij duwde de boot weer van de wal af. Maar toen kwam Gerben uit de molen hollen en riep:

„Hé, hé, wacht eens even! Ik moet ook mee!”

„Omdat jij het zo vriendelijk vraagt moet het maar. Stap maar in,” riep Sietse.

Gerben ging bij Cor en Louw zitten en toen voer de Kameleon naar het dorp.

„Ik hoorde Kees zeggen, dat hij zijn vader om raad wilde vragen,” zei Gerben. „Hebben jullie moeilijkheden? Kan ik helpen?”

En dus vertelden de jongens hem het hele verhaal over de makelaar die het huisje van Bouwman wilde verkopen.

„Tjonge,” zei Gerben, „dat ziet er belabberd uit. Bouwman moet geholpen worden. De klompenmakerij kan hij wel aan de kant doen, want daar is geen droog brood meer mee te verdienen. Maar wat moet hij dan beginnen? Ik moet eens even heel diep nadenken.”

Gerben deed zijn handen voor de ogen, opdat hij niet afgeleid zou worden. Daardoor merkte hij niet dat de Kameleon reeds onder de brug doorvoer. De brugwachter, die Gerben daar zo zag zitten met de handen voor het gezicht, riep:

„Heeft hij hoofdpijn?”

„Nee,” riep Sietse, „maar hij kan het wel krijgen. Want hij denkt!”

„Breng hem dan maar meteen naar de dokter,” riep de brugwachter lachend. „Als Gerben gaat denken is dat niet normaal!”

„Je neus tegen een paal,” riep Gerben terug en weldra voer de Kameleon het boothuis binnen.

„Heb je al iets bedacht, Gerben?” vroeg Louw.

„Ja,” zei Gerben, „ik weet een oplossing. Maar het zal wel even duren. Jullie moeten daarom nog met niemand over dit geval gaan praten. Het zou het plan kunnen doen mislukken!”

„Goed,” zei Sietse, „wij zullen niets vertellen. Maar wat wil jij dan voor Bouwman doen?”

„Wij maken een pluimgraaf van hem,” zei Gerben. „Maar denk er om! Mondje dicht. Tot ziens!” En Gerben ging naar huis.

„Wat is een pluimgraaf?” vroeg Cor verbaasd.

„Weet ik het,” zei Sietse kwaad. „Die halve gare houdt ons gewoonweg voor de gek! Ik vind het gemeen om met Bouwman te spotten.”

„Toch geloof ik niet dat hij dat deed,” zei Hielke. „Hij heeft vast wel een plan!”

Maar wat een pluimgraaf was, wist Hielke ook niet!

HOOFDSTUK X

De wedstrijden

Het was maandagmiddag, toen Cor afscheid van Hielke en Sietse nam. Hij ging met de bus terug naar de stad.

„Tot woensdag,” zei hij glunderend. „Jullie komen toch wel, hè?”

„Natuurlijk,” zei Sietse. „En wij gaan vast niet met lege handen terug!”

„Ik hoop dat jullie een prijsje winnen,” riep Cor. Hij zei nog meer, maar de bus begon te rijden en daardoor konden Hielke en Sietse zijn laatste woorden nauwelijks verstaan.

„Wat zei hij?” vroeg Sietse.

„Dat wij maar goed ons best moeten doen,” zei Hielke.

„Hij zal zelf zijn best moeten doen,” vond Sietse. „Ik zal hem zo hard laten lopen dat zijn benen tot zijn knieën afslijten!”

„Dat zal wat moois worden,” lachte Hielke.

En het werden mooie wedstrijden.

Die woensdagmorgen gingen de meisjes en de jongens onder leiding van juffrouw Eggink met de bus naar de stad. Zij hadden tassen en koffertjes mee waarin gymschoenen en boterhammen zaten. Alleen Hielke en Sietse droegen hun schoenen aan de veters om hun nek. Op de vraag of zij geen boterhammen hadden meegenomen, antwoordde Sietse:

„Jawel, juffrouw.” En hij haalde een platgedrukt pakje uit zijn broekzak.

„Dat is niet veel,” vond juffrouw.

„Dat moet ook niet,” zei Sietse. „Dikke paarden lopen niet hard. En als ik honger krijg, duik ik in de koffer van Kees!”

Kees bleek namelijk de grootste koffer van allemaal te hebben. In de bus heerste weldra een vrolijke stemming. Er werd veel gezongen en daaraan deed de chauffeur ook volop mee. Zo ging de reis snel voorbij en de kinderen keken zelfs verbaasd toen de stad reeds bereikt was. Bij het eindpunt stapten zij uit en onze vrienden keken of Cor er ook was. Maar Cor was al op het sportterrein en daarheen wandelde onze club nu ook. Juffrouw Eggink bleek de weg in de stad goed te kennen en langs smalle dwarsstraatjes kwamen zij spoedig bij het terrein. Voor de hoofdingang stonden vlaggen te wapperen en door een poort, die onder de hoofdtribune doorging, kwam onze schoolclub op een prachtig gladgeschoren grasveld. En daar kwam Cor hen tegemoet hollen. Hij was gekleed in een wit shirtje en een blauw broekje.

„Ik ben echt blij, dat jullie toch gekomen zijn.”

„Ik hoop dat jij na afloop nog zo blij bent,” zei Sietse.

„Natuurlijk,” zei Cor, „waarom niet? Moeten jullie je niet verkleden? Onder de tribune zijn kleedkamers.”

„Wij hebben geen sportkleren,” antwoordde Hielke.

„Nee,” zei Louw lachend, „wij lopen gewoon in burger!”

„Nou ja,” zei Cor, „dat geeft niet. Maar de andere scholen dragen wel sportkleren. Kijk, die blauwe broeken daar, zijn van onze school. Die met die gele shirts zijn van de eerste klas MAVO. En die met die zwarte broeken komen ook uit een dorp. En die met die groene pakjes zijn weer van een stadsschool en die met dit blauwwit gestreepte shirts ook en ook die met de oranje shirts!”

„Dat zijn dus vijf stadsscholen en twee uit een dorp?” telde Louw.

„Ja,” zei Cor, „maar die jongens met dat oranje shirt zijn niet veel waard. Daar kunnen jullie het zelfs wel van winnen!”

„Dan zijn wij dus niet de slechtsten,” zei Sietse. „Dat is dan al een winstpunt.”

Een mijnheer blies op een fluitje en begon voor een microfoon de namen van de deelnemende scholen op te noemen. Nadat iedereen zich present gemeld had, moesten de leiders loten voor de startnummers. Juffrouw Eggink trok nummer vijf en dat betekende dat onze vrienden steeds in de tweede groep moesten starten. De wedstrijden begonnen met tachtig meter hardlopen voor meisjes. Eerst kwamen de scholen met de nummers een, twee, drie en vier aan de start. Van iedere school één deelneemster. Vier meisjes gingen dus op een rij staan en bij het klinken van het startschot gingen zij lopen, zo hard zij maar konden. Het meisje met het oranje shirt werd winnares.

„Dat begint al goed,” merkte Kees op. „Cor beweert dat die lui met de oranje shirts niets waard zijn en de eerste die hier wint is er één van die club!”

„Cor denkt dat hij het weet,” zei Sietse, „maar hij weet lekker niets!”

De meisjes van de scholen met de nummers vijf, zes en zeven kwamen nu aan de start en daarbij was… Rie Koopman. In tegenstelling tot de andere meisjes in sportkleding, droeg Rie een dun jurkje. Maar dat belette haar niet om de race te winnen!

„Hoera, Rie!” riepen de jongens en zij holden naar haar toe en droegen haar op de schouders terug. De stads jongens lachten spottend, maar juffrouw Eggink knikte goedkeurend. Zij vond het fijn dat de jongens dit deden, want een goede kameraadschap is voor een club heel veel waard.

Nu kwamen van de eerste groep scholen weer andere meisjes aan de start. Het meisje van de school van Cor wist het nu te winnen. Cor keek zegevierend naar onze vrienden, waarmee hij zeggen wilde: „Zien jullie dat, onze school begint al mee te tellen!”

Bij de volgende serie moest Paulien Wijnstra meelopen en ook zij wist het te winnen. De jongens droegen haar op hun schouders terug.

„Doe niet zo gek,” riep Cor, „hier worden geen punten voor gegeven!”

„Maar wij hebben al twee kansen,” riep Hielke, „en jullie nog maar één!”

Van iedere school kregen drie meisjes een kans om zich te plaatsen voor de eindstrijd. Doordat Grietje Brouwer ook wist te winnen, mochten er dus van de dorpsschool drie meisjes meedoen aan de strijd om de eerste plaats. Hun tegenstandsters waren het meisje met het oranje shirt en een meisje van de school van Cor en nog een meisje met oranje shirt.

„Heb je het gezien, Cor?” riep Sietse. „Onze meisjes lopen het hardst!”

„Dat zegt nog niets,” riep Cor terug, „misschien hadden zij zwakke tegenstandsters!”

Om de meisjes een rustpauze te gunnen werden nu de wedstrijden hardlopen voor de jongens gehouden. Van iedere school deden drie jongens mee. Uit het dorp waren dat Hielke, Sietse en Kees. Alle drie werden winnaar. Ook Cor wist zijn wedstrijd te winnen, evenals een jongen van de MAVO en een jongen van de andere dorpsschool.

„Jullie doen het goed,” zei Cor tegen Sietse.

„Nou ja,” zei Sietse, „misschien hadden wij zwakke tegenstanders!”

Cor zei niets meer, hij vond het niet prettig dat Sietse dezelfde woorden gebruikte die hij daarnet had gezegd.

En toen kwam de finale voor de meisjes. Nu ging het spannen! Want nu moesten de punten verdiend worden. Daarvoor deed Paulien zelfs haar gymschoentjes uit. Grietje Brouwer deed het ook, waarop Sietse zei:

„Dat is niet goed, Grietje, nu word je nog kleiner en kun je het nooit winnen van die grotere meisjes!”

„Toch zal ik mijn best doen,” zei Grietje. En dat deed zij ook, hoewel zij als vierde eindigde. Daardoor kreeg zij geen punten, maar gelukkig kregen Paulien, die eerste werd en Rie, die tweede was, samen vijf punten.

De wedstrijden waren zo geregeld, dat de winnaar drie punten kreeg, nummer twee twee punten en nummer drie één punt.

En toen waren de jongens aan de beurt voor de finale. Sietse, die bij de start naast Cor stond, vroeg:

„Hoeveel punten hebben jullie? Onze school heeft er al vijf!”

„Zometeen hebben wij er drie,” zei Cor.

„Jij bedoelt dat jij het nu gaat winnen?” zei Sietse. „Dan zul je moeten lopen als een renpaard!”

„Opgelet, daar!” riep de starter en dan telde hij tot drie en weg waren de jongens. Cor probeerde meteen Sietse achter zich te laten, maar tot zijn grote verbazing ging Sietse hem voorbij! En Hielke en Kees waren ook al voor. Wat konden die jongens plotseling hard lopen. Met z’n drieën gingen zij het zelfs winnen. Kees werd nummer één, Hielke nummer twee en Sietse nummer drie. Cor kwam als vierde aan en hij was sportief genoeg om zijn vrienden te feliciteren. Juffrouw Eggink en de meisjes holden naar de jongens en klopten hen op de schouders en allemaal waren ze dolblij. En daar was ook alle reden voor, want de jongens hadden samen zes punten verdiend, dat maakte samen met die van de meisjes een totaal van elf punten. Alleen de schoolclub met de oranje shirts had één punt en de anderen nog niets. Dit werd allemaal op een groot bord geschreven. En dan klonk plotseling vanaf de tribune de stem van Gerben.

„Hé, jongens,” riep hij, „wat zie ik daar? Hebben jullie al elf strafpunten? Als dat niet gauw verandert kom ik met de zweep!”

De jongens holden meteen naar de tribune en zagen daar tot hun verrassing dat de mijnheer naast Gerben, Zwart bleek te zijn.

„Wij staan dik nummer één, Gerben,” riepen de jongens. „Wij hebben elf punten en die andere school maar één.”

„Bravo, jongens,” riep Zwart, „die juffrouw Eggink heeft jullie dus best getraind!”

„Ga nou gauw,” zei Gerben, „ik persoonlijk heb de jongens zo goed getraind. Zonder mijn speciale methode waren zij nooit zover gekomen!”

„Schep niet zo op‚” zei Zwart, „jij kunt nauwelijks een been over het zadel van je fiets zwaaien, hoe zou zo’n stijve Dorus als jij de jongens dan kunnen trainen?”

„Met mijn auto, edelachtbare!” zei Gerben. „En als u het niet verboden had op de polderdijk te mogen hardlopen, waren de jongens nu nog beter getraind geweest!”

„Hm,” bromde Zwart. „Nu de jongens het winnen is het jouw werk, hè? Maar als zij het verliezen is het mijn schuld, nietwaar, Waarom ben jij eigenlijk met mij meegegaan?”

„Ben ik met u meegegaan?” riep Gerben. „Nu nog mooier! U bent met mij meegegaan.”

Gerben en Zwart hadden zo nog wel een uur door kunnen kibbelen, maar toen werd hun aandacht weer gevraagd voor het nummer verspringen voor meisjes. Wanneer je heel hard kunt lopen, kun je meestal ook ver springen. Dat bewezen Paulien en Rie Koopman door weer een en twee te worden. Bij de jongens won Kees, Cor was nummer twee en Louw drie. Dat bracht de stand van de dorpsschool op twintig punten, terwijl de school van Cor er nog maar twee had.

„Zie je dat,” zei Sietse en hij wees naar het puntenbord „wij zijn tien keer zo goed als jullie!”

Cor lachte.

„Jullie doen het beter dan ik verwacht had,” zei hij, „de eerste prijs hebben jullie al bijna te pakken!”

Maar bij het hoogspringen wist alleen Louw de derde plaats te bereiken en kreeg de school van Cor er vijf punten bij. De stand was toen eenentwintig tegen zeven. Tot slot kwam het estafette lopen. Van iedere school moesten nu vier deelnemers meedoen. Nummer één moest beginnen te lopen en dan vijftig meter verder een rond stokje aan nummer twee geven, die dan weer vijftig meter liep om vervolgens het stokje aan nummer drie te geven, die moest het dan even later aan nummer vier geven en deze kon dan proberen als eerste over de eindstreep te komen. Werd het stokje onderweg verloren dan moest men het terughalen, want alleen met het stokje was de overwinning geldig. Het overhandigen van het stokje ging bij de meisjes niet erg vlot en daardoor wisten zij slechts de derde plaats te bereiken. Dat betekende dat de dorpsschool er viermaal één punt bij kreeg, terwijl de school van Cor, die nummer één werd, er viermaal drie punten bij kreeg. Daardoor werd de stand vijfentwintig punten tegen negentien voor de school van Cor.

„Ha,” riep Cor, „nu wordt het anders. Als onze jongens de estafette ook winnen hebben wij jullie toch nog geklopt!”

Drommels, was dat waar?

Juffrouw Eggink ging met de meisjes en jongens aan het rekenen.

„Als die blauwbroeken winnen,” zei Sietse, „krijgen zij er twaalf punten bij!”

„Juist,” zei juffrouw Eggink, „dat zou betekenen dat zij dan negentien plus twaalf is eenendertig punten hebben. Zijn wij nummer twee, dan krijgen wij er acht punten bij plus de vijfentwintig die wij al hebben, wordt totaal drieëndertig. Dat is nog twee punten meer dan van die andere school. Dus jongens, de kans om te winnen is nog groot. Alleen als jullie nu nummer drie worden, komen wij niet hoger dan de tweede prijs, maar dat is natuurlijk ook al een mooie prestatie!”

„Maar wij moeten de prijs winnen,” zeiden de jongens, „wij hebben immers de snelste lopers?”

En dan kwam de start. Sietse liep het eerste deel van de race, maar toen hij het stokje aan Louw moest geven viel het op de grond. Louw kreeg daardoor een achterstand die hij verwoed probeerde in te halen. Toen was het de beurt van Hielke, die ook geweldig zijn best deed en de achterstand iets wist te verkleinen. Maar het leeuwendeel kwam nu voor rekening van Kees. Hij moest op dat laatste stuk nog twee meters inhalen. En hoe deed hij dat! Als een pijl uit de boog ging hij er vandoor. De toeschouwers op de tribune zagen dit vol spanning gebeuren en iedereen ging staan om toch vooral niets van deze strijd te missen. Het werd geweldig spannend. Bij iedere meter haalde Kees iets in en op het allerlaatste nippertje wist Kees met een hele kleine voorsprong te winnen. Hij liet zich meteen languit in het gras rollen, want hij had alle krachten gegeven en was nu reuze vermoeid. Maar juffrouw Eggink kwam hem gauw een lekkere reep chocolade brengen en toen verdween Kees’ vermoeidheid als bij toverslag.

Genoeglijk zat hij te smullen terwijl al de meisjes en jongens rond hem zaten en lachend toekeken. Kees was nu hun held!

Zwart en Gerben kwamen er ook bij en Gerben zei:

„Goed gedaan, Kees! Jij liep echt wel zeventig kilometer.”

„Zeker op die stilstaande teller van jou?” vroeg Kees lachend.

Zwart en Gerben gingen juffrouw Eggink feliciteren.

„U heeft wel succes gehad met uw training, juffrouw,” zei Zwart.

„Maar Gerben heeft er ook zijn best voor gedaan,” zei juffrouw Eggink. „Want ik merkte spoedig dat de jongens sneller gingen lopen, nadat zij enige keren door Gerben waren getrokken.”

„Hoort u dat, Zwart?” vroeg Gerben. „Mijn training telde wel degelijk mee!”

„Ja, Gerben. Dat is waar,” zei juffrouw Eggink, „en daarom bedank ik je nog voor je medewerking! Ik hoop nog eens een tochtje met je door de polder te maken, zoals je mij hebt aangeboden.”

De jongens begonnen te lachen, want de auto was immers ontoonbaar geworden.

„Het spijt mij zeer, juffrouw,” zei Gerben. „Maar mijn auto is ongeschikt geworden om er een dame mee te vervoeren. Het tochtje kan dus niet doorgaan!”

„Als ik aan die oude brik denk,” zei Zwart, „dan moet ik lachen.”

„Doet u dat alstublieft niet,” spotte Gerben, „want als u gaat lachen, gaat de zon van schrik onder.”

Maar Zwart lachte wel en de zon bleef schijnen en maakte van de prijsuitreiking een stralend feest. Onze club ging triomfantelijk met de fraaie beker de stad door naar de bus. Er werd dan ook op de terugweg nog luidruchtiger gezongen dan op de heenreis.

Cor ging ook mee terug en onderweg zei hij tegen Sietse:

„Ik snap nog niet hoe jullie de eerste prijs konden winnen.”

„Daar was geen kunst aan,” vond Sietse. „Als wij nog meer geoefend hadden was onze overwinning veel groter geweest. Maar dat komt volgend jaar wel, dan zijn wij op alle onderdelen nummer één!”

„Dat moet ik nog zien,” antwoordde Cor.

„Dan zie jij niets,” zei Sietse, „want dan lopen wij zó hard, dat niemand ons kan zien!”

En tegen die krasse bewering kon Cor niets inbrengen.

HOOFDSTUK XI

Gerben koopt een brommer en gaat met zijn auto uit varen

De gewonnen beker kreeg een ereplaats in de etalage van de bakker waar hij een week te pronk stond, als een hulde aan de sportieve schooljeugd.

Toen Gerben langs de etalage kwam, nam hij zijn pet af en maakte een diepe buiging.

Klinkhamer, die dat van de bakker hoorde, zei tegen Gerben dat hij zoiets niet moest doen.

„Jij moet niet overal de spot mee drijven,” zei hij, „dat is niet leuk. Toon liever zelf eens wat je kunt!”

„Daar ben ik reeds druk mee bezig,” zei Gerben. „Er staan grote dingen te gebeuren. Als het een beetje meeloopt kunnen jullie binnenkort een nieuwe kampioen begroeten!”

„Wat ga jij dan doen?” vroegen Hielke en Sietse.

„Dat vertel ik jullie wel als ik mijn deelnemerskaart heb ontvangen,” zei Gerben.

„Deelnemerskaart?” vroeg Sietse. „Waarvoor? Voor een wedstrijd in het langzaamst kruipen?”

„Nee jongetje,” zei Gerben, „het gaat erom wie het meeste verstand, doorzicht en koelbloedigheid bezit. Want die wordt winnaar!”

„Ga je meedoen voor de televisie?” vroeg Hielke.

„Misschien wel,” zei Gerben.

Buiten stopte een bromfiets. Het was Sjoerd, die de smederij binnenkwam. Hij keek nogal nors.

„Hallo Sjoerd,” zei Gerben, „heb jij kiespijn? Zeker kou gevat op die brommer?”

„Kiespijn,” bromde Sjoerd, „dat kan niet. Ik heb een kunstgebit!”

„Dat was ik vergeten,” zei Gerben. „Maar jij kijkt alsof je overal pijn hebt. Is de vering van de brommer niet goed?”

„Mijn brommer is reuze best,” zei Sjoerd, „hij is nog splinternieuw. Maar ik zal hem moeten verkopen, want ik zit om geld verlegen.”

„Zit jij om geld verlegen?” vroeg Klinkhamer verbaasd. „Maar wat drommel, hoe kon jij dan een brommer kopen van zevenhonderd gulden? Mij is altijd geleerd, dat wanneer je een gulden hebt, je nooit meer dan negenennegentig cent mag uitgeven. Maar tegenwoordig gaat men eerst kopen en als dan blijkt dat men het niet kan betalen, moet men geld lenen. Dat vind ik dom!”

„Maar ik heb de brommer contant betaald,” zei Sjoerd. „Doordat er iets onverwachts gebeurd is, moet ik nu zo gauw mogelijk vijfhonderd gulden hebben.”

„Bedoel jij, dat ik die brommer kan kopen voor vijfhonderd gulden?” vroeg Gerben.

„Het is een spotprijs,” zei Sjoerd, „maar voor dat bedrag mag jij hem hebben!”

Klinkhamer schudde zijn hoofd.

„Sjoerd! Sjoerd! Wat ben jij dom. Jij hebt nog geen honderd kilometer gereden en nu ga je de brommer verkopen met tweehonderd gulden verlies? Dat betekent dan, dat jij voor tweehonderd gulden slechts honderd kilometer hebt afgelegd. Voor diezelfde afstand betaal je per trein of per bus nog geen tientje.”

„Dat weet ik wel,” zei Sjoerd, „maar het is niet mijn schuld, dat ik zo gauw mogelijk vijfhonderd gulden moet hebben!”

„Wel, Sjoerd,” zei Gerben, „omdat ik een vriend van je ben, neem ik de brommer voor vijfhonderd gulden. Als je meegaat naar huis, kun je meteen tweehonderd ontvangen. De rest betaal ik je volgende week.”

„Als jij een vriend bent,” vond Klinkhamer, „betaal je Sjoerd de volle prijs, in plaats van tweehonderd gulden minder!”

„Maar ik kan geen zevenhonderd gulden betalen,” zei Gerben, „want die heb ik niet! En ik wil eigenlijk helemaal geen brommer hebben. Ik koop hem alleen om Sjoerd te helpen.”

„Ik weet het niet,” zei Klinkhamer, „maar jij bent een handige jongen, die altijd wel een smoesje weet!”

„Goed,” zei Gerben, „dan koop ik hem niet!”

„Laat mij niet in de steek, Gerben!” pleitte Sjoerd. „Jij mag de brommer hebben. Ik ga met je mee naar huis!”

„Vooruit dan maar,” zei Gerben, „maar jij moet rijden! Ik ga wel op de duo!”

En samen tuften zij naar het dorp.

„Daar begrijp ik niets van,” zei Klinkhamer tegen zijn zoons. „Hier steekt vast iets achter. Welke tegenslagen kan Sjoerd zo plotseling gekregen hebben?”

„Misschien wil hij gauw trouwen met Nel Bouwman,” opperde Sietse.

„Natuurlijk, dat is het!” riep Hielke. „Sjoerd wil Bouwman helpen en hem vijfhonderd gulden geven. Anders wordt Bouwman uit zijn huis gezet!”

„Wat? Hoe weten jullie dat?” vroeg Klinkhamer.

Toen vertelden Hielke en Sietse van hun ontmoeting met de twee heren van wie de ene een terrein zocht om er een huis te bouwen.

„Dat is een fraaie geschiedenis,” zei Klinkhamer, „en weet Gerben er ook van?”

„Ja vader! En Gerben zal ook meehelpen om iets voor Bouwman te doen!”

„Wat gaan jullie dan doen?” vroeg Klinkhamer.

„Dat weten wij nog niet,” zei Sietse, „weet u iets?”

„Daar moet ik eerst eens over nadenken,” zei Klinkhamer. „Maar één ding is zeker. Het huisje van Bouwman wordt niet verkocht tegen zijn wil! Enige jaren geleden zou het huisje van de weduwe Elzinga ook op die manier verkocht worden, maar door de medewerking van alle mensen van ons dorp, is het niet doorgegaan. En daarom zal het ook nu niet gebeuren!”

„Dus Sjoerd hoefde zijn mooie brommer niet te verkopen?” vroeg Hielke.

„Ik weet nu zeker, dat de brommer bij Gerben in veilige handen is,” zei Klinkhamer. „Gerben heeft er natuurlijk een plan mee. Zodra hij hier weer komt, zal ik het hem vragen!”

Welnu, ’s avonds kwam Gerben.

De familie Klinkhamer zat nog aan de broodtafel toen Gerben binnenkwam.

„Stoor ik jullie bij het eten?” vroeg hij.

„Welnee, Gerben. Kom maar verder,” zei moeder Klinkhamer, „wij zijn al klaar. Jij lust zeker wel een kopje koffie?”

„Koffie is slecht voor het hart,” lachte Gerben, „en omdat ik geen hart heb, lust ik wel een kan vol!”

„Het hart van jou zit op de goede plaats!” merkte Klinkhamer op. „Vertel eens, wat zijn je plannen met die brommer?”

„Heb ik plannen?” vroeg Gerben verbaasd. „Nou, dat wist ik toch echt niet!”

„Hou je maar niet van de domme,” zei Klinkhamer, „want de jongens hebben mij alles verteld en dus weet ik nu waarom Sjoerd vijfhonderd gulden nodig heeft!”

„Die ouwe kletsmajoren!” riep Gerben. „Er was afgesproken dat wij het niemand zouden vertellen. En nu hebben die stomme eenden het aan de grote klok gehangen!”

„Ho! Ho!” zei Klinkhamer. „De jongens hebben het alleen maar aan mij verteld. En als jij een plan hebt, dat niemand mag weten, zal ik er natuurlijk niet verder over spreken!”

„Goed,” zei Gerben, „ik zal het u vertellen! Kijk, hier is de deelnemerskaart voor de autocross in Witveen. Volgende week woensdag ga ik daaraan meedoen. Als ik een prijs win kunnen wij dat geld aan Bouwman geven en kan Sjoerd zijn knetterfiets terugkrijgen!”

„Moeder,” zei Klinkhamer, „geef Gerben nog een extra bakje koffie. En Hielke presenteer jij het kistje sigaren aan onze grote vriend. Tjonge Gerben, als alle mensen zo waren als jij…” „Dan was de hele wereld gek,” vond Gerben, „want dat zegt iedereen van mij!”

„Maar jij bent niet goed gek,” zei Sietse, „maar gek goed!”

Gerben lachte. „Nou ja, het laat mij koud wat de mensen van mij zeggen.” En hij nam een sigaar en pafte grote rookwolken naar de lamp boven de tafel.

„Maar Gerben,” vroeg Klinkhamer, „als jij helemaal geen prijs wint, kun jij niets aan Bouwman geven.”

„Dan moet het hele dorp gaan helpen,” meende Gerben. „En daar zult u ook wel uw best voor doen, nietwaar Klinkhamer?”

„Natuurlijk!”

„Maar ik zal mijn best doen in Witveen!” zei Gerben. „Ik zal mijn auto laten racen, dat de banden er van smelten. Maar jongens, jullie moeten mij helpen!”

„Zeg maar wat je wilt,” zei Sietse. „Op ons kun je rekenen als jij gek gaat doen!”

„Het is een ernstige zaak, jongetje,” waarschuwde Gerben, „en daarom verwacht ik jullie woensdagmorgen om zes uur met de Kameleon bij de boerderij. Ik ga mijn racewagen in de praam laden en die moeten jullie dan naar Witveen duwen, want daar wordt de wedstrijd gehouden!”

„Hoera,” riep Sietse, „dat zal weer een knal geven!”

„Maar Gerben,” vroeg Hielke, „jij kunt toch niet met die oude halfgesloopte brik gaan racen?”

„Dat kan juist heel best,” zei Gerben, „laat dat maar aan mij over!”

„En die houten balken,” vroeg Sietse, „haal je die eraf? Dat maakt de auto veel lichter!”

„Welnee,” zei Gerben, „die balken moeten mij beschermen, want bij deze wedstrijden mag je elkaar uit de baan duwen. En om te voorkomen dat mijn auto dan helemaal gekraakt wordt, heb ik juist die balken nodig!”

„Maar wordt dat niet erg gevaarlijk?” vroeg moeder.

„Dat loopt wel los,” antwoordde Gerben. „Er kan toch niet erg hard worden gereden, want de wedstrijd wordt op een weiland gehouden!”

„Maar de auto’s zullen de hele grasmat vernielen,” zei Klinkhamer. „Er zal hier niet één boer zijn weiland voor zoiets beschikbaar stellen.”

„Het weiland in Witveen wordt toch bebouwd met huizen,” zei Gerben, „dus kunnen wij er niets bederven!”

„Zeg Gerben,” vroeg Hielke, „mogen Louw, Kees en Cor ook mee?”

„Hm, vooruit dan maar. Maar denk erom, vertel aan niemand iets!”

„Daar kun je op rekenen, Gerben!” zei Klinkhamer. Hoe Klinkhamer zijn woord hield, bleek twee dagen later toen Sjoerd met zijn brieventas even de smederij binnenkwam.

„Snapt u dat nou, Klinkhamer?” vroeg hij. „Nu heeft Gerben die mooie brommer van mij en hij gaat er niet op rijden. Hij beweert dat hij niet durft! Gek hè?”

„Gerben is een bijzonder mens, Sjoerd!” zei Klinkhamer. „Misschien ziet hij nog geen kans om jou de rest te betalen.”

„Als dat zo is,” riep Sjoerd woest, „haal ik de brommer terug! Ik laat mij niet oplichten door die halve gare. Want je kunt alles van hem verwachten.”

„Inderdaad,” zei Klinkhamer, „Gerben is tot alles in staat. Zelfs tot iets goeds!”

„Tot iets goeds?!” riep Sjoerd verontwaardigd. „Laat me niet kwaad worden. De schurk was er als de kippen bij om mij mijn dure,brommer voor een zacht prijsje afhandig te maken!”

Klinkhamer knipoogde naar zijn beide zoons en zei dan:

„Ik dacht, dat ik gezien had, hoe jij zelf de brommer naar Gerbens huis reed.”

„Dat deed ik ook,” zei Sjoerd, „maar als hij niet betaalt, haal ik mijn brommer terug, al zou ik met een bijl de deur van zijn huis moeten versplinteren. Hij moet goed voorzichtig zijn, anders rookt hij een rare pijp!”

Met die bedreiging aan het adres van Gerben ging Sjoerd verder met het bezorgen van brieven.

„Hij heeft spijt als haren op zijn hoofd, dat hij zijn brommer kwijt is,” merkte Sietse op. „Als Gerben hoort hoe Sjoerd over hem denkt, wil hij vast niet meer meedoen aan de autocross.”

„Daar doet Gerben vast aan mee,” zei Klinkhamer. „Hij vindt het veel te mooi om als een wilde met zijn auto over de baan te stuiven. Maar vertel hem toch maar niet wat Sjoerd hier gezegd heeft.”

Doch dat vertelde Sjoerd zelf wel.

Want toen op dinsdagavond, Gerben, geholpen door de jongens, de raceauto over enige balken in de praam liet rijden, kwam Sjoerd daar voorbij en vroeg:

„Wat ga je met die oude brik doen?”

„Verkopen,” zei Gerben.

„Waarom heb je hem dan zo toegetakeld met die balken en dat stro erin?” vroeg Sjoerd. „Je had hem beter glanzend kunnen poetsen.”

„Die balken moeten hem beschermen bij het transport,” zei Gerben.

„Dat is natuurlijk onzin,” riep Sjoerd, „er valt niets meer aan te bederven! Maar vergeet niet dat je mij nog driehonderd gulden moet betalen, want anders haal ik mijn brommer terug. Oplichter!” Dreigend en scheldend fietste Sjoerd verder. Gerben lachte.

„Sjoerd is slecht te spreken,” zei hij, „omdat hij zijn brommer mist. En die malle vrijer heeft nog wel een aanhangmotor!”

„Een aanhangmotor?” vroeg Louw.

„Gerben bedoelt Nel Bouwman,” zei Hielke, want zijn vrienden waren niet op de hoogte met marine-uitdrukkingen!

HOOFDSTUK XII

Zonder te winnen krijgt Gerben een flinke prijs

Woensdagmorgen om zes uur lag de Kameleon reeds voor de wal bij de boerderij van Jellema. Alle jongens waren present en het wachten was nu op Gerben, die nog bedrijvig bij de boerderij heen en weer liep. Maar hij was al gauw klaar met zijn werk en met een leren jas aan en in zijn rechterhand een motorhelm, kwam hij naar de praam.

„Goed zo, jongens,” zei hij, „ik zie dat jullie de boten al aan elkaar gekoppeld hebben, dus gaan we er meteen maar vandoor!”

Gerben gooide de touwen los en de Kameleon begon de praam te duwen. Het was nog stil op het meer en ongehinderd konden zij snel naar de overkant varen, waar de tocht langs een kanaal werd voortgezet.

„Het heeft vannacht veel geregend,” zei Gerben. „De baan zal nu wel drassig zijn en dat is jammer.”

Sietse haalde zijn schouders op.

„Wat geeft dat? De andere auto’s zullen daar net zoveel last van krijgen als die van jou.”

„Dat is niet helemaal waar‚” vond Gerben, „want de auto’s met de sterkste motoren hebben er voordeel bij!”

„De motor van jouw auto is toch ook reuze sterk?” vroeg Kees, „Dat heb jij steeds gezegd.”

„Een mens zegt wel eens wat,” zei Gerben, „maar daarom meent hij het niet altijd.”

„Bedoel je, dat je motor niet zo heel sterk is?” vroeg Cor.

„Nou ja,” vervolgde Gerben, „hij is wel sterk, maar ook erg oud! Begrijp je?”

„Ik hoor het al,” zei Louw, „jij voelt je nog lang niet zeker van een prijs.” „Daar ben ik pas zeker van,” zei Gerben, „als ik als eerste over de streep ga!”

„Jij moet zorgen,” gaf Sietse als goede raad, „dat je de bochten zo krap mogelijk neemt!”

„Dat zullen ze natuurlijk allemaal proberen,” meende Gerben.

„Dan is het beter om de bochten ruim te nemen,” zei Louw, „dan word je niet gehinderd!”

„Ja, ja,” zei Gerben, „jullie weten het wel. Maar de beste stuurlui staan aan de overkant van de sloot!”

Cor begon te lachen.

„De beste stuurlui staan aan de wal!”

„Nee! In dit geval staan zij aan de andere kant van de sloot,” zei Gerben, „want het publiek mag alleen op het weiland ernaast staan te kijken. Op de baan is het veel te gevaarlijk!”

„Heb jij daarom een valhelm meegenomen?” vroeg Kees.

„Ja, dat is voorschrift,” legde Gerben uit. „En de bestuurders moeten ook vastgebonden zijn, zodat zij niet uit de wagen worden geslingerd!”

„Het is dus een ruwe sport‚” zei Cor en daarbij wreef hij zich in de handen van plezier. Het vooruitzicht dat er straks auto’s op elkaar gingen botsen, bracht de jongens al bij voorbaat in opwinding. Maar zij moesten daarvoor nog enig geduld hebben, want bij het passeren van een dorp wees de klok pas zeven uur aan.

„Hoe laat zijn wij in Witveen?” vroeg Kees.

„Als wij zo doorvaren, kunnen wij er om half tien zijn,” dacht Gerben.

„Maar wij hebben geen haast en ik moet straks eerst wat eten!”

„Dat kan je onder het varen wel doen,” zei Sietse.

„Niks hoor!” zei Gerben. „Ik moet bij de boterham een goed kop koffie hebben. En straks komen wij bij een mooi cafeetje. Maar hoe zit het? Hebben jullie wel geld bij je? Of moet ik ook nog voor jullie betalen?”

Het bleek dat de jongens allemaal zakgeld hadden meegekregen.

„Gelukkig,” zei Gerben, „want mijn armen zijn te kort om voor jullie alles te moeten betalen!”

„Maar ik heb niet meer dan één gulden,” zei Kees.

„Die moet je voor de spiegel houden,” lachte Gerben. „Dan heb je tweemaal zoveel!”

Gerben maakte de jongens steeds aan het lachen met zijn malle opmerkingen en het gevolg was dat ongemerkt de helft van de reis was afgelegd, toen Gerben bij een oud cafeetje liet aanleggen. Daar stonden veel grote vrachtwagens geparkeerd.

„Hier moeten wij zijn, jongens,” zei Gerben. „Want waar de vrachtwagenchauffeurs hun koffie drinken, daar is het niet duur. Die heren weten precies waar zij moeten zijn!”

De boten werden stevig vastgelegd en toen moesten onze vrienden een verkeersweg oversteken. Zo kwamen zij in het cafeetje waar een dikke walm van sigarettenrook hing. Aan de tafeltjes zaten mannen uit hun broodtrommeltjes te eten en dronken daarbij zwarte koffie. Dicht bij het buffet gingen Gerben en de jongens aan een tafel zitten. Gerben wist dat je zelf de koffie moest halen en daarom nam hij de tafel die het dichtst bij het buffet stond.

„Zes koffie!” bestelde Gerben. Cor en Louw gingen de kopjes halen.

„Deze koffie is nogal sterk,” vond Cor.

„Daar merk je niets van als je bij iedere slok een hap brood neemt,” zei Gerben.

En zo werd er door de vrienden een flink gat in hun voorraad boterhammen gegeten. Op een gegeven moment kwamen er twee chauffeurs binnen, die bij hen aan tafel gingen zitten. Gerben en de jongens luisterden naar hun gesprek, want de mannen bleken met hun vrachtwagens door heel Europa te reizen.

De ene zei: „De koffie smaakt hier toch maar het best!”

Waarop de ander vertelde wat hij in Frankrijk had gegeten. Namelijk gebraden kikkers en slakken. De eerste deed toen een verhaal over Italië, waar hij spaghetti moest eten met olijfolie die smaakte alsof het uit een dieselmotor was getapt. Gerben en de jongens luisterden geboeid naar de verhalen over haaievinnesoep, eetbare vogelnestjes, gebakken slangen, kangoeroevlees en nog veel meer vreemde en vaak griezelige gerechten. Totdat Gerben het vermoeden kreeg dat die twee extra gingen fantaseren om hem en de jongens ertussen te nemen. Daarom zei Gerben:

„Heren, ik hoor met verbazing dat jullie de vreemdste dingen hebben gegeten!”

„Dat is waar,” zeiden de chauffeurs.

„Maar,” ging Gerben verder, „wat ik eens gegeten heb, hebben jullie nog nooit geproefd!”

„Wat was dat dan?” vroegen de mannen.

„Gebakken sneeuwballen!” zei Gerben. „Kom jongens, we gaan!” En hij liep naar de deur. Lachend volgden de jongens hem.

„Ik heb nog nooit twee zó horen liegen,” zei Gerben, toen zij weer verder voeren.

„En toch waren zij geen familie van jou, hè?” vroeg Sietse plagend.

„Die ene man was mijn tante,” zei Gerben, „en als jij niet beter stuurt, Sietse Klinkhamer, zitten wij straks muurvast in de wal!”

Sietse, die even niet had opgelet, herstelde vlug zijn fout en toen ging de reis vlot verder naar Witveen. Om half elf hadden zij het dorp bereikt en in de buurt van het wedstrijdterrein liet Gerben aanleggen. Maar de wal bleek daar te hoog om er de auto te kunnen lossen. Aan de veldwachter, die naar hen stond te kijken, vroeg Gerben waar hij de auto het beste op de wal kon zetten.

„Aan de andere kant van het dorp,” zei de veldwachter, „daar is de wal veel lager!”

„Welbedankt,” zei Gerben en toen voeren zij het dorp door. De wal bleek daar veel lager te zijn en het lossen van de racewagen kon beginnen. Er werden balken schuin tegen de wal op gelegd en met man en macht werd nu geduwd om de auto erop te rijden. Het ging erg moeilijk, totdat Sietse vroeg:

„Is de rem er wel af?”

Dat had Gerben totaal vergeten en hij duwde gauw de handle los, waarna de wagen heel gemakkelijk op de wal gereden werd. De balken werden weer in de praam gelegd en daarna klom Gerben achter het stuur van zijn racewagen en startte de motor. Dat gaf een oorverdovend lawaai, doordat Gerben de knalpot had weggenomen. Uit de huizen kwamen de mensen kijken wat er toch zo’n hels kabaal maakte. Daarbij was ook de veldwachter en hij gelastte Gerben de motor af te zetten.

„Met zoveel lawaai mag u niet op de openbare weg rijden,” zei de veldwachter.

„Ik ga niet verder dan het terrein,” zei Gerben.

„Dan moet u maar duwen of er een paard voor spannen‚” zei de veldwachter, „maar met zo’n knallende motor komt u het dorp niet door!”

Gerben mopperde nog wel, maar de jongens maakten gauw een touw aan de auto vast en begonnen te trekken.

„Moet je dat zien,” lachten de dorpsbewoners, „die wil meedoen aan de wedstrijden en is nu al stuk!”

De jongens trokken onverstoorbaar verder, totdat er een prachtige luxe auto bij hen stopte. De mijnheer, die er uitstapte, bleek dezelfde te zijn die een paar weken geleden de raceboot op het meer had stukgevaren. Hij vroeg aan Gerben:

„Wat gaat u met die wagen doen?”

„Proberen een prijs te winnen,” zei Gerben.

„Maar u bent toch zeker wel wijzer?” riep de mijnheer op een toon, die zowel verbazing als verontwaardiging uitdrukte.

„Waarom zou ik het niet doen?” vroeg Gerben, „ik heb net zoveel kans om te winnen als een ander. Ik zeg maar, niet geschoten is altijd mis.”

„Maar het is zonde om deze auto te vernielen,” zei de mijnheer.

„Wat is het?” vroeg Gerben verbaasd.

„Tegenwoordig worden deze oude modellen zuinig bewaard,” zei de mijnheer. „Verkoopt u hem liever aan mij.”

„Goed,” zei Gerben lachend, „voor duizend gulden mag u hem hebben.”

Hij dacht, dat betaalt die mijnheer natuurlijk nooit.

„Maar er zitten geen portieren in,” zei de mijnheer.

„Die kunt u erbij krijgen,” zei Gerben, „ze staan bij mij thuis.”

„Oké,” zei de mijnheer, „hier heeft u mijn adres. Brengt u de auto daarheen en u ontvangt het geld!”

„Meent u dat werkelijk?” vroeg Gerben verbaasd.

„Natuurlijk,” zei de mijnheer, „deze auto is antiek, daarom wil ik hem graag hebben. De portieren stuurt u maar met de bode!”

„Afgesproken, mijnheer,” riep Gerben verheugd. „Kom, jongens! Terug met het bakbeest. Hij moet weer in de praam!”

„Doen jullie wel voorzichtig?” vroeg de mijnheer.

„Maar natuurlijk, mijnheer‚” zei Gerben, „zo’n dure auto wordt extra goed behandeld!”

„Tot ziens,” zei de mijnheer en hij vertrok met zijn luxe auto.

„Waar moeten wij heen, Gerben?” vroeg Sietse.

„Naar de stad,” zei Gerben en hij las op het kaartje, „naar de Oude Gracht 143, bij ene mijnheer Wisman.”

Midden in het dorp werd de auto gekeerd en door de jongens teruggetrokken naar de praam.

„Wat betekent dat?” vroeg de veldwachter, „doen jullie niet mee aan de wedstrijd?”

„Nee, mijnheer,” zei Gerben, „de pret gaat niet door, want er zit een kromme vonk in de motor!”

Om die onzin moesten de jongens lachen en de veldwachter schudde zijn hoofd.

Bij de praam werd de auto weer over twee balken aan boord gereden. De balken liepen schuin naar beneden en dus moesten Gerben en de jongens de auto met z’n allen tegenhouden. Maar het liep goed af en Gerben slaakte een zucht van verlichting.

„Als de auto over de praam heen in de vaart was gereden,” zei Sietse, „had er nu duizend gulden te water gelegen.”

„Zo is het,” zei Gerben, „en daarom zullen wij het oude beestje nu extra goed vastbinden.”

Nadat de auto met een lang touw stevig was vastgesjord, startte Sietse de motor en voeren onze schippers verder. Het was al twaalf uur en daarom liet Sietse de motor op zijn hardst draaien, want zij waren nog maar halverwege op weg naar de stad. Met een geladen praam gaat het natuurlijk lang niet zo snel als wanneer de Kameleon alleen zou varen. En zo was het dan ook al bijna half drie toen ze de stad bereikten. Nu moest Cor de weg wijzen, want hij woonde immers in de stad. Op zijn aanwijzing voeren zij een gracht in, maar midden in de stad konden zij plotseling niet verder, want daar was een stenen brug waar de auto net niet onderdoor kon. Het scheelde slechts vijf centimeter, maar wat Gerben ook probeerde, passeren was onmogelijk!

„Schep water in de praam,” zei Sietse, „dan zakt hij dieper.”

„Ik ben wel wijzer,” mopperde Gerben, „dan moet de praam minstens halfvol geschept worden!”

Intussen verzamelden zich op de brug vele nieuwsgierigen die allerlei spottende opmerkingen maakten.

„Zaag vier gaten in de praam,” riep iemand, „zodat de wielen van de auto erin kunnen zakken!”

„Jij hebt een gaatje in je hoofd,” riep Gerben terug.

Een kwajongen wierp een straatsteen naast de praam, zodat het water onze vrienden om de oren spatte.

„Niet doen,” werd er geroepen, „zo bederft de lak van die deftige auto!”

Iedereen lachte, maar Sietse nam het niet. Hij haalde uit het kastje onder de achterbank een leeg groenteblik, schepte er water in en wierp dit naar de toeschouwers die haastig achteruit sprongen, want het grachtwater was niet zo heel erg schoon. Het zou zeker op een ruzie zijn uitgedraaid als er niet een politieagent langs was gekomen, die bars vroeg:

„Hé daar! Wat doen jullie hier? Dit is geen vaarwater!”

„Wij moeten naar de Oude Gracht 143,” zei Gerben.

„Vanwaar komen jullie?” vroeg de agent.

„Van de kant van Witveen,” zei Gerben.

„Dan moeten jullie terug en de volgende gracht nemen!” zei de agent.

„Bedankt!” zei Gerben. „Terug, Sietse!”

De Kameleon moest nu de praam trekken en langzaam voeren zij terug.

„Ik dacht dat jij hier geboren was,” smaalde Kees tegen Cor, „maar jij weet niet eens de weg.”

„Ik ben niet geboren,” zei Cor. „ik ben opgericht, net als een voetbalclub!”

„Vanaf het water lijkt een stad anders dan wanneer je in de straten loopt,” zei Gerben, „daardoor heeft Cor zich vergist.”

Het begin van de volgende gracht, die veel breder was, werd nu spoedig bereikt en langs hoge deftige herenhuizen voeren onze schippers nu verder. Daarbij werd goed op de huisnummers gelet, totdat nummer 143 was bereikt.

„Hier moeten wij dus zijn,” zei Gerben. „Maar hoe ik de auto op deze hoge wal moet lossen is mij een raadsel.”

De gemetselde wallen waren zo hoog dat Gerben er met moeite op kon klimmen. Hij liep naar het herenhuis en belde aan. Een dienstbode deed open.

„Dag juffrouw,” zei Gerben, „ik kom een auto brengen voor mijnheer.”

De juffrouw keek langs de straat en vroeg toen achterdochtig: „Waar is die auto dan?”

„In de gracht,” zei Gerben.

„Ligt-ie te water?” riep de juffrouw verschrikt, omdat zij slechts een gedeelte van de auto boven de wal uit zag steken.

„Ja, maar hij drijft,” zei Gerben lachend, „hij staat op een praam.”

„Hm,” zei de juffrouw, „en weet u zeker dat u hier moet zijn?”

„Kijkt u maar,” antwoordde Gerben, „hier is het kaartje.”

„Een ogenblikje,” zei de dienstbode en zij verdween in huis.

„Willen zij hem niet hebben, Gerben?” riepen de jongens vanuit de praam.

„Dat moest er ook nog bij komen,” riep Gerben, „dan zullen ze wat beleven! Dan haal ik de politie erbij! En eis ik schadevergoeding, want het is hun schuld dat ik vandaag geen prijs kon winnen! Misschien was het wel opzet om mij van de wedstrijden weg te lokken!”

Bij de gedachte dat hij misschien bedrogen was, begon Gerben zich steeds meer op te winden en schreeuwde daarbij zo luid dat er voorbijgangers bleven staan. Gerben merkte zelfs niet dat de dienstbode weer achter hem stond en pas toen de juffrouw hem op zijn schouder tikte, zweeg hij.

„Wilt u hier alstublieft niet zo’n herrie schoppen!” zei de juffrouw boos. „U bent hier niet op een boerderij. Het is hier een hele nette buurt! En vaart u nu maar gauw verder naar de oliefabriek, want daar wacht mijnheer Wisman op u!”

„Dank u wel. Neem mij niet kwalijk!” zei Gerben en hij liep met een rood hoofd van schaamte weer terug naar de praam.

„Verder varen, mijnheer Wisman wacht bij de oliefabriek!”

„Jij stond er gekleurd op met je geschreeuw,” plaagde Sietse.

„Mond houden en varen,” zei Gerben, „er is haast bij! Als het tegenzit, kunnen wij niet voor donker terug zijn!”

Vlug voeren zij naar de oliefabriek, waar mijnheer Wisman de praam onder een hijskraan liet varen. Er werden twee dikke trossen om de auto geslagen en de hijskraan tilde het wagentje netjes op de wal. Met z’n allen duwden zij de auto het fabrieksterrein op en toen nam mijnheer Wisman Gerben en de jongens mee naar het kantoor. Gerben moest zijn handtekening op een kwitantie zetten en mijnheer Wisman vroeg, terwijl hij een la van zijn bureau opentrok:

„Hoe wilt u het hebben? Een briefje van duizend of in honderdjes?”

„Liever in honderdjes,” zei Gerben, „dat lijkt wat meer!”

„Het is toch allebei evenveel,” lachte mijnheer Wisman en hij telde tien briefjes van honderd gulden op de tafel.

„Dank u wel, mijnheer,” zei Gerben glunderend, „nog veel geluk met het oude beestje. Kom jongens, wij gaan er gauw vandoor, want wij zijn nog lang niet thuis!”

Zij gingen terug naar de boten en voeren snel weg.

„Wat een blijde dag, jongens!” zei Gerben en hij toonde hun nog eens het bundeltje bankbiljetten. „En dat allemaal voor een zootje oud roest. Zo’n beste prijs had ik met de races niet kunnen winnen.”

„Wat ga jij met het geld doen?” vroeg Hielke.

„Dat weet ik nog niet,” zei Gerben. „Ik breng het naar de spaarbank en laat het er voorlopig rustig staan. Ik ga niet zo gek doen als de familie Hoornstra, die vierduizend gulden in de loterij won.”

„Wat deed die familie dan met het geld?” vroeg Cor.

„Wel,” zei Gerben, „die vrouw ontving de centen en liet zich toen deftig met een auto naar de stad rijden waar haar man op de fabriek werkte. De man liet zijn werk in de steek en zij gingen feestvieren. Voor een keertje is dat wel leuk, maar Hoornstra en zijn vrouw bleven aan het feestvieren en dat was fout. Zo vloog het geld de deur uit en toen Hoornstra een roeiboot wilde kopen, bleek hij geen cent meer te bezitten. Hij dacht dat zijn vrouw wel wat had bewaard, maar zijn vrouw had steeds gedacht dat hij wel iets had overgehouden. En zo waren zij in een week even arm als voorheen.”

„Is dat echt waar gebeurd?” vroeg Louw.

„Geloof die oplichter toch niet,” riep Sietse.

„Ben ik een oplichter?” vroeg Gerben verontwaardigd.

„Natuurlijk,” zei Sietse, „want jij hebt zelf maar tweehonderd gulden voor die auto gegeven en jij liet mijnheer Wisman zonder blikken of blozen er vijfmaal zoveel voor betalen. Dat is afzetterij!”

„Welnee‚” zei Gerben, „die mijnheer is niet achterlijk. Hij weet beter dan wij met elkaar hoeveel zo’n antieke auto waard is. Over tien jaar gaat hij er vijfmaal zoveel voor terugkrijgen. En ik heb geld nodig om er iets goeds mee te doen!”

Maar wat hij er mee van plan was, vertelde hij niet.

Wel wees hij naar de zon en zei: „Die is over een uurtje onder. Wij mogen tot een kwartier na zonsondergang zonder licht varen, dus over een uur en een kwartier moeten wij thuis zijn!”

„Dat halen wij nooit,” zei Sietse, „het is nog minstens twee uren varen.”

Zij naderden nu Witveen waar de autoraces reeds waren afgelopen en iedereen nu kermis vierde. Het rook er heerlijk naar oliebollen, maar Gerben wilde niet trakteren omdat er dan te veel tijd verloren ging.

„Hoe meer geld de mensen krijgen,” spotte Sietse, „hoe gieriger zij worden.”

„Daar gaat het niet om,” zei Gerben, „maar als wij straks in het donker zonder licht varen en de politie geeft ons een boete, wie moet het dan betalen? Gerben zelf natuurlijk. Of betalen jullie?”

„Ikke niet,” zei Sietse, „wij varen voor jou en dus moet jij alles betalen!”

„Dat interesseert de politie niet,” vond Gerben, „ik krijg een boete voor de praam en Sietse krijgt een boete als bestuurder van de motorboot!”

Dat vond Sietse geen prettig vooruitzicht en hij drukte het gaspedaal extra diep in. Maar hoe snel de Kameleon ook mocht varen, de zon zakte dieper en dieper en nog steeds was het meer niet bereikt.

„Ik heb wel een beetje honger,” merkte Cor op.

„Ik ook,” zei Gerben, „had ik maar een malse zoute haring.”

„Ik zou er wel drie lusten,” vond Kees.

„Zo heb ik een zeeman gekend,” zei Gerben, „die een haring in een vogelkooi hield.”

„Een gerookte haring?” vroeg Louw lachend.

„Nee, nee,” zei Gerben, „een levende. Hij had dat dier heel zoetjes aan op het droge gewend. Iedere dag haalde hij het een paar minuten langer uit het water, totdat de haring helemaal gewend was. Toen leerde hij hem op een stokje te zitten en op een zekere dag begon de haring zomaar uit zichzelf te zingen als een kanarie!”

„Hou toch op met die onzin,” zei Sietse.

„Nee Gerben, vertel verder,” riep Cor, „kreeg die haring later ook vleugels? En vloog hij toen weg?”

„Het einde was droevig,” zei Gerben.

„De kat?” vroeg Hielke.

„Wat kat,” vroeg Gerben, „ik heb het helemaal niet over een kat gehad!”

„Het kon toch zijn dat de kat de haring had opgegeten?” zei Hielke.

„Welnee,” zei Gerben, „katten lusten geen zoute haring. Maar op een snikhete dag liet die matroos de haring in een emmer water zwemmen. En toen is het arme dier verdronken. Hij was het zwemmen totaal verleerd.”

„Wat moet ik daar om lachen,” spotte Sietse.

„Het was mooi bedacht, Gerben!” zei Cor.

„Ik wou dat jullie niet over haring hadden gepraat,” zei Kees, „want nu heb ik nog meer honger gekregen. Ik ben er misselijk van.”

„Dan zal ik het verhaal over die lekkere gebakjes maar niet vertellen,” zei Gerben, „ik wil Kees niet helemaal ziek maken. Per slot van rekening zijn wij uit voor ons plezier!”

„Een mooi plezier,” mopperde Kees, „achthonderd gulden verdiend en niets te eten. Was ik maar thuis gebleven!”

„Nog even geduld, Kees,” zei Hielke, „wij zijn al gauw bij het meer.”

Maar voor zij dat bereikten werd de straatverlichting in het dorp voor het meer reeds ontstoken.

„Drommels, nu zijn wij al strafbaar,” zei Gerben. „Ik moet hier maar een lantaarn proberen te lenen.”

„Dan moet je er twee hebben,” waarschuwde Hielke, „een groene en een rode.”

„Ik zou niet weten waar ik die kan krijgen,” zei Gerben, „vaar maar door! Met een beetje geluk ziet niemand ons.”

In het schemerdonker voeren zij het meer op. Gerben ging voor in de praam op de uitkijk staan en allemaal keken zij met hem mee, want voor je het weet heb je soms een aanvaring. Heel in de verte was het rode licht van de brug waar Sietse nu op aanstuurde. Het was stil op het meer. Er was geen golfje op het water en alleen de boerennachtegalen, zoals Gerben de kikkers noemde, kwaakten luidruchtig in de sloten rond de weilanden. En dan was er natuurlijk nog het geronk van de motor in de Kameleon. En dit geronk werd ook gehoord door de bemanning van een politieboot. Plotseling flitste er een zoeklicht over het water.

„Daar heb je het gedonder in de glazen,” riep Gerben, „vlugger, Sietse!”

„Hij kan niet harder,” zei Sietse.

Het zoeklicht kwam dichter en dichterbij en de Kameleon en de praam werden in het volle licht gezet. Gerben en de jongens bukten zich zo diep mogelijk, maar dat was natuurlijk onzin, want de politie had hen toch al ontdekt. De sirene van de politieboot gaf enige signalen en Sietse stopte de motor.

„Het zit goed fout, jongens,” zei Gerben. „Als ik dit vooruit geweten had, had ik in Witveen eerst een kilo oliebollen gegeten. Een boete op je nuchtere maag is dubbel akelig.”

De politieboot naderde snel en kwam langszij.

„Zo zo, zijn jullie die varende schimmen?” vroeg de brigadier. „Geen lichten, hè? Daarvoor moeten jullie naar de gevangenis.”

„Als wij dan maar goed te eten krijgen,” zei Gerben, „want Kees is uitgehongerd!”

„Zo’n gast wordt ons te duur,” zei de brigadier, „daar moet zijn moeder maar voor zorgen. Wij zullen jullie tot de brug brengen, maar vaar dan nooit weer zonder licht!”

Begeleid door de politieboot voeren zij verder en Gerben liet de politiemannen af en toe hartelijk lachen met zijn gekke verhaal over wat hij en de jongens die dag beleefd hadden. Bij de brug bedankte Gerben de brigadier voor de medewerking en Sietse stuurde gauw naar huis, waar de Kameleon in het boothuis werd geborgen en de praam achter het erf werd gemeerd.

„Jullie worden wel bedankt voor de hulp,” zei Gerben. „En als jullie aan niemand vertellen hoeveel geld ik gekregen heb, weet ik nog een leuke grap!”

„Wat voor grap?” vroeg Sietse.

„Dat zien jullie zaterdag wel,” zei Gerben, „want daarbij moeten jullie helpen!”

Dat Gerben op de jongens rekenen kon, behoef ik niet meer te vermelden. Want voor een grap wilde zelfs Kees wel zijn eten laten staan.

HOOFDSTUK XIII

De grap van Gerben heeft veel succes

„En?” vroeg Klinkhamer, toen Hielke en Sietse binnenkwamen. „Hoe ging het met de wedstrijd? Heeft Gerben nog iets gewonnen?”

„Nee, vader,” zei Hielke, „Gerben heeft de auto verkocht.”

„Zo, zo,” zei Klinkhamer, „dat had hij hier ook kunnen doen. Dus is de reis voor niets gemaakt.”

„Maar dan hadden wij vandaag niet zoveel plezier gehad,” zei Hielke en de jongens vertelden al hun belevenissen.

„Hoeveel kreeg Gerben voor de auto?” vroeg Klinkhamer.

„Dat mag niemand weten,” zei Sietse.

„Waarom niet?” vroeg Klinkhamer. „Was het bedrag zo groot dat het niet is uit te spreken?”

„Gerben was er best tevreden mee,” zei Hielke.

„Dan is het goed,” meende Klinkhamer. „Het is zelfs zo veel beter, want de een of andere dag had hij een ongeluk gekregen met die oude kar!”

De volgende morgen zei moeder:

„Daar komt Gerben!” en zij beduidde Gerben voor het raam dat hij binnen mocht komen.

„Goedemorgen,” zei Gerben, „ik ga niet zitten, want ik heb weinig tijd. Nu ik mijn auto kwijt ben, moet ik alles op de fiets doen. Maar jongens, ik heb hier een brief voor Bouwman. Die slome Sjoerd had hem verkeerd bezorgd en bij Jellema in de bus geduwd. Willen jullie hem even wegbrengen?”

„Jawel, hoor!” zei Sietse. Hij nam de brief aan en bekeek het adres. Duidelijk stond de naam van Bouwman erop vermeld, met erbij „Klompenmaker.” Het was een keurige brief, alleen de postzegel was er slordig op geplakt en er stond ook geen afzender op.

„Dus jongens, jullie zorgen ervoor?” vroeg Gerben. „Dan ga ik er vandoor. Tot ziens! O ja, wat ik nog zeggen wou. Ik verwacht jullie vanavond om zes uur met de Kameleon bij de boerderij. Afgesproken?”

„Afgesproken,” zeiden Hielke en Sietse, waarop Gerben meteen vertrok.

„Mag ik die brief ook even zien?” vroeg Klinkhamer.

„Alstublieft,” zei Sietse en Klinkhamer bekeek het stempel op de postzegel. Toen begon hij te lachen en zei:

„Die Gerben toch! Dit stempel is van een half jaar geleden. Dat betekent dat hijzelf deze brief heeft geschreven. Trouwens dat vermoedde ik al meteen, want Sjoerd zal heus geen brieven voor zijn aanstaande schoonvader bij Jellema in de bus stoppen. Integendeel, die bezorgt hij juist extra goed! Maar ga de brief maar gauw wegbrengen, want er zit vast goed nieuws in voor Bouwman!”

Sietse stak de brief zorgvuldig tussen zijn kieltje en daarna fietsten hij en Hielke naar het huis van de klompenmaker. Op het erf zaten Sjoerd en Nel op een boomstam druk te praten toen de jongens van de fiets stapten.

„Wij hebben een brief voor Bouwman,” zei Sietse en hij trok de envelop te voorschijn.

„Vader!” riep Nel en Bouwman kwam uit de schuur en nam de brief in ontvangst. Nogal zenuwachtig scheurde hij de envelop open en trok er een velletje papier uit plus enige bankbiljetten. Eén van de biljetten viel op de grond en Hielke raapte het op.

„Kijk nu toch eens,” riep Bouwman opgewonden, „iemand stuurt mij vijfhonderd gulden!”

„Van wie?” vroeg zijn dochter verrast.

Toen las Bouwman het briefje voor:

„Mijnheer Bouwman, hier is vijfhonderd gulden voor u! Bij gelegenheid krijg ik ze wel eens terug. Het ga u goed! De grote onbekende.”

„Wat een gek briefje,” zei Nel.

„Ik snap er niets van,” zei Bouwman, „maar het geld komt prachtig van pas!”

„Wel Sjoerd,” lachte Nel, „nu willen wij beslist geen geld van jou aannemen. Dus behoef jij je mooie brommer niet te verkopen!”

„Dat heb ik al gedaan,” bekende Sjoerd.

„Maar jongen,” riep Nel, „wat erg! En dat deed je allemaal voor mij? Kun je hem niet weer terugkopen?”

„Welja, dat doe ik,” riep Sjoerd, „Gerben heeft nog lang niet alles betaald. Ik geef hem zijn geld terug en dan kunnen wij weer rijden!”

Sjoerd wilde meteen weggaan, maar dan bedacht hij zich en vroeg:

„Waar hebben jullie die brief vandaan, jongens?”

„Hij was verkeerd bezorgd,” zei Sietse.

„Verkeerd bezorgd?” riep Sjoerd verbaasd. „Dat kan niet! Laat eens kijken.”

Hij nam de envelop, waarvan de postzegel gelukkig door de helft was gescheurd, zodat Sjoerd het stempel niet meer kon ontcijferen.

„Ik snap er niets van,” zei hij, „verkeerd bezorgd! Dat is mij nog nooit gebeurd!”

„Och, wat geeft het, Sjoerd?” zei Nel. „Dat kan toch de beste overkomen? En alles komt nu immers terecht? Dus laten wij blij zijn en ga jij nu gauw je brommer terughalen!”

„Dat zal ik,” riep Sjoerd en hij fietste met de jongens terug naar het dorp. Hij was zo opgewekt dat hij luid zat te zingen. Toen vroeg Sietse hem:

„Wat ga je doen als Gerben de brommer niet teruggeeft?”

Toen was het gedaan met de vreugde van Sjoerd en hij riep kwaad:

„Dat zal hij wel moeten! Hij heeft geen bewijs dat hij alles betaald heeft. Desnoods haal ik de politie erbij! Die oplichter dacht mijn mooie brommer voor een fooitje in handen te krijgen, maar dat gaat niet door. Hij is een gemene oplichter, die met zijn zogenaamde grapjes alleen maar aan zijn eigen voordeel denkt. Maar ik zal het hem inpeperen!”

Zij fietsten de straat in waar Gerben voor zijn huis stond met de brommer.

Nauwelijks zag hij het drietal naderen of hij riep:

„Hé, Sjoerd, geef mijn geld terug. Die snertbrommer wil niet lopen. Hij is geen cent waard. Jij hebt mij opgelicht!”

Sjoerd sprong van zijn fiets, wierp hem woest tegen de heg en was in een paar stappen bij Gerben.

„Ik heb jou niet opgelicht,” riep hij kwaad, „maar jij probeerde het mij te doen. Hier is je geld terug! En wat heb jij met de motor gedaan dat hij niet meer wil lopen?”

„Niets!” zei Gerben en hij knipoogde tegen de jongens. Sjoerd gaf een woeste trap om de brommer te starten en tot zijn grote opluchting sloeg de motor meteen aan.

„Jij kunt er niets van,” snauwde hij tegen Gerben, „zie je hoe lekker hij loopt?”

„Hij kan niet lopen, hij rijdt,” zei Gerben droog.

„Jij bent niet normaal,” riep Sjoerd kwaad en hij riep nog veel meer toen hij wegreed. Maar Gerben had de grootste pret.

„Tjonge,” zei hij, „wat kan die postzegellikker zich opwinden, hè? Maar zaterdag komt de klap op de vuurpijl. Dan kunnen wij nog eens lachen voor het zelfde geld!”

Thuis vertelden Hielke en Sietse natuurlijk alles wat zij weer beleefd hadden, waarop Klinkhamer zei:

„Gerben is een goed mens. En ook een wonderlijk mens. Want, weet iemand van ons nu wat hij zaterdag van plan is te doen? Dat hij Bouwman nog verder wil helpen, begrijp ik wel, maar hoe?”

Voor de oplossing van die vraag moesten allen nog wat geduld hebben. En het is dan ook vanzelfsprekend dat Hielke en Sietse ’s avonds reuze nieuwsgierig naar de boerderij van Jellema voeren.

Gerben was nog bezig met het opbergen van de melkbussen en emmers en de jongens gingen hem daarbij helpen. Toen ze klaar waren verdween Gerben in de boerderij en kwam even later terug met een net jasje aan en het haar keurig in een scheiding gekamd.

„Wat ben jij deftig,” zei Sietse, „moet je naar de burgemeester?”

„Wij gaan de polder in,” zei Gerben, „ik moet op bezoek bij alle boeren.”

„Bij alle boeren?” vroeg Sietse. „Dan mogen wij wel opschieten anders zijn wij weer niet voor donker thuis.”

Vlug gingen zij naar de Kameleon en voeren snel weg naar de stenen brug. In de smalle poldervaart moest er snelheid geminderd worden, maar weldra was de eerste boerderij bereikt, waar Brandsma woonde. Gerben, op de voet gevolgd door Hielke en Sietse, liep naar het woonhuis, waar Brandsma reeds bij de deur verscheen.

„Goedenavond Brandsma,” zei Gerben, „kunt u vijf kippen missen? Het is voor Bouwman. Hij kan van het klompenmaken niet leven en daarom gaan wij een kippenboer van hem maken!”

„Ha,” riep Hielke, „dus dat bedoel jij met pluimgraaf.”

„Juist!” zei Gerben lachend, „ik ga een pluimgraaf van Bouwman maken en vraag daarom de medewerking van alle boeren.”

„Goed bedacht, Gerben!” zei Brandsma. „Kom maar mee, dan mag jij zelf de kippen uitzoeken.”

„Daar heb ik nu geen tijd voor,” zei Gerben, „maar zaterdagmorgen komen de jongens ze halen!”

„Dat is best,” zei Brandsma, „ik zal zorgen dat er dan een mand met kippen klaarstaat.”

„Alvast bedankt en tot ziens,” zei Gerben en toen ging ons drietal weer haastig verder. Bij de volgende boerderijen bleken de boeren al even bereid om te helpen en heel blij gestemd voeren onze vrienden vanaf de laatste boerderij terug naar huis. Onderweg zei Hielke:

„Jij had ook eenden kunnen vragen, Gerben. Eenden scharrelen zelf de kost op in de poldersloten.”

„Maar de eieren van een kip zijn meer waard‚” zei Gerben. „Dat komt, doordat kippen meer reclame maken dan eenden. Een eend legt zijn ei heel stiekem, maar een kip gaat zo luid mogelijk kakelen. ’Ik heb een ei! Alweer een ei!’ En dat is reclame. Maar nu wat anders. Ik heb dus gezorgd dat Bouwman kippen krijgt, maar nu moeten jullie iets bedenken hoe wij zaterdag die dieren zullen afleveren. Het moet natuurlijk een beetje feestelijk gebeuren.”

„Kunnen er wel honderd kippen op een wagen?” vroeg Sietse.

„Als ik er zijschotten op zet, kan het best,” zei Gerben.

„Dan gaan wij in optocht naar Bouwman,” stelde Sietse voor. „Jij met de wagen voorop!”

„Ik vind het best,” antwoordde Gerben, „maar dan moet een van jullie een toespraakje houden.”

„Ikke niet,” zei Sietse, „toen ik het deed met die koek van bakker Van der Zee, stuurde jij alles in de war. Laat Hielke het nu maar eens doen!”

„Ik durf best,” zei Hielke. „En moet de wagen ook versierd worden?”

„Natuurlijk,” zei Gerben, „maar alles moet zoveel mogelijk geheim blijven.”

En zo werd dan afgesproken, dat de jongens zaterdagmorgen de kippen zouden gaan halen en naar de boerderij van Jellema brengen, ’s Middags zou Gerben ze dan met de wagen naar het huisje van de klompenmaker brengen.

Toen Klinkhamer van dit kippenplan hoorde, zei hij:

„Daar moet muziek bij! Ik zal de leden van onze fanfare vragen om er een echte optocht van te maken.”

„Maar het moet geheim blijven,” waarschuwde Sietse.

„Dat spreekt vanzelf,” zei Klinkhamer.

De volgende morgen werd het plan ook aan Louw, Kees en Cor verteld, die er meteen enthousiast voor waren. De jongens gingen naar de boerderij van Jellema waar Gerben hun de wagen wees, die versierd moest worden. Gerben had er reeds een hekwerk op gezet.

„Jullie maken er maar iets leuks van,” zei Gerben en liet hen alleen.

Kees stelde voor om gekleurd papier rond de wielspaken te wikkelen.

„Heb jij gekleurd papier?” vroeg Sietse.

„Er is rose, geel en wit closetpapier,” zei Kees. „Kan het daar niet mee?”

Zijn vrienden begonnen te lachen, maar het was toch geen gek idee en dus werd bij de kruidenier het papier gekocht en de wielen ermee versierd. Het leek echt leuk. Op voorstel van Cor werd op een groot stuk karton een kip getekend en daarna uitgeknipt. De kip werd helemaal wit geschilderd met een gele snavel en een rode kam op z’n kop. Op beide zijden van de kip werd met zwarte letters geschreven:

„Koop eieren bij klompenmaker Bouwman!”

Toen Gerben dat las riep hij lachend:

„Koop eieren bij de klompenmaker, kaas bij de smid en boter bij de timmerman!”

„Vind jij het gek?” vroeg Cor.

„Welnee,” zei Gerben, „het is steengoed! Ga zo door en het wordt een knalfeest!”

„Maar wat kunnen wij meer doen?” vroeg Louw.

„Maak papieren steken en plak voor de punt een kippekop,” zei Gerben. „Die moeten jullie dan opzetten.”

„Dan krijg jij er ook één,” zei Sietse.

„Natuurlijk,” zei Gerben. „En maak een extra grote voor het paard. Ik knip er gaten in waar Bles de oren door kan steken!”

De jongens gingen weer meteen vol ijver aan het werk. Cor tekende op karton grote en kleine kippekopjes, die Louw zorgvuldig uitknipte. Kees schilderde ze wit. Hielke kleurde de snavels geel en de kammen rood en Sietse vouwde van wit papier de steken.

Toen Hielke thuis vol trots de steken aan vader toonde, zette Klinkhamer er een op zijn hoofd en keek in de spiegel.

„Jongens,” zei hij lachend, „maak er zo nog twintig voor het fanfarekorps. Dat zal alles nog feestelijker maken!”

Dat deden de jongens graag en zij hadden het met al die werkzaamheden zo druk dat de dag omvloog.

De volgende morgen voeren zij om negen uur naar de boerderij van Jellema. Vol trots bekeken zij de versierde wagen met de grote reclamekip en kregen zij van Gerben een grote ronde mand waarin wel tien kippen konden.

„Van Brandsma krijgen jullie ook zo’n mand,” zei Gerben. „En daarom is het beter om de praam mee te nemen. In de Kameleon is anders niet genoeg plaats.”

Zo voeren de jongens met de praam, geduwd door de Kameleon, naar de polder. Toen zij bij de boerderij van Brandsma kwamen, bracht de knecht de mand met vijf kippen erin. Brandsma kwam zelf nog even vragen hoe laat het cadeau aan Bouwman zou worden overhandigd.

„Om twee uur vertrekt de optocht,” zei Sietse.

„Mooi, dan ben ik er ook,” beloofde Brandsma. „Tot ziens, jongens!”

Onze vrienden voeren naar de volgende boerderij en zo ging het ook bij al de andere boerderijen. Als de manden vol waren, moesten onze schippers terugvaren naar de boerderij van Jellema, waar Gerben het pluimvee in een groot hok zette. Zodra de manden leeg waren, voeren de jongens weer snel naar de polder voor een volgende vracht. Bij hun derde tocht stond op de terugweg veldwachter Zwart bij de stenen brug en riep hen bij zich. Sietse stuurde naar de wal en Zwart vroeg bars:

„Wat heeft dit te betekenen? Vervoeren jullie vee? Hebben jullie daar een vergunning voor? Mag ik dat bewijs even zien?”

„Wij hebben geen bewijs,” zei Hielke. „Wij doen dit voor een goed doel!”

„Een goed doel? Wat voor doel?” vroeg Zwart.

„Vanmiddag brengen wij in optocht een wagen vol kippen naar Bouwman, omdat hij van het klompenmaken niet kan leven,” zei Hielke.

„Drommels, een optocht?” zei Zwart. „Dan mag ik mijn uniform wel gauw gaan borstelen.”

En hij stapte op zijn fiets en reed terug naar het dorp.

„Dat loopt best af,” zei Kees.

„Zwart is een kwaaie veldwachter,” zei Hielke lachend, „maar hij is zo goed als koek!”

Opgewekt voeren de jongens verder om hun vracht te lossen en daarna moesten zij nog een paar maal naar de polder. Het was maar goed dat de Kameleon zo sterk en snel was, want de tochten werden steeds langer, doordat zij nu naar de verst verwijderde boeren moesten varen. Het was dan ook al half twaalf geweest toen onze schippers de laatste kippen bij Gerben afleverden.

„En denk erom,” zei Gerben. „Dat jullie hier om half twee terug moeten zijn om de kippen te helpen laden. Anders zijn wij niet om twee uur klaar!”

„Wij komen direct na het eten terug,” beloofden de vrienden.

Kwart over één voeren Hielke, Sietse, Cor en Louw met hun kippesteken op hun hoofden onder de brug door op weg naar Jellema. Toen de brugwachter de namaakkippen op de jongenshoofden zag, riep hij:

„Lopen jullie niet een paar maanden achter?”

„Waarom?” vroeg Hielke verwonderd.

„Het is toch al lang Pasen geweest,” riep de brugwachter.

„Dat wisten wij niet,” riep Sietse, „dat horen wij vandaag voor het eerst!”

De brugwachter schudde zijn hoofd. Hij begreep er niets van en hij begreep er nog minder van toen hij een half uur later het hele fanfarekorps, ook al met kippesteken op het hoofd, bij het begin van de polderdijk zag verschijnen. En toen Gerben kwam aanrijden met een paard, dat ook al zo’n steek droeg, voor een versierde wagen waarop een grote reclamekip stond, liet de brugwachter de brug in de steek en liep naar de optocht. Daar las hij op de reclamekip: ‚Koop eieren bij klompenmaker Bouwman!’. Toen begreep de brugwachter dat er een wagen vol kippen aan Bouwman cadeau werd gegeven en hij klapte in zijn handen en riep: „Bravo!” toen de optocht zich in beweging zette. Voorop liep veldwachter Zwart, dan kwam de fanfare en daarachter de wagen bestuurd door Gerben. En boven op het hekwerk van de wagen zaten de jongens en zwaaiden vrolijk naar de toeschouwers. De fanfare begon een vrolijke mars te spelen waarbij Gerben vanaf de wagen dapper meeblies op zijn piston. Hij liet het paard de vrije teugel, want Bles volgde trouw het muziekkorps. Wel bewoog Bles af en toe onrustig zijn oren, maar dat kwam misschien wel omdat Gerben nogal eens uit de maat was. Doch daar lette niemand op, want de optocht was immers geweldig leuk. En het werd nog mooier toen bleek dat op het raadhuisplein de boeren stonden te wachten en zich bij de stoet aansloten. Zij hadden drie schapen en vier lammeren bij zich en dat vonden Gerben en de jongens machtig. De burgemeester in zijn auto, met naast zich de dominee, ging ook al met de optocht mee. En iedereen, die maar even gemist kon worden, ging mee om getuige te kunnen zijn van de grote verbazing die straks ongetwijfeld de nietsvermoedende Bouwman zou tonen.

„Ik moet nu al lachen,” zei Sietse tegen Hielke, „als ik denk hoe jij straks voor al die mensen een toespraak moet houden.”

„Ik ben niet bang,” zei Hielke, „ik zeg maar wat, dan gaat het vanzelf.”

„En als je het fout doet, lacht iedereen je uit,” waarschuwde Sietse.

„Dan lach ik gewoon mee,” zei Hielke.

„Jij redt het best, Hielke,” vond Cor.

„Zouden wij ook getrakteerd worden?” vroeg Kees.

Wat zijn vrienden daar op antwoordden, kon hij gelukkig niet verstaan doordat de fanfare een nieuwe mars inzette. En onder de vrolijke tonen van de muziek kwam de hele optocht op het ruime erf van de klompenmaker. Bouwman met zijn vrouw en dochter Nel en Sjoerd stonden reeds vol verbazing voor het huis te wachten. De muziek zweeg en Gerben riep:

„Hielke Klinkhamer zal een toespraak houden!”

Iedereen klapte in de handen en Hielke moest naast Gerben op de wagen gaan staan.

„Zet ’m op Hielke,” zei Gerben, „spreek goed duidelijk!”

„Geachte boeren, burgers en buitenlui!” riep Hielke.

„En kippenboeren,” riep Gerben, waarop iedereen lachte.

Hielke wachtte even tot het weer stil was en vervolgde dan:

„Onze grote vriend Gerben wil van mijnheer Bouwman een pluimgraaf maken!”

„Ik niet alleen,” riep Gerben, „er is geen kip van mij bij. Deze zijn allemaal cadeau gegeven door de boeren!”

„Bravo, bravo!” riep iedereen en weer moest Hielke even wachten tot het weer stil was.

„Maar het plan is door Gerben bedacht,” riep hij dan.

„Iedereen heeft wel eens gekke gedachten,” riep Gerben, „neem het mij maar niet kwalijk!”

„En daarom, leve Gerben!” riep Hielke.

Iedereen juichte mee, maar het paard Bles schudde zijn kop waardoor zijn mooie steek schuin over zijn linkeroog schoof en dat was zo’n komiek gezicht, dat zelfs de deftige burgemeester evenals iedereen luid lachte.

„Nu is het mooi genoeg geweest,” riep Gerben, „Bles raakt ervan in de war! Mijnheer Bouwman, wij brengen u een wagentje kippen, met de hoop, dat u veel eieren zult rapen. U wordt ook een dagje ouder en dan is eierrapen minder zwaar werk dan klompen maken, nietwaar? Veel succes met uw kippen en nog vele jaren in gezondheid. Ik heb gezegd!”

Er klonk een langdurig applaus en toen kwam boer Brandsma naar voren. Hij bood namens alle boeren drie schapen en vier lammeren aan. Bouwman zou nu jaarlijks een paar schapen en de wol kunnen verkopen en daarmee de aflossing op zijn huis kunnen betalen. Zo was hij dan in één klap van al zijn zorgen bevrijd. Dat geluk overrompelde hem zo, dat hij geen woord kon uitbrengen.

De burgemeester wilde ook nog een woordje spreken.

„Dames en heren, het is zeer verheugend hoe u allen met elkaar een medemens hebt geholpen. Als wij dat in de toekomst steeds blijven doen zal nooit iemand in onze gemeente armoe behoeven te lijden. Dat Gerben en de schippers van de Kameleon altijd bereid zijn om te helpen, weet ik wel zeker en daarom dank ik hen ook extra hartelijk!”

Na het luide applaus, dat na dit toespraakje opklonk, kwam Nel naar voren.

„Gerben en jongens,” zei zij. „En u allemaal! Namens mijn vader en moeder bedank ik u hartelijk voor al die kippen en schapen en wij zullen de dieren heel goed verzorgen. Dank u wel!”

„Goed gezegd, Nel,” riep Gerben, „en nu allemaal weg wezen, want ik ga de kippen loslaten!”

De mensen ontruimden het erf en geholpen door de jongens tilde Gerben een hek van de wagen en vlogen de kippen fladderend op de grond. Bouwman kwam nog gauw iedereen een hand geven en toen gingen allen in optocht weer terug naar het dorp met de herinnering aan een blijde belevenis.

Onderweg hoorden de jongens de kippen op het erf van Bouwman nog luid kakelen.

„Daar komen de eerste eieren al,” zei Gerben. „Bouwman wordt nog eens een rijk man!”

„Dat behoort een pluimgraaf ook te zijn,” lachte Cor.

„Dan trouwt Sjoerd dus de dochter van een rijke graaf,” zei Sietse. „Het lijkt wel een sprookje.”

De wagen werd teruggebracht naar de boerderij en Bles mocht weer vrij in het weiland gaan grazen. Nadat de versiering van de wagen was verwijderd, ging Gerben met de jongens in de Kameleon terug naar het dorp. Toen zij in de smederij kwamen, stond Sjoerd daar op hen te wachten.

„Gerben,” zei hij, „ik schaam mij dood. Jij deed zoveel goed, terwijl ik je voor een oplichter uitschold. Ik weet echt niet hoe ik je nu bedanken moet.”

„Zet een blij gezicht, Sjoerd,” zei Gerben lachend, „dat is voor mij de grootste beloning.”

„Dan nog wel bedankt, Gerben,” zei Sjoerd en hij schudde Gerben de hand.

„Ouwe postzegellikker!” zei Gerben en ditmaal werd Sjoerd nu eens niet kwaad.

’s Maandags kwam de krant waarin een prachtige foto stond van de versierde wagen. In de smederij stonden Gerben en de jongens net over de foto gebogen toen veldwachter Zwart binnenkwam.

„Wat zegt u hiervan, Zwart?” zei Gerben en hij wees trots naar de foto.

„Hm,” zei Zwart, „jij mag van geluk spreken dat ik voorop liep. Daardoor heb ik niet gezien dat jij het paard niet aan de teugels hield, anders had je een boete gekregen. Trouwens, die kan ik je alsnog geven, want op deze foto is duidelijk zichtbaar hoe jij piston zit te spelen zonder het paard te mennen.”

„O, o, Jan Voorzichtig,” riep Gerben verontwaardigd uit, „dat is het toppunt! Zo grijs heb ik het nog nooit meegemaakt. Ik zou dus…”

Maar toen zag hij hoe Zwart heimelijk lachte en hij vroeg:

„U meent het niet?”

„Jij bent gewaarschuwd,” zei Zwart lachend, „tot ziens, Gerben!” en Zwart wandelde de smederij uit.

„Hij had je te pakken, Gerben,” plaagde Sietse.

„Hm,” zei Gerben, „Zwart komt altijd dwars over de kippenplank. Maar die foto wil ik bewaren.”

„Ben je gek? Die houden wij zelf!” zei Sietse en hij griste de krant van de werkbank en verdween er gauw mee in huis.

„Ik zal voor jou de krant van de dokter vragen,” zei Hielke tegen Gerben en hij ging naar het huis van hun buurman. Het duurde wel even voor Hielke terugkwam, want de dokter wilde zelf ook het stukje lezen. Hij bekeek de foto nog eens extra en daarna gaf hij lachend de krant aan Hielke.

„Dat was goed werk, Hielke,” zei hij. „En Gerben mag trots zijn!”

En dat was Gerben ook. Hij heeft de foto jarenlang bewaard!

De Kameleon Reeks

1. De schippers van de Kameleon (1949)

2. Kameleon ahoy! (1951)

3. Redders met de Kameleon (1952)

4. Speurders met de Kameleon (1955)

5. De Kameleon op volle toeren (1956)

6. De Kameleon houdt koers (1958)

7. Goede vaart, Kameleon (1958)

8. Trossen los Kameleon! (1959)

9. De Kameleon in 't zoeklicht (1959)

10. De Kameleon opnieuw in actie (1960)

11. De Kameleon in de branding (1961)

12. Vivat Kameleon! (1961)

13. De Kameleon Blijft Favoriet! (1962)

14. De Kameleon wint de prijs! (1962)

15. De kameleon brengt geluk! (1963)

16. Bravo Kameleon! (1963)

17. Vakantie met de Kameleon (1964)

18. De Kameleon viert feest! (1964)

19. Tiptop Kameleon (1965)

20. De Kameleon schiet te hulp (1965)

21. Trouwe vrienden van de Kameleon (1966)

22. De Kameleon staat voor niets! (1966)

23. Met de Kameleon er op los! (1967)

24. De kameleon altijd paraat (1967)

25. De Kameleon slaat zijn slag (1968)

26. De Kameleon pakt aan! (1968)

27. Ruim baan Kameleon (1969)

28. De Kameleon vaart uit! (1969)

29. De Kameleon treft doel! (1970)

30. Volle kracht, Kameleon! (1970)

31. Met de Kameleon op avontuur (1971)

32. De Kameleon maakt schoon schip (1971)

33. De Kameleon knapt het op! (1972)

34. Met de Kameleon vooruit (1972)

35. De Kameleon steekt van wal (1973)

36. De Kameleon doet een goede vangst! (1973)

37. De vlag in top voor de Kameleon (1974)

38. De Kameleon in de storm (1974)

39. Alle hens aan dek, Kameleon! (1975)

40. De Kameleon krijgt nieuwe vrienden (1975)

41. Op reis met de Kameleon! (1976)

42. De Kameleon heeft succes (1976)

43. De Kameleon vaart voorop! (1977)

44. Lang leve de Kameleon! (1977)

45. De Kameleon helpt altijd! (1978)

46. De Kameleon ruikt onraad (1978)

47. De Kameleon geeft vol gas (1979)

48. De Kameleon maakt plezier (1979)

49. De Kameleon ligt op de loer (1980)

50. De Kameleon in het goud (1980)

51. De Kameleon houdt stand! (1981)

52. De Kameleon vaart door (1981)

53. De Kameleon gooit het roer om (1982)

54. Recht door zee, Kameleon (1982)

55. De Kameleon op dreef (1983)

56. De Kameleon in woelig water (1984)

57. Met de Kameleon voor de wind (1985)

58. De Kameleon heeft goed nieuws (1988)

59. De Kameleon draagt zijn steentje bij (1989)

60. De Kameleon maakt het helemaal (1991)

61. De Kameleon slaat alarm (1992, door P. de Roos)

62. De Kameleon stuurloos (1995, door P. de Roos)

63. De Kameleon op jacht (1998, door P. de Roos)

64. De Kameleon scoort! (2006, door Fred Diks)

65. Zet 'm op, Kameleon! (2008, door Fred Diks)

66. De Kameleon lost het op (2009, door Fred Diks)

Table of Contents

HOOFDSTUK I

HOOFDSTUK II

HOOFDSTUK III

HOOFDSTUK IV

HOOFDSTUK V

HOOFDSTUK VI

HOOFDSTUK VII

HOOFDSTUK VIII

HOOFDSTUK IX

HOOFDSTUK X

HOOFDSTUK XI

HOOFDSTUK XII

HOOFDSTUK XIII

De Kameleon Reeks