DE VLAG IN TOP VOOR DE KAMELEON

DOOR

H. DE ROOS

Geïllustreerd, door

GERARD VAN STRAATEN

14e druk

UITGEVERIJ KLUITMAN ALKMAAR

HOOFDSTUK I

Gerben heeft een plan en vertelt weer vreemde verhalen

Een lomp, zwaar gebouwd, ijzeren motorbootje dat de naam Kameleon droeg, voer over het meer. Het was bemand met de jongens van smid Klinkhamer. De één heette Sietse, de ander Hielke. Zij leken sprekend op elkaar, want zij waren een tweeling van bijna veertien jaar oud. Het was prachtig zomerweer en door de vele plezierboten op het meer was het er reuze gezellig.

Een luxe motorboot haalde de Kameleon in en voer voorbij. Aan het roer stond een mijnheer die een bril droeg. Op het dek zat een mevrouw en twee meisjes stonden bij de railing en keken lachend naar die twee jongens in dat vreemde bootje. Sietse stak een hand op bij wijze van groet, want op het water is het een goede gewoonte, dat de stuurlui elkaar groeten. Maar de mijnheer was daar zeker niet van op de hoogte. Hij keek even naar de jongens en voer snel verder. De meisjes lachten.

Hielke en Sietse lazen op de achtersteven van het motorjacht: „Ariadne Den Haag.”

„Die lui komen uit Den Haag!” zei Sietse. „Ze zijn zeker te deftig om ons te groeten!” En toen gaf hij de motor meer gas. De Kameleon begon het jacht snel in te halen. De mijnheer keek verbaasd toen hij dat lompe bootje weer naast zich zag. En ook hij gaf meer gas. Even liet Sietse de Ariadne een kleine voorsprong nemen, maar toen voerde hij de snelheid van de Kameleon op en tot grote verwondering van de mijnheer kwam die kleine boot alweer naast hem varen. Dat was te gek! Zo’n duur jacht moest toch veel sneller kunnen varen dan zo’n miserabel bootje, dat meer op een drijvende bak leek dan op een vaartuig? Om die twee brutaal lachende jongens een lesje te geven, gaf de mijnheer zijn motor vol gas. De snelheid werd aanmerkelijk hoger, maar de Kameleon bleef de Ariadne trouw terzijde. De mijnheer kon zijn ogen nauwelijks geloven. Hij zette zijn bril af, maar dat maakte geen verschil met wat hij zag. Die kwajongens voeren schijnbaar zonder moeite met de Ariadne mee.

De twee meisjes volgden de wedstrijd vol belangstelling en riepen: „Sneller Pa! Wij kunnen het toch zeker wel winnen!?”

„De boot kan niet harder!” riep Pa.

Toen zagen zij tot aller verwondering, hoe de Kameleon plotseling naar voren schoot. De snel draaiende schroef wierp een kolkende baan van schuimend water omhoog en met de steven hoog opgericht ging de Kameleon er als een raceboot vandoor. In een ommezien lieten de jongens de Ariadne ver achter zich. Om de grap nog langer te laten duren, wilde Sietse in een grote boog terugvaren, maar op de polderdijk stond iemand die hen wenkte. Het was Gerben, de knecht van boer Jellema. De jongens kenden hem heel goed, want Gerben kwam vaak in de smederij. Hij zat altijd vol grappen en kon verhalen vertellen, die zó fantastisch waren, dat de jongens er al lang geen woord meer van geloofden.

„Gerben wil met ons meevaren!” riep Hielke. „Hij heeft een volle jutezak bij zich die misschien wel zwaar is.”

„Ik zie het,” zei Sietse en hij stuurde de Kameleon naar de wal.

„Hallo vrienden!” riep Gerben. „Als jullie op weg zijn naar huis, zou ik graag mee willen varen. Ik moet toevallig net naar huis om deze zak weg te brengen.”

„Stap maar in!” riep Sietse.

Gerben sprong behendig voor in de Kameleon en ging op het bankje bij de boeg zitten. De zak legde hij voor zijn voeten op de bodem.

„Wat zit daarin?” vroeg Hielke.

„Een fuik! Maar dat mag veldwachter Zwart niet weten. Daarom wil ik graag, dat jullie mij naar het Raadhuisplein brengen. Dan hoef ik niet voorbij het huis van Zwart te lopen. Als hij deze zak ziet, wil hij natuurlijk weten wat erin zit.”

„Dus jij wilt weer iets doen wat verboden is?” vroeg Hielke. „Of heb jij een vergunning voor het zetten van fuiken?”

„Welnee, want dan zou ik grote stukken viswater moeten pachten. Ik heb maar één fuik en die zet ik uit in een sloot bij de boerderij. Daarmee doe ik geen mens kwaad, want het is geen verpacht viswater.”

„En toch mag Zwart het niet weten!” riep Sietse spottend.

„Jullie weten hoe Zwart is,” verdedigde Gerben zich. „Al doe je helemaal niets verkeerd, dan verbiedt Zwart het toch.”

„Dat kan niet!” riep Hielke lachend. „Als je niets doet, valt er ook niets te verbieden!”

„Wel‚” zei Gerben, „ga jij maar eens op het bankje zitten in Zwart z’n tuin. Gewoon maar zitten en niets doen. Wedden dat Zwart op je afkomt als een briesende leeuw?”

„Maar ik mag toch ook niet in zijn tuin!?” riep Hielke.

„Juist!” zei Gerben. „Je mag niks! Helemaal niks! Maar ik lach er af en toe om!”

„Hoe kom je aan die fuik?” wilde Sietse weten.

„Gevonden op de koezolder! De houten hoepels zitten vol wormgaatjes en het net is hier en daar stuk, dat ga ik repareren met touw. Mocht de politie het ding toevallig in beslag willen nemen, dan is er nog niets verloren; de fuik heeft geen waarde meer, daarvoor is ze te oud!”

„Maar jij kunt er nog mooi mee spelen!” zei Hielke.

„Natuurlijk! En wie weet vang ik er nog een lekker zootje paling mee!” fantaseerde Gerben. „Dat zou niet gek zijn. Als de Woudaap gaat malen, stroomt het water door de sloten en komt er vaak paling mee!”

De Woudaap was een grote windmolen, die op de polderdijk stond aan de rand van het meer. De molen zag er keurig uit. Daarvoor zorgde Dijkstra, die met zijn vrouw en hun zoon Kees in de Woudaap woonde. Als de waterstand in de polder te hoog werd, moest de Woudaap draaien en dan maalde die met een grote vijzel het overtollige water in het meer. Dat kon natuurlijk alleen als er wind was. Anders liet Dijkstra de grote dieselmotor, die in een bijgebouwtje stond, het werk doen.

Intussen fantaseerde Gerben verder: „De molen moet natuurlijk niet op hol slaan, want dan stroomt het water veel te snel en is de fuik in een ommezien foetsie. Het is vele jaren geleden gebeurd dat de bliksem in de Woudaap sloeg. Het gevolg was, dat de molen razendsnel begon te draaien. De wieken suisden zo snel rond dat een propeller van een vliegtuig er maar kinderspel bij was. En wat wilde toen het geval? De molen zoog het water met zo’n kracht weg, dat zelfs de weilanden werden meegezogen!”

„Ja ja,” spotte Sietse, „en toen kwamen die weilanden in het meer terecht en werd het meer gedempt. En waar vroeger de polder was, is nu het meer!”

„Inderdaad!” riep Gerben. „Hoe weet jij dat allemaal zo goed? Of staat het in de geschiedenisboekjes op school?”

„Zeur niet!” mopperde Sietse. „Jij altijd met je onzin. Er is immers geen woord van waar! En ik moet het nog maar zien of er paling in die sloot zit. Het enige wat je er vangt is kikkers!”

„Dat zal de tijd wel leren!” zei Gerben. „Wie niet vist zal niets vangen. Maar soms kom je wel voor verrassingen te staan. Zo heb ik eens schol gevangen.”

„Schol?!” riepen Hielke en Sietse. „Die vang je hier niet! Die zwemmen in de zee!”

„Dat heb ik ook altijd gedacht,” zei Gerben; „ik kon mijn ogen dan ook nauwelijks geloven, toen ik drie schollen ving! Het waren reuze knapen! Ze waren zo groot als vloermatten!”

Hielke lachte luid om die onzin, maar Sietse riep: „Jij bent niet goed snik, grote leugenaar!”

Zij voeren nu voorbij de Woudaap. Op de stoep voor de deur zat Kees.

„Hallo Kees!” riep Gerben. „Zit je op wacht?”

„Nee! Ik kijk naar een vreemd bootje met drie apen erin!” riep Kees.

„Mooi zo Keesie! Ik ben dus een aap? Dat zal ik onthouden. Morgen kom ik je de oren wassen!” dreigde Gerben.

„Koeiekop!” schold Kees en toen stond hij haastig op, want moeder riep dat het eten op tafel stond.

De Kameleon voer verder naar de brug, die over de vaart lag welke naar het dorp ging.

„En wie staat daar op de brug?” riep Sietse. „Veldwachter Zwart! Hij ruikt al wat er in de zak zit!”

„’t Is toch wel gek,” mopperde Gerben, „Zwart is er altijd als je hem niet hebben moet. Hij heeft ons zeker door de kijker bespioneerd!”

„Stop de zak weg!” riep Sietse.

„Waar?” vroeg Gerben.

„Ga er op zitten!” riep Hielke.

„Dat loopt nog meer in de gaten,” vond Gerben.

„Hang haar buiten boord, onder water,” raadde Sietse aan.

„Daarvoor is het al te laat,” meende Gerben, „Zwart kan alles zien wat wij doen. Ik laat de zak gewoon liggen, dan kan hij haar goed bekijken en daar wordt hij toch niets wijzer van.”

„Ik zal extra snel onder de brug doorvaren,” zei Sietse, en hij gaf de motor vol gas.

„Niet doen jô!” waarschuwde Gerben. „Daarmee maak je ons juist verdacht!”

Sietse trok het gaspedaal terug, maar de Kameleon voer toch nog vrij snel naar de brug. Zwart ging precies boven de baan staan waarin de Kameleon voer, zodat hij alles wat er aan boord was, goed kon bekijken.

„Goedemorgen, mijnheer Zwart!” riep Gerben opgewekt. Zwart knikte een paar maal met zijn hoofd bij wijze van groet en toen verdween de Kameleon onder de brug om vervolgens snel naar het dorp te varen.

„Sinterklaas keek met Argusogen naar de zak,” zei Gerben.

„Waarom noem jij Zwart Sinterklaas?” vroeg Hielke.

„Hij knikte net zo minzaam met zijn hoofd als de goede Sint,” zei Gerben, „en dan moet je juist voor hem oppassen, want ik weet dat het betekent: ik groet je wel, maar ik vertrouw je niet! Wedden dat hij straks in de smederij is om jullie te vragen wat er in de zak zit?”

„Drommels,” riep Hielke, „wat moeten wij dan zeggen?”

„Wel, dan zeg je: oude fietsbanden!”

„En denk je dat Zwart dat gelooft?” vroeg Sietse.

„Wat Zwart geloven wil, moet hij zelf weten,” zei Gerben, „maar het is geen gek antwoord. Kijk, de ronde hoepels van de fuik kunnen best fietsbanden zijn!”

Zij naderden de eerste huizen van het dorp en legden aan bij het Raadhuisplein. Aan het plein stonden de kerk, het gemeentehuis, winkels, het postkantoor en het hotel de Rode Leeuw. Gerben wierp de zak over zijn schouder en liep het plein over naar een zijstraat. In die straat woonde hij. Sietse liet de Kameleon keren en voer terug. Ongeveer honderd meter voor de brug stuurde Sietse de Kameleon in een boothuis en stopte de motor. Het boothuis was gebouwd bij het erf achter de smederij. Nadat de deuren aan de vaartkant waren dichtgetrokken, gingen de jongens door een zijdeurtje naar buiten en holden naar de smederij. En warempel, daar stond veldwachter Zwart met vader Klinkhamer te praten. Hij keek onderzoekend naar de jongens toen zij binnenkwamen.

„Ha! Zijn jullie daar?” riep Klinkhamer. „We moeten eten. Moeder heeft zojuist gewaarschuwd.”

„Wie hard werkt moet goed eten!” zei Zwart, en toen vroeg hij: „Wat had onze grote vriend Gerben in die zak?”

„Zijn weekloon!” riep Sietse en Hielke lachte luid.

„Dat is verdacht!” zei Zwart. „Gerben had er zeker op gerekend dat ik naar de inhoud zou vragen en daarom moesten jullie mij dit antwoord geven. Is het niet zo?”

„Welnee, mijnheer Zwart,” riep Hielke, „Gerben zei dat er oude fietsbanden in die zak zaten.”

„Juist!” bromde Zwart. Toen liep hij naar de deur en zei: „Ik wens jullie smakelijk eten!”

„Van ’t zelfde, mijnheer Zwart!” riep Klinkhamer, en gevolgd door zijn zoons ging hij naar de woonkamer waar moeder juist een grote schaal met dampende aardappelen op de tafel zette. Klinkhamer en de jongens aten heel smakelijk want moeder kon lekker koken. Na het eten ging Klinkhamer de krant lezen. Plotseling riep hij: „Drommels! Jan Boonstra heeft een ongeluk gehad! Hij is met z’n auto tegen een boom gereden!”

„De zoon van boer Boonstra uit de polder?” vroeg Hielke.

„En hoe is het met hem?” vroeg moeder.

„Afgelopen!” zei Klinkhamer. „Op weg naar het ziekenhuis overleden. Die arme Jan! Hij was zo’n opgewekte man!”

„Hoe moet het nu met Ali, zijn vrouw?” vroeg moeder zich af. „Zij woont bij Boonstra in en je weet hoe die boerenfamilie over haar denkt. Vader Boonstra is steeds op dat huwelijk tussen Jan en haar, tegen geweest!”

„Tja,” zei Klinkhamer, „maar zij heeft een zoontje en dat is de enige opazegger van Boonstra. Stuurt hij Ali weg van de boerderij, dan neemt zij haar kind mee en dat zal Boonstra niet leuk vinden. Dus blijft Ali daar wel, verwacht ik!”

„Die auto’s toch,” klaagde moeder. „Er gebeuren wel erg veel ongelukken mee!”

„Onze boot is veiliger,” zei Sietse. „Het gaat wel niet zo hard, maar wij kunnen er mee op plaatsen komen, waar een auto niet kan rijden. Zoals bijvoorbeeld naar het eiland midden in het meer!”

Klinkhamer stond op. De klok sloeg één uur en dat was het sein om weer aan de arbeid te gaan. De jongens gingen mee naar de smederij. Daar stond een vreemdeling te wachten. Het was een mijnheer van een moeilijk te schatten leeftijd. Hij was niet jong meer en toch ook niet oud. De leeftijd lag tussen de dertig en vijftig jaar. Hij keek nogal somber en bleek niet erg spraakzaam te zijn.

„Benzine. Heeft u dat?” vroeg hij aan Klinkhamer.

„Jazeker!” zei Klinkhamer. „Heeft u een jerrycan of staat uw auto hier?”

„Het is voor mijn boot! Ik heb geen jerrycan. Kunt u die erbij leveren?”

„Dat kan!” zei Klinkhamer. „Jongens! Geven jullie mijnheer een blik benzine!”

Sietse zette een volle jerrycan op de werkbank en de mijnheer betaalde het verschuldigde bedrag.

„Ligt uw boot hier vlakbij?” vroeg Klinkhamer.

„Helaas niet,” was het antwoord, „ik had gehoopt dit dorp wel te zullen bereiken, maar de motor stopte want de tank was leeg. Mijn boot ligt nu aan de polderdijk vlak bij de grote windmolen met die vreemde naam.”

„Bij de Woudaap?” vroeg Sietse. „Maar dan moet u een flink stuk lopen. U kunt beter met ons meevaren in onze boot.”

„Als dat kan, jongens, heel graag!”

„Dat kan best, mijnheer!” zei Klinkhamer. „Mijn zoons varen iedere dag op het meer. Gaat u maar met hen mee, dat bespaart u het sjouwen met zo’n zwaar blik benzine.”

Gerben kwam ook in de werkplaats en vroeg: „Gaan jullie al varen, jongens? Ik wil graag mee, anders moet ik lopen. Dat is wel reuze gezond, maar ik heb mijn kettinkje vergeten.”

„Wat voor ketting?” vroeg Hielke.

„Mijn sleepketting,” verklaarde Gerben, „die laat ik over de grond slepen voor de afvoer van overtollige elektriciteit. Als ik goed de pas erin zet, ontwikkel ik zoveel energie dat ik er gloeiend heet van word. Daarom voer ik via het kettinkje energie af naar de aarde; dat voorkomt het koken van mijn bloed.”

„Hij is niet wijs,” zei Sietse tegen de mijnheer.

De mijnheer glimlachte.

„Dat zeg jij nu wel, Sietse Klinkhamer,” riep Gerben, „maar ik heb een man gekend die alle dagen voedsel uit blik at. Hij kreeg daardoor zoveel ijzer in zich, dat hij een bliksemafleider op zijn hoofd moest dragen als het onweerde. En hij sleepte ook een kettinkje mee als aardleiding.”

Er kwam nog een jongen de smederij binnen hollen. Hij heette Louw Vrolijk. Zijn vader werkte op de boterfabriek die aan de andere kant van het dorp stond.

„Je bent net op tijd, Louw,” riep Hielke, „we wilden juist gaan varen!”

Sietse liep reeds de achterdeur uit en droeg de jerrycan met benzine naar het bootsuis.

De mijnheer keek heel verwonderd naar de Kameleon, toen hij met de anderen bij het boothuis kwam.

„Het is niet een overdadigheid aan luxe wat u hier ziet, mijnheer,” zei Gerben, „maar de boot vaart uitstekend en ligt vast op de weg. Zij is niet zijwindgevoelig en haar remweg is heel kort.”

„U praat alsof u het over een auto heeft,” zei de mijnheer.

„Maar er zit een automotor in,” lachte Gerben, „en die levert zoveel paardekrachten dat het de snelste boot uit heel de omtrek is.”

De mijnheer schudde zijn hoofd. Hij geloofde er geen woord van. Samen met Gerben ging hij op het bankje bij de boeg zitten en de Kameleon voer weg. Op het meer gaf Sietse de motor geleidelijk meer gas en de mijnheer begon steeds verbaasder te kijken toen de Kameleon haar snelheid bleef opvoeren.

„Dat gaat harder dan ik had verwacht,” bekende hij, „we hebben mijn boot al bijna bereikt.” En toen riep hij ontstemd: „Wat doen die twee kerels daar bij mijn boot?”

Sietse zag, dat naast een klein motorjacht een bootje lag met twee mannen erin. Eén van de twee klom in de kuip van het jacht en probeerde de deur van de kajuit te openen.

„Die zijn op roof uit!” riep Gerben.

Sietse gaf de motor vol gas. De Kameleon stormde in een ommezien op het tweetal af, dat verwonderd opkeek toen die lompe boot zo woest naderde. Maar zij deden geen moeite om er vandoor te gaan.

„Wat moet je in mijn boot?!” riep de mijnheer kwaad. „Ga er ogenblikkelijk uit!”

„Rustig maar!” antwoordde de man, terwijl hij zich weer in het bootje bij z’n vriend voegde. „Wij doen geen kwaad! Wij zoeken een mijnheer Akkerman, bent u dat?”

„Welnee! Mijn naam is Kaptijn!”

„Neemt u ons niet kwalijk, mijnheer Kaptijn,” zeiden de mannen. „Dan zoeken wij maar weer verder! Goedemiddag!”

De aanhangmotor van hun bootje werd gestart en de heren voeren verder langs de oever van het meer.

„Ik weet niet wat u ervan denkt, mijnheer Kaptijn,” zei Gerben, „maar ik heb het gevoel dat dit geen zuivere koffie is. Die twee zoeken boten die onbeheerd liggen, kijk maar. Bij de boten waar mensen zijn, leggen zij niet aan. Ik kan mij natuurlijk vergissen, maar volgens mij zijn het een paar stropers die op rooftocht zijn.”

„Daar kon jij wel eens gelijk in hebben, Gerben, er zijn altijd mensen die de vakantie van een ander willen bederven. En dat terwijl het meer en de hele omgeving zo rustig en mooi zijn.”

„Ja ja,” stemde Gerben in, „er is altijd wel iets dat de pret bederft. Zo gebeurde het hier enige jaren geleden, dat een mijnheer een gedresseerde krokodil in het water liet zwemmen. Hij hield dat monster als huisdier en het was zo goed afgericht dat, wanneer het in de vijver bij zijn huis zwom en de mijnheer op een fluitje blies, het dier uit de vijver kwam en in een kooi ging slapen.

Die mijnheer kwam hier met een grote boot op vakantie. De krokodil had hij meegenomen en op een morgen mocht het dier even in het meer zwemmen. De mijnheer zat op het dek ernaar te kijken, totdat hij zijn huisdier uit het oog verloor. Dus blies hij op z’n fluitje, maar niks hoor! De krokodil kwam niet terug, zij was er vandoor! En wat wilde het geval? Enige jongens waren met een roeiboot aan het spelevaren, waarbij één van hen met zijn blote benen naast de boot in het water zat te trappelen. Toen kwam de krokodil en hapte er een been af! Dat was een verschrikkelijke consternatie. Maar één van de jongens hield het hoofd koel en riep: ‚Als de drommel naar de wal!’ Zij roeiden uit alle macht en toen zij de wal bereikten kwam juist de dokter voorbij. Hij nam het slachtoffer in zijn auto en reed in recordtijd naar het ziekenhuis.

Daar was juist een kolenboer overleden en bij gebrek aan beter namen de dokters een been van de kolenboer en naaiden dat aan het verminkte been van de jongen. Hoewel het been van de kolenboer nog zwart zag van de steenkool, groeide het toch voorspoedig tot één geheel met het been van de jongen. Maar ja, toen had hij wel twee heel ongelijke voeten. Aan de voet van de kolenboer paste schoenmaat achtenveertig en aan de voet van de jongen slechts schoenmaat tweeëndertig. Dat was natuurlijk een gek gezicht, een jongen met een kleine en een hele grote voet. Maar denk niet dat de knaap er ongelukkig mee was. Integendeel! Hij werd er schatrijk door!”

„Zo, zo!!” riep Sietse spottend. „Hij liet dat wereldwonder natuurlijk op de kermissen zien?!”

„Ben je mal? Daar zou hij nooit rijk van zijn geworden!” zei Gerben. „Nee hoor! Hij werd profvoetballer, want met die grote voet kon hij zó hard schieten, dat ieder schot een doelpunt was!”

Hielke en Louw lachten om die onzin. Mijnheer Kaptijn schudde z’n hoofd en Sietse riep: „Hij is een profleugenaar, mijnheer! Niemand in het dorp gelooft hem meer, zelfs al vertelt hij de waarheid.”

„Toch heeft Gerben één ding met de profvoetballers gemeen,” vond mijnheer Kaptijn. „Hij weet op zijn manier de mensen te vermaken! Ik denk dat ik hier maar een tijdje blijf kamperen. Nog wel bedankt voor jullie hulp, jongelui!”

„Tot ziens, mijnheer!” riepen onze vrienden, en de Kameleon voer verder naar de boerderij van Jellema.

„Jij scheldt mij wel uit voor leugenaar, Sietse Klinkhamer,” zei Gerben, „maar vergeet niet dat er mensen zijn die behoefte hebben aan een beetje onzin waar ze om kunnen lachen. Dat kon je zien aan mijnheer Kaptijn. In de smederij keek hij heel triest, maar hij zag er nu heel wat vrolijker uit!”

„Dat is waar, Gerben!” zei Hielke. „Jij laat de mensen af en toe wel lachen.” „En daar gaat het om!” riep Gerben. „Wie niet af en toe kan lachen, is niet gezond!”

Sietse vroeg of Gerben ook voor dokter had geleerd, maar dat had er niets mee te maken, vond Gerben. „Lachen is gezond! Punt! Uit!!”

HOOFDSTUK II

De jongens maken kennis met de bewoners van het Zonnehuis en waarschuwen de politie

Bij de Woudaap stond Kees te wachten op de Kameleon. Sietse stuurde naar de wal en Kees kwam aan boord.

„Hallo Kees! Heb je lekker gegeten?” vroeg Gerben.

„Dat gaat wel,” zei Kees, „maar ik heb een holle kies die af en toe pijn doet.”

„Ga naar de tandarts!” raadde Gerben aan. „Hoe eerder hoe beter! Dat gat moet zo gauw mogelijk met beton worden dichtgesmeerd. Ik heb een man gekend die zoveel holle kiezen had, dat er in z’n mond een luid geklots klonk als hij koffie dronk. Voor de omstanders was dat geen gehoor. Hij werd tenslotte in geen enkel café meer toegelaten. Daarom Kees, zorg dat het gat zo gauw mogelijk wordt dichtgemaakt, anders krijg je er ook last mee!”

„Ik zal wel zien,” bromde Kees, „maar ik heb nu vakantie en dan ga ik niet bij de tandarts zitten. Ik ben wel wijzer. Ik ga liever zwemmen!”

„Wacht daar een uurtje mee!” zei Gerben. „Het is niet goed om direkt na het eten te gaan zwemmen.”

De Kameleon had nu de boerderij van Jellema bereikt en Gerben ging aan wal.

„Tot ziens, vrienden!” riep hij.

„Tot ziens, Gerben!” riepen Hielke en Kees.

„Tot ziens, dokter!” riep Sietse.

„Waarom noem je hem dokter?” vroeg Kees.

„Omdat hij steeds vertelt wat wel of niet goed voor je is,” zei Sietse. „Lachen is gezond, dat heeft een mens nodig! Holle kiezen moet je meteen laten vullen. En na het eten mag je niet direkt gaan zwemmen! Net alsof wij dat allemaal zelf niet weten. Maar mij hoeft hij niets te vertellen!”

Hij stuurde de Kameleon naar het midden van het meer. Het was er gezellig druk door de vele zeil- en motorboten. Sietse moest goed opletten om geen aanvaring te krijgen.

Midden in al die drukte lag een motorboot stil en een grote zeilboot botste er bijna tegen aan. De stuurman van de zeilboot riep naar de mijnheer in de motorboot dat het gevaarlijk was daar te blijven liggen, omdat de boot dwars in de vaargeul lag. De mijnheer riep terug dat hij dat ten volle besefte, maar dat hij niet verder kon varen door gebrek aan benzine.

„Wij zullen hulp halen!” riep de stuurman van de zeilboot en hij voer regelrecht naar de jongens in de Kameleon die daar in de buurt waren.

„Wat krijgen we nou?!” riep Sietse verontwaardigd, toen een grote zeilboot recht op hen afkwam. Maar de zeilboot zwenkte en kwam vervolgens langszij de Kameleon.

„Jongens, willen jullie helpen?!” riep de stuurman. „Daar ligt een motorjacht zonder benzine. Het is een gevaar voor de scheepvaart!”

„Oké!” antwoordde Sietse en hij stuurde de Kameleon naar het jacht. Het bleek de Ariadne uit den Haag te zijn. De Kameleon schoof langszij en Sietse vroeg: „Waar moeten wij u heen brengen, mijnheer?”

„Aha,” riep de mijnheer verheugd, „komen jullie helpen? Als het kan, zou ik graag naar het dorp aan de overkant willen.”

„Goed mijnheer,” zei Sietse. Hij manoeuvreerde de Kameleon achter de Ariadne. De boeg van de Kameleon naderde de achtersteven van het jacht. De beide meisjes die op het achterdek stonden, riepen verschrikt: „Pas op! Jullie beschadigen de lak!” Maar Hielke nam een oude autoband en hield die voor de boeg. Toen gaf Sietse gas en de sterke Kameleon begon de Ariadne vooruit te duwen. Tot verwondering van de mijnheer, ging het minstens zo snel als wanneer zijn boot op eigen kracht voer. Hielke maakte intussen beide boten met een touw stevig aan elkaar vast.

„Waarom doe je dat?” vroegen de meisjes.

„Wel, als er gestopt moet worden, moet onze boot die van jullie tegenhouden, nietwaar?”

„Juist jongens,” zei de mevrouw, die ook kwam kijken, „dat doen jullie heel verstandig! Jullie zijn net echte schippers!”

„Wij varen vandaag echt niet voor het eerst!” riep Sietse. Hij keek langs de Ariadne naar voren en gaf twee signalen met de hoorn ten teken dat hij een groot zeilschip links ging passeren.

De mijnheer aan het stuur van de Ariadne kende de verkeerstekens zeker niet voldoende, want hij stuurde de boot naar rechts.

„Hee!” riep Sietse naar de meisjes. „Zeg gauw tegen jullie vader dat hij langs de verkeerde kant stuurt!” Die boodschap werd vlug overgebracht en de mijnheer herstelde meteen zijn fout. Op het zeilschip was men geschrokken, toen het motorjacht eerst anders ging varen dan de signalen aangaven. De stuurman riep dan ook in het voorbijgaan naar Sietse: „Jij was bijna fout! Jij moet beter opletten!”

„Ik was niet fout!” riep Sietse verontwaardigd. „De mijnheer van het jacht was zo stom om verkeerd te sturen! De ezel!”

Louw en Kees lachten luid, maar Hielke vond dat zijn broer niet zulke taal mocht gebruiken. Zij bereikten verder zonder ongelukken de overkant en voeren een breed kanaal in, waaraan even verder een dorp lag. Dicht bij een autogarage legden onze schippers aan.

„Dat is reuze goed gegaan, jongens!” prees de mijnheer. „Wat ben ik jullie schuldig voor de hulp?”

„Helemaal niets, mijnheer!” zei Hielke. „Wij varen voor ons plezier en onze motor merkt het nauwelijks als wij er nog een boot bij voortduwen!”

„De Kameleon kan zelfs grote vrachtschepen duwen!” riep Louw.

„Dan trakteer ik jullie op chocolade!” bood de mevrouw aan en zij gaf Hielke twee grote plakken.

„Dank u wel, mevrouw,” zei Hielke beleefd. Hij gaf haar een hand. De meisjes, die er bij stonden, gaf hij ook een hand en hij zei: „Tot ziens!” Kees gaf de mevrouw en de meisjes ook een hand en toen volgden Louw en Sietse het voorbeeld. De meisjes vonden het leuk en lachten vrolijk.

Toen startte Sietse de motor, maar voordat de Kameleon wegvoer riep de mijnheer: „Wacht even, jongens!” Bij de mijnheer stond een jongedame met een grote koffer die vroeg of zij mee mocht varen naar het meer.

„Dat gaat niet,” zei de mijnheer, „ik vaar zo dadelijk naar de stad, maar misschien kunnen de jongens u van dienst zijn!”

En hij vroeg onze schippers of zij de jongedame mee konden nemen.

„Welja,” zei Sietse, „stapt u maar in, juffrouw!”

„’t Is niet zo’n grote boot,” zei de juffrouw aarzelend.

„Maar wel een hele beste!” zei de mijnheer, en de meisjes riepen: „’t Is de beste boot van ’t hele meer!”

„Als dat zo is, ga ik mee,” zei de juffrouw lachend. Kees nam haar koffer en ze ging naast Louw op het voorbankje zitten. Hielke duwde de boot van de wal en Sietse gaf gas. Nagewuifd door de meisjes, voeren de jongens terug naar het meer. Hielke gaf ieder een stuk chocolade. Ook de jongedame kreeg een deel en zij smulde dapper met de jongens mee. Bij de ingang van het meer kwam een motorjacht het kanaal binnenvaren. De jongeman die aan het roer stond, keek verwonderd naar de Kameleon en riep toen naar de jongedame: „Hallo Cora! Ik ben net op weg om je te halen!”

„Hallo Ad!” riep de juffrouw verheugd. „Ik ben een uur vroeger gekomen!”

„Dat is geweldig!” riep Ad. „Stop maar jongens! Ik neem Cora wel aan boord!”

„Waar moet u naar toe, juffrouw?” vroeg Sietse.

„Naar de bungalow, daarginds op dat eilandje,” zei Cora.

De Kameleon was kalm blijven doorvaren, terwijl de jongeman zijn boot liet keren en snel naderbij kwam. Daar had de ondeugende Sietse op gewacht. Hij gaf de motor meer gas. Wat er toen ging gebeuren, weten wij zo zoetjes aan wel. De boot van Ad begon sneller en sneller te varen, maar de Kameleon inhalen kon zij niet.

Cora vond het vermakelijk en riep vol bewondering: „Wat doet die boot van jullie het geweldig goed! Ad haalt ons nooit meer zo gauw in!”

Met vijftig meter voorsprong naderde de Kameleon het eilandje. Op de balustrade voor de bungalow, die de naam Zonnehuis droeg, zaten een mijnheer, een mevrouw en een jongedame naar de bootrace te kijken. Toen zij ontdekten dat Cora daar zo snel naderde in dat vreemde bootje, kwamen zij naar het steigertje waar de Kameleon aanlegde.

„Daar ben ik al!” riep Cora vrolijk. „Ik heb nog nooit zo snel gevaren! Het was reuze leuk, jongens!” Hielke maakte de Kameleon vast en Cora stapte uit.

Ad legde nu ook aan en riep: „Zeg eens kwajongens, waarom gingen jullie er met mijn verloofde vandoor?”

„Juffrouw Cora vond het fijn om in een echte boot te varen!” zei Sietse.

„Een echte boot?!” riep Ad spottend.

„Ja,” zei Cora, „want de Kameleon vaart veel sneller dan die boot van jou, Ad!”

„Welverdraaid!” riep Ad. „Jij bent zeker bevriend met die jongens! Dat zal ik je betaald zetten!” Hij wilde Cora pakken, maar die ging er vandoor en holde rond de bungalow, achtervolgd door Ad.

„Help jongens!” riep Cora, en natuurlijk deden onze vrienden meteen mee aan dat spelletje. Met zijn allen holden ze rond de bungalow. Maar toen Ad tenslotte Cora in zijn armen hield en de verloofden elkaar zoenden, begrepen de jongens dat zij nu overbodig waren. Zij gingen weer in de Kameleon en de mevrouw bracht hun ieder een lekkere appel. Daarna startte Sietse de motor weer en terwijl zij het meer opvoeren, stonden Cora en Ad op de balustrade en wuifden de jongens na. Sietse stuurde naar de plaats aan de polderdijk waar de jongens vaak gingen zwemmen. De wal was er laag en de bodem van het meer bestond uit wit zand zodat het water er helderder leek dan elders. De Kameleon legde spoedig aan en de jongens sprongen in het gras en kleedden zich uit. Kees was de eerste die in het water dook en even later zwom het hele stel vrolijk stoeiend rond, totdat Louw vermoeid werd en op de wal klom. Hij droogde zich af en begon zich aan te kleden. Zijn vrienden volgden zijn voorbeeld. Sietse was de laatste die op de wal klom. Hij had nog wel langer willen blijven zwemmen en hij noemde zijn vrienden papkindjes, omdat zij koud werden in het water.

„Maar jij hebt een veel dikkere speklaag dan ik,” lachte Louw. „Jij bent net een zeehond!”

Dat vond Sietse een belediging. Hij greep Louw beet en rolde met hem de dijk af tot vlak bij de waterkant.

„Pas op halve zoete!” riep Louw geschrokken. „Ik wil niet te water! Ik heb m’n kleren aan!”

Hielke riep: „Stop even jongens! Ik hoor iets!!”

Nu hoorden de anderen het ook. Een kinderstem riep luid om hulp. Het geluid kwam van links en de jongens holden meteen die kant uit. Er lag zeker een kind te water, dachten ze, maar toen zagen zij een motorboot liggen, waarin een jongen van ongeveer tien jaar oud luid om hulp riep. Een bootje met twee mannen erin lag naast de motorboot en één van hen wilde juist bij het jongetje aan boord stappen. Onze vrienden herkenden de mannen. Het waren dezelfden die bij de boot van mijnheer Kaptijn probeerden de kajuit binnen te dringen.

„Hee. Wat moet dat?” riep Sietse.

De mannen keken naar de vier jongens op de wal en fluisterden met elkaar. Toen riep de één: „Wij zoeken de boot van de familie Brouwer. Maar deze is het niet!”

Vervolgens voeren zij verder.

„Nu weet ik zeker dat die twee op roof uit zijn!” zei Sietse.

„Hoe kun je dat weten?” vroeg Kees.

„Een uur geleden probeerden zij de boot van mijnheer Kaptijn binnen te dringen,” vertelde Sietse. „Toen wij hen betrapten, beweerden zij dat zij op zoek waren naar mijnheer Akkerman. En nu zeggen zij dat zij de familie Brouwer moeten hebben. Dat bewijst dat zij helemaal niet een bepaald iemand zoeken. Dat is een smoesje, wanneer zij betrapt worden bij een poging tot inbraak.”

„Sietse heeft gelijk,” riep Louw, „dus moeten wij Zwart gaan waarschuwen!”

„Wij kunnen het beter aan de waterpolitie vertellen.” vond Hielke, „want die heeft het toezicht op het meer.”

Sietse knikte. „Goed, wij doen het meteen. Kom in de boot!”

„Wacht even!” riep Hielke. „Wij kunnen dit jongetje hier niet alleen laten! Hoe heet je?”

„Dick van Beek,” zei de jongen. „Mijn vader en moeder zijn naar het dorp voor boodschappen. Ik ging niet mee omdat ik een mooi boek had.”

„Zijn je ouders al lang weg?” vroeg Kees.

„Ja, al een heel tijdje. Zij zullen wel gauw terug komen, want zij zijn op de fiets,” vertelde Dick en toen vroeg hij: „Willen jullie alsjeblieft nog even bij mij blijven?”

„Natuurlijk,” zei Hielke.

De jongens gingen in het gras zitten wachten. Sietse haalde de Kameleon en legde hem naast de boot van de familie Van Beek aan de wal. Nauwelijks had hij dat gedaan of hij zag in de verte bij het eiland de politieboot varen. Hij sprong weer in de Kameleon en voer op volle snelheid de politieboot achterna. De vrienden zaten er vol belangstelling naar te kijken.

„Wat gaat dat verschrikkelijk hard!” riep Dick. „Ik wou dat ik zo’n boot had!”

„Dan moet je koffiebonnen gaan sparen!” zei Kees. „Voor tienduizend punten heb je zo’n boot!”

„Is het waar?” vroeg Dick.

„Welnee!” riep Louw. „Hij is een grote leugenaar!”

Sietse liet de hoorn enige malen klinken en dat werd op de politieboot gehoord. De brigadier zag door de kijker, dat de Kameleon op volle kracht naderde. Hij gaf bevel om bij te draaien, zodat de boten elkaar tegemoet voeren. Spoedig lagen ze zij aan zij.

„Wat is er aan de hand, vriend Klinkhamer?” vroeg de brigadier vriendelijk.

„Mijnheer,” zei Sietse, „er varen hier twee mannen rond in een kleine boot met aanhangmotor en die lui proberen in te breken bij boten die onbeheerd liggen.”

„Zooo? En hoe ziet dat tweetal eruit?”

Sietse beschreef hen als tamelijk lang en slank, beiden met donker haar en bruine ogen. Het leken wel broers, zei hij. Sietse vertelde verder, dat de heren eerst bij de boot van mijnheer Kaptijn betrapt waren en dat zij daarna bij de boot van de familie Van Beek eenzelfde spelletje speelden.

„Dat trucje kennen we,” zei de brigadier; „hoe is de naam van hun bootje?”

„Er staat geen naam op, mijnheer. Maar het is een bruin gelakt, smal bootje!”

„Oké,” zei de brigadier, „dan zullen wij daar op gaan letten. Welbedankt voor de tip en zodra jullie die lui weer ergens bezig zien, waarschuw ons dan!”

Sietse beloofde het te zullen doen en voer weer terug naar de vrienden aan de wal.

„De politie gaat op de rovers letten,” vertelde hij. „En als wij weer iets verdachts zien, moeten wij hen waarschuwen!”

„Dan ga ik ’s avonds op de omloop van onze molen zitten,” zei Kees. „Vandaar kan ik het hele meer overzien!”

Over de dijk naderden twee fietsers.

„Daar komen mijn vader en moeder!” riep Dick.

Mijnheer en mevrouw Van Beek keken verwonderd naar al die jongens bij hun boot. Toen Dick vertelde wat er gebeurd was, werden onze vrienden door mijnheer Van Beek hartelijk bedankt voor de hulp. Mevrouw zocht in haar boodschappentas naar een zak snoep en daaruit werden de jongens royaal getrakteerd. Kees probeerde natuurlijk weer een dubbele portie te bemachtigen, maar toen Sietse dat zag, riep hij: „Wij gaan vertrekken, jongens! ’t Is de hoogste tijd!”

Zij gingen aan boord en de Kameleon voer snel in de richting van de Woudaap. Dick wuifde hen na.

„Hoe laat is het?” vroeg Kees.

„Dat weet ik niet!” zei Sietse.

„Hoe kun je dan zeggen dat het de hoogste tijd is?” vroeg Kees verontwaardigd.

„Omdat jij vergat dat je holle kiezen hebt,” zei Sietse.

„Jij wou weer veel te veel snoepen. En wat gebeurt er dan? Je hele gebit rot weg! Daarom was het de hoogste tijd om te vertrekken!”

„Jij hoeft niet voor mijn gebit te zorgen,” bromde Kees, „dat regel ik zelf wel! Jij bent mijn vader niet!”

„Nee, ik ben je vader niet,” zei Sietse, „maar ik ben wel kapitein op deze boot. En wie niet wil gehoorzamen mag niet meer meevaren! Dus! Geen praatjes Kees Dijkstra of ik kieper je overboord!”

„Om je nek een koord,” rijmde Kees en dat vond hij zelf zo grappig dat hij luid lachte.

„Oei!” riep Louw. „Nu zie ik het. Jij hebt minstens vier holle kiezen, Keesie Dijkstra!”

Kees, die met wijd open mond lachte, sloeg zijn kaken meteen dicht alsof hij een elektrische schok kreeg. Weg was zijn vrolijkheid en kwaad riep hij: „Bemoei je niet altijd met mij! Kijk naar jullie eigen varkenskoppen! Misschien zijn jullie kiezen nog veel rotter! Maar daar praten jullie nooit over! Jullie zijn jaloers als ik wat extra snoep krijg en jullie…”

Boem! De Kameleon voer met een schok tegen de wal en Kees zweeg verschrikt. Verbaasd keek hij om en zag dat zij reeds bij de Woudaap waren.

„Uitstappen Kees Dijkstra!” riep Sietse. „Wij wensen je smakelijk eten! En drink daarbij maar veel, dan hoef je minder te kauwen!”

„Je kunt de boterhammen ook eerst door de gehaktmolen draaien!” riep Louw lachend.

„Wacht maar!” dreigde Kees. „Ik krijg jullie nog wel! Trekhonden!”

Lachend voeren de vrienden naar huis, niet vermoedend hoe Kees wraak zou nemen op hun geplaag. Maar van Kees kun je de gekste dingen verwachten, dat weten wij al lang!

HOOFDSTUK III

Kees speelt met een plastic vis

Moeder Dijkstra had een vaatje zeeppoeder gekocht. Op het deksel zat een zak vastgeplakt waarin een opblaasbaar plastic dier was verpakt.

„Is dat wat voor jou, Kees?” vroeg moeder. „Probeer maar eens wat voor dier er te voorschijn komt als je het vol lucht blaast.”

Dat was wel wat voor Kees en vol ijver begon hij in het kleine pijpje te blazen, waardoor het plastic uiteenvouwde en tenslotte de vorm aannam van een vis, een mooie vis van bijna een halve meter lang en rood van kleur.

„Wij hebben een goudvis!” riep Kees.

Moeder vond het leuk, maar wel wat groot.

„’t Is een onzinnig ding,” zei Dijkstra. „Je hebt er niets aan!”

„Kleine kinderen zouden er leuk mee kunnen spelen in een teil met water,” dacht moeder.

„Maar ik speel niet meer met een teiltje water‚” riep Kees. „Ik hang ’m wel op aan een touwtje boven m’n bed!”

Maar dat plan moest nog even wachten, want moeder had het eten klaar staan en dat ging voor alles. Tijdens het eten bedacht Kees nieuwe plannen voor zijn goudvis. Als zo’n ding boven je bed bengelde, was je er toch binnen een week op uitgekeken. Hij zou er meer plezier mee kunnen beleven, wanneer hij de vis aan een lange lijn in het meer liet drijven. Dan kwamen er vast en zeker bootjes op af, van mensen die dachten iets bijzonders te vinden. En wanneer zij er dan vlakbij waren, zou Kees de vis vlug naar de wal trekken. Hij moest zich dan wel verschuilen achter een rietkraag, zodat niemand hem zag. Ja! Dat was een mooi plan! Hij ging het meteen uitvoeren. Kees nam de vis mee naar het schuurtje naast de molen en zocht een lang stuk touw. Dat maakte hij zorgvuldig rond de vis vast, want het mocht niet voortijdig losraken. In een kruis werd het touw erom bevestigd en toen ging Kees ermee naar de kant van het meer. Bij een rietkraag wierp hij de vis zover hij maar kon te water en zorgde ervoor dat het touw snel gevierd werd. De vis was erg licht en daardoor kon Kees hem niet verder dan vijf meter uit de wal gooien. Maar het beetje wind dat er was deed de rest en zoetjes aan zeilde de vis verder tot op ongeveer twaalf meter uit de wal. Het touw was niet langer. Kees bleef nu geduldig achter de rietkraag wachten op de dingen die zouden komen.

Na enige tijd voer er een zeilboot voorbij. Eén van de opvarenden wilde de vis grijpen, maar Kees gaf zo’n geweldige ruk aan het touw dat de namaakvis een luchtsprong maakte. De zeilers lachten; zij zagen het touw en begrepen dat het een kwajongensspelletje was en dus voeren zij verder.

Kees begreep dat hij een fout had gemaakt; hij had te snel getrokken. Een volgende keer zou hij langzamer trekken, maar wel zó snel dat de vis steeds buiten het bereik van grijpgrage handen bleef. De wind had de vis weer zo ver mogelijk in het meer gedreven, toen er een motorbootje naderde. De stuurman had de goudkleurige vis reeds ontdekt en stuurde er recht op aan. Kees begon het touw in te palmen, waardoor het bootje er op ruim een meter afstand aan voorbij voer. De man die voor in de boot zat gaf met een peddel een flinke mep op de vis.

Kees sprong te voorschijn en schold: „Gemene zwervers!!”

De mannen trokken zich daar weinig van aan en voeren verder. Kees had hen herkend. Het was het tweetal dat op bezoek ging bij onbeheerd liggende boten. Drommels, die twee moest hij in de gaten houden. Dat kon het beste vanaf de omloop van de molen en dus begon hij zijn vis terug te trekken. Juist toen hij hem bij de wal had, naderde er iemand op een fiets. Het was Gerben.

Kees liet de vis nog even tussen het riet liggen, zodat Gerben niet zou zien wat voor spelletje hier gespeeld werd. Maar Gerben zag niets. Hij zag zelfs Kees niet. Achter op zijn bagagedrager hield hij met één hand een groot pak vast en intussen keek hij aanhoudend naar de Woudaap, alsof hij verboden waar over een grens wilde smokkelen. Die voert iets in z’n schild dat niemand mag weten, dacht Kees meteen, en vlug nam hij de vis, holde naar de molen en de trap op naar de omloop. Vanaf die hoge uitkijkpost moest hij nu op twee dingen letten.

Hij zag hoe de twee rovers in hun bootje langs de oever voeren en hoe Gerben naar de boerderij van Jellema ging. Gerben verdween achter de schuur, maar kwam na vijf minuten terug, gewapend met een paar stokken en iets zwarts dat Kees niet goed kon onderscheiden. Het motorbootje van de twee mannen naderde intussen het Paviljoen en legde daar aan. De mannen gingen aan wal en verdwenen in het restaurant. Op hen behoefde Kees voorlopig niet meer te letten.

Maar wat ging Gerben doen? Hij liep nu in het weiland langs de slootkant in de richting van de Woudaap. Hij wierp het zwarte pak op de grond en trok er aan. Toen pas ontdekte Kees dat het een fuik was. Aha! Gerben ging dus stiekem op de verboden visvangst? Daarom keek hij zo gespannen dat hij zelfs Kees niet op de omloop zag zitten. Maar Kees zag hem zoveel te beter. Hij zag precies waar de fuik onder water werd geduwd en dat zou hij goed onthouden. Gerben liep terug naar de boerderij. Hij haalde zijn fiets en reed weer naar het dorp. Bij de Woudaap keek hij oplettend naar de ramen, maar hij zag niemand van de familie Dijkstra.

Op de omloop zat Kees te lachen. Die Gerben toch, hij dacht dat niemand hem gezien had, maar dat zou hij nog wel aan de weet komen. Kees had al weer een bijzonder plan bedacht en dat ging hij nu snel uitvoeren. Het touw dat rond de vis was gebonden maakte hij los en vervolgens liet hij de lucht uit het plastic dier lopen. Daarna ging hij naar de kant van het meer en duwde de vis onder water. Hij had verwacht dat de vis nu vol water zou lopen, maar er gebeurde niets. Even zat Kees met het probleem hoe hij de vis boordevol water kon pompen, maar toen kwam hij op het idee het plastic dier onder de waterkraan te vullen. Aan de zijkant van de molen was een kraan met een tuinslang eraan. Kees duwde de slang stijf tegen het pijpje van de vis en draaide de kraan open. En jawel hoor, het lukte! De druk in de leiding perste het water in de vis, die daardoor nog groter en dikker werd dan toen Kees haar vol lucht had geblazen. Het dopje werd zorgvuldig op het pijpje geduwd en de vis was klaar voor gebruik. Zij woog nu wel twee kilo, want er ging ruim twee liter water in. Kees verdween met zijn vis achter de molen en liep over de plank die daar over de sloot lag. Zo kwam hij in het weiland.

Hij haastte zich langs de slootkant en bereikte de plaats waar de fuik was uitgezet. Doordat Gerben de stokken tot even onder de waterspiegel had geduwd, was de fuik lastig te vinden. Maar Kees had de plaats goed onthouden en hij trok de stok omhoog waaraan de ingang van de fuik was bevestigd. De reuze vis werd in de fuik geduwd en de stok weer op haar plaats gezet. Daarna holde Kees terug naar de molen. Hij was juist op tijd, want zijn vader kwam naar buiten.

„En Kees?” vroeg Dijkstra. „Wat voer jij allemaal uit?”

„Niets bijzonders,” zei Kees. „Ik liet de plastic vis aan een lang touw in het meer drijven, maar nu is het touw eraf en de vis is foetsie!”

Die Kees toch. Hij vertelde niet de zuivere waarheid en toch klopte het wel.

„Tjonge,” zei Dijkstra, „dat wordt dus een verrassing voor de kampeerders. Als zij de vis zien drijven, denken zij iets bijzonders te vinden en dan is het maar een plastic beest. Of heb jij de vis met opzet laten drijven?”

„Nee vader! Beslist niet!” antwoordde Kees naar waarheid, want hij had de vis laten zinken in plaats van laten drijven.

„Het zou anders best een grap van jou geweest kunnen zijn,” vond Dijkstra. „Jij zit altijd vol rare grappen. Nou ja, dit is een gewoon grapje, zullen we maar denken!”

Ja ja. Een gewoon grapje? Er zou nog heel wat gebeuren met die onschuldige vis.

Intussen was Gerben naar de smederij van Klinkhamer gegaan. Daar vertelde hij Hielke en Sietse dat hij de fuik had uitgezet.

„Maar mondje dicht hoor! Niemand mag het weten,” waarschuwde hij nadrukkelijk.

„Waar zie je ons voor aan?” vroeg Sietse verontwaardigd. „Wij hebben nog nooit een vriend verraden!”

Klinkhamer kwam in de smederij en dus zwegen Gerben en de jongens over de fuik. Daarna kwam veldwachter Zwart ook op bezoek.

Hij keek vergenoegd en zei: „Het is gelukt, Klinkhamer! Mijn vijvertje is nu waterdicht! Ik heb een laagje zilvercement over de bodem gesmeerd en nu zijn alle lekken verdwenen. Ik ga er planten en visjes in doen.”

„In dat vijvertje dat u vorige week gemaakt heeft?” vroeg Gerben. „Geen wonder dat het lek was. Ik heb u nog gewaarschuwd dat de betonnen wandjes te dun waren!”

„Zo erg lek was het niet!” bromde Zwart. „Met een laagje zilvercement over de bodem is alles potdicht.”

„Een vijver met een zilveren bodem?” riep Gerben. „Daar moet u een goudvis in laten zwemmen. Goud op zilver, dat zal mooi zijn!”

„Als ik altijd naar jouw raad had geluisterd, zou mijn tuin nu een rariteitenverzameling zijn,” zei Zwart.

„Hee! Daar brengt u mij op een idee!” riep Gerben. „Als ik voorbij uw tuin fiets en ik zie u daar op een bankje zitten, denk ik steeds, waar doet dat mij toch aan denken? Maar nu zegt u het zelf! Een rariteitenverzameling!”

„Wil je gauw weg wezen, grote nozem!” riep Zwart kwaad. „Als jij mij wilt beledigen, zet ik je op de bon, versta je dat?”

„Ik ga al!” riep Gerben. „Ik duik in mijn droommat! Het is morgen weer vroeg dag! Tot ziens!”

Opgewekt fluitend fietste Gerben naar huis.

Zwart mopperde dat Gerben vaak erg vervelend was met zijn zogenaamde grapjes.

„Gerben is nog jong, mijnheer Zwart,” zei Klinkhamer. „Als hij ouder wordt verandert hij wel.”

Hoe Gerben zelf over de toekomst dacht, is niet bekend. Voorlopig was zijn enige gedachte: de volgende morgen extra vroeg opstaan, zodat hij voor meikerstijd zijn fuik kon lichten. Wie weet hoeveel vis hij wel zou vangen.

En zo fietste hij de volgende dag vol goede hoop in de ochtendschemer naar de boerderij. Hoewel het nog donker genoeg was, liet hij de fietslantaarn niet branden; onze grote vriend wilde liever niet opgemerkt worden. Geruisloos ging hij de polderdijk over langs de Woudaap naar de boerderij. Daar was alles nog in diepe rust, want Gerben was ruim een uur te vroeg. Hij stalde de fiets tegen de schuur en liep snel langs de slootkant naar zijn fuik. Bij het omhoog trekken van de eerste stok voelde hij reeds dat er vis in zijn fuik zat. Haastig en vol spanning wrikte hij de twee andere stokken los en trok de fuik op de wal. Drommels, wat was dat? Onder het net van de fuik lag een vis zoals Gerben nog nooit had gezien. Het leek wel een goudvis. Vlug streek hij een lucifer aan om de vangst beter te kunnen bekijken… en toen zei hij een woord dat maar beter niet vermeld kan worden.

Wie had hem die streek geleverd? Natuurlijk die twee apen van Klinkhamer! Alleen zij wisten dat hij een fuik had uitgezet! O, o, van je vrienden moest je het maar hebben! Maar hij zou het hen betaald zetten! En nu meteen! Misschien kon hij de vis bij hen in ’t bed werpen. En als hij dan het dopje van het pijpje trok liep het water over hun dekens. Dat zou veel herrie geven met als resultaat dat Klinkhamer zijn beide deugnieten vast en zeker een pak slaag zou geven. Dat hadden ze ook dubbel en dwars verdiend, de boeven.

Gerben nam de fuik in de ene hand en de plastic vis in de andere en liep er gauw mee naar de boerderij. De fuik wierp hij in de wagenloods en de vis duwde hij onder de riem van de bagagedrager. Daarna sprong hij op de fiets en reed snel terug naar het dorp. Bij de smederij van Klinkhamer stopte hij en sloop achterom. Hij wist waar het slaapkamertje van Hielke en Sietse was, maar tot zijn spijt bleek slechts een bovenraampje gedeeltelijk open te staan. Om daar de dikke plastic vis doorheen te wurmen was een onmogelijkheid. Toen kreeg hij een nog veel beter idee. Hij ging snel terug naar zijn fiets en reed naar het huis van Zwart. Hier zette hij de fiets tegen een lantaarnpaal, nam de vis van de bagagedrager en stapte over het lage hegje de tuin in van Zwart. Bij het vijvertje gekomen, liet hij de vis in het water glijden. Hij zonk tot op de bodem.

Gerben mompelde: „Kijk, goud op zilver!”

Door de grote vis was het water in het kleine vijvertje tot de rand gestegen. Gerben keek er heel voldaan naar en verliet daarna de tuin om snel terug te fietsen naar de boerderij. Daar wachtte hem een verrassing, want toen hij de fuik ging opbergen bleek er nog een flinke paling in te zitten.

„Die apen van Klinkhamer ook,” mopperde Gerben, „als zij dat plastic beest er niet in hadden gestopt, had ik misschien wel meer paling gevangen. Enfin, dit is in ieder geval een flinke knaap!”

Gerben deed de paling in een emmer met water en legde er een deksel op, om te voorkomen dat de paling zou ontsnappen. Toch nog wel tevreden met zijn vangst, trok hij zijn overall aan. Daarbij bedacht hij, hoe die knapen van Klinkhamer er van langs zouden krijgen, wanneer Zwart die rare vis in zijn vijvertje vond. En die gedachte vrolijkte hem helemaal op. Hij begon zelfs een liedje te fluiten. Hij was toch niet voor niets zo vroeg opgestaan, want het was zo zeker als tweemaal twee vier is, dat Zwart meteen zou denken dat Hielke en Sietse die grap hadden uitgehaald.

Hielke en Sietse waren bezig een groot vuur aan te leggen in de smidse, toen Zwart met een heel kwaad gezicht kwam binnenstormen.

Hij had de namaakvis bij zich, die hij in het vuur wierp. Het plastic smolt en het water dat vrij kwam, doofde het vuur.

„Dat is helemaal grijs!” riep Sietse verontwaardigd. „Vader moet het vuur gebruiken!!”

„Als het nu maar afgelopen is!” bulderde Zwart. „Ik heb meer dan genoeg van jullie streken! Ik stop jullie nog eens een week in de cel. Lelijke kwajongens!”

Klinkhamer greep zijn zoons meteen bij de kraag en vroeg: „Wat is er gebeurd, mijnheer Zwart?”

„Zij hebben die namaakvis in mijn vijvertje gestopt! Als er geen stokje voor gestoken wordt, kan een fatsoenlijk mens zelfs geen tuintje meer hebben voor z’n liefhebberij. Waarom altijd dat geplaag?!”

„Ja! Waarom!?” vroeg Klinkhamer en hij schudde zijn zoons zo woest door elkaar, dat zij luid au-au riepen.

„Wij hebben het niet gedaan!” riep Hielke.

„Ik heb die vis nog nooit gezien!” brulde Sietse. „Wij krijgen altijd zomaar de schuld en wij weten van niets!”

„Wie heeft het dan gedaan?” vroeg Zwart bits.

„Dat weten wij niet!” jammerde Hielke luid.

Moeder kwam kijken en vroeg verbaasd: „Wat is dat hier? Wat hebben de jongens gedaan?”

„Mijnheer Zwart beweert dat zij een plastic vis in zijn vijvertje hebben gestopt!” zei Klinkhamer.

„Maar het is niet waar!” riep Sietse.

Moeder keek naar de resten van de vis die nog in de smidse lagen en las daarop de naam Witwas waspoeder.

„Ik gebruik nooit Witwas waspoeder,” zei zij tegen Zwart. „Ik was met gewone zeep. U moet iemand anders gaan zoeken, die dat moderne spul gebruikt.”

Zwart lichtte zijn uniformpet op en streek met een hand door zijn haar.

„Tja! Dan klopt er iets niet. Neemt u mij niet kwalijk!” mompelde hij.

„Dat is dan helemaal fraai!” riep Klinkhamer. Hij liet de jongens los. „Eerst weet u heel zeker dat mijn zoons u een poets hebben gebakken en u gooit dan mijn vuur uit en nu zegt u dat het toch niet helemaal klopt!”

„Ik was te driftig, Klinkhamer,” verontschuldigde Zwart zich, „maar ik zoek het verder uit! Die vis komt uit een gezin waar men Witwas gebruikt en dat ga ik uitzoeken.” Veel vlugger dan toen hij binnenkwam, ging Zwart de deur uit en verdween.

„Wel jongens, als troost voor dit misverstand mogen jullie de tank van de boot boordevol maken!” zei Klinkhamer.

„Moeten wij geen vuur aanleggen?” vroeg Hielke.

„Dat zou ik wel graag willen, Hielke.”

„Wel, dan doen we dat toch?” zei Sietse. „U kunt het ook niet helpen dat Zwart zo driftig was.”

De vrede was weer getekend en Klinkhamer en de jongens moesten nog lachen om die grote namaakvis in Zwarts vijvertje. Het vuur brandde weldra volop. Toen kwam Louw binnen.

„Ha Louw, gebruikt jouw moeder ook Witwas waspoeder?” vroeg Sietse.

„Ik geloof van wel!” zei Louw.

„Laat Zwart dat dan niet horen!” waarschuwde Sietse. „Anders word je verdacht!”

„Verdacht?” vroeg Louw verbaasd. „Wat is dat nu weer voor onzin? Waar word ik van verdacht?”

„Wel jongetje. Durf jij te zweren dat jij geen grote plastic vis in het vijvertje van Zwart hebt gestopt?”

„Heeft iemand dat gedaan?” vroeg Louw lachend. „Wat een grap! Wie deed het?”

„Wij niet!” zei Hielke. „De plastic vis was een reclamecadeau van Witwas waspoeder en onze moeder gebruikt gewone zeep. Wij hebben zo’n vis nooit gehad!”

„Verroest, ja!” riep Louw. „Mijn moeder gebruikt waspoeder. Ik ben de naam vergeten. Die merken van die wasmiddelen lijken ook zoveel op elkaar, maar het is beslist geen Witwas.”

„Oké! Dan ben jij ook onschuldig!” zei Sietse en hij riep vervolgens: „Vader! Het vuur brandt!”

„Goed zo jongens! Welbedankt! Ga maar lekker varen!”

Onze vrienden holden naar het boothuis en voeren weldra het meer op in de richting van de Woudaap.

„Ik ben benieuwd welk merk waspoeder Kees zijn moeder gebruikt!” zei Sietse.

„Ik weet het!” riep Louw. „In het schuurtje naast de molen staat een leeg vaatje en als ik mij goed herinner staat er Witwas op!”

„Dan gaan wij in het schuurtje kijken,” zei Sietse en hij liet de Kameleon er zo dicht mogelijk bij aanleggen. Kees was nog in huis, maar onze vrienden liepen meteen het schuurtje in en warempel, daar stond een Witwas vaatje, dat dienst deed als prullemand.

„Tjonge,” zei Sietse verrast.

En toen stond daar plotseling ook veldwachter Zwart in de deuropening. Hij zag ook het vaatje en zei: „Juist!” Waarop hij naar de molen liep en aanbelde. De jongens waren hem gevolgd en keken nieuwsgierig toe. De deur ging open en de hele familie Dijkstra verscheen op de stoep.

„Wat is er?” vroeg Dijkstra verwonderd. „Moeten wij geëvacueerd worden?”

„Mevrouw Dijkstra, u gebruikt toch Witwas waspoeder, nietwaar?” vroeg Zwart.

„Ja, mijnheer Zwart, dat is zo!”

„Kreeg u er een plastic vis bij cadeau?”

„Inderdaad!” riep Dijkstra. „Kees heeft de vis opgeblazen en aan een lang touw in het meer laten drijven. Het touw is evenwel losgegaan en de vis is weggedreven. Maar er is toch geen ongeluk door gebeurd?”

„Iemand heeft die vis in mijn nieuwe vijvertje gestopt!” zei Zwart met barse stem. „En nu wil ik wel graag weten wie dat gedaan heeft!”

„Ik niet!” riep Kees meteen.

„Dat begrijp ik,” zei Zwart, „maar wie deed het dan?”

„Gerben, natuurlijk!” riep Dijkstra. „Hij heeft de vis uit het meer gehaald en in uw vijver gestopt! Vraag het hem zelf maar! Daar komt hij aan!”

Gerben naderde op zijn fiets en begon luid te bellen, want de jongens en Zwart versperden hem de weg.

„Halt! Afstappen!” riep Zwart. „Wie gaf jou het recht om een plastic vis in mijn vijvertje te stoppen!?”

„Heb ik dat gedaan?” vroeg Gerben. „Hoe komt u op dat idee?”

Zwart keek hem nors aan. „Jij hebt een plastic vis uit het meer gehaald en meegenomen naar mijn tuin!”

„Zwemmen er dan plastic vissen in het meer?” vroeg Gerben. „Dat heb ik nooit geweten!”

„Geen smoesjes! Die plastic vis was van Kees. En die heb jij gevonden.”

Zwart werd nu echt boos.

„Dat kan niet!” riep Gerben. „Als de vis is weggedreven, ging ie dus voor de wind. Dan moet ie naar de andere kant van het meer zijn geblazen! En nu kunt u het geloven of niet, maar ik loop toch echt niet naar de overkant van het meer om er een plastic visje uit het water te halen. Weet u wat ik denk? De twee Klinkhamertjes weten er wel meer van!”

„Dat zou jij wel willen, hè?” riep Sietse. „Maar mijnheer Zwart weet al dat wij het niet gedaan hebben!”

„Enfin,” zei Zwart, „jullie worden allemaal voor eens en voor altijd gewaarschuwd om nooit meer in mijn tuin te komen, want wie betrapt wordt, krijgt een flinke straf. Begrepen?!”

Toen stapte hij op zijn fiets en reed terug naar het dorp.

Tot verrassing van de andere vrienden zei Gerben tegen Kees: „Als jij weer zo’n streek uithaalt, zal ik je krijgen, jongetje!”

„Schep niet op!” riep Kees. „Dan vertel ik Zwart wat jij gedaan hebt!”

„Loop naar de maan!” riep Gerben, en kwaad fietste hij weg.

„Wat weet jij van Gerben?” vroeg Dijkstra aan Kees.

„Dat hij een grote opschepper is,” zei Kees, „maar hij maakt mij niet bang!”

„Jullie zitten allemaal boordevol kwajongensstreken!” zei Dijkstra. „En hoepel nu maar gauw op, want het is al weer mooi genoeg geweest!”

De jongens voeren het meer op.

„Vertel eens eerlijk, Kees,” vroeg Sietse, „wat is er precies met die plastic vis gebeurd?”

„Die had ik in de fuik van Gerben gestopt,” zei Kees. „Maar vertel hem dat nooit, want dan krijg ik er van langs!”

„Het niet vertellen?!” riep Sietse. „Hij weet het al lang! Hij heeft je toch gewaarschuwd? Maar Zwart mag het niet weten, want dan krijgt Gerben een boete voor het zetten van een fuik!”

„Verroest, dat is zo!” zei Kees en hij wreef zich de handen van plezier. „Die slome Gerben kan mij niks maken, want dan vertel ik het Zwart!”

„Dus Gerben ving een plastic vis in zijn fuik?” vroeg Hielke. „Maar waarom stopte hij die toen in het vijvertje van Zwart?”

„Omdat hij dacht dat wij die vis in zijn fuik hadden gestopt,” zei Sietse. „Wij wisten immers dat hij een fuik had gezet? En Zwart zou denken dat wij de vis in het vijvertje hadden gestopt, want Gerben weet, dat wij altijd de schuld van zoiets krijgen.”

„Tja,” zuchtte Hielke, „Kees haalt een streek uit en wij krijgen de klappen. Jij had ons weer bijna in het wak, Keesie!”

Maar wie de vis in het vijvertje had gestopt, heeft Zwart nooit geweten. Daarover bewaarden onze vrienden het diepste stilzwijgen!

HOOFDSTUK IV

De watervervuiling en hoe Kees een fiets kreeg

De Kameleon voer langs de dijk in de richting van het Paviljoen.

„Stinkt de motor zo naar benzine?” vroeg Louw. „Ik ruik iets bijzonders.”

„Het ruikt naar olie!” riep Kees. „Kijk, er drijft een laagje op het water!”

„Waar komt dat vandaan?” vroeg Sietse. „Verderop is nog veel meer olie!”

De Kameleon dreef weldra midden in een olieveld. Opeens zagen de jongens op de helling van de dijk een tankauto staan, die door een dikke slang olie in het meer liet lopen. De chauffeur had met opzet de auto achter een rietkraag gestald, zodat men vanaf het meer niet kon zien wat hij daar uitvoerde. De slang lag tussen het riet en daaruit stroomde traag een dikke oliemassa.

„Hee, dat mag niet!” riep Sietse kwaad. „Wij gaan de politie waarschuwen!”

De chauffeur draaide gauw de kraan dicht, rolde de slang op en vertrok snel in de richting van het Paviljoen. Hielke noteerde het nummer van de auto en Sietse liet de Kameleon snel terugvaren naar de boerderij van Jellema. Daar holden de jongens naar het woonhuis, waar mevrouw Jellema opendeed.

„Mevrouw!” riep Sietse. „Belt u alstublieft vlug de politie. De tankauto 59-79-GK heeft een dikke laag olie in het meer laten lopen!”

„Kom maar verder,” zei mevrouw Jellema.

De vrienden volgden haar naar de woonkamer, waar Jellema verwonderd opkeek van de krant die hij zat te lezen.

Sietse vertelde nogmaals wat er gebeurd was, waarop Jellema meteen veldwachter Zwart belde. Zwart noteerde het autonummer en vroeg Jellema of hij voor pakken stro kon zorgen om er de olievlek mee in te dammen.

„Ik zal mijn best doen!” beloofde Jellema, want hij was tot volle medewerking bereid, omdat hij evenals de jongens hevig verontwaardigd was over de chauffeur die het water op zo’n gemene manier verontreinigde.

„Ik hoop dat jullie willen helpen, jongens,” zei Jellema. „Gerben is naar huis en komt over een uurtje pas terug. Wij moeten zo vlug mogelijk stro in de praam laden.”

Natuurlijk wilden de jongens helpen en zij gingen met Jellema naar de wagenloods, waar een hoge stapel strobalen was opgetast. Er werd een brede platte wagen naast gereden en Hielke en Sietse klommen boven op de stapel en lieten de balen naar beneden rollen tot op de wagen. Jellema, geholpen door Kees en Louw, stapelde de balen netjes op en zo werd in een ommezien een flinke vracht geladen. Jellema koppelde de tractor voor de wagen en reed ermee naar de aanlegsteiger. Daar kwamen veldwachter Zwart en Gerben ook aanfietsen.

„Jellema, ik heb uw knecht maar meegenomen,” zei Zwart. „Hij sputterde eerst wel tegen, omdat mijnheer nog drie kwartier werkpauze had, maar toen hij hoorde dat er olie op het meer dreef, ging hij toch mee om te helpen.”

„Natuurlijk!” riep Gerben. „Voor zoiets ben ik altijd te porren. Al was het midden in de nacht. Het is een schandaal om vieze olie in ons mooie meer te laten lopen. Als iedereen dat deed was het meer binnen een jaar een stinkend moeras. En zo denk ik er over!”

Jellema reed de wagen naast de praam en de balen stro werden snel overgeladen. Zwart hielp daarbij vlijtig mee. Daarna bracht Jellema de tractor en de wagen terug op het erf en nam uit de schuur nog twee grote trossen touw mee aan boord. De praam werd geduwd door de Kameleon en weldra voeren zij op volle snelheid. Om te voorkomen dat de vlek zich verder zou uitbreiden, moest er zo vlug mogelijk gehandeld worden.

„Gelukkig is de wind gunstig,” zei Jellema, „de golven gaan naar de wal.”

„Zo heeft die chauffeur ook gedacht,” bromde Zwart. „Daardoor blijft de olie dicht langs de wal en valt het niet meteen op. Het is een geluk dat de jongens het ontdekten.”

„Die jongens zien alles!” riep Gerben. „Overal waar iets te doen is zijn zij er als de kippen bij. Het lijkt wel of ze het kunnen ruiken!”

„Dat is waar!” zei Kees. „Louw en ik roken de olie en zo ontdekten wij de tankwagen.”

Spoedig bereikten zij de olievlek en werd besloten er een lange rij balen rond te leggen, die door het meegebrachte touw met elkaar verbonden moesten worden. Op de wal werd een paaltje in de grond geduwd en daaraan werd het ene eind van het touw vastgemaakt. Toen werd de eerste baal stro in het water gelegd en aan het touw bevestigd door dit onder het ijzerdraad door te trekken waarmee het stro was samengebundeld. Een volgende baal werd in het water gelegd en het touw weer onder het ijzerdraad doorgetrokken. Zoals je kralen aan een snoer rijgt, werd nu een keten van strobalen rond de olievlek gelegd. Maar het rijgen ging niet vlot, doordat het ijzerdraad stijf rond het stro was getrokken, waardoor het touw er niet zo gemakkelijk onderdoor ging. Daarom nam Gerben zijn zakmes en sneed telkens wat stro weg naast het ijzerdraad. Door het ontstane gat kon het touw veel vlugger worden getrokken.

Zwart keek verbaasd naar het grote mes van Gerben en zei: „Zeg broer! Ik weet niet of jij wel zo’n dolkmes op zak mag hebben.”

„Het is een stuk gereedschap!” zei Gerben. „Dat heb ik nodig voor mijn werk. Maar als u daar aanmerkingen op wilt maken, gooi ik het wel weg!”

Hij deed alsof hij het mes in het meer wilde werpen.

„Niet doen!” riep Zwart. „Wij hebben het nodig. Doe niet altijd direct zo dwars!”

„En maakt u dan niet altijd aanmerkingen!” riep Gerben. „Het lijkt wel of ik nooit iets goeds kan doen.”

„Geen ruzie, mannen!” zei Jellema. „Daar schieten wij niets mee op!”

Er werd flink doorgewerkt en spoedig dreef er een halve cirkel van balen stro rond de olievlek. De cirkel moest nu steeds kleiner gemaakt worden, zodat de olie samengeperst werd. De Kameleon duwde tegen een paar balen, maar dat gaf niet, want toen begon de cirkel aan de zijkanten uit te wijken.

„Wij moeten aan het touw trekken en telkens een baal op de wal sjorren,” zei Jellema. De cirkel werd steeds kleiner, totdat er tenslotte een olievlek overbleef van ongeveer acht vierkante meter. Maar wat nu? Moest de olie van het water afgeschept worden, zoals de room van de melk? Dat zou een vies en langdurig werkje worden. Gerben wist raad. Van de pakken stro die op de wal lagen, maakte hij er enige los en strooide het stro uit over de olielaag. Daarna stak hij het stro in brand en dat werd een flinke vuurzee met veel walmende zwarte rook. Van alle kanten kwamen er boten op af om te kijken wat daar gebeurde. Toen de mensen hoorden dat er olie in het meer was geloosd, sprak iedereen er schande van.

De jongens werden geprezen omdat zij zo gauw melding hadden gemaakt van deze watervervuiling.

„Maar nu is het luchtvervuiling,” zei Sietse en hij wees naar de rook. „We komen van de regen in de drop!”

De politieboot kwam langszij met de praam en de brigadier vertelde dat de chauffeur van de tankauto een procesverbaal had gekregen.

Na een tijdje doofde het vuur en bleef er troebel water over, waarin verkoolde stro- en rietresten dreven. Maar de vette olie was verdwenen. De balen stro en de restanten ervan werden weer in de praam geladen. Het stro moest voorzichtig behandeld worden, want er kleefde olie aan en dus liep je het risico dat je kleren vies werden. Onze vrienden, die vlijtig meehielpen, keken dan ook extra goed uit hun ogen, maar toch kreeg Kees een grote olievlek in zijn overall, doordat hij uitgleed. Gerben lachte.

„Dat wordt weer van dik hout zaagt men planken, Kees!” plaagde hij. „Je vader zal je wel krijgen. Ik zie jullie al weer om het hardst rond de molen hollen.”

„Wat moet ik doen?” vroeg Kees, want hij vreesde dat de voorspelling van Gerben wel eens spoedig bewaarheid kon worden.

„Maak je maar geen zorgen, Kees,” zei Jellema. „Ik vertel je vader wel wat er gebeurd is. Jij hebt geen straf, maar wel een beloning verdiend.”

Het stro werd teruggebracht naar de boerderij en daarna voeren de jongens naar de Woudaap, waar Kees een schone overall mocht aantrekken. Dijkstra vond het wel vreemd dat de andere jongens geen vlekken in hun overall hadden, waarop Kees antwoordde dat een ongeluk vaak in een heel klein hoekje zat, want als hij niet uitgegleden was, was er niks gebeurd.

„Je moet zorgen dat je niet uitglijdt!” bromde Dijkstra.

Dat vond Kees zo’n rare opmerking, dat hij maar gauw weer in de Kameleon ging en riep: „Varen Sietse!”

De boot ging er snel vandoor en de jongens voeren terug naar de plaats waar de olie verbrand was. Sietse liet de Kameleon enige keren door de verkoolde stroresten varen, zodat het vuil zich verspreidde en er slechts weinig meer van te zien bleef.

„Dat hebben we weer gehad,” zei Sietse. „Het is te hopen dat die chauffeur een flinke straf krijgt.”

Louw knikte. „Ik heb nooit gedacht dat het hier kon gebeuren. Wij zullen in ’t vervolg goed op vervuilers moeten letten.”

„Juist!” zei Sietse. „Daarom varen wij nog éénmaal het meer rond en gaan dan naar huis.”

Zij voeren voorbij het Paviljoen waar de gasten vriendelijk lachend naar onze vrienden keken. De Kameleon ging rustig verder en naderde de ingang van het kanaal. Een grote vrachtboot die het meer opvoer, waarschuwde de jongens met de sirene. Maar Sietse gaf gauw extra gas en snel schoot de Kameleon voor het grote schip langs. De stuurman schudde afkeurend met z’n hoofd, het is immers gevaarlijk voor een kleine boot om dicht langs een groot schip te varen. Door de zuiging, die de waterverplaatsing van zo’n groot schip met zich meebrengt, kan een klein bootje gemakkelijk onder het schip verdwijnen. Maar de Kameleon ging snel verder en voer langs de met vele rietkragen begroeide oever.

In de openingen tussen het riet lagen boten van kampeerders. Ook zagen de jongens een smal bootje met twee mannen erin, van wie de één door een kijker naar de bungalow het Zonnehuis op het kleine eilandje tuurde.

„Kijk,” zei Kees, „daar heb je die twee stropers weer!”

„Ja,” zei Louw, „ze zoeken met een kijker naar boten die onbeheerd liggen. Ik vertrouw die twee niet!”

De Kameleon voer rustig verder, totdat zij het hele meer was rondgevaren en de brug bij het dorp bereikte. Maar eerst moest Kees nog naar huis gebracht worden.

„Ik lust wel weer een lekkere portie,” zei Kees, toen zij de Woudaap naderden.

„Het zou niet normaal zijn als jij geen trek had,” zei Sietse, „maar wij lusten ook wel wat! Dat komt door het harde werken met de balen stro.”

„Dat is grappig,” vond Louw, „dan heeft de watervervuiling de eetlust opgewekt!”

Dat vond Kees onzin. Zonder watervervuiling was zijn eetlust ook wel aanwezig. Vlug sprong hij op de wal. De Kameleon voer meteen terug. De torenklok sloeg reeds twaalf uur en daarom ging Louw hardlopend naar huis, want moeder hield er niet van als hij te laat kwam.

Hielke en Sietse vertelden dat zij geholpen hadden bij het opruimen van een olievlek in het meer.

„Begint dat gedonder hier ook al?” vroeg Klinkhamer ontstemd. „Ik begrijp niet hoe de mensen zo dom kunnen zijn de natuur op die manier te bederven.”

„Het is onbegrijpelijk,” stemde moeder met hem in. „Wat een geluk dat de jongens het tijdig ontdekten. En zijn jullie niet vuil geworden van die vieze olie?”

„Helemaal niet!” riep Hielke. „Kijkt u maar!”

Hij ging naast zijn stoel staan en toonde dat zijn overall nog schoon was.

„Wij hebben goed uitgekeken,” zei Sietse. „Alleen Kees kreeg een grote vlek in zijn overall, doordat hij uitgleed.”

„Die Kees toch,” lachte Klinkhamer, „hij heeft altijd wat.”

En dat had Kees inderdaad, want ’s avonds kwam hij de smederij binnen hollen, gekleed in een gloednieuwe overall.

„Die heb ik gekregen!” riep hij, nog hijgend van het harde lopen. „Zwart kwam hem brengen! Het is de beloning voor het opsporen van de olievlek. Het is een hele beste, voel maar hoe dik de stof is!”

Dat deed Sietse meteen, maar hij deed het wel zo dat hij tevens het vel van Kees tussen zijn duim en vinger nam.

„Au schooier!” riep Kees. „Jij knijpt me!”

„Ik dacht dat het zulke dikke stof was,” zei Sietse, „maar dat valt mij dan tegen.”

„Heeft Louw ook een overall gekregen?” vroeg Hielke.

„Nee, ik alleen,” zei Kees, „want mijn overall was bedorven!”

„Ja ja!” riep Sietse. „Ik mag ploffen als het niet waar is, maar jij krijgt altijd de beloning voor het werk wat wij met z’n allen doen!”

„Ben je jaloers?” vroeg Kees, „dan had jij ook maar moeten zorgen dat je een olievlek in je overall kreeg!”

„Schep niet zo op!” riep Sietse. „Jij kreeg die vlek, omdat je te stom was om uit je ogen te kijken.”

„Geen ruzie maken!” riep Hielke. „Ik vind het billijk dat Kees de schade vergoed kreeg, die hij opliep in dienst van… van…”

„Wat sta jij te stotteren, Hielke?” vroeg Gerben, die juist binnenkwam. „En wat zie jij er deftig uit, Kees?”

Kees vertelde van wie hij de nieuwe overall had gekregen.

„Dat heb je wel verdiend, Kees!” vond Gerben. „Het is billijk dat jij de schade vergoed krijgt, die jij opliep in dienst van het algemeen belang en van de natuurbescherming in het bijzonder.”

„Juist! Dat wou ik ook zeggen!” zei Hielke.

„Ik heb een man gekend,” vertelde Gerben, „die tijdens een strenge winter de vogels van voer voorzag. Karrevrachten voer strooide hij langs de oever van het meer en toen de winter voorbij was, viel het iedereen op dat er bij ons meer veel meer vogels waren dan bij andere meren. De vereniging voor dierenbescherming beloonde hem met een oorkonde en een medaille. Hoewel de man heel blij was dat hij zoveel dieren door de winter had geholpen, was het toch beter geweest, als hij financiële steun had gekregen. Hij had namelijk al zijn geld aan voer uitgegeven. Maar het gaat nu eenmaal dikwijls zo, dat het goede slecht wordt beloond en het slechte vaak dik wordt betaald. Want van al de eenden en ganzen die de man door de winter had geholpen, hebben stropers er veel gevangen en verkocht, en die verdienden er goed aan!”

„En wie was die man dan wel?” vroeg Klinkhamer lachend.

„Dat was ik!” zei Gerben. „Maar omdat jullie mij toch nooit willen geloven en ik geen zin heb om me daarover kwaad te maken, ga ik er maar vandoor! Ajuus!”

In de deuropening botste hij bijna tegen Zwart op, die juist naar binnen wilde gaan.

„Hee broer! Een beetje kalm!” waarschuwde Zwart.

„Ik ben zo kalm als een kokende vulkaan!” riep Gerben en hij nam zijn fiets en reed snel naar huis.

„Wat heeft hij?” vroeg Zwart verwonderd.

„Gerben beweert, dat hij tijdens een strenge winter al zijn geld uitgaf aan voer voor de vogels,” zei Klinkhamer.

„Dat is waar!” zei Zwart. „Hij kreeg daarvoor nog een soort van oorkonde of iets dergelijks van de vereniging voor dierenbescherming.”

„En heeft hij daar al zijn geld voor uitgegeven?” vroeg Sietse.

„Het heeft hem zeker een lieve cent gekost!” zei Zwart. „Ik heb hem in die dagen vaak een sigaartje gepresenteerd, want hij had geen geld meer om zelf rookwerk te kunnen kopen.”

„Die Gerben toch!” riep Klinkhamer. „Hij heeft het hart op de goede plaats! Maar waarom vroeg hij toen niet om hulp van anderen?”

„Hij vond dat iedereen toch wel kon begrijpen, dat de vogels het in de winter erg moeilijk hebben. Daarvoor moest je toch niet om hulp hoeven te bedelen? Hij ergerde zich danig aan de mensen die nooit een kruimeltje brood buiten strooiden en daarom deed hij alles op z’n eentje. Want op dat punt is Gerben nu eenmaal een rare vogel!”

„Zeg dat wel!” zei Klinkhamer.

De telefoon rinkelde en Klinkhamer nam de hoorn. Het was boer Brandsma die om een dozijn pakking-ringen vroeg voor de melkmachine. Klinkhamer beloofde dat hij de jongens wel zou sturen. Hij haalde een pakje uit het magazijntje en gaf het aan Hielke.

„Hier, brengen jullie dit even naar boer Brandsma!”

„Ha!” riep Kees. „Dan kan ik meevaren naar huis!”

„Jij moet zorgen dat je een fiets krijgt,” zei Sietse. „Je hijgt als een dorsmachine als je hierheen komt lopen!”

„Als mijn vader een nieuwe fiets koopt, krijg ik z’n oude,” zei Kees. „Ik hoop dat het niet lang meer zal duren.”

De jongens stapten in de Kameleon en voeren weldra het meer op in de richting van de Woudaap.

„Weten jullie ook een middeltje om een fiets vlugger oud te maken?” vroeg Kees.

„Zet haar een week in het meer onder water,” zei Sietse.

„Dat kan niet! Vader zou de fiets dezelfde dag al missen,” meende Kees.

„O, o,” riep Hielke, „wat ben jij toch slecht, Kees. Maar haal geen streken uit met je vaders fiets, want hij zou er een ongeluk mee kunnen krijgen en jij hebt maar één vader!”

„Ja, Keesie!” riep Sietse. „Heb geduld, dan komt alles goed! Misschien heb je al eerder een fiets dan je zelf verwacht.”

„Tja, ik zal maar wachten,” bromde Kees.

Bij de Woudaap sprong Kees aan wal en riep: „Welbedankt en tot morgen!”

„Tot ziens, Kees,” riepen de Klinkhamertjes en voeren verder naar de ingang van de poldervaart. Zij gingen onder de stenen brug door en toen iets langzamer verder door de nogal bochtige vaart. De boerderij van Brandsma kwam weldra in zicht. Op de weg naast de vaart naderde een vrouw. Zij droeg een kind op de arm en torste een zware koffer. Ze leek erg vermoeid, want zij zette de koffer neer en ging er op zitten om uit te rusten. Sietse stuurde de Kameleon naar haar toe en vroeg: „Moet u naar het dorp, mevrouw?”

„Ja jongens,” riep de vrouw verheugd, „kunnen jullie mij daarheen brengen?”

„Met alle plezier, mevrouw,” zei Hielke, „komt u maar aan boord!”

Hij nam de koffer van haar aan en de vrouw ging op het voorbankje zitten met het kind op haar schoot.

„Wij varen nog even door naar de boerderij van Brandsma,” zei Sietse, „daarna gaan wij terug naar het dorp.”

„Het is best, jongens,” zei de vrouw, „ik ben reuze blij dat ik verder niet hoef te lopen met mijn zoontje en de zware koffer.”

De boerderij van Brandsma was weldra bereikt en Hielke sprong op de wal om het pakje af te geven bij het woonhuis. Brandsma nam het in ontvangst en liep met Hielke mee naar de Kameleon. Hij keek naar de jonge vrouw en vroeg: „Wat nu Ali? Ga je op reis?”

„Ja Brandsma, ik ga weg! Ik hou het niet meer uit op de boerderij. Mijn schoonvader doet alsof het mijn schuld is dat Jan tegen een boom is gereden. En ik heb Jan juist altijd gewaarschuwd niet te hard te rijden. Maar ja, het is voorbij en ik wil niet als Assepoester behandeld worden. Daarom ga ik weg. Ik zal wel voor mijzelf zorgen!”

„Is dat wel verstandig?” vroeg Brandsma. „Jouw zoontje is tenslotte de enige erfgenaam van de familie Boonstra!”

„Daar heb ik wel aan gedacht, maar het is er werkelijk niet uit te houden, Brandsma. Ik zal mijn best doen om mijn zoon een goede opvoeding te geven, dan heeft hij die erfenis niet nodig.”

„Ik hoop dat het je lukt, Ali,” zei Brandsma, „en mocht je om hulp verlegen zitten, dan willen wij je graag helpen!”

„Dat is heel vriendelijk van u,” zei Ali, „maar ik hoop mij er wel doorheen te slaan!”

Met de beste wensen van Brandsma vertrok de Kameleon naar het dorp. Hielke en Sietse hadden reeds begrepen dat de vrouw weduwe was. Haar man, Jan Boonstra, was kort geleden met zijn auto tegen een boom gebotst en om het leven gekomen. Vader had het voorgelezen uit de krant en moeder had toen gevraagd hoe het nu verder met Ali moest want de oude Boonstra was altijd op het huwelijk van zijn zoon tegen geweest. En nu was Ali dus weggegaan en zou voortaan voor zichzelf moeten zorgen. Het kan soms snel veranderen in een mensenleven. Zo woon je veilig op een grote boerderij en zo loop je langs de weg en weet je niet waar je onderdak kunt vinden. De jongens durfden de vrouw niet te vragen waarheen zij ging. Zwijgend voeren zij naar het dorp en legden aan bij het Raadhuisplein.

Daar stond veldwachter Zwart. De vrouw liep naar hem toe om te vragen of hij ook een adres wist waar zij in de kost kon.

„Hm,” bromde Zwart, „u bent Ali Boonstra, nietwaar? Ik had wel verwacht dat u het op de boerderij niet zou uithouden. Gaat u maar naar mevrouw Bakker. Zij woont alleen en wil graag gezelschap hebben.”

„Dank u wel, mijnheer Zwart. Waar woont mevrouw Bakker?”

„Dat weten wij wel!” riepen Hielke en Sietse. „Wij brengen u er wel heen!”

De jongens droegen de koffer en de jonge vrouw volgde hen in het straatje waar ook Gerben woonde.

Bij een kleine woning belden zij aan. Een vrouw met zilvergrijs haar deed open.

„Mevrouw Bakker,” zei de jonge vrouw, „ik ben Ali Boonstra. Ik zoek een kosthuis voor mij en mijn zoontje!”

Mevrouw Bakker bleek meteen bereid om haar in huis te nemen en Hielke en Sietse werden hartelijk bedankt voor hun hulp. De jongens voeren naar huis en vertelden wat zij beleefd hadden.

„Ali heeft groot gelijk!” vond moeder Klinkhamer. „Zij is een flinke vrouw en zij zal er zich wel doorheen slaan!”

Om in het leven te slagen is het van belang dat je je ogen goed de kost geeft en dat je altijd bereid bent je handen uit de mouwen te steken.

Van Kees kunnen wij niet zeggen dat hij graag de handen uit de mouwen stak, maar daarentegen gaf hij zijn ogen wel altijd goed de kost. De vorige avond, toen zijn vrienden hem de raad gaven een fiets aan te schaffen, was Kees gaan piekeren hoe hij op z’n vlugst een rijwiel kon bemachtigen. Hij kwam toen op het idee eens naar de vuilnisbelt te gaan; daar was misschien wel een oude fiets te vinden. En zo roeide hij de volgende morgen met zijn bootje de polder in naar een terrein waarop het vuilnis werd gestort. Hij voer er langs en kon toen zijn ogen nauwelijks geloven. Daar op de kant en bijna te water, lag een nog heel bruikbare fiets, kompleet met banden. Je kon er zo op wegrijden. Maar dat deed Kees niet, hij was te verstandig om de fiets zomaar ongevraagd mee te nemen en daarom ging hij ermee naar een gebouwtje, waarin twee mannen zaten. Kees toonde hun de fiets en vroeg of hij haar mocht hebben.

„Welja jongen,” zei de ene man, „neem dat vehikel maar mee. Maar rij niet te hard, want het is een oud beestje!”

„Waar heb je haar gevonden?” vroeg de andere man.

„Vooraan op de belt,” antwoordde Kees, „ze lag bijna te water.”

„Juist,” zei de man, „dan is die gisteren met de wagen meegekomen. Daardoor had ik haar nog niet gezien. Wel jongen, als jij er gelukkig mee bent, neem haar dan maar mee!”

„Dank u wel!” riep Kees verheugd. Hij bracht zijn vondst in de roeiboot en voer er snel mee naar de Woudaap. Hij liet het karretje aan zijn vader zien en die vond dat Kees een pientere jongen was, door zelf voor een fiets te zorgen.

Natuurlijk ging Kees er meteen een tochtje op maken naar de smederij.

„Hielke en Sietse!” riep hij luid. „Ik heb er één! Kijk eens! ’t Is nog een best karretje en het loopt lekker licht!”

„Ah! Is dat de fiets van je vader?” vroeg Sietse.

„Welnee‚” riep Kees verontwaardigd, „dacht jij dat mijn vader op zo’n oud lijk reed?”

„En daarnet riep je dat het een best karretje was,” zei Hielke.

„Voor mij wel,” zei Kees, „maar die van mijn vader is stukken beter! Hij gaat nog lang niet een nieuwe fiets kopen. Daarom ben ik blij dat ik deze heb. Nu hoef ik niet meer naar het dorp te lopen.”

Gerben kwam ook bij de smederij en lachend bewonderde hij de fiets van Kees.

„Hoe bestaat het!” riep hij. „Kees heeft een fiets! En dat dat ding ook nog rollen wil, is helemaal een wonder!”

„Dat is zeker een wonder!” riep Kees. „Hij rijdt trouwens veel lichter dan die van jou!”

„Daar weet jij niets van,” zei Gerben, „Laat mij dat karretje eens proberen.”

Gerben stapte op en reed tot het meer en toen weer terug. Bij de smederij ontmoette hij nu ook veldwachter Zwart, die verwonderd naar Gerben keek.

„Zeg broer,” zei Zwart bars, „hoe kom jij aan die fiets? Waar heb je haar gevonden?”

„Ik heb haar niet gevonden,” zei Gerben. „Deze fiets werd mij aangeboden.” „Die fiets is als vermist opgegeven!” zei Zwart. „Jij weet er dus meer van, hoe ze gestolen is!”

„Gestolen? Deze oude kar?!” riep Gerben lachend, „’t Is niet te geloven! Wie zou er zo gek zijn om dat te doen?”

„Wind er maar geen doekjes om!” riep Zwart kwaad. „Vertel eens hoe je aan die fiets komt!”

„Ik heb geen doekjes,” zei Gerben, „ik gebruik papieren zakdoeken!”

„Nu is het uit!” riep Zwart woest. „Geef hier die fiets! En jij krijgt een procesverbaal!”

„Mijnheer Zwart,” zei Kees, „ik heb de fiets gevonden. Gerben maakte even een proefritje.”

„En waarom zeg jij dat dan niet meteen?” vroeg Zwart bars. „Jij weet toch dat je gevonden voorwerpen bij de politie moet inleveren?”

„Maar de fiets lag op de vuilnisbelt,” zei Kees, „en ik mocht haar hebben van de mannen die daar werken!”

„Hm,” bromde Zwart, „hoe kwam de fiets op de vuilnisbelt? Ze is hier in het dorp gestolen!”

„Dat kunt u het beste vragen aan de mannen die daar in hun luxe gemeentewagen komen aanrijden!” riep Gerben. Hij wees naar de naderende vuilnisauto. Zwart vond de raad van Gerben nog niet zo gek en hij hield de auto aan. Hij toonde de mannen de fiets en vroeg of zij dat rijwiel toevallig ook herkenden.

„Ja!” riep de ene man. „Dat oude vehikel stond gisteren tegen de vuilnisvaten voor de boerenleenbank! Ik heb hem zelf op de wagen gesmeten!”

„Maar die fiets was van een klant die in het bankgebouw was!” zei Zwart.

„Is het waar?” vroeg de man lachend. „Dan was het zeker geen rijke klant?”

„U mocht willen dat u zo rijk was!” zei Zwart. „Deze fiets is van Meina, de oude boer die renteniert!”

Gerben vond het een reuze mop. Luid lachend, riep hij: „Die is goed! Eén van de rijkste mannen in ons dorp, stalt zijn fiets tegen een vuilnisvat en prompt wordt de fiets op de vuilniswagen gegooid, ’t Is bijna niet te geloven! Dus Kees, jij bent je karretje weer kwijt!”

„Jammer genoeg wel!” zei Kees en hij keek nogal sip. Maar toen klaarde zijn gezicht op en vroeg hij: „Mag ik de fiets naar Meina brengen, mijnheer Zwart?”

„Dat mag Kees! Maar doe het dan wel meteen!”

Kees reed snel naar het dorp en Gerben vond hem een uitgekookte knaap, want nu had hij kans op een beloning. Hoe groot die beloning was, wilde Gerben graag weten en terwijl Zwart zijn ronde vervolgde en de vuilniswagen naar het dorp reed, bleef Gerben in de smederij wachten op de terugkomst van Kees. Het duurde niet lang of onze held kwam, vergezeld van Louw, naar de smederij.

„Raad eens wat ik gekregen heb!” riep Kees. „Jullie raden het nooit!”

„Zeg het dan maar!” zei Sietse.

„Tien gulden!” riep Kees en hij toonde een bankbiljet.

„Maar dat was die fiets niet eens waard!” riep Gerben. „Voor dat geld kun je bij Klinkhamer wel een betere kopen!”

„Is dat waar, mijnheer Klinkhamer?” vroeg Kees.

„Nou, nou, dat is wel voor erg weinig geld,” vond Klinkhamer, „maar ik wil je wel helpen, Kees. Daar in de hoek staat een oude damesfiets. Er is een nieuwe band om het achterwiel gelegd. Voor twee tientjes mag je haar hebben, maar dat is dan ook spotgoedkoop!”

„Dat moet je doen, Kees!” raadde Gerben hem aan. „Je geeft Klinkhamer alvast tien gulden en de rest betaal je met je zakgeld, bijvoorbeeld twee kwartjes per week!”

„Kan dat, mijnheer Klinkhamer?” vroeg Kees.

„Vooruit maar, omdat jij het bent, Kees!” stemde Klinkhamer toe.

De fiets werd te voorschijn gehaald.

„Die is stukken beter dan die oude kar van Meina,” vond Gerben. „Zo zie je maar, Kees, het geluk begint soms op de vuilnisbelt. Trouwens, wat voor moois je daar allemaal kunt vinden, is bijna niet te geloven. Ik vond er laatst een paar gloednieuwe laarzen!”

„Helemaal nieuw?” vroeg Sietse ongelovig.

„Heb je ze meegenomen?” vroeg Kees.

„Dat had ik wel gewild,” zei Gerben, „maar de man die erin stond wou ze niet kwijt!”

Louw en Hielke lachten luid. Kees en Sietse keken sip.

„Jij bent niet goed wijs, Gerben Zonderland!” riep Sietse.

„Dat is waar,” zei Gerben, „maar ik heb er nog steeds geen doktersverklaring van, want dan hoefde ik niet meer te werken!”

Vrolijk lachend sprong hij op zijn fiets en reed snel naar de boerderij. Kees nam ook zijn fiets en spurtte Gerben achterna.

Hielke, Sietse en Louw keken de twee wielrenners na.

„Ze zijn beiden niet wijs!” vond Sietse.

HOOFDSTUK V

De overval. Mijnheer Kaptijn is best tevreden

De Kameleon lag bij de Woudaap voor de wal om Kees aan boord te nemen, toen mijnheer Kaptijn in een rubberbootje, met een klein driehoekig zeil er op, voorbij voer. Mijnheer Kaptijn lag nog steeds met zijn motorjachtje aan de polderdijk en het beviel hem daar goed. Hij viste, zwom, zat af en toe te lezen, ging in het dorp boodschappen halen of zeilde met het rubberbootje.

Terwijl hij de Woudaap passeerde, riep hij lachend naar de jongens: „Zullen wij een wedstrijd houden wie het eerst aan de overkant is?”

„Goed mijnheer!” riep Sietse, „maar wij verliezen het toch!”

Kees, die niet begreep dat Sietse een grapje maakte, vroeg verontwaardigd: „Hoe kun je dat nu zeggen, Sietse Klinkhamer? De Kameleon vaart wel tien keer zo snel!”

„Dat moeten wij dan maar eens proberen,” zei Sietse en hij liet de Kameleon het rubberbootje achterna varen. Dat was spoedig ingehaald en toen zij het voorbij voeren, riep Sietse: „Tot ziens, mijnheer Kaptijn!”

„Tot ziens, jongens!”

„Die mijnheer is weduwnaar!” zei Kees.

„Hoe weet jij dat?” vroeg Hielke.

„Hij draagt twee ringen om één vinger!” vertelde Kees. „Daaraan kun je zien dat iemand weduwnaar is.”

„Waar jij al niet op let!” zei Louw verbaasd.

„Nou ja,” bekende Kees, „mijnheer Kaptijn heeft gisteravond bij ons thuis een kopje koffie gedronken en toen vertelde hij dat zijn vrouw overleden was. En weten jullie wat hij is? Hij is hoofdrechercheur in de stad. Maar vertel het niet verder, want dat vindt hij niet plezierig!”

„Rechercheur? Dat is een moeilijk beroep!” wist Hielke. „Hij moet dus alle soorten misdrijven oplossen en daarvoor moet hij veel geleerd hebben!”

„Zwart heeft niet zo veel geleerd,” zei Sietse, „maar hij weet wel alles op te lossen.”

Op de polderdijk wandelde een mijnheer van ongeveer veertig jaar oud. Hij droeg een blauw jasje met een gestreepte grijze broek. Een grijze deukhoed stond hem nogal zwierig op het hoofd. Tevens viel hij op door de wandelstok die hij af en toe als een molenwiek liet ronddraaien.

„Daar gaat mijnheer De Jong, de nieuwe bankdirekteur!” zei Louw.

„Ja! Dat weten we!” riep Sietse. „Hij komt uit Oostdijk en is tegen zijn zin hierheen overgeplaatst. Hij vindt dat je in Oostdijk veel meer kunt beleven dan in ons dorp. Er zijn daarginder allerlei sportclubs en een schouwburg en weet ik wat allemaal meer. Hij vertelde het in de smederij en ook dat hij nog steeds voorzitter is van de Oostdijker voetbalclub!”

„Hij woont dus hier, maar zijn gedachten zijn in Oostdijk,” begreep Louw.

„Waarom is hij dan niet daarginds gebleven?” vroeg Kees.

„Omdat de bank hem daar wilde ontslaan,” zei Hielke. „Mijnheer De Jong is wel een deftige mijnheer, maar hij moet toch wel doen wat zijn werkgevers willen!”

De Kameleon voer voorbij de ingang van de poldervaart en de jongens zagen hoe daar een visser een dikke karper ving.

„Wat een knaap!” riep Kees. „Zullen wij ook gaan vissen?”

„Wij hebben geen hengels!” zei Sietse.

„Ai, kijk. Die man laat de karper weer zwemmen!” riep Louw.

„Dat doen veel vissers,” zei Hielke. „Zij vinden het te lastig om thuis vis te bakken. Het hele huis ruikt er naar en bij de visboer kun je alle soorten gebakken vis kopen.”

„Wij bakken de vis in het schuurtje‚” zei Kees. „Ik ga in ’t vervolg de vissers vragen of ik de vangst mag hebben!”

„Hij ziet weer een voordeeltje!” riep Sietse. „Jij moet later handelaar worden, Kees!”

„Maar niet in snoep of gebak,” riep Louw, „want dan is hijzelf de grootste afnemer!”

De Kameleon naderde het Paviljoen en Sietse minderde vaart om een tegemoet komende motorboot gelegenheid te geven, bij de steiger aan te leggen. Vanaf die motorboot werden de jongens vrolijk begroet door twee meisjes. Het was de Ariadne uit Den Haag.

„Hallo vrienden!” riep de mijnheer. „Hebben jullie trek in een kopje koffie?”

„Alstublieft mijnheer!” riep Kees meteen.

„Kom maar mee!” riep de mijnheer joviaal.

De jongens legden aan en volgden de familie naar een tafeltje op het terras. Daar werden zij getrakteerd op koffie met gebak en de jongens vermaakten het gezelschap met hun verhalen over wat zij zo allemaal beleefd hadden. Het verhaal over de veldwachter die groengeverfde koehoorns stond te begieten in zijn tuin, vonden de meisjes prachtig. Ze zouden wat graag in het dorp willen wonen, want in Den Haag beleefde je zulke dingen niet.

Aan het tafeltje ernaast ging iemand zitten. Het was mijnheer De Jong, de bankdirekteur. Hij keek onze vrienden oplettend aan en knikte extra vriendelijk naar hen. Toen stond hij op en vroeg beleefd:

„Zeg jongens, mag ik straks met jullie terugvaren naar het dorp? Ik ben hierheen gewandeld, maar de afstand is mij nogal tegengevallen. Ik wist niet dat het zover was.”

„O, u kunt best mee terugvaren!” zei Sietse.

Dat vond mijnheer De Jong geweldig. Hij keerde terug naar zijn tafeltje en bestelde koffie.

Kees vertelde intussen hoe hij Gerben te pakken had genomen door een plastic vis in zijn fuik te stoppen.

Maar Sietse riep: „Wat ben jij toch een stommerd, Kees Dijkstra! Dat moet je niet vertellen. Op die manier krijgt Zwart het nog te horen!”

„Wij zullen het echt niet verder vertellen!” riepen de meisjes.

Hielke vertelde hoe Gerben een zwemwedstrijd had gewonnen en om dat verhaal werd ook weer vrolijk gelachen. Wanneer het gezellig is, vliegt de tijd om en mijnheer De Jong keek al een paar maal bedenkelijk op zijn horloge. Hij wilde graag op tijd terug zijn op kantoor. Eindelijk stond de familie uit Den Haag op. Onze vrienden bedankten beleefd voor de traktatie. Mijnheer De Jong volgde de jongens naar de Kameleon en kreeg een plaats op het voorbankje. Nagewuifd door de meisjes vertrok de Kameleon snel naar het dorp.

„Heeft u ook een boot, mijnheer?” vroeg Kees.

„Nog niet,” zei mijnheer De Jong, „maar ik zal er wel eentje aanschaffen. Het varen is hier in het dorp het enige vermaak. In Oostdijk hebben wij een gymnastiekvereniging, een handbalclub, een korfbalclub, een voetbalclub, een zwemvereniging, een toneelclub, een paardensportvereniging, een schaakclub, een biljartclub, een wielrennersvereniging en nog veel meer. Maar wat hebben ze in dit dorp?”

„Een zeilvereniging, een fanfare, een hardrijderijvereniging, een visclub en een vereniging voor natuurbescherming!” zei Sietse trots, want hij had het gepresteerd om een aantal verenigingen op te noemen, die mijnheer De Jong niet op zijn lijstje had.

„Maar in Oostdijk is veel meer vertier,” beweerde mijnheer De Jong. „Zondags, als er voetballen is, lopen er wel een paar duizend mensen op straat. Want de voetbalclub van Oostdijk is een kampioensploeg! Ja, ja! En ik ben er nog steeds de voorzitter van!”

„Kunt u in ons dorp ook een voetbalclub oprichten?” vroeg Kees. „Wij willen wel lid worden!”

„Dat moeten jullie zelf maar doen, jongens! Ik heb geen tijd om mij met nog meer clubs te bemoeien. En de club van Oostdijk blijf ik trouw!”

De Kameleon had de brug reeds bereikt en voer de vaart in naar het dorp.

Mijnheer De Jong keek op z’n horloge en riep verrast: „Drommels, dat is snel gegaan! Jullie hebben het in tien minuten gevaren. Ik heb er bijna een uur over moeten lopen!”

„De Kameleon is een raceboot, mijnheer!” riep Louw.

„Ik vind het geweldig dat het zó vlug is gegaan!” vond mijnheer De Jong en hij bedankte de jongens vriendelijk toen hij bij het Raadhuisplein aan wal ging.

„Ik ga ook naar huis,” zei Louw, „het is al half twaalf!”

De Kameleon voer terug naar het meer en Hielke en Sietse brachten Kees naar de Woudaap.

Daar stond Dijkstra kwaad te wachten.

„Zeg eens, sufkop!” riep hij. „Wat heb jij nu weer uitgevoerd?”

„Ikke?” vroeg Kees verbaasd. „Ik weet van niets!”

„Kom maar kijken! Dan kun je zien wat voor een sufferd jij wel bent!”

Kees volgde zijn vader schoorvoetend naar het schuurtje. Hielke en Sietse legden gauw de Kameleon vast en kwamen ook kijken. Wat was er gebeurd?

Kees had zijn fiets in het schuurtje gestald en omdat hij erg blij was met zijn nieuwe bezit, had hij de fiets met een ketting en een slot vastgemaakt aan een stijl van de werkbank. Maar hij had daarbij niet goed uitgekeken want een dunne stang van het spatbord van vadersfiets had hij ook achter de ketting ingesloten.

„Drommelse aap,” mopperde Dijkstra, „ik wilde naar de barbier, maar dat kon niet, omdat jij mijn fiets achter slot had gezet!”

„Het is per ongeluk gebeurd‚” zei Kees en hij zocht in al z’n zakken naar het sleuteltje van het hangslot.

„De sleutel heb je natuurlijk verloren?” vroeg Dijkstra spottend.

„Nee, nee! Ik heb ’m al!” riep Kees en hij maakte vlug de ketting los.

„Alstublieft! Nu kunt u naar de barbier.”

„Nee slome, de barbier is nu gesloten. Het is al twaalf uur! Heeft jouw maag dat nog niet gemeld? Of heb je geen trek?”

„Natuurlijk wel!” riep Kees en hij holde meteen in huis.

„Gelukkig, dan is hij niet ziek,” zei Dijkstra.

Hielke en Sietse lachten en wensten Dijkstra smakelijk eten. Toen voeren zij snel naar huis.

Sietse zei: „Kees is zuinig op een oude fiets, maar van zijn zakgeld kan hij geen cent sparen! Het zal hem zwaar vallen om de tien gulden af te lossen.”

„Hij betaalt wel!” zei Hielke.

„Dat zal hij wel moeten,” riep Sietse, „anders nemen wij de fiets terug!”

’s Middags gingen de jongens vissen. De Kameleon legde aan halverwege de stenen brug en het Paviljoen. Het was stralend weer, maar de vis wilde niet bijten. Het was te warm. Doordat een zacht windje door het riet ruiste en de zon zo heerlijk scheen, duurde het niet lang of Kees lag languit in het gras en sliep alsof hij in geen week naar bed was geweest.

„Kijk hem eens,” riep Louw, „die slaapt de hele middag door!”

„’t Is nog niet zo gek,” geeuwde Hielke. „De vis wil toch niet bijten!”

En ook hij ging in het gras liggen en sloot de ogen.

„Ik geloof dat ze gelijk hebben,” zei Louw tegen Sietse, maar hij kreeg geen antwoord. Sietse zat te slapen met de hengel in de hand. Daar moest Louw om lachen. Op zijn beurt ging hij languit liggen. De jongens sliepen geruime tijd totdat een luid knetterende bromfiets over de dijk voorbij reed.

„Wat een lawaai,” mopperde Sietse, „ik schrik me rot!”

Louw holde tegen de dijk op en keek de woeste bromfietsrijder na.

„Die man rijdt veel te hard!” riep hij. „Hij kan wel over de kop vliegen op deze slechte weg.”

De bromfietser reed met volle snelheid verder en verdween spoedig achter het Paviljoen.

Plotseling hoorden de jongens iemand om hulp roepen.

Een bejaarde man die naast zijn fiets liep naderde hen.

„Ik ben beroofd!” riep hij. „Waarschuw gauw de politie!”

Het was Bruinsma, die in z’n vrije tijd kwitanties inde voor de boerenleenbank.

„Wat is er gebeurd?” vroegen de jongens.

„Een man op een bromfiets sneed mijn banden stuk en roofde het geld uit mijn fietstas!”

„Wij hebben hem voorbij zien rijden!” riep Louw. „Hij zal nu wel in het dorp aan de overkant zijn. Vlug naar de politie, jongens!”

De vrienden sprongen in de Kameleon en voeren pijlsnel terug naar het dorp. Bij de brug stond veldwachter Zwart.

De jongens legden aan en vertelden wat er gebeurd was.

„Hoe zag de dief eruit?” vroeg Zwart.

„Hij droeg een donkere bril,” vertelde Louw. „Hij was nog niet zo oud. Zijn bromfiets was rood en knetterde luid!”

„Heb je het nummer gelezen op het achterspatbord?” vroeg Zwart.

„Nee, dat kon ik niet! Daarvoor reed hij te hard!”

Zwart ging meteen in de brugwachterswoning en telefoneerde met de politie uit de omringende gemeenten.

Alle politiemannen moesten uitkijken naar een jongeman met donkere bril, rijdend op een luid knetterende rode bromfiets.

Zwart kwam weer buiten en vroeg: „Willen jullie mij even naar de plaats van de overval brengen?”

„Natuurlijk, mijnheer Zwart! Stapt u maar in,” zei Sietse.

Toen zij het motorjacht van mijnheer Kaptijn passeerden, stond deze naar onze vrienden te wenken.

„Die mijnheer vraagt ook om hulp!” zei Hielke.

„Ga daar eerst maar even aanleggen,” zei Zwart.

Sietse stuurde de Kameleon naar mijnheer Kaptijn.

„Mijnheer Zwart, u gaat zeker op de dievenjacht?” vroeg mijnheer Kaptijn. „Ik heb alles gezien door mijn kijker! Ik zag namelijk hoe de dief iets wegwierp en ik weet precies waar dat gebeurde. Als u nu daarginds op de dijk gaat lopen, kijk ik weer met de kijker naar dezelfde plaats. Zodra u dan voor de lens komt, zwaai ik met dit vlaggetje, ten teken dat u op de juiste plek bent. Daar moet dan gezocht worden!”

„Heel goed, mijnheer Kaptijn!” zei Zwart. „Dat zullen wij dan maar gauw gaan doen! Varen Sietse!”

De Kameleon voer snel terug naar Bruinsma, die naast zijn kapotte fiets zat te wachten.

„Heeft u de politie in het dorp aan de overkant al gewaarschuwd?” vroeg Bruinsma, toen Zwart aan wal kwam.

„De politie rond het meer is ingelicht,” zei Zwart. „Vertelt u eens hoeveel geld is er gestolen?”

„Dertigduizend gulden!”

„Zo zo, dat is geen kleinigheid! En waar zat dat geld in?”

„In een met leer beklede cassette. Maar die is op slot en ik heb een enveloppe met de sleutel erin. Het geld moest naar de bank aan de overkant gebracht worden. Maar die bromfietser bracht mij ten val en gaf mij een duw zodat ik de dijk afrolde. Hij sneed de banden stuk en roofde het geld!”

„Juist!” zei Zwart. „En heeft u ook gezien dat de. dief tijdens zijn vlucht iets wegwierp?”

„Nee, dat heb ik niet gezien!”

„Dan ga ik nu op onderzoek uit!” zei Zwart. „Blijven jullie hier? En, jongens, letten jullie op het teken van mijnheer Kaptijn?”

Zwart liep nu in de richting van het Paviljoen.

„Waar gaat hij heen?” vroeg Bruinsma aan de jongens.

„Hij gaat zover totdat wij stop roepen!” zei Sietse.

Dat vond Bruinsma een onbegrijpelijk antwoord.

Zwart liep ruim honderd meter, toen mijnheer Kaptijn met de vlag zwaaide.

„Stop, mijnheer Zwart,” riepen de jongens, „u bent er!”

Zwart bleef staan en onze vrienden holden naar hem toe. Met z’n allen begonnen ze langs de dijk in het gras te zoeken. Zwart keek ook in de sloot maar die was bedekt met kroos en hij vroeg of één van de jongens een tuinhark wilde halen.

„Wij hebben thuis wel een hark!” riep Kees.

Met Sietse voer hij snel in de Kameleon naar de Woudaap. De anderen bleven in het gras zoeken totdat Sietse en Kees terugkwamen met een stevige hark. Zwart ging nu dreggen in de sloot en de jongens keken toe. De hark bracht bij iedere haal een hoop modder naar boven. Opeens kwam er iets bruins aan de oppervlakte, maar het tuimelde weer naar beneden toen Zwart het op de wal wilde trekken. Nu Zwart wist waar het voorwerp lag, was het niet moeilijk het nog eens op te dreggen. Hij had nu meer geluk, want het voorwerp kwam zonder veel moeite op de wal.

„Ja! Dat is de cassette!” riep Bruinsma verheugd. „Zij is nog op slot! Wat een geluk! Het geld is niet gestolen!”

„Heeft u het geld gezien toen het erin gedaan werd?” vroeg Zwart.

„Jazeker! Mijnheer De Jong liet mij een dikke bundel bankbiljetten zien!”

„Maar u heeft ze niet nageteld?” vroeg Zwart.

„Och nee,” zei Bruinsma, „er waren er zoveel.”

„Maakt u de cassette maar open,” beval Zwart. „Ik wil de inhoud controleren!”

„Maar dan moet ik de enveloppe openscheuren,” zei Bruinsma, „en dat mag ik niet doen.”

„Geeft u mij de enveloppe!” zei Zwart.

Bruinsma trok haar te voorschijn uit een binnenzak van z’n jasje en Zwart scheurde de enveloppe open, nam de sleutel eruit, en opende de cassette.

„Ai! Wat een hoop geld!” riep Kees.

Maar dat was gezichtsbedrog, want Zwart ontdekte dat aan de buitenkanten van de bundel briefjes van vijf en twintig gulden zichtbaar waren, maar dat de rest bestond uit krantenpapier dat keurig op maat van de bankbiljetten was geknipt. Bruinsma staarde er met open mond naar.

Toen keek hij Zwart angstig aan en riep: „Dat is bedrog! Ik weet daar niets van! Ik zweer u dat ik de cassette niet geopend heb!”

„Blijft u maar kalm,” zei Zwart, „ik beschuldig u niet. Geeft u deze bankbiljetten maar terug aan de direkteur. Het krantenpapier zal ik wel verbranden!”

„En hoe moet het nu met mijn fiets?” vroeg Bruinsma.

„De banden zijn stuk!”

„Wij leggen uw fiets op de motorkap van onze boot,” bood Hielke aan, „dan kunt u met ons meevaren.”

De Kameleon werd nu wel erg overladen, maar door snel te varen werd de brug spoedig bereikt en kon Zwart aan wal stappen. Zijn fiets stond nog bij de brugwachter. De jongens voeren naar het boothuis en brachten de fiets van Bruinsma in de smederij. Bruinsma vertelde het hele verhaal aan Klinkhamer en bestelde tevens nieuwe banden.

„Ik hoop dat ik de banden vergoed krijg,” zei hij, „want zij zijn vernield terwijl ik in dienst was van de bank!”

„Het lijkt mij billijk dat u alles vergoed krijgt,” vond Klinkhamer. „En wat zegt Zwart er van?”

Bruinsma haalde zijn schouders op. „Ik weet het niet. Ik heb zo het idee, dat voor Zwart de zaak is afgedaan. Hij wacht het maar af of die gemene bromfietser nog gepakt wordt, vermoed ik.”

Maar Zwart wachtte niets af. Integendeel, hij handelde meteen, zodat de zaak tot een oplossing kwam. ’s Avonds kwam hij het in de smederij vertellen.

„Mijnheer De Jong van de Boerenleenbank gaat ons verlaten,” zei hij tegen Klinkhamer.

„Zooo?” vroeg Klinkhamer. „Wordt hij weer overgeplaatst naar een andere bank?”

„Ja! Naar een houten bank in een cel! Ik heb hem gearresteerd!” bromde Zwart.

„Drommels! Dat is lang niet fraai!” riep Klinkhamer. „Heeft het iets te maken met de overval op Bruinsma?”

„Inderdaad!” zei Zwart gewichtig. „Mijnheer De Jong had aan Bruinsma een cassette met krantenknipsels in plaats van bankbiljetten meegegeven. Dat was bedrog en een poging om dertigduizend gulden te verduisteren voor eigen gebruik!”

„Heeft mijnheer De Jong dat bekend?” vroeg Sietse.

„Dat moest hij wel!” zei Zwart. „Ik kon het bewijzen!”

„Hoe kon u dat bewijzen?” vroeg Klinkhamer. „Bruinsma had niet gezien dat er krantenpapier tussen de biljetten zat. Dus als mijnheer De Jong blijft beweren dat hij ook niets van die krantenknipsels weet, hoe kunt u dan het tegendeel bewijzen?”

„Mijnheer De Jong beweerde inderdaad niets van de krantenknipsels af te weten,” zei Zwart, „maar wij weten dat hij niet zo graag in ons dorp woont. In Oostdijk is alles veel mooier en beter dan hier. Hij was dan ook nog steeds voorzitter van de Oostdijker voetbalclub. En die club zit dringend om geld verlegen en daar zou mijnheer De Jong wel even wat aan doen. Hij bedacht de truc met de cassette vol krantenknipsels. Die cassette moest gestolen worden door de penningmeester van de club. Hij was de man op de bromfiets. Als de cassette niet teruggevonden was, had mijnheer De Jong dertigduizend gulden uit de kas genomen, want dat geld was immers gestolen? Maar dank zij mijnheer Kaptijn konden wij precies de plaats bepalen waar de cassette in een sloot was geworpen. Mijnheer Kaptijn had de overval gezien door zijn kijker, begrijpt u?”

„Welnee! Ik begrijp er nog geen sikkepit van,” zei Klinkhamer. „U heeft nog steeds niet verteld hoe u mijnheer De Jong kon bewijzen dat hij de krantenknipsels in de cassette had gestopt!”

„Wel, die krantenknipsels waren allemaal van het clubblad van de Oostdijker voetbalvereniging gemaakt en in ons dorp is er maar één persoon die dat blad ontvangt! Zo liep mijnheer De Jong tegen de lamp!”

„Dat heeft u weer handig opgelost, mijnheer Zwart,” zei Klinkhamer. „De bank mag u wel belonen!”

„Ik heb de bank gevraagd om mijnheer Kaptijn te belonen,” zei Zwart, „want door zijn oplettendheid kwam alles aan het licht!”

De volgende morgen wandelde mijnheer Kaptijn de smederij binnen. „Ik moet om half tien op de Boerenleenbank zijn,” zei hij. „Waarom weet ik niet, maar ik vermoed dat het iets te maken heeft met die overval van gisteren.”

„Dat zou best zo kunnen zijn,” zei Klinkhamer en hij knipoogde tegen zijn zoons.

De torenklok gaf één slag.

„Dat is half tien, mijnheer,” riep Sietse.

„Ik heb niet zoveel haast voor een doosje sigaren en een schouderklopje,” zei mijnheer Kaptijn lachend, maar toch vertrok hij naar de bank.

Daar werd hij in de bestuurskamer ontvangen en de heren van het bestuur boden hem een spaarbankboekje aan met een bedrag van driehonderd gulden erop, uit erkentelijkheid, voor de hulp bij het opsporen van cassette.

Mijnheer Kaptijn vond dat lang niet gek en ook de verdere ontvangst beviel hem best. Hij kreeg sigaren en een jonge vrouw bracht koffie.

Die vrouw droeg evenals mijnheer Kaptijn twee ringen om dezelfde vinger. Zij was weduwe. Het was Ali Boonstra die een baantje op de bank had gekregen. Een moment keken Ali en mijnheer Kaptijn elkaar verrast aan. En dat moment zou later nog van veel betekenis blijken te zijn.

Opgewekt kwam mijnheer Kaptijn na een uurtje terug in de smederij.

„Ik heb een goede dag,” zei hij tegen Klinkhamer. „Ik ben best tevreden!” Toen ging hij verder naar het meer terwijl hij een liedje neuriede.

„Het is wonderbaarlijk,” zei Klinkhamer. „Toen mijnheer Kaptijn hier voor het eerst kwam om een blik benzine, was hij nogal stil en keek erg somber. En nu is hij een paar weken in ons dorp en hij lijkt helemaal veranderd te zijn.”

„Dat komt door de frisse wind die over het meer waait,” zei Sietse. „Alle sombere gedachten waaien weg en daardoor worden de mensen vrolijk!”

„Jij zult het wel weten,” zei Klinkhamer. Maar Sietse wist niet alles.

HOOFDSTUK VI

Hoe Kees het zelfverdiende geld besteedde

Kees was druk aan het werk en dat nog wel in zijn vakantie. Zijn vrienden keken dan ook heel verbaasd, toen zij Kees op een kistje bij een hoop afbraakstenen zagen zitten. Met een bijl bikte hij de kalk van de stenen, zodat zij weer gebruikt konden worden.

„Wat moet dat?” vroeg Sietse.

„Ik ben aan het bikken,” zei Kees. „Dit zijn dure stenen want dit soort wordt niet meer gemaakt.”

„Ga jij ze dan verkopen?” vroeg Louw.

„Natuurlijk! Ik doe niets voor niets!”

„Aan wie ga je ze verkopen?” vroeg Hielke.

„Dat weet ik nog niet, ik moet er eerst duizend gebikt hebben!”

„Duizend!?” riep Louw. „Dan heb jij de hele vakantie wel werk!”

„Welnee,” zei Kees, „ik heb er al zestig en ik ben pas een uurtje aan de gang! Jullie kunnen mij wel even helpen!”

„Wat is het je waard als wij je helpen?” vroeg Sietse.

„Als ik er geld voor krijg, zal ik jullie goed trakteren,” beloofde Kees.

Hielke trok twee stenen uit de hoop en wreef ze tegen elkaar. De kalk liet gemakkelijk los en de stenen werden helemaal schoon. Louw en Sietse begonnen ook te helpen.

„Waar komt deze steenhoop vandaan?” vroeg Louw.

„Van de dominee,” zei Kees. „Er wordt een stuk bij de pastorie aangebouwd en er is een muur weggebroken. Het puin is hier gebracht om er gaten mee te vullen in de polderdijk.”

„Mag jij deze stenen dan wel hebben?” vroeg Hielke.

„Natuurlijk wel,” zei Kees. „Anders worden ze toch tot puin geslagen!”

„Het zou een mooie grap wezen als er iemand kwam en al de gebikte stenen meenam,” zei Sietse. „Jij zou raar staan te kijken, Keesie!”

„Dat zou wat moois zijn!” riep Kees. „Maar ik neem geen risico. Ik haal m’n roeiboot en vaar de stenen naar de molen. Daar stapel ik ze op achter het schuurtje. Dan is het net alsof het stenen van de Woudaap zijn!”

Kees ging meteen zijn boot halen. Sietse nam de bijl en begon verwoed te bikken. Hij wilde laten zien dat hij het veel vlugger kon dan Kees. Weldra kwam deze terug en begon meteen de stenen in zijn boot te laden. Zijn vrienden zorgden ervoor dat er steeds nieuwe voorraad was. Na een paar uurtjes hadden zij bijna zevenhonderd stuks schoon gemaakt. Kees moest tweemaal varen om ze naar de Woudaap te brengen. Keurig langs de slootrand, stapelde hij de stenen achter het schuurtje.

„De rest doe jij vanavond zelf maar,” zei Sietse, „ik ga nog even varen.”

Dat wilde Kees ook wel.

„Hoe moet het met de bijl?” vroeg Louw. „Die is zó bot dat je wel op de snijkant kunt zitten zonder je te bezeren. Wat zal je vader daar wel van zeggen, Kees?”

„Drommels, goed dat je het zegt, Louw. Ik zal haar moeten slijpen! Wie wil de slijpsteen even draaien?”

„Even draaien?!” riep Hielke. „Dat duurt wel een uur op zo’n zachte steen. Neem de bijl maar mee naar de smederij. Wij slijpen haar op de amarilsteen!”

Dat vond Kees ook beter en dus voeren zij naar de smederij. Sietse sleep de bijl vlijmscherp.

„Daar zal vader van opkijken! Zo scherp is de bijl nog nooit geweest!” riep Kees verheugd.

Dijkstra keek inderdaad verwonderd toen de jongens de bijl kwamen terug brengen.

„Waarom moest die zo scherp geslepen worden?” vroeg hij.

„Omdat ze zo stomp was,” zei Kees. „En ik wilde er u een plezier mee doen!”

„Jij bent een pientere knaap!” zei Dijkstra. „Nu hoef jij de slijpsteen niet te draaien. Dat heb je goed bekeken.”

Kees glunderde. In plaats van een standje kreeg hij een pluimpje.

Lachend stapten onze vrienden weer in de Kameleon, want varen was toch mooier dan stenen bikken.

„Vanavond bik ik de rest,” zei Kees en toen riep hij opeens: „Kijk, daar drijft weer olie!”

Op ongeveer drie meter uit de wal was een kleine olievlek. Louw vond dat het niets te betekenen had. Sietse stuurde de Kameleon erheen, omdat Kees beweerde dat zo’n olievlek van alles kon betekenen. Er kon best een oliebron zitten of er was misschien wel een motorboot gezonken.

„Een motorboot gezonken?” riep Hielke. „Dat kan niet, want dan zouden wij nu op het wrak stoten.”

Maar dat gebeurde niet en het enige wat er te ontdekken viel, was dat er in het midden van de vlek nog steeds een weinig olie naar boven kwam drijven. Volgens Kees was dat een duidelijk bewijs dat er een oliebron in het meer zat en hij begon reeds te fantaseren hoe groot hun beloning wel zou zijn voor het ontdekken van de bron. Maar Sietse ging met de boothaak aan het dreggen en haalde iets zwaars naar boven.

„Help eens trekken!” riep hij.

Hielke en Louw hielpen en met z’n drieën trokken zij een bromfiets omhoog. Kees greep het voorwiel en Hielke het zadel. Zo trokken zij de brommer naar de wal en hesen haar op het droge.

„Het is een beste!” riep Kees. „Zij is nog zo goed als nieuw.”

„Dit klopt niet!” zei Sietse. „Zo’n mooie brommer zal door niemand te water worden gegooid. Er is vast een ongeluk gebeurd!”

„Bedoel je dat er iemand verdronken is?” vroeg Kees verschrikt. „Maar dan zoek ik niet verder!”

„We moeten de politie waarschuwen!” zei Hielke.

Dat was wel het beste. Ze legden de brommer in het gras en voeren snel naar het dorp. Bij het Raadhuisplein legden zij aan en holden naar het gemeentehuis. Daar vroegen zij aan de bode waar veldwachter Zwart was.

„Mijnheer Zwart is momenteel bezig aan een procesverbaal, jongelui! Jullie moeten maar even wachten. Of is het dringend?”

„Dat weten wij niet,” zei Sietse, „maar het is mogelijk dat er iemand verdronken is!”

„Drommels!” zei de bode en hij ging meteen naar het kantoor van Zwart.

Spoedig kwam Zwart in de gang en vroeg: „Hebben jullie iets ontdekt, jongens?”

„Mijnheer Zwart, wij vonden een nog nieuwe bromfiets in het meer. Het was een Batavus.”

„Aha!” zei Zwart. „Dat zal de vermiste brommer zijn.” Hij ging terug naar zijn kantoor en riep bij de deuropening:

„Mijnheer Geerlings? Komt u even hier? Deze jongens hebben uw brommer uit het meer opgevist!”

„Had de dief haar in het meer gegooid?” vroeg mijnheer Geerlings verbaasd. „Hoe ziet de brommer eruit?”

„Wij hebben geen beschadiging gezien,” zei Hielke.

Zwart vroeg of de jongens mijnheer Geerlings naar de brommer wilden brengen. Natuurlijk wilden zij dat wel. Mijnheer Geerlings ging met hen mee naar de Kameleon. Het viel de jongens op dat hij mank was en niet zo vlug kon lopen.

Ze voeren snel terug naar het meer en mijnheer Geerlings vertelde: „Ik kan de brommer niet missen want ik ben slecht ter been. Maar daar vraagt zo’n dief niet naar. Die grijpt wat hij grijpen kan. Ik was in de sigarenwinkel en zag plotseling een jongeman die de brommer nam en ermee van door ging!”

„Dus u had de brommer niet op slot?” merkte Sietse op.

„Nee, want ik hield haar in ’t oog, maar die jongeman was zo vlug, dat hij reeds om de hoek was voordat ik de deur had geopend. In ’t vervolg doe ik de brommer altijd op slot!”

„U moet er ook een bordje aanhangen waarop staat: ‚invalide’. Dat helpt ook tegen dieven!” zei Kees.

Mijnheer Geerlings vond dat een goed idee. De Kameleon naderde intussen snel de plaats waar de brommer tegen de polderdijk lag.

„Waarom zou de dief haar te water hebben gegooid?” vroeg Louw.

„Vermoedelijk omdat de benzine op was,” zei mijnheer Geerlings. „Ik was juist van plan om te tanken.”

De Kameleon legde aan en de bromfiets werd van alle kanten bekeken. Er mankeerde niets aan. De banden waren nog hard en er was niets verbogen.

„Heeft u gereedschap?” vroeg Sietse.

In een zijtas zat een etui met allerlei sleutels en Sietse schroefde de benzineleiding los van de tank. Er kwam een klein straaltje water uit. Ook werd de inlaat van de cilinder losgekoppeld en uit de leidingen het water weggeblazen. Vervolgens ging Sietse op het zadel zitten en draaide de trappers rond. De zuiger vloog op en neer in de cilinder en zo werden ook daar mogelijke waterresten uitgedreven. Daarna werd alles weer op zijn plaats vastgeschroefd en hielpen Kees en Hielke mijnheer Geerlings de brommer langs de dijk naar de boerderij van Jellema duwen.

Sietse en Louw voeren met de Kameleon naar de boerderij en waren er dus veel eerder. Zij zochten Gerben op en vertelden wat er gebeurd was. Ook vroegen zij of Gerben een beetje benzine had, zodat mijnheer Geerlings naar het dorp kon tuffen. Gerben was wel bereid te helpen. Hij mengde in een leeg groenteblikje benzine en olie door elkaar. Mijnheer Geerlings, Kees en Hielke hadden inmiddels de boerderij bereikt en het blikje gemengde benzine werd in de tank van de brommer gegoten. Mijnheer Geerlings trapte de starter wel tien keer naar beneden, maar de motor sloeg niet aan.

„Laat mij het maar proberen,” zei Sietse.

Hij zette de brommer op de standaard en begon snel te trappen.

„Ik moet — de motor — droog — draaien,” hijgde hij.

Toen klonken er enige knallen en sloeg de motor plotseling aan. Er kwam veel damp uit de uitlaat maar dat verdween naarmate de motor warmer werd. Mijnheer Geerlings kon weer rijden en hij bedankte de jongens hartelijk voor hun hulp. Daarna verdween hij snel naar het dorp.

„Hij is een arme invalide,” zei Kees, „anders had hij ons wel een beloning mogen geven!”

„Een arme invalide?” riep Gerben verbaasd. „Dat was mijnheer Geerlings! Eén van de rijkste boeren uit het dorp aan de overkant!”

„Dat bestaat niet,” riep Kees, „want dan had hij wel een auto!”

„Hij mag geen auto rijden!” vertelde Gerben. „Hij heeft een ongeluk veroorzaakt en toen is het rijbewijs hem afgenomen. Hij liep daar tevens een kreupele voet bij op!”

„Als ik dat geweten had,” riep Kees, „dan had ik mij niet zo voor hem uitgesloofd!”

„Heb jij dat dan gedaan?” vroeg Louw spottend. „Sietse deed het meeste werk!”

„Maar ik ontdekte de olievlek‚” riep Kees, „en als ik ooit weer zo’n vlek zie, zeg ik niets!”

„Nooit kwaad worden, Kees! Blijf altijd lachen!” zei Gerben. „En jongens, ik ga met jullie meevaren, het is al bijna twaalf uur!”

Met Gerben als extra passagier vertrok de Kameleon naar het dorp. Onderweg kwamen ze mijnheer Kaptijn tegen, die met zijn rubberbootje in de richting van zijn motorjacht zeilde. De Kameleon haalde het bootje in en Hielke en Louw grepen het vast, zodat het werd meegetrokken.

„Dat gaat goed,” zei mijnheer Kaptijn lachend, „maar ik heb overigens geen haast!”

„Het is klokslag twaalf,” zei Gerben, „en dat is etenstijd! Daar moet u nooit van afwijken, want anders loopt u de kans dat u steeds minder gaat eten en u op een gegeven moment van de graat valt. En wat het zeilen betreft, u moet een paar cilinders met samengeperste lucht aan boord nemen. Als u dan met een slang de lucht in het zeil blaast gaat de boot steeds sneller.”

„Dat klopt helaas niet, Gerben,” zei mijnheer Kaptijn, „want de druk die de luchtstraal op het zeil uitoefent, wordt ook op de cilinder uitgeoefend. Omdat die druk op beide gelijk is, blijft de boot gewoon liggen. Als je vanaf de wal de luchtstraal op het zeil richtte, zou de boot inderdaad gaan varen. Maar dan moet je wel enorm veel lucht gebruiken.”

„Tja,” zei Gerben, „zo had ik het nog niet bekeken. Ik ga nooit zeilen als er bijna geen wind is.”

„Toch kan het gebeuren dat je ergens heen zeilt en op de terugweg de wind is gaan liggen. Wat doe je dan, Gerben?” vroeg mijnheer Kaptijn. met een dikke rode neus in de deuropening zag staan, sprong hij van de fiets en vroeg: „Bent u niet in de war, Dijkstra? Het is nog lang geen carnaval!”

„Donder op,” riep Dijkstra woest, „oproerkraaier! Moet jij een mens plagen die een ongeluk heeft gehad?”

„Ja ja! U had zeker ruzie!” riep Gerben, die weer gauw op zijn fiets sprong omdat Dijkstra dreigde hem ook zo’n neus te zullen bezorgen met bovendien nog gratis twee blauwe ogen.

Bij de smederij ontmoette Gerben Zwart en riep: „U mag wel naar de Woudaap gaan, Zwart! Dijkstra heeft gevochten! Ik weet niet met wie, maar zijn neus is zo dik als een kokosnoot!”

Zwart antwoordde dat Dijkstra wel om hulp zou vragen als hij die nodig had.

„Goed, dan gaat u maar niet kijken,” zei Gerben, „maar als daar bij de molen nog meer gezwollen neuzen komen, heb ik u gewaarschuwd!”

Gerben fietste verder naar huis en Zwart zei tegen Klinkhamer: „Die Gerben wil graag sensatie schoppen. Maar daar trap ik niet in!”

Toch ging Zwart even later de kant op van de Woudaap. Zo zag ook hij dat Dijkstra een gezwollen neus had. Hij keek er even naar maar vroeg niets.

„U zult wel vinden dat ik er niet mooier op ben geworden‚” zei Dijkstra, „maar ik ging voor Kees stenen bikken en toen spatte een brok tegen m’n neus.”

„Tja, dat kan!” zei Zwart. „Maar waarom bikt u stenen voor Kees? Gaat hij bouwen?”

„Welnee. Hij wil de stenen verkopen. Kijk, daar zit hij!”

Zwart en Dijkstra namen een kijkje bij Kees, die juist de gebikte stenen telde.

„Nog achttien!” riep hij. „Dan heb ik er duizend!”

„Dat heb jij goed bekeken, Kees!” prees Zwart. „Die ouderwetse stenen zijn nog geld waard!”

„Ja, en anders worden ze tot puin geslagen,” zei Dijkstra, „en dat is zonde. Met deze stenen kunnen oude gebouwen gerestaureerd worden.”

Kees bikte de rest van de stenen ook en maakte er tegen de achterkant van het oude schuurtje een keurige stapel van. Er stonden er nu zeker duizend en die waren wel twintig gulden waard. Kees kreeg allerlei visioenen van wat hij wel voor die twintig gulden zou kunnen kopen en die nacht droomde hij van slagroomgebakjes, ijs en andere snoeperijen.

De volgende morgen kwamen Sietse en Hielke met de Kameleon bij de Woudaap aanvaren. Sietse, die wist dat Kees zijn stenen tegen het schuurtje had opgestapeld, zag al van uit de verte, dat die verdwenen waren.

Hij meerde af en riep luid naar Kees: „Kom maar gauw aan boord, Keesie. De banketwinkel is al open. Je mag meteen trakteren.”

Kees die net uit de molen kwam, vroeg verbaasd: „Trakteren? Waarom?”

„Houd je nou maar niet van de domme en doe nu maar niet of je nergens van weet,” riepen Louw en Hielke. „Je hebt beloofd te zullen trakteren, als je de oude stenen had verkocht en nou moet je over de brug komen.”

„Maar ik heb de stenen niet verkocht,” riep Kees.

„Waar zijn ze dan?” vroeg Sietse.

Kees keek naar de achterkant van de schuur en zag geen stenen.

Was hij misschien minder gehaast geweest door zijn snoeplust en had hij even beter gekeken, dan had hij gezien, dat de stapel stenen omgevallen was.

Maar plotseling riep Kees verschrikt: „Daar gaat de dief!”

Een vrachtauto van een bouwmaterialenhandel, die gedeeltelijk geladen was met stenen, had voorbij de Woudaap stilgestaan en begon juist weer te rijden toen Kees riep:

„Daar gaat de dief! Houdt die vrachtwagen tegen!”

Sietse sprong in de Kameleon, gevolgd door zijn vrienden. De boot voer op volle snelheid de vrachtwagen achterna. Op de smalle polderdijk kon de auto niet snel rijden en verder maakte de dijk een grote bocht. Door de bocht af te snijden konden de jongens het eerst bij de stenen brug zijn en daar de wagen aanhouden. Maar wat moesten zij tegen de chauffeur beginnen als hij weigerde te stoppen?

Het geluk was met hen. De politieboot kwam juist van onder de stenen brug te voorschijn. Sietse liet meteen de hoorn luid toeteren en de jongens wezen naar de vrachtauto op de dijk. De brigadier begreep de bedoeling en liet de grijze patrouilleboot naar de wal sturen. Twee politiemannen beklommen de dijk en bleven wachten op de naderende vrachtwagen. De jongens legden intussen naast de politieboot aan en vertelden de brigadier wat er gebeurd was.

„Die chauffeur heeft duizend stenen gestolen!” riep Kees. „Het zijn dure stenen! Ik heb ze zelf gebikt!”

De vrachtwagen was nu vlakbij. De chauffeur stopte meteen op het teken van de politie. Het was een jongeman die opgewekt vroeg:

„Dag heren, waarmee kan ik u van dienst zijn?”

„Jij hebt mijn stenen gestolen!” riep Kees en hij klom achter op de auto en keek in de laadbak. Er lagen wel gloednieuwe stenen in en enige zakken cement, maar van de gebikte stenen viel er niet één te ontdekken.

De chauffeur stapte uit en vroeg: „Over wat voor stenen heb jij het, vrindje?”

„Ik heb duizend stenen gebikt,” zei Kees. „Ze stonden achter het schuurtje naast de molen. Maar ze zijn verdwenen en we zagen deze auto daar stilstaan en dachten toen dat u de stenen had meegenomen.”

„Dat zou ik nooit doen!” zei de chauffeur. „Ik stond daar stil om naar die puinhoop te kijken. Mijn baas zoekt namelijk oude stenen voor restauratiewerk aan het gemeentehuis in de stad. Hij wil die stenen graag kopen!”

„Maar… ik heb ze niet meer,” zei Kees en hij kon zijn tranen nauwelijks bedwingen.

„Waar stonden die stenen precies, Kees?” vroeg de brigadier.

„Achter het schuurtje, mijnheer.”

„Toch niet vlak bij de sloot? Want dan zijn ze waarschijnlijk te water gerold. De slootrand is zacht, daar gaat een steenhoop op verzakken.”

„Oei! Dan liggen ze in de sloot!” riep Kees. „Kom jongens, ik moet ze zo gauw mogelijk terug hebben!”

„Zou jij de chauffeur niet even je verontschuldiging willen aanbieden?” vroeg de brigadier.

„O ja, natuurlijk!” riep Kees. „Neemt u mij niet kwalijk, chauffeur! Het was een vergissing!”

„Ga jij de stenen maar gauw zoeken,” zei de chauffeur, „dan neem ik ze op de terugweg mee!”

„Voor hoeveel geld?” vroeg Kees.

„Dat beslist mijn baas. Ik zal hem bellen. Hij komt wel kijken.”

Kees had nu geweldig veel haast om naar de Woudaap terug te gaan. Hij holde naar de slootkant, waar hij inderdaad de stenen in het water zag liggen en tussen het hoge gras. De jongens konden een groot gedeelte met hun handen grijpen en de rest werd uit het water geschept met een prutnet. De stenen werden nu aan de kant van de weg opgestapeld.

Er kwam een luxe auto aanrijden en de mijnheer die eruit stapte vroeg: „Zo jongens? Willen jullie deze stenen verkopen? Hoe duur zijn ze?”

„Dat moet u aan hem vragen, mijnheer,” zei Sietse en hij wees naar de slootkant waar Kees nog met een prutnet bezig was de stenen uit het water te scheppen. Het was maar goed, dat Gerben er niet bij stond, want die had Kees vast uitgelachen.

De mijnheer bood Kees vijfentwintig gulden voor duizend stenen. Dat vond Kees meteen goed. Hij ontving twee briefjes van tien en één van vijf gulden. De mijnheer vroeg of de jongens straks de chauffeur wilden helpen bij het laden en reed toen weer snel weg.

„Hoeveel heb jij gekregen?” vroeg Sietse.

„Kijk‚” zei Kees. Hij haalde twee briefjes van tien gulden uit z’n zak. Hij keek er even geschrokken naar, maar voelde dan in de zak het briefje van vijf gulden.

En wat deed Kees toen?

Hij liet de vijf gulden rustig zitten en zo wisten zijn vrienden niet beter, of Kees had twintig gulden ontvangen. De jongens hadden nu alle stenen bij de weg opgestapeld en gingen de hoop tellen. Er bleken er drie meer dan duizend te zijn. Kees wilde ze wegnemen, maar dat vonden z’n vrienden te gek. Wat moest Kees met drie stenen beginnen? Ze wachtten tot de vrachtauto kwam. De chauffeur stopte en het laden kon beginnen.

„Hebben jullie er een goede prijs voor gekregen?” vroeg de chauffeur.

„Twintig gulden!” vertelde Louw.

„Jullie hadden er best vijfentwintig gulden voor kunnen vragen,” vond de chauffeur.

„Ik zou het zeker gevraagd hebben,” zei Sietse, „maar ja, Kees is geen goed zakenman!”

Kees zei niets. Hij glimlachte. Ze moesten eens weten wat hij precies ontvangen had. Maar Kees was toch wel zo’n zakenman dat hij dat niet vertelde.

De chauffeur had haast; hij nam telkens tien stenen tegelijk die hij heel handig op de auto wierp, waar zij keurig op rijen kwamen te liggen. De jongens probeerden het op dezelfde manier te doen, maar zij konden niet meer dan vier stenen tegelijk nemen. Spoedig was alles geladen en de chauffeur vertrok.

„En nu trakteren, Keesie Kapitalist!” riep Sietse.

Louw wreef zich in de handen van plezier en vroeg lachend: „Hoeveel gebakjes kun je voor twintig gulden kopen?”

„Voor twintig gulden?!” riep Kees verontwaardigd. „Ik trakteer voor hoogstens tien gulden! De andere tien geef ik aan Klinkhamer! Dat stenen bikken heb ik alleen gedaan om m’n fiets te kunnen betalen!”

„Heel goed, Kees!” zei Hielke. „Jij bent de baas over het geld en ik vind het fijn dat jij daarmee de fiets gaat betalen. Dat heb jij heel goed bedacht!”

„Ja Kees, doe jij maar wat jij het beste vindt,” zei Sietse.

„Dan gaan wij nu gauw naar het dorp!” riep Kees.

Ze holden naar de Kameleon en voeren naar het dorp. De eerste daad van Kees was naar Klinkhamer te stappen en hem de tien gulden te brengen. De smid prees hem dat hij zo vlug kwam betalen.

„Het had toch echt geen haast, hoor,” zei Klinkhamer.

„Voor mij wel!” zei Kees. „Ik houd er niet van om iedere week twee kwartjes van m’n zakgeld te moeten missen.”

Toen ging hij als een aanvoerder voor z’n troep terug naar de Kameleon en voer het hele stel naar het Raadhuisplein. In de etalage van de bakker zagen zij gebakjes staan die een gulden twintig per stuk kostten.

„Ze zijn wel duur,” vond Louw.

„Maar flink groot!” zei Kees. „Hoeveel kan ik er kopen voor tien gulden?”

„Vijf gebakjes kosten zes gulden,” rekende Sietse voor. „Dan heb je nog vier gulden over. Daarvoor kun je er nog drie kopen. Dat is samen acht stuks!”

„Oei! Dat is twee gebakjes de man!” riep Louw.

„Twee is niet veel,” vond Kees. „Ik lust er wel tien! Maar dat kan ik niet betalen, dus ik koop er voor elk twee.”

Kees verdween in de winkel. Hielke vond dat zij te veel gebak kochten. De helft was wel genoeg geweest, want de gebakjes waren extra groot.

„Dat geeft niet,” zei Sietse. „Wij krijgen ze wel op. En Keesie moet geen geld overhouden, want dan gaat hij er toch maar gekke dingen mee doen!”

Kees kwam terug met een grote doos gebak. Op voorstel van Hielke gingen zij ermee naar het meer. Daar zette Sietse de motor af en liet de Kameleon voor het windje dobberen. Intussen smulden zij van de gebakjes en hoewel Sietse en Kees het niet wilden bekennen hadden zij er allemaal moeite mee. Twee stuks was wel wat teveel van het goede. Maar een gezonde jongen laat toch nooit een gebakje staan? Nauwelijks was de doos leeg of de klok sloeg twaalf uur. Dat de jongens toen bijna geen eten lustten, kunnen wij best begrijpen. Moeder Klinkhamer vroeg of Hielke en Sietse ziek waren, maar toen zij hoorde hoeveel gebak zij hadden gegeten, schudde zij haar hoofd.

„De gebikte stenen liggen hen nu zwaar op de maag,” zei Klinkhamer. „En is die puinhoop nu verdwenen, of gaan jullie nog een keer jullie maag bederven?”

„Ik niet!” zei Hielke. „Ik kan voorlopig geen gebak meer zien. Er zijn trouwens ook geen stenen meer.”

Intussen had Kees nog steeds vijf gulden en veertig cent over. Het geld brandde hem in de zak en het was voor hem al lang geen vraag meer wat hij er mee wilde doen.

Deze keer zou hij wat voor zijn vader meenemen, want hij had best wat goed te maken en hij wilde zijn vader verrassen.

Het was die dag schitterend, warm weer. Als je over de polderdijk keek, zag je de warmte van de zon trillen over de weilanden. Met de vijf gulden en veertig cent in zijn broekzak stapte hij op de fiets en reed langs het Kerkpad door de weilanden naar het dorp. Hij ging naar de kruidenierswinkel van Zijlstra en kocht voor de vijf gulden en veertig cent zes flesjes bier. De flesjes waren verpakt in een kartonnen houder en de zoon van Zijlstra was benieuwd wat Kees met de zes flesjes bier wilde doen. Kees zei, dat het hem niets aan ging. Hij betaalde, stapte op de fiets en ging weer huiswaarts.

Het leek wel steeds warmer te worden. Kees pufte van de hitte. Hij stapte van de fiets af en ging tegen een oud damhek zitten. Hij had het gevoel of zijn tong droog in zijn mond lag en meende, dat een flesje bier best zou smaken. Met de flessenopener van zijn zakmes opende hij een flesje en nam een flinke slok van het zoete bier. Mmm, dat was heerlijk en hij dronk ook de rest van het flesje op.

Kees, die nu eenmaal zichzelf moeilijk in toom wist te houden, vooral als het op lekker eten en drinken aankwam, maakte nog een flesje open en dronk dit in één teug leeg. Het smaakte hem nog beter dan het eerste flesje. Tjonge, wat zat hij daar toch rustig en wat smaakte dat bier toch lekker. Hij was zijn goede voornemen voor zijn vader helemaal vergeten en vond het leven maar heerlijk! Kees had nooit gedacht, dat bier zo lekker kon zijn, zo heerlijk zoet. Het smaakte naar taartjes, vond hij.

De zon scheen ondertussen nog volop en een vogel zat in een boom het hoogste lied te zingen. Wat was het leven toch fijn, als je maar geld had om lekkers te kunnen kopen.

Als Kees later rijk zou worden, dronk hij vast iedere dag bier. Hij had horen vertellen dat de mensen in Duitsland het ook altijd dronken. Zeker elke dag wel een paar flesjes. Als het bier daar net zo lekker was als hier, zou Kees daar best willen wonen. Hij kon zich niet herinneren, dat hij ooit iets lekkerders had geproefd dan dit zoete bier. Wat zei oom Willem toen ook weer op die verjaardag? Hij had liever iets pittigers dan zo’n slap biertje! Hij dronk jenever. Kees had er ook stiekem van geproefd, maar bah, dat was niet te drinken. Je werd al misselijk als je de geur rook. Zo’n biertje kon iedereen drinken en het smaakte heerlijk met dit warme weer. Volgens oom Willem was het slap spul, waarvan je wel dertig flesjes op kon drinken zonder er ooit dronken van te worden. Nou, Kees was ook helemaal niet van plan om dat te worden, integendeel, hij ging alleen maar even zitten genieten van die heerlijke smaak.

Terwijl hij zo genoeglijk aan allerlei dingen zat te denken, werd het al later. De torenklok sloeg half acht, toen onze bierdrinker er genoeg van kreeg. ’t Was net alsof hij geen smaak meer had. Zelfs de bierlucht vond hij niet langer aangenaam meer en hij wierp de flesjes weg.

Toen stond hij op en greep zich vast aan het hek omdat hij duizelig werd. Het leek net alsof het weiland op en neer golfde en het gras in water dreef. Kees sloot de ogen en wachtte een moment. Hij voelde zich rustiger worden en opende de ogen weer. Het weiland golfde niet meer. Zo, dat was voorbij. Hij had geen last meer van duizeligheid en hij nam z’n fiets. Hij stapte op en reed slingerend weg. Dat vond hij wel vermakelijk en hij lachte luid. Tjonge wat had Kees een plezier. Hij probeerde te zingen, maar doordat hij telkens moest lachen kon hij geen wijs houden.

Slingerend, zingend en lachend fietste hij naar het punt waar het Kerkpad de polderdijk bereikte. Hier moest hij tegen een helling op, maar halverwege kon hij de trappers niet meer rond krijgen. Hij viel om en rolde met de fiets in de sloot.

„Help! Help!” schreeuwde hij luid, terwijl hij tegen de wal opklauterde. „Help! Help! Mijn fiets. Waar is mijn fiets?!”

Gerben, die van de boerderij op weg was naar huis, hoorde de drenkeling schreeuwen.

Hij ging er vlug heen en riep verontwaardigd: „Ga niet zo te keer, halve zoete! Jij kunt toch zelf de fiets wel uit de sloot halen?”

„Oei, oei! Ik ben zo ziek!” huilde Kees en waggelend begon hij naar de Woudaap te lopen.

Drommels, dacht Gerben, die is helemaal van de kook! Hij heeft zeker z’n hoofd gestoten!

Gerben trok de fiets uit de sloot en ging achter Kees aan. Bij de Woudaap stonden Dijkstra en zijn vrouw reeds te wachten. Zij hadden het gehuil van Kees gehoord en Dijkstra kwam hen tegemoet.

„Wat is er gebeurd?” vroeg hij.

„Ik ben zo ziek!” jammerde Kees en dat herhaalde hij telkens.

„Hij is in de sloot gereden!” zei Gerben. „Misschien heeft hij een kikker naar binnen gekregen. Zal ik de dokter waarschuwen?”

„Graag Gerben! Doe het alsjeblieft meteen, wil je?”

Dijkstra nam de fiets van Kees en terwijl hij zijn zoon naar de Woudaap bracht, reed Gerben snel naar het dorp. Hielke en Sietse zagen hem voorbij de smederij komen en holden naar buiten om te kijken waar Gerben zo snel naar toe ging. Zij zagen hoe hij de tuin van de dokter inreed en aanbelde.

„Gerben gaat de dokter halen,” zei Sietse. „Zou er een ongeluk gebeurd zijn?”

De jongens bleven wachten totdat Gerben terugkwam.

„Hee Gerben, wat is er aan de hand?” vroegen ze.

„Kees heeft een kikker in zijn luchtpijp, doordat hij met z’n fiets in de poldersloot is gereden!”

„Wat een stommerd!” vond Sietse.

„Is het ernstig?” vroeg Hielke.

„Dat horen wij wel van de dokter,” zei Gerben. „Ik blijf wachten tot hij terugkomt!”

De dokter reed snel met zijn auto naar de Woudaap.

Gerben vertelde intussen aan Klinkhamer hoe hij Kees uit de sloot had gehaald.

„Hij is zeker de helling afgereden,” fantaseerde Gerben. „Hij kon zijn stuur, niet meer houden en is toen met een smak in de sloot terecht gekomen.”

„Drommels, had hij niets gebroken?” vroeg Klinkhamer.

„Ik weet het niet,” zei Gerben, „hij liep wel te slingeren als iemand die erg duizelig is en gebrek aan lucht heeft. Daarom denk ik dat hij een kikker naar binnen heeft gekregen!”

Het duurde niet lang voor de dokter terugkwam. Hielke en Sietse holden achter de auto aan en Gerben volgde. Lachend stapte de dokter uit.

„Is het niet ernstig, dokter?” vroeg Sietse meteen.

„Nee jongens,” zei de dokter, „jullie vriendje slaapt zijn roes uit en is morgen weer helemaal beter!”

„Was het dan geen kikker?” vroeg Gerben.

„Gelukkig niet, Gerben. Kees had teveel bier gedronken, daardoor reed hij in de sloot. Maar hij heeft zich helemaal niet bezeerd!”

„Te veel bier gedronken?” riepen de vrienden verbaasd. „Hoe kon dat nu?”

„Tja‚” lachte de dokter, „dat probleem moet Dijkstra maar oplossen. Hij zal het bier in ’t vervolg wel achter slot moeten zetten!”

De dokter ging naar binnen en Gerben en de Klinkhamertjes haasten zich naar de smederij om daar het nieuws te vertellen. Veldwachter Zwart was er ook.

„’t Is niet te geloven!” riep Gerben. „Kees was dronken! Hij had teveel bier gedronken! De Woudaap zit stijf vol drank. Kees heeft het van geen vreemde! Dijkstra heeft niet voor niets zo’n rode neus!?”

Dat ging Zwart te ver en hij waarschuwde: „Jij moet een beetje op je woorden letten, broer! De rode neus van Dijkstra heeft niets met drankmisbruik te maken. Er is een stuk steen tegenaan gevlogen en daar kan ieder normaal mens een rode neus van krijgen! En vertel niet verder dat de Woudaap vol met drank zit, want jij weet net zo goed als ik, dat er geen woord van waar is!”

„Toch is het niet normaal dat Kees dronken was!” zei Gerben.

„Dat is het zeker niet, maar wij weten hoe Kees is. Je kunt de gekste dingen van hem verwachten. Kees is een buitenbeentje!”

„Zegt u dat wel, Zwart!” stemde Klinkhamer met hem in. „En jongens, ik waarschuw jullie geen bier te drinken, want als ik dat merk, zal ik jullie heel hardhandig ontnuchteren. Jullie zien nu wat er gebeurt. Door teveel bier en jenever is er al genoeg ellende geweest! Dat is wel begrepen, hè?!”

„Begrepen, vader!” zeiden Hielke en Sietse lachend.

„Ja jongens, het leven is moeilijk!” vond Gerben. „Er is meer dat niet mag, dan dat wel mag! Akkiboea!!”

En hij verliet de smederij.

„Akkiboea!” bromde Zwart. „Die is nooit nuchter!”

„Voor vandaag is het wel weer mooi genoeg geweest!” vond Klinkhamer en hij sloot de deur van de smederij.

En dat was dan tevens de afsluiting van een zeer bewogen dag uit het leven van een stenenbikker, die het zo goed bedoelde.

HOOFDSTUK VII

Hielke en Sietse komen met de Kameleon net op tijd en krijgen een prachtige beloning

„Wat kijk jij triest, Kees,” zei Sietse, toen de volgende morgen de Kameleon bij de Woudaap aanlegde en Kees aan boord kwam.

„Ik heb niets gegeten,” bromde Kees.

„Jij lustte zeker niets omdat je gisteren te veel bier had gedronken?” vroeg Louw.

„Ik heb juist reuze trek,” riep Kees, „maar ik kreeg voor straf geen eten!”

„Dat is niet zo mooi, Keesie!” plaagde Sietse. „Er is voor jou geen groter straf, dan met een lege maag te gaan varen. Op het water krijg je juist extra honger. Wij mogen wel uitkijken dat je ons niet gaat bijten!”

„Spot jij er maar mee!” riep Kees. „Maar intussen moet ik maar zien waar ik wat te eten krijg!”

„In het dorp aan de overkant kun je patat kopen,” wist Louw.

„Ja! Ik koop patat!” riep Kees. Zijn ogen begonnen te glinsteren. Hij zocht in al zijn zakken naar geld en vond twee dubbeltjes en vier centen.

„Wat kost een portie?” vroeg hij.

„Minstens veertig cent,” zei Louw. Ook hij begon naar geld te zoeken en vond een dubbeltje.

„Hier, Kees, dat is alvast vier en dertig cent!”

„Dank je wel, maar het is nog niet genoeg,” zei Kees.

Hielke en Sietse vonden samen zestien centen, die de hongerige Kees dankbaar in ontvangst nam.

„Hoera! Vijftig centen! Dat zal wel genoeg zijn!” riep hij en hij vroeg of de Kameleon niet sneller kon varen.

„Vertel jij ons eerst maar eens, hoe jij aan dat bier kwam,” zei Hielke.

Kees begon te blozen en bekende toen, dat hij vijfentwintig gulden in plaats van twintig voor de stenen had ontvangen.

„Wat ben jij een stiekemerd om vijf gulden achter te houden!” riep Sietse.

„Maar het was mijn geld!” riep Kees. „En ik heb jullie goed getrakteerd!”

„En kocht jij voor die vijf gulden allemaal bier?” vroeg Hielke.

„Ja! Zes flessen en het was zo lekker! Maar nu lust ik het nooit weer! Ik heb er teveel van gehad! Ik werd misselijk en doodmoe! Ik kon niet eens tegen de helling van de dijk op rijden. Het was alsof mijn voeten verlamd waren. Ik kwam in de sloot terecht. Ik lag al in bed toen de dokter kwam. Hij zag meteen dat ik lang niet nuchter was. Dat werd ik toen wel, want vader gaf mij er geweldig van langs. Ik had het bier nota bene voor hem gekocht. En vanmorgen kreeg ik voor straf geen eten. Maar één ding weet ik nu heel zeker: ik drink nooit bier meer. Je wordt er alleen maar ziek van. Tjonge, wat heb ik een honger. Kan het niet sneller, Sietse?!”

„Wij varen op z’n hardst!” zei Sietse. „Hou jij je maar kalm; de patattent is misschien nog niet eens open zo vroeg op de dag!”

„Drommels, als dat waar is, wat moet ik dan?” vroeg Kees verschrikt.

„Dan koop je een half brood!” zei Hielke.

„Droog brood zonder boter?” vroeg Kees verontwaardigd.

„Alsof dat niet goed genoeg is‚” riep Sietse,„heb jij nog niet zo’n erge honger, Keesie!”

Kees mopperde en keek kwaad. Hoewel de Kameleon vele boten inhaalde en voorbij voer, ging het Kees nog lang niet snel genoeg. En toch bereikten zij spoedig de overkant en voeren het kanaal in. Vijf minuten later legden zij midden in het dorp aan. Kees sprong aan wal en holde naar het plein. Bij een winkel drukte hij op een bel en een loket in de muur werd opengeschoven.

„Ik wilde graag voor vijftig cent patat,” bestelde Kees.

„Een ogenblikje,” zei de man in een witte jas, „er wordt aan gewerkt!”

Onze vrienden kwamen kijken.

„Lukt het, Kees?” vroeg Hielke.

„Er wordt aan gewerkt!” zei Kees.

In zijn rechter hand hield hij het geld zo vast geklemd, dat er toen hij betalen moest een dubbeltje aan zijn hand bleef kleven. De man keek verwonderd, omdat er te weinig was, maar Kees legde het dubbeltje er gauw bij en nam de patat mee.

Hij stopte meteen zijn mond zó vol, dat zijn wangen er bol van stonden. De jongens lachten. Kees schrokte de patat naar binnen alsof hij aan een wedstrijd meedeed.

Toen hij het laatste stukje in zijn mond stak, vroeg Sietse: „Het je de zak ook op?”

„Ben je gek?” zei Kees en hij frommelde de zak in elkaar en wierp haar in een afvalmand.

„Zo, dat zit er in!” zei hij voldaan. „Voorlopig kan ik er weer tegen! Welbedankt, jongens! Het smaakte geweldig!”

„Wij gaan varen voordat Kees opnieuw honger krijgt,” riep Sietse en hij holde naar de Kameleon. Ze voeren terug naar het meer. Op enige afstand passeerden zij het eilandje waarop de bungalow „Het Zonnehuis” stond.

„Die lui zie je bijna nooit varen,” zei Kees. „Ze zitten zeker altijd in huis. Dat is toch niks met zulk mooi weer?”

„Die mijnheer is direkteur van een groot bedrijf in de stad,” zei Sietse. „Hij komt hier om uit te rusten.”

„Er ligt toch een bootje,” zei Hielke.

„Waar?” vroeg Sietse.

„Ik zag het net,” zei Hielke, „maar nu is het niet meer te zien.”

„Nou ja,” meende Sietse, „die rijke lui hebben wel meer dan één boot.”

„Het was een bootje dat ik wel meer heb gezien, maar waar?” vroeg Hielke zich af. „Of wacht, het was geloof ik het bootje van de twee mannen die leegstaande boten proberen binnen te dringen!”

„Als dat zo is, gaan wij kijken!” besloot Sietse en hij liet de Kameleon keren om vervolgens rond het eilandje te varen. En warempel! Het bootje van de twee stropers lag daar tussen het riet. Hoewel de boot van de eigenaar van de bungalow voor de wal lag, was er niemand van de familie te zien. De jongens tuurden aandachtig, maar ontdekten niemand.

„Dat klopt niet!” zei Sietse. Hij zette de motor af en liet de Kameleon naar de achterkant van de bungalow drijven. Heel stil legden zij aan. Sietse ging aan wal. Hij sloop naar één kant van de ramen van de bungalow en keek naar binnen. Hij zag een slaapkamer waar niemand aanwezig was. Sietse legde zijn oor tegen de houten wand om te luisteren. Daarbinnen klonken stemmen, maar er was geen woord van te verstaan.

De bungalow stond op stenen pilaartjes, zodat je er gemakkelijk onder kon kruipen. Dat deed Sietse, hoewel Hielke hem waarschuwde niet teveel te wagen. Sietse kroop tot het midden, want daar kon hij de stemmen het duidelijkst verstaan.

„U moet niet te lang wachten, want mijn geduld raakt op,” hoorde Sietse iemand zeggen. „U tekent een cheque van vijftigduizend gulden, die ik kan innen! Zodra ik het geld heb, kom ik mijn broer halen en daarna bent u vrij. Maar als u de cheque met opzet verkeerd invult en ik er geen geld op ontvang, blijft u hier net zo lang gevangen tot u betaald heeft!”

„Vijftigduizend gulden is toch te gek?!” hoorde Sietse iemand antwoorden en hij herkende de stem van de mijnheer, die enige dagen geleden samen met zijn vrouw en dochter stonden te wachten op juffrouw Cora en hun zoon Ad.

De mijnheer vervolgde: „De kassier van de bank zal argwaan krijgen en inlichtingen gaan vragen bij mijn bedrijf. Op die manier loopt u het risico dat u onderweg wordt aangehouden en dan moet u bewijzen waarvoor u zoveel geld ontvangt. Daarom kunt u beter genoegen nemen met een kleiner bedrag, bijvoorbeeld achtduizend gulden!”

„U denkt toch niet dat ik op m’n achterhoofd ben gevallen?!” riep de indringer. „Het verschil tussen achtduizend en vijftigduizend is nogal groot! Heeft u misschien geld uitstaan bij meerdere banken? Dan kunt u…”

Sietse luisterde niet langer. Hij kroop snel terug naar de Kameleon en vertelde wat hij gehoord had.

„Die twee kerels houden de bewoners gevangen om hen geld af te persen,” zei Sietse. „Wij moeten helpen!”

„Drommels, wij gaan meteen de politie waarschuwen,” zei Hielke.

„Maar eerst moeten wij de beide boten weghalen,” vond Sietse, „dan kunnen die lui niet van het eiland ontsnappen!”

„Hoe wil je dat doen?” vroeg Louw. „Vanuit de bungalow kunnen ze het zien, als wij de boten weghalen!”

„Wij moeten het heel snel doen!” zei Sietse.

„Maar als je bezig bent met de eerste boot, zijn die mannen al naar buiten gehold, voordat wij de tweede hebben losgemaakt!” wierp Hielke er tegenin.

Dat was waar. Het motorjacht van de mijnheer lag voor het steigertje en het bootje van de twee mannen aan de zijkant van het eilandje. Ze lagen te ver uit elkaar om ze snel stuk voor stuk weg te halen.

„Laten wij maar gauw de politie waarschuwen,” stelde Kees voor, „hoe eerder wij dat doen, hoe beter het is!”

„Maar je weet nooit precies waar de politie is,” zei Sietse. „Het kan wel een hele tijd duren voordat de politieboot hier is en dan zijn die mannen er al lang vandoor. Maar als ik naar het motorjacht hol en het los maak en van de wal duw en tezelfdertijd doet één van jullie hetzelfde met het bootje van de mannen, dan varen wij al ver genoeg uit de wal, voordat iemand het kan verhinderen!”

„Is het niet beter als wij eerst de deur van de bungalow vast maken?” vroeg Kees. „Dan kan niemand vlug naar buiten komen!”

„Dat is een goed idee,” vond Sietse. „Ik maak de deur vast.”

Hij nam een stuk touw en kroop onder de bungalow door naar de voorkant. In de bungalow klonk nu een luid tumult. Sietse hoorde dat er gevochten werd.

De mijnheer riep: „Laat dat Ad! Het heeft geen zin!”

Maar voor Sietse had het wel zin dat Ad met de rovers vocht, want nu kon hij ongestoord over de balustrade naar de voordeur kruipen. Snel sloeg hij twee lussen rond de deurkruk en trok het touw strak. Het uiteinde nam hij mee onder de bungalow en maakte dat aan een pilaartje vast.

Toen kroop hij terug naar z’n vrienden en zei: „Kom! Wij kunnen de boten weghalen!”

„Ik ga mee!” zei Louw.

„Ik neem het kleine bootje!” bood Kees aan.

Het drietal holde langs de bungalow. Kees was meteen bij het bootje van de indringers. Hij rukte het touw los, gaf de boot een flinke duw en sprong zelf aan boord. Hielke verscheen al met de Kameleon die het bootje verder duwde. Sietse en Louw wierpen ieder een touw los van het motorjacht en duwden het eveneens van de wal. De boot die nogal zwaar was, dreef niet zo snel het meer in en Sietse en Louw, die aan boord waren geklommen, waren pas gerustgesteld toen Hielke snel met de Kameleon te hulp kwam. Het motorjacht was nu in een ommezien tien meter uit de wal. Kees maakte het bootje van de rovers aan het motorjacht vast en kwam bij Hielke in de Kameleon. Sietse en Louw koppelden het motorjacht aan de Kameleon vast en zo hielden de jongens beide boten in bezit. Op het eiland was nog steeds niemand te zien.

„Ze hebben er niets van gemerkt,” zei Sietse. „Dat komt doordat Ad met de indringers aan het vechten was.”

„Kijk! Er klimt iemand door een raam!” riep Kees. „Zij hebben ontdekt, dat wij er met de boten vandoor zijn!”

De jongens zagen de man over de balustrade lopen en het touw losmaken waarmee de deur was vastgebonden. De andere man kwam ook buiten en samen begonnen zij te roepen dat de jongens hun bootje terug moesten brengen. Maar onze vrienden dachten daar geen moment aan. Doordat de mannen allerlei dreigementen begonnen te roepen, trok dat de aandacht van andere watersportliefhebbers. Een zeilboot koerste naar het eiland.

„Let op,” riep Sietse, „zij mogen die mannen niet aan boord nemen!”

Hij maakte de Kameleon los van het motorjacht en zei: „Laat die boten maar drijven, wij moeten zorgen dat er niemand naar het eiland gaat!”

Sietse liet de Kameleon snel naar het zeiljacht varen.

„Niet bij het eiland aanleggen,” riep hij naar de stuurman, „het zijn twee inbrekers! De politie moet gewaarschuwd worden!”

De zeilboot draaide meteen bij en de jongelui die aan boord waren, vroegen wat er aan de hand was.

„Die twee mannen probeerden de bewoners van de bungalow geld af te persen,” zei Sietse. „Wij wilden de politie gaan halen, maar nu moeten wij er op letten dat niemand de mannen aan boord neemt!”

Een grote motorboot kwam ook in de richting van het eilandje.

Sietse voer haar tegemoet en riep naar de stuurman: „Stop, mijnheer! U mag niet bij het eiland aanleggen!”

„Maar ik ben bevriend met de familie Van Doorn!” riep de mijnheer. „Ze zullen mij graag ontvangen!”

„Dat gaat niet!” riep Sietse. „Twee mannen hebben de familie Van Doorn opgesloten om hen geld af te persen! Waarschuwt u liever zo gauw mogelijk de politie!”

„Drommels! Kan dat hier zomaar midden op klaarlichte dag?” riep de mijnheer verontwaardigd. „Ik haal meteen de politie!”

Het grote motorjacht voer op volle snelheid naar de ingang van het kanaal en vervolgens naar het dorp. Bij het eilandje kwamen nu steeds meer boten en Sietse zorgde er voor dat niemand aanlegde. De twee mannen riepen allerlei dreigementen naar onze vrienden, maar dat was het enige wat zij konden uitrichten. Zij zaten net zo gevangen als de familie Van Doorn in de bungalow. Een kleine boot met een groezelig zeil voer naar het eilandje. Het was de boot van Gerben en hij had mijnheer Kaptijn bij zich. Sietse voer hen tegemoet.

„Wat is hier te doen?” vroeg Gerben. „Wordt de bungalow verkocht?”

Sietse vertelde dat de twee mannen de bewoners hadden opgesloten.

„Wat drommel!” riep Gerben verontwaardigd. „Is er dan niemand die de kerels durft te grijpen? Ik kan het wel alleen af als dat nodig is! Kom vooruit, we grijpen ze!”

„Dat moet je aan de politie overlaten, Gerben!” zei mijnheer Kaptijn.

„Maar u bent van de politie!” riep Gerben. „Heeft u boeien bij u?”

„Ja, die heb ik wel, maar…”

Gerben luisterde al niet meer. Hij stuurde zijn boot naar de wal en legde aan. Als Gerben verontwaardigd was, kon niets hem weerhouden om in te grijpen en te trachten aan het onrecht een einde te maken.

De beide mannen kwamen meteen naar de zeilboot met de bedoeling om aan boord te gaan en dan zo snel mogelijk vluchten. Maar Gerben sprong op de wal, greep één van hen vast en duwde hem na een korte worsteling op de grond. Mijnheer Kaptijn moest de helpende hand bieden, want onze vriend werd door de andere man van achteren aangevallen.

Nu bleek duidelijk dat mijnheer Kaptijn van de politie was, want met een snelle greep had hij de man in z’n macht en deed hem een handboei om. Gerben trok z’n tegenstander omhoog en mijnheer Kaptijn sloeg de handboei ook om de pols van die boosdoener, zodat de twee indringers aan elkaar gekoppeld waren.

Sietse liet daarna de Kameleon aanleggen en holde de bungalow in. Hij opende de kamerdeur, maar zag niemand. Opeens hoorde hij hulpgeroep. Het kwam uit een kast. De sleutel stak gelukkig in het slot en Sietse opende gauw de deur. De hele familie Van Doorn kwam te voorschijn. De kast bleek een provisiekamertje te zijn.

„Jonge vriend!” riep mijnheer Van Doorn. „Jij hebt kranig werk verricht. We zijn je reuze dankbaar! Wij hebben gezien hoe jullie de boten weghaalden!”

„Dat was helemaal niet moeilijk,” zei Sietse en hij keek verwonderd naar Ad. „Ai, mijnheer, heeft u een blauw oog? Ze hebben u wel behoorlijk geraakt, zeg!”

„De schurken hebben mij geslagen,” zei Ad. „Waar zijn ze?”

De familie Van Doorn liep naar buiten en zag dat de twee overvallers met handboeien aan elkaar gebonden waren. Mijnheer Kaptijn vroeg of er ook iemand letsel had opgelopen. Maar alleen Ad had een gezwollen oog, verder mankeerde niemand iets.

Eindelijk verscheen de politieboot. De twee overvallers werden in de kajuit opgesloten, waar mijnheer Kaptijn de boeien losmaakte en ze weer in z’n zak stak.

Mijnheer Van Doorn vertelde aan de brigadier hoe de twee mannen plotseling de bungalow waren binnen gedrongen en geld hadden geëist. Gelukkig kwamen toen de jongens te hulp. Zij haalden de boten weg, zodat de indringers gevangen zaten op het eiland. Wat er verder gebeurde had hij niet gezien, omdat zij werden opgesloten in een kamertje. De brigadier vroeg aan onze vrienden hoe het verder was gegaan.

„Wel, mijnheer,” vertelde Sietse, „wij zagen het bootje van die mannen bij het eiland liggen en omdat wij wisten dat zij op roof uit waren, namen wij hier een kijkje. Ik kroop onder de bungalow en hoorde hoe de mannen mijnheer Van Doorn geld wilden afpersen. Ik heb toen de voordeur met een touw vastgebonden en daarna hebben wij de boten weggehaald. Toen kwamen die mannen door een raam naar buiten en begonnen luid te roepen dat wij hun bootje terug moesten brengen. Door hun geroep kwamen er andere boten naar het eiland en moesten wij de mensen waarschuwen niet aan land te gaan. Even later kwamen Gerben en mijnheer Kaptijn en zij grepen de mannen en boeiden hen. Dat was alles!”

Op het meer klonk de zware sirene van een vrachtschip.

„Drommels!” riep Sietse. „De twee boten drijven in de vaargeul! Het waterverkeer heeft er hinder van!”

De jongens sprongen in de Kameleon en voeren er snel op af! De Kameleon duwde de boten opzij en het vrachtschip kon ongehinderd verder varen. Terug bij het eilandje legde Ad het motorjacht vast aan het steigertje en een politieman koppelde het bootje van de indringers achter de grijze patrouilleboot. Terwijl de brigadier een procesverbaal schreef, vroeg Kees aan mevrouw Van Doorn om een boterham. Dat vond Gerben het toppunt!

„Wat krijgen wij nou?” riep hij verbaasd. „Ga jij langs de huizen boterhammen schooien?! Als je vader dat hoort, zit je goed in het wak, Keesie!”

„Maar ik heb vanmorgen geen brood gehad,” zei Kees.

„Hij heeft wel een portie patat gegeten!” zei Louw.

„Alleen maar een portie patat?” vroeg Gerben. „Ik snap niet dat jij nog leeft, Kees.”

„Kom maar mee, Kees!” zei mevrouw. „Dat geplaag van je vrienden vult geen maag. Ik zal een paar boterhammetjes voor je klaar maken!”

Hoeveel boterhammen Kees gegeten heeft, wilde hij niet vertellen, maar het feit dat hij op de terugweg in de Kameleon gedurig zat te hikken, bewees dat hij wel snel had gegeten.

„Jij hebt weer gulzig geschrokt, hè,” zei Sietse, „want je krijgt niet zomaar de hik. Jij bent een veelvraat, Kees Dijkstra!”

„Maar ik heb gelukkig geen honger meer,” zei Kees.

„Dat is helemaal niet gelukkig!” riep Louw. „Het is al bijna twaalf uur en dus zal jouw moeder wel vreemd kijken als jij geen eten lust!”

„Maak je daar maar geen zorg over,” zei Kees, „ik lust altijd wel wat!”

De Kameleon legde bij de Woudaap aan en Kees sprong aan wal.

„Haaa!” riep hij. „Ik ruik pannekoeken!”

Hij holde naar binnen.

„Die is niet te verzadigen!” zei Sietse. „Maar ik zou ook best pannekoeken lusten!”

En snel voeren de vrienden naar huis.

Hielke en Sietse vertelden aan tafel wat zij beleefd hadden. Klinkhamer vond het te gek worden dat de kampeerders op die manier bedreigd werden.

„Het is maar goed dat er politie is,” zei hij, „anders werd liet hier een Wild-West troep!”

„Dat zou leuk zijn!” riep Sietse. „Dan gingen wij paardrijden met revolvers op zak en schoten op iedere dief, pief, paf, poef!”

Maar moeder vond zoiets barbaars!

„Ja Sietse, jij bent een barbaar!” plaagde Hielke.

Sietse wilde Hielke van z’n stoel trekken toen iemand luid „Volluk” riep bij de keukendeur.

Het was Gerben.

„Het eten is op! Jij bent te laat, Gerben!” riep Sietse.

„Ik heb mijn portie al gehad!” zei Gerben. „En met jou en Hielke ga ik niet aan tafel zitten, want dan moet ik veel te snel eten. Jullie tempo ligt nog boven dat van hongerige wolven!”

„Tja, Gerben, de jongens lusten heel wat!” zei Klinkhamer. „Ik had al schatrijk kunnen zijn, maar zij eten mij arm!”

„Dat is helemaal niet waar!” riep moeder. „Zulke dingen moet je niet zeggen, vader! Wat moet Gerben er wel van denken?”

„Ha, ha,” lachte Gerben, „ik weet best dat het maar een grapje is, mevrouw! In vergelijking met Kees zijn Hielke en Sietse nog maar kieskauwerige beginnelingen! En waar Kees al dat eten laat, snap ik niet. Vanmorgen bij de overval op de familie Van Doorn, toen iedereen nog verontwaardigd over de zaak stond te praten, vroeg Kees aan mevrouw om een boterham!”

Dat vond Klinkhamer reuze vermakelijk.

„Als er brand is in de Woudaap,” ging Gerben verder, „redt Kees het eerst de broodtrommel! Hij denkt alleen maar aan eten. Maar ik kwam hier niet om over eetgewoontes te praten, ik wilde vragen of de jongens mij kunnen helpen een praam met hooi naar de polder te brengen!”

„Wel ja, dat doen we!” zei Hielke.

„Naar wie moet dat hooi gebracht worden?” vroeg Sietse.

„Naar Boonstra. Hij heeft dertig pakken gekocht van Jellema. Nu zijn zoon Jan er niet meer is, heeft hij niet genoeg gras kunnen maaien!”

„Het is wel zielig,” vond moeder. „Boonstra had een reuze steun aan zijn zoon en nu moet hij alles alleen doen!”

„Boonstra is te gierig om een knecht te betalen,” zei Gerben. „Hij laat zijn vrouw en dochter veel werk doen en daarom is Ali ook van de boerderij weggegaan.”

„Tja Gerben,” zei Klinkhamer, „het leven op een boerderij is vaak zwaar. Maar ik moet ook de handen uit de mouwen steken en dus ga ik maar weer aan de arbeid!”

Klinkhamer stond op en Gerben en de jongens volgden hem naar de smederij.

Daar nam Gerben zijn fiets en vroeg: „Dus jullie komen straks, vrienden?”

„Ja! Wij wachten op Louw en dan komen we,” zei Sietse.

Even later voeren de jongens naar de Woudaap, waar Kees aan boord kwam. De Kameleon tufte verder naar de boerderij van Jellema, waar een praam met pakken hooi voor de wal lag. Sietse liet de hoorn toeteren, waarna Gerben boven op de dijk verscheen en zich bij onze vrienden voegde. Nadat de Kameleon achter aan de praam was vastgekoppeld vertrokken ze.

„Dit wordt geen plezierreisje, jongens,” voorspelde Gerben. „Boer Boonstra is een norse gierige boer! Wij krijgen er vast niets te drinken!”

„Staan er ook appelbomen op het erf?” vroeg Kees.

„Die zijn er wel, maar blijf uit de buurt, Keesie,” waarschuwde Gerben. „Als Boonstra ziet dat jij appels rooft, neemt hij een knuppel en slaat er op los! Wees dus voorzichtig!”

Met dat minder prettige vooruitzicht voeren zij onder de stenen brug door en langs de vele boerderijen aan de poldervaart. Zo naderden zij tenslotte een boerderij waar alles er keurig netjes uitzag. Er stonden veel bloemen in de tuin en ook voor de ramen van het woonhuis prijkten kleurige bloemen. Dat daar de norse gierige boer Boonstra woonde kon je zo op het eerste gezicht niet geloven. Naast de boerderij was een brede sloot en op aanwijzing van Gerben stuurde Sietse beide boten de sloot in, zodat de praam naast de grote schuur kwam te liggen. De praam werd stevig vastgelegd en vervolgens ging Gerben de boerderij binnen op zoek naar Boonstra.

Een paar minuten later kwam hij terug en riep: „Kom binnen, jongens! Wij gaan eerst thee drinken!”

Onze vrienden keken elkaar verwonderd aan en Sietse zei: „Daar snap ik niets van! Ik dacht dat ze hier te gierig waren om een kop thee te geven!”

„Ik snap het wel!” zei Kees. „Gerben heeft ons weer wat wijs gemaakt!”

Hij sprong op de wal en was de eerste die Gerben volgde in de boerderij. Natuurlijk bleven de anderen niet achter en in de grote woonkeuken werden zij hartelijk verwelkomd door de boerin en haar dochter Nel. Ze kregen allemaal een kop thee met een flink stuk koek erbij en zaten gezellig bij een grote ronde tafel.

De boerin vroeg aan Gerben of hij ook wist hoe het met haar schoondochter Ali en haar zoontje ging.

„Dat gaat goed!” zei Gerben. „Ali woont bij mevrouw Bakker en zij heeft een betrekking bij de Boerenleenbank!”

„Een betrekking bij de bank?” riep de boerin verbaasd. „Kan zij dan typen en zo?”

„Wat zij precies doet, weet ik niet,” zei Gerben, „maar zij gaat iedere dag naar de bank en zij redt het wel!”

„Gelukkig maar,” zei de boerin.

Er werd nog een tijdje door gepraat over Ali, maar toen vond Gerben het zoetjes aan tijd worden om het hooi te lossen.

„Over een half uurtje komt mijn man en kan hij je helpen,” zei de boerin.

Maar Gerben had geen tijd om langer te wachten. Dochter Nel ging mee naar de schuur en wees Gerben een elektrische lier, waarmee de balen hooi uit de praam gehesen konden worden. Als Gerben het hooi in de schuur wilde opstapelen, zou zij de lier wel bedienen. Dat vond Gerben best. De jongens moesten een touwlus rond een baal trekken en daaraan de haak van de lier bevestigen. De lier trok dan snel de baal in de schuur, waar Gerben haar in ontvangst nam. Zo werd binnen een half uur al het hooi gelost. Als beloning kregen de jongens ieder nog een dikke appel en daarna voer het hele stel terug naar huis.

„Jij moet mij nog eens vertellen Gerben, dat je bij boer Boonstra nooit iets krijgt! Jij bent een grote leugenaar!”

„Wij hebben geluk gehad!” zei Gerben. „Als de boer thuis was geweest, hadden wij niets gekregen! Kijk, daar komt Boonstra!”

Over de weg langs de vaart naderde een grote rijzige man op een fiets.

Bij het passeren, riep Gerben: „Het hooi ligt al in de schuur, Boonstra!”

„Hm!” bromde Boonstra en dat was alles wat hij zei.

„Nou jongens? Wat heb ik gezegd?” zei Gerben. „Hij is een zure brompot! Als hij in de spiegel kijkt, springt het glas stuk van de schrik!”

„Het kan best meevallen,” dacht Hielke. „Er zijn wel meer mensen met een nors gezicht die toch wel gul en goed zijn!”

„Dat is waar,” zei Gerben. „Veldwachter Zwart kan heel bars kijken en toch is hij de kwaadste niet!”

Ze hadden intussen de stenen brug weer bereikt en voeren er onder door naar het meer. Sietse zette koers naar de boerderij van Jellema, toen een motorjacht naast de Kameleon kwam varen. Aan boord waren Cora en Ad.

„Hallo!” riep Ad. „We hebben jullie overal gezocht! Waar komen jullie zo plotseling vandaan?”

„Van onder de stenen brug!” zei Kees.

„Wij hebben een vrachtje hooi naar de polder gebracht,” zei Gerben. „Moeten wij voor jullie ook iets vervoeren?”

„Welnee!” riep Ad. „We komen vragen of jullie morgenmiddag naar de Rode Leeuw willen komen! Vader wil jullie trakteren op een feestje, als dank voor jullie hulp bij het verdrijven van de indringers!”

„Wij willen best een feestje vieren,” antwoordde Gerben, „maar Kees kan er niet tegen! Hij lust geen gebak en ook geen limonade of ijs!”

„Dat is niet waar!” bestreed Kees. „Ik lust alles! Op mij kunt u rekenen! Ik kom!”

„Dan komen wij allemaal!” riep Gerben.

„Afgesproken! Tot morgenmiddag om drie uur in de Rode Leeuw! Ik ga het gauw aan vader vertellen!”

Ad zwaaide nog even en voer terug naar het „Zonnehuis”. Gerben en de jongens gingen luid zingend naar de boerderij van Jellema. Bij de steiger stond veldwachter Zwart en keek nieuwsgierig naar het luidruchtige stel.

„Wat zijn jullie vrolijk?” vroeg hij. „Hebben jullie een extraatje ontvangen? Of komt er ander weer?”

„Wij krijgen wel een extraatje,” riep Gerben, „maar wij hebben het nog niet ontvangen. De grote pret komt morgen! Dan is het eten, drinken en vrolijk zijn in de Rode Leeuw! Komt u morgen maar kijken! Dan kunt u tevens toezicht houden op Kees. Hij drinkt soms bier en dat mag niet!”

„Ik drink geen bier!” riep Kees. „Dat doe ik nooit weer! Geef mij maar limonade!”

„Het zal weer een fraai feest worden!” bromde Zwart. „Ik ken die grappenmakerij van jullie! Maar denk er om, wees niet te luidruchtig, want dan moet ik ingrijpen!”

En na die waarschuwing stapte Zwart op zijn fiets en reed weg.

„Hij is niet te spreken, omdat hij niet uitgenodigd is,” zei Sietse.

„Zwart hoeft niet uitgenodigd te worden,” meende Gerben. „Hij nodigt zichzelf wel uit! Wedden dat hij komt kijken om een graantje mee te pikken?”

„Dat mag hij!” vond Hielke. „Zwart verdient ook best een extraatje!”

„Iedereen is welkom,” zei Kees, „als het er maar niet teveel zijn, want dan wordt het dringen rond de tafels!”

„Dan moet je kruipen, Kees!” zei Gerben. „Jij kruipt tussen de benen door tot onder de tafels en grijpt dan af en toe iets van de schalen!”

„Dat plan had ik al bedacht!” riep Kees en hij keek heel verontwaardigd, omdat zijn vrienden er luid om lachten. Het was toch zeker een goed plan?!

„O, o,” lachte Hielke, „dat wordt morgen weer schrokken! Hij is nu al bang, dat hij te weinig zal krijgen.”

„Wij maken er weer een ouderwets feest van!” riep Gerben. „Tot ziens, jongens! En Kees, trek een broek aan met diepe zakken tot aan je enkels! Je weet nooit wat je allemaal mee kunt nemen!”

„Dat regel ik zelf wel!” snauwde Kees.

De jongens voeren naar huis en vertelden dat zij uitgenodigd waren voor een feest.

„Alweer feest?” vroeg Klinkhamer verbaasd. „Jullie vallen van het ene feestje in het andere!”

„De jongens hebben het wel verdiend,” vond moeder. „Als zij niet te hulp waren gekomen, zat de familie Van Doorn nu nog gevangen.”

„Zo is het, moeder!” riep Sietse. „Wie feest wil vieren, moet er ook iets voor doen! Wij hebben mijnheer Van Doorn bevrijd en nu biedt hij ons een feestje aan. De ene dienst is de andere waard. Wij zullen weer heerlijk smullen, nietwaar Hielke?!”

„Natuurlijk!” beaamde Hielke. „Wij eten en drinken tot alles op is.”

De volgende middag om kwart voor drie kwam Kees in zijn zondagse pak naar de smederij.

„Mag ik mijn fiets hier stallen?” vroeg hij aan Klinkhamer.

„Wel ja Kees! Zet ’m maar tegen de achtermuur.”

„Zijn Hielke en Sietse nog thuis?”

„Daar vraag je me wat,” zei Klinkhamer. „Ik weet niet…”

„Zijn ze al weg?”

Kees stoof de smederij uit en holde naar het dorp. Misschien zaten zijn vrienden al aan tafel en hadden zij al de grootste gebakjes uitgezocht. Die gedachte vuurde Kees tot de uiterste spoed aan en hij holde alsof zijn leven er van afhing. Een minuut later kwamen Hielke en Sietse netjes gekleed in de smederij. Klinkhamer vertelde dat Kees reeds naar het dorp liep en warempel, ginds in de verte zagen zij Kees rennen.

„Wat mankeert hem?” vroeg Sietse verbaasd.

„Hij denkt dat jullie al in de Rode Leeuw zitten,” zei Klinkhamer.

Hielke lachte luid. Het was geen gezicht, zoals die Kees daar rende, terwijl het helemaal niet nodig was. Er naderde nog een gast voor het feest.

Het was mijnheer Kaptijn.

„Goedemiddag, Klinkhamer! Hallo jongens! Gaan wij samen naar de Rode Leeuw?” vroeg hij.

„Jawel mijnheer,” zei Hielke. „U bent natuurlijk ook uitgenodigd?”

„Inderdaad! Ik heb de grote eer om met jullie te mogen feestvieren. En eerlijk gezegd ben ik reuze benieuwd hoe dat zal gaan.”

„Dat kan ik u wel meteen vertellen,” zei Klinkhamer. „Gerben gaat na afloop heel luidruchtig naar huis en Kees zal wel weer ziek zijn van teveel eten. Zo ging het tot nu toe altijd en zo zal het wel blijven gaan!”

„Maar u kunt wel lachen,” zei Sietse.

„Dat hoop ik‚” zei mijnheer Kaptijn. Samen met de jongens wandelde hij naar de Rode Leeuw. Op het Raadhuisplein stonden Gerben en Louw op hen te wachten en met z’n allen gingen zij het hotel binnen. Daar werden zij verwelkomd door de familie Van Doorn en kreeg ieder een plaats aan een lange tafel. Kees zat daar reeds en omdat hij nog hijgde van het harde lopen, vroeg Gerben: „Héé Kees, moest jij eerst nog hele kleine aardappeltjes schillen voor jij hier naar toe mocht?”

„Welnee!” zei Kees verontwaardigd. „Ik hoef nooit aardappelen te schillen!”

Verder zei Kees niets meer, want een kelner en een juffrouw brachten schalen met gebak en glazen limonade. Het was alsof Kees plotseling stokdoof was geworden. Hij luisterde naar niemand meer, maar zocht gauw een groot gebakje uit en begon te smullen. Hij hoorde zelfs niets van de toespraak die mijnheer Van Doorn hield en waarin hij onze vrienden prees voor hun hulp.

Hij eindigde zijn toespraak met de woorden: „Daarom, vrienden, vieren wij nu feest! Neem het er goed van, want jullie hebben het ten volle verdiend en als jullie met de Kameleon voorbij varen, kom ik naar buiten en hijs ik de vlag in top. Jullie hebben ons behoed voor groot onheil en de Kameleon is een reuze boot! En hier hebben jullie elk een polshorloge van mij als beloning.”

Er werd geapplaudisseerd en dat bracht Kees weer tot de werkelijkheid terug.

Hij klapte ook in de handen en vroeg aan Hielke: „Waarvoor wordt er geklapt?”

„Heb jij dan niets van de toespraak gehoord?” vroeg Hielke verbaasd. „Weet je niet, dat we allemaal een horloge krijgen?”

„Natuurlijk niet!” riep Gerben. „Als je eet, hoor je niets! Maar heeft Kees dit feest wel verdiend? Heeft hij geholpen om de indringers te grijpen?”

„Nou en of!” riep Kees. „Ik heb het bootje van die twee mannen weggehaald! Daardoor konden zij er niet vandoor gaan!”

„Ik heb het gezien, Kees!” zei juffrouw Cora. „Jij hebt je dapper gedragen!”

„Hoor je dat, Gerben? Ik heb mij dapper gedragen, dus neem ik nog een gebakje!”

En Kees zette de smulpartij vol ijver voort. Hij vond de gebakjes nog wel zo belangrijk als het horloge, dat door de anderen uitvoerig werd bewonderd. Een pianist speelde dansmuziek en Cora en Ad gingen dansen. Gerben volgde dat voorbeeld met de dochter van mijnheer Van Doorn. Mijnheer Kaptijn wilde niet achterblijven en vroeg mevrouw Van Doorn ten dans. Het werd een reuze gezellig feest en er werd veel gelachen om de gesprekken die Gerben aan tafel voerde.

Toen mevrouw Van Doorn opmerkte, dat het een leuk dorp was, maar wel erg stil, riep Gerben: „Dat komt doordat iedereen tegenwoordig gaskachels heeft. Vroeger stookte men kolen en als dan in alle huizen de kachelroosters werden geschud, gaf dat een hoop lawaai. Maar dat hoor je nu niet meer!”

Iedereen lachte en Cora zei: „Maar het kan hier ook niet druk zijn, want er wonen niet zoveel mensen!”

„Dat is waar!” riep Gerben. „Als ik ’s morgens vroeg naar de boerderij fiets, kom ik alleen maar het nachthoofd tegen en dat is dan ook alles!”

„Het nachthoofd?” vroeg Ad lachend. „Bedoel je dat jij jezelf dan in de spiegel ziet?”

„Welnee!” riep Gerben. „Het nachthoofd rijdt in een auto. Zij komt dan uit de stad waar zij hoofdverpleegster is in de nachtdienst van het ziekenhuis! Dat noemen ze daar een nachthoofd! In de stad kunnen ze nog gekkere namen bedenken dan wij hier in ons dorp. U zult bij de politie ook wel vreemde dingen beleefd hebben, nietwaar, mijnheer Kaptijn?”

„Dat heb ik inderdaad,” zei mijnheer Kaptijn, „maar het is niet de gewoonte om dat in het openbaar te vertellen. Daarmee kun je iemand onnodige schade berokkenen. Maar ik kan wel een uitzondering maken en dat is over het geval van een hond die als dief naar het politiebureau werd gebracht. Het was een grote Deense dog die voor de etalage van een slager ging kijken waar het lekkerste vlees lag. Toen hij zijn keus had bepaald, drong hij tussen de klanten door de winkel in en riste in één hap een grote biefstuk weg van wel veertig gulden. Daarmee ging hij er vandoor en de slager had het nakijken. De politie kreeg toen opdracht om uit te kijken naar een vleesrovende hond.

Twee dagen later zag een agent dat de grote hond, met zijn voorpoten tegen de etalageruit, naar binnen stond te loeren, welk stuk vlees hij nu wilde pakken.. De agent ging er op af en warempel, de hond duwde de deur open en liep naar binnen. De agent ging ook de winkel in en trok de deur dicht. Op de halsband die de hond droeg, stond de naam van zijn baas. Die mijnheer heeft toen schadevergoeding moeten betalen aan de slager en hij mocht de hond nooit meer los laten lopen. Dat was dan het verhaal van de hond, die boodschappen voor zichzelf ging doen”

„Het was wel een schrander dier, dat hij eerst in de etalage ging kijken wat er van z’n gading was,” vond Cora.

„Honden kunnen reuze schrander zijn!” zei Gerben. „Wij hebben hier in het dorp een hond gehad, die in de keuken zat te kijken hoe de mevrouw het vlees in een pan deed en op het gas zette. Nauwelijks had de mevrouw de keuken verlaten of de hond draaide de gaskraan dicht, lichtte het deksel van de pan en ging met al het vlees aan de haal. Iedereen dacht toen dat een dief het vlees had geroofd en veldwachter Zwart kreeg opdracht de dader op te sporen. Het heeft ruim een maand geduurd, voordat Zwart ontdekte dat de hond de dief was!”

„Wat heb jij over mij te vertellen, broer?” klonk nu de barse stem van onze veldwachter, die even een kijkje kwam nemen in het hotel. „Ga jij weer sterke verhalen vertellen waarvan geen woord waar is?”

„Gerben vertelde van een hond die de gaskraan dichtdraaide en toen het vlees uit de pan roofde,” zei mevrouw Van Doorn lachend, „maar het lijkt mij wel wat al te sterk!”

„Het is allemaal onzin, mevrouw,” zei Zwart. „Gerben staat bekend om zijn bijzondere verhalen!”

„Dit was geen bijzonder verhaal!” riep Gerben. „Ik kan het nog véél sterker vertellen, maar ja, dan moet ik wel een klein beetje liegen en dat doe ik niet graag. Het is een feit dat wij veel moderner leven dan vroeger en dat doen onze huisdieren ook! Vroeger ving de kat muizen, maar dat doet zij al lang niet meer! Zij draagt nu een blikopener aan een touwtje om haar hals en maakt zelf de blikjes met kattevoer open!”

„En dat noemt hij een klein beetje liegen!” riep Sietse.

Er werd vrolijk gelachen. Veldwachter Zwart kreeg ook een traktatie, maar hij bleef niet lang, want hij had geen tijd, beweerde hij.

Intussen had Kees zich zo vol gegeten, dat er geen kruimel meer bij kon. Met een hoogrood gezicht zat hij stilletjes te knikkebollen, totdat hij met zijn hoofd voorover op de tafel in slaap viel.

„Laat hem maar,” zei Gerben. „Wij kunnen toch niets meer aan hem kwijt. Als Kees bij zoveel lekkers in slaap valt, geloof dan maar gerust dat zijn maag al ver over de rode streep is!”

„Als hij maar niet ziek is,” informeerde mevrouw bezorgd.

„Hij snurkt als een varken,” zei Gerben, „en ik heb nog nooit een varken gezien dat ziek werd van eten!”

De kelner kwam met een dienstwagentje rond, waarop een soepterrine met heerlijke soep stond.

„Ha! Soep!” riep mijnheer Kaptijn. „Dat zal goed smaken na al het zoete!”

Gerben vond dat de soep nogal dun was. Hij vroeg de kelner of het dak van de keuken misschien lekte, waardoor het in de soeppan had geregend. De kelner lachte; hij kende Gerben langer dan vandaag.

„Vorig jaar,” vertelde Gerben, „logeerde hier een zeeman in het dorp. Hij hielp mij bij het hooien, want hij wilde graag een paar centen verdienen. Ook ging hij bij de notaris de tuin wieden. Terwijl hij daarmee bezig was, riep de mevrouw: ‚Zeeman?! Wilt u een kop snert?’

‚Alstublieft mevrouw!’ zei de zeeman en de mevrouw reikte hem een kop snert aan. De zeeman keek erin en was wel enigszins verbaasd. De snert die hij aan boord kreeg, zag er heel anders uit. Die was dik en vol met spek en worst, maar deze snert was uitermate dun met bijna niks er in. Het leek wel groen water.

‚Is dit snert, mevrouw?’ vroeg de zeeman.

‚Jazeker!’ zei mevrouw.

‚Welverdraaid!’ riep de zeeman. ‚Nu heb ik alle wereldzeeën bevaren, maar ik heb nooit geweten dat ik op snert voer!’”

Om dat verhaal werd weer vrolijk gelachen en als Gerben eenmaal los is, dan blijf je lachen. De tijd vloog om en het was al bijna tien uur, toen Kees wakker werd.

„Ha Kees, ben je er weer?” riep Gerben. „Heb je trek in gebak, of lekkere soep, of een broodje paling, of een broodje met ham, of…”

„Ik moet niks meer!” zei Kees. „Ik ga naar huis!”

Mijnheer Kaptijn vroeg of hij Kees naar huis moest brengen.

„Dat doen wij wel!” zei Hielke. „Het wordt voor ons ook lijd om naar huis te gaan.”

„Dan gaan wij allemaal!” besliste Gerben. „Het was een prachtig feest maar ook hieraan komt een einde!”

Allemaal bedankten ze mijnheer en mevrouw Van Doorn voor de fijne avond en het prachtige geschenk. Mijnheer Van Doorn merkte op dat hij in geen jaren zo’n gezellig feestje had meegemaakt.

„Wij gaan het nog eens overdoen, Gerben,” zei hij. „Ik heb heel veel gelachen en dat doet een mens reuze goed.”

„Juist, mijnheer,” zei Gerben. „Lachen is gezond! Komt u maar vaak naar ons dorp want al uw zorgen worden hier weggelachen!”

Gerben verliet het hotel in de allerbeste stemming. Hij begon luid te zingen.

„We gaan nog niet naar huis, nog lange niet, nog lange niet,”

Op het plein stond veldwachter Zwart naar hen te kijken.

Nauwelijks zag Gerben onze veldwachter of hij begon een ander lied te zingen.

„In de vijver zwom een grote vis

Maar niemand weet wat voor vis dat is.

En de politie die erbij stond zei al gauw:

Het is geen schellevis, maar ook geen kabeljauw —

En de politie die…”

„Hee broer!” riep Zwart bars. „Geen gebrul op straat! Het is tien uur geweest en dus is het verboden nog langer lawaai te maken.”

„Het is nog een minuut voor tienen!” zei Gerben slim en hij wees naar de torenklok. Hij begon weer te zingen:

„In de vijver zwom een grote vis!

Maar niemand weet…”

Zwart hoefde het spotlied niet langer aan te horen, want de torenklok liet tien zware slagen over het dorp galmen en in dat lawaai ging de stem van Gerben totaal verloren. Mijnheer Kaptijn nam Gerben mee de zijstraat in en liep af en toe lachend met hem mee naar huis. Louw holde de hoek om in de richting van de boterfabriek en Hielke en Sietse vergezelden Kees naar de smederij. Daar nam Kees zijn fiets en reed weg.

„Hee jô! Wacht even!” riep Sietse. „Wij brengen je thuis!”

„Dat is niet nodig!” riep Kees. „Ik red mezelf wel!” Hij reed snel naar de polderdijk en vervolgens langs het meer naar de Woudaap.

„Hoe bestaat het!” zei Hielke. „Hij is zo fris als een hoentje. Dat is voor het eerst, dat hij zich niet ziek heeft gegeten!”

„Bij Kees raad je het nooit!” zei Sietse, toen ze naar huis liepen om vader en moeder te vertellen wat zij allemaal hadden beleefd en welke grappen Gerben weer had gefantaseerd.

Klinkhamer vond het al net zo vermakelijk als mijnheer Van Doorn en hij begreep dat het weer een vrolijk feest was geweest. Vooral bewonderde hij de mooie horloges van de jongens.

De volgende morgen was veldwachter Zwart in de smederij toen Gerben ook binnenkwam.

„Wat zie jij bleek, broer?” vroeg Zwart. „Heb jij je gisteren weer te druk gemaakt op het feest?”

„Ik heb met zingen mijn longen verrekt,” zei Gerben, „maar dat gaat na een lekker bakje koffie wel weer over.”

„Toch moest mijnheer Kaptijn je gisteravond naar huis brengen!” merkte Zwart spottend op.

„Welnee!” riep Gerben. „Mijnheer Kaptijn ging niet naar mijn huis. Hij ging naar het huis van mevrouw Bakker. Daar woont Ali Boonstra en ik heb gezien hoe zij hem verwelkomde!”

„Wel?” zei Klinkhamer. „Dat is nog niet zo gek. Die twee kunnen elkaar mooi aanvullen. Zij mist haar man en hij mist zijn vrouw.”

„Gaan zij dan trouwen?” vroeg Sietse.

„Dat zit er dik in!” zei Gerben.

„Hoera,” riepen de jongens, „dan krijgen wij weer een feestje!”

„Hoor me die apen toch eens,” zei Klinkhamer hoofdschuddend, „die denken alleen maar aan feestvieren! Maar zo is het leven niet! Ga nu maar als de weerlicht een pakje tabak halen, want ik heb niets meer te roken!”

„Dat heb ik wel voor u!” zei Gerben. „Hier, neemt u deze sigaar! Waar ik hem vandaan heb, weet ik niet, maar toen ik vanmorgen opstond lag de vloer bezaaid met sigaren. Ze waren uit m’n jasje gerold, want dat hing onderste boven over de stoel. Maar ik weet zeker dat ik ze niet gekocht heb.”

„Ik heb gezien dat Ad ze stiekem in jouw zakken stopte,” legde Sietse uit, „maar jij merkte er niets van, omdat je het zo druk had met je verhalen!”

„Ik was helemaal niet druk,” vond Gerben, „ik heb heel gewoon zitten praten!”

„Ja, ja,” zei Zwart, „dat ken ik! En broer, dat liedje dat jij gisteren zong, wil ik niet meer horen! Je bent gewaarschuwd!”

En met dat dreigement verliet onze veldwachter de smederij en tevens dit verhaal.

„Zwart kan mij nog meer vertellen,” lachte Gerben, „want morgen komt er een dag zoals wij nog niet beleefd hebben!”

„Wat is er dan?” vroegen Hielke en Sietse hoogst nieuwsgierig.

„Wel,” zei Gerben, „dan is het weer een gloednieuwe dag en die moeten wij nog beleven, nietwaar?”

Lachend om de beteuterde gezichten van Hielke en Sietse verliet ook hij de smederij.

„Hij zit vol rare streken!” mopperde Sietse.

„Maar je kunt er wel om lachen,” vond Hielke en dat deed hij dan ook.

„Een volgende keer neemt hij mij niet te pakken!” zei Sietse.

Maar wij weten wel beter!

De Kameleon Reeks

1. De schippers van de Kameleon (1949)

2. Kameleon ahoy! (1951)

3. Redders met de Kameleon (1952)

4. Speurders met de Kameleon (1955)

5. De Kameleon op volle toeren (1956)

6. De Kameleon houdt koers (1958)

7. Goede vaart, Kameleon (1958)

8. Trossen los Kameleon! (1959)

9. De Kameleon in 't zoeklicht (1959)

10. De Kameleon opnieuw in actie (1960)

11. De Kameleon in de branding (1961)

12. Vivat Kameleon! (1961)

13. De Kameleon Blijft Favoriet! (1962)

14. De Kameleon wint de prijs! (1962)

15. De kameleon brengt geluk! (1963)

16. Bravo Kameleon! (1963)

17. Vakantie met de Kameleon (1964)

18. De Kameleon viert feest! (1964)

19. Tiptop Kameleon (1965)

20. De Kameleon schiet te hulp (1965)

21. Trouwe vrienden van de Kameleon (1966)

22. De Kameleon staat voor niets! (1966)

23. Met de Kameleon er op los! (1967)

24. De kameleon altijd paraat (1967)

25. De Kameleon slaat zijn slag (1968)

26. De Kameleon pakt aan! (1968)

27. Ruim baan Kameleon (1969)

28. De Kameleon vaart uit! (1969)

29. De Kameleon treft doel! (1970)

30. Volle kracht, Kameleon! (1970)

31. Met de Kameleon op avontuur (1971)

32. De Kameleon maakt schoon schip (1971)

33. De Kameleon knapt het op! (1972)

34. Met de Kameleon vooruit (1972)

35. De Kameleon steekt van wal (1973)

36. De Kameleon doet een goede vangst! (1973)

37. De vlag in top voor de Kameleon (1974)

38. De Kameleon in de storm (1974)

39. Alle hens aan dek, Kameleon! (1975)

40. De Kameleon krijgt nieuwe vrienden (1975)

41. Op reis met de Kameleon! (1976)

42. De Kameleon heeft succes (1976)

43. De Kameleon vaart voorop! (1977)

44. Lang leve de Kameleon! (1977)

45. De Kameleon helpt altijd! (1978)

46. De Kameleon ruikt onraad (1978)

47. De Kameleon geeft vol gas (1979)

48. De Kameleon maakt plezier (1979)

49. De Kameleon ligt op de loer (1980)

50. De Kameleon in het goud (1980)

51. De Kameleon houdt stand! (1981)

52. De Kameleon vaart door (1981)

53. De Kameleon gooit het roer om (1982)

54. Recht door zee, Kameleon (1982)

55. De Kameleon op dreef (1983)

56. De Kameleon in woelig water (1984)

57. Met de Kameleon voor de wind (1985)

58. De Kameleon heeft goed nieuws (1988)

59. De Kameleon draagt zijn steentje bij (1989)

60. De Kameleon maakt het helemaal (1991)

61. De Kameleon slaat alarm (1992, door P. de Roos)

62. De Kameleon stuurloos (1995, door P. de Roos)

63. De Kameleon op jacht (1998, door P. de Roos)

64. De Kameleon scoort! (2006, door Fred Diks)

65. Zet 'm op, Kameleon! (2008, door Fred Diks)

66. De Kameleon lost het op (2009, door Fred Diks)

Table of Contents

HOOFDSTUK I

HOOFDSTUK II

HOOFDSTUK III

HOOFDSTUK IV

HOOFDSTUK V

HOOFDSTUK VI

HOOFDSTUK VII

De Kameleon Reeks