DE KAMELEON GOOIT HET ROER OM

door H. DE ROOS

Geïllustreerd door

GERARD VAN STRAATEN

4e druk

UITGEVERIJ KLUITMAN ALKMAAR

HOOFDSTUK I

De koe van Gerben

In de smederij van Klinkhamer maakte veldwachter Zwart een praatje met de smid. De twee jongens van Klinkhamer, Hielke en Sietse, beiden veertien jaar oud, want zij waren een tweeling, waren bezig met het schoonmaken van een nieuwe maaimachine. Alles zat dik onder het gesmeerd en dat werd nu door de jongens met plamuurmessen weggeschraapt. Het vet verzamelden zij in een blikken bus.

Zwart vertelde: „In de winkel van Sjollema komt een nieuwe eigenaar, een schilder.”

„Drommels, wordt dat een concurrent van schilder De Wit?” vroeg Klinkhamer.

„Nee, nee, het is een kunstschilder, maar of hij iets presteert, is mij niet bekend. Z’n naam is Tuinstra en ik geloof niet dat hij beroemd is. Of heeft u toevallig een Tuinstra aan de wand hangen?”

„Wij hebben een Gongrijp,” antwoordde Klinkhamer. „En dat is wel kunst! Want zoals mijn jongens door die man op het linnen zijn gezet, kan niemand hem verbeteren.”

„Het had best mooier gekund,” vond Sietse.

„Wat weet jij van kunst?” vroeg Klinkhamer spottend.

„Wel,” zei Sietse, „als wij onze zondagse kleren hadden aangetrokken, in plaats van onze overalls, was het schilderij veel deftiger geworden.”

„Dan had niemand jullie herkend,” wist Klinkhamer. „Zondagse kleren passen niet bij zulke rabauwen als jullie zijn. Het is nooit goed om je mooier voor te doen dan je bent. Wat zegt u, Zwart?”

„Ik ben het met u eens, dat het niet goed is om je speciaal mooi te maken voor een portret. Want dan gaat het natuurlijke verloren. Zoals de jongens op het schilderij staan, is het echt spontaan. Dat leeft. Toen ik het voor de eerste keer zag, was het een volkomen verrassing voor mij. Die meneer Gongrijp is inderdaad een echte kunstenaar. Maar of die Tuinstra dat ook is, moet ik nog maar zien. Tegenwoordig noemt iedereen zich artiest. Als iemand één liedje zingt voor de televisie noemt hij of zij zich al kunstenaar. Het is bespottelijk, maar ook triest, want uiteindelijk is het voor de meesten een kortstondige droom!”

„In de winkel van Sjollema komen dus schilderijen te koop?” vroeg Hielke.

„Wel,” lachte Zwart, „als de etalage wordt volgestouwd met schilderijtjes, dan is die Tuinstra geen kunstenaar, maar een kladderaar die doekjes vol smeert!”

„Daar komt Gerben,” zag Sietse.

„Hé, hé,” vermaande Klinkhamer, „Gerben is getrouwd en dus noemen jullie hem in het vervolg netjes meneer Zonderland.”

Een jongeman stapte van zijn fiets en kwam fluitend de werkplaats binnen waar hij de aanwezigen een „zeer goedemorgen” wenste.

Gerben was getrouwd met Chantel Loots. Haar vader had een meubelhandel, die gevestigd was in de voormalige boterfabriek. Door zijn huwelijk met Chantel was Gerben medefirmant van het meubelbedrijf geworden. Ook was hij nu mede-eigenaar van Jellema’s boerderij. Zwart noemde hem „onze agrarische industrieel” die het nog ver zou brengen. En dat klonk wel even anders dan vroeger toen Zwart het vaak met Gerben aan de stok had vanwege de vele kwajongensstreken die de altijd vrolijke Gerben uithaalde. Toen noemde Zwart hem een grote nozem die nooit wijzer werd. Maar Gerben werd wèl wijzer en dat bewees hij met het uitbreiden van de boerderij waar de veestapel alsmaar groter werd en waar steeds meer weiland in bezit werd genomen.

Gerben was dus een groot zakenman geworden, maar hij hield nog steeds van een grapje. „Waarom zullen we saai zijn? Schep vreugde in het leven, want we zijn hier maar even!” was zijn devies en daar leefde hij dan ook naar.

„Een zeer goedemorgen,” had Gerben zijn vrienden gewenst en allen beantwoordden die groet met: „Goedemorgen, meneer Zonderland!”

„Wat voor ziekte hebben jullie?” vroeg Gerben verwonderd. „Sinds wanneer ben ik niet meer gewoon Gerben?”

„Sinds jij getrouwd bent,” verklaarde Sietse.

„Wie heeft jou dat wijsgemaakt, Sietse Klinkhamer?”

„M’n vader,” antwoordde Sietse. „Je weet wel, Evert Klinkhamer!”

„Hé, hé,” waarschuwde Klinkhamer. „Een beetje meer respect voor je vader, hè?”

„Wel, meneer Klinkhamer!” riep Gerben lachend. „Ik heb nooit geweten dat u Evert heette. Ik heb altijd gedacht dat de letter E voor uw naam Eduard betekende, maar het is dus doodgewoon Evert? Nou ja, als het kindje maar een naam heeft, nietwaar?”

„Jij bent weer bijzonder spraakzaam, broer,” vond Zwart. „De zaken gaan zeker goed? Of vergis ik me?”

„Ik tracht de zaken goed te laten marcheren, meneer Zwart, maar daarvoor moeten wij wel steeds vernieuwen om bij te kunnen blijven. Dus hebben wij deze moderne cirkelmaaier gekocht, waarmee we tweemaal zo snel kunnen maaien als voorheen. Want tijd is geld! Hoe groter het bedrijf, hoe meer de tijd gaat tellen. Zeg, jongens, dat vet hoort bij de machine. Het moet dus meegeleverd worden!”

„O!” riep Sietse. „Hoe rijker, hoe inhaliger. Dit vet is toch waardeloos?”

„Dat weet ik ook wel,” beweerde Gerben. „Maar ik heb deze machine gekocht en dat vet zit erop, dus hoort het erbij!”

„Dan halen wij het er niet verder af,” besloot Hielke.

„Als jij gaat staken, Hielke Klinkhamer, mag jij vanmiddag niet met mij mee naar de stad om een bijzondere koe te kopen.”

„Ha,” zei Sietse. „Moet onze Kameleon de praam naar de stad duwen om een koe te halen?”

„Wel nee, jongetje. Ik laat zo’n dure koe niet de hele reis onbeschut in een open praam staan! O nee! Zij wordt deftig op een leren bank met zachte kussens vervoerd. Vergeet niet dat zo’n bijzondere koe minstens een jaarsalaris kost!”

„Wat voor soort koe mag dat dan wel zijn?” vroeg Sietse.

„Dat moet je niet vragen‚” waarschuwde Zwart. „Meneer Gerben staat weer te fantaseren. Dat heeft hij z’n hele leven al gedaan en dat leert hij nooit meer af.”

„Wacht maar, tot u de koe ziet,” vond Gerben. „Dan zult u verstomd staan kijken naar zoveel schoonheid en klasse!”

„Maar, Gerben, als de koe niet in de praam vervoerd mag worden, waarom moeten wij dan mee met de Kameleon?” vroeg Hielke.

„Ik heb niet gezegd dat wij met de Kameleon gaan, Hielke. Jullie sterke motorboot kan een tocht naar de stad best maken, dat weet ik, maar het duurt mij te lang. Ik heb niet zoveel tijd en daarom ga ik met de bus.”

„Dus wij hoeven niet mee?” begreep Hielke.

„Het is niet bepaald noodzakelijk, maar ik dacht jullie een plezier te doen door jullie uit te nodigen voor dit uitstapje. Geheel op mijn kosten, natuurlijk.”

„Op mij kun je rekenen,” knikte Sietse verheugd. „Ik wil weieens zien hoe jij die koe meeneemt in de bus!”

„Kom nou, Sietse? Jij ziet mij toch zeker nog wel voor vol aan, nietwaar? Heb ik gezegd dat ik de koe meeneem in de bus? Wel nee, jongetje, de koe komt in een aanhangwagen achter de bus. En omdat het dier in z’n eentje niet veel plezier aan de rit zal beleven, wil ik graag dat jullie ieder aan een kant naast haar gaan zitten. Dat is toch niet te veel gevraagd, nietwaar?”

„Ik zeg niks meer,” schudde Sietse zijn hoofd. „Jij houdt ons toch straal voor de gek!”

„Maar je gaat wel mee?” vroeg Gerben.

„Natuurlijk, Gerben,” riep Hielke. „Hoe laat vertrekken we?”

„Met de bus van één uur,” zei Gerben en dan vroeg hij aan Klinkhamer of de maaimachine de volgende dag geleverd kon worden.

„Jawel, ik zal zorgen dat hij klaar is,” beloofde Klinkhamer.

„Goed zo,” knikte Gerben. „Dan heb ik hier verder niets te zoeken. Of heeft u nog iets te melden, meneer Zwart?”

„Ik had wel iets,” antwoordde Zwart. „Maar dat heb ik reeds aan jouw schoonvader, meneer Loots gemeld! In het meubelmagazijn was vannacht een buitendeur op de tweede verdieping niet gesloten. Die stond half open en dat was toch zeker niet de bedoeling?”

„Dat was goed fout,” stemde Gerben mee in. „Stel je voor dat er brand was uitgebroken, dan had die open deur als een schoorsteen gewerkt. Het vuur zou door het hele gebouw zijn gezogen en dan was alles verloren gegaan. Het is maar goed dat u alles ziet, meneer Zwart. U wordt nog wel bedankt!”

„Het is wel goed, Gerben, meneer Loots heeft mij al bedankt.”

„Maar ik ga wel uitzoeken hoe het mogelijk was, dat die deur openstond,” besloot Gerben. „Desnoods moet er iemand de ronde doen met een prikklok!”

„Wat is een prikklok?” vroeg Hielke.

„Dat is een soort klok die je aan een riem draagt. Daarmee moet je dan naar bepaalde punten in het bedrijf lopen waar diverse sleutels hangen. Iedere keer als je zo’n punt bereikt, neem je het daar aanwezige sleuteltje, steekt het in de sleuf van de prikklok en draait het een slag rond. Op een papierstrook in de klok wordt dan aangetekend hoe laat, wanneer en waar er een sleutel in de klok is gestoken. De volgende dag kan men dan precies aflezen waar er wel of niet controle is geweest. En controle moet er zijn, nietwaar, meneer Zwart?”

„Wel, Gerben, die ideeën van jou doen mij af en toe werkelijk verbaasd staan,” bekende Zwart. „Maar jij hebt wel gelijk. Controle moet er zijn!”

„Wij worden het samen steeds vaker eens, meneer Zwart,” constateerde Gerben. „En nu ga ik ervandoor. Tot ziens, vrienden!” Gerben sprong op zijn fiets en reed snel terug naar zijn bungalow bij de boerderij van Jellema.

„Gerben schopt het ver. Heel ver!” zei Zwart en met die voorspelling verliet ook hij de smederij.

„Zeg, vader?” vroeg Hielke. „Wat voor een bijzonder soort koe kan Gerben gekocht hebben?”

„Tja, dat is moeilijk te raden. Wellicht is het een Amerikaanse koe, want het bijzondere geval doet zich voor, dat Friesland veel stamboekkoeien aan Amerika heeft geleverd, maar dat tegenwoordig afstammelingen van die koeien naar Friesland worden verkocht. De Amerikaanse koeien geven meer melk en dat vinden onze boeren belangrijk.”

„Ik begrijp het‚” knikte Hielke. „Gerben gaat met zo’n Amerikaanse koe kalfjes fokken en krijgt op die manier koeien die meer melk geven.”

„Zo zou het best kunnen zijn,” zei Klinkhamer. „Maar de plannen van Gerben zijn vaak anders dan wij verwachten.”

„We zullen het wel zien,” bromde Sietse. „Maar hoe die halvegare de koe naar de boerderij wil brengen, begrijp ik nog niet.”

„Maar, jô,” riep Hielke. „Dat is toch heel eenvoudig! De handelaar die de koe verkoopt, brengt haar met een veewagen hierheen.”

„Hm, dat zou kunnen,” stemde Sietse mee in. „Maar dan trek ik geen zondagse kleren aan, want het is best mogelijk dat wij met de veewagen terugreizen.”

Moeder Klinkhamer dacht over het aantrekken van nette kleren wel even anders dan Sietse. Toen zij hoorde dat haar jongens met Gerben meegingen naar de stad, vond zij het niet goed dat de tweeling in de daagse overalls op reis ging.

„Dat kan niet,” vond zij. „Wat zeg jij ervan, vader? Moet je die overalls zien. Ze zitten vol vetvlekken. In die kleren mogen ze beslist niet met Gerben mee!”

„Maar wij kunnen toch niet met onze zondagse kleren in een veeauto gaan zitten?” protesteerde Sietse.

„Weet je wat je moet doen, moeder?” zei Klinkhamer. „Geef hen schone overalls en als zij zich dan extra gaan wassen en hun haren netjes kammen en daarbij hun schoenen zó glimmend poetsen, dat de glans je in de ogen prikt, zal iedereen verbaasd staan te kijken naar zoveel netheid, fierheid en gratie!”

Moeder schudde haar hoofd en mopperde: „Met jullie valt nooit eens verstandig te praten! Maar die overalls gaan uit!”

Hielke en Sietse kregen schone overalls. Zij kamden hun haren netjes en poetsten hun schoenen extra glimmend, zodat moeder goedkeurend knikte en vond dat de rakkers zo wel op reis mochten gaan.

Kwart voor een kwam Gerben zich melden. „Waar zijn mijn reisgenoten?” riep hij bij de achterdeur.

„Kom er maar in, Gerben,” nodigde Klinkhamer hem uit.

Gerben verscheen in de deuropening van de kamer en de hele familie Klinkhamer keek hem verrast aan.

„Wat is er?” vroeg Gerben. „Hadden jullie iemand anders verwacht?”

„Moet je hem zien‚” lachte Sietse. „Hij draagt z’n deftigste pak!”

„Mag dat niet?” vroeg Gerben.

„In een veeauto? Dat is toch zonde?” meende Hielke.

„Tja, dat is het inderdaad, Hielke. Maar ik ga niet met een veeauto!”

„Hoe ga je dan terug?” wilde Sietse weten.

„Met de koe natuurlijk! Daarvoor gaan wij toch naar de stad?”

„Zeg, jongens,” begon moeder Klinkhamer. „Jullie kunnen toch maar beter zondagse kleren aantrekken.”

„Daar is geen tijd meer voor,” zei Gerben. „De bus kan nu ieder moment hier zijn. We moeten dus gaan!”

Klinkhamer en moeder gingen mee naar de smederij waar in de deuropening werd gewacht op de bus.

„Drommels‚” zei Gerben en hij begon in al zijn zakken te zoeken. „Als ik nu maar niet m’n portemonnee vergeten heb, want dan gaat de reis niet door.”

„Je kunt wel geld van mij krijgen,” bood Klinkhamer aan.

„Daar komt de bus al,” wees Hielke.

„Wel, dan gaan we maar zonder geld op reis,” besloot Gerben en hij stak zijn hand omhoog om de bus te laten stoppen.

„Het wordt weer een mooi tochtje,” smaalde Sietse. „Het begin is alweer goed!”

„Jullie zijn wel voorzichtig, hè?” waarschuwde moeder nog, maar dat hoorde het tweetal niet meer. Zij gingen de bus in, gevolgd door Gerben, die bij de chauffeur een strippenkaart kocht en tot verwondering van Hielke en Sietse gewoon betaalde.

De jongens wuifden naar hun ouders en de bus vertrok.

Gerben kwam bij zijn vrienden zitten en Sietse vroeg: „Jij had dus wel geld bij je?”

„Gelukkig wel, Sietse. Op reis gaan zonder geld is erg vermoeiend, want dan moet je lopen. Vroeger zag je wel landlopers. De naam zegt het al, zij liepen van land naar land. Ik heb een grote, lange landloper gekend die helemaal naar China liep. Toen hij terugkwam, was hij de helft kleiner geworden, doordat z’n benen waren afgesleten!”

„Ga jij een Amerikaanse koe kopen?” vroeg Sietse.

„Waarom zou ik een Amerikaanse koe kopen?” vroeg Gerben verwonderd.

„Omdat jij een bijzonder soort koe wilt kopen, dat heb je gezegd. En een Amerikaanse koe geeft meer melk!”

„Dat weet ik, Sietse, maar het vet- en eiwitgehalte van die melk ligt veel lager! Dus neem ik geen Amerikaanse koe!”

„Dan snap ik niet wat voor koe jij gaat kopen.”

„Er is nog heel veel wat jij niet snapt, jongetje! Zo is er een bekend persoon in Nederland die de adressen van alle inwoners uit z’n blote hoofd kent! Maar als ik aan Sietse Klinkhamer vraag wie die persoon is, weet hij het niet! Of wel?”

„De adressen van miljoenen mensen uit je hoofd weten? Dat is onmogelijk! Dat bestaat niet,” meende Sietse.

„Zie je wel? Daar heb je het weer! Als jongeheer Sietse iets niet weet, dan bestaat het niet. Maar het bestaat wel! Of heeft Sinterklaas weieens vergeten een cadeautje te bezorgen?”

„Die is goed,” lachte Hielke. „Sinterklaas weet alle adressen. Ja, Sietse, het is waar!”

„Ik hou niet van die flauwe, afgewaaide grappen!” bromde Sietse.

„Maar jongetje, als wij gezellig praten, duurt de reis veel korter dan wanneer je met koeieogen door de ruiten zit te staren,” beweerde Gerben. „Deze bussen zijn oud en rijden niet snel meer. Daarom moet je jezelf vermaken om niet in slaap te vallen bij dit langzame vervoer.”

„Waarom koop jij zelf geen auto?” vroeg Sietse. „Dan kun je zo snel rijden als je zelf wilt.”

„Maar dan is het vervoer wel driemaal zo duur, Sietse.”

„Poe, jij hebt geld genoeg!”

„Zo. Hoe weet jij dat?”

„Dat weet iedereen,” riep Sietse.

„Drommels, als dat waar is, Sietse, mag ik inderdaad wel een auto gaan kopen. Een rijke man zonder auto, dat klopt niet! Stel je voor, dat iedereen gaat denken, die Gerben is te gierig om iets te kopen. Hij is een vrek die alle dagen blikjes kattevoer eet!”

„Waarom kattevoer?” vroeg Hielke lachend.

„Wel, jaren geleden heeft er in ons dorp een voedseldeskundige gewoond. Schrokstra was z’n naam en hij hield zich steeds bezig met uit te zoeken wat het beste voedsel was. Hij nam zoveel proeven tot hij er hoteldebotel van werd. Wat nu wel of wat geen goed voedsel was, wist hij ten slotte niet meer. Maar z’n kat wist het wel! Die was groot en dik en zag er met z’n glanzend haar prima gezond uit. En daaruit trok meneer Schrokstra de conclusie dat wat de kat at goed voedsel was! En zo at hij alle dagen kattevoer uit blik!”

„En hij werd groot en dik en zag er met z’n glanzend haar prima gezond uit,” riep Sietse spottend.

„Juist, Sietse! Jij weet er dus alles van? Dan stop ik hier dit verhaal.”

„Waarom?” vroeg Hielke. „Ik wil de rest ook graag horen.”

„Ik stop omdat wij hier moeten uitstappen,” zei Gerben en hij drukte op een knop.

„Halte industrieterrein!” riep de chauffeur en hij stopte het voertuig bij een vluchtheuvel.

De vrienden verlieten de bus en liepen langs een straat waaraan allerlei bedrijven stonden.

„Zijn wij niet te vroeg uitgestapt?” vroeg Sietse. „De veemarkt is toch veel dichter bij het centrum van de stad?”

„Dat is waar,” zei Gerben. „Enfin, dan lopen we maar een beetje sneller om de verloren tijd in te halen.” Gerben nam nu extra grote stappen waardoor de jongens op een sukkeldrafje moesten lopen om hem bij te kunnen houden.

„Wat een stom gedoe,” mopperde Sietse kwaad. „Dit was toch niet nodig geweest? Zulke uitstapjes mag je van mij houden. En ik loop ook niet langer hard. Ik ben niet gek!” Sietse bleef abrupt staan.

„Maar, jongetje, als jij nu al moe bent,” riep Gerben spottend, „zullen we andere maatregelen moeten nemen. Kijk, daar is een autobedrijf. Misschien kan ik een goedkoop wagentje op de kop tikken, dan kunnen we rijden in plaats van lopen.” Gerben wandelde naar een grote hal waar boven de ingang een reclamebord stond met het merk van een nogal duur soort auto erop.

De jongens volgden hem aarzelend, want dit werd natuurlijk weer een van Gerbens grappen. In de hal was op een verhoging een kantoor.

„Ik denk,” zei Gerben, „dat ik daar maar eens ga informeren. Wachten jullie hier even?” Gerben liep een trapje op en de jongens bleven beneden wachten. En dan wees Hielke naar een grote reclameplaat die achter in de hal hing. Er stond een prachtige auto op afgebeeld en er onder stond te lezen: Is uw auto uw heilige koe? Neem dan dit merk! En dan volgde de naam van het automerk.

De jongens keken elkaar verrast aan.

„Een heilige koe? Dat gaat die slome dus kopen!” begreep Sietse en dan spraken zij af om niet te laten merken dat zij het spelletje van Gerben doorhadden. Het duurde even en dan kwam Gerben in gezelschap van een meneer het trapje af.

„Dat zijn mijn passagiers,” wees Gerben.

„Dag jongens’,” groette de meneer vriendelijk.

Sietse maakte meteen gebruik van die vriendelijkheid en vroeg: „Meneer, mag ik zo’n reclamepop hebben voor m’n moeder?” Hij wees naar een raam van het kantoor waar leuke poppen aan touwtjes hingen.

„Dat zijn Beierse herderinnetjes,” zei de meneer. „Natuurlijk mogen jullie er eentje meenemen. U ook, meneer Zonderland?”

„O nee, dank u wel,” antwoordde Gerben. „Wij krijgen vaak meer dan genoeg cadeautjes van leveranciers.”

De meneer ging het kantoor weer binnen en haalde voor Sietse een herderinnetje en voor Hielke een herder.

„Dank u wel,” zeiden de jongens glunderend.

Gerben zei verontwaardigd: „Door dit onfatsoenlijke gedrag van jullie ben ik nu wel verplicht om een wagentje te kopen!”

De meneer lachte en ging hen voor naar een prachtige, grote, vierdeurs auto. „Dit is hem dan, meneer Zonderland.”

De verkoper ging Gerben de handels en knoppen aanwijzen. Hij opende de motorkap en Sietse telde de bougies.

„Een zescilinder,” zei hij. „Dat is niet gek!”

„Waarom is dat niet gek?” vroeg de verkoper lachend.

„Een zescilinder motor loopt veel soepeler,” wist Sietse.

„Deze jongens zijn tussen de machines in hun vaders werkplaats geboren,” vertelde Gerben. „Zij weten al veel van techniek.”

De meneer knikte goedkeurend en ging de bandenspanning controleren. De benzinetank bleek vol te zijn en dan kon meneer Zonderland de auto in ontvangst nemen.

Gerben stapte achter het stuur en Hielke kwam naast hem zitten. Sietse nestelde zich behaaglijk op de achterbank. Gerben startte de motor en liet de wagen langzaam achter de meneer aanrijden, die naar de uitgang liep om te kijken of de weg vrij was. Dan gaf hij het teken dat Gerben kon doorrijden en zo vertrokken onze vrienden.

Spoedig waren ze buiten de stad en mocht Gerben sneller rijden.

„We gaan al tachtig kilometer,” zei hij. „Je merkt het nauwelijks en de motor hoor je helemaal niet!”

„Maar dit is ook een dure auto!” wist Hielke.

„Wel nee,” schudde Gerben zijn hoofd. „Ik heb geen cent betaald! Dat doet de bank!”

„Maar wel van jouw spaarrekening,” lachte Sietse. „Jij zult flink wat moeten offeren voor deze heilige koe!”

„Ha,” lachte Gerben, „jullie hadden dus begrepen dat de auto een bijzonder soort koe is? Wel, dat vind ik pienter van jullie. En wat krijgen pientere jongens? Die krijgen een ijsje!” Gerben stopte bij een benzinestation waar een vlag wapperde van een bekende consumptie-ijsfabriek.

Bij de pompbediende bestelde Gerben drie ijsjes van vijf cent. De man lachte, want de tijd dat een ijsje vijf cent kostte, was reeds lang geleden.

Hielke en Sietse namen ieder een roomijswafel en dat deed Gerben toen ook.

„Dat is zeker een gloednieuwe wagen?” vroeg de pomphouder.

„Ja zeker! Hij komt zo van de kok! De kilometerteller staat pas op negentien,” zei Gerben. „De tank is dus nog vrijwel vol. Nu hoop ik dat de wagen niet gaat kraken!”

„Kraken?” vroeg Sietse verbaasd. „Deze nieuwe auto?”

„Ja, jongetje, het spreekwoord zegt dat ook nieuwe wagens kunnen kraken als ze niet betaald zijn. Net als schoenen!”

Er kwam nog iemand met een auto bij de pomp. De auto was een zogenaamde Eend die niet vlug genoeg stopte en tegen de achterbumper van Gerbens auto botste.

„Hij kraakt al, Gerben!” riep Sietse.

Gerben keek verstoord naar de achterkant van zijn auto maar gelukkig was er geen schade. De voorbumper van de Eend was verbogen en bengelde scheefgezakt tot op de grond.

De bestuurder bleek een grote, forse jongeman te zijn.

Hij kwam de schade bekijken en riep dreigend tegen Gerben: „Dat zul je betalen, lelijke opschepper! Jij belemmert hier het tanken met die dure pronkslee!”

„U had aan de andere kant van de pomp kunnen tanken,” wees Gerben hem terecht.

„Ik tank aan de kant die ik wil!” riep de man woest en hij probeerde Gerben met zijn vuist een slag te geven.

Gerben greep hem bij zijn pols en duwde hem achteruit met het gevolg dat de woesteling languit over de motorkap van de Eend tuimelde. Toen stopte er een politiewagen bij de pomp.

De agenten constateerden meteen dat de ruziemaker dronken was. Doordat hij steeds dreigende taal riep, duwden de agenten hem in de politiewagen. De brigadier vroeg of Gerben een aanklacht wilde indienen. Maar dat wilde Gerben niet. Hij zei: „Ik heb geen schade en die persoon heeft al ellende genoeg, vrees ik. Rijden onder invloed is een zwaar vergrijp, nietwaar?”

De brigadier bevestigde dat. Gerben moest zijn adres opgeven en daarna mochten de vrienden weer verder gaan.

„Zo, jongens,” zei Gerben, toen de wagen weer zacht deinend voortsnorde. „Als je een volgeling van Bacchus bent, kom je niet ver! Dan kom je in de cel. Je kunt maar beter melk drinken!”

„Natuurlijk,” vond Hielke. „Dan hebben de boeren ook een bestaan.”

„Ja‚” knikte Sietse lachend, „en dan kunnen ze dure auto’s kopen!”

„Jij moet niet zo stekelig doen, Sietse. Of gun jij mij deze wagen niet?” vroeg Gerben.

„Wel, hoor! Jij hebt er hard genoeg voor gewerkt. Maar er zullen wel mensen jaloers op jou zijn!”

„De mensen?” riep Gerben. „Trek jij je iets aan van de mensen? Maar, jongen, dan heb je geen leven! Ik heb een man gekend die zelfs bang was voor z’n eigen schaduw. Op een avond zag hij vier schaduwen rondom zich. Dat was bij een straathoek waar meerdere lantaarns brandden. De man dacht dat hij van alle kanten werd aangevallen en van schrik raakte hij bewusteloos. Onze dokter heeft hem toen voorgoed van die angst genezen. De dokter trok de patiënt een paardehoofdstel met oogkleppen over het hoofd en zo schrok de man nergens meer van. Maar toen de patiënt zelfs bij donker weer en er dus geen schaduwen waren, ook die oogkleppen droeg, waarschuwde de dokter hem, dat zoiets niet goed was. Het gebruik van teveel medicijnen is schadelijk!”

De wagen, die veel sneller reed dan de bus, bereikte het meer en naderde de brug.

„Het is nog vroeg,” zei Gerben. „Ik neem jullie even mee naar de boerderij en breng jullie straks wel naar huis.” De jongens vonden het best.

De auto ging de brug over en vervolgens langs de polderdijk.

„Deze weg is smal,” vond Hielke.

„Tja,” zei Gerben. „Hoe groter de auto, hoe moeilijker het passeren gaat. Maar er zijn gelukkig geen ouwe wijven op weg, want dan is het uitkijken geblazen!”

„Ouwe wijven?” riep Sietse. „Jij bent niet goed wijs!”

„En jij bent een wijsneus die niets weet, Sietse Klinkhamer. Ouwe wijven zegt men tegen sneeuwvlokken en als er sneeuw op de dijk ligt, wordt het rijden wel moeilijk!”

„Pas op!” riep Hielke. „Daar zijn warempel al ouwe wijven!”

Ze naderden een grote windmolen die de Woudaap heette. Daarin woonde Dijkstra met zijn vrouw en zoon Kees. Op de dijk voor de molen liepen witte kippen die Gerben de weg versperden. De auto stopte en Gerben liet de claxon luid en doordringend klinken, zodat de familie Dijkstra er danig van schrok. Onze molenaar kwam haastig de deur uithollen, gevolgd door Kees.

„De kalveren komen uit het hok,” merkte Gerben op en de jongens lachten.

Door het geopende portierraam riep Gerben: „Doe maar rustig aan, Dijkstra! Ik heb de tijd!”

„Waarom moest jij dan zo schandalig luid toeteren?” foeterde Dijkstra. „Wij schrokken ons het apezuur! En hoe komen m’n kippen los? Of heb jij weer een grap uitgehaald?”

„Bedoelt u, dat ik ze heb losgelaten?” vroeg Gerben. „Als u dat denkt, bent u nog dommer dan een oude kip!”

Kees wist de kippen weer in het hok terug te drijven en deed het deurtje op slot.

„Kijk, meneer Zonderland,” zei Dijkstra spottend, „de weg is vrij. Hoe kom jij aan die dure slee? Of is ie van de burgemeester? Jij pronkt zeker met andermans veren, hè?”

„Gerben heeft deze auto zelf gekocht,” riep Sietse uit. „Wij waren erbij!”

„Ja,” zag Kees. „Deze wagen is nog splinternieuw. Mag ik ook meerijden?” Hij opende een portier en ging naast Sietse op de achterbank zitten.

Dijkstra stond hoofdschuddend de prachtige wagen te bekijken. „Onbegrijpelijk,” bromde hij. „Ik weet er nog van dat je hier langskwam op een oude, krakkemikkige fiets! Toen maakte jij ook al lawaai, want dat ding piepte en kraakte als een spoorwagon met vastgelopen remmen. Een nieuwe fiets kopen, kon je niet en nu koopt meneer warempel een dure slee. Hoe kan dat allemaal?”

„Wel, Dijkstra, om de honderd jaar verandert de welvaart van een familie. Dat schijnt een ongeschreven wet te zijn. Mijn familie heeft honderd armoedige jaren gehad en krijgt nu de rijke! Zo gaat dat. Maar nu gaan wij verder en mag ik u verzoeken een stapje achteruit te gaan? Anders rij ik uw tenen eraf en kunt u nooit meer de Charleston dansen!”

„Vader, wanneer krijgen wij dan de rijke jaren?” vroeg Kees.

„Krijg jij dan niet genoeg te eten?” vroeg Dijkstra bars. „Jij bent gezond dus ben jij rijk, begrepen?”

„Maar we hebben geen auto,” vond Kees.

„Neem hem alsjeblieft mee, Gerben! Die jongen zeurt mij de oren van het hoofd.”

De auto zoefde verder. Dijkstra keek haar vol bewondering na, tot ze op het erf bij de boerderij van Jellema verdween.

Uit de bungalow kwam Chantel met haar dochtertje Anna-Renate en ook Jellema en zijn vrouw kwamen de fraaie auto bewonderen.

„Goed gedaan, Gerben,” prees Jellema. „Het is een ruime wagen en dat is reuze prettig bij het in- en uitstappen.”

Mevrouw Jellema ging er even inzitten. Het bleek dat zij zonder moeite kon instappen. „Het instappen gaat net zo gemakkelijk als bij een taxi,” vond zij.

„Juist‚” zei Chantel. „Gerben wilde deze auto eerst niet kopen, omdat het volgens hem net een taxi is! Maar taxi’s zijn gewoonlijk prettige, grote auto’s waarin geen ruimtegebrek is. Niets is zo vervelend als het opeengepakt zitten in een kleine auto. Zeg, Gerben, ik zie het kinderstoeltje niet of heb je het vergeten mee te nemen?”

„Het ligt onder de achterklep,” antwoordde Gerben.

De auto werd rondom bekeken, totdat Gerben zei: „Kom, jongens, allemaal instappen, ik breng jullie naar huis, want straks is het weer melkerstijd!”

Met zijn drie passagiers reed Gerben de dijk langs naar het dorp waar hij voor de smederij van Klinkhamer stopte. Sietse was de eerste die de smederij binnen holde.

„Vader! Hier is Gerben met z’n heilige koe!”

Klinkhamer zag de fraaie auto en kwam naar buiten.

„Wat zegt u ervan?” vroeg Gerben.

„Heel goed, Gerben. Daar kun je vele jaren plezier van hebben. Alles ziet er prima uit!”

Er kwam nog iemand de auto bewonderen. Dat was de postbode Sjoerd Bonnema.

„Je kunt wel zien waar het geld zit!” riep hij uit. „Wie zoiets kan kopen, heeft wel een paar centen!”

„Kom nou, Sjoerd. Jij moet het nuchter bekijken,” vond Gerben. „Dit is maar een dun stuk blik op wielen. Over een paar jaartjes is alles verroest. Die fiets van jou gaat veel langer mee. Jij zult er nog honderden kilometers op kunnen rijden in weer en wind en in regen, sneeuw- of hagelbuien of in on…”

„En dat vind jij fijn, hè?” riep Sjoerd kwaad. „Ik me krom trappen op die zware dienstkar en jij lekker lui in de zachte kussens achter het stuur zitten en mij dan uitlachen!”

„Maar, Sjoerd, als jij zo’n hekel aan fietsen hebt, had jij nooit postbode moeten worden. En als jij ook graag een auto wilt hebben, kan ik je daarvoor een goed middel aan de hand doen! Je moet ook boer worden, net als ik!”

„Krijg de hik!” rijmde Sjoerd en ontstemd reed hij naar het dorp op zijn dienstfiets.

„Tja Gerben,” zei Klinkhamer. „Als je met iets moois op de weg komt, kun je kritiek verwachten. Maar je moet maar zo denken: het is beter dat de mensen je benijden dan dat ze je beklagen!”

„Gerben, daar komt Zwart aan! Zijn je papieren in orde?” waarschuwde Sietse.

Maar Zwart vroeg Gerben niet naar de papieren. Integendeel! Hij klopte hem op de schouder en zei: „Een goed wagentje, broer! Ze kunnen jou wel om een boodschap sturen! Jij weet precies wat je hebben wilt!”

„Dat is waar,” zei Gerben. „Ik weet best wat ik wil. Maar één ding heb ik nog steeds niet gedaan kunnen krijgen. En dat zal mij ook wel nooit lukken, vrees ik!”

„En wat lukt jou nooit?” wilde Zwart graag weten.

„Soep koken van straatstenen!” riep Gerben en luid lachend vertrok hij in zijn gloednieuwe slee.

Zwart schudde zijn hoofd en vroeg aan Klinkhamer: „Kunt u kwaad op hem worden?”

„Ik niet,” antwoordde Klinkhamer lachend.

„Juist!” zei Zwart.

HOOFDSTUK II

De Tuinstra’s

„Hé, slome Kees!” riep Sietse. „Waarom ben jij niet met Gerben teruggereden?”

„Hij was al weg voor ik eraan dacht,” antwoordde Kees.

„Jij bent zelf een slome, Sietse Klinkhamer,” riep Hielke. „Jij hebt de twee poppen op de achterbank laten liggen!”

Als antwoord knoopte Sietse zijn overall los en daar kwamen het herderinnetje en de herder te voorschijn.

„Kees ging er bijna op zitten‚” verklaarde hij. „Daarom heb ik ze tussen m’n overall gestopt.”

„Ha!” lachte Kees. „Spelen jullie nog met poppen?”

„We kregen ze cadeau, Kees, en wij geven ze aan moeder,” vertelde Hielke.

„En dan krijgen wij vast een stuk koek,” wist Sietse.

„Dat moet ik zien,” zei Kees.

„Jij bedoelt, dat je ook wel koek lust?” begreep Hielke.

Er naderde nog een jongen. Hij liep op een drafje en kwam hijgend bij de vrienden. Zijn naam was Louw Vrolijk. Hij woonde bij de voormalige boterfabriek waar zijn vader nu werkte in het meubelmagazijn.

„Ik zit de hele middag op jullie te wachten!” riep hij. „Gaan we nog varen?”

„Dat zal wel moeten,” antwoordde Sietse. „Want Kees moet naar huis gebracht worden. Maar eerst gaan we moeder verrassen!”

Mevrouw Klinkhamer vond de poppen reuzeleuk, maar nog leuker vond ze het, dat haar jongens eraan hadden gedacht om iets voor haar mee te brengen en dus kregen ze een traktatie. Vier stukken Friese koek werden gretig door de vrienden aangenomen en smullend liepen ze naar het boothuis. Daarin lag de Kameleon, een lompe, van dik ijzer gemaakte motorboot, die reuzesnel kon varen. Voor die snelheid zorgde een krachtige automotor, die midden in de boot onder een ijzeren kap stond.

Sietse opende een deurtje in de zijkant van het boothuis en dan stapten de vrienden aan boord. Louw en Kees gingen voorin op een bankje zitten en Hielke en Sietse achterin.

Sietse startte de motor en Hielke opende de grote deur aan de vaartkant. De Kameleon verliet zijn haventje en voer naar de brug die even verder over de vaart lag. De Kameleon voer onder de brug door en dan lag het grote meer voor de boeg.

„Maken we nog even een rondje?” vroeg Kees.

„Natuurlijk,” vond Louw.

„O ja? Betaal jij de benzine?” vroeg Sietse. Maar hij liet de Kameleon wel naar het midden van het meer varen, waar een eilandje lag. Ze voeren eromheen en koersten naar het Paviljoen, een restaurant. Op het terras wapperden veel vlaggen. Bij de tafeltjes op het terras zaten vele gasten te genieten van het uitzicht over het meer. Aan de steiger langs het terras lagen fraaie boten waar onze vrienden met belangstelling naar keken. En dan voeren ze vanaf het Paviljoen langs de polderdijk terug. Zij passeerden de ingang van de poldervaart, waarover een betonnen brug lag en naderden vervolgens de boerderij van Jellema. Een grote vrachtwagen vol puin stopte op de dijk en dan zagen onze vrienden hoe de chauffeur zijn wagen achteruitreed tot bij het hek van een weiland om daar het puin in de sloot te storten.

„Dat mag niet!” riep Kees. „In de sloten van de polder mag geen afval gestort worden! Die chauffeur is goed fout!”

„Misschien is het een vergissing,” dacht Louw.

„Ik heb het nummer van de auto,” zei Sietse. „We gaan Gerben waarschuwen, want dat weiland is van Jellema!”

Vlug voeren zij naar de boerderij en holden het erf op. Jellema en Gerben waren in het weiland achter de boerderij bezig met het melken van de koeien.

Sietse riep: „Gerben! Een chauffeur heeft een vrachtauto vol puin bij het hek van het maailand in de sloot gestort!”

„Drommels! Vraag of Chantel de politie wil bellen. Weten jullie het kenteken?”

Dat wist Sietse en hij holde naar de bungalow, waar Chantel haastig de deur opende, omdat Sietse zo woest op de bel drukte. Vlug vertelde Sietse wat er van haar verlangd werd en Chantel belde meteen de politie.

„Zo jongens,” zei ze vriendelijk. „De dader wordt gezocht. Jullie worden wel bedankt voor de hulp.”

De vrienden voeren verder naar de Woudaap waar Dijkstra op de dijk stond te kijken toen de Kameleon aanlegde.

„Vader!” riep Kees. „Wij hebben een chauffeur betrapt die afval in een sloot stortte!”

„Wel verdraaid! Was die kerel dronken? Hoe krijgt zo’n droogkoker het in z’n winderige hoofd om in onze schone polder allerlei troep te storten? De politie moet er ogenblikkelijk werk van maken, anders zijn alle sloten in een mum van tijd gedempt en kan de molen geen water meer malen!”

„De politie is al gewaarschuwd, Dijkstra,” legde Sietse uit.

„Goed zo! Laten we hopen dat ze dat stuk onverstand gauw te pakken krijgen!”

„Wie lust er nog een stuk onverstand?” grapte Kees.

„Wat zeg je?” bulderde Dijkstra kwaad. „Heb jij kritiek op mij? Moet ik je dat even voorgoed afleren?”

Kees haastte zich te verontschuldigen met de verzekering dat hij helemaal geen kritiek op zijn vader had en daarmee ontkwam hij aan een wedren rond de Woudaap, hoewel hij reeds klaarstond om te starten. Vader en zoon hadden reeds meerdere malen bij een meningsverschil elkaar achternagezeten rond de molen.

„De wedstrijd gaat niet door? Jammer!” vond Sietse. „Tot ziens, Kees!”

De Kameleon voer verder en Louw vroeg wat je onder een droogkoker moest verstaan.

„Wel,” zei Hielke, „als je een ketel water zolang op het vuur laat staan, totdat al het water verdampt is, dan is die ketel droog gekookt, een droogkoker dus!”

„Het klopt niet,” meende Sietse. „Een ketel heeft geen winderig hoofd en volgens Dijkstra was de chauffeur een droogkoker met een winderig hoofd.”

„Dijkstra kan het mooi zeggen,” vond Louw en nog lachend om de malle uitdrukking van de molenaar voeren de vrienden terug.

Bij het einde van de polderdijk, waar de weg vanaf het dorp het meer bereikt, stonden een jongen en een meisje naar de Kameleon te kijken.

„Wie zijn dat?” vroeg Hielke.

„Ik geloof dat zij in het huis van Sjollema wonen,” zei Louw. „Er was daar vandaag een verhuiswagen uit de stad.”

Sietse stuurde naar de wal en riep: „Zijn jullie hier komen wonen?”

„Ja,” antwoordde het meisje. „Wij wonen in het huis waar vroeger een drankwinkel was.”

„Mogen wij ook even varen?” vroeg de jongen.

„Heel even dan,” knikte Sietse. „Want wij moeten naar huis. Het is tijd voor een boterham! Ga maar voorin zitten.”

Louw maakte het bankje bij de boeg vrij en zocht een plaatsje op de motorkap. De jongen en het meisje zaten nauwelijks op het bankje of Sietse liet de Kameleon snel naar het eiland varen. De twee stadskinderen keken hun ogen uit. Dat die lompe boot zo snel kon varen, hadden zij niet verwacht. En hoewel het boegwater hen om de oren spatte, vonden ze het tochtje toch geweldig.

De Kameleon ging rond het eiland en voer terug. De boot ging nu veel minder snel, de motor bromde ook veel minder luid en dan vroeg Hielke: „Hoe heten jullie?”

„Ik ben Frederik Tuinstra, maar ze noemen mij Frits‚” zei de jongen. „En zij is m’n zuster Mitsie! Zij is dertien jaar en ik ben veertien!”

„Frits en Mits!” riep Sietse lachend. „Dat is goed te onthouden. Ik ben Sietse Klinkhamer, dat is Hielke en die rare jongen met dat lachende gezicht is Louw Vrolijk. Een vrolijke boef!”

„Jullie hebben een beste boot,” vond Mitsie. „Ik hoop dat wij af en toe ook mogen meevaren.”

„Als jij kunt zwemmen, mag je wel mee,” vond Sietse. „Want als de boot vol water loopt, zinkt zij als een baksteen! En omdat ik de kapitein ben, heb ik de verantwoording voor m’n passagiers!”

„Hij is de kapitein, de opschepper‚” riep Hielke spottend. „Het is omdat hij m’n jongere broertje is, anders zou ik hem die eigenwijsheid wel afleren!”

„Zijn jullie dan niet even oud?” vroeg Frits verwonderd.

„Natuurlijk wel, jô!” riep Mitsie. „Zij laten jou erinlopen. Je ziet toch duidelijk dat zij een tweeling zijn!”

„Ja, dat heb ik ook altijd gedacht,” riep Louw lachend. Frits en Mitsie lachten mee.

De Kameleon voer onder de brug door en gleed dan haar boothuis binnen.

„Zo! We zijn er,” riep Sietse. „We gaan bunkeren!”

De torenklok sloeg zes uur.

„Drommels,” schrok Louw, „ik zal weer hard moeten lopen. Gaan jullie mee, Frits en Mits?”

„Wij hebben geen haast,” zei Mitsie.

„Maar wij wel,” zei Hielke en hij wees naar het raam van de kamer waar moeder de jongens wenkte om binnen te komen.

„Tot ziens,” riep Louw en hij holde langs de smederij op weg naar huis.

„Wij kijken even rond,” zei Frits.

„Mag dat?” vroeg Mitsie.

„Wel ja,” zei Hielke. „Maar denk er wel om dat je van roestig ijzer vuil wordt!”

Hielke en Sietse gingen in huis en Frits en Mitsie bekeken de pereboom waaraan kleine, keiharde peertjes hingen.

„Hebben jullie geen trek?” vroeg moeder Klinkhamer toen haar jongens binnenkwamen.

„Wij hadden het druk met personenvervoer en het toezicht houden op het milieu,” zei Sietse.

„Wie moesten jullie vervoeren?” wilde moeder graag weten.

„Kees, Louw en Frits en Mitsie‚” vertelde Sietse. „Kees hebben wij naar huis gebracht en Louw voer ook mee. Frits Tuinstra en z’n zuster Mitsie stonden op de wal en vroegen of zij ook even mochten meevaren. Verder hebben wij gezorgd dat de politie werd gewaarschuwd, omdat een chauffeur een wagen puin in de bermsloot stortte.”

„Wat zeg je?” vroeg Klinkhamer. „Proberen ze afval in onze polder te storten? Dat is… wie zijn dat?” Voor het raam stonden Frits en Mits en keken naar binnen.

„Dat zijn de kinderen van Tuinstra,” zei Hielke. „Zij wonen in het huis van Sjollema.”

„Hm,” bromde Klinkhamer, „de tuin van Tuinstra levert zeker niet veel op. Die kinderen zijn schriebels!” Klinkhamer bedoelde dat Frits en Mitsie er niet zo florissant uitzagen en moeder dacht dat die twee zeker wel trek in een boterham zouden hebben. Zij ging naar het raam en nodigde hen uit om binnen te komen.

De Tuinstra’s aarzelden geen moment en zaten weldra aan tafel te eten alsof zij uitgehongerd waren. De familie Klinkhamer keek er met verbazing naar hoe snel de dikke boterhammen door Frits en Mits werden weggewerkt.

„Jullie hebben zeker vanwege de verhuizing nog maar weinig gegeten?” vroeg moeder.

„Moeder zorgt nooit voor eten,” zei Mitsie.

„Wel waar,” protesteerde Frits. „Gistermorgen kregen we nog boterhammen!”

„Kregen jullie verder de hele dag niets?” vroeg Hielke.

„Jawel! We kregen droog brood, want de boter was zoek,” zei Frits. „Door de verhuizing natuurlijk!”

„Nou ja,” vond moeder, „dat is nu voorbij en dus komt de boter ook wel weer op tafel!”

„Was het maar waar,” zei Mitsie kwaad. „Mijn moeder zorgt nergens voor. Wij moeten alles zelf doen. Alleen als moeder trek heeft, kookt zij eten en krijgen wij een warme maaltijd!”

„Dat hoef je toch niet allemaal te vertellen,” verbood Frits. „Vader kookt toch ook wel af en toe!”

„Ha, vader,” lachte Sietse. „Hoort u dat? U zult af en toe ook eten moeten koken. Tuinstra doet het ook.”

„Dat wil ik met alle plezier doen, Sietse. Dan zet ik een grote pan met aardappels en uien op het smidsvuur en kan ik intussen m’n werk blijven doen. Er moet natuurlijk wel een deksel op de pan anders spatten de gloeiende vonken van het ijzer erin. En als de pan overkookt en het vuur dreigt uit te gaan, laat ik de vlammen weer oploeien met de windmotor.”

„En dan loeit de pan de schoorsteen uit,” grinnikte Hielke.

„Nee, jongetje. Dat gebeurt niet, want voordat ik de aardappels in de pan doe, leg ik een zwaar stuk ijzer op de bodem,” fantaseerde Klinkhamer. „En jullie zullen zeker watertanden van de heerlijke aardappels met uien die ik in slechts één uur koken op tafel zet.”

„En krijgen wij geen vlees en jus?” vroeg Sietse.

„Wel nee, ik kook er een groot stuk spek in. Dat is dan drie in de pan, aardappels, uien en spek. Wat zullen we smullen,” vond Klinkhamer vrolijk. „En als het goed smaakt, eten we dat alle dagen!”

„Maar, vader, het kan ook anders,” bedacht Hielke. „Als u het aambeeld in de keuken zet, kunt u tussen het werk door, van alles op het elektrische fornuis koken.”

„Dat is nog niet zo’n gek idee,” vond Klinkhamer. „Maar dan moet ik wel eerst de keukenvloer onderzoeken of die wel sterk genoeg is om het zware aambeeld te kunnen dragen.”

„Jullie zijn wel leuk,” zei moeder. „Maar zulke onzin verkoop je niet als je gasten hebt. Lusten jullie nog een glaasje melk, Mitsie en Frits?”

Dat lustten ze graag, ze dronken en aten alsof ze niet te verzadigen waren. Na vele boterhammen en glazen melk bedankte het tweetal ten slotte voor nog meer.

Klinkhamer vroeg lachend: „Weten jullie wel zeker dat jullie genoeg hebben gehad?”

„O ja!” knikte Mitsie. „Ik heb in geen weken zoveel gegeten!”

„Dat is niet waar,” protesteerde Frits. „Wij hebben eergisteren nog warm eten gehad!”

„Dat was niet eergisteren. Dat was vorige week,” verbeterde Mitsie.

„Niet waar!” ruziede Frits.

„Wel waar,” hield Mitsie vol.

Moeder Klinkhamer maakte een einde aan de ruzie door op te staan. „We gaan afruimen,” zei ze.

„Ik wil u wel helpen,” bood Mitsie aan.

„Wel nee, kind. Ga jij maar lekker buiten spelen.”

Hielke en Sietse namen de gasten mee en lieten hen de smederij bekijken.

„Wat doet jullie vader? Is hij kunstschilder?” vroeg Hielke.

„Wel nee! Vader is verfspuiter in een fabriek en in z’n vrije tijd maakt hij schilderstukjes,” vertelde Mitsie.

„Ja, en daarom hebben wij nu een winkel,” zei Frits. „Vader hoopt daar de schilderstukjes te verkopen.”

„Jullie kunnen beter een koekwinkel beginnen,” vond Sietse. „Koek kopen de mensen alle dagen, maar schilderijen niet!”

„Misschien kunnen we koek en schilderijen gaan verkopen!” bedacht Mitsie.

„Of schilderijen waarop heerlijke koek is afgebeeld,” grapte Hielke.

De smederij was door de Tuinstra’s gauw bekeken, zij hadden niet veel interesse voor techniek en gingen naar buiten. Er kwam een meneer in een auto voorbij, die plotseling hard remde en stopte. Door het open portierraam riep hij: „Hé, Frits, wonen jullie hier?”

„Nee,” riep Mitsie terug. „Wij logeren bij Klinkhamer.”

De meneer schudde zijn hoofd. Hij geloofde geen woord van Mitsie en reed verder het dorp in.

„Waarom probeerde jij die man wat wijs te maken, Mits?” vroeg Hielke.

„Die man heet Koopman en hij komt steeds bij mijn moeder op bezoek. Ik vertrouw hem niet,” mopperde Mitsie.

„Maar hij is toch altijd aardig,” protesteerde Frits. „En hij geeft steeds chocola of geld.”

„Maar ik vind hem een engerd‚” hield Mitsie vol. „En als hij hier vaak komt, laat ik de banden van z’n auto leeglopen!”

Hielke en Sietse begonnen zich steeds meer te verwonderen over wat zij te horen kregen. De komst van de familie Tuinstra beloofde wel enige beroering in het dorp te brengen, want dat het in dat gezin lang niet normaal toeging, was wel duidelijk. Stel je voor, dat moeder Klinkhamer niet meer voor het eten zorgde en Hielke en Sietse maar moesten proberen bij andere mensen aan de kost te komen. Dat zou toch te gek zijn! Dat was onvoorstelbaar! De moeder van Frits en Mits was gelukkig niet de moeder van Hielke en Sietse en daar waren de jongens heel blij om. Zij hadden dan ook echt medelijden met de twee Tuinstra’s, aan wie het duidelijk te zien was, dat zij vaak niet genoeg kregen.

En dan stopte er weer een auto voor de smederij. Het was de prachtige wagen van Gerben, ditmaal bestuurd door Chantel. In het kinderzitje op de achterbank zat het dochtertje Anna-Renate.

„Ha,” begroette Sietse. „Dat is een mooie kinderwagen. Wordt Anna-Renate niet wagenziek?”

„Wel nee! Zij is toch een dochter van Gerben?” verklaarde Chantel lachend. „Dus is zij overal thuis. Zeg, jongens, jullie hebben mevrouw Jellema een waterslang op een haspel gebracht. Zoiets kan ik ook best gebruiken. Willen jullie die bestelling aan jullie vader doorgeven?”

„Wel nee,” vond Sietse. „Ik ga wel even een haspel halen.” Hij verdween in de smederij en kwam dan terug met een keurig opgerolde waterslang. „Zal ik hem in de kofferruimte leggen?” vroeg hij. Dat vond Chantel best, maar zij moest wel even het slot van de achterklep losmaken.

„Mevrouw?” vroeg Mitsie. „Mogen wij een stukje meerijden naar het dorp?”

„Wie zijn jullie?” vroeg Chantel verwonderd.

„Zij zijn Mitsie en Fritsie,” lachte Hielke. „Zij wonen in het huis van Sjollema. U weet wel, de drankwinkel.”

„Aha! Wel, stap dan maar in.” Chantel opende een portier en Frits en Mits gingen op de zachte kussens van de achterbank zitten. Zo reden zij deftig naar huis.

„Daar gaan de twee schriebels,” lachte Hielke.

En dan zagen de jongens een politieauto de polderdijk oprijden, gevolgd door een vrachtwagen.

„Zie je dat,” wees Sietse. „De politie heeft de chauffeur te pakken die het afval in de poldersloot stortte! Kom, we gaan kijken.” Ze holden naar het boothuis en voeren met de Kameleon naar de plaats waar de politieauto op de dijk was gestopt.

In de berm achter de dijk was de chauffeur van de vrachtauto bezig met een hydraulische grijper het gestorte puin uit de sloot op de wagen te laden. De politie keek toe en kreeg daarbij gezelschap van de Klinkhamertjes die vol belangstelling keken naar wat er uit de sloot werd opgevist. Het waren stukken beton, brokken hout, stenen en ook enige vaten. Voor die vaten had de politie speciale belangstelling. Er zat vergiftig afval van een fabriek in.

„Als dat vergif in het slootwater was terechtgekomen en er was door koeien of ander vee uit gedronken, had dat de dieren hun dood kunnen zijn,” riep de brigadier kwaad.

De chauffeur verontschuldigde zich dat hij niet had geweten wat er op de wagen lag. Hij had slechts de opdracht van zijn baas uitgevoerd.

„Die baas en de fabriek krijgen een procesverbaal!” dreigde de brigadier. „Er is al veel te vaak op onverantwoordelijke manier afval gestort. Zoiets moet streng bestraft worden, anders is binnen afzienbare tijd het hele land vergiftigd!”

„U heeft wel gelijk,” stemde de chauffeur mee in. „Maar ik wil wel graag dat u er rekening mee houdt, dat ik bij het weigeren van werk ontslagen wordt!”

„Hm,” bromde de brigadier, „en waar ga je deze rommel nu heenbrengen?”

„Ik rijd terug naar m’n baas en dan moet hij maar zeggen wat er verder moet gebeuren,” verklaarde de chauffeur.

„Juist! Dan rijden wij met u mee,” besliste de brigadier.

De auto’s vertrokken in de richting van de stad.

„En wij gaan Gerben vertellen dat zijn vee bijna vergiftigd werd,” kondigde Sietse aan, waarop zij naar de boerderij voeren.

In de bungalow voor het raam zat Gerben de krant te lezen. Hij keek op toen de Klinkhamertjes voorbij het raam liepen en wenkte hen om binnen te komen.

„Zo, vrienden,” groette Gerben. „Fijn, dat jullie op bezoek komen, want nu mijn vrouw en dochter mij in de steek hebben gelaten, zit ik hier moederziel alleen!”

„Maar die komen wel terug,” zei Hielke lachend.

„Als dat maar waar is,” twijfelde Gerben.

„Natuurlijk komen ze terug,” wist Sietse, „want ze schijnen nog echt van jou te houden! Waarom, dat begrijp ik niet, maar het is wel waar!”

„Gelukkig,” zuchtte Gerben. „Jij weet hoe je een eenzame man moet troosten, Sietse. Daarom trakteer ik op thee met koekjes!”

De jongens gingen bij de tafel zitten en kregen een kopje thee met heel veel suiker.

„Dat is een pittig zoet bakje,” proefde Sietse.

„Wat heet zoet!” riep Gerben uit. „Bij de oosterse volken, Arabieren en zo, drinken ze de thee mierzoet en bloedheet! Als de thee koud wordt, stolt de suiker en zit er een keiharde prop in het kopje die er niet meer uitgaat. Voor degene die dorst heeft, is dat jammer, want dan gaat er minder thee in. Daarom drinken die lui de thee zo heet mogelijk. En dat kun je horen aan hun manier van praten. Het zijn allemaal klanken uit verschroeide kelen!”

„Ja, ja,” zei Hielke. „En jullie koeien kregen ook bijna verschroeide kelen. Er waren vaten met vergif in de sloot gestort!”

„Wel verdraaid!” riep Gerben uit. „Welke idioot doet zoiets? Op die manier kun je een hele veestapel vergiftigen!”

„De politie heeft de dader al te pakken,” vertelde Sietse. „Alles is weer uit de sloot gevist en er is geen gevaar meer voor vergiftigd water. Maar jullie hebben toch speciale drinkbakken in de weilanden staan?”

„Dat is waar. Wij hebben op diverse punten betonnen waterbakken, maar die moeten steeds worden bijgevuld met leidingwater. En naarmate de veestapel groter wordt, gaat het steeds meer water kosten. Ik denk erover om hier een grondboring te laten verrichten, dan vinden wij misschien een bron met fris, helder water en dat is vast wel gezonder dan het leidingwater! Wat zeg ik? Misschien is dat water zó gezond dat het genezend werkt voor zieken! Dan bouwen we hier een kuuroord en dat trekt veel bezoekers. Ons dorp wordt daardoor bekend over heel de wereld. Kuuroord Lenten brengt genezing voor weinig centen! Is dat even een fijne slagzin?”

Terwijl Gerben zat te fantaseren, at hij onophoudelijk koekjes uit de trommel. De inhoud werd zienderogen kleiner en dat ontlokte Sietse de vraag: „Heb jij vandaag geen eten gehad, Gerben?”

„Ja zeker! Ik heb heel veel en lekker gegeten, want Chantel is op de huishoudschool geweest en heeft daar geleerd om de fijnste gerechten klaar te maken. Ah, daar komt m’n kokkin gelukkig weer terug!”

Chantel stuurde de auto het erf op en Gerben opende het raam en riep: „Laat de wagen maar staan, Chantel. Ik rijd hem wel in de garage!”

Chantel lachte vriendelijk. Die man van haar was toch een echte heer, die haar graag van dienst wilde zijn. Chantel kwam de bungalow binnen en Gerben haastte zich naar buiten.

„Hij gaat ervandoor,” riep Sietse tegen Chantel. „Hij heeft de hele koektrommel leeggegeten!”

Chantel keek in de trommel en schudde haar hoofd. „Maar,” zei zij, „jullie hebben hem er natuurlijk flink bij geholpen.”

„Was het maar waar,” schudde Sietse het hoofd. „Wij kregen ieder één koekje en de rest at hij zelf op!”

„Maar de thee was heerlijk zoet, net als bij de Arabieren,” vertelde Hielke.

„Ja, ja,” begreep Chantel. „Als Gerben ook even de vrije hand heeft, neemt hij meteen het volle pond. Als hij zo doorgaat, wordt hij veel te dik.”

„Dan moet hij op dieet,” begreep Sietse. „Dagelijks één boterham, één aardappel en één peer en een glas bronwater uit eigen bron!”

„Uit welke bron?” vroeg Chantel verwonderd.

Hielke vertelde over het kuuroord dat Gerben wilde stichten.

Chantel lachte: „Gerben zit altijd vol ideeën en dat is natuurlijk wel goed,” vond ze. „Want een ondernemer die nooit eens een goed idee heeft, raakt achterop. En dat zal bij Gerben niet gauw gebeuren.”

„En koek eten kan hij ook goed,” vulde Sietse aan.

Gerben kwam weer binnen. „Wat hoor ik?” bulderde hij. „Wordt er over mij gekletst? Heeft Sietse Klinkhamer aanmerkingen, omdat ik anderhalf koekje at en hij maar één? Schaam je, jongen, om jaloers te zijn op een half koekje. De jaloezie zal jou nog eens opeten!”

„En meneer Gerben moet zich schamen om zoveel koek te eten,” antwoordde Sietse.

Op het erf blafte Kara, de trouwe herdershond.

„Daar staat een mevrouw met een koffer,” wees Hielke naar buiten. „Zij komt zeker de weg vragen.”

Gerben ging naar buiten en kwam spoedig terug met de mevrouw die zich aan Chantel voorstelde.

„Ik ben Lies Rozemeier en kom een tijdje logeren in het zomerhuisje van m’n zwager.”

„Dat is leuk,” vond Chantel. „Ik hoop dat u hier plezierige dagen mag beleven.”

En toen begon de mevrouw plotseling te huilen. Chantel, Gerben en de jongens keken haar verbaasd aan.

„Neem me niet kwalijk,” snikte mevrouw Rozemeier. „Maar ik heb ellendige dagen achter de rug, ik heb mijn man verloren. Hij is erg ziek geweest. Wij hielden veel van elkaar. Ik hoop hier een beetje rust en nieuw geluk te vinden.”

„Wel, mevrouw,” troostte Chantel. „Wij zullen zorgen dat u zich hier weer gelukkig gaat voelen!”

„Juist,” knikte Gerben. „Wij houden van mensen en voor dieren zijn wij ook goed. Daarom bent u hier op de juiste plaats.”

Mevrouw glimlachte. „Dat denk ik ook, meneer Zonderland. Ik zal m’n best doen mij aan te passen en ik vind het fijn dat ik hier zo leuk word ontvangen.”

„En u mag ook meevaren in onze boot,” bood Hielke aan.

„U ziet het, mevrouw, hier wordt u van alle kanten geholpen. Niets is ons te veel, want wij willen graag gelukkige mensen zien,” beweerde Gerben. „Zeg, jongens, moeten jullie niet naar huis of blijven jullie hier logeren?”

„Ja, we gaan,” knikte Hielke en hij gaf mevrouw Rozemeier en Chantel een hand.

Sietse deed dat ook en riep dan lachend: „Nog wel bedankt voor de suiker met thee, Gerben,” waarna hij de deur uitholde. De hond liep blaffend met de jongens mee tot het hek. Daar werd het beest nog even door Hielke gestreeld en geknuffeld, want Kara kende de Klinkhamertjes goed.

De Kameleon voer terug naar het dorp.

Bij de Woudaap zat Kees bij het raam te lezen. Sietse liet even de hoorn klinken en Kees keek op van zijn boek. Hij zwaaide naar zijn vrienden en ging weer lezen.

„De huismus heeft weer sensatielektuur‚” merkte Sietse op. „Als hij er maar geen verkeerde dingen van leert, want dan krijgt hij het aan de stok met z’n vader en gaan ze weer hardlopen rond de molen!”

De Kameleon naderde de brug en voer weldra het boothuis in. De deuren werden gesloten en de schippers gingen in huis. Daar troffen zij alleen moeder in de kamer.

„Waar is vader?” vroeg Hielke.

„Hij is in de werkplaats aan het opruimen.”

„Dan gaan we helpen,” zei Sietse. „Ik was al bang dat hij ziek op bed lag.”

Dat vond moeder Klinkhamer een rare opmerking. Klinkhamer was nooit ziek.

„Ha, jongens! Komen jullie helpen?” begroette Klinkhamer zijn beide deugnieten toen zij nogal onstuimig de smederij kwamen binnenhollen.

„Jawel, vader. Dat doen wij toch altijd!”

Hielke begon het gereedschap van de werkbank op te hangen aan een wandrek en Sietse veegde het afval van de boor- en zaagmachine in een vat.

Veldwachter Zwart kwam even op bezoek. „Hier wordt vlijtig gewerkt,” prees hij. „Ik zag daarnet bij de nieuwe bewoners in het huis van Sjollema juist het tegenovergestelde van vlijtig. Met ergernis heb ik gekeken naar die mevrouw Tuinstra! Haar man was druk bezig met het ophangen van de gordijnen en zijn vrouw stond buiten op de straat sigaretjes te roken! Zij bemoeide zich nergens mee. Als ik thuis de gordijnen aanraak, krijg ik de wind van voren. Mijn vrouw zou zeggen: blijf eraf! Dat is vrouwenwerk! Maar bij de familie Tuinstra gelden zeker andere regels!”

„Tja,” lachte Klinkhamer, „als mijn vrouw hulp nodig heeft, help ik haar graag. En ik wil met alle plezier de gordijnen ophangen, maar zolang moeder dat zelf wel kan, mag ik er geen hand naar uitsteken. En zij heeft gelijk. Mijn grote handen kunnen de tere vitrages ongewild beschadigen!”

„Meneer Tuinstra kon dat werk heel goed,” zei Zwart, „en dat geeft mij wel te denken!”

„U bedoelt dat Tuinstra meer aan het huishouden doet dan zijn vrouw?” vroeg Klinkhamer.

„Juist! En op den duur gaat dat fout,” voorspelde Zwart.

„Tja,” peinsde Klinkhamer. En wat hij daar verder op zeggen moest, wist hij niet. Praten over andermans huishouden deed hij niet graag.

„Bij Gerben is een zuster van de advocaat Rozemeier komen logeren in het zomerhuisje,” vertelde Hielke. „Haar man is gestorven!”

„Hoe weten jullie dat?” vroeg Zwart.

„Wij waren erbij toen zij het vertelde,” zei Sietse. „Zij huilde toen ze vertelde waarom zij daar kwam logeren!”

„Hm,” bromde Zwart, „ik vraag mij weieens af waarom haar zoiets moest overkomen?”

„Het lijkt altijd wel of de goede en aardigste mensen het eerst weggeroepen worden. Het was een leuk stel mensen, die Rozemeiers. Jammer, maar we zullen haar helpen,” gaf Klinkhamer als zijn mening.

Zwart vond de opmerking en het plan heel goed.

HOOFDSTUK III

Het bezoek

De volgende middag voer het hele stel, Hielke, Sietse, Kees en Louw met daarbij Frits en Mitsie in de Kameleon over het meer. Ze waren op weg naar Jonkersveen aan de overkant.

Moeder Tuinstra had in een advertentie gelezen dat daar goedkope boter verkrijgbaar was en daarom stuurde zij haar dochter en zoon erop uit om een pond te gaan halen.

„Ik vind het wel gek,” zei Kees, „om daar helemaal heen te varen voor een pondje boter. Als het zo goedkoop is, is het zeker een slecht soort margarine. Wij eten thuis echte boerenboter!”

„Maar dat is veel duurder,” vond Mitsie. „Het verschil in prijs is bijna een rijksdaalder!”

„Ha,” riep Louw. „Als je met de bus naar Jonkersveen moest reizen, kost dat nog meer dan een rijksdaalder!”

„Maar het reizen kost ons nu niets,” merkte Frits op.

„Hoe duur is een pakje sigaretten?” vroeg Sietse.

„Wat heeft dat er nu mee te maken?” zei Frits verbaasd.

„Wel, ik dacht dat als jullie moeder geen sigaretten rookte, zij voor dat geld goede boter kon kopen in ons dorp,” meende Sietse.

„Moeder rookt veel te veel,” vond Mitsie. „Wel twee pakjes sigaretten per dag!”

„Niet waar,” schudde Frits zijn hoofd. „Zij neemt hoogstens anderhalf pakje per dag!”

„Waarom?” vroeg Hielke.

„Wat waarom?” was de wedervraag van Frits. „Het is toch niets bijzonders als iemand rookt?”

„Maar waarom zoveel?” vroeg Hielke weer. „Mijn vader rookt af en toe een pijp. Daarvoor koopt hij één pakje tabak in de week. Dat is dus voor veel minder geld dan wat jullie moeder aan rookwerk besteedt.”

„Jij hebt gelijk, Hielke,” stemde Mitsie mee in. „Moeder rookt veel te veel! Dat kost geld en het is nog ongezond ook!”

De Kameleon bereikte het kanaal waaraan even verder het dorp Jonkersveen lag. Bij het erf van een melkboer legden ze aan en gingen door een smalle straat naar het plein.

Bij een kruidenier kocht Mitsie twee pakjes margarine, die zij in een papieren zak droeg.

„Zeg, jongens!” riep zij. „Wij moeten vlug naar huis, want deze boter smelt gauw, zegt de winkelier.”

„Dan zit er veel water in,” wist Kees. „Daarom is het zo goedkoop. Jij hebt twee pakjes water gekocht, Mitsie.”

„Wij gaan hardlopend terug,” riep Sietse en zij holden naar de Kameleon. Daar nam Hielke de boter en deed de pakjes in een emmertje dat hij in het kastje onder de achterkant opborg.

„De boter zit in de brandkast,” zei hij lachend. „Varen, Sietse!”

De Kameleon zette koers naar het meer en volgde daar de vaargeul tussen de tonnebakens. Dat was de snelste en kortste route naar hun dorp. Maar plotseling week Sietse van de route af en zette koers naar de polderdijk.

Kees ging staan en riep: „Ai! Dat is, geloof ik, Bles!”

Op de dijk liep een groot, zwart Fries paard omringd door vier jongemannen, die het paard probeerden in te sluiten.

„Dat klopt niet,” wist Hielke. „We moeten Gerben waarschuwen!”

„Wat willen de jongens met dat paard?” vroeg Mitsie. „Willen ze het stelen?”

„Dat lukt hen toch niet,” bromde Sietse. „Bles zal wel geducht tegenstribbelen! Drommels, die ene jongen slaat met een stok! Dat kan gevaarlijk worden!”

„Daar ligt hun boot,” wees Louw.

„Die nemen wij alvast mee‚” besloot Sietse en de Kameleon voer snel naar een voor de wal liggende motorboot. De eigenaars van de boot probeerden op Bles’ rug te klimmen en zagen niet hoe Hielke hun vaartuig aan de Kameleon vastkoppelde.

Kees ging aan wal en keek aan de andere kant van de dijk naar de ingang van een weiland. Vlug kwam hij weer aan boord en vertelde dat het hek van het weiland vernield was.

„Mooi!” riep Sietse. „Dan krijgen zij hun boot niet eerder terug dan dat de politie hun namen genoteerd heeft!”

Over de dijk naderden twee vrouwen met een kind.

„Daar komt Chantel,” wees Hielke. „Nu zullen we wat moois beleven!” Hij had het nauwelijks gezegd of ze hoorden Chantel roepen: „Bles! Bles!” Het paard hinnikte, begon dan woest te steigeren en met zijn benen te trappen, zodat zijn belagers verschrikt naar alle kanten heenstoven en Bles de weg vrij kreeg om in draf naar Chantel te gaan. Het viertal stond het paard na te kijken. Zij vroegen zich af of dat wilde dier de vrouwen nu omver zou lopen. Maar onze vrienden in de Kameleon wisten wel beter. Bij Chantel, en mevrouw Rozemeier, die de andere dame bleek te zijn, stopte Bles en liet zich door Chantel strelen. De Kameleon voer op volle snelheid naar Chantel en toen ontdekten de belagers van Bles hoe hun boot door die kwajongens werd meegenomen.

„Hé! Geef hier die boot!” schreeuwden zij kwaad en begonnen langs de dijk te hollen, de Kameleon achterna.

De dames Chantel en Rozemeier wandelden rustig met Anna-Renate terug naar de boerderij. Bles liep trouw met hen mee.

De Kameleon haalde hen weldra in en Sietse riep: „Zij hebben het hek van het weiland vernield! Wij houden hun boot vast tot de politie komt.”

„Heel goed, jongens!” riep Chantel.

Daar kwamen de vier herrieschoppers. „Zorg dat die jongens onze boot teruggeven of anders jagen wij het paard op hol!” dreigden zij.

Chantel gaf er geen antwoord op, ze waren reeds dicht bij de boerderij waar Kara, de waakhond, bij de ingang van het erf stond te wachten.

Dan gaf een van de belhamels Bles een klap met een stok. Het paard schrok, maar bleef kalm. Chantel daarentegen ontstak in woede en gaf de lafaard een klinkende klap in zijn gezicht.

Meteen sprong Kara grommend naast haar om te helpen. Het viertal nam een steeds dreigender houding aan, maar de grote herdershond hield hen op een afstand. De boerderij werd bereikt en Chantel met haar dochtertje en mevrouw Rozemeier verdwenen in de bungalow. Daar werd meteen de politie gebeld. Bles was naar het weiland achter de boerderij gelopen waar Gerben aan het werk was. Bij de ingang van het erf hield Kara de wacht en zorgde ervoor dat de herriemakers niet op het erf durfden komen.

Het viertal richtte zich nu tot de bemanning van de Kameleon en dreigde hen met de gruwelijkste gewelddadigheden als zij hen te pakken kregen. Als voorproefje werd een grote steen naar onze schippers gegooid. Sietse liet de boten wat verder van de wal varen.

Gerben keek verwonderd toen Bles achter de boerderij verscheen. Hij maakte het hek open en liet de viervoeter in de wei. Vervolgens ging Gerben naar de voorkant van de boerderij en zag vier jongemannen op de dijk die veel kabaal maakten. Op het meer dreef de Kameleon met een boot op sleeptouw. Wat betekende dat? Had het loslopen van Bles daar misschien iets mee te maken? Gerben liep naar de ingang van het erf en zag veldwachter Zwart naderen op de fiets.

Het viertal zag de veldwachter ook, zij staken de hoofden bij elkaar en spraken iets af.

Nauwelijks was Zwart afgestapt of de heren eisten op hoge toon: „U moet zorgen dat wij onze boot terug krijgen! Die kwajongens hebben niet het recht om ons eigendom te grijpen!”

„Dat hebben jullie ook niet!” bulderde Zwart. „Een hek vernielen en een paard meenemen, is een veel ernstiger vergrijp! Dat is veediefstal. Jullie gaan op de bon! Hoe is je naam? Waar woon je? Wat is je geboortedatum?”

De jongeman aan wie Zwart de vragen stelde, antwoordde spottend: „Ik ben Klaas Vaak uit Molshoop, geboren op twaalf november zeventienhonderdvijftig!”

„Juist. Jij weigert je naam op te geven?” bromde Zwart. „Dat gaat je een flinke boete extra kosten!”

„Zeur niet!” riep de grootste van het viertal. „Geef maar hier dat boekje!” Hij greep ernaar, maar Zwart trok het boekje terug en stak het in zijn zak. Het viertal drong nu om Zwart heen en dus kwam Gerben helpen.

„Moeilijkheden, meneer Zwart?” vroeg hij.

De ruziemakers keken verwonderd om, maar bleven brutaal, omdat zij met z’n vieren waren en Zwart en Gerben met z’n tweeën. Zwijgend stonden de mannen een moment tegenover elkaar. Dan riep de grootste belhamel: „Ja!” En meteen vielen ze aan. Dat was natuurlijk reuze dom, want vechten met de politie verlies je altijd, zelfs al win je het voor een moment.

Zwart trok zijn wapenstok, een stevige gummiknuppel en sloeg er mee op los. Gerben deelde welgemikte vuistslagen uit en daar schrokken de ‚boeven’ wel even van. Zij staakten hun aanval en trokken zich terug. Op dat moment legde de politieboot aan, die door Zwart was opgeroepen. Enige agenten sprongen aan wal en toen was het gedaan met de ‚bravoure’ van het viertal. De grootste probeerde nog te vluchten, hij zag de fiets van Zwart bij de ingang van het erf Staan. Hij sprong op het zadel, maar Kara greep zijn broekspijp en trok eraan. Het gevolg was dat de jongeman met een sierlijke boog de bermsloot in dook.

„Drommels,” mopperde Zwart en hij trok zijn fiets gauw op het droge. Gelukkig was de zijtas nog droog, want daarin lag een portofoon. Het viertal werd in de politieboot gebracht en de brigadier noteerde wat Zwart, Chantel, Gerben en onze schippers hem vertelden. De aanklacht luidde: een hek vernield, een paard uit het weiland gehaald en vechten met de politie. Het waren allemaal feiten waarvoor de heren een flinke straf konden krijgen. Bovendien werden in hun boot wapens en inbrekerswerktuigen gevonden en dat was, volgens de brigadier, een extra reden voor een streng verhoor! De motorboot van het viertal werd achter de politieboot vastgemaakt en dan vertrokken de agenten met hun arrestanten naar de stad.

„Opgeruimd staat netjes,” riep Gerben. „En de Klinkhamertjes waren natuurlijk weer van de partij.”

„De jongens hebben goed werk gedaan,” prees Zwart.

Dan riep Mitsie verschrikt: „De boter!”

„Welke boter?” vroeg Zwart verwonderd.

„Deze!” riep Hielke lachend en hij toonde het emmertje inhoudende een gele vloeistof waarin papieren wikkels en een zakje dreven.

„Is dat boter?” riep Gerben vol afschuw. „Het ruikt naar levertraan! Hoe komen jullie aan die rommel?”

„Gekocht in Jonkersveen,” vertelde Mitsie. „Het was goedkope boter en de winkelier zei dat we het gauw in de koelkast moesten opbergen. Maar door het oponthoud met die bandieten zijn we veel te lang onderweg geweest en nu is alles gesmolten.”

„Weet je wat we doen?” stelde Kees voor. „We zetten het spul een uurtje bij mij thuis in de koelkast. Als het weer stijf is geworden, maken we er nieuwe pakjes van.”

„Dat is knoeiwerk, Kees,” vond Gerben en hij leegde het emmertje in het meer. „Kom even mee, Mitsie. Wij hebben nog wel wat wagenvet voor de boterham.”

En Mitsie kreeg een pond boerenboter van Gerben.

„Zeg tegen je moeder dat zij nooit meer goedkope margarine moet kopen,” zei Gerben. „Dat kan hele nare gevolgen hebben. Kobus Mast heeft daar ook eens iets mee beleefd…”

„Welke Kobus Mast?” vroeg Sietse.

„Die woonde vroeger bij mij in de straat.”

„Ja, ja!” riep Sietse. „Maar hij is nu verdwenen. Dus kunnen wij het boterverhaal niet controleren en fantaseer jij maar weer raak!”

„Wel nee! Ik fantaseer helemaal niet,” ontkende Gerben. „Want ik zwijg.”

„Nee, Gerben, vertel verder,” bedelden de anderen.

„Goed. Kobus Mast kocht goedkope margarine en omdat het zo weinig kostte, smeerde hij het een centimeter dik op z’n boterhammen. Hij deed dat niet omdat het lekker was, want er zat totaal geen smaak aan. Maar het brood was droog en met veel boter gleed het gemakkelijker door de keel. Nu was Kobus een gedachteloze eter. Hij at niet tot hij verzadigd was, maar totdat al het brood achter z’n kiezen was verdwenen. Z’n maag was boordevol en toen kreeg hij een oprisping. Hij boerde en schrok zich daarbij bijna bewusteloos. Want dat boeren klonk als het brullen van een leeuw. Die goedkope boter bestond namelijk uit dierlijke vetten en daarbij was veel leeuwevet! De haren op z’n hoofd gingen rechtop staan van schrik toen Kobus weer boerde en een leeuwebrui gaf. Hij werd er zenuwachtig van en daardoor begon het eten in z’n maag extra te gisten en volgde de ene brul op de andere. Luid brullend liep hij de straat op. De mensen kwamen verschrikt kijken toen zij een leeuw hoorden. Iedereen was hoogst verbaasd dat het magere mannetje Kobus zo’n wild dierengeluid kon produceren.

Veldwachter Zwart greep hem en vroeg: „Zeg, meneer Mast, wat heb je nu aan de mast hangen?”

‚M’n maag!’ kreunde Kobus en hij gaf weer een loei van een brul.

‚Naar de dokter‚’ besliste Zwart en hoewel hij nooit voor dierentemmer had geleerd, bracht hij de brullende leeuw Kobus zonder moeite naar de dokter. De patiënten in de wachtkamer gingen meteen op de vlucht toen de brullende Kobus binnenkwam. De dokter kwam verstoord kijken wie daar zo’n herrie maakte.

Hij vroeg aan Zwart: ‚Wat is er met hem?’

‚Meneer Mast heeft een brul in z’n maag, dokter!’ antwoordde Zwart.

‚Drommels, daar bestaan geen medicijnen voor,’ wist de dokter. ‚Hij heeft zeker iets gegeten dat bereid was van leeuwevlees?’

‚Geef hem een kalmerend spuitje,’ raadde Zwart aan.

‚Nee, nee, dat gaat niet,’ verklaarde de dokter. ‚De uitwerking kan averechts zijn, waardoor de patiënt wild wordt en zich dan helemaal als een leeuw gaat gedragen! Het beste is om hem af te matten, totdat hij van vermoeidheid in slaap valt!’ De dokter haalde een hoepel en hield die voor Kobus zijn neus. Dan riep hij als een echte dompteur: ‚Allez, hopla!’

En warempel, Kobus sprong door de hoepel!

‚Kijk, meneer Zwart,’ zei de dokter. ‚Neemt u de hoepel en laat de patiënt net zolang in de tuin rondspringen tot hij vermoeid raakt, dan is het gebrul over.’

En dat deed Zwart, hij riep telkens ‚Allez, hopla!’ en dan sprong Kobus luid brullend door de hoepel. Zo liep Zwart met hem de tuin rond ten aanschouwe van al de patiënten die de dokter moesten bezoeken. Niemand had meer haast om de spreekkamer binnen te gaan. Allen waren benieuwd hoe het met Kobus zou aflopen. Na ruim honderd sprongen werd Kobus vermoeid en ging op het grasveld liggen slapen.

‚Hm,’ bromde Zwart. ‚De leeuwen van tegenwoordig zijn ook lang niet meer wat ze geweest zijn!’ Om die opmerking werd hartelijk gelachen en zo kreeg de ziekte van Kobus toch een vrolijk einde.”

„Wat een onzin!” mopperde Sietse.

„Ho, ho!” riep Gerben. „Stel dat de familie Tuinstra die goedkope margarine had gegeten en dat daar wolvevet in was verwerkt?”

„Ha!” riep Louw. „Dan had de hele familie vanavond als huilende wolven door het dorp gehold!”

„Ja,” fantaseerde Kees, „en als er kangoeroevet in de boter was verwerkt, gingen ze vanavond met hele grote sprongen langs de straat!”

„Jullie zijn gek,” vond Mitsie.

„Juist!” bulderde Gerben. „Jullie lijken wel niet goed wijs met al die afgewaaide praatjes. Ik kan het niet langer aanhoren. Vooruit! Weg van m’n erf, ruige vetsmelters!”

„Jij bent zelf onwijs!” riep Sietse en hij holde, gevolgd door het hele stel naar de boot.

Maar Mitsie ging terug. „Hartelijk bedankt voor de boter, meneer Gerben!” zei ze. „Ik ben er reuze blij mee, want dit soort boter eten wij bijna nooit. U wordt echt hartelijk bedankt!”

„Smul er maar lekker van, Mitsie. Het zal je goeddoen!” Gerben vond dat Mitsie best wat extra voeding mocht hebben, het kind was wel wat al te mager.

De Kameleon voer snel naar het dorp. Bij de Woudaap ging Kees aan wal en de schippers vervolgden daarna hun tocht naar het Raadhuisplein. Hier gingen Mitsie, Frits en Louw hardlopend naar huis. Hielke en Sietse gingen de Kameleon opbergen en keken vervolgens even bij hun vader in de smederij.

„Ha, jongens, zijn jullie daar weer?” begroette Klinkhamer hen. „Is het nog droog buiten?”

„Maar, vader, de zon schijnt!” riep Hielke uit.

„Toch komt er regen,” voorspelde Klinkhamer. „De schoorsteen ruikt naar roet en dat betekent nattigheid!” Vader had dit wel vaker voorspeld en dan kwam het ook uit, dus spraken de jongens hem niet tegen, hoewel het buiten nog steeds mooi weer was.

Hielke en Sietse gingen vader helpen bij het trekken van een bocht in een ijzeren strip. Het ijzer dat gloeiend heet was gemaakt, werd tezamen met een rond stukje pijp tussen de bankschroef geklemd en dan moesten de jongens trekken. Het ijzer boog rond het stuk pijp en door er met een hamer op te slaan, zorgde Klinkhamer ervoor dat het buigen gelijkmatig verliep en er een keurige ronde bocht in de strip kwam.

„Waar is dit voor, vader?” vroeg Hielke.

„Voor het hek van boer Brandsma. Een van de scharnieren is stuk.”

„Maak er nog maar twee,” stelde Sietse voor. „Want een hek van Gerben is ook kapot.”

„Ik wacht liever de bestelling van Gerben af,” besloot Klinkhamer. „Als Gerben een houten hek bij de timmerman bestelt, heeft hij dit soort scharnieren niet nodig. Ook vind ik dat ik vandaag genoeg gewerkt heb en dus stop ik ermee. We gaan naar moeder.”

In de huiskamer was de tafel gedekt en rijk voorzien van boterhammen.

„U heeft wel veel brood, moeder,” merkte Sietse op. „Maar Mitsie en Frits komen niet eten. Dat doen ze thuis met echte boerenboter!” De jongens vertelden wat ze weer allemaal beleefd hadden.

„En zo hoeft de familie Tuinstra geen margarine te eten en overkomt hun niet hetzelfde als Kobus Mast!” besloot Hielke het verhaal.

„Kobus Mast?” vroeg Klinkhamer. „Die woonde vroeger bij Gerben in de straat, maar hij is later met een circus meegegaan als helper.”

„Dus daarom fantaseerde Gerben over de leeuw Kobus,” begrepen Hielke en Sietse.

De volgende morgen regende het. Van varen was nu geen sprake, want de regen plensde zonder ophouden neer.

Hielke en Sietse zaten in de kamer en bekeken een geïllustreerd weekblad. Moeder kwam storen met de stofzuiger, maar Hielke nam dat werk van haar over.

„Als jij de kamer zuigt,” stelde Sietse voor, „dan doe ik de gang en de keuken!”

Moeder lachte, die jongens van haar waren toch reuze aardig om zo spontaan te gaan helpen. En terwijl de tweeling ervoor zorgde dat het huis netjes schoon werd gezogen, zette moeder koffie. De geur van verse koffie trok weldra door het huis tot in de smederij.

„Ga vader maar roepen!” knikte moeder tegen Hielke, maar dat bleek niet nodig te zijn. Klinkhamer kwam reeds de keuken binnen.

„Ha, moeder! Mijn neus heeft mij niet bedrogen. De koffie is klaar, zie ik. Daar neem ik even de tijd voor!”

Gezellig zat de familie aan de koffie met koek, terwijl de regen strepen op de ruiten trok.

„Als je nu postbode bent of broodventer of krantenbezorger dan zit het weer je wel tegen,” vond Klinkhamer.

„Tja,” zei moeder. „Je kunt nu beter binnenblijven!” Zij schonk de kopjes nogmaals vol; bij dat kille weer smaakte een kopje warme ‚troost’ extra lekker.

Moeder vertelde hoe Hielke en Sietse haar hadden geholpen. Klinkhamer knikte goedkeurend en zei: „Goed zo, jongens, wij moeten zuinig op onze moeder zijn, want we hebben er maar één, nietwaar?”

Sietse, die door het raam keek, zag iemand bij de keukendeur en riep: „Wat daar op bezoek komt, weet ik niet. ’t Lijkt wel een oranje ballon op pootjes!”

Moeder ging kijken en kwam terug met een mevrouw, gehuld in een grote, oranjekleurige cape.

„Goedemorgen, meneer Klinkhamer, dag, jongens,” groette zij en deed de cape af die moeder in de keuken hing te drogen. Het afdruipende regenwater kon op de tegelvloer geen kwaad.

„U kent mij waarschijnlijk nog niet,” stelde de mevrouw zich voor. „Ik ben mevrouw Tuinstra, de moeder van Mits en Frits! Gisteren kwam Mitsie thuis met boter die zij gekregen had. Maar ik ben bang dat zij er om geschooid heeft, want zij is erg brutaal.”

„Dat is niet waar!” riep Sietse uit. „Gerben Zonderland heeft de stinkende margarine in het meer gegooid en gaf toen aan Mitsie goede boter! Mitsie heeft helemaal niet geschooid!”

„Juist. Dat weet ik dan. Maar die boer had niet het recht om de margarine weg te gooien. Het heeft mij per slot van rekening geld gekost, al was het zeer goedkoop!”

„Wat zegt u?” riep moeder verbaasd. „Margarine een stuk onder de normale prijs? Dat kan nooit goed spul zijn!”

„Ha, ha, ha!” lachte Klinkhamer bulderend. „Dan was het vast geen boter? Dan was het muggevet!”

De jongens lachten ook en vooral omdat mevrouw Tuinstra heel verontwaardigd keek.

Dan kuchte Klinkhamer een paar maal en vroeg: „Kwam u hier voor een reparatie of iets dergelijks?”

„Ik wilde graag even een gesprekje hebben met uw vrouw,” antwoordde mevrouw Tuinstra.

„Daar ben ik dus niet bij nodig,” begreep Klinkhamer. „Dan ga ik maar weer aan het werk!” Het gezellige koffiedrinken was zomaar afgelopen. Klinkhamer stond op en Hielke en Sietse volgden hem.

Maar in de keuken fluisterde Klinkhamer: „Blijven jullie bij moeder en help haar tegen die boze tante!”

„Moeten wij dan meepraten?” vroeg Sietse.

„Wel nee, jullie gaan zitten lezen, begrijpen jullie?”

„Begrepen, vader,” antwoordde Hielke en het tweetal ging terug naar de kamer waar zij in een hoek bij het raam plaatjes gingen kijken in een weekblad.

En dan hoorden zij het volgende gesprek. „Lust u koffie?” vroeg moeder Klinkhamer.

„Nee, dank u. Ik heb liever een glaasje sherry.”

„Sherry?!”

„Ja. Dat drink ik dagelijks. Zonder m’n sherry zou ik niet kunnen leven! En waarom zouden wij vrouwen geen sherry drinken? De mannen nemen in de cafés nog veel pittiger drankjes!”

„Maar wij gebruiken nooit van dat spul.”

„Waarom niet? Wij vrouwen zijn toch niet minder dan de mannen? Rookt u?”

„Ik? Wel nee! Nooit!”

„Dat begrijp ik niet! De mannen roken wel en waarom wij dan niet? Wilt u een sigaret?”

„O nee, dank u wel.”

„Maar het is juist zo gezellig.”

„Ik vind er niets aan en de smaak is vies!”

„Weet u wat ik denk, mevrouw Klinkhamer? U heeft nog nooit gerookt en nog nimmer sherry gedronken.”

„Is dat dan een schande?”

„Het is reuze ouderwets! U slooft u uit in het huishouden, u draaft met koffie en thee en u neemt nooit eens een moment voor u zelf om een sigaretje te roken of sherry te drinken.”

„Ik heb anders genoeg momenten voor mezelf en als ik voor mijn jongens zorg, ben ik blij,” protesteerde moeder. „Koffie en thee drinken, is toch ook een leuke afwisseling en vooral als je dat gezamenlijk in de huiselijke kring doet, als je man moe thuiskomt!”

„Maar dat is ouderwets. U moet immers zorgen dat er koffie of thee gezet wordt? En dan moet u maar afwachten of uw man uw brouwsel niet te sterk of te slap vindt. Ik bedank ervoor om steeds met eten en drinken klaar te staan.”

„Ja,” zei moeder Klinkhamer. „Dat hebben we gezien aan Mitsie en Frits. Arme kinderen!”

Hielke en Sietse knipoogden tegen elkaar en konden hun lachen nauwelijks bedwingen. Moeder zag het en hoewel zij inwendig boos was op die opdringerige mevrouw moest zij toch ook lachen en ergens had zij ook medelijden met haar. Het was toch te gek om van haar hardwerkende man ook nog te verlangen dat hij het huishouden moest doen? En ietwat spottend vroeg moeder: „Als mijn man voor het huishouden gaat zorgen, wat moet ik dan doen? Bovendien kan hij dan geen werk doen in de smederij en ik kan de mensen in het dorp niet helpen als er wat stuk is. Ik zie mij al zwaaien met de zware voorhamers.”

„Dat vind ik een domme opmerking. U moet beginnen met iedereen in het gezin z’n eigen werk te laten doen.”

„Ach, mens,” zei moeder Klinkhamer, „doe gewoon gezellig en wind je niet zo op. Je past niet in ons dorp. Ik heb een beste, ijverige man. We zijn niet rijk, maar gelukkig.”

„Maar u heeft natuurlijk nooit geld voor uzelf,” ging mevrouw Tuinstra door.

„Mijn man geeft al zijn geld aan ons en hij zegt niet voor niets altijd: vader is de baas in huis, maar wat moeder zegt, gebeurt. Zo, dame, nu u weer. En ik doe met al het geld wat ik wil.”

„Hm, bent u weleens lid geweest van een vereniging?”

„Ja, ik ben fijn lid van de Bond van Plattelandsvrouwen. Wij hebben geregeld bijeenkomsten en maken excursies of andere uitstapjes,” vertelde moeder nogal trots. Die stadse mevrouw moest niet denken dat moeder een huissloof was die nooit de deur uitkwam.

„Nou ja, dat zijn van die gezapige verenigingen, waarvan de leden elkaar nauwelijks ontmoeten. Daarom zie ik meer heil in een vrouwensociëteit. En daarvoor ben ik hier dan ook gekomen om leden te werven!”

„Een sociëteit?” riep moeder verbaasd en met duidelijk afgrijzen. „Mij krijgt u niet in een sociëteit!”

„U oordeelt te vlug. Het is geen café! Het is een zaaltje in het hotel de Gouden Leeuw, waar eventueel iets gedronken kan worden, maar dat alleen toegankelijk is voor vrouwen. Wij kunnen daar dan dagelijks in- en uitlopen en zo contact met elkaar houden en goede ideeën met elkaar uitwisselen. Als wij genoeg deelneemsters krijgen, komt u er vast dagelijks even binnenwippen en zult u zich reuze bevrijd gaan voelen van al die plichten die u nu steeds moet vervullen zonder ervoor beloond te worden!”

„Als wij op de plattelandsvrouwenbond bij elkaar zijn, moeten wij ook geen mannen zien, wij zijn heus moderner dan u vermoedt. Wat u wilt om als vrouwen met elkaar te praten, doen wij al jaren. Er is niets nieuws onder de zon, zeg ik maar. En als moeder heb je nu eenmaal plichten,” riep moeder Klinkhamer. „Ik heb de plicht om goed voor mijn gezin te zorgen en dat doe ik graag, want mijn man en mijn jongens doen ook alles voor mij! En ik laat mij door u daar niet vanaf brengen.”

„U bent hopeloos ouderwets. Denkt u dat een vrouw er alleen maar is om sokken te stoppen, kleren te wassen, eten te koken, bedden op te maken, ramen te zemen en steeds maar klaar te staan voor het gezin? Uw man en de jongens kunnen zich best zonder u redden, als ze maar willen!”

Moeder was het daar helemaal niet mee eens. Zij wees er weer op dat haar man zoveel werk had en dat hij er geen huishoudelijke baantjes bij kon doen. „Maar als ik ziek ben, of uitga met de plattelandsvrouwen doet mijn man alles! En dat vinden wij modern. Waarom past u zich niet aan bij ons in het dorp? Wordt lid van de Bond van Plattelandsvrouwen, u zult er heus niet ziek van worden. En onze koffie smaakt goed!”

Terwijl moeder en mevrouw Tuinstra het met elkaar oneens bleven, draaiden de wijzers van de klok naar twaalf uur.

Sietse zag het en ging naar de smederij. „Wij krijgen vandaag geen warm eten, vader,” kwam hij vertellen. „Moeder kan niet gaan koken, want die mevrouw Tuinstra houdt haar aan de praat!”

„Zóóó? En wat wil die mevrouw?”

„Moeder moet lid worden van een sociëteit. En wij moeten zelf onze kleren wassen, eten koken en van alles doen in het huishouden!”

„Dat zegt die mevrouw?”

„Ja! En het geld dat u verdient, is ook van ons, dat moet u steeds verdelen!”

Klinkhamer legde zijn gereedschap neer en zei: „Sietse, m’n jongen, alles wat ik verdien, is later voor jullie! Ik…”

„Natuurlijk, vader, dat weten wij toch wel,” knikte Sietse. „Die mevrouw draait door! Moeder begon ook al kwaad op haar te worden!”

„Juist! Die mevrouw is een onruststookster in een goed huwelijk! Ga je mee, Sietse? We gaan moeder helpen!”

Natuurlijk ging Sietse mee, hij wilde heel graag zien waaruit dat helpen van vader bestond.

Klinkhamer waste zijn handen in de keuken en trok het tafellaken uit een lade. Daarmee ging hij de kamer in en spreidde het over de tafel. Doordat mevrouw Tuinstra heel dicht bij de tafel zat, belemmerde zij het leggen van het laken. Geen nood! De sterke smid tilde haar als een veertje met stoel en al op en zette haar een meter achteruit. Hierbij werd geen woord gesproken, zelfs de dames zwegen en keken verbaasd.

Dan bulderde Klinkhamer: „Kom op, Hielke! Blijf daar niet zitten lezen! Breng de borden op tafel! En jij, Sietse, haal het gescheedrap… eh — het gerapscheed… eh — gereedschap! De messen, vorken, lepels en vlug!”

De jongens lagen dubbel van het lachen en moeder lachte ook.

„Ziet u het, mevrouw Tuinstra, hoe ik met mijn mannen omga?”

Mevrouw Tuinstra stond op en verliet met een boos gezicht de kamer, nam in de keuken haar cape en verdween weer als een oranje ballon door de regen naar het dorp.

„O o,” zuchtte moeder nog lachend. „Was me dat wat? Die mevrouw zeurde maar door over een vrouwensociëteit!”

„Maar, moeder, daar kun je misschien veel plezier maken,” dacht Klinkhamer. „Van mij mag je er gerust heengaan!”

En wat antwoordde moeder daarop? „Dan word ik nog liever lid van een damesvoetbalclub!” Daar moesten vader en de jongens hartelijk om lachen.

Een halfuur later stond het eten op tafel. Moeder had zo zoetjesaan zoveel ervaring in het huishouden gekregen, dat zij, volgens Klinkhamer, het eten op tafel kon toveren.

„Want, jongens,” beweerde vader. „Onze moeder is geroutineerd!”

„Ja,” beaamde Sietse. „Dat is waar! En ze mag niet te vroeg weggeroepen worden.”

Klinkhamer keek hem verbaasd aan en vroeg: „Hoe kom jij aan die dure woorden?”

„Van u!” antwoordde Sietse.

„Ja, dat klopt,” bevestigde Hielke. „Dat zei u gisteravond in de smederij tegen Zwart!”

Klinkhamer schudde zijn hoofd en terwijl hij smakelijk at, bromde hij: „Papegaaien met grote oren.”

HOOFDSTUK IV

Pannekoek eten. Het vertrek

Die middag bleef het regenen. Hielke en Sietse hielpen vader in de smederij bij het draadsnijden op lange bouten. En dan kwam Gerben op bezoek.

„Goedemiddag, vrienden‚” groette hij. „Wat is de techniek toch vergevorderd! Zo stap ik uit m’n kasteel en tien minuten later sta ik hier droog bij jullie in het paleis voor volksvlijt, hoewel het regent dat het giet!”

„Jij kwam met je auto! Dan is het geen kunst om droog te blijven,” wist Sietse.

„Dat is waar Sietse. Zonder auto was ik hier niet droog aangekomen. Of ik had mijn brandweerpak aan moeten trekken, maar als men mij dan ziet fietsen, komt iedereen achter me aan om naar de brand te kijken.”

„Had het maar gedaan!” riep Hielke ondeugend. „Dan was er weer eens wat te lachen geweest!”

„Drommels, lachen jullie dan zo weinig?” vroeg Gerben. „Dat zit fout! Lachen is het enige goede medicijn om gezond te blijven!”

„Wij hebben vanmorgen nog gelachen,” vertelde Sietse. „Vader tilde mevrouw Tuinstra met stoel en al op, om haar bij de tafel vandaan te halen. Zij zat in de weg. Vader kon het laken niet over de tafel leggen!”

„Waarom moest er een laken op de tafel?” vroeg Gerben nieuwsgierig.

„Wel, het was twaalf uur en wij wilden weleens gaan eten. Maar die mevrouw zeurde maar door over een vrouwensociëteit waar moeder lid van moest worden!”

„Hoort u dat, Klinkhamer?” riep Gerben. „Uw vrouw gaat binnenkort de kroeg in!”

„Dat gaat niet door,” antwoordde Klinkhamer lachend. „Moeder wordt liever lid van een damesvoetbalclub, ze houdt van frisse lucht.”

De jongens lachten luid om het verbaasde gezicht dat Gerben trok. „Jullie hebben vandaag wel fantasie,” bromde hij. „Hoe komen jullie aan die onzin?”

Hielke en Sietse vertelden alles over het bezoek van mevrouw Tuinstra.

Gerben schudde zijn hoofd en zei tegen Klinkhamer: „Dat loopt dan binnenkort fout!”

„Hoe bedoel je dat, Gerben?”

„Wat ik over die mevrouw Tuinstra hoor, is niet best. Kinderen geen eten geven en haar man zal ze ook wel verwaarlozen. En caféhouder Koopman maar lief doen tegen haar. Foute boel! Maar ja, iedereen mag doen wat hij wil. Ik hou het op Chantel, hoera! Wel, Klinkhamer, ik kom u vragen of u een nieuw ijzeren hek kunt maken? Hier zijn de maten!” Gerben toonde een vel papier waar hij een hek op had getekend met de afmetingen erbij.

„Wat is dat?” vroeg Sietse. „Is het een tekening van een stuk doorregen spek?”

„Laat hem maar zeuren, Gerben,” zei Klinkhamer. „Ik begrijp de tekening best. Ik zal een stevig hek voor je maken!”

„En moeten de ijzeren palen in beton gestort worden?” vroeg Gerben. „Anders staan ze misschien niet stevig genoeg.”

„Wel, Gerben, ik las onder iedere paal een voetplaat van zestig centimeter in het vierkant. Dat voorkomt het zakken van de paal en houdt hem tevens op zijn plaats!”

„Heel goed,” stemde Gerben mee in. „Bij Klinkhamer slaagt men altijd!”

„En zo is dat,” riep Sietse en hij gaf een klap met een bankhamer op het aambeeld.

„Dat moet je niet doen‚” waarschuwde Gerben. „Met het maken van lawaai, scheur je de regenwolken open en komt er nog meer water op ons dak. Toen ik bij de marine was, voeren we op een dag in bar slecht weer. De ene bui na de andere plensde neer en heel donkere wolkenmassa’s kwamen rondom op ons af. Dat begon de commandant te vervelen, en hij gaf bevel om op die wolken te schieten. Bij het eerste salvo granaten scheurden de wolken uiteen. Met de snelvuur-kanonnen werden zoveel granaten tussen de wolken geschoten, dat alle buien aan gruzelementen uiteen waren gespat. En toen zagen we de zon weer. Maar die straalde zó fel en warm dat wij bijna door de hitte bevangen werden. Ten einde raad liet de commandant granaten in de zee schieten. Het hoog opspattende water verdampte meteen en vormde nieuwe wolken. Doordat er een paar salvo’s te veel werden afgevuurd, ontstonden er heel veel wolken, waardoor het opnieuw begon te regenen. Wij waren het er toen allemaal over eens, dat je beter veel regen kunt hebben dan te felle zonneschijn. Regen en zonneschijn tegelijk zou het mooiste zijn, maar dat heb ik nog nooit meegemaakt!”

„En dit was dan het weerpraatje van weerman Gerben!” spotte Sietse en dan keek hij verbaasd naar Mitsie en Frits, die in druipende regenjassen de smederij binnenkwamen.

„Jullie zijn niet van zout,” merkte Gerben op.

„Dag, meneer Gerben. Mogen wij met u meerijden naar de boerderij?” vroeg Mitsie.

„Om er kattekwaad uit te halen?” vroeg Gerben.

Moeder Klinkhamer kwam in de werkplaats. „Mits en Frits,” riep zij, „jullie moeder is aan de telefoon, zij vraagt of jullie ogenblikkelijk thuis willen komen!”

„Maar dat willen wij helemaal niet‚” bekende Mitsie huilerig, „’t Liefst ging ik nooit meer terug!”

„Tja, wat moet ik dan tegen jullie moeder zeggen?” twijfelde mevrouw Klinkhamer. Dat de kinderen niet graag thuis waren, kon zij best begrijpen nadat zij kennis had gemaakt met mevrouw Tuinstra.

Gerben kwam haar te hulp. „Zegt u maar, dat de kinderen met mij in de auto zijn meegegaan naar de boerderij.”

Moeder knikte instemmend. „Heel goed,” zei ze lachend en ze ging in huis om mevrouw Tuinstra te vertellen dat haar dochter en zoon vertrokken waren naar de boerderij van Jellema.

„Gaan de Klinkhamertjes ook mee?” vroeg Gerben.

„Ja, jongens, gaan jullie er maar vandoor!” riep Klinkhamer. „Geniet van al wat jeugd je biedt!”

Hielke en Sietse wasten hun handen en dan vertrok het hele stel in de luxewagen van Gerben.

Bij de Woudaap werd even gestopt.

Aan Dijkstra vroeg Gerben of hij het waterpeil in de polder zo hoog mogelijk wilde houden. „Want, Dijkstra, als morgen de zon weer schijnt en het blijft een paar weken droog, zal ik de weilanden moeten besproeien en daarvoor heb ik het water uit de sloten nodig!”

„Begrepen, Gerben!” riep Dijkstra en joviaal voegde hij er aan toe: „Al zou jij het water tot dakgoothoogte willen hebben, van mij kun je het krijgen! Wat zeg je me daarvan?”

„U bent een kei van een molenaar, Dijkstra! Wat zeg ik? Een kei? Een molensteen! Een hele grote, ronde steen!”

„En weet je wat jij bent?” riep Dijkstra, terwijl hij koortsachtig stond te bedenken hoe hij Gerben zou noemen.

„Zeg het maar,” moedigde Gerben aan. „Ik neem met alles genoegen!”

„Jij bent een trekharmonika met maar één toon! De toon van boeoe, koeiekop!”

Gerben lachte luid en dan kwam Kees vragen of hij ook mee mocht.

„Stap maar in!” nodigde Gerben uit.

„Kees! Ik waarschuw je dat je geen verkeerde dingen mag doen,” zei Dijkstra, terwijl zijn zoon het portier dichttrok.

„Boeoe,” bromde Kees, maar dat hoorde zijn vader niet. De vrienden lachten en het vrolijke stel reed verder naar de boerderij. Nauwelijks stopte de auto op het erf of Chantel kwam uit de bungalow en riep: „Breng de jongens terug, Gerben. Mevrouw Tuinstra wil dat Mitsie en Frits ogenblikkelijk thuiskomen!”

„Ik moet eerst melken!” antwoordde Gerben.

„Maar, Gerben, dat doe je toch pas over een paar uur?”

„Daar heeft die stadse mevrouw toch geen kijk op,” meende Gerben. „Wacht! Ik zal haar wel even antwoorden!” Gerben ging naar de telefoon. „Mevrouw Tuinstra? Met Zonderland. Uw kinderen spelen hier met nog drie jongens bij de boerderij, mag dat niet?”

„Nee, meneer! Ik wil niet hebben dat mijn kinderen net zo’n opvoeding krijgen als de dorpelingen. Daar leren zij alleen maar slechte manieren van!”

„Dat is waar,” stemde Gerben mee in. „In de steden zijn de mensen veel beschaafder. Ik begrijp niet goed waarom u hier bent komen wonen. Of is dat een foute beslissing van uw man geweest?”

„Zo kunt u het wel noemen, meneer Zonderland. Maar wilt u mijn dochter en zoon meteen terugbrengen met uw auto? Als het niet zo regende, kwam ik ze zelf wel halen!”

„Goed, mevrouw. Zodra ik klaar ben met het melken, breng ik ze terug,” beloofde Gerben. „Dag, mevrouw Tuinstra!” Gerben legde de hoorn neer en zei tegen Chantel: „Als zij weer belt, zeg je, dat ik nog aan het melken ben, oké?”

Chantel schudde haar hoofd. „Ik vind het best, maar waarom moet ik die mevrouw aan het lijntje houden?”

„Zij is niet goed voor haar gezin,” beweerde Gerben en hij vertelde wat hij bij Klinkhamer had gehoord over een vrouwensociëteit.

„Wel, dat klinkt nog niet zo gek,” plaagde Chantel. „Als ik dan in de sociëteit zit, mag jij het huishouden doen!”

„Maar, Chantel, als het werk jou boven het hoofd groeit, moet er een hulp komen. Zal ik een advertentie plaatsen?” Gerben nam de telefoon.

Chantel hield hem tegen: „Doe niet zo gek, jô. Ik wil helemaal geen hulp en nog minder naar een sociëteit. Ik blijf veel liever hier bij jou, m’n dochter en de dieren!”

„Goed zo, Chantel! Jij bent mijn zijden vest!” En met die wonderlijke uitspraak verliet Gerben de bungalow. Hij ging kijken waar de jongens waren gebleven. Hij trof hen in de wagenloods waar Sietse bovenop een stapel balen stro was geklauterd.

„Hai, Gerben!” riep hij. „Wij gaan hier een schuilhut bouwen, mag dat?”

„Als jullie er dan wel even rekening mee houden dat het stro glad is en jullie naar beneden kunnen glijden!”

„Vallen doen we niet,” zei Kees. „En zo geweldig hoog is de stapel ook niet. Maar wij kunnen er wel een fijne hut bouwen!”

Gerben vond het best en hij verdween in de grote schuur om er enige karweitjes te doen.

De jongens trokken boven op de stapel enige strobalen los en legden ze langs de kanten. Zo ontstond er een kuil omringd door een muur van balen.

Mitsie hielp dapper mee, maar Sietse vond het beter dat zij op de uitkijk bleef, want het zou best kunnen gebeuren, dat haar moeder naar de boerderij kwam.

Mitsie ging op de stromuur zitten en hield de dijk tot aan de Woudaap in het oog. De jongens maakten aan de achterkant van de stapel en langs het schot van de wagenloods een doorgang waarlangs zij in en uit hun schuilplaats konden klauteren.

Ze waren nauwelijks een uur bezig geweest, toen moeder Tuinstra andermaal met de bungalow van Chantel en Gerben belde. Ze vroeg hoelang zij nog moest wachten voordat haar kinderen thuiskwamen.

„Kan uw man ze al brengen?” vroeg ze Chantel. „Of is dat melken nog niet gedaan?”

Waarop Chantel vrolijk antwoordde: „Het melken gedaan? M’n man moet nog beginnen!”

„Dan kom ik zelf!” besliste mevrouw Tuinstra en zij brak het gesprek meteen af door de hoorn op het toestel te gooien.

Het regende bijna niet meer, af en toe was het droog, dus kon mevrouw Tuinstra best naar de boerderij gaan.

Chantel ging op zoek naar onze vrienden.

Mitsie zag haar komen en riep: „Mevrouw! Hier zijn we!”

Sietse trok haar vlug in de kuil, zodat Chantel niemand zag.

„Waar zitten jullie?” vroeg Chantel.

„In onze hut!” riep Sietse.

Dat geluid kwam uit de wagenloods, begreep Chantel en zij ging er kijken. Maar er was geen spoor van de deugnieten te zien.

„Zitten jullie misschien boven op het stro?” vroeg ze.

En dan verschenen vijf lachende gezichten boven de rand van de stromuur.

„Dat is handig bedacht,” vond Chantel. „Zeg, Mitsie en Frits, jullie moeder komt jullie halen!”

„Moeder vindt ons hier nooit! Zegt u alstublieft niets?” bedelde Mitsie.

„Goed! Ik bemoei me er niet mee,” beloofde Chantel en zij ging weer in huis.

Tien minuten later ontdekten de deugnieten een oranje cape op de dijk.

„Daar komt moeder!” riep Mitsie.

„Ha! Nu gaat het spannend worden,” lachte Hielke.

„Maar wij moeten wel muisstil zijn,” waarschuwde Sietse.

„Is jullie moeder een hardloopster?” vroeg Kees aan Frits. „Zij heeft wel haast!”

„Zij is kwaad,” wist Frits. „Daarom stapt zij zo driftig.”

Mevrouw Rozemeier, die de regendag in haar huisje had doorgebracht, kwam naar buiten om bij Gerben enige eieren te halen. Zij liep over het erf toen daar de boze mevrouw Tuinstra arriveerde.

„Hé daar!” riep mevrouw Tuinstra nogal oneerbiedig. „Waar zijn mijn kinderen?”

Mevrouw Rozemeier die van niets wist en geen kind had gezien, vroeg verbaasd: „Wat zegt u?”

„Houdt u zich maar niet van de domme‚” ruziede mevrouw Tuinstra. „Als m’n zoon en dochter niet ogenblikkelijk te voorschijn komen, ga ik naar de politie! Wat denkt u wel, dat jullie mij hier een beetje voor de gek kunnen houden!”

„Hoort u eens, mevrouw‚” begon mevrouw Rozemeier. „Ik ken u niet en ik heb er ook geen behoefte aan om u te leren kennen! En wilt u in het vervolg niet zo’n brutale toon tegen mij aanslaan?”

Bovenop het stro gluurden de rakkers naar de beide dames en ze hadden veel plezier.

Mevrouw Tuinstra weifelde, die dame sprak zo deftig, dat het vast niet de boerin was. En daarom vroeg zij heel wat beleefder: „Bent u dan niet mevrouw Zonderland?”

„Welnee, mijn naam is Rozemeier, ik logeer hier. En wat uw kinderen betreft, dat kunt u het best aan meneer Gerben vragen. Daar komt hij!”

Gerben liep met grote stappen over het erf en riep: „Zoiets heb ik nog nooit beleefd! Er waren hier vier jongens en een meisje en nu zijn ze foetsie! Dit is de laatste keer geweest dat hier kinderen komen spelen! Ik wil daar niet verantwoordelijk voor zijn, want je weet nooit wat voor domme dingen ze gaan uithalen!”

„Maar u heeft ze wel hierheen gebracht met uw auto!” beschuldigde mevrouw Tuinstra hem.

„Meneer Gerben, u kwam uit de boerderij,” zei mevrouw Rozemeier. „Kan het ook zijn dat de kinderen bij uw vrouw in de bungalow zitten?”

„Ik hoop dat het waar is,” zei Gerben. „We gaan meteen kijken!”

De dames gingen met Gerben in huis en op zijn vraag of de jongens daar waren, antwoordde Chantel: „Welnee! Die zijn toch met jou meegegaan in de boerderij?”

Mevrouw Tuinstra was niet overtuigd, zij ging tamelijk vrijpostig in alle vertrekken kijken, zelfs in de slaapkamers. Ze durfde wel. Natuurlijk vond zij geen spoor van de deugnieten.

„En ik heb de hele boerderij doorzocht!” riep Gerben. „Maar die bandieten zijn nergens. En dat maakt mij echt kwaad!” Gerben smakte met een woest gebaar zijn pet tegen de grond!

„Stel je niet zo aan,” maande Chantel. „De kinderen zijn misschien al naar huis gegaan.”

„Maar ik had hen beloofd ze met de auto terug te brengen,” twijfelde Gerben.

„Kan uw hond ze niet zoeken?” vroeg mevrouw Rozemeier.

„Dat zal moeilijk gaan,” meende Gerben. „Wij bezitten niets van de vermisten om er Kara aan te laten ruiken. En als de hond er geen lucht van heeft, weet zij niet wat zij moet opsporen.”

„Maar u heeft ze meegenomen hiernaar toe,” begon mevrouw Tuinstra weer, „dus bent u verantwoordelijk!”

„Hoort u eens, mevrouw, als u mij wil beschuldigen van de vermissing van uw kinderen, dan moet u de politie maar waarschuwen. Of wacht! Het stro! Daar heb ik nog niet gekeken!” Gerben ging naar de wagenloods, gevolgd door de dames.

„Kijk!” riep hij. „Het stel kan best op het stro zijn geklauterd en daar in slaap zijn gevallen!” Gerben nam een ladder die een meter te kort was. Om de bovenkant van de stapel strobalen te bereiken, moest Gerben bij het hoogste punt zich aan de balen vasthouden en kon dan over de rand kijken.

De jongens keken hem vanuit de kuil zwijgend aan, maar toen Gerben luid naar beneden riep: „Er is hier geen kip!” konden onze vrienden hun lachen nauwelijks bedwingen.

Gerben ging weer naar beneden en borg de ladder op zijn plaats. „Ik had wel verwacht dat ik daar niets zou vinden,” zei hij. „Die stapel is te hoog om erop te klauteren!”

Sjoerd Bonnema, de postbode, fietste het erf op.

„Komt u uit het dorp?” vroeg mevrouw Tuinstra hem.

„Jawel, ik kom uit het dorp Lenten, daar staat het postkantoor en verdien ik m’n centen!” grapte Sjoerd.

„En heeft u onderweg nog kinderen ontmoet?”

„Inderdaad, dat heb ik wel!”

„Hm. Bedankt!” bitste mevrouw Tuinstra en zonder te groeten verliet zij het erf en ging driftig stappend terug naar het dorp.

Gerben vroeg aan Sjoerd: „Heb jij de jongens van Klinkhamer en hun vriendjes gezien?”

„Welnee! Ik kwam Paulien Wijnstra met een vriendinnetje tegen. Die kinderen bedoelde ik. Was dat geen goed antwoord?”

„Het was een heel goed antwoord, Sjoerd!” prees Gerben. „Je wordt vriendelijk bedankt voor je medewerking!”

Chantel lachte, maar mevrouw Rozemeier die niet wist dat de jongens boven op het stro bivakkeerden, keek al even verwonderd als onze postbode.

„Ik weet het niet,” zei Sjoerd. „Maar als jij zo vriendelijk tegen mij doet, word ik wantrouwig! Er klopt hier iets niet, dus ga ik er gauw vandoor!” Sjoerd sprong op zijn fiets, maar voordat hij het hek uitreed, keerde hij terug.

„Door dat gezeur van jou,” riep hij, „vergeet ik de post te bezorgen! Alstublieft, hereboer!”

Gerben ontving een blauwe brief en zag meteen dat die van de belastingdienst kwam. „Als jij niets beters hebt, houdt dan je rommel maar,” meende Gerben.

„Graag gedaan!” plaagde Sjoerd en hij fietste lachend verder.

Nu mevrouw Tuinstra terug was gegaan naar het dorp, durfden onze vrienden weer te voorschijn te komen.

Mevrouw Rozemeier keek heel verwonderd naar hen. „Is dat niet te gek?” vroeg zij. „Als de moeder haar kinderen zoekt, waarom komen zij dan niet uit hun schuilplaats?”

„Omdat wij niet steeds al het werk in huis willen doen,” antwoordde Mitsie. „Frits en ik hebben toch ook recht op vakantie?”

„Is jullie moeder ziek? Kan zij zelf het huishouden niet doen?” wilde mevrouw Rozemeier graag weten.

„Moeder is helemaal niet ziek,” ontkende Frits. „Maar ze is nooit thuis, ze zit steeds wel ergens anders te vergaderen of zo!”

„Ja‚” vertelde Sietse. „Zij is de hele morgen bij m’n moeder op bezoek geweest om te proberen onze moeder lid te maken van een vrouwensociëteit!”

„Vrouwensociëteit? Is dat een grap?”

„Nee, hoor,” schudde Mitsie haar hoofd. „In de stad was moeder ook lid van een vrouwensociëteit en was zij vaak niet thuis. Daarom is vader hier gaan wonen met de hoop dat moeder wat meer aan het huishouden zou doen. Maar zij probeert nu hier een vrouwenclub op te richten. Vanmorgen was ze niet thuis en dan verwacht zij van ons dat wij het huishouden wel gaan doen. Bedden opmaken, stofzuigen, aardappels schillen en zo, maar Frits en ik hebben besloten dat werk niet meer te doen. Wij staken! Wij hebben immers vakantie?”

„Dus jullie hebben nog niets gegeten?” begreep Chantel.

„Wij hebben brood gegeten met heel dik boter erop,” vertelde Frits lachend.

„Ja,” glunderde Mitsie. „We hebben gesmuld! Die boter was reuze heerlijk, meneer Gerben!”

„Dat weet ik,” knikte Gerben. „Want ik heb ze zelf gemaakt! En als jullie niet genoeg te eten krijgen van jullie moeder, komen jullie maar hier bunkeren. Wij houden van dikke kinderen, nietwaar, Sietse?” Gerben greep Sietse vast en kietelde hem in beide zijden.

„Schei uit, halve gare!” riep Sietse en hij worstelde zich los.

„Maar, Mitsie en Frits, hoe moet het nu vanavond als jullie vader thuiskomt?” vroeg mevrouw Rozemeier. „Krijgt de goede man dan geen eten?”

„Dat zal hij zelf klaar moeten maken,” zei Mitsie. „Maar dan helpen wij hem, want vader is een hele beste man!”

„Ja! Dat is hij,” bevestigde Frits.

Mevrouw Rozemeier kreeg tranen in haar ogen. „Wat zou ik blij zijn als ik kinderen zou hebben gehad. Die twee komen veel liefde te kort. Kon ik nog maar voor mijn man zorgen,” klonk het zo zachtjes, dat niemand het hoorde.

„Hoe laat komt jullie vader thuis?” vroeg Gerben.

„Met de bus van kwart over zes,” wist Frits.

„Goed,” zei Gerben, „dan zal ik zorgen dat jullie en jullie vader iets te eten krijgen. Blijf dus hier, dan breng ik jullie om kwart over zes naar huis! Bestel jij even acht grote pannekoeken, Chantel?”

„Dat heb je prima bedacht, Gerben,” prees Chantel en tevreden lachend om die man van haar die altijd raad wist, ging zij in de bungalow en bestelde per telefoon bij een bakker in Jonkersveen aan de overkant van het meer, acht pannekoeken. Ze konden om kwart voor zes gehaald worden.

„Maar wij moeten om halfzes thuis zijn,” zei Hielke.

„Oké, dan breng ik jullie meteen even,” bood Gerben aan, want het werd tijd voor het melken.

Hielke, Sietse en Kees gingen met Gerben in de auto.

Bij de Woudaap stapte Kees uit en kwam Dijkstra naar de auto. „Zeg, Gerben, er was hier een mevrouw die over jou klaagde. Jij lokt kinderen mee naar de boerderij en daar zijn ze dan onvindbaar! De politie moet maar eens een onderzoek instellen naar wat daar bij jou allemaal gebeurt. Ik heb haar geantwoord: ‚Mevrouw, u heeft groot gelijk. Die Gerben is abnormaal! Mijn zoontje mag daar nooit meer komen sedert hij daar een smerige beerput heeft moeten schoonmaken!’”

„Bah!” riep de mevrouw. „Ik maak er werk van!”

„Goed gedaan, Dijkstra!” riep Gerben lachend. „Een volgende keer laat ik Kees de schoorsteen vegen. Tot ziens!”

De auto reed verder en bij het einde van de polderdijk stopte Gerben. „Stappen jullie hier uit, Hielke en Sietse. Ik moet vlug terug voor het melken.”

„Bedankt, Gerben. We hebben een fijne middag gehad. En wij willen de schoorsteen ook wel vegen,” bood het tweetal lachend aan.

Gerben had niet veel ruimte om te keren, daarom hielpen Hielke en Sietse even met het geven van aanwijzingen. En dan snorde de fraaie auto terug naar de boerderij.

Gerben ging melken en Mitsie en Frits zaten gezellig in de bungalow bij Chantel en mevrouw Rozemeier.

Hielke en Sietse wandelden naar de smederij. Daar was ook veldwachter Zwart. Hij stond te wachten op de jongens.

„Zo?” begroette hij hen. „Bij Gerben geweest?”

„Bij Gerben geweest,” antwoordde Sietse.

„Dat meisje en die jongen van Tuinstra ook?” vroeg Zwart verder.

„Dat meisje en die jongen ook,” antwoordde Sietse onverstoorbaar, terwijl Hielke moest lachen.

„En waar zijn die gebleven?” wilde Zwart weten.

„Bij de boerderij,” zei Sietse. „Gerben brengt ze na het melken thuis met de auto.”

„Waarom zijn zij niet met jullie meegegaan?”

„Zij hadden geen zin. Maar zij hebben geen kwaad gedaan!” riep Sietse plotseling driftig. „Waarom mogen zij niet met ons spelen? Die moeder is veel te streng. Frits en Mitsie hebben toch ook vakantie? Hun moeder wil dat zij thuis het huishouden doen. Maar dat kan zij toch zelf wel?”

„Kinderen behoren hun ouders te gehoorzamen!” bulderde Zwart. „Als ik die twee te pakken krijg, gooi ik ze in de cel!”

De jongens keken Zwart verbluft aan. Maar hoewel Zwart nu wist waar de twee gezochten zich bevonden, maakte hij geen aanstalten om naar de boerderij te gaan. Integendeel! Hij ging tegen de werkbank leunen en begon een praatje met Klinkhamer.

„Hij houdt ons voor de gek,” fluisterde Sietse.

Hielke knikte en omdat het tweetal graag wilde weten wat Zwart nu verder ging doen, bleven zij in de werkplaats. Ruim een kwartier later ging de telefoon boven de werkbank.

Klinkhamer nam de hoorn en de jongens hoorden hem zeggen: „Jawel, mevrouw! Ze zijn hier zojuist binnengekomen. Nee, uw dochter en zoon zijn er niet bij. Misschien weet de veldwachter er meer van, hij komt er juist aan. Ik roep hem even! Meneer Zwart, telefoon!” bulderde Klinkhamer, hoewel Zwart vlak naast hem stond.

Zwart schudde zijn hoofd en nam de hoorn over. „Met brigadier Zwart. Ja, mevrouw Tuinstra? Jawel, uw kinderen zijn langs het Kerkpad gegaan. Waar dat is? Wel, dat loopt vanaf de Woudaap door de weilanden naar de kerk. Tot uw dienst, mevrouw!” Zwart legde de hoorn op het toestel en zei: „Drommels, ik heb vergeten te vertellen, dat het gisteren was, toen die kinderen over het Kerkpad liepen!”

„Wat geeft dat?” vond Klinkhamer. „Een mens kan niet alles onthouden. En die kinderen zijn bij Gerben in goede handen. Hij zorgt er wel voor dat ze plezier hebben!”

„Juist,” zei Zwart. „Zo denk ik er ook over. Gerben is een veel betere moeder.” Lachend verliet Zwart de smederij.

„Tjonge,” bromde Klinkhamer, „die mevrouw Tuinstra is een drukdoenerige herrieschopster. Zwart had groot gelijk dat hij zich niet door haar liet sturen. Een veldwachter is toch geen kindermeisje?”

„Nee,” vond Sietse. „Want ik heb nog nooit een kinderjuffrouw met een snor gezien!”

Hielke lachte en Klinkhamer merkte op: „Sietse, jij wordt net zo rad van tong als Gerben! Jij mag ook niet meer naar de boerderij. Daar leer je niet veel goeds!”

„Maar ik blijf niet thuis om het huishouden te doen!” riep Sietse.

„Als jij dat zou proberen, stopte moeder je in een plastic zak,” beweerde Klinkhamer, „en gaf je met de vuilniswagen mee! Onze woning is het domein van moeder en aan iedereen die haar in het vaarwater komt, verklaart zij de oorlog! En dat is heel goed, want onze moeder doet alles veel beter! Of niet soms?”

Hielke en Sietse lachten en knikten instemmend.

Op de boerderij was Gerben om halfzes klaar met het melken. Hij trok zijn overall uit en kwam naar de bungalow. „Zijn mijn passagiers hier nog?” vroeg hij. „Of gaan jullie liever niet mee naar Jonkersveen? Jullie mogen hier ook blijven wachten tot ik terugkom.”

Natuurlijk gingen Mitsie en Frits graag mee en zo snorde de auto even later over de dijk rond het meer met een vrolijk drietal erin.

„Ik hoop‚” zei Gerben, „dat de pannekoeken in de kofferruimte passen. Want ze zijn zo groot als wagenwielen. Of anders moeten wij ze oprollen en met stukken touw of ijzerdraad vastbinden om ze opgerold te houden. Acht van die grote koeken is een hele vracht! Sjoerd Bonnema, de postbode, had er vorige week vier. Hij was daar met z’n bromfiets en wist niet hoe hij die grote, platte schijven mee moest nemen. De bakker sneed toen in het midden van iedere pannekoek een rond gat waardoorheen Sjoerd z’n hoofd kon steken. Zo kwamen de vier koeken rond zijn hals op de schouders te liggen. Zonder moeilijkheden reed Sjoerd naar huis, maar de vierdelige pannekoekenkraag had toen de schouders van zijn jasje zó vet gemaakt, dat hij een nieuw moest kopen. Kijk, dan worden de koeken wel erg duur, nietwaar?”

„Jij fantaseert graag, hè, Gerben?” vroeg Mitsie lachend.

„Natuurlijk, Mitsie! Fantasie geeft kleur aan het leven! Maar je moet geen misbruik van je fantasie maken. Ik heb iemand gekend die fantaseerde dat hij de toekomst kon voorspellen. Dat kan geen mens, maar die persoon hield bij hoog en laag vol dat hij wel degelijk voorspellingen kon doen! En daar liet hij zich dan goed voor betalen.”

„Hoe weet je dat niemand in de toekomst kan kijken?” vroeg Frits.

„Wel, jongetje, als je heel arm bent, droom je van een grote prijs in een loterij. Iemand die alles kan voorspellen, kan jou dan precies vertellen op welk nummer de prijs zal vallen. Dus koop jij dat lot en weg is je armoe! Eenvoudig, hè? Nou, probeer het maar. Je komt wel van een koude kermis thuis! Zo’n voorspeller zou toch knettergek zijn als hij jou ging vertellen op welk lot de hoofdprijs gaat vallen?”

„Natuurlijk!” riep Mitsie. „Hij zou zelf dat lot gaan kopen!”

„Goed zo, Mitsie! Jij wordt een eersteklas zakenvrouw‚” prees Gerben. „Jouw fantasie werkt heel nuchter en daar gaat het om in ’t leven. Met nuchtere fantasie tel je verder dan drie, ha, ha, ik rijm! Wat hebben wij een plezier, hè?”

En wat antwoordde Mitsie daarop? „Ik wilde dat jij mijn vader was!”

„Dat begrijp ik niet,” zei Gerben. „Jullie vertelden dat jullie vader een hele beste man is?”

„Dat is hij ook,” verzekerde Frits.

„Maar hij is nogal stil en zegt niet veel. Hij is niet zo vrolijk als jij,” vond Mitsie.

„Dan praat jullie moeder dus erg veel,” begreep Gerben.

„Hoe weet je dat?” vroeg Frits verwonderd.

„Wel, als vrouwen steeds het woord hebben, gaan de mannen zwijgen en praten niet meer zo graag,” zei Gerben.

„Het klopt precies!” riep Mitsie. „Moeder is thuis altijd aan het woord en wij moeten dan maar luisteren. Want alleen wat zij zegt is goed! Begrijp je?”

„Jawel, Mitsie. Moeder deelt thuis de lakens uit. Maar praatjes vullen geen gaatjes en ook geen hongerige magen. Maar daar zorgen wij voor!”

De auto reed het dorp Jonkersveen binnen en stopte bij een bakkerij. Daar ontving Gerben acht grote pannekoeken die ieder afzonderlijk op een bord van aluminium folie lagen. Ze waren lekker warm en dus deed Gerben erg haastig.

„Vooruit jongens, opschieten!” riep hij. „We moeten als de weerlicht terug. De koeken mogen niet koud worden!”

De plastic zak met de koeken werd in de kofferruimte geborgen en dan begonnen ze meteen aan de terugreis. Het klokje op het dashboard wees vijf voor zes aan en Gerben schatte dat zij gelijk met de bus uit de stad in het dorp zouden aankomen.

Deinend over de niet zo vlakke polderdijk suisde de prachtige auto langs het meer. Gerben en zijn passagiers genoten volop van de rit en Mitsie riep: „Ik wil hier altijd blijven wonen! Het leven is hier heel anders dan in de stad!”

„Ja, ’t is hier veel fijner!” stemde Frits mee in.

Ze naderden de boerderij. Gerben liet de hoorn even klinken en voor het raam in de bungalow kwamen Chantel en haar dochtertje Anna-Renate naar de drie in de auto wuiven.

Tien over zes stopte Gerben de auto aan het einde van de polderdijk. Over de brug naderde de bus uit de stad. Dan reed hij de bocht om en vervolgens naar het dorp. Gerben volgde de bus met zijn auto.

Hielke en Sietse, die voor de smederij zaten te wachten, wuifden naar Mitsie en Frits. Dan sprongen ze op hun oude, hoge fiets en gingen achter de auto aan. De bus stopte op het Raadhuisplein en de auto van Gerben voor de winkel van de familie Tuinstra.

Nauwelijks waren Mitsie en Frits uitgestapt of mevrouw Tuinstra kwam met opgestoken zeil naar buiten en riep tegen Gerben: „Boerenkinkel! Jij hebt mijn kinderen verstopt gehouden. Daar komt mijn man! Hij moet je maar eens goed onderhanden nemen! Dit wordt een politiezaak! Wat denk jij wel? Dat jij alles mag doen, omdat je toevallig een hele grote boerderij bezit?”

Een lange, magere man die uit de bus was gestapt, kwam erbij staan. Hij was Tuinstra, de vader van Mitsie en Frits.

„Steffen!” riep mevrouw Tuinstra dol van drift. „Geef die stomme boer ervan langs! Hij heeft onze kinderen de hele middag verstopt gehouden. Ik heb ze overal gezocht en kon daardoor geen eten koken!”

Tuinstra keek verwonderd naar Gerben, maar hij peinsde er niet over om die ‚stomme boer’ ervan langs te geven. Gerben was groot en sterk en verder kende Tuinstra zo zoetjesaan de luimen van zijn vrouw heel goed en wist hij dat het meestal verstandiger was om er niet op te reageren.

Gerben opende de klep van de kofferruimte en nam de plastic zak met pannekoeken eruit.

„Alstublieft, Tuinstra! Hier is uw warme maaltijd. Uw vrouw had er geen tijd voor, dus hebben uw kinderen en ik ervoor gezorgd! Het zijn kostelijke pannekoeken van een eersteklas bakker!”

„Dank u wel,” zei Tuinstra verrast.

„Vader, wij hebben een hele fijne middag gehad op de boerderij van meneer Gerben,” vertelden Mitsie en Frits. „Het mocht niet van moeder, want wij hadden het huishouden moeten doen. Maar wij mogen toch ook vakantie houden net als andere kinderen?”

„Natuurlijk jongens!” stemde Tuinstra mee in. „Ik vind het fijn als jullie plezier hebben. U wordt wel bedankt voor de opvang van m’n kinderen, meneer Gerben!”

„Graag gedaan, meneer Tuinstra!”

De mannen gaven elkaar een hand.

„Gaan jullie nu maar gauw de pannekoeken eten,” zei Gerben. „Anders worden ze koud!”

„Dat is het toppunt!” riep mevrouw Tuinstra. „Dit doet de emmer overlopen! Nu weet ik wat mij te doen staat! Ik laat mij niet langer uitbuiten als huissloof!”

„Huissloof?” riepen Tuinstra en zijn kinderen verbaasd, want zij deed immers zo goed als niets aan het huishouden!

„Gaan jullie nu maar gauw eten,” suste Gerben en dan verdween de familie Tuinstra al ruziemakend in huis.

Hielke en Sietse, die natuurlijk niets van Tuinstra’s thuiskomst hadden gemist, knikten lachend tegen Gerben toen hij in de auto terugreed naar de boerderij.

„De boerenkinkel,” zei Sietse lachend.

„De stomme boer,” vulde Hielke aan, maar beiden waren ze het er dik over eens, dat Gerben een bovenste beste was en die mevrouw Tuinstra van heel wat mindere kwaliteit.

Thuis vertelden zij wat ze beleefd hadden.

Moeder schudde haar hoofd en vroeg: „Wat moet daar van terechtkomen?”

„Hm,” bromde Klinkhamer. „Misschien krijgt Gerben wel gelijk!”

„Hoe gelijk?”

„Hij voorspelde een echtscheiding!”

„Nee toch?” riep moeder onthutst, zij kon het zich niet voorstellen dat getrouwde mensen met twee kinderen gingen scheiden. In gedachte probeerde zij het zich voor te stellen hoe het zou zijn als zij ging scheiden. Stel je voor, haar gelukkige gezin helemaal uit elkaar. Wat zou dat een ellende geven. En dan schrok ze op door een vraag van Sietse.

„Zeg moeder, wanneer wordt u lid van een voetbalelftal? Het is goed voor de slanke lijn en sport staalt spieren!”

„Juist,” zei Klinkhamer. „En dan komen wij naar alle wedstrijden kijken.”

„Ja!” riep Hielke. „Dan zijn wij uw supporters door dik en dun!”

Moeder lachte hartelijk en pinkte tegelijkertijd een traantje weg. Met de familieband van de Klinkhamers zat het wel goed. Heel goed!

De volgende morgen kwamen Mitsie en Frits reeds vroeg in de smederij.

Gerben kwam er ook. Hij vroeg: „En jongens, hoe smaakten de pannekoeken?”

„Heerlijk,” zei Mitsie. „Maar ik kon er niet meer dan anderhalf op. Moeder nam de andere helft erbij, dus at zij tweeënhalve pannekoek! Grappig, hè?”

„Heel grappig,” vond Gerben. „Moeder zorgde niet voor eten, maar at wel het meeste van de pannekoeken. Zo gaat het in het leven. Mensen die vaak niet willen werken, proberen wel de grootste brokken van de door anderen verdiende koek te pakken!”

Dat waren ze allemaal met Gerben eens en dan vroeg Frits aan Sietse: „Gaan we varen?”

„We wachten op Louw,” zei Sietse. „Het kan nog wel even duren voor hij hier is. Maar jullie zijn wel vroeg!”

„Dat moeten wij wel,” zei Mitsie. „Wij maken dat wij weg zijn, voordat moeder beneden komt.”

Gerben vroeg om een nieuwe steekschop welke Hielke uit het magazijn haalde.

„Heb je ze niet met langere stelen?” vroeg Gerben. „Want ik wil geen Arie Hoepel worden!”

„Dit zijn de langste stelen die we hebben,” wist Hielke.

„Wie is Arie Hoepel?” vroeg Mitsie.

„Dat was een rentenierende boer‚” vertelde Gerben. „Hij had veel geld, maar was te gierig om iets te kopen. Hij verbouwde z’n eigen eten, zoals aardappelen, groenten, peulvruchten en hij had ook appel- en perebomen. Een rentenier kan van z’n rust genieten, maar Arie Hoepel deed dat niet. Hij had het nog drukker dan een boer met tachtig koeien. De hele dag was hij in z’n tuin bezig met snoeien, harken, maaien en spitten. Maar op een dag brak de steel van z’n schop en omdat hij te gierig was om een nieuwe steel te kopen, spitte hij verder met een heel kort steeltje. Daarbij moest hij zich diep bukken en na een halfjaar was hij zo krom gegroeid dat z’n neus de grond raakte. Door doktoren, professoren en allerlei specialisten is toen geprobeerd om hem weer rechtop te laten lopen. Maar niets hielp, het kostte wel handenvol geld! Zo raakte Arie Hoepel z’n centjes kwijt door z’n gierigheid! Voor een tientje had hij een nieuwe steel kunnen kopen en nu moest hij duizenden guldens aan de dokters betalen!”

„En kon die meneer Hoepel toen nooit meer op straat lopen?” vroeg Mitsie.

„Dat moet je niet vragen, jô!” riep Sietse. „Hij fantaseert alles!”

„Zal ik dan maar gaan?” vroeg Gerben.

„Nee, meneer Gerben,” schudde Mitsie haar hoofd. „Vertelt u nog even hoe het verder ging met die kromgegroeide man?”

„Mitsie is gek op verhaaltjes,” zei Frits.

„Oké‚” bromde Gerben. „Arie liep dus met z’n neus op de grond en dat bracht onze dokter op het idee om een neuswiel van een vliegtuig te bestellen. Dat werd aan Arie z’n hoofd gebonden en die oplossing voldeed goed. Het was natuurlijk wel een vreemde vertoning om iemand, met z’n hoofd rustend op een vliegtuigwiel, langs de straat te zien gaan. Maar Arie deed er z’n voordeel mee. Doordat hij zo vlak met z’n neus boven de straat liep, vond hij van alles. Centen, dubbeltjes, kwartjes, guldens, gouden ringen, kortom hij verdiende er een dikke boterham mee. Ook werd hij vaak gevraagd bij het speuren naar verloren voorwerpen en zo werd hij opnieuw rijk! Maar tuinieren deed hij nooit meer, want daar werd je krom van!”

„Ging hij niet op hol met dat vliegtuigwiel?” vroeg Hielke lachend. „Steeg hij toen niet op en verdween hij niet achter de horizon?”

Gerben keek Hielke heel verontwaardigd aan. „Jij wordt toch zeker niet gek?” vroeg hij. „Wat een onzin! Hoe kan een mens zoiets bedenken?” Hoofdschuddend liep Gerben naar zijn auto en reed snel weg.

„Daar gaat Arie Hoepel met z’n neuswiel!” riep Sietse. „En al wordt hij duizend jaar, het fantaseren zal hij nooit kunnen laten!”

„Nou ja, dan kunnen we weer eens lachen,” vond Hielke.

Een halfuur later kwam Louw in de smederij. „Hallo, vrienden‚” begroette hij hen opgewekt. „’t Is weer mooi weer om te gaan varen!” En dan vroeg hij aan Mitsie en Frits: „Moesten jullie niet mee op reis?”

„Op reis? Met wie?” was de wedervraag.

„Wel, met jullie moeder. Zij ging met een meneer mee in een auto!”

Mitsie en Frits keken elkaar verrast aan.

„We gaan kijken,” besliste Mitsie resoluut en ze wilde meteen naar huis.

„We gaan met z’n allen in de boot,” stelde Sietse voor. „Dan varen we naar het Raadhuisplein en zijn we vlugger bij jullie huis.” Dat werd goedgevonden en zo voer de Kameleon met de vrienden naar het dorp.

Bij het Raadhuisplein legden ze aan en holden dan naar het huis van Tuinstra.

Frits voelde aan de voordeur, maar die bleek op slot te zijn. Naast de woning was een brede doorgang naar een pakhuis en daar was ook de zijdeur die toegang tot de keuken gaf. De keukendeur was niet op slot en Frits en Mitsie gingen naar binnen op de voet gevolgd door hun vrienden.

In de woonkamer lag een brief op de tafel. Op een vel papier had mevrouw Tuinstra met grote duidelijke letters geschreven:

Steffen Tuinstra,

Ik heb genoeg van jou en dat dorp hier. Ik blijf bij Karel Koopman! Jij mag de kinderen, de huisraad en alles houden als je mij maar vrij laat! Bij Karel kan ik meer van het leven genieten. Dus begrijp het goed, van nu af laat jij mij vrij!

En dan volgde de handtekening van Toos Wijma oftewel mevrouw Tuinstra, de moeder van Mitsie en Frits.

Frits kreeg tranen in zijn ogen en vroeg met een bibberend stemmetje: „Wat moeten wij zonder moeder?”

„Zonder moeder?” riep Mitsie boos. „Maar wat hebben wij aan een moeder die nooit kookt, nooit iets aan het huishouden doet, die altijd op straat is en steeds ruziemaakt met vader en ons? Ik zal er echt niet om huilen als zij liever bij die lelijke Koopman blijft. Hij heeft ook schuld. Zij heeft ons zomaar in de steek gelaten, maar zonder haar slaan wij ons er ook wel doorheen! Ik hoop niet dat vader er erg verdrietig om is, die goeierd! Maar wij zullen hem helpen, Frits, zoveel wij maar kunnen. Dat wil jij toch ook?”

Frits knikte instemmend.

„En wij helpen ook,” beloofde Sietse, waarop Hielke en Louw ook hun hulp beloofden.

Maar wat kunnen zulke kwajongens en een meisje in zo’n moeilijk geval doen? Niet veel, nietwaar? Of is dat een vergissing. Want wat zei Sietse: „Zolang je je eigen broodkorsten kunt kauwen, bijt je je door alles heen!” Dat is wel mooi gezegd, maar daarmee is de zaak niet opgelost. Natuurlijk! Waar een wil is, is een weg! Of die weg naar een goede toekomst zal leiden, hopen wij van harte! Maar het zullen best eens moeilijke dagen kunnen worden!

HOOFDSTUK V

De pony

„Wat kunnen we nu doen?” peinsde Mitsie.

„Ik heb een plan!” zei Hielke. „We gaan naar mevrouw Rozemeier en laten haar die brief lezen!”

„Waarom naar mevrouw Rozemeier?” vroeg Mitsie.

„Die mevrouw is eenzaam en erg lief en kan dus goede raad geven,” dacht Hielke.

„Wat?” riep Mitsie verbaasd. „Heeft die leuke mevrouw verdriet?”

„Ja, haar man is gestorven en zij heeft geen kinderen,” zei Sietse.

„Wat erg voor haar. Zij is zo’n aardige mevrouw!”

„Ja, Mitsie, vader zei: hij is vroeg weggeroepen,” verkondigde Sietse alsof hij alles wat dit betekende, begreep.

„Misschien is het geen gek idee om met die mevrouw te gaan praten,” dacht Mitsie. „Maar zal vader het wel goedvinden als wij deze brief door een ander laten lezen? Wat zeg jij ervan, Frits?”

„Ik kan niet denken,” stotterde Frits. „Ik begrijp niet waarom dit moest! Moeder had toch best kunnen blijven? We hebben haar toch niet weggestuurd?”

„Moeder wilde zelf niet blijven, sufferd!” riep Mitsie kwaad. „Begrijp je dat dan niet? Zij wil niet voor ons zorgen, zij wil haar eigen leven leiden. Zij denkt niet aan ons, maar alleen aan zichzelf!” Mitsie liep naar een kast, trok de deur open en controleerde de inhoud. „Als ik het niet dacht!” riep ze. „De huishoudportemonnaie is weg. De broodtrommel is leeg!”

Mevrouw Tuinstra had diverse dingen meegenomen en verder had zij niets aan het huishouden gedaan. Alles lag er nog net zo bij als toen de familie pas was opgestaan.

„Nou ja,” zei Mitsie. „De bedden zijn gauw opgemaakt en het stofzuigen doen we straks wel. Maar ik wil graag even met mevrouw Rozemeier praten.”

„Dan gaan we meteen,” nodigde Sietse uit.

Mitsie sloot de keukendeur en nam de sleutel mee. Ze gingen in de Kameleon en voeren naar het meer. Uit het kastje onder de achterbank nam Hielke een stukje touw en vroeg aan Mitsie of hij de huissleutel even mocht hebben. Van het touw maakte Hielke een lus en daaraan kon Mitsie de sleutel om haar hals hangen.

„Goed gedaan, Hielke. Welbedankt!” Mitsie lachte vriendelijk, de hulp van de jongens stemde haar blij.

Ze naderden de Woudaap waar Kees stond te wachten.

„Wat zijn jullie laat?” riep hij. „Ik zit al een hele tijd naar jullie uit te kijken!” Kees sprong aan boord en gaf Frits een klap op zijn schouder. „Hé, Tuinstra! Kijk niet zo treurig, je hebt toch vakantie?!”

„Onze moeder is weggegaan,” antwoordde Frits.

„Weggegaan?” vroeg Kees verbaasd.

„En ze komt niet terug,” vulde Mitsie aan. „Wij moeten nu zelf het huishouden doen!”

Kees kon dat niet zomaar een-twee-drie begrijpen, hij staarde Mitsie en Frits aan alsof het bijzondere wezens waren.

De Kameleon had de boerderij van Jellema bereikt en legde aan. De hele club ging naar het zomerhuisje van mevrouw Rozemeier en Sietse klopte aan de deur.

Mevrouw deed open en groette vriendelijk: „Dag, jongelui? Hebben jullie een boodschap?”

„Jawel, mevrouw,” zei Mitsie. „Zeg, Frits, geef de brief even.”

„Die heb ik niet!”

„Oei, dan ligt hij nog thuis?”

„Dat geeft niet,” hielp Sietse. „Ik weet nog precies wat er in staat! Mevrouw Rozemeier, de moeder van Mitsie en Frits is vertrokken! Op de tafel in de kamer had zij een brief gelegd, waarin stond:

‚Steffen Tuinstra.

Ik heb genoeg van jou en dat dorp hier. Ik blijf bij Karel Koopman! Jij mag de kinderen, de huisraad en alles houden als je mij maar vrij laat! Bij Karel kan ik meer van het leven genieten. Dus begrijp het goed, van nu af laat jij mij vrij!’”

„Maar dat is lang niet fraai!” oordeelde mevrouw. „En jullie vader weet nog van niets?”

„Nee, mevrouw, vader is in de stad. Hij werkt op een fabriek en komt om zes uur thuis,” antwoordde Mitsie.

„Juist! Dan kom ik vanavond met jullie vader praten. En bewaar die brief zorgvuldig. Ik kan jullie vader goede raad geven en die zal hij de komende dagen wel nodig hebben! En hebben jullie vandaag wel te eten?”

„Ja,” zei Mitsie. „Daar zorgen wij zelf voor. Dat moesten wij toch al steeds doen!”

Mevrouw Rozemeier hoopte dat de kinderen zich er flink doorheen zouden slaan en raadde hen aan om toch zoveel mogelijk van hun vakantie te genieten.

En met een: „Tot vanavond,” namen ze afscheid.

„Jullie vader krijgt goede hulp!” voorspelde Sietse. „Want de zwager van mevrouw Rozemeier is advocaat!”

En dan kwam Kees met een bijzonder voorstel. „Wij moeten overal schuilplaatsen gaan maken voor Mitsie en Frits, zodat zij kunnen onderduiken als dat nodig is!”

„Waarom moet ik onderduiken?” vroeg Frits.

„Wel ik heb gelezen dat als de ouders gaan scheiden, de kinderen vaak worden ondergebracht bij een pleeggezin of in een tehuis!”

„Maar ik ga nooit van m’n leven bij m’n vader weg!” riep Frits.

„Natuurlijk niet,” stemde Mitsie mee in.

„En als de rechter beslist, dat jullie bij de moeder moeten blijven. Wat dan?” vroeg Kees.

„Dat gebeurt niet,” wist Sietse. „Daar steekt meneer Rozemeier wel een stokje voor! Hij is een hele beste advocaat! Veldwachter Zwart weet het ook wel, en hij helpt ons vast.”

„Maar als er jacht op jullie wordt gemaakt,” begon Kees weer.

„Jacht op ons? Wij zijn toch geen wilde konijnen?” riep Mitsie verontwaardigd.

„Nou ja,” zei Kees, „als het wel nodig is, kunnen jullie onder de Woudaap kruipen of op het stro in de wagenloods of in de vaten en kisten op het erf achter de bakkerij van Van der Zee of tussen het riet bij de stenen brug of…”

„Tjonge!” riep Louw lachend. „Denk jij steeds aan vluchten?”

Op de dijk naderde een auto die toeterde. Sietse stopte de motor en stuurde wat dichter naar de wal.

„Pas op!” waarschuwde Mitsie. „Dat is Karel Koopman met wie moeder is meegegaan!”

De auto was gestopt en Koopman kwam naar de waterkant. Hij riep: „Mits en Frits, blijven jullie bij jullie vader?”

„Ja!” riepen Mitsie en Frits tegelijk!

„Weten jullie het zeker?”

„Absoluut!” riep Mits.

„Heel zeker!” riep Frits.

„Juist. Dan is het goed!” Koopman stapte in zijn auto en vertrok.

„Wat zou hij van plan zijn?” vroeg Frits.

„Niet veel goeds,” dacht Kees. „Jullie moeten reuze voorzichtig zijn. Misschien gaat hij jullie ontvoeren!”

„Welnee!” riep Sietse. „Laat jullie niet bang maken! Keesie zwartkijker zou jullie vakantie nog lelijk gaan bederven met z’n praatjes. Maar het komt allemaal best in orde!”

„Ik ben helemaal niet bang‚” beweerde Mitsie. „Zeg, Sietse, laat de boot nog eens op z’n hardst varen? Ik vind het machtig als wij iedereen inhalen en voorbijvaren!”

Dat vonden ze allemaal prachtig en dus voer de Kameleon op volle snelheid het meer over. Zij passeerden vele boten en bij de ingang van het kanaal aan de overkant van het meer, gooide Sietse het roer om en stuurde achter een groot motorjacht langs dat het meer opvoer. De hekgolf die ontstond door de Kameleon spoelde over de spiegel, de achterkant, van het motorjacht en toen deed Mitsie een ontdekking.

Zij boog zich over de motorkap naar Sietse en zei zachtjes: „Dat is een gestolen boot. Er zijn letters over de echte naam geplakt! Ik zag het duidelijk aan de achterkant!”

„We gaan kijken,” zei Sietse en de Kameleon voer het luxe-motorjacht snel achterna. Dat werd spoedig ingehaald.

In de stuurhut van het jacht waren twee heren. De een bestudeerde een landkaart en de ander had alle aandacht nodig voor de vele boten die af en toe de weg kruisten. Zo kon de Kameleon ongemerkt tot vlak achter het jacht naderen en wist Mitsie een loshangend stuk van een letter te grijpen. Zij gaf er een ruk aan en scheurde vier letters los. Daardoor werd een gedeelte van een andere naam zichtbaar.

„BETT” lazen onze schippers en Mitsie riep opgewonden: „Deze boot wordt gezocht, waarschuw gauw de politie!”

De jongens tuurden over het meer en ontdekten de korte mast met de blauwe wimpel van de politieboot achter het eiland.

„Daar ligt-ie!” riep Sietse en op volle snelheid voer de Kameleon naar het eiland en legde naast het patrouillevaartuig aan.

„Jullie hebben nieuws,” begreep de brigadier meteen toen hij de opgewonden gezichten van onze vrienden zag.

„Meneer!” riep Mitsie, terwijl zij naar het motorjacht wees. „Daar gaat de Bettina die gestolen is! De naam was met plakletters veranderd! Ik heb er letters afgetrokken!”

„Varen!” commandeerde de brigadier zonder aarzelen en de politieboot voer snel het motorjacht achterna.

De Kameleon ging natuurlijk mee. De politieboot haalde het jacht weldra in en de brigadier sommeerde door een luidspreker, de stuurman om te stoppen. De twee heren keken verwonderd naar de politie en zetten hun motor af.

Zij kwamen uit de stuurhut en de een riep: „U komt als geroepen, brigadier. Wij willen graag weten waar die vaart langs dat dorp heen gaat?”

„En wij willen graag even bij u aan boord kijken!” antwoordde de brigadier.

Drie agenten stapten op het motorjacht over en een van hen, die de stuurhut inspecteerde, riep: „Het contactslot is losgetrokken!”

„Heren, komt u hier aan boord!” beval de brigadier. „Ik neem u in voorlopige hechtenis, totdat wij weten hoe u in het bezit van de Bettina bent gekomen!”

De twee heren keken een moment zó onnozel dat een van de agenten bijna begon te lachen. Dan draaide een van de heren zich bliksemsnel om en wilde naar de stuurhut gaan. Twee agenten grepen hem vast en deden hem de handboeien aan. De heren werden aan boord van het patrouillevaartuig gebracht en in de kajuit opgesloten. Een agent wist de Bettina weer aan het varen te brengen. Hij liet de boot keren en voer terug naar de overkant van het meer.

„Sietse,” riep Mitsie. „Breng mij gauw naar de politieboot voordat die vertrekt!”

De Kameleon legde weer naast de patrouilleboot aan.

„Meneer!” riep Mitsie. „Krijg ik de beloning voor het vinden van de Bettina? Gisteren heb ik een advertentie in de krant gelezen, waarin een beloning werd beloofd voor het terugbezorgen!”

„Juist, jongedame. Jij hebt de beloning eerlijk verdiend,” stemde de brigadier mee in. „Hoe is je naam en adres?”

„Mitsie Tuinstra, Hoofdstraat 12, Lenten, meneer!”

De brigadier had het genoteerd en zei: „Wel, Mitsie, via veldwachter Zwart, zul je er wel meer van horen. Ik hoop dat de beloning flink hoog zal zijn, want jij hebt het wel verdiend. Het is een hele dure boot en jij hebt de diefstal op een pientere manier ontdekt. Tot ziens, jongens!”

De politieboot voer snel de Bettina achterna op weg naar de stad.

„Wel gefeliciteerd, Mitsie,” zei Hielke en toen feliciteerden zij haar allemaal.

Mitsie glunderde en zei: „Het kwam doordat de Kameleon zo snel achter de Bettina langsvoer, daardoor spoelde een letter los en dat zag ik toevallig!”

„Hm,” bromde Kees. „Ik heb die advertentie ook gelezen, maar de naam Bettina was ik alweer vergeten. Er varen hier zoveel boten met allerlei namen, dat ik niet snap hoe Mitsie juist die naam heeft onthouden!”

„Maar, jô, dat was heel eenvoudig!” riep Mitsie lachend. „Op de school in de stad zat een meisje naast mij dat Bettina heette. Het was geen leuk meisje, maar dank zij haar naam, krijg ik nu wel een leuke beloning!”

„Misschien wel duizend gulden,” dacht Louw.

„Dat is veel te weinig,” vond Kees. „Mitsie moet minstens drieduizend gulden ontvangen. De Bettina kost zeker dertigduizend en daar tien procent van is drieduizend gulden!”

„Ha!” riep Hielke. „Als het voorschrift is dat er tien procent beloning betaald moet worden, dan krijgt Mitsie zeker vijftienduizend gulden, want zo’n groot motorjacht kost wel honderdvijftigduizend!”

„Oei! Dan kun je ons best trakteren, Mitsie!” vond Kees.

„Dan maken we er een feestje van in de Gouden Leeuw. Dat kan reuze gezellig zijn!”

„En Mitsie, krijg ik dan een fiets van je?” bedelde Frits.

„Zijn jullie niet meer normaal?” riep Sietse verontwaardigd. „Mitsie heeft nog geen cent ontvangen of jullie zeuren al om cadeautjes. Als ik Mitsie een goede raad mag geven: zet het geld op de bank en kom er voorlopig niet aan!”

„Zo zou ik het ook doen,” vond Louw. „Geld uitgeven is gauw gedaan, maar geld sparen is vaak heel moeilijk!”

Mitsie lachte vrolijk, zij was reuze blij met het vooruitzicht een beloning te krijgen, maar toen Kees zei: „Het moet in de krant! De krant weet wel te vertellen hoe duur de Bettina is en dan kunnen de eigenaars niet met een kleine fooi aankomen!”

Toen werd Mitsie kwaad. „Ik wil beslist niet dat het in de krant komt!” riep zij driftig. „Ik wil dit geheim houden. Jullie mogen het aan niemand vertellen!”

„Heel goed, Mits,” stemde Sietse mee in. „Je weet nooit wie er van de beloning mee wil profiteren. Dus allemaal zwijgen en geen slapende honden wakker maken!”

„Jammer,” bromde Kees. „Het had een mooi feestje kunnen worden. Enfin, dan schrijven wij het wel in het vergeetboek!”

Die avond had mevrouw Rozemeier een lang gesprek met Tuinstra. Welke gevolgen dat had, bleek reeds de volgende morgen. Tuinstra ging niet meer naar zijn werk in de stad, maar bleef in het dorp. Hij kreeg een baantje in het meubelbedrijf van meneer Loots. Mevrouw Rozemeier kwam geregeld op bezoek, want die lieve mevrouw Rozemeier kon de minderjarige kinderen niet aan hun lot overlaten.

Mitsie en Frits vonden dat prettig, hoewel zij best zonder hulp konden. Zij hadden immers al enige jaren voor zichzelf moeten zorgen? Wel konden zij nu meer genieten van hun vakantie, hetgeen door mevrouw Rozemeier ten volle werd aangemoedigd. Wie jong is, moet zoveel mogelijk plezier maken, vond zij.

En daarvoor waren Mitsie en Frits bij de Klinkhamertjes en hun kornuiten in goed gezelschap. Er was altijd wel iets te beleven.

Zo voer de Kameleon op een morgen naar de Woudaap. Mitsie, Frits en Louw waren ook aan boord. Sietse gaf de motor extra gas, want bij de Woudaap was iets bijzonders aan de hand. Voor de molen stonden veldwachter Zwart, Dijkstra en Kees, terwijl in de deuropening moeder Dijkstra naar een pony keek die door Zwart werd vastgehouden bij het halster.

„Kees heeft een pony!” riep Louw. „Hoe komt hij daaraan?”

„Dat zullen we gauw weten,” zei Sietse en hij liet de Kameleon aanleggen.

De vrienden gingen de pony bekijken en Mitsie vroeg: „Van wie is dit lieve paardje?” Zij streelde de pony en dat vond het dier zeker prettig, want het drukte zijn neus tegen Mitsie en liet zich steeds maar strelen.

„De pony is van mij… bijna,” vertelde Kees. „Ik heb haar gekregen, maar ik mag haar niet houden!”

„Nee, Kees. Dat kan niet, jongen‚” schudde zijn moeder het hoofd. „Waar moeten we zo’n groot dier bergen? ’t Is geen hond of een poes! En als jij dagelijks voor het voer moet zorgen, heb jij er binnen een week geen plezier meer in. We kunnen er beter niet aan beginnen!”

„Dan verkoop ik haar,” besliste Kees.

„Jij verkoopt niets!” bulderde Dijkstra. „Het geld versnoepen en je verder niet om de pony bekommeren, dat zou het resultaat zijn. Maar jij hebt aan die meneer beloofd dat je goed voor haar zou zorgen!”

„Maar dat mag ik immers niet!” verdedigde Kees zich.

„Ik koop haar,” zei Mitsie.

„Wat geef je?” vroeg Kees gretig.

„Vijf gulden.”

„Maar vijf gulden?!”

„Wacht even,” kwam veldwachter Zwart tussenbeide. „Kun jij wel goed voor de pony zorgen, Mitsie?”

„Ik breng haar naar de boerderij van Gerben,” antwoordde Mitsie. „Ik vind haar reuze lief en ik ga alle dagen bij haar kijken!”

Dat vonden ze allemaal een goede oplossing en Zwart wees Mitsie hoe zij haar paardje bij het halster moest vasthouden.

„De pony gaat vast heel gedwee met je mee, Mitsie,” zei Zwart. „Want zij voelt dat jij van haar houdt!”

Mitsie nam het halster vast en riep: „Kom, Steffie!” Het paardje gehoorzaamde meteen en stapte met korte, driftige pasjes parmantig naast Mitsie mee.

„Die twee redden het samen wel,” beoordeelde Zwart. „Maar hoe komt zij aan de naam Steffie?”

„Mijn vader heet Steffen,” verklaarde Frits en dan ging hij gauw bij de vrienden in de Kameleon die Mitsie en Steffie ging volgen.

Kees vertelde hoe een groot luxe-motorjacht bij de dijk aanlegde. In de kuip achter de kajuit stond de pony die plotseling aan wal sprong.

„Grijp haar,” riep de eigenaar en dat kon Kees zonder moeite doen, want de pony liep rustig te grazen. Vanaf het jacht riep een mevrouw: „Henk, dit gaat zo niet langer! Die pony moet weg. Geef haar maar cadeau aan die jongen. Hier is genoeg voer voor haar.”

„Zou jij deze pony willen hebben?” vroeg de meneer aan Kees en die zei natuurlijk ja! Zo kwam Steffie dus in Lenten en Kees beweerde: „Ik vind het fijn voor Mitsie dat zij de pony krijgt. Zij heeft al zoveel narigheid en zo’n paardje kan haar veel troost brengen!”

„Kees, Kees!” lachte Hielke. „Wat heb jij dat mooi gezegd!”

„Verbazend mooi!” vond Louw.

„Ik vind het wonderbaarlijk,” beweerde Sietse.

„Krijg allemaal de pip!” was Kees ontstemd.

„Ho, ho!” riep Sietse. „Jij begrijpt ons verkeerd, Keesie! Wij vinden werkelijk dat jij een heel goede daad hebt gedaan!”

„Juist! Zo is het!” stemden Hielke en Louw mee in.

„Ja, maar‚” twijfelde Frits, „als m’n vader het maar goedvindt?”

„Dat regelt Gerben wel,” dacht Louw.

Gerben keek heel verwonderd toen Mitsie met de pony bij de boerderij kwam, gevolgd door de jongens.

Chantel liet ook meteen haar belangstelling blijken, want zij was een groot dierenvriendin en dat kleine paardje vertederde haar.

„En wat komt die olifant hier doen?” vroeg Gerben.

„Meneer Gerben‚” begon Mitsie. „Deze pony heb ik gekregen. Mag zij hier in ’t weiland lopen?”

„Natuurlijk mag dat, Mitsie,” knikte Chantel.

„O ja? En wie is hier dan de boer?” vroeg Gerben.

„Jij! Jij bent een hele beste, lieve, vriendelijke boer!” prees Chantel lachend.

Daar gaf Gerben maar geen antwoord op. Hij bekeek de pony, tilde haar benen een voor een op, om de hoeven te controleren en keek ook in haar bek naar het gebit.

„Hm‚” bromde hij. „Vier jaar oud. De komende tien jaren zal zij hier zeker wel te gast zijn. ’t Is een goed speelkameraadje voor Bles. Hoe is de naam van het beestje?”

„Steffie!” antwoordde Mitsie. „En mag zij hier echt blijven, meneer Gerben?”

„Zij moet hier blijven,” riep Gerben. „Ik ben lid van de dierenbescherming en wil toezicht houden op de behandeling van dit dier. Een pony kan van de straatstenen in het dorp niet leven, nietwaar, Mitsie?”

Mitsie greep Gerben bij de hand: „Hartelijk dank! Ik ben geweldig blij voor Steffie. Bij u heeft ze het vast reuze goed!”

„Oké, dan gaan we kijken of Steffie het gras hier wel lust. Kom maar mee!”

Mitsie volgde met haar pony Gerben naar het weiland achter de boerderij. Natuurlijk gingen de vrienden ook mee. Gerben leerde Mitsie om met haar pony in het weiland te gaan en dan met de pony terug te keren naar het hek. Zij kon dan de pony loslaten en vlug door het hek gaan en dat sluiten. De pony moest eerst keren om daarna met wilde sprongen het weiland in te hollen.

„Kijk‚” zei Gerben, „als een paard bij de ingang van een weiland wordt losgelaten, begint het meteen te springen van blijdschap. Als je er dan bij staat, kun je best een tik van de hoeven krijgen. Daarom moet het paard achterstevoren naar het weiland staan als je het hek uitgaat. Ben je buiten het hek dan moet het paard eerst nog keren voordat hij aan z’n dolle sprongen kan beginnen.” Mitsie begreep het volkomen.

En dan kwam Bles op een draf naar Steffie om kennis te maken. Het werd een vrolijke begroeting. Het grote en het kleine paard besnuffelden elkaars snuiten en begonnen dan samen te hollen. Het was een komisch gezicht. Bles, met zijn lange benen holde veel sneller dan Steffie. De pony deed wel haar best en bewoog haar benen heel snel, maar Bles was veel eerder aan het einde van het weiland waar zij geduldig op haar nieuwe vriendinnetje bleef wachten. En dan gingen zij eensgezind naast elkaar lopen grazen.

„’t Is in orde,” wist Gerben. „Die twee zullen het samen wel vinden. Af en toe gaan ze hollen, dat is een spelletje en natuurlijk zal Bles het steeds winnen. En toch heb ik het meegemaakt dat een kleine pony de snelste paarden voorbijliep. Zoiets zie je maar zelden!”

„Wat?” riep Kees. „Liep een pony snelle harddravers nog voorbij? Kom nou! Maak het een beetje! Zoiets kan nooit!”

„En ik heb het zelf gezien,” hield Gerben vol. „Maar ze liepen niet allemaal dezelfde kant uit!”

„O ja, natuurlijk,” zei Mitsie vrolijk. „De pony liep de paarden voorbij, want ze kwamen elkaar tegen!”

„Jij bent pienter,” prees Gerben. „Jij mag hier zo vaak komen als je maar wilt. Steffie wil zeker graag af en toe met je gaan wandelen.”

„Zij kan er toch best op rijden?” vond Kees.

„O nee, dat doe ik niet,” besliste Mitsie. „Ik wil mijn paardje niet afbeulen.” Met die bewering kwam zij bij Gerben in een extra goed blaadje te staan.

„Steffie zal veel van je houden, Mitsie,” voorspelde Gerben.

Dat bleek die middag inderdaad zo te zijn toen Mitsie met haar paardje naar het dorp ging om haar nieuwe aanwinst aan vader te tonen.

Tuinstra vond het leuk dat zijn kinderen nu een paardje bezaten, maar hij wees er wel op dat zij de pony niet thuis konden houden. Maar zolang Steffie op de boerderij mocht logeren, had Tuinstra verder geen enkel bezwaar. En Steffie had helemaal geen bezwaren, want zij kreeg van Mitsie suikerklontjes en dat smaakte haar zo goed, dat zij de keuken wilde binnengaan waar de bus met klontjes op tafel stond. Mitsie wist nu dat haar paardje dol was op suikerklontjes en dus stak zij een voorraad bij zich.

Mitsie liet iedereen in het dorp haar paardje bewonderen. De slager, de bakker, de kapper en veldwachter Zwart stonden rond Mitsie en haar viervoeter toen ook Bles op het plein verscheen. Hinnikend kwam het dier naar Mitsie en Steffie. Hielke en Sietse holden ook naar het plein. Zij hadden Bles voorbij de smederij zien gaan en kwamen nu kijken wat er met dat loslopende paard ging gebeuren.

Wel, er gebeurde alleen maar iets grappigs. Bles ging heel tevreden van de suikerklontjes smullen die Mitsie haar voorhield.

„Dat noem ik nog eens ware vriendschap‚” zei Zwart. „Maar het gaat wel wat te ver als zo’n groot paard losloopt op de openbare weg!”

„Juist!” riep de slager. „Daarvoor kunt u Gerben een dikke boete geven. Daar komt ie met z’n grote slee!”

De fraaie auto van Gerben stopte op het plein en onze vriend kwam naar het groepje bij de paard.

„Ik dien een aanklacht in tegen de slager!” riep Gerben. „Verleden week vond hij dat Bles te dik werd en wilde hij haar slachten. En nu heeft hij Bles al bijna in de slagerij gelokt. Nog dertig meter verder en mijn paard was veranderd in worst en biefstuk!”

„Wel ja,” lachte de slager. „Maak jij er maar een grapje van, maar ik hoorde van meneer Zwart, dat het loslopen van jouw paard je minstens honderd gulden boete gaat kosten!”

„Tja,” zei Zwart. „Of je moet verzachtende omstandigheden kunnen aanvoeren, Gerben?”

„Wel,” verklaarde Gerben. „Bles kreeg heimwee naar de pony en is toen over een sloot gesprongen en hierheen gewandeld. De oorzaak is dus heimwee. En heimwee is toch niet strafbaar, nietwaar?”

„Dat zal ik in het wetboek moeten opzoeken,” antwoordde Zwart en hij knipoogde naar Mitsie, die eerst niet begreep dat de mannen maar een grapje maakten.

„Tja, Mitsie,” zei Gerben. „Door jouw pony is Bles ontvlucht. Nu moet jij maar zorgen dat zij weer bij de boerderij komt.” Gerben deed Bles een halster om en gaf het touw aan Mitsie.

„Dat kan toch niet, Gerben?” waarschuwde Zwart.

Maar Mitsie toonde dat het wel ging. Het kleine en het grote paard volgden haar gedwee. Frits ging naast Mitsie lopen en Gerben volgde met de auto.

Hielke en Sietse holden naar huis om met de Kameleon naar Jellema’s boerderij te varen. Het was een leuk gezicht, de tengere Mitsie met een groot Fries paard en een pony die haar trouw volgden.

Op de polderdijk gebeurde iets waar Gerben even van schrok. Mitsie struikelde en viel, de viervoeters schrokken, maar bleven verder rustig wachten, totdat Mitsie weer overeind was gekrabbeld. Zij bleek zich niet bezeerd te hebben en liep lachend verder, trots als een pauw, omdat iedereen met bewondering naar haar keek.

Bij de Woudaap stonden Dijkstra en Kees goedkeurend tegen Mitsie te knikken.

„Word jij ook boerin?” vroeg Dijkstra.

„Ik zou het best willen,” knikte Mitsie.

„Ik ook wel,” stemde Frits mee in.

„Jij kunt geen boerin worden,” grapte Kees en hij sloot zich bij de stoet aan. Even verder stond een auto geparkeerd en juist toen Mitsie daar met haar paarden wilde passeren, kwam een kind met een klein, houten speelgoedwagentje, achter de auto vandaan.

Bles struikelde bijna over het kind, maar bezeerde het niet. Het is bekend dat paarden nooit mensen trappen die op de grond liggen en in dit geval had de kleine peuter niets van dat grote paard te duchten. Maar wel trapte Bles het speelgoedwagentje stuk. En daar ging het kind luid om huilen waarop de vader en moeder haastig kwamen kijken.

„Dat is geen manier om jonge kinderen met zulke grote paarden langs de weg te sturen!” riep de vader verontwaardigd.

„Wij hebben geen schuld,” verdedigde Mitsie zich. „Dat kind liep pardoes achter de auto vandaan de weg op! U mag blij zijn dat zij niet onder een auto is terechtgekomen!”

Hielke en Sietse hadden de Kameleon naar de wal gestuurd en Sietse bekeek het kapotte wagentje, waar het kind nog steeds om huilde.

„We kunnen het wel repareren,” dacht hij.

„Als dat zou kunnen, dan heel graag,” riep de moeder. „Want dit soort speelgoed is duur en bijna nergens te koop!”

„We gaan er even mee naar ons schuurtje,” bood Kees aan. „Dan proberen we wat er van te maken is.”

Gerben zat in zijn auto geduldig te wachten. Hij had gezien hoe onverantwoordelijk de ouders hun kind op de weg lieten lopen zonder er naar om te kijken. Stel je voor, dat in plaats van Bles, de auto van Gerben tegen het kind was gebotst, dan was er een heel pijnlijk ongeluk gebeurd. Nu het goed was afgelopen, konden Mitsie en Frits met de paarden verder gaan.

Hielke, Sietse en Kees gingen het kapotte wagentje in het schuurtje van Dijkstra repareren. Zij boorden gaatjes in de afgebroken wielen en staken ze met stevige draadnagels weer aan het wagentje. De beschadigde zijkanten werden met dunne spijkertjes bijgewerkt, zodat het wagentje weer geheel compleet was. Wel liep er een scheur door de ene zijkant, maar daar wist Kees raad op. Met een rauwe aardappel wreef hij de scheur dicht.

„Jij bent een superknoeier, Kees‚” zei Sietse. „Hoe kom je op zo’n idee?”

„Geleerd van een timmerman,” vertelde Kees. „Hij had een raam met een scheur in het hout en vreesde dat de opzichter het om die reden af zou keuren! Hij smeerde de scheur weg met een aardappel en het raam werd goedgekeurd!”

„Ja, ja, zulke streken zijn koren op jouw molen!” knikte Hielke. „Maar de scheur is dicht, we kunnen het werkstuk gaan afleveren.”

„Hoeveel geld zullen we ervoor vragen?” vroeg Kees.

„Ben je gek, jô!” riep Sietse verontwaardigd. „Dat kun je niet doen voor die paar spijkers!”

„Hm,” bromde Kees. „Voor niets gaat de zon op.” En hij nam het wagentje mee naar de ouders met hun huilende kind.

De moeder was al net zo blij met het gerepareerde stuk speelgoed als het kind. De vader vond de reparatie wel een beloning waard en gaf Kees wat kleingeld.

Onze vriend bedankte glunderend en dan voeren ze naar de boerderij waar Mitsie en Frits naar de waterkant kwamen en ook aan boord gingen.

„Ik heb geld gehad,” zei Kees. „Als we daar wat bijdoen, kunnen we in Jonkersveen vijf ijsjes kopen!”

Iedereen voelde zijn zakken na en met al het kleingeld dat daaruit te voorschijn kwam, hadden ze voldoende voor een ijstraktatie.

Op volle snelheid voeren ze naar Jonkersveen waar Kees in een banketwinkel vijf ijshoorntjes kocht.

„Ze zijn niet erg groot,” zei Kees.

„Maar wel lekker,” vond Mitsie.

Mitsie had veel belangstelling voor de etalages en al likkende van het ijs, slenterde het stel langs de winkels. Voor een bazar met veel speelgoed had Mitsie extra belangstelling.

„Ik zie nergens zo’n houten wagentje als dat jongetje had,” merkte zij op.

„Jij hoeft er niet naar te zoeken,” zei Hielke. „Wij hebben dat wagentje heel vakkundig gerepareerd.”

Voor souvenirs had Mitsie ook belangstelling. Ze vond de prijzen evenwel erg duur. „’t Is afzetterij,” vond ze en dat hoorden een paar jongens die in een vensterbank zaten.

„Daar zijn de opscheppers uit Lenten weer!” riepen zij naar een groepje jongelui die even verder in de straat liepen.

„Kom,” zei Hielke, „we gaan naar huis anders wordt het weer ruzie.”

„Ik ben niet bang,” vond Sietse.

„Ik ook niet. Maar ik ben wel verstandig,” antwoordde Hielke en hij liep naar het straatje waaraan de Kameleon lag. De anderen volgden hem, maar toen Hielke omkeek, waren de dorpsjongens verdwenen. Dus wandelden onze vrienden rustig verder naar de Kameleon. Maar toen zij van wal staken, ontdekten onze schippers een oude, verveloze zeesloep, waarmee de jongens van Jonkersveen het kanaal opvoeren met de bedoeling om de Kameleon de weg te versperren.

„Wat nu, Sietse?” vroeg Kees onrustig. „Ik wil geen nat pak hebben.”

„Gaan die jongens ons dan nat gooien?” vroeg Mitsie.

„Als zij de kans krijgen, gooien zij ons overboord!” voorspelde Kees.

„Die boot kan niet snel varen,” beoordeelde Hielke. „Ze is lomp en de aanhangmotor klein!”

„Maar als die boot dwars in het kanaal gaat liggen, komen wij er niet voorbij,” dacht Frits.

Sietse glimlachte, hij had reeds een plannetje. Langzaam liet hij de Kameleon naar de overkant varen. De Jonkersveners stuurden hun sloep ook daarheen.

„Kijk,” knikte Sietse. „Nu is er achter de sloep een brede doorgang vrij! Daar gaan we dus langs, één, twee, drie!”

De motor kreeg vol gas en met steeds groter wordende snelheid voer de Kameleon in een ommezien achter de sloep langs op weg naar het meer.

De Jonkersveners keken heel verbaasd en kregen ruzie onder elkaar. Hun stuurman werd verweten dat het heel dom van hem was geweest om zo’n grote opening achter de sloep vrij te geven. Onze vrienden hoorden duidelijk de ruziestemmen en lachten.

„De Kameleon is voor geen gat te vangen,” verbaasde Mitsie zich.

„En dat komt door de sterke motor,” wist Frits.

Mitsie en Frits voelden zich helemaal thuis bij onze vrienden. Zij genoten volop van het varen. Zij hadden nog nooit zo’n prettige vakantie gehad. Het leek wel alsof zij hun moeder totaal vergeten waren. Toch kregen zij het wel even moeilijk toen de Kameleon langs de polderdijk voer en mevrouw Rozemeier hen wenkte om aan te leggen.

„Mitsie en Frits,” sprak ze. „Ik heb een telefoontje gehad van mijn zwager. Hij deelde mee dat de rechter heeft beslist dat jullie bij jullie vader mogen blijven. Jullie moeder deed afstand van alle rechten.”

„Dan komt moeder dus nooit terug?” begreep Frits en hij huilde zachtjes.

Mitsie daarentegen was helemaal niet bedroefd. „Doe niet zo mal‚” bestrafte ze haar broer. „Wij hebben nog nooit zo’n mooie vakantie gehad. Als moeder bij ons was gebleven, hadden wij nooit met de Kameleon mogen varen! Moeder kan nu alle dagen in het café van haar vriend Koopman zitten. Dat wilde zij toch altijd zo graag? Nou dan! Wat valt er dan te treuren?”

„En ik blijf jullie helpen,” troostte mevrouw Rozemeier. „Ik ben jullie voogdes geworden en zal zo goed mogelijk voor jullie zorgen, alsof jullie mijn eigen kinderen zijn.”

Mitsie sloeg de armen om haar hals en zoende haar. Toen huilde mevrouw Rozemeier ook een beetje.

De drie Tuinstra’s gingen een betere toekomst tegemoet. Natuurlijk moet je er wel zelf aan werken om je toekomst te verbeteren, maar Tuinstra had een paar wakkere kinderen die hem goed hielpen!

Zo kwam Mitsie de volgende morgen blij in de smederij aan Hielke en Sietse vragen of zij kleine houten karretjes konden maken, zoals dat jongetje op de polderdijk had.

„Tja‚” peinsde Sietse. „Het is niet zo’n grote kunst om een bakje te timmeren, maar de moeilijkheid zit ’m in het maken van de wielen.”

„Die zou je kunnen zagen van dikke, ronde stokken,” dacht Hielke.

„Dat is ook mijn idee,” viel Frits hem bij, maar Sietse schudde zijn hoofd. „Zulke dunne plakjes hout breken gauw,” wist hij en dan vroeg hij aan Mitsie: „Waarom moeten wij speelgoedkarretjes maken?”

„Ik wil ze verkopen in onze winkel,” was het antwoord.

„Ha, die Mitsie,” riep Hielke lachend. „Die wil een speelgoedwinkel openen!”

„Is dat dan zo belachelijk?” vroeg Mitsie verontwaardigd. „Onze winkel staat helemaal leeg. En ik heb gisteren in Jonkersveen gezien hoe daar allerlei souvenirs verkocht worden. Zoiets wil ik ook gaan proberen.”

„Wij willen je graag helpen, Mitsie,” verklaarde Sietse. „Maar het maken van speelgoed is niet zo eenvoudig als het lijkt. En het moet ook leuk worden beschilderd.”

„Dat kan m’n vader goed,” beweerde Frits.

„En wat moeten we allemaal timmeren?” vroeg Hielke.

„Ook pakhuisjes en poppenkamers en zo?”

„We zullen nog een keer naar Jonkersveen moeten gaan,” zei Mitsie. „En dan in die speelgoedwinkel bekijken, wat we allemaal kunnen namaken.”

„Hm,” bromde Sietse. „Ik ben bang dat ons geknutsel niet veel zoden aan de dijk zal zetten. Voor zulk werk moet je machines hebben!”

„Maar we zouden het als proef kunnen proberen,” hield Mitsie vol. „Jullie willen toch wel helpen?”

„Helpen doen we altijd,” knikte Hielke. „Het beste zal zijn dat we de eenvoudigste dingen gaan namaken.”

„Dus varen we weer naar Jonkersveen?” vroeg Frits.

„We wachten eerst op Louw,” besliste Sietse.

Een kwartier later kwam Louw glunderend binnen.

„Hoi, jongens,” riep hij. „Ik had gisteren een fijn karweitje en daar verdiende ik tien gulden mee!”

„Wel gefeliciteerd,” zei Hielke lachend. „Wat voor werk moest jij doen?”

„Ik heb een hoek op een van de zolders in het meubelmagazijn opgeruimd. Daar stonden kleinmeubelen die naar een buitendeur gebracht moesten worden, zodat ze vlug kunnen worden afgeleverd.”

„Wat zijn kleinmeubelen?” vroeg Mitsie vol belangstelling.

„Dat zijn kleine tafeltjes, kinderstoeltjes, naaidozen, bloementafeltjes en weet ik wat allemaal nog meer‚” legde Louw uit. „Het waren geen zware meubels en ik kon dat werk best aan. Voor mijn part ga ik vandaag weer zo’n karweitje doen.”

En toen zei Mitsie: „Ik wil meteen naar het meubelmagazijn!”

„Juist. Ik begrijp je,” knikte Sietse. „Wij gaan met je mee. Kom, jongens, in de Kameleon.”

Snel voeren ze naar de voormalige boterfabriek waar de vader van Chantel, meneer Loots, een groot meubelbedrijf had gevestigd.

Ze legden aan en Mitsie vroeg: „Waar moeten we naar binnen?”

„Kom maar mee. We gaan naar het kantoor,” vertelde Sietse en hij liep naar de voorkant van het gebouw waar een deur met spiegelruiten toegang gaf tot het kantoor.

Sietse opende de deur en het hele stel volgde hem in de gang. Bij een loket drukte Sietse op een bel en een juffrouw, die onze vrienden heel goed kende, deed open. Zij heette Wilma de Boer en zij was ruim een jaar geleden door Hielke en Sietse gered uit het meer.

Wilma vroeg vriendelijk wat de jongens wensten.

„Deze jongedame wil graag zaken doen met de firma,” zei Sietse lachend. „Kan zij de directeur even spreken?”

„Zaken doen?” vroeg Wilma verbaasd. „Wel, ik zal het vragen.”

En terwijl vijf jongens en een meisje door het loket stonden te kijken, zag meneer Loots dat stel glimlachend aan.

Wilma vertelde wat de bezoekers wilden en hoewel meneer Loots weinig tijd had, gaf hij Wilma opdracht de kinderen in de ontvangstkamer te laten.

Onze vrienden gingen daar aan een lange tafel zitten en dan kwam meneer Loots binnen.

„Zo, jongelui,” begroette hij hun hartelijk. „Jullie willen zaken doen?”

„Jawel, meneer,” antwoordde Sietse. „Zij wil een winkel openen.” Hij wees naar Mitsie.

„Meneer?” vroeg Mitsie. „Kunt u onze winkel ook vol laten zetten met kleinmeubels? Die verkopen wij dan.”

Meneer Loots keek heel verrast, maar dan leek het alsof hij er wel interesse voor had, want hij vroeg: „Waar staat die winkel?”

„Hier in het dorp, meneer. Aan de Hoofdstraat. Vroeger was daar de drankwinkel van Sjollema,” vertelde Louw.

„Aha! Maar daar woont Tuinstra?”

„Dat is mijn vader, meneer,” vertelde Mitsie.

Meneer Loots vond dat reuze vermakelijk. Terwijl de vader in het magazijn werkte, zat zijn dochtertje op het kantoor zaken te doen met de directeur.

En dan vroeg meneer Loots: „Is dit een idee van m’n schoonzoon? Van Gerben? Heeft hij jullie gestuurd?”

„Wel nee, Gerben weet van niets,” ontkende Sietse. „Mitsie heeft dit helemaal zelf bedacht.”

„Juist. Prima! Wel, Mitsie, dat plan van jou is wel het overwegen waard. Maar het lijkt mij beter dat ik deze zaak verder regel met je vader. Vind je dat ook niet de aangewezen weg?”

„Maar natuurlijk, meneer! Ik vind het reuze fijn van u, dat u dat wilt doen. En u kunt er op rekenen, dat wij zullen proberen veel te verkopen!”

Meneer Loots gaf Mitsie een hand. „Jij bent een pienter meisje,” zei hij. „Ik vind het leuk om zaken met je te doen.”

En dan schuifelde het hele stel weer naar buiten.

„Dat heb jij prachtig gedaan, Mitsie!” prees Hielke.

„Nu hoeven wij geen karretjes te knutselen,” bedacht Sietse. „Dat was toch niks geworden!”

„Wat zal vader er wel van zeggen?” vroeg Frits zich af.

„Dat komt wel goed,” voorspelde Mitsie.

„Zeg, jongens, we moeten het ook aan Gerben vertellen,” vond Louw. „Hij is mede-eigenaar van de meubelzaak en kan, als dat nodig is, een goed woordje voor je doen, Mitsie.”

„Goed. En ik wil ook even bij mijn pony kijken,” zei Mitsie. Dus voer de Kameleon naar het meer.

Bij de Woudaap stond Kees te wachten.

„Jullie zijn nogal laat,” vond hij. „Wilde de motor niet starten?”

„We zijn even op zakenbezoek geweest, Kees,” verklapte Louw. „We hebben onderhandeld met meneer Loots en nu gaan we ook Gerben bewerken voor een goed doel.”

„Wat voor doel?” vroeg Kees hoogst nieuwsgierig.

„Dat hoor je zo dadelijk wel!” riep Sietse en hij stuurde de boot bij de boerderij naar de wal.

Op het erf werden ze door Kara met vrolijk geblaf begroet.

Gerben kwam kijken waarom de hond blafte en bleef wachten tot het hele stel bij hem was.

„Gerben, zij hebben een goed doel,” riep Kees.

„Een doel met een net erachter, zoals bij het voetballen?” vroeg Gerben.

„Dat weet ik niet, want ze vertellen me niets!”

„Ho, ho!” riep Sietse. „Wij speuren naar mogelijkheden op de markt!”

„Drommels, jullie maken mij wel nieuwsgierig,” bekende Gerben.

„Meneer Gerben, het is niets bijzonders,” zei Mitsie. „Wij willen graag kleine meubels in onze winkel verkopen.”

„Niets bijzonders?” riep Gerben. „Het is grandioos! Ik ga meteen m’n schoonvader bellen! Hij heeft een steeds groter wordende partij kleine meubels die hij wel wil opruimen. Ze gaan dan voor een krats naar een opkoper. Maar dat is niet nodig! Wij brengen ze in jullie winkel en in jullie pakhuis. Mitsie, jij wordt bedankt voor deze goede tip!”

„En u hoeft niet te bellen,” zei Mitsie lachend. „Wij hebben het reeds met meneer Loots besproken.”

„Tjonge?!” riep Gerben verbluft. „Dat heeft al zaken gedaan? Hoe kwam je op het idee, Mitsie?”

„Dat idee kreeg ik door Steffie, m’n pony!” vertelde Mitsie. „Toen ik gisteren Steffie en Bles terugbracht naar de boerderij, trapte Bles per ongeluk een speelgoedkarretje stuk. De moeder zei toen dat zij dat soort houten speelgoed bijna nergens kon kopen en toen bedacht ik dat het wel in onze winkel verkocht kon worden. Ik ben in Jonkersveen gaan kijken wat daar te koop was en vanmorgen hoorde ik van Louw dat er een partij kleinmeubelen opgeruimd moest worden. Daar ben ik meteen op afgegaan en nu zal meneer Loots het verder met mijn vader bespreken.”

„Mitsie, ik vind het grandioos!” prees Gerben.

„En nu ga ik m’n pony een extra klontje geven, want door haar kreeg ik dat idee!”

Steffie en Bles kwamen hard aanhollen toen Mitsie bij het hek van het weiland kwam.

Gerben en de jongens stonden lachend te kijken hoe dat grote en kleine paard stonden te smullen van Mitsie haar traktatie.

Twee weken later werd er in Lenten een nieuwe winkel geopend waarin vele soorten kleine meubels te koop waren.

Op het etalageraam had Tuinstra in sierlijke letters geschilderd, de naam:

— De Pony —

Het werd een feestelijk gebeuren, want Gerben had de opening in de krant laten aankondigen.

Voor de winkel verdrongen zich weldra veel nieuwsgierigen en van die kijkers werden er velen kopers.

Mitsie had voor nog een verrassing gezorgd. Tegen haar vrienden zei ze: „Kom, jongens. Ik trakteer!”

„Waar?” vroeg Kees gretig.

„In de Gouden Leeuw! Dat wilde jij toch zo graag?”

„Jippie!” riep Kees uit en als een dartel veulen ging hij mee naar het hotel. Daar wachtte hun volop gebak en limonade. Een groots feest, volgens Kees, maar na afloop dartelde hij niet meer. Met een overladen maag, holle ogen en een bleek gezicht, verliet hij het dorp.

„Jouw feest was minstens zo goed als alle andere feestjes, Mitsie,” zei Louw. „Kees is daar een goed bewijs van, op alle feestjes eet hij zich ziek. Jij wordt wel bedankt voor de traktatie, maar het zal je wel een lieve cent hebben gekost.”

„Dat geeft niet, Louw‚” antwoordde Mitsie. „Onze winkel verdient goed! Kijk maar hoe druk het binnen is. En ik heb vandaag ook een beste beloning ontvangen voor ’t opsporen van de Bettina, je weel wel, die prachtige motorboot!”

Nu willen jullie weten hoe groot die beloning was? Maar wij hoeven toch niet alles te vertellen, nietwaar?

De winkel van Tuinstra kreeg in de verre omtrek een heel goede naam. Wekelijks stond de volgende slagzin in de krant: „Bij de Pony in Lenten! Koopt men kwaliteitscadeaus voor weinig centen!”

Daarmee was het publiek het weldra volledig eens en zo kwam het met de Tuinstra’s best in orde en dat ondanks de narigheid waarmee zij eerst hadden te kampen.

„De Tuinstra’s?” riep Klinkhamer. „Dat zijn helemaal geen schriebels meer. Die zijn zomaar ongemerkt gaan groeien!”

„Dat is toch heel gewoon?” vond Sietse. „Dit is een gezond dorp waar geen luchtvervuiling is!”

En Mitsie verklaarde: „De mensen en vooral de jongens zijn reuze aardig voor ons en daardoor voelen wij ons hier gelukkig. Wij gaan hier nooit meer vandaan!”

„Nee, nooit meer,” stemde Frits mee in.

De winkel van Tuinstra floreerde uitstekend.

„Zo zie je maar,” zei Gerben. „Zelfs met een pony kun je nog ver komen!”

„En de Tuinstra’s helpen jullie mooi bij het opruimen van de kleinmeubels,” knikte Sietse. „Wie heeft er nu het meeste voordeel van de pony? Het meubelmagazijn of Tuinstra?”

„Allebei evenveel, Sietse. Tuinstra krijgt een aandeel van alles wat hij verkoopt. En wat hij niet verkopen kan, verkoopt hij toch.”

Dat vond Hielke vermakelijk en hij vroeg hoe zoiets mogelijk was.

„Wel,” zei Gerben. „Wij hadden een flinke partij kleine stoeltjes met biezen zittingen. Niemand wilde ze kopen. En wat deed Tuinstra? Hij schilderde de stoeltjes in Hindeloper kleuren! En het is bijna niet te geloven, maar de stoeltjes vlogen weg! Tuinstra is een heel goed vakman en wij hopen dat hij hier blijft!”

„Dat doet hij vast en zeker,” lachte Sietse.

„Hoe weet jij dat?” vroeg Gerben.

„Omdat Mitsie en Frits hier nooit meer vandaan willen!”

„Aha, ligt het land er zó bij?” begreep Gerben. „Wel, dan laat Tuinstra hier ook wel voorgoed het anker vallen.”

En zo wandelde in de dorpsstraat van Lenten vaak een meisje met een leuke pony. Hoe dichter ze bij de winkel van Tuinstra kwamen, hoe sneller de pony begon te lopen, want op de tafel in de keuken, stond de bus met suikerklontjes en dat wist Steffie heel goed! Mitsie trakteerde haar paardje altijd royaal, want het meisje en haar pony waren dikke vriendjes!

Of moeder Klinkhamer nog lid is geworden van een damesvoetbalclub? Wel nee! Wel vroegen Hielke en Sietse haar af en toe of moeder zin had om mee te gaan voetballen, maar daar ging zij lachend niet op in.

„Als jullie niets beters weten, ga dan maar varen,” was haar antwoord.

En dan waarschuwde Klinkhamer: „Dekselse apen, jullie mogen moeder niet plagen! Moeder beslist zelf wel of zij al of niet wil voetballen. Als zij maar geen profvoetballer wordt en naar het buitenland vertrekt. Want, jongens, wij kunnen haar niet missen! Onze club zou grandioos op de fles gaan!”

„Dat is wel zeker,” zei Sietse.

„Heel zeker!” riep Hielke.

Meneer De Roos schreef ook:

Hiep, hiep, hoera voor Akkerwoude De vrijbuiters van Akkerwoude

De Kameleon Reeks

1. De schippers van de Kameleon (1949)

2. Kameleon ahoy! (1951)

3. Redders met de Kameleon (1952)

4. Speurders met de Kameleon (1955)

5. De Kameleon op volle toeren (1956)

6. De Kameleon houdt koers (1958)

7. Goede vaart, Kameleon (1958)

8. Trossen los Kameleon! (1959)

9. De Kameleon in 't zoeklicht (1959)

10. De Kameleon opnieuw in actie (1960)

11. De Kameleon in de branding (1961)

12. Vivat Kameleon! (1961)

13. De Kameleon Blijft Favoriet! (1962)

14. De Kameleon wint de prijs! (1962)

15. De kameleon brengt geluk! (1963)

16. Bravo Kameleon! (1963)

17. Vakantie met de Kameleon (1964)

18. De Kameleon viert feest! (1964)

19. Tiptop Kameleon (1965)

20. De Kameleon schiet te hulp (1965)

21. Trouwe vrienden van de Kameleon (1966)

22. De Kameleon staat voor niets! (1966)

23. Met de Kameleon er op los! (1967)

24. De kameleon altijd paraat (1967)

25. De Kameleon slaat zijn slag (1968)

26. De Kameleon pakt aan! (1968)

27. Ruim baan Kameleon (1969)

28. De Kameleon vaart uit! (1969)

29. De Kameleon treft doel! (1970)

30. Volle kracht, Kameleon! (1970)

31. Met de Kameleon op avontuur (1971)

32. De Kameleon maakt schoon schip (1971)

33. De Kameleon knapt het op! (1972)

34. Met de Kameleon vooruit (1972)

35. De Kameleon steekt van wal (1973)

36. De Kameleon doet een goede vangst! (1973)

37. De vlag in top voor de Kameleon (1974)

38. De Kameleon in de storm (1974)

39. Alle hens aan dek, Kameleon! (1975)

40. De Kameleon krijgt nieuwe vrienden (1975)

41. Op reis met de Kameleon! (1976)

42. De Kameleon heeft succes (1976)

43. De Kameleon vaart voorop! (1977)

44. Lang leve de Kameleon! (1977)

45. De Kameleon helpt altijd! (1978)

46. De Kameleon ruikt onraad (1978)

47. De Kameleon geeft vol gas (1979)

48. De Kameleon maakt plezier (1979)

49. De Kameleon ligt op de loer (1980)

50. De Kameleon in het goud (1980)

51. De Kameleon houdt stand! (1981)

52. De Kameleon vaart door (1981)

53. De Kameleon gooit het roer om (1982)

54. Recht door zee, Kameleon (1982)

55. De Kameleon op dreef (1983)

56. De Kameleon in woelig water (1984)

57. Met de Kameleon voor de wind (1985)

58. De Kameleon heeft goed nieuws (1988)

59. De Kameleon draagt zijn steentje bij (1989)

60. De Kameleon maakt het helemaal (1991)

61. De Kameleon slaat alarm (1992, door P. de Roos)

62. De Kameleon stuurloos (1995, door P. de Roos)

63. De Kameleon op jacht (1998, door P. de Roos)

64. De Kameleon scoort! (2006, door Fred Diks)

65. Zet 'm op, Kameleon! (2008, door Fred Diks)

66. De Kameleon lost het op (2009, door Fred Diks)

Table of Contents

HOOFDSTUK I

HOOFDSTUK II

HOOFDSTUK III

HOOFDSTUK IV

HOOFDSTUK V

De Kameleon Reeks